d3807十萬般若波羅蜜多廣釋c3.5s|d3807十萬般若波羅蜜多廣釋c3.5s(續8)
如是我聞,具壽羅睺羅說:‘具壽舍利子,你敢說無生法是無生法嗎?‘這是對具壽舍利子所說的無生法、無生法之說,我沒有膽量’這是對舍利子前一個問題的回答。究竟而言,所謂生與不生之法實無實體故不生。我所說的僅是世俗諦中用語言顯示義理而已,究竟義中實在沒有膽量宣說。 具壽舍利子,對於無生諸法的無生,我也沒有膽量宣說。這是對舍利子后一個問題的回答,即色等無生法性的諸法無生,這也僅是世俗諦中用語言顯示義理而已,究竟義中實在沒有膽量宣說。 為什麼呢?具壽舍利子,如是,凡是無生法、無生性、膽量、言說以及無生諸法,這一切既非相應亦非不相應,無色、不可見、無對礙,如是無相而同一相。這是說明無膽量宣說無生法的理由,即色等諸法所謂無生、無生性以及無膽量言說等一切,僅是世俗諦中假名安立而已,勝義中無有實體的緣故。相應與不相應等義如前所說。 所說:‘具壽羅睺羅,言說是無生,膽量亦無生,法亦是無生,凡是依止並膽量言說的諸法也是無生嗎?‘這是指言說、膽量、生與不生之法,以及色等諸法中所依止而言說生起膽量的諸法,既非相應亦非不相應,無色、不可見、無對礙,如此觀察,這些是否也是無生?這是舍利子的提問。 羅睺羅說:‘具壽舍利子,確實如此。言說是無生’等,是說明言說等法名所說的這些法,勝義中是無生的。為什麼呢?具壽舍利子,如是,色無生、受無生等,不僅是言說和膽量等這些法勝義中無生,而且色等乃至一切種智之間的世間與出世間一切諸法也都是無生的。
།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གང་ལས་བརྩམས་ཤིང་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ལ་ སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ནི་ཆོས་སྨྲ་བའི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་བྱ་བར་འོས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་ རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་དང་གང་དྲིས་པ་དེ་དག་གི་ལན་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་ཐེབས་པས། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆོས་འཆད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེ་དག་ནི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་དོན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་ འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་དེ་དག་གང་ ལ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་།མ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མི་གནས པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མི་གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ནང་གི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ས་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།
具壽舍利子,因此,所說是無生的,辯才也是無生的,法也是無生的,所依據並能說出的這些法也是無生的。這是總結上述意義后所說的,如是色等乃至一切種智之間的這一切法勝義中是無生的。言說等也包含在這些法中,因此這些言說等在勝義中也是無生的。 所說:具壽須菩提在說法者中最為殊勝,為什麼呢?因為長老須菩提對於任何詢問都能無礙解答。這是舍利子對須菩提的讚歎。對於一切法無生等義理,無論詢問什麼都能毫無障礙地回答,因此在聖聲聞說法者中,須菩提你最為殊勝,這是其義。 須菩提說:具壽舍利子,這是世尊的聲聞於一切法無所住的法性,他們對於任何詢問都能無礙解答。這是須菩提為引出下文一切法無住的意義而說的。‘這是世尊的聲聞於一切法無所住的法性’是說聖聲聞阿羅漢由世尊加持而通達一切法自性空,于諸法皆不住著、無所執著,這是他們的本性。 為什麼呢?因為一切法無所住。這是說明世尊的聲聞們於一切法無所住的理由。由於世間和出世間一切法勝義中自性空,于內外皆不住著,因此這些聖聲聞也於一切法無所住。 所說:具壽須菩提,如何是一切無住?這是舍利子為令詳細解說色等一切法如何無住的理由而問須菩提。 須菩提說:具壽舍利子,色自性空,它不住于內,不住于外,也不住于無二。這是說勝義中色無自性,故不住于內根,不住于外境,除內外二者外也無他法可住,故於彼亦不住。 如色一樣,受等乃至一切種智都應如是類推。
།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པས་དེ་ལྟར་གཟུགས་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་ བུས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་པ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ནས་གང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་ཡིན་གྱི།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་པའི་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་མདོར་སྨོས་པ། ཤཱ་རིའི་བུས་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་གང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཞེས་ བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། ལྟོགས་པ་དང་། འདྲོན་པ་དང་། སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་ལེན་པ་པོའི་དམིགས་བསྟན་པའོ། །ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་ནི་སྐོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་རྫས་བསྟན་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ཐ་མལ་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དང་། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པའོ།
具壽舍利子,因此,一切法由於自性空的緣故是不住的,這是總結上文所說的世間和出世間一切法勝義中由於自性空的緣故於內外任何處都不住的意義。 具壽舍利子,菩薩大菩薩行持六波羅蜜多時,應當如是清凈色等乃至應當清凈一切相智,這是說明如是通達世間和出世間一切法于內外任何處都不住,即是通達色等一切法清凈的自性。如是以上述方式,應當清凈色等乃至一切相智,意思是應當如是通達清凈。 其後,具壽舍利子對具壽須菩提如是說道:‘具壽須菩提,菩薩大菩薩行持六波羅蜜多時,如何清凈菩提道?‘這是在宣說一切法無住的意義之後,爲了宣說清凈菩提道的方便,舍利子向須菩提詢問如何清凈菩提道。 須菩提說:‘具壽舍利子,佈施波羅蜜多有世間的,也有出世間的’等,這是詳細區分六波羅蜜多三輪未清凈行持和三輪清凈行持的差別后指出,以三輪未清凈行持佈施等六波羅蜜多是世間的,不能清凈菩提道;以三輪清凈行持六波羅蜜多是出世間的,能清凈菩提道。 說道:‘具壽須菩提,什麼是世間的佈施波羅蜜多?什麼是出世間的?‘這是因為上文須菩提簡略說到六波羅蜜多有世間的和出世間的,舍利子詳細分別詢問什麼是世間的,什麼是出世間的。 須菩提說:‘具壽舍利子,此中菩薩大菩薩行佈施成為施主’等,這是須菩提解釋世間的佈施波羅蜜多。沙門、婆羅門、貧窮者、飢餓者、旅人、乞丐等是說明佈施對境受施者的所緣。對想要食物的給予食物,對想要飲品的給予飲品等,是說明資具佈施的物品。資具佈施也有三種:平常佈施、廣大布施和難行佈施。
།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཐ་མལ་པ་ནི། ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་ནི་སྐོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་ཡོ་བྱད་གཞན་ཅི་ཡང་རུང་བའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞོན་པ་ལ་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི། བུ་ཕོ་འདོད་པ་ལ་ནི་བུ་ཕོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། བུ་མོ་འདོད་པ་ལ་ནི་བུ་མོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཆུང་མ་འདོད་པ་ལ་ནི་ཆུང་མ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། ། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི། མགོ་འདོད་པ་ལ་ནི་མགོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། མིག་འདོད་པ་ལ་ནི་མིག་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་འདོད་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཤ་དང་ཁྲག་དང་རྐང་འདོད་པ་ལ་ནི་ཤ་དང་ཁྲག་དང་རྐང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །འདི་ནི་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་བསྟན་ཏོ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་མི་གཡོ། མི་འཕགས་མི་འདའ་ བས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་མི་གཡོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འདའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་མི་འདའ་སྟེ།འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་ཆུད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མ་ཆུད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
關於這些,普通的佈施是:對想要食物的給予食物,對想要飲品的給予飲品,乃至其他任何人類用品都可以佈施。所謂’乘’是指交通工具。 大布施是:對想要兒子的佈施兒子,對想要女兒的佈施女兒,對想要妻子的佈施妻子,對想要王位的佈施王位。 難行佈施是:對想要頭的佈施頭,對想要眼睛的佈施眼睛,對想要肢體和支節的佈施肢體和支節,對想要肉、血和骨的佈施肉、血和骨。 其中’住于佈施’的意思是,三輪不清凈且有所執著地行佈施。‘他這樣想:我是佈施者,這是接受者’等,直到’這是世間佈施波羅蜜’為止,說明的是以三輪不清凈且有所執著的心行佈施。 為什麼稱為世間佈施波羅蜜呢?如是說:‘因為不離世間,不超越,不出離,所以稱為世間佈施波羅蜜’,這是說明以三輪不清凈且有所執著的心行佈施成為佈施波羅蜜的理由。 ‘不離世間’是因為執著我想;‘不超越’是因為執著他想;‘不出離’是因為執著佈施想。如是以三輪不清凈且有所執著的心行佈施不出離世間,因為會成為輪迴受用之因,所以稱為世間佈施波羅蜜,而不能稱為出世間佈施波羅蜜,因此不能清凈菩提道。 因為與一切眾生共同迴向無上正等正覺,所以稱為波羅蜜。因為有所執著且三輪不清凈,所以未能出世間。 那麼,什麼是出世間佈施波羅蜜呢?如是說’三輪清凈’等,是詳細分別宣說出世間佈施波羅蜜。‘將此佈施迴向一切眾生’的意思是,在世俗諦中將三輪清凈佈施的功德迴向一切眾生。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་གཡོ་ཞིང་འཕགས་ལ་འདས་པས། དེའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་གཡོའོ།།གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འཕགས་སོ། །སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་མི་ཆུད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཉིད་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཉིད་གུད་ན་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་གྱི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མེད་དེ།འདི་དག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གི་མཐུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བར་ བཤད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས།དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་ན་གང་གི་མཐུ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།
若問為何稱為出世間佈施波羅蜜多?是因為超越世間、勝出世間、出離世間的緣故,所以稱為出世間佈施波羅蜜多。這是說,因為不執著我而超越世間,因為不執著他而勝出世間,因為不執著佈施而出離世間。同樣也應當運用於持戒波羅蜜多等其他方面。 具壽舍利子,如是菩薩摩訶薩行持六波羅蜜多,清凈菩提道。這是舍利子問具壽須菩提’如何是菩薩摩訶薩行持六波羅蜜多時清凈菩提道’的總結,即如前所說的次第,行持出世間六波羅蜜多是成就無上正等正覺的因,因為能清凈因,所以是清凈菩提道。 世間六波羅蜜多雖然不能直接清凈菩提道,但因為能成為出世間波羅蜜多的因,所以應當了知是間接清凈菩提道的因。 所說’具壽須菩提,何為菩薩摩訶薩的菩提道’,是因為前面說六波羅蜜多以三輪清凈而行即是清凈菩提道,那麼這六波羅蜜多是清凈菩提道的話,菩提道是否另外存在?爲了斷除這種疑惑,舍利子向須菩提提問。 須菩提說:‘具壽舍利子,佈施波羅蜜多是菩薩摩訶薩的菩提道’乃至’十八不共法是菩薩摩訶薩的菩提道’,這是說菩提道並非其他,從六波羅蜜多等直至十八不共法的清凈諸法以三輪清凈而行,因為是獲得無上正等正覺的因,所以稱為菩提道。除此之外別無菩提道,說明這些即是菩提道。 所說’具壽須菩提,善哉善哉!其中是哪個波羅蜜多的力量’,是對如是清凈諸法以三輪清凈而行即成為菩提道的解說表示讚歎后,舍利子向須菩提詢問這樣成就是六波羅蜜多中哪一個的力量。
།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མིག་དང་འདྲ་སྟེ།གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་དེའི་མཐུ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་སྡུད་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ སྤྱད་དེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནེམ་ནུར་འམ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་འདིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་ན་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་བཤད་པའི་ཚེ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པས་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་།ཤེས་རབ་རྣོ་བས་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་ནུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ ཟབ་མོ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
妙臂說道:‘具壽舍利子,所謂般若波羅蜜多的威力,是指在六波羅蜜多中,般若波羅蜜多如同眼睛,是最主要的。具足般若波羅蜜多時,由於能清凈三輪,故能圓滿清凈菩提道,這就是般若波羅蜜多的威力。’ 為什麼這樣說呢?具壽舍利子,這是因為般若波羅蜜多能生起聲聞法、緣覺法、菩薩法、佛法以及一切善法等。在諸波羅蜜多中,般若波羅蜜多是最主要的,這就是其威力的理由。‘生起’的意思是作為三乘所攝一切善法圓滿的因。‘普攝及正攝’的意思是般若波羅蜜多能完全攝持並遍及三乘所攝的一切善法。 具壽舍利子,過去的如來、應供、正等正覺諸佛也是依般若波羅蜜多而修行,證得無上正等正覺。這表明般若波羅蜜多是三世諸佛世尊證得無上正等正覺的主要因。 具壽舍利子,如果在講說般若波羅蜜多時,菩薩摩訶薩既不怯懦也不迷惑,具壽舍利子,應當知道這樣的菩薩摩訶薩為救護一切眾生、永不捨棄一切眾生,以無所得的方式而行。這意思是說,當解說以三輪清凈方式修行六波羅蜜多等清凈法能圓滿菩提道的甚深法時,若能以信心相信而不怯懦,以敏銳智慧而不迷惑,就應當知道這樣的菩薩能行持甚深般若波羅蜜多,在世俗諦中也能救護一切眾生、永不捨棄一切眾生。 應當知道,這樣的菩薩摩訶薩與大悲作意相應而不相離。這表明如是行持甚深般若波羅蜜多義理,救護一切眾生、永不捨棄一切眾生的菩薩,應當知道他具有菩薩大悲作意。
།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་འདོད་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་ལོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟོད་པ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་དོན་དམ་པ་ལས་བསམས་ནས་བརྒལ་བ་སྟེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་སྟེ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ཡིད་ལ་ བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་དེ་སྐད་བསྟོད་པའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྒལ་བའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །དྲིའོ་དྲིའོ་སྙམ་པའི་དོན་དེ་ཉིད། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཡང་དག་པའི་ཚིག་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་བརྒལ་བའི་དོན་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དྲིས་ཞིང་བརྒལ་བར་འོས་པའི་དོན་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་ལེགས་པ་དྲིས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པ་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།། སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །སེམས་ཅན་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མེད་པས་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དེ་དག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སེམས ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་དབེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའོ།
說道:‘具壽羅布若,以行為而行,即是如此。以大悲心作意,不離彼作意,若欲成為菩薩摩訶薩。具壽羅布若,如是則一切眾生亦將成為菩薩。為何如此?具壽羅布若,一切眾生亦不離作意’這是羅布若讚歎不離大悲心作意,舍利子從勝義諦角度提出質疑:作意即是分別,若有分別則不能通達清凈法界,故不可稱為菩薩。若認為不離作意且具有分別也是菩薩的話,則一切眾生皆不離作意且具有分別,理應成為菩薩,然而這是不可能的,因此不應讚歎不離作意。 羅布若說道:‘具壽舍利子,善哉善哉。所欲詢問之義,具壽舍利子以真實語言已完全領會。‘這是讚歎舍利子質疑的內容切中要點,問得恰當。 為何如此?即是這樣:‘具壽舍利子,因無眾生故,應知無作意’,這是說從勝義諦而言,眾生實有不成立,故對彼等眾生所生起的大悲心作意也勝義諦中不存在,作意的生起不合理,因此切中要點而問很好。‘眾生無實、眾生無自性、眾生空性、眾生遠離’等都是表達’無’義的異名而已。 ‘因眾生不證菩提故,應知作意不證菩提’,這是說如是無眾生故,勝義諦中彼等眾生證悟菩提亦不存在,作意也勝義諦中不存在,故彼作意能證得菩提亦勝義諦中不存在之義。 ‘無眾生、眾生無實、眾生無自性、眾生空性、眾生遠離、眾生不現前圓滿成佛’等,這些都是顯示人無我。
།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་མི་འབྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དབེན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་དོན་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཤད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི རླབས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལེགས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་འདི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཚེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པའི་རྟགས་སུ་མཐུ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་ མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྐད་བསྟན་པ་དང་འཁོར་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པའི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་འབྲིང་དུ་བཤད་པས་འདུལ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་ པའོ།
具壽舍利子,應知由於無色故無所緣。從’具壽舍利子,由此法門,應知菩薩大菩薩即是不離大悲作意’這些內容,是說明從色等世間法,以及六波羅蜜多等一切種智,乃至無上菩提之間的一切出世間法都是無、無實、無自性、空性、遠離、不能現前圓滿成佛的意義,如前所說。這是宣說法無我的意義。如是,由通達勝義中補特伽羅和法二者無我的力量和加持,無作意、無分別、任運成就地救護一切眾生,不捨棄一切眾生,即是不離大悲作意,如是宣說。 其後’世尊對具壽須菩提說善哉’等,是爲了使眷屬們對須菩提向舍利子所說如是甚深般若波羅蜜多義理生起無疑信解,以如來威神力加持說:‘你如是宣說甚好,其他人也應如是宣說教導’。 當具壽須菩提宣說此般若波羅蜜多品時,‘此三千大千世界以六種方式震動’等,是顯示般若波羅蜜多無顛倒宣說的神變瑞相。 其後’爾時世尊現微笑’等,是說明十方無量無數世界中,諸佛世尊也正在為諸菩薩宣說此般若波羅蜜多。如是宣說是爲了使眷屬對此般若波羅蜜多生起信心隨喜。 ‘當宣說此般若波羅蜜多教法時,天人眾生十二億那由他獲得無生法忍’等,是說明宣說般若波羅蜜多非無意義,而是具有廣大果報。 以上是為中等根機所化眾生宣說般若波羅蜜多的中等解釋。 此為十萬般若波羅蜜多廣釋中第十四事業品。
། །།འདི་མན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་ཡང་འདུལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁོར་དེ་ཉིད་འདུས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་དེ་ཉིད་ན་འཁོད་པར་བསྟན། ལྷ་དེ་དག་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པར་བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་འོད་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་བཟང་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སྙེམས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེ་དག་ང་རྒྱལ་ བཅག་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་གུས་པར་ཉན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བསླབ་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷའི་བུ་གང་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་ པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱས། ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱར་རོ།
以下是對般若波羅蜜多的廣說,這廣說也是爲了通過消除未調伏眾生所生的疑惑使其成熟,並使已成熟者通達真實義,故以世俗諦和勝義諦兩種方式宣說。 此時,在這三千大千世界中所有的大國王,都與數以百千萬億計的諸天一同來到此法會中。這是說明四大天王、三十三天等欲界天和色界天的主要天神都在說法的法會中安住。諸天安住在法會中,是爲了通過廣說般若波羅蜜多使未成熟的世間天神得以成熟。 四大天王天眾業報所生的身光等,是為顯示如來身德和威力。這是因為欲界天和色界天眾本性身相莊嚴且光明耀眼而生傲慢,爲了以如來自性光明摧伏他們的傲慢,使他們恭敬聽聞如來說法。 爾時,天帝釋對具壽善現如是說等,是帝釋為引出廣說般若波羅蜜多而發問。 ‘菩薩摩訶薩應如何安住般若波羅蜜多’,是詢問下文將詳細解說的菩薩以不住一切法的方式而住的道理。 ‘何為菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多’,是詢問下文將詳細解說的聲聞、緣覺行道和菩薩行道的般若波羅蜜多。 ‘菩薩摩訶薩應如何修學般若波羅蜜多’,是詢問下文將詳細解說的勝義中以無所學的方式而學的道理。 說是語已,具壽善現對天帝釋如是說等,是以佛陀威力和加持宣說何為般若波羅蜜多、如何安住、如何修學,以及令未發無上正等正覺心的天子發起無上正等正覺心等。‘善聽作意’等詞與上文相連。
།གང་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་ མེད་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སེམས་ངེས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་མི་སྤོང་བར་འདུལ་བའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བ་ན་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱད་དེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་ རྒྱ་བར་བྱེད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་ནས་འཁོར་བ་སྤངས་ཏེ། མྱུར་དུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚམས་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་གནས་པ་ལས་སྐལ་བ་དང་སྦྱར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བདག་ནི་བར་ཆད་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་ཕལ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལས་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྲིད་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་པར་བྱའི། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་བཀོལ་ཏེ་གཞག་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
所謂’凡是正確無過失地趣入者,他們沒有發起無上正等正覺之心的力量’,是指從聖者聲聞預流果以上稱為正確無過失地趣入者。如是,那些決定於小乘者,不能如菩薩那樣發起無上正等正覺之心,這是其含義。 為什麼呢?因為他們已經切斷了輪迴相續,這是說明聲聞們不能發起無上菩提心的理由。菩薩們爲了利益眾生不捨輪迴,以調伏力而生於輪迴中安住輪迴,長時修行菩薩廣大行,而證得無上菩提。聲聞們則因畏懼輪迴苦而捨棄輪迴,迅速趣向一向寂靜的涅槃,這稱為切斷輪迴相續。因此說明他們沒有發起無上菩提心的力量。 然而,‘如果他們發起無上正等正覺之心,對他們也隨喜’,這是說明聖者聲聞們也具有成就無上菩提的機緣。有些從一向寂靜的聲聞位中,因緣成熟時被如來光明所勸請而發起無上菩提心,趣入菩薩行者也有,對他們也宣說此般若波羅蜜多,這是其含義。 ‘從殊勝法中獲得更殊勝之法,因此我不障礙他們的善法’,這是說聲聞聖者超勝於世間凡夫和外道,而菩薩又超勝於聲聞。如是,聲聞有可能趣入菩薩行,所以也應對他們宣說此般若波羅蜜多,而不應輕視聲聞們,這是其含義。 ‘憍尸迦,何為菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多?憍尸迦,此中菩薩摩訶薩以具一切相智性的發心,以無所得方式,應作意色是無常’等,這是對前文帝釋問什麼是菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多的回答中,善現以聲聞緣覺地的方式顯示趣入般若波羅蜜多。以具一切相智性的發心,於色等諸法作意無常、苦等,是屬於一切智性分的般若波羅蜜多,這是其開示。
།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྡུག་ བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་དབེན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དུ་མས་གསོ་དགོས་པ་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནད་དུ་ ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་ཤུ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣག་ཁྲག་ཟག་པའི་ཕྱིར་ཤུ་བ་དང་འདྲ་བས་ཤུ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་ཟུག་རྔུར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པས་ཟུག་པར་བྱེད་ཅིང་བཅོས་བཀའ་ བའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་དང་འདྲ་བས་ཟུག་རྔུར་ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་སྡིག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་དང་འདྲ་བས་སྡིག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་ན་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོའི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནད་ རྙིང་ན་བ་དང་འདྲ་བས་ན་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་དགྲར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་དང་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགྲ་དང་འདྲ་བས་དགྲར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དང་། རྒས་པ་དང་། འཆི་བ་ རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་མི་བརྟན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མལ་གཅིག་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟན་པའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིག་པར་ཡིད་ ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་དང་།འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དགྲ་དང་ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་འགོ་བའི་ནད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་འདྲེ་བ་དང་།འགོ་བའི་ནད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འགོ་བའི་ནད་དོ། །གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །གཟུགས་ནི་བདག་གི་བ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ གི་བར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྱུར་ཞིང་མི་བརྟན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་གནོད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་མི་བདེ་ བ་དང་།གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
對於’應當觀想色是無常’這句話,是指從未生而生起,生起之後又成為無有,因此稱為無常。 ‘應當觀想色是苦’這句話,是因為具有各種損害之故。 ‘應當觀想色是無我’這句話,是因為不具有外道所執著的我的特徵之故。 ‘應當觀想色是寂靜’這句話,是因為在勝義中一切痛苦寂滅之故。 ‘應當觀想色是遠離’這句話,是因為在勝義中遠離煩惱之故。 ‘應當觀想色是病’這句話,是因為需要眾多條件來維持,且是身心痛苦生起的因之故,應當觀為病。 ‘應當觀想色是瘡’這句話,是因為具有痛苦的損害,且流出煩惱的膿血,故如瘡一般,應當觀為瘡。 ‘應當觀想色是刺’這句話,是因為被內外損害所刺傷且難以治癒,故如刺一般,應當觀為刺。 ‘應當觀想色是罪’這句話,是因為應當呵責且成為不善,故如罪一般,應當觀為罪。 ‘應當觀想色是病’這句話,是因為具有長期的損害,故如久病一般,應當觀為病。 ‘應當觀想色是敵’這句話,是因為是不安樂和各種損害生起的因,故如敵人一般,應當觀為敵。 ‘應當觀想色是壞滅法’這句話,是因為具有被病、老、死等徹底毀壞的本性,故稱為壞滅法。 ‘應當觀想色是不堅固’這句話,是因為有生老等階段,且變異不住於一處,故為不堅固。 ‘應當觀想色是壞滅’這句話,是因為自然毀壞,且被毀壞的諸緣所毀壞,故為壞滅。 ‘應當觀想色是怖畏’這句話,是因為是外敵和內在疾病等一切怖畏的因之故。 ‘應當觀想色是疫病’這句話,是因為與眾多損害相混合,且如疫病一般,故為疫病。 ‘應當觀想色是空性’這句話,是因為無內在作者,故為空。 ‘應當觀想色是無我所’這句話,是因為對受等諸法無我所執著見之故。 ‘應當觀想色是不可信賴’這句話,是因為是從非真實中遍計,是變異不堅固法之故。 ‘應當觀想色是損害’這句話,是因為是身心不安和各種損害生起的因,故教示應當觀為損害。
།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒ་ཤི་ནི་གནོད་པར་ ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ལ།དོན་དམ་པར་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་སྒོམ་ཞིང་དོན་དམ་པར་དེའང་མི་དམིགས་པར་སྒོམ་པ་ཉིད ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
以具有一切相智性的發心,以無所緣的方式,應當作意受是無常,乃至應當作意老死是過患,其間也應當如是配合無常等義理。以上是以聲聞和獨覺乘的方式宣說屬於一切智性方面的般若波羅蜜多。 憍尸迦,複次,菩薩摩誒薩以具有一切相智性的發心,以無所緣的方式行持佈施波羅蜜多等,是宣說菩薩們的行持道相智性方面的般若波羅蜜多。從’以具有一切相智性的發心,以無所緣的方式行持佈施波羅蜜多’乃至’行持般若波羅蜜多’,是說明世俗中以’愿我與一切有情獲得一切相智性’的發心而行持六波羅蜜多,勝義中也無所緣地行持,是屬於道相智性方面的般若波羅蜜多。 憍尸迦,複次,菩薩摩誒薩以具有一切相智性的發心,以無所緣的方式修四念住,乃至修十八不共法,是說明在修四念住等清凈法時,以世俗中’愿我與一切有情獲得一切相智性’的迴向發心而修,勝義中也無所緣地修,即是屬於道相智性方面的般若波羅蜜多。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་ཅིང་སློབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརླན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། དེ་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་གདུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། དུལ་ཞིང་ཞི་བའི་སེམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་གདུངས་ཤིང་ཁེངས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བརླན་ཅིང་དུལ་བར་བྱས་ནས་དང་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་བརླན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་ སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྔོན་ རོལ་ལམ།བྱས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པར་དཔྱོད་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་དེ་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ཀྱང་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།
憍尸迦,複次,菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時,如是各別正學,乃至屬於道之行相智慧分的般若波羅蜜多法,及於人法二無我性正確思維修學而說。 如是諸法令濕潤、遍濕潤、圓滿、廣大、遍觀察等,皆唯是法,于彼無我及我所。此是從觀察補特伽羅無我門中宣說般若波羅蜜多。 菩薩發菩提心后,以慈悲力,令貪嗔癡所惱眾生之心相續成為慈悲等自性,令成調柔寂靜心,此唯是菩提心、善根、迴向心之法性而已,無外道所遍計之作者、我等。 所謂令諸法濕潤者,即是以菩提心、善根、迴向心,以慈悲等令眾生心相續中為貪等所惱而乾涸者濕潤調柔,初入佈施等四攝法而發心。 所謂遍濕潤者,即是如是發心后,實際趣入行佈施等。 所謂圓滿者,即是令佈施等三輪清凈而究竟。 所謂廣大者,即是以迴向心將自己與一切眾生迴向無上菩提而遍及。 所謂遍觀察者,即是如是行佈施等之前或行后,以智慧觀察佈施行為、佈施物、受者皆不可得。 彼等唯是法,于彼無我及我所者,即是如是令濕潤等唯是由菩提心等諸法所作,無有我等任何作者所作,如是總結顯示補特伽羅無我義。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མངོན་པར་བརླན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་པའམ། ཕན་ཚུན་འཕྲད་ཅིང་ འགྲོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་མི་འཕྲད་ཅིང་མི་འགྲོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འགྲོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ རྟོག་ལ།ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན།ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་སེམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ མེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་སེམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།
為什麼這樣說呢?這是因為菩薩摩訶薩的迴向心不與菩提心相應,菩提心也不與迴向心相應,這是爲了顯示通達法無我的般若波羅蜜多。菩薩的菩提心和善根迴向心能滋潤眾生相續等,但這兩種心——菩提心和迴向心,在勝義中都無實體,所以彼此不相依止,也不相遇相應,這是爲了顯示這個道理。 憍尸迦,迴向心不在菩提心中,也不可得;菩提心不在迴向心中,也不可得。這是顯示菩提心和迴向心二者互不相遇、不相應的理由,因為在勝義中這兩者都無實體且不可得,所以彼此不相依止也不相應,這就是其中的含義。 憍尸迦,如是於一切法觀察,而於任何法都無所行,這就是菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多。這是顯示在世俗中雖然觀察人法二無我,但在勝義中於任何法都不執著相、無所貪著,這就是般若波羅蜜多。 說此語時,天帝釋對長老須菩提如是說道:‘尊者須菩提,為何說迴向心不與菩提心相應?為何說菩提心不與迴向心相應?為何說迴向心不在菩提心中且不可得?為何說菩提心不在迴向心中且不可得?‘這是帝釋爲了詳細解說迴向心和菩提心二者在勝義中無實體且不可思議的道理而向須菩提請問。 須菩提說:‘憍尸迦,所謂迴向心,那不是心;所謂菩提心,那也不是心。如是,非心即是不可思議。不可思議即是非心,非心不可作為非心而回向,不可思議也不可作為不可思議而回向。如是,非心即是不可思議,不可思議即是非心。憍尸迦,這就是菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多。‘這是說善根迴向心和菩提心二者在勝義中都不成立,所以不是心;如是非心即是不可思議。
།དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་པར་ཡོངས་ སུ་རྟོགས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཅིང་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།།རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པ་དང་། བཀའ་དྲིན་ དྲན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་འོག་ནས་འཆད་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པར་བགྱི་སྟེ། བཀའ་དྲིན་མི་དྲན་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཅིང་མོས་པ་སྐྱེད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའི་ལན་དུ།བདག་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་འདི་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྔོན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གདམས་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བགྱིས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ བདག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གདམས་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་བགྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་རིམ་པས་བསླབས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་བདག་གིས་བསྟན་ན་སྔོན་གྱི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་སྤྱོད་པ་མཐུན་པར་སྤྱད་པས་སྔོན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསླབ་པ་ཉིད་བཀའ་དྲིན་དྲན་པར་བྱས་ཤིང་། དྲིན་ལ་ལན་ལོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གདམས་པ་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི ཆོས་ལ་སོགས་པ་བྱར་མི་རུང་བ་རྣམས་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་དང་པོ་གདམས་པའོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་བྱོས་ཤིག་ཅེས་དགེ་བ་ལ་གཟུད་པའོ། །དགྱེས་པར་བྱས་པ་ནི་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་མི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་སྒོམ་པའི་དམིགས་བསྟན་པས་དགའ་བར་བྱས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་སྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ལུང་དང་མན་ངག་ལེགས་པར་མ་ཐོབ་པས་འཁྲུལ་ཅིང་ལོག་པར་སྒོམ་པ་ལས་མ་འཁྲུལ་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ལེགས་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་མི་བརྩོན པ་རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དུ་འཇུག་པའོ།།རབ་ཏུ་དགྱེས་པར་བྱས་པ་ན། ལེགས་པར་སྒྲུབ་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒོམ་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས་སྒོམ་པ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་དགའ་བ་སྐྱེད་པའོ། །བཀོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྒོམས་པའི་ཐ་མར་ འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བཀོད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་བགྱིས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱས་ཤིང་དེ་ལ་བརྟན་པར་གནས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།
如是了知不可思議且非心所能及之法無所迴向后,成為無分別,此即是菩薩般若波羅蜜多之教示。 其後,世尊對具壽舍利子開示道:‘舍利子,汝如是為諸菩薩摩訶薩宣說般若波羅蜜多並令生起信解,善哉善哉。’ ‘善哉’一詞,是對上文舍利子宣說甚深般若波羅蜜多義理的讚歎,以及為下文念及恩德之語作引導。 舍利子啟白道:‘世尊,我當念及恩德,不當不念恩德’等語,是對世尊讚歎其為諸菩薩摩訶薩宣說般若波羅蜜多並令生起信解的迴應。 我如是為諸菩薩宣說般若波羅蜜多,此乃往昔如來在為菩薩時,亦從昔日聲聞阿羅漢處,得到六波羅蜜多之教授與教誡。由此,彼等菩薩證得無上正等正覺。 如是,我今為諸菩薩宣說六波羅蜜多之教授與教誡等,彼等菩薩亦當依此次第修學,而證得無上正等正覺。 如是我宣說時,與昔日聖者聲聞阿羅漢行持相順,隨學昔日聖者,此即是念及恩德並報答恩德。 其中,教授是指初時告誡’莫作惡不善法’等不應為之事。 教誡是指引導行持善法,告誡’當行此等善法’。 令歡喜是指對不知修行所緣者,示以修行所緣而令其歡喜。 正確勸導是指在修行時,因未善得教言與口訣而生錯誤修行時,令其不錯亂而正確修行。 善加讚歎是指對因懈怠等過失而不精進修行者,令生歡喜而開始精進。 極令歡喜是指對善修且無顛倒修行者予以’善哉’等讚歎,令其對修行生起歡喜。 ‘安置’一詞是指如是修行之後,安置於聖道。 ‘令極堅固’是指獲得修道之果並令安住堅固之義。 其後,具壽舍利子對天帝釋如是言道。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེའི་ ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་གནས་པར་བྱ་བ་བདག་གིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པར་ རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པས་དེ་དག་ལ་གཉིས་ སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་གནས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་གནས་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་ཞིང་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།
噶尸迦,因此請你很好地聽聞並且牢記,我將解說菩薩摩訶薩應當如何安住于般若波羅蜜多,以及如何不應安住等。這是針對前文帝釋天主向尊者須菩提詢問’菩薩摩訶薩應當如何安住于般若波羅蜜多’的回答,須菩提詳細解說了菩薩摩訶薩應當如何安住于般若波羅蜜多的含義。 噶尸迦,‘色以色空’等,從五蘊乃至一切種智為止,世間和出世間的諸法,在勝義中以其自性皆空。如是通達空性的菩薩,在勝義中也以菩薩的體性而空。色等諸法的空性與菩薩的空性是一味的,無有差別,對此通達無二無別而安住,即是菩薩摩訶薩安住于般若波羅蜜多。 其後帝釋天主對長老須菩提如是說道:‘尊者須菩提,菩薩摩訶薩應當如何安住于般若波羅蜜多?‘須菩提說:‘噶尸迦,於此,菩薩摩訶薩行持般若波羅蜜多時,不應以執著的方式安住於色’等,這是從斷除不應安住的角度來說明應當如何安住于般若波羅蜜多。 不應安住,即是從色等乃至一切種智為止的諸法,不以執著的方式安住,這並非是安住于般若波羅蜜多。‘不應以執著的方式安住于所謂色’乃至’不應以執著的方式安住于所謂一切種智’,這是說明不以執著的方式安住於色等諸法的相,即是安住于般若波羅蜜多。 色等諸法的相,色的相是可造色且有礙性,受的相是具有感受苦樂的自性等,應當如理配合各別諸法的相。
།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་། དབེན་པ་དང་མི་དབེན་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་ཅིང གནས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་དེ་ལྟར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལས་གདགས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལས་གདགས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་བསྒོམ་པ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ པ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
關於’不應以所緣方式安住於色是常或無常’等說法,是顯示不應以所緣方式安住於色等諸法之法性即是安住于般若波羅蜜多。不應以所緣方式安住於法性又分三類:屬於一切智分、屬於道相智分、屬於一切相智分。 其中從’不應以所緣方式安住於色是常或無常’乃至’不應以所緣方式安住于如來應正等覺是佈施處’,是顯示不應安住于屬於一切智分的法性。所謂屬於一切智分,是指聲聞緣覺以小乘方式為獲得一切智,而對從色乃至一切相智之間的諸法,以所緣方式思維安住于常與無常、樂與苦、我與無我、凈與不凈、寂靜與不寂靜、遠離與不遠離、空與不空、有相與無相、有愿與無愿的法性。菩薩行般若波羅蜜多時不應如是安住。 憍尸迦,複次,‘不應以所緣方式安住于預流果是無為所施設’乃至’不應以所緣方式安住于無上正等菩提是無為所施設’,是顯示不應安住于預流等諸法。預流果、一來果、不還果、阿羅漢果、獨覺菩提、無上正等菩提等的法性即是涅槃無為法,由緣此而修習獲得預流等果,對於預流果等是無為所施設不應以所緣方式安住。 從’不應以所緣方式安住于預流是佈施處’乃至’不應以所緣方式安住于如來應正等覺是佈施處’,也是顯示不應以所緣方式安住于預流等的法性。不應以所緣方式安住于預流、一來、不還、阿羅漢、獨覺、如來應正等覺等的法性是佈施處。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་དང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་ལ་རིམ་པས་གནས་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་ཞིང་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་སངས་ ཀྱི་ཞིང་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་སོང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་ པས་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མིག་ལྔ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལུས་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སྒྲུབ་ པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ བཅོ་བརྒྱད་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།
憍尸迦,另外,菩薩摩訶薩不應以執著的方式安住于初地,乃至不應以執著的方式安住于’菩薩摩訶薩應當安立無量無數眾生於無上正等正覺’。這些是顯示不應住于道相智分的行為。 所謂道相智,即是菩薩們次第安住於十地,圓滿六波羅蜜多,圓滿三十七菩提分法,趣入菩薩無過失地,安住不退轉地,圓滿五神通,親近承事諸佛世尊並聽聞法,為向他人宣說所聞法而往詣無量無數佛土,成就與彼等佛土相同的佛土,令諸眾產生熟菩提,前往無量無數世界,以花鬘等供養承事如來應供正等正覺,安立無量無數眾生於無上正等正覺后獲得菩薩道相智,對於這些不應以執著的方式安住,這就是安住于般若波羅蜜多的教示。 從’應當成就五眼’乃至’菩薩摩訶薩不應以執著的方式安住于應當圓滿八十種隨好’,這是顯示不應住於一切相智分的行為。 所謂一切相智,即是安住于佛地的智慧。為獲得彼智慧,成就如來五眼,成就諸三摩地,以諸三摩地遊戲,成就諸陀羅尼門,如來十力、四無所畏、四無礙解、大慈、大悲、十八不共法、三十二大士相、八十隨好,圓滿這些后獲得一切相智,對於這些不應以執著的方式安住,這就是安住于般若波羅蜜多的教示。
།དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་རྟོགས་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ལུང་ལས་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དད་པས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ན། དད པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དབང་པོ་རྣོ་བས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་རིག་པ་དང་། སྦྱོར་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནས་ཡས་བགྲངས་ན་རིམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་འབབ་པས་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཟད་པས་མི་དང་ལྷའི་ནང་དུ་འཁོར་བའི་སྲིད་པར་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་སྐྱེ་བ་ལ།རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ནས་རིགས་སུ་ འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཁོར་བ་ན་གནས་ཤིང་ལྷ་དང་མིའི་རིགས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ།།གཅིག་གིས་ཆོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་པ་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མ་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་མགོ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཚེ་དང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་མགོ་མཉམ་དུ་ཟད་ནས།ཐལ་བྱུང་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བྱའོ། །ཚེ་ཟད་པའོ་ཞེའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཚེ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྔ་ཕྱིར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།
關於’不應以緣取隨信行者’等所說,是指不應以緣取聲聞、獨覺補特伽羅、菩薩補特伽羅及如來補特伽羅的方式而住,這就是安住于般若波羅蜜多的教示。這又應當了知屬於一切智性分、道相智性分及一切相智性分。 其中從’不應以緣取隨信行者’乃至’不應以緣取獨覺’之間,是說不應以緣取聲聞、獨覺補特伽羅的方式而住。其中’隨信行者’是指鈍根聲聞為現證預流果而入道者,此補特伽羅因根器遲鈍,無法以自己的智慧領悟,而是依據經教所聞以信心隨順聖道而行,故稱’隨信行者’。 ‘隨法行者’是指為現證預流果而入道的利根補特伽羅,他們因根器銳利,不依賴他人,而是依法如理了知並修行,故稱’隨法行者’。 ‘第八’是指為現證預流果而入道的補特伽羅,從阿羅漢果向上數為第八位,故稱’第八’。‘預流’是指已獲得初果預流的補特伽羅。 ‘極七返有’是指已獲得預流果的補特伽羅,因未斷盡修所斷煩惱,故於人天中輪迴,最多七次受生,故稱’極七返有’。‘家家’是指已獲得預流果的某些補特伽羅,於二或三生中輪迴,並生於殊勝的天人種姓中。 ‘一間’是指住于預流果的補特伽羅,為獲得一來果而隔一生者。或者說是為獲得涅槃而隔一生者,意即僅以後一生為隔而得涅槃。 ‘等終’補特伽羅是指住于預流果的補特伽羅,壽命、業及煩惱同時等量盡除,突然于無餘涅槃界中般涅槃。‘壽盡’或’煩惱盡’是指住于預流果的某些補特伽羅,壽命與煩惱先後斷盡。
།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བ་ལ་བྱའོ།།ལོག་པར་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བའི་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བའི་ལས་བྱས་པ་ཡང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བྱའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ནས་མི་ཡུལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་མིའི་ནང་དུ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བ་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་ འོང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བའི་ཚེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཚེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཕུང་པོ་དེ་བོར་མ་ཐག་ཏུ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུ་ཡན་གར་དུ་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
所謂預流果,是指住于預流果的補特伽羅為現證一來果而趣入,接近證得一來果者。 所謂不墮惡趣法者,是指住于預流果的補特伽羅不造作墮入三惡趣的業,且以前所造作的墮入三惡趣的業,由於修習對治力而不會成熟果報的法性。 一來者,即於此世間一返后究竟苦際,是指住於一來果的補特伽羅從天界降生到此人間世界一次後,現證涅槃。 所謂為現證不還果而趣入,是指那個一來補特伽羅接近證得不還果時,為現證不還果而趣入。 不還者,即于彼處當般涅槃,是指住于不還果的補特伽羅于所生之處即于當生證得圓寂。 所謂為現證阿羅漢果而趣入,是指那個住于不還果的補特伽羅接近證得阿羅漢果時,為現證阿羅漢果而趣入。 阿羅漢者,即於此生中當般涅槃于無餘涅槃界,是指阿羅漢補特伽羅住于阿羅漢蘊時,斷盡三界一切煩惱無餘,舍此蘊已即入無餘涅槃。 所謂獨覺,獨覺有二種:與眷屬共住者,及如獨角獸獨自安住者。如是一切聲聞、獨覺補特伽羅,對於屬於一切智品類者,不應以緣取方式而住,此即顯示住于般若波羅蜜多。
།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་སོང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་ ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་པ་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་བཟླས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་ནས་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བདེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མར་ འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མཛད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་གང་ཟག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་གི་ ཚེ་ནི་ཚད་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
‘超越聲聞地和獨覺地,應住于菩薩地’這樣執著的方式不應安住。從’做佛事業,前往無量無數世界,令眾生完全涅槃’這樣執著的方式不應安住的含義是:不應住于道相智分的補特伽羅。 所謂道相智分的補特伽羅是指諸菩薩,即菩薩們的行為和發心超越聲聞和獨覺地,應住于菩薩地,應獲得道相智慧,應獲得一切相智慧,應在一切方面現前圓滿成佛而斷盡一切隨眠煩惱,應現前圓滿證得無上正等正覺而轉法輪,做佛事業,前往無量無數世界,令眾生完全涅槃的這些行為和發心,不應以執著相的方式安住,這就是住于般若波羅蜜多的意思。 關於’住於四神足,入于等持,如同住于恒河沙劫的等持中’等,是說不應以執著的方式住於一切相智分的補特伽羅。所謂一切相智分的補特伽羅是指佛世尊,對於佛世尊的神通和功德、獲得等持自在等,不應以執著相的方式安住。 其中’住於四神足,入于等持,如同住于恒河沙劫的等持中’這樣執著的方式不應安住,是說如來獲得等持自在,即住于欲等四神足等持自性,由於獲得等持自在,即使多劫也不會退失等持,並且自然成辦眾生利益,對於具有如此神通和功德的補特伽羅佛世尊也不應以執著的方式安住。 ‘愿我壽命無量’這樣執著的方式不應安住,是說對於如來獲得壽命自在的這種功德,菩薩也不應以執著的方式安住。
།བདག་གི་སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་མཚན་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་།བསོད་ནམས་བརྒྱས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་རེ་རེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནུབ་བྱང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་ཐ་གྲུར་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།བདག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདུད་དང་ཕས་རྒོལ་ བ་ལ་སོགས་པས་སུན་མི་ཕྱིན་ཅིང་མི་ཤིགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལས་དྲི་སེམས་ཅན་གང་གིས་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ གནོད་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལས་སྤོས་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་པོ་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་གང་གིས་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་ཅིང་བསྔོ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་དྲི་ཚོར་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ལུས་སམ་སེམས་ལ་ནད་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།བདག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལུས་དང་། སེམས་ལ་ནད་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།
對於我的大士三十二相中的每一相,‘愿以百種福德圓滿成就’這樣的執著心不應安住。這是說明對於如來大士三十二相中的每一相都是從廣大福德資糧因而生,對於’愿我也獲得如是相’這樣的執著心不應安住的教示。 從’東方世界恒河沙數量那麼廣大’乃至’西北方世界恒河沙數量那麼廣大,我成就如此廣大的一佛剎土’這樣的執著心不應安住,這是說明對於’愿我成就如此廣大佛剎’這樣的執著心不應安住的教示。 ‘愿我以金剛為因成就三千大千世界’這樣的執著心不應安住,這是說明對於’愿我的佛剎不被魔眾和對手等損壞且堅不可摧’這樣的執著心不應安住的教示。 ‘愿我菩提樹的香氣,任何有情聞到后,都不受貪慾、嗔恨、愚癡的危害’這樣的執著心不應安住,這是說明當我在菩提樹下現前成佛時,從菩提樹發出的妙香,任何聞到香氣的有情都遠離貪等煩惱的危害,具足菩提緣分,如是發願迴向僅是世俗諦而已,究竟義中對此也不應以執著心安住的教示。 ‘愿不生起聲聞心和緣覺心’這樣的執著心不應安住,這是說明對於’愿聞到彼菩提樹香氣的有情不生起聲聞和緣覺之心’的發願也不應以執著心安住的教示。 ‘愿彼等一切決定成就無上正等正覺’這樣的執著心不應安住,這是說明對於’愿聞到彼菩提樹香氣的一切有情決定成就無上正等正覺’的發願也不應以執著心安住的教示。 ‘愿聞到菩提樹香氣的一切有情身心無有任何疾病’這樣的執著心不應安住,這是說明當我現前成佛時,對於’愿聞到彼菩提樹香氣的有情身心無有任何疾病’的發願,究竟義中也不應以執著心安住的教示。
། བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བདག་མངོན་པར་སངས རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་དམིགས་སུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་ཡང་རིགས་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མཇུག་བསྡུས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ ཀྱང་བཤད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་གནས་སུ་ཡང་མི་རུང་ན།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་ སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཅི་ཞིག་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་དྲིས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
不應以執著的方式住于’愿我的佛土中不存在色聲’這樣的想法,乃至不應以執著的方式住于’愿不存在佛聲’這樣的想法。這是說明在我成佛的佛土中,從究竟義上,不應以執著相的方式發願’愿不存在從五蘊等乃至佛的世間和出世間諸法的聲音’,也不應住于這樣的發願中。 為什麼呢?因為如來、應供、正等覺雖然現證無上正等正覺,但一切法都是不可得的。這是說明上文所說不應以執著方式安住於一切法的理由。如果世間和出世間諸法中有某些是實有且可得的,那麼以執著方式安住於它們是合理的。但是如來現證無上正等正覺時,從勝義諦上任何法都不見有實體可得,因此不應以執著方式安住。 憍尸迦,如是菩薩摩訶薩不應以執著方式安住于般若波羅蜜多。這是須菩提總結不應以執著方式安住的含義並對帝釋說:如是不住于任何法即是安住于般若波羅蜜多。 爾時,具壽舍利子心想:‘菩薩摩訶薩應如何安住般若波羅蜜多?‘這是說,既然說不應安住於色等一切法,又說應安住于般若波羅蜜多,而空性也不應安住,那麼應當如何安住于般若波羅蜜多呢?他生起了這樣的疑惑。 爾時,具壽須菩提以心了知具壽舍利子心中的分別念,對具壽舍利子說:‘具壽舍利子,你認為如何?如來、應供、正等覺安住於何處?‘這是須菩提爲了顯示正是不住于任何處才是安住于般若波羅蜜多,而向舍利子詢問如來安住於何處。這表明如來、應供、正等覺已通達一切法從勝義諦上無實體,不以執著方式安住于任何法,這才是安住于般若波羅蜜多。
།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ ཞིག་ལ་གནས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཏབ་པ་སྟེ།ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ནི་མི་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཅི་ལ་ཡང་མི་ གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས། ཚོར་བ་ལ་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་མི་གནས་པའི་དམིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གནས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།གནས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་ཅིང་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དོན་གོང་དུ་བསྟན་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་བསླབ་ཅིང་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
說道:‘具壽羅睺羅,如來不住于任何處’這句話是舍利子對羅睺羅所問如來住於何處的回答,意思是不住于任何法。 ‘具壽羅睺羅,如來應供正等正覺之心是不住的’這句話是說明不住于任何處的理由,表明如來之心不執著任何法相,不以緣取的方式而住。 從’彼不住於色,不住于受’乃至’不住於一切種智’這段話是具體指明如來之心不住於何處,意思是因為從色等乃至一切種智等諸法在勝義中都不成立為實有,所以如來之心不以緣取的方式住于這些法。 羅睺羅說道:‘具壽舍利子,菩薩摩訶薩應當如何了知如來應供正等正覺既不住於色也不是不住於色’乃至’既不住於一切種智也不是不住於一切種智,應當如是而住于般若波羅蜜多’這段話是說明要遠離住與不住兩邊,表明應當如同如來應供正等正覺既不住於色等諸法也不是不住於色等諸法那樣去行持。 ‘不住’是說在勝義中一切色等諸法本性空,故不可住。‘也非不住’是說在世俗中僅就世間言說施設等而住,故也非不住。 ‘具壽舍利子,菩薩摩訶薩應當如是以緣取的方式學習般若波羅蜜多,應當如是而住’這段話是總結上文所說遠離二邊的意義,表明菩薩也應當像如來那樣遠離住與不住兩邊,既不住也不是不住而修學安住。
།དེ་ནས་འཁོར་དེའི་ནང་ནས་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཚིག་གིས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲ་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་སྨྲས་པར་གྱུར་ན་ཤེས་ པར་རུང་གི་།གང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོས་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཚིག་ཟབ་ཅིང་རྟོགས་པར་ བྱ་དཀའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་གྱུར་པ་སྟེ།གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་ལ་སོགས་པ་མིའི་ཚིག་དང་སྐད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསླབས་ན་ལོབས་ཤིང་ཤེས་པར་རུང་གི་།ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཤེས་པར་མི་རུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་དག་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་ཅི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཤེས་པར་མི་རུང་ངམ ཞེས་སླར་བརྟག་ཅིང་དྲིས་པའོ།།ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་ བརྗོད་ཀྱིས།གང་མི་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཐོས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཐོས་པར་མི་རུང་བ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དཀྲི་ཞིང་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པར་ ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བརྗོད་པས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མ་བརྗོད་པ་དེ་ཐོས་པ་དང་ཤེས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སུ་ཡང་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པར་བྱ་བ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
然後從那些眷屬中有些天子這樣想到,以此等所說,是爲了顯示般若波羅蜜多的甚深義不能用言語表達且不可言說。 若是夜叉們的夜叉語言、夜叉音聲、夜叉聲音、夜叉言說等,說出來還可以理解,但是聖者羅睺羅解說般若波羅蜜多、宣說、開示、分別、闡明、抉擇開示的內容卻不可理解。這是說一切法既不住也不是不住,即是安住于般若波羅蜜多中。 因此應當以無所得的方式安住。在羅睺羅如是解說后,從眷屬中有些天子聽聞后認為羅睺羅所說般若波羅蜜多的義理深奧難解。 夜叉的語言、夜叉的聲音等非人類的語言聲音尚且可以通過學習而掌握理解,但是’不住于任何處即是安住于般若波羅蜜多’這樣的解說,以及’一切法既非安住也非不安住’這樣羅睺羅所說的言語含義卻不可理解,這就是其義。 爾時,具壽羅睺羅以心完全了知那些天子心中的分別念后,對那些天子說道:‘諸天子,所說之義不可理解嗎?‘這是因為雖然前面天子們生起的理解未說出口,但羅睺羅以心了知后,詢問道:‘我所說般若波羅蜜多義理的這些言語難道不可理解嗎?’ 諸天子答道:‘聖者羅睺羅,不可理解。‘這是爲了讓羅睺羅解說不可言說的義理而說的。 羅睺羅說道:‘諸天子,如是連一個字也未說,若是未說則不可聞,若不可聞則不可知。‘這是說我解說般若波羅蜜多是爲了引導眾生,僅僅是世俗諦中以言語文字假立而說, 但在勝義諦中因為不能以言語文字表達,所以連一個字也未說。如是未說言語文字,則不可聞不可知,這是其開示。 為什麼呢?般若波羅蜜多非是文字,於此無有能說者、能聞者及能知者。這是說明連一個字也未說的理由,即般若波羅蜜多既非言語文字的自性,也非言語文字所能顯示的對象,這就是其義。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་ གིས་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྤྲུལ་པ་དང་རྨི་ལམ་དང་སྒྲ་བརྙན་དང་སྒྱུ་མའི་དཔེས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པ་དང་། ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པ་བཤད་པས་ལྷའི་བུ་རྣམས་མགུ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད པའོ།།ཀྱེ་མ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱང་ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་རྣོ་ལ་བློ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་ ཟབ་པ་སྟོན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟོད་པ་སྟེ་ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་གཞན་ལ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྲ་བ་བས་ ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཕྲ་ལ་བརྟགས་དཀའ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་བདག་གི་བློ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་བུ་ དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ།ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན། ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་ ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རྟོག་པ་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་།རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་ནས་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཆོས་རྣམས་སམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤིག་ཡིན་གྲང་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་ནི་ཟབ་ པ་ཡང་མ་ཡིན།ཕྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
為什麼這樣說呢?諸天子,如來應供正等正覺諸佛的菩提是無文字的,這句話說明般若波羅蜜多不是文字語言的本質,也不能用文字語言來表達的道理。無上菩提也不是文字語言的本質,也不能通過文字語言來表達和達到,因為是聖者們各自親證的本質,所以究竟義中連一個文字也未說,這是如此宣說的。 諸天子,譬如如來應供正等正覺化現一個化身等等,是以化現、夢境、回聲和幻術為喻,說明究竟義中一切法都不能用文字語言來表達和詮釋。 當時那些天子這樣想:‘啊!長老須菩提是開顯者’,這是說通過化現等比喻解釋般若波羅蜜多的意義不能用文字語言表達和詮釋,也不能達到,天子們歡喜后讚歎須菩提說:‘這位長老須菩提開顯般若波羅蜜多的意義。’ 啊!聖者須菩提雖然開顯般若波羅蜜多,卻宣說比甚深更甚深,趣入比微細更微細的境界。這是說雖然如此開顯,但因為智慧銳利、見解深邃微細,所以宣說般若波羅蜜多極其甚深的意義,趣入極其微細的境界,這是讚歎。‘宣說比甚深更甚深’是說宣說般若波羅蜜多的意義深奧難測,聲聞緣覺等無法通達,向他人宣說的意思。 ‘趣入比微細更微細’是說般若波羅蜜多的意義微細難察,是無分別智慧的境界,以各自證悟的方式趣入的意思。 當時具壽須菩提以心遍知那些天子心中的分別念,對那些天子如是說道:‘諸天子,色不是甚深,不是微細’等等,這是說前面天子們雖然心裡想著認為’這位聖者須菩提宣說極其甚深,趣入極其微細’而沒有說出來,須菩提以心了知后說明甚深和微細在勝義中也是無實無法言說的。 如果有所謂甚深微細,那麼是世間的色等諸法,還是出世間的六波羅蜜多等諸法呢?從色蘊乃至一切相智之間的這些法,全都是自性空的,凡是自性空的,既不是甚深,也不是微細,這是如此宣說的。
།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་ སུས་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་དེ།སུས་ཀྱང་ཐོས་པ་མེད་སུས་ཀྱང་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འཁོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཐོས་ནས། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨྲ་ བསམ་ལས་འདས་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། ཡི་གེ་རྣམས་སུ་ཡང་བཏགས་པ་མེད་དམ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །སྨྲར་མེད་དོ། །དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་དོ། །སུས་ཀྱང་ཐོས་པ་མེད་དོ། །སུས་ཀྱང་ཤེས་པ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ།ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སུས་ཀྱང་ ཐོས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱར་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་ན་ཡང་བཟོད་པ་འདི་ལ་མི་རྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྨྲ་བསམ་ལས་འདས་ཤིང་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟན་པར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ན་གདོད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྗོད་པ་དང་མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བསམ་ལས་འདས་ཤིང་ཚིག་དང་ཡི་གེར་བྲལ་བར་རྟོགས་ཏེ།མཚན་མ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱིས། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་བཙལ་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ ནས་བརྗོད་པ་དང་མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།
然後那些天子這樣想:‘在這所說的法中,沒有可以安立為色等的概念’等等,是以幻化等比喻來說明,究竟而言這般若波羅蜜多無人能說、無人能聞、無人能知。當說到色等一切法既非深且非細時,在法會中的那些天子聽聞后想到:如果一切法皆超越言說思維而不可言說,那麼在這所說的般若波羅蜜多法中,從色等乃至佛、菩提以及文字等,是否也都無所安立? 然後具壽須菩提對那些天子如是說道:‘諸天子,確實如此!確實如此!如來的菩提不可言說,不可訴說。無人能說,無人能聞,無人能知。‘這是說,如來所證悟的無上菩提,究竟而言不是任何法的自性,所以不能用言詞文字等來說明宣示,也不能通過言詞文字等而被任何人聽聞了知。由於一切色等諸法究竟上與菩提的自性無別,所以也無法安立為色等,這樣解釋。 諸天子,因此若有人想安住于預流果位並想現證預流果,乃至想證得獨覺菩提和無上正等正覺,也必須依止這種忍。這是說,若想獲得三乘果位,必須依止通達一切色等諸法勝義無生而超越言說思維的忍,若不依止通達甚深法的這種忍,就不能獲得三乘果位;唯有依止這種忍,才能獲得三乘果位。 諸天子,如是菩薩摩訶薩從初發心起,由於無可言說、無可聽聞,應當安住般若波羅蜜多。這是說,如前所述的方式,通達一切法超越言說思維、離於文字,不住任何相,即是安住般若波羅蜜多。從初發心就應當如是安住般若波羅蜜多。 這是《十萬般若波羅蜜多廣釋》第十五品。 然後那些天子這樣想:‘應當如何尋求聽聞具壽須菩提說法的人們?‘這是說,天子們聽聞須菩提前面所說’從初發心起,由於無可言說、無可聽聞,應當安住般若波羅蜜多’后,認識到一切法皆不可言說。
།ཆོས་འཆད་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་ཡང་མེད་པས་ཆོས་བཤད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ ན།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་ དག་བདག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷའི་བུ་དག་བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ལ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྷའི་བུ་དག་བདག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཅི་འང་ཉན་པ་མེད་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་དང་ཉན་པ་དང་།བཤད་པར་བྱ་བ་གསུམ་ཆར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་སྤྲུལ་པ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཅིའང་ཉན་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ཡང་མཉན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་དྲིས་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་འབའ་ཞིག་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར མ་ཟད་ཀྱི།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།
既然沒有說法者和聽法者,那麼說法也就不存在了,那麼長老須菩提說法是以何種方式存在的呢?生起了這樣的疑惑。這時,具壽須菩提以心完全了知那些天子心中的分別念后,對那些天子如是說道:‘諸天子,我的說法如幻,諸天子,對我聽法者也應當如幻般尋求。‘這是說,說法者、聽法者和所說之法,僅是世俗諦中的言說而已,勝義諦中這一切皆無實體,從無實體中顯現為似有,應當了知是如幻般的教示。‘諸天子,我的說法是對化現而言,對我聽法者也應當如化現般尋求,彼等無所聞亦無現證。‘這是以化現為喻,說明說者、聽者和所說三者勝義諦中皆不存在的教示。‘彼等無所聞’是說以聞慧無所聞的教示。‘無現證’是說以修慧無有現前證得任何果的教示。 這時,那些天子對具壽須菩提如是說道:‘尊者須菩提,是否那些眾生如幻,那些聽法者如幻?是否那些眾生如化,那些聽法者如化?‘這是爲了開啟解說一切法如幻、如化、如夢的機會,天子們向須菩提詢問那些聽法的眾生和所說之法是否如幻如化。須菩提說道:‘諸天子,確實如此。確實如此,那些眾生如幻,那些聽法者如幻。那些眾生如化,那些聽法者如化。‘這是須菩提對上文天子們所問之義作出如是回答。 ‘諸天子,那些眾生如夢。諸天子,那些眾生如幻。諸天子,色亦如夢如幻’乃至’諸天子,正等菩提亦如夢如幻’,這不僅說明說法者、聽者和所說之法如夢如幻,而且教示五蘊等乃至正等菩提之間的世間和出世間一切法亦如夢如幻。這時,那些天子對具壽須菩提如是說道。
།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲས་ཏེ། དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་དོར་བའི་ཚིག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ལྟ་མེད་མོད་ཀྱི། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་།སྒྱུ་མ་དག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་།དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཛོད་ལྡན་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུ་དང་།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་ པར་དཀའ་བ།འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ་འདི་ལ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དོན་དམ་པར་སུ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་བློ་ཞན་པ་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྟོག་པའི་རྩིང་གེ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བློས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བའོ།
比丘羅布若問:‘既然說菩提如夢如幻,那麼涅槃是否也如夢如幻?‘這是因為小乘等一些人執著涅槃為實有,爲了明確這一點而提出的問題。 羅布若說:‘天子們,我說涅槃也如夢如幻。因此,即使有比涅槃更殊勝的其他法,我也說它如夢如幻。‘這是說,所謂涅槃這個說法只是世俗諦中的假名安立而已,勝義諦中並沒有所謂的涅槃實體。從無實體中說為有,就如同夢幻一般。 所說’即使有比涅槃更殊勝的其他法,我也說它如夢如幻’,這是假設性的說法。實際上並沒有比涅槃更殊勝的其他法,但是假如有這樣的法,它也只是世俗諦中假立為有,勝義諦中並無實體,所以它也如夢如幻,更何況是涅槃。 為什麼這樣說呢?‘因為夢幻、涅槃這些都是無二無別的。‘就像夢和幻都不是真實存在的一樣,涅槃也只是世俗諦中的言說而已,勝義諦中並無實體。因此,夢、幻、涅槃三者都是無實體,本質相同,無法分別。 然後,具壽舍利子、具壽大目犍連、具壽摩訶俱絺羅、具壽摩訶迦旃延、具壽善臂子、具壽大迦葉,以及數千菩薩對具壽羅布若說:‘尊者羅布若,這般甚深、如此難見、如此難解、如此寂靜、如此明瞭、如此微細、如此殊勝的般若波羅蜜多,誰能相信呢?’ 這是說,如此宣說一切法如夢如幻的般若波羅蜜多既深且廣,在世俗諦中誰能相信,在勝義諦中也無人能信。爲了詳細解釋這個意義,諸大聲聞阿羅漢和眾多菩薩向羅布若提問。 ‘如此甚深’是說小乘者智慧淺薄和外道執著我見的粗淺分別念者難以通達其深意。‘如此難見’是說它不是眼等五識的對境。
།འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་འོ། །འདི་ལྟར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའོ།།འདི་ལྟར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །འདི་ལྟར་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བཟང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ།འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ། འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཟབ་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། བལྟ་དཀའ་བ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་བཟང་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྟག་དཀའ་ བའོ།།འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཤིན་ཏུ་འཕགས་པའོ།།འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་མཁས་ཤིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་པའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ པ་ཟག་པ་ཟད་པ།བྱ་བ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།
所謂’如是難以瞭解’,是因為不是意識的對境而難以瞭解。所謂’如是寂靜’,是因為一切煩惱和隨煩惱都寂滅而寂靜。所謂’如是明瞭’,是因為是善巧如實了知一切法並使之明了的因而明瞭。所謂’如是微細’,是因為一切分別戲論寂滅而微細。所謂’如是善妙’,是因為一切痛苦寂滅而善妙,這是其義。 其時,具壽善現對那些大聲聞和菩薩摩訶薩們如是說道:‘具壽們,不退轉菩薩摩訶薩們將會相信如是甚深、如是難測、如是非思議境界、如是微細、如是明瞭、如是難見、如是難解、如是寂靜、如是善妙、如是極勝、如是應由智者了知的般若波羅蜜多。‘這是說明住于第八地的不退轉菩薩們將會相信這般若波羅蜜多甚深廣大的義理。 其中,甚深、微細、明瞭、難見、難解、寂靜、善妙的含義如前所述。所謂’如是難測’,是因為是自證而難測。所謂’如是非思議境界’,是因為心思無法企及而非思議境界。所謂’如是極勝’,是因為是證悟出世間法的最勝處而極勝。所謂’如是應由智者了知’,是因為不是執著相和有分別者所能了知,而是應由不退轉菩薩等智者通達了知,這是其義。 對如是甚深廣大的般若波羅蜜多並非無人相信,不退轉菩薩們將會相信,這是所要說明的。‘見真諦的補特伽羅或漏盡阿羅漢、圓滿意願者’,是說在聖聲聞中,有些如實見到四聖諦的預流等聖者,以及諸漏已盡、所作已辦、已舍重擔的聖阿羅漢中,也有一些將會相信這甚深廣大的般若波羅蜜多。
།སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་ པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ན་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཉན་པའི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་དད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མེད་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ཅིང་བརྟག་བཀའ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ནི་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། དབེན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།
所謂’對往昔諸佛作過承事、對眾多佛陀種下善根的眾生’,是說在凡夫之中,也有在前世承事過諸多佛陀,聽聞過甚深廣大之法的余緣者,他們也能對這甚深廣大的般若波羅蜜多生起信解並且修持。 所謂’善男子、善女人為善知識所攝受’,是說在凡夫之中,有些人雖然沒有往昔對諸佛種下善根的業力余緣,但依靠今生依止善知識的功德,也能對如此甚深難測的般若波羅蜜多生起信解並修持。 所謂’他們不會執著色為空,不會執著空為色’等,是說不退轉菩薩、聲聞、見諦者、阿羅漢、有往昔福德余緣的凡夫,以及為善知識所攝受的凡夫,雖然他們對如此甚深難測的般若波羅蜜多生起信解,但這僅僅是世俗諦上的信解而已。在勝義諦中,他們對任何色等諸法都不會有實執和分別。 在此處,對五蘊不會執著為空性、無相、無愿、無生、無滅、寂靜、遠離,也不會執著空性等即是色等。這是因為在勝義諦中,五蘊以及空性、無相、無愿、無生、無滅、寂靜、遠離等一切法都是無實有的緣故。
།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདུན་དང་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷའི་ བུ་དག་རྣམ་གྲངས་འདིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བ།དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་ལྟར་ཕྲ་བ། དེ་ལྟར་གསལ་བ། དེ་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་ཞི་བ། དེ་ལྟར་བཟང་བ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་ པ།དེ་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མདོར་བརྗོད་པ་ཡང་མེད།ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མ་བརྗོད་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།
對於色等五蘊,配合空性等七法,如同所說那樣,對於眼等內外十二處、六識、六觸、六觸所生受、地界等六界、無明等十二緣起支、六波羅蜜多、十八空性、四念住等三十七菩提分法、四聖諦、四禪定、四無量、四無色定、八解脫、九次第定、三解脫門、諸神通、諸三摩地、諸陀羅尼門、如來十力、四無畏、四無礙解、大慈、大悲、十八不共佛法、預流等四果、獨覺菩提、道相智、一切相智、有為界、無為界為止的一切世間出世間法都應當配合。 諸天子,以此理趣,般若波羅蜜多如是甚深、如是難測、如是難測境界、如是微細、如是明瞭、如是難見、如是難悟、如是寂靜、如是殊勝、如是超勝、如是智者所應了知,無有任何人能生信解。這是說由於對一切法不作分別,故此甚深難測的般若波羅蜜多,勝義中也非分別境界,因此勝義中無有任何能信解者。 為什麼呢?這是因為於此等中未說未宣任何法。這是說明無分別及無有信解者的理由,即勝義中於此般若波羅蜜多中,既無略說任何法,亦無詳細宣說,故無有任何信解者。 如同於此未說未宣任何法,如是於此亦無任何眾生能生信解。這是說如同一切應信解之法勝義中無實故未說未宣,如是能信解之眾生勝義中亦無。 其時,具壽舍利子對具壽須菩提如是說道。
།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་མ་བཀོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་གཉི་ག་མེད་པར་བསྟན་པ་གཞུང་ལས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཀོད་ཅིང་བཤད་ལ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གཞུང་དང་འགལ་བའི་གལ་ བཟུང་སྟེ་དྲིས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས། སེམས་བཅུ་པ་བསྐྱེད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ།།སེམས་བཅུ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་། ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱེད་ནུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མི་བརྗེད་ཅིང་། རྒྱུན་འཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞུང་ལས་མ་བཤད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དྲན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ་དོན་དང་ཚིག་གཉི་ག་ལ་ཐགས་ཐོགས མེད་པའོ།།རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གཡེང་བ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རིགས་པའི་སྤོབས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།འབྲེལ་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་མི་འགལ་ཞིང་དོན་དང་ཚིག་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་བར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།
具壽羅睺羅說:‘那麼在這般若波羅蜜多中,不是也廣泛地宣說了聲聞乘、獨覺乘、圓滿正等覺乘這三乘嗎?‘等等。這是因為羅睺羅說此中未說未宣任何法,而經文中卻廣泛宣說三乘等法,顯示無說法者和聽法者二者。羅睺羅說未說未宣任何法,這與經文相違,故提出質疑。 ‘不是也宣說了攝受諸菩薩摩訶薩嗎?‘是指從初地到十地菩薩道中圓滿六波羅蜜多等法的教授,稱為’攝受諸菩薩摩訶薩’。爲了明顯顯示這一點,經中說道:‘從初發心到第十發心的菩薩道,即佈施波羅蜜多’等。‘初發心’是指獲得初地,‘第十心’是指菩薩第十地。如是從初地到圓滿第十地之間,六波羅蜜多等乃至十八不共法等諸法,不是也都宣說了嗎?這樣問羅睺羅。 從’不是也宣說了菩薩摩訶薩們的神通和神變遊戲’到’超勝一切世間並具足殊勝辯才’之間,是指菩薩功德:神通、神變遊戲,修行般若波羅蜜多時能化生,具有不失神通法性,能從一佛剎往詣另一佛剎,能供養承事諸佛世尊的圓滿善根,從彼等佛世尊處聽聞一切法要直至證得一切種智之間都不忘失且相續不斷,恒時心入等持,以及一切辯才圓滿等,經中不是都已宣說了嗎?這樣發問。 其中,‘無礙辯才’是指由般若波羅蜜多和圓滿正念,在說法時于義理和詞句二者無有障礙。‘相續不斷辯才’是指魔等無法造成障礙。‘等持辯才’是指不失正念且無貪等境相的散亂而具足說法辯才。‘如理辯才’是指具足不違正理而說法的辯才。‘相關辯才’是指具足不違教證且義理文句前後相連貫而說法的辯才。
།དོན་དང་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའི་དོན་དང་ལྡན་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་འཕགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་གོང་དུ་དྲིས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་ཆོས་དེ་དག་གཞུང་ལས་བཤད་པ་ནི་བདེན་ན་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའམ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེ་ན། བདག་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞུང་ལས་བཤད་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས ཅན་གྱིས་བརྟག་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བརྗོད་ཅིང་ བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་ པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཐེག་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན པའོ།
所謂’具有意義的無畏’,是指具有能獲得聖道果位之意義而說法的無畏。所謂’超勝一切世間的無畏’,是指超越世間道而宣說殊勝出世間道的無畏。 長老羅睺羅說:‘長老舍利子,如你所說,正是如此。在這般若波羅蜜多中,廣說三乘:聲聞乘、緣覺乘以及圓滿正等覺乘’乃至’具足超勝一切世間的無畏’等內容,是羅睺羅重複舍利子先前所問的一切法。這些法雖然經中宣說為真實,但僅是世俗諦中的顯示而已,勝義諦中這一切法都是不可得的。如是在勝義中不可得,而在世俗中增益安立而說,並非真實的言說或解說。 若問:以何種方式不可得?從’以無我的方式’乃至’以一切相智不可得的方式如是成就’,是說明三乘等經中所說的這些法,勝義中無有且不可得。外道所計的我以及眾生等補特伽羅,從色法乃至一切相智之間的諸法,勝義中無有且不可得,爲了引導眾生,僅是世俗中增益安立而言說解釋而已,並無任何真實的言說與解釋。 其時,長老舍利子對長老羅睺羅如是說道:‘長老羅睺羅,為何說在此般若波羅蜜多中以不可得的方式廣說三乘’乃至’具足超勝一切世間的無畏’等,是問及三乘等先前所說諸法為何以不可得的方式宣說的理由。 如是說已,長老羅睺羅對長老舍利子如是說道:‘長老舍利子,由內空性故,以不可得的方式廣說三乘’乃至’由無性自性空性故,以不可得的方式廣說三乘’,是以十八空性相配,說明由如是空性之故,以不可得的方式廣說三乘,這是宣說三乘以不可得方式廣說的理由。
།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་རྣམས་བསྟན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ནུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཐོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མི་བརྗེད་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།རྟག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་མི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ གྱུར་ཏེ།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་འདི་ཕབ་སྟེ་བསྟན་ན། དེ་ལ་བདག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེ་ཏོག་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དང་།དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལ། ལྷའི་དབང་ པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འདི་སྟོན་པ་དང་།ཉན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ་ཞེས་ལན་གསུམ་སྨོས་པ་ནི་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་གཏོར་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་ པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་མན་དཱ་ར་ བ་མང་པོ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་བསྟན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་ཅིང་ཉན་ པ་ལ་མཆོད་པ་དང་།རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ།
關於’由於內空性故宣說菩薩摩訶薩完全攝受’等內容,是爲了利益諸菩薩而宣說法,以及從初地乃至十地菩薩道法,從六波羅蜜多直至十八不共佛法等的宣說, 以及菩薩功德神通、神變遊戲、化生、不失神通法性、從一佛剎往詣另一佛剎、能夠供養承事等諸佛世尊的圓滿善根、 于彼等佛世尊處所聞之法乃至未得一切種智之間皆不忘失且相續不斷、恒時等持、一切辯才圓滿等,皆與內空性等十八空性一一對應, 如是由於空性故,以無所緣方式宣說彼等諸法不可得,這是解說以無所緣方式宣說的理由。 此為《十萬般若波羅蜜多廣釋》第十六品。 爾時,天帝釋心中這樣想:‘長老須菩提如是降下法雨宣說時,我也應當為供養此般若波羅蜜多而變現花朵, 散撒于佛世尊、諸菩薩摩訶薩、比丘僧眾及長老須菩提。我當散撒、當遍撒、當普遍散撒’等內容,是說明在前述以無所緣方式宣說甚深法時, 天帝釋及此三千大千世界欲界、色界諸天對此般若波羅蜜多生起信心,為供養此般若波羅蜜多而欲供養宣說、聽聞此般若波羅蜜多者。 ‘當散撒、當遍撒、當普遍散撒’重複三次,表示以信心之力三次重複散花。 其後’天帝釋及三千大千世界四大天王天等’內容,是說明天帝釋及欲界、色界諸天生起如是發心后,變現眾多天界曼陀羅花而作供養, 如是對般若波羅蜜多生起信心后供養般若波羅蜜多的宣說者與聽聞者,以及為使未來時眾生對般若波羅蜜多及其宣說、聽聞作供養承事。
།མེ་ཏོག་དེ་དག་གིས་གཏོར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་གཞི་མེ་ཏོག་གིས་ཁེངས་པར་གྱུར་ནས། སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་ཡང་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་མདངས་དགའ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷ་རྣམས་དད་པ་སྐྱེས་ནས་མེ་ཏོག་སྤྲུལ་པ་ཕུལ་བ་སེམས་ལ་སྒྱུ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་དག་པས་ཕུལ་བའི་རྟགས་སུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞི་མེ་ཏོག་གིས ཁེངས་པར་གྱུར་པ་དང་།སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་དུ་གྱུར་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱི་རླབས་བསྟན་པ་སྟེ། ད་ལྟར་བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་པ་དང་ཉན་པ་ལ་མཆོད་ པ་བྱས་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྤྲུལ་པའི་མེ་ཏོག་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲངས་མང་ལ་བཟང་བ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་མི་སྲིད་དེ། མེ་ཏོག་དེ་དག་ ལྡུམ་བུ་ལས་སྐྱེས་པའམ་ཆུ་དང་ཐང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་སྟེ།ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། གནས་བརྟན་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་མ་བྱུང་བ་སྟེ། མེ་ ཏོག་འདི་དག་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་མེ་ཏོག་འདི་དག་བཟང་ལ་དཀོན་པ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བསྔགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དོན་དམ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། མེ་ཏོག་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་མ་ བྱུང་བས་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་སྐད་དུ་མེ་ཏོག་འདི་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། མེ་ཏོག་འདི་དག་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཀཽ་ཤི་ཀ་ དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དོན་དམ་པར་མེ་ཏོག་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་ཟབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་མེ་ཏོག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་ གྱིས་སྨྲས་པ།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་མེ་ཏོག་འདི་དག་ཉི་ཚེ་མ་བྱུང་བར་ཟད་དམ། འོན་ཏམ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་དག་ཉི་ཚེ་མ་བྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ་གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མ་བྱུང་བ་སྟེ། མ་བྱུང་བ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
當那些花朵剛剛散落時,三千大千世界的大地便充滿了鮮花,上至虛空中也出現了層層疊疊的花宮殿,遍佈整個三千大千世界,顯得莊嚴悅意。這是諸天生起信心后獻上化現的鮮花,由於他們心無虛偽、意念清凈而供養,因此顯現出三千大千世界的大地遍滿鮮花,上至虛空中也出現了與三千大千世界等量的層層疊疊的花宮殿,這是世尊顯示的加持力。這也表明現在對般若波羅蜜多及其說法者、聽法者所作的供養不會無有意義的徵兆。 其後,長老須菩提心中這樣思維,是說當諸天所化現的那些花朵如此眾多廣大且殊勝,在世間是不可能存在的,這些花朵既非從花園中生,也非從水中或地上生,而是化現的,是從意念中產生的,表明他如是思維。 隨後,天帝釋對長老須菩提如是說道:‘尊者須菩提,這些花朵是未生的,這些花朵既非從意生,也非從花園中生。‘這是因為之前須菩提讚歎這些花朵殊勝稀有,說是化現、從意念中產生,帝釋則從勝義諦的角度說明這些花朵實際上未生,既然未從意生,更何況說從花園中生呢。 須菩提說道:‘憍尸迦,你說這些花朵未生,這些花朵既非從意生,也非從花園中生。憍尸迦,如此未生者連花朵也不是。‘這是因為帝釋從勝義諦說明這些花朵未生,更進一步顯示深義,即若是未生,則是無實體,因此連花朵也不是。 帝釋說道:‘尊者須菩提,是否僅僅這些花朵未生?還是色也未生?‘等等,這是爲了引出一切諸法色等皆未生且無實體的教義而如此發問。 須菩提說道:‘憍尸迦,不僅僅是這些未生而已,憍尸迦,色也是未生的,凡是未生者即非色。‘等等,這是說從色等五蘊乃至如來之間所說名相的一切諸法,從勝義諦而言都是未生的,凡是未生者,從勝義諦而言也不是色等諸法的自性,如是顯示。
།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་ནས།མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཟབ་པ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་སྟོན་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསམ་པའི་དོན་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་ དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པའི་དོན་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །བཏགས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་མི་འགལ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ།ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མི་འགལ་རྣམ་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་ཡང་སྲིད་ན།དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པས་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་དང་རྣམ་པར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གང་མི་འགལ་རྣམ་པར་མི་འགལ་བ་དེ་གནས་བརྟན་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་འགལ་བར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི ཀ་དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་བཏགས་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་མི་བྱེད་ལ།ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་འགལ་བ་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།
其後,天帝釋這樣思維:‘啊!長老須菩提如此不違名言,又能顯示法性,這就是所謂甚深智慧。‘這是指先前須菩提宣說一切法無生無起,凡是無生無起者,即非色等一切法之自性的道理。帝釋瞭解此義后,對須菩提如是宣說甚深智慧感到稀有,所謂’不違名言,又能顯示法性’,是指世俗諦中不違一切法之相而宣說,勝義諦中宣說諸法無生無起無實有,此即是’顯示法性’之義。 其時,世尊對天帝釋說道:‘確實如此,憍尸迦,確實如此。長老須菩提具有甚深智慧,如是不違名言,又能顯示法性。‘這是印證帝釋所思之義確實無誤。 爾後,天帝釋向世尊如是稟白:‘世尊,長老須菩提如何能不違名言又能顯示法性?‘這是為使所有眷屬了知不違名言又顯示法性之義而向世尊請問。 如是稟白已,世尊對天帝釋如是宣說:‘憍尸迦,色即是假名而已。凡是假名者即是法性,這就是長老須菩提所說不相違之理。‘等等,從五蘊乃至圓滿正等覺之間的一切法,世俗諦中唯是言說假名而已。凡是言說假名者,勝義諦中無有實體,如是勝義中無實體性即是諸法之法性,故為真實。如是不違真實性而宣說,即是無增益無損減而宣說之義。 ‘憍尸迦,何以故?諸法之法性即是無違、決定無違。‘這是說,若有實體存在,則彼等實體由於相互特徵不同而可能相違,然而勝義中諸法無實體,同一味故,無有相互違背及決定違背。 ‘凡是無違、決定無違者,長老須菩提皆已宣說,故無相違。‘這是說長老須菩提如是宣說世俗諦與勝義諦二者互不相違之法,並宣說勝義中無有相違之實體。 ‘憍尸迦,如是長老須菩提不違名言,又能顯示法性。‘這是總結須菩提所說世俗諦與勝義諦二者無違之理。
།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཟབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་ནས།བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་བཤད་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བཤད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་བདག་གིས་རང་བཟོ་བྱས་ པ་མ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མ་ཆགས་པར་བྱས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་སློབ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་ འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
如是菩薩摩訶薩問應如何安住般若波羅蜜多的回答中,說明以不緣著一切諸法如色等的方式不住,即是安住般若波羅蜜多。此後,對於應如何修學般若波羅蜜多的提問,為詳細解說如何修學般若波羅蜜多的義理,因此’爾時,具壽善現對天帝釋如是說’等作了開示。 ‘憍尸迦,如是如是。如來亦說一切法唯是假立’這句話是針對前文天帝釋心想’啊,上座善現如此不違背假立而又能顯示法性,是為甚深智慧’的含義,善現知曉后說:‘我不違背假立而解說一切法並顯示法性確實如此,如是如是’。這樣解說一切法唯是假立並顯示法性,並非我自己杜撰,而是因為佛世尊也是如此宣說一切法唯是假立的緣故。 ‘憍尸迦,菩薩摩訶薩也應如是了知一切法唯是假立,應當修學般若波羅蜜多’這是顯示如何修學般若波羅蜜多的方法。即應了知勝義中一切法無實體,世俗中僅是世間言說假立而已,對此等不應執著實有而應無執,如是修學般若波羅蜜多。 ‘憍尸迦,菩薩摩訶薩如是修學時不學於色。何以故?如是,彼不見有真實色可學’等,是說如是了知一切法唯是假立而修學般若波羅蜜多的菩薩,從色等乃至一切相智,通達一切法勝義無實,因不見有真實存在故,不以執著實有的方式修學彼等諸法,這才是修學般若波羅蜜多。 爾後,天帝釋對上座善現如是說:‘尊者善現,菩薩摩訶薩為何不見色等真實’等,是問從色等乃至一切相智為何不見真實的理由。 善現答言:‘憍尸迦,此乃如是:色由色空’等,是顯示從色等乃至一切相智等諸法,因勝義中彼等諸法自性本空,故不見真實。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་།མཐོང་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་གང་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་མི་སློབ་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ སུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མཚན་མ་དང་།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མི་སློབ་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གང་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པ་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་བསླབས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསླབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་སུ་བྱར་ མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ལ་གང་སློབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ རོ་གཅིག་ཅིང་།གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
關於’憍尸迦,色空性不能真實隨見色空性’等句,是說由於色等所見和能見二者本性空故,不能真實隨見。 ‘憍尸迦,如是於此空性中不學者,即由無二空性而學空性’,是說如是一切色等諸法皆為空性自性,由於勝義諦中不能真實隨見,故以執實事方式不學者,即是學習勝義相空性。 關於’彼無二而學色空性’等句,是說對色等乃至一切相智之間的諸法,視為有相和實事而不學者,即是學習色等空性。 ‘憍尸迦,於色空性中若無二而學’等句,是說如是於色等乃至一切相智之間的諸法空性中無二而學者,即是於六波羅蜜多等乃至一切相智之間的一切清凈法中,無二且三輪清凈而學。 從’無二而學佈施波羅蜜多’乃至’彼即無二而學無量無數佛法’等句,是說如是於六波羅蜜多等乃至一切相智之間的諸法中無二而學者的功德,即是說若如是無二而學習佈施等所說名相諸法,則亦將學習其他廣大無量無數佛法,意即將證悟彼等廣大諸法。 ‘無二而學無量無數佛法者,不為增長色法及滅除色法而學’等句,是說如是于廣大無量無數佛法中無二而學者,由證悟一切法空性一味且無二,故於色等乃至一切相智之間的諸法,亦不以增長白分及滅除黑分為目的而執實緣學。
།དེ་ལྟར་ ན་གང་གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བླང་བ་དང་། ངན་པ་རྣམས་སྤང་ཞིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དེ།ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་ གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མེད་ལ། འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་ བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མས་ མི་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།
如是,從’爲了增長色法和減少色法而不學’這句話開始,直至’爲了攝取和斷除色等一切種智之間的諸法而不學’這句話為止,是說明通達一切法無增無減,即是通達一切法無取無舍,從色等乃至一切種智之間的諸法中,不為攝取善法和斷除惡法而學習。 其後,具壽舍利子對具壽須菩提如是說道。具壽須菩提,如是學習的菩薩摩訶薩是否爲了攝取和斷除色法而不學等等,這是舍利子爲了詳細解釋不為攝取和斷除而學習的理由,從色等乃至一切種智之間,是否如是爲了攝取和斷除而不學,舍利子向須菩提如是詢問。 須菩提說道:具壽舍利子,如是學習的菩薩摩訶薩不為攝取和斷除色法而學習等等,從色等乃至一切種智之間,不為攝取和斷除而如是學習,須菩提對舍利子如是說道。 問道:具壽須菩提,菩薩摩訶薩為何不為攝取和斷除色法而學習等等,從色蘊乃至一切種智之間,為何不為攝取和斷除而如是學習,詢問其不學習的理由。 須菩提說道:具壽舍利子,這是因為於色法無所執取,由於內外空性的緣故,於色法不執取色法等等,須菩提解釋不為攝取和斷除而學習的理由,即從色等乃至一切種智之間的一切諸法,勝義中內外二者皆自性空,無所取的自性,也無能取的自性,故不為攝取和斷除而如是學習。 具壽舍利子,如是菩薩摩訶薩以於一切法無所執取的方式而成就一切種智,這是說明由於一切法自性空的緣故,通達無所取和能取,對任何法都不以相而執取的菩薩將獲得一切種智,這是宣說無執取的功德。
།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ།འཁོར་རྣམས་བསྟན་པ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་མར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་མེད་པར་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐབས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་ མཐོང་འགག་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་། བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། སོགས་པ་དང་། བྲི་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཕེལ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགག་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླང་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་བླང་བའམ་ཐོབ་པར་བྱ་བ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོར་བ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བླང་བ་མེད་པས་བླང་བའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་དོར་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོར་བ་མེད་པས་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་བསགས་ཤིང་བརྩེགས་པ་ལས་ཕུང་པོར་འགྱུར བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
說道:‘具壽羅睺羅,如是修學的菩薩大士,修學般若波羅蜜多,是否會成就一切種智?‘這是上文中羅睺羅宣說無所執著而成就一切種智的功德之後,爲了讓眷屬們能夠受持教法,舍利子如是詢問。 羅睺羅說道:‘具壽舍利子,如是修學的菩薩大士,修學般若波羅蜜多,以無所執著一切法的方式而成就一切種智。‘這是對舍利子詢問如是修學的菩薩是否會成就一切種智的回答,說明如是修學者會成就一切種智,但不是以執著相的方式。 說道:‘具壽羅睺羅,如是修學的菩薩大士,因為無所執取一切法,也無所斷除,那麼如何能成就一切種智呢?‘這是詢問如是於一切法無所執取、無所執著而修學,其功德能獲得一切種智,這是以何方便而成就的道理。 羅睺羅說道:‘具壽舍利子,於此菩薩大士行般若波羅蜜多時,不見色法生起,不見滅盡’等,這是說明成就一切種智的道理。一切色法等諸法勝義中無實體性,無實體中既無生滅,也無取捨,無染凈,無增減,無積聚衰減增長,因此不見有生滅等,不執著相,于彼等無所貪著,故能成就一切種智。 其中’不見色法生起’是說勝義中色法無實體故生起不可得。‘不見滅盡’是說無生故也無滅。‘不見取’是說勝義中色法無實體故無可取得。‘不見舍’是說既無所取,則與取相對的舍也無。‘不見染污’是說既無所舍,則無有過失的事物可斷除染污性。‘不見清凈’是說既無染污,則與染污相對的清凈也無。‘不見積聚’是說勝義中色法無實體故,無有微塵等積聚堆積而成蘊的情況。
།འབྲི་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོགས་པ་མེད་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་འབྲི་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲིབ་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་ཅིང་ ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕེལ་བ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱིས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། སོགས་པ་མེད་པ་དང་། འབྲི་བ་མེད་པ་དང་། འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མི མཐོང་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཅིང་། མི་དམིགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་བསླབས་པ་དང་། འབྱུང་བ་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ན་དེ་ལྟར རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ། ལྷའི་དབང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱི་ ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་དེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་དེ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ནི་དེར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།
‘不見增加’是指因為沒有增加等,所以由此相對也無增加之故。‘不見減少’是指因為沒有煩惱自性的色法事物,所以不會因煩惱而使功德等減少衰退之故。‘不見增長’是指因為勝義中沒有清凈事物,所以功德等也不會增長廣大之故。為什麼這樣呢?‘如是色以自性無所得’是說明色的生滅等無的理由,即是說因為勝義中色的自性無所得之故。如是乃至受等一切種智亦當如是配合。 具壽舍利子,如是菩薩摩訶薩以一切法無生、無滅、無取、無舍、無煩惱、無清凈、無增加、無減少、無衰減、無增長故,以無學無生起的方式修學般若波羅蜜多,而證得一切種智。這是總結上文所說的不見諸法生滅等相而不執著,則將證得一切種智的意思。即是說,如是了知一切法自性本空無所得,無生滅等而修學般若波羅蜜多,證得一切種智,也是以勝義中修學與證得二者皆無所得的方式而證得。 爾時,天帝釋對具壽舍利子如是說:‘尊者舍利子,菩薩摩訶薩應從何處尋求般若波羅蜜多?‘這是因為天帝釋理解了上文所說修學般若波羅蜜多則證得一切種智的意思,而詢問如何尋求能獲得一切種智的般若波羅蜜多。 舍利子說:‘天帝,菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多應從《善現品》中尋求。‘其中’善現品’是指所有詳細解說般若波羅蜜多的品都稱為《善現品》,因為在上文善現品中已詳細解說了能證得一切種智的甚深般若波羅蜜多義,所以應從善現品中尋求般若波羅蜜多,即是說應當在其中觀察般若波羅蜜多的甚深義。 爾時,天帝釋對具壽善現如是說。
།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་འཕགས་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་མཐུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་དོན། ཤཱ་རིའི་བུས་རྟོགས་ནས་ཁུངས་དེར་བསྟན་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལེགས་པར་ བཤད་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་ པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་།བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ ཞེས་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་སྨྲ་ ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པའོ།།བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
尊者羅睺羅,聖者舍利子如是說道:‘諸菩薩摩訶薩應當從羅睺羅品中尋求般若波羅蜜多。‘這是由於你的威力,是你的加持。這是說,舍利子說應當從羅睺羅品中尋求般若波羅蜜多,這是因為羅睺羅解說中等般若波羅蜜多的意義,舍利子理解后指出此處,這是由於羅睺羅善為舍利子解說般若波羅蜜多義理的威力和加持,舍利子才如此說,這是對羅睺羅的讚歎。 羅睺羅說道:‘憍尸迦,這是如來的威力,這是如來的加持。‘這是說,我解說甚深般若波羅蜜多的意義,也是依靠如來的威力和加持而說的意思。 帝釋說道:‘尊者羅睺羅,若一切法無有加持,為何如此說這是如來的威力,這是如來的加持呢?‘這是說,威力和加持是指若有某一事物存在,則由其威力和加持而有說法等事生起,然而一切法勝義中無有實體,加持也無實體,為何如此說?帝釋對羅睺羅如是說道。 離開無加持法性之外,也不見有如來存在,這是說,勝義中無加持的法性和如來二者皆是空性,為一味,無法分別,此為其義。 離開真如之外,也不見有如來存在,這是說,如是勝義中一切法無法分別,即是真如的自性,如來也是真如的自性,此為開示。 羅睺羅說道:‘憍尸迦,確實如此。確實如此。離開無加持法性之外,也不見有如來存在;離開真如之外,也不見有如來存在。‘這是說,無加持法性、真如和如來在勝義中皆是空性一味,無法分別,帝釋所說的義理確實如此而說。 于無加持法性中也不見如來,于如來中也不見無加持法性。于真如中也不見如來,于如來中也不見真如。這是說,無加持法性、真如和如來無有差別,也不是以一者住於一者、依靠的方式而住和被見到,而是以空性一味的方式無差別,此為開示。
།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་པ་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པས་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་པའི་ཆོས་ལྟ་དོན་དམ་པར་མེད་མོད་ཀྱི། བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་གང་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་སྟེ། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་ ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་དེ་དག་གི་མཐུ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཆོས་གང་དང་ཡང་ཐ་མི་དད་ཅིང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་དང་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
關於’於色之真如中亦不見如來,于如來中亦不見色之真如’等所說,是指色等之真如、法性以及如來等,雖然以一中有一、互相依止的方式而住,但並非能被緣取,而是以真如和法性的方式于空性中同一味,無有差別的意思。 如同對五蘊所作的解釋那樣,乃至一切相智為止都應當如是了知。 ‘憍尸迦,如來與色之真如既非相應亦非分離’是說與色之法性既非相應亦非分離。‘與非色之真如的其他法既非相應亦非分離,與非色之法性的其他法既非相應亦非分離’等,這裡所說的如來是指勝義中法身的本性,法身的本性是無法緣取的實體,而色之真如、色之法性是無實體的緣故,彼等無法分別,故既非相應亦非分離。 所謂’與非色之真如的其他法既非相應亦非分離,與非色之法性的其他法既非相應亦非分離’,是說如來即是法身的自性,因為是無實體的本性,雖然勝義中並無異於色之真如和色之法性的其他法,但是假設有這樣的法,與彼亦既非相應亦非分離的意思。 如同對色所作的解釋那樣,乃至一切相智為止都應當如是配釋。 ‘憍尸迦,這是與一切諸法既非相應亦非分離的威力,即是無加持的方式中的加持’,這是說前面所說如此甚深之法並非其威力,而是如來的威力與加持。須菩提所說的如來在勝義中即是真如與法身的自性,與任何法都無差別,既非相應亦非不相應,這就是其威力與加持的意思。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ལས་ཀྱང་བཙལ་བར་མི་བྱ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་བཙལ་བར་ མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁུངས་བསྟན་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཙལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ གང་ཡིན་པ་དང་།འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཙལ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ། བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཙལ་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ དང་།བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ། བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཞི་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་ལྡན་པའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་མི་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའོ། །བལྟར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བལྟར་མེད་པའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་ བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།
憍尸迦,若有人說’菩薩摩訶薩應從何處尋求般若波羅蜜多’,憍尸迦,不應從色中尋求,也不應從色之外尋求等等。這是對先前帝釋天問’應從何處尋求般若波羅蜜多’的回答。舍利子指出應從須菩提品中尋求的意義,由須菩提詳細解釋。所謂般若波羅蜜多是指無分別智慧,而這無分別智慧在勝義中並非實有,因此不能從色等處尋求,這是此處所要闡明的。 為什麼呢?憍尸迦,是這樣的:凡是色、受、想、行、識,凡是菩薩,凡是般若波羅蜜多,凡是尋求,這一切法既非相應也非不相應,無色、不可見、無對、相同一相,即是無相。這是說明般若波羅蜜多不能從色等處尋求的理由。五蘊色等、能尋求的菩薩、所尋求的般若波羅蜜多,這一切法因為無實體,所以既非相應也非不相應,無色、不可見、無對、相同一相,即是無相。 其中’既非相應’是說這些法在勝義中無實體,因此不以所依能依的方式存在,故非相應。‘也非不相應’是說,既然如此無實體,則不存在與相應相對的不相應,故非不相應。‘無色’是說因為在勝義中無實體,不具色的特徵,故無色。‘不可見’是說不能指示’這就是它’,故不可見。‘無對’是說不具有色法的特徵。‘相同一相,即是無相’是說這些法在勝義中同樣無自性,故同爲無相之相。 如同對五蘊色等的解釋,應當同樣運用到一切種智為止的所有法門。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉི་ག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་དངོས་པོ་མེད་པར་རོ གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མ་ཡིན།གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚིག་རྣམས་བཟླས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ གི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།
為什麼這樣說呢?憍尸迦,這是這樣的:‘色也不是般若波羅蜜多’等,是對上文所說色等諸法既不相應也不是不相應的理由的解釋。即從勝義諦而言,色與般若波羅蜜多二者都不成立為實有,所以說般若波羅蜜多與色等一切諸法既不相應也不是不相應。其中’色也不是般若波羅蜜多’的意思是說,所謂般若波羅蜜多不是遍計所執的色的自性。‘離色也無般若波羅蜜多’的意思是說,從勝義諦而言,這二者都無實體,是一味的,所以不能分開。‘色的真如也不是般若波羅蜜多’的意思是說,色的圓成實相也不是般若波羅蜜多。‘離色真如也無般若波羅蜜多’的意思是說,色的真如和般若波羅蜜多二者從勝義諦而言都是空性,是一味的,所以不能分開。‘色的法性也不是般若波羅蜜多’的意思是說,色的法性空性的自性也不是般若波羅蜜多。‘離色法性也無般若波羅蜜多’的意思是說,所謂色的法性即空性和般若波羅蜜多二者都是空性,是一味的,所以不能分開。同樣的道理也可以應用到受等乃至一切相智。為什麼這樣說呢?憍尸迦,這是因為一切諸法都是無所有、不可得的。正因為一切諸法都是無所有、不可得的,所以上文說’色也不是般若波羅蜜多’等,是對上文所說’色也不是般若波羅蜜多,離色也無般若波羅蜜多’等的理由的解釋。即遍計所執的色、色的真如、色的法性和般若波羅蜜多等一切諸法從勝義諦而言都是無所有、不可得的緣故,所以說’色也不是般若波羅蜜多,離色也無般若波羅蜜多’等,乃至一切相智都重複上文所說的這些話。其中’諸法無所有’的意思是說,從勝義諦而言,色等諸法的自性不成立。‘不可得’的意思是說,不是六識所緣的對境。這時,天帝釋對長老須菩提如是說。
།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གང་ནས་ཀྱང་བཙལ་དུ་མེད་ལ། ཆོས་གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལ་ བསླབས་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་མཚར་དུ་བཟང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ལ་བསླབས་ཤིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ་འཐོབ་པོ། །ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་ན་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་དབུས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་།དབུས་མི་དམིགས་ཏེ། གང་དེ་ལྟར་མཐའ་དང་དབུས་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ མེད་དེ།རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
尊者善現說,諸菩薩摩訶薩的波羅蜜多是廣大的,如此般若波羅蜜多等,如前所說的方式,般若波羅蜜多在勝義中雖然無從尋找,也不是任何法的實體,但在世俗中通過修學它,三世的聲聞、緣覺和菩薩們能獲得各自殊勝的果位,因此這般若波羅蜜多是廣大的、無量的、無邊的,這是顯示其稀有殊勝功德。 對於修學並恒常趣入者,獲得預流果、將獲得、當獲得,乃至現前圓滿證悟無上正等正覺、現前圓滿成佛、將現前圓滿成佛為止,這是顯示三世聖者聲聞、緣覺和菩薩們修學般若波羅蜜多便能獲得各自殊勝果位的功德。 善現說:‘憍尸迦,確實如此。確實如此’乃至’現前圓滿證悟無上正等正覺、現前圓滿成佛、將現前圓滿成佛’為止,這是善現為使眾眷屬深信帝釋所說的義理和文句而重複宣說,表明般若波羅蜜多確實是廣大的、無量的、無邊的。 ‘憍尸迦,因色蘊廣大的緣故,諸菩薩摩訶薩的波羅蜜多是廣大的。為什麼呢?憍尸迦,這是因為色蘊的前際不可得、后際不可得、中際不可得’乃至’憍尸迦,由此理趣,諸菩薩摩訶薩的波羅蜜多是廣大的,即是般若波羅蜜多’為止,這是顯示般若波羅蜜多廣大的理由。 從色等乃至一切相智之間的諸法,在勝義中實體不成立,因無實體故,前際、后際和中際皆不可得。如是諸法與般若波羅蜜多二者在勝義中同爲空性且無差別,因此色等三世不可得且無斷絕,如是般若波羅蜜多三世亦不可得故為廣大,這是如此顯示。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་ དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་གི་ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཏེ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཟུགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་དང་། འགག་པའི་མཐའ་ཡང་མེད་ལ། མཐའ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་དབུས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་རྣམ་པ་གང་གིས་ན་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་འམ། འགག་པའི་མཐའ་མེད་པས་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།
憍尸迦,由於色無量的緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無量的,乃至憍尸迦,由此緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無量的。如是即是般若波羅蜜多。這是說明般若波羅蜜多無量的理由,即從色等乃至一切相智之間的諸法,在勝義中實體不成立,因此無法說’其量是如此’而確定其量。同樣,般若波羅蜜多在勝義中與這些法不異,故以虛空為喻說明其無量。 憍尸迦,由於色無邊的緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無邊的,乃至一切相智無邊的緣故是無邊的。如是即是般若波羅蜜多。這是說明般若波羅蜜多無邊的理由,即從色等乃至一切相智之間的諸法,在勝義中實體不成立,因此它們既無生邊,亦無滅邊,由於二邊不成立,中間也不可得。同樣,般若波羅蜜多在勝義中與這些法不異,故說是無邊。 憍尸迦,複次由於所緣無邊的緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無邊的。如是即是般若波羅蜜多等,是說明由於一切相智所緣無邊、法界所緣無邊、真如所緣無邊、有情無邊的緣故,般若波羅蜜多無邊。帝釋問道:‘大德善現,以何種方式由於所緣無邊的緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無邊的,如是即是般若波羅蜜多?‘這是詢問善現所說的’由於所緣無邊故般若波羅蜜多無邊’的理由。 善現答道:‘憍尸迦,由於一切相智所緣無邊的緣故,諸菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多是無邊的。如是即是般若波羅蜜多。‘這是說明為何由於所緣無邊故般若波羅蜜多無邊的理由,即菩薩們所緣的境界一切相智在勝義中無實體性,于彼無生邊或滅邊故無邊,般若波羅蜜多在勝義中與彼不異,故般若波羅蜜多亦無邊。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ཆོས་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་ པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་དང་འགག་པའི་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གང་གི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ། ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་དེ་མཐའ་ཡས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་ པའི་གཏན་ཚིགས་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་ལ་དྲིས་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ། དངོས་པོ་མེད་པར་མིང་དུ་བཏགས་པ། དམིགས་པ་མེད་པར་མིང་དུ་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ཆོས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་ན། དོན་དམ་པར ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཆོས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ལ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。