《中部經典》Āneñjasappāyasutta 不動利益經 (MN 106, 66-73) 巴漢對照
《中部經典》第106經 Majjhimanikāya 不動利益經 Āneñjasappāyasutta
巴漢對照 佛曆 2563. 11. 8 菩提僧團 Ven. Devacitta 整理 To Make Offerings to Supreme Buddha, Dhamma, Holy Scriptures. 供養──無上世尊、無上法身、無上舍利 Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa. 皈命──於世尊、應供阿羅漢、獨覺自現證、平等正覺者
巴利聖典 palitxt@gmail.com ✍ https:# sites.google.com/site/palishengdian
不動利益經【目錄】(Contents) ♡ 凡是不死涅槃者,彼心由於無取著五蘊,而獲得聖解脫。 (MN 106, 73)
《中部經典》第106經 Majjhimanikāya 1 不動利益經【目錄】(Contents) 2 啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom 4 三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges 5 不動利益經 Āneñjasappāyasutta (MN 106, 66-73) 6 第一品 ✫ 說法緣起 (MN 106, 66) 8 第一章 ✩ 慾是魔食 9 第二章 ✩ 障礙佛子 9 第二品 ✫ 三種道跡 (MN 106, 66-72) 10 第一章 ✩ 不動禪定之道跡 (MN 106, 66-67) 10 第一節 ❦ 無量心解脫 10 第二節 ❦ 無相心解脫 (MN 106, 67) 12 第三節 ❦ 空心解脫 13 第二章 ✩ 無所有處之道跡 (MN 106, 68-70) 14 第一節 ❦ 無願三昧 (MN 106, 68) 14 第二節 ❦ 空三昧 (MN 106, 69) 16 第三節 ❦ 無相三昧 (MN 106, 70) 17 第三章 ✩ 非非想處之道跡 (MN 106, 70-72) 18 第一節 ❦ 非非想處 18 第二節 ❦ 阿難疑問 (MN 106, 71) 20 第三節 ❦ 最勝取著 21 第四節 ❦ 無取涅槃 (MN 106, 72) 22 第三品 ✫ 結語 (MN 106, 73) 24 第一章 ✩ 度脫暴流 24 第二章 ✩ 聖解脫 25 第三章 ✩ 世尊總結 26 聖典凡例 Text’s Introduction 29 免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted! 31
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa. 皈命──於世尊、應供阿羅漢、獨覺自現證、平等正覺者。 Refuge in the Buddha, Arhat, Supreme Enlightenment.
✩ Vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādetha.
諸行皆是壞滅之法,
應自精進不放逸。
Decay is inherent in all component things.
Work out your salvation with diligence!
✩ 當勤精進,早求解脫; 以智慧明,滅諸痴暗。 But do strive diligently, and quickly seek out freedom. With the light of perfect wisdom, destroy the darkness of ignorance!
༺ ⎈ ༻
啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom
✩ 似乎,每個人── 都喜歡發表! Seems, everyone… enjoy published!
都有,他自己, 高超的見解……。 Has, himself… super views.
似乎,每個人── 都有,勝過佛陀的智慧 ‼ Seems everyone… have, better than Buddha’s wisdom!
可是,對於原始的── 「佛 陀 教 法」是什麼 ¿ ? However, what is… “the original teachings of Buddha?”
並不瞭解, ♨ 也不想瞭解, 更沒有時間去瞭解。 Do not know, not understand, and no time to understand.
因為,他們都在── Because they are…
忙於,自己的: 『所知、所見……?』 Busy with their own… “I know, I see… ?”
༺ ⎈ ༻
三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges
Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──於佛陀; I refuge in the Buddha;
Abhabbo parihānāya nibbānasseva! 涅槃,無衰退! Nibbana, no recession!
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──正法律; I refuge in the Dhamma;
Hiri ottappa sampanno! 具足,慚與愧! Be ashamed and reflection!
Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──賢聖僧; I refuge in the Sangha;
Sikkhāya tibba gāravo! 熱心,尊敬學! Ardent to learning respectfully!
༺ ⎈ ༻
不動利益經 Āneñjasappāyasutta (MN 106, 66-73)
☆ 適切( Sappāya ) ➾ 適當的、有益的、隨順的、健康的。
☆ 不動行 ➾ 也叫做:不動法,是相對於:造作福行、非福行而說。 不動行又分為:有為法的不動禪定和無為法二種情況。
☆ 不動禪定 ➾ 狹義是指:四無色禪,廣義是指:色界以上的四禪八定。 不動禪定包括:有漏的禪定和四果聖者不動禪定的不同。
☆ 三種不動行道跡 ➾ ① 不動禪定之道跡(三心解脫); ② 無所有處之道跡(無為三昧); ③ 非非想處之道跡(無取涅槃)。
☆ 不動禪定之道跡 ➾ ① 無量心解脫(色界禪及無色禪); ② 無相心解脫(無色禪); ③ 空心解脫(無色禪)。
☆ 無所有處之道跡 ➾ 無漏定,也叫:無為三昧、三解脫門; 有漏定,也叫:三三昧。 ① 無願三昧(內觀:苦法性而證入); ② 空三昧(內觀:無我法性而證入); ③ 無相三昧(內觀:無常法性而證入)。
☆ 非非想處之道跡 ➾ ① 最勝之取著; ② 無取般涅槃。
☆ 聖解脫(厭患離貪) ➾ ① 不動轉;② 無取著;③ 正解脫。
☆ 度脫暴流(漏盡) ➾ ① 離欲界(現在、未來); ② 離愛想(現在、未來); ③ 離色界(現在、未來); ④ 離色想(現在、未來); ⑤ 離非非想; ⑥ 離不動想; ⑦ 離無所有處想; ⑧ 離身見; ⑨ 離我見。
第一品 ✫ 說法緣起 (MN 106, 66)
(一) 66. Evaṃ me sutaṃ – 如是我聞。
ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. 一時,世尊住俱盧國,名為調牛聚落之俱盧人市鎮。
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – 於其處,世尊喚諸比丘曰:
“bhikkhavo”ti. 「諸比丘!」
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. 彼等比丘,應諾世尊曰: 「世尊!」
第一章 ✩ 慾是魔食
Bhagavā etadavoca – 世尊如是說:
“aniccā, bhikkhave, kāmā tucchā musā mosadhammā. 「諸比丘!欲為無常、空虛、虛偽、愚痴法。
Māyākatame taṃ, bhikkhave, bālalāpanaṃ. 諸比丘!是幻術者對於愚者之誑言。
Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 凡是現世之欲,凡是來世之欲,
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa [mārasseva (ka.)] visayo, 俱為魔之領域,此乃魔之境界,
mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. 此乃魔之餌食、此乃魔之食。
第二章 ✩ 障礙佛子
Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti. 於此等惡不善之意圖,既生貪欲、又生瞋恚、又生鬥諍、導致輪迴。
Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. 而此等,於此成為隨學聖弟子之障礙。
第二品 ✫ 三種道跡 (MN 106, 66-72)
第一章 ✩ 不動禪定之道跡 (MN 106, 66-67)
第一節 ❦ 無量心解脫
Tatra, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 於此,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa visayo, 俱為魔之領域,此乃魔之境界,
mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. 此乃魔之餌食、此乃魔之食。
Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti, 於此等惡不善之意圖,既生貪欲、又生瞋恚、又生鬥諍、導致輪迴。
teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. 而此等,於此成為隨學聖弟子之障礙。
Yaṃnūnāhaṃ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṃ abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā. 我今決意以廣大無邊之心、勝於世間之意而住,如何?
Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā 的確!我決意以廣大無邊之心、勝於世間之意而住時,
ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti. 無論惡不善之意、或貪欲、或瞋恚、或鬥諍,都不存在。
Tesaṃ pahānā aparittañca me cittaṃ bhavissati appamāṇaṃ subhāvitan’ti. 由於此等之斷除,我心可無限、無量、善於修習。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達不動;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達不動(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati”. 諸比丘!是稱之為(無量心解脫)第一不動(禪定)適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第二節 ❦ 無相心解脫 (MN 106, 67)
(二) 67. “Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
yaṃ kiñci rūpaṃ (sabbaṃ rūpaṃ) [( ) natthi sī. pī. potthakesu] cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpan’ti. 無論如何!凡所有色:此為四大與由於執取四大所構成之色。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達不動;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達不動(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati. 諸比丘!是稱之為(無相心解脫)第二不動(禪定)適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第三節 ❦ 空心解脫
“Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; 凡是現世之色,凡是來世之色;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā – ubhayametaṃ aniccaṃ. 凡是現世之色想,凡是來世之色想──此兩者都無常!
Yadaniccaṃ taṃ nālaṃ abhinandituṃ, nālaṃ abhivadituṃ, nālaṃ ajjhositun’ti. 凡所有無常者,不應喜悅、不應歡迎、不應執著。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達不動;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達不動(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati. 諸比丘!是稱之為(空心解脫)第三不動(禪定)適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第二章 ✩ 無所有處之道跡 (MN 106, 68-70)
第一節 ❦ 無願三昧 (MN 106, 68)
(三) 68. “Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; 凡是現世之色,凡是來世之色;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; 凡是現世之色想,凡是來世之色想;
yā ca āneñjasaññā – sabbā saññā. 凡是不動想──一切都是想!
Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – 此等一切之無殘餘、滅盡時,此為寂靜、此為殊妙:
yadidaṃ ākiñcaññāyatanan’ti. 即無所有處。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達無所有處;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達無所有處(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati. 諸比丘!是稱之為(無願三昧)第一無所有處適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第二節 ❦ 空三昧 (MN 106, 69)
(四) 69. “Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子行至阿蘭若,或行至樹下,或行至空閑處,作如是思念:
‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’ti. 『此我所依,是空;或依於我所屬之物,是空。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達無所有處;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達無所有處(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati. 諸比丘!是稱之為(空三昧)第二無所有處適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第三節 ❦ 無相三昧 (MN 106, 70)
(五) 70. “Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘nāhaṃ kvacani [kvacini (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.)] kassaci kiñcanatasmiṃ [kiñcanatasmi (?)], 『我於何處皆無,亦非是誰之物,任何物皆非我;
na ca mama kvacani kismiñci kiñcanaṃ natthī’ti. 又我之物亦於何處皆無,任何我之物亦非是誰之物,任何物皆不存在。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達無所有處;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達無所有處(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati. 諸比丘!是稱之為(無相三昧)第三無所有處適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。
第三章 ✩ 非非想處之道跡 (MN 106, 70-72)
第一節 ❦ 非非想處
“Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 復次,諸比丘!聖弟子如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; 凡是現世之色,凡是來世之色;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; 凡是現世之色想,凡是來世之色想;
yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā – sabbā saññā. 凡是不動想,凡是無所有處想──一切都是想!
Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – 此等一切之無殘餘、滅盡時,此為寂靜、此為殊妙:
yadidaṃ nevasaññānāsaññāyatanan’ti. 即非想非非想處。』
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. 彼如是行道,時常念住之時,其心於(六)入處被淨化。
Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. 彼依淨化,或(安住)當下念頭,到達非想非非想處;或依慧信解(勝解),直到身壞命終。
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṃ. 無論如何!彼死後其識被發現(存在),轉生到達非想非非想處(禪定)住處。
Ayaṃ, bhikkhave, nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī”ti. 諸比丘!是稱之為非想非非想處適切之道跡,但(三漏)尚未滅盡。」
第二節 ❦ 阿難疑問 (MN 106, 71)
(六) 71. Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – 作如是說時,尊者阿難白世尊言:
“idha, bhante, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – 「世尊!若有比丘,如此行道──
‘no cassa, no ca me siyā; 『一切無我、彼非我所有;
na bhavissati, na me bhavissati; 未來亦應無我,彼亦應非我所有;
yadatthi yaṃ, bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. 不論當下存在,或已經存在,我當捨彼!』
Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. 如是彼得到捨心(平等)。
Parinibbāyeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na vā parinibbāyeyyā ”ti? 世尊!彼比丘能否般涅槃?或不能般涅槃耶?」
“Apetthekacco, ānanda, bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā”ti. 「阿難,於此某比丘能般涅槃,於此某比丘不能般涅槃。」
“Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā”ti? 「世尊!有如何因,有如何緣,於此某比丘能般涅槃,又於此某比丘不能般涅槃耶?」
第三節 ❦ 最勝取著
“Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – 「阿難!此處有比丘,如此行道──
‘no cassa, no ca me siyā; 『一切無我、彼非我所有;
na bhavissati, na me bhavissati; 未來亦應無我,彼亦應非我所有;
yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. 不論當下存在,或已經存在,我當捨彼!』
Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. 如是彼得到捨心(平等)。
So taṃ upekkhaṃ abhinandati, abhivadati, ajjhosāya tiṭṭhati. 彼歡喜捨心(平等),持續歡迎、執著於此。
Tassa taṃ upekkhaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ tadupādānaṃ. 彼歡喜捨心(平等),持續歡迎、執著於此時,識則有所依止,有此當下(五蘊)之取著。
Saupādāno, ānanda, bhikkhu na parinibbāyatī”ti. 阿難!有取著(五蘊)之比丘不能般涅槃。」
“Kahaṃ pana so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī”ti? 「世尊!若然,彼比丘心意執取,取著於何處(五蘊)耶?」
“Nevasaññānāsaññāyatanaṃ, ānandā”ti. 「阿難!非想非非想處天!」
“Upādānaseṭṭhaṃ kira so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī”ti? 「世尊!人云:『彼比丘心意執取,取著於最勝(五蘊)之取著』耶?」
“Upādānaseṭṭhañhi so, ānanda, bhikkhu upādiyamāno upādiyati. 「阿難!彼比丘心意執取,取著於最勝(五蘊)之取著。
Upādānaseṭṭhañhetaṃ, ānanda, yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanaṃ”. 阿難!其最勝(五蘊)之取著,即『非想非非想處天』!
第四節 ❦ 無取涅槃 (MN 106, 72)
(七) 72. “Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – 阿難!此處有比丘,如此行道──
‘no cassa, no ca me siyā; 『一切無我、彼非我所有;
na bhavissati, na me bhavissati; 未來亦應無我,彼亦應非我所有;
yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. 不論當下存在,或已經存在,我當捨彼!』
Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. 如是彼得到捨心(平等)。
So taṃ upekkhaṃ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati. 彼不歡喜捨心(平等),不持續歡迎、不執著於此。
Tassa taṃ upekkhaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ na tadupādānaṃ. 彼不歡喜捨心(平等),不持續歡迎、不執著於此時,識則無所依止,無此當下(五蘊)之取著。
Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī”ti. 阿難!無取著(五蘊)之比丘能般涅槃。」
卍 卍 卍
第三品 ✫ 結語 (MN 106, 73)
(八) 73. “Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Nissāya nissāya kira no, 「世尊!稀有哉!世尊!未曾有哉!
bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā. Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho”ti? 世尊!世尊為我等說示暴流之無傷度脫,世尊!然而如何為『聖解脫』耶?」
第一章 ✩ 度脫暴流
“Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – 「阿難!此處有聖弟子比丘,作如是思念:
‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; 『⑴ 凡是現世之欲,凡是來世之欲;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ⑵ 凡是現世之愛想,凡是來世之愛想;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; ⑶ 凡是現世之色,凡是來世之色;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; ⑷ 凡是現世之色想,凡是來世之色想;
yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā – ⑸ 凡是非想非非想處;
yā ca āneñjasaññā, ⑹ 凡是不動想;
yā ca ākiñcaññāyatanasaññā, ⑺ 凡是無所有處想──
esa sakkāyo yāvatā sakkāyo. ⑻ 一切都是:有這個(五蘊)身體(是有身見)! ⑼ 都受限於:有這個(五蘊)身體(是有我見)!
第二章 ✩ 聖解脫
amataṃ yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho. ❶ 凡是不死(不動涅槃)者, ❷ 彼心由於無取著(五蘊), ❸ 而獲得(聖)解脫。』
第三章 ✩ 世尊總結
Iti, kho, ānanda, desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā, 阿難!此確實是由我所(教導)── ㈠ 說示:(色界及無色界)不動(禪定)適切之道跡;
desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā, ㈡ 說示:(無為三昧)無所有處適切之道跡;
desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā, ㈢ 說示:(無取涅槃)非想非非想處適切之道跡;
desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā, ㈣ 又漸次說示:暴流之度脫;
desito ariyo vimokkho. ㈤ 說示:聖解脫。
Yaṃ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. 阿難!但願有慈念之老師,為諸弟子利益所作之垂示慈悲者,我已皆為汝等而作。
Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. 阿難!此處有樹下!此處有空閑處!
Jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. 阿難!宜於禪思!不得放逸!不得日後有悔!
Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’”ti. 此是我對汝等之再三教導。」
Idamavoca bhagavā. 世尊如此說完。
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti. 具壽阿難,心滿意足、歡喜信受世尊之所說!
Āneñjasappāyasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ. 不動利益經 ~天臂品‧第六經終
~《中部經典‧後分五十二經篇‧天臂品‧Āneñjasappāyasutta 不動利益經》(MN 106, 66-73)
༺ ⎈ ༻
♨ 我心清淨恆念四不壞信皈依處── Three Precious Ones and Buddha’s Commandments as my Refuge -
南無佛!南無法!南無僧!南無戒! Namo Buddha! Namo Dhamma! Namo Sangha! Namo Sikkhapada!
♨ 迴向法界── Love and blessings…
願以此功德,迴向雙親眷; Willing to take the merit, bless to parents and family;
普及於一切,苦海常作舟。 Dedicated to all beings, dukkha-sea often for the boat.
善哉!善哉!善哉! Good! Good! Good!
༺ ⎈ ༻
聖典凡例 Text’s Introduction
一、 編輯宗旨
✩ 自洲、法洲 ─➢ 自燈明,法燈明! ~《長部經典‧Mahāparinibbānasutta 大般涅槃經》(DN 16, 165) “Ye hi keci, ānanda, etarahi vā mama vā accayena attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā, tamatagge me te, ānanda, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā”ti.
「阿難!於現在,或我滅後,若有人『以自燈明,隨時自歸依,不歸依他人;以法燈明,隨時法歸依,不歸依他人』者──阿難!彼等,於我比丘眾中,將在最高境地,必定樂於修學。」
何為「法燈明、法歸依」?
原始的佛陀教法──「法與律」,應以「四聖諦」為依歸: ⑴ Yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā. 「阿難!依我為汝等,所說之『法與律』,於我滅後,當為,汝等之大師。」 ~《大般涅槃經》(DN 16, 216)
⑵ 「苦諦實苦,不可令樂;集真是因,更無異因;苦若滅者,即是因滅,因滅故果滅;滅苦之道,實是真道,更無餘道。」 ~《佛遺教經》
⑶ 有關部派思想,與「四聖諦」不相應,不予收錄者,如下: 「 ⓵ Abhidhamma 論藏、⓶ Therāpadānapāḷi 長老譬喻、⓷ Therīapadānapāḷi 長老尼譬喻、⓸ Buddhavaṃsapāḷi 佛種姓、⓹ Cariyāpiṭakapāḷi 行藏、⓺ Jātakapāḷi 本生經。」
二、 原典說明
⑴ 《巴利文原典》主要採用內觀研究所(Vipassana Research Institute,VRI)根據緬甸仰光第六次集結版。 以下縮寫,用於代表《巴利文原典》的不同版本: sī. = Sri Lankan 斯里蘭卡 syā. = Thai 泰國 pī. = Pali Text Society 巴利聖典協會(PTS) ka. = Cambodian 柬埔寨
在下面的例子中,斯里蘭卡,泰國和PTS版本都是 “vāssa”,而不是 “vā assa” ── ‘Atthi me attā’ti vā assa [vāssa (sī. syā. pī.)] saccato thetato diṭṭhi uppajjati; 或者,他生起常見、當作真理:「有一個真我!」
⑵ 【巴利聖典】略縮寫 ➾ ❶ DA 法藏、DN 長部、MN 中部、SN 相應部、AN 增支部、KN 小部、Khp 小誦經、Dhp 法句經、Ud 自說經、Iti 如是語、Snp 經集、Viv 天宮事、Pev 餓鬼事、Thag 長老偈、Thig 長老尼偈、Mnd 大義釋、Cnd 小義釋、Ps 無礙解道、Ne 導論、Pe 三藏知津、Miln 彌蘭王問經、❷ VA 律藏、BV 比丘類、NV 比丘尼類、MV 律藏大品、CV 律藏小品、PV 律藏附隨、DV 戒本與目錄。
三、 書籤提要
以下範例,為書籤提要,取代註解、說明── ☆ kāya-anu-passī 詳細(anu)觀看(passī 發現)身(kāya) ➾ kāye kāyānupassī 在身體中,詳細觀看、發現身體。
四、 助印須知
本次結集,保留《巴利文原典》,並除去一切註解、說明,原因有四:
⑴ 一篇完善的翻譯,應是:「所見,即所得!」。不應,再增加註解、說明……,以致干擾《巴利文原典》的對讀!
⑵ 即使,再完善的翻譯文字,其內涵、其價值……,皆無法與《巴利文原典》,相提並論! 更何況,翻譯錯誤、不精確等……時常發生! 有鑑於疏漏情況,在所難免,保留《巴利文原典》,這意味著──保留日後修正、校對的可能性!
⑶ 佛陀是最好的心靈良醫: 「我如良醫,知病說藥,服與不服,非醫咎也。又如善導,導人善道,聞之不行,非導過也!」 ~《佛遺教經》
不論,這藥方是──巴利文、英文、還是中文?若真想,了脫生死、苦海得渡……,皆當勉勵學之!
⑷ 因為,佛法出現於世,實是稀有、難得呀!不是嗎……? 所以,真學佛人,應該培養:「以翻譯,為輔助工具,多多閱讀《巴利文原典》的好習慣。」才是明智之舉!
菩提僧團 心 法師 謹誌於高雄【翠峰精舍】 佛曆 2557(西曆 2014)年4 月20 日
免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted!
★ 敬請保持:經典內容與參考說明之完整,很感謝您! ★ Please hold: the complete of scripture content and reference description, thank you very much!
(請注意裝訂邊,雙數頁在左側。) Please note that the binding edge, double the number of pages on the left.
༺ ⎈ ༻
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。