d3810般若波羅蜜多攝頌廣釋方域軍 帝洛迦迦拉夏 智慧賢c3.5s dz
D3810
། །།ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཏི་ལ་ཀ་ཀ་ལ་ཤ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་སཾ་གྲ་ཧ་ཀཱ་རི་ཀཱ་བི་བཪྵ། བོད་སྐད་དུ། །འཕགས་པ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་བསྡུས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཡིད་ལ་གུས་པར་བསྒོམས་པས་ཐོགས་མེད་སྐྱོན་འཁྱུད་རྣལ་འབྱོར་པ། །སེམས་ཅན་ལ་དོགས་རྣམ་དབེན་གྱ་ནོམ་རྒྱལ་ བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བྱེད་ཅིང་།།གང་ལ་ཆད་བསམ་རྟག་པའི་བློ་དང་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ཡོད་མིན་པ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་དེ་ལ་མགོས་ཕྱག་འཚལ། །གཟུང་དང་འཛིན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཞིང་། །རྟག་དང་ཆད་པ་རྣམ་སྤངས་པ། །ཀུན་མཁྱེན་སྐྱེས་ཡུམ་ ཤེས་རབ་ཀྱི།།ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྡུས་པའི་བཤད་པ་བློ་ཆུང་བ་རྣམས་དྲན་པའི་དོན་དུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བདག་གིས་བྱའོ། །འདི་ ལྟར་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲས་དོན་གང་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པ་ལ་བརྗོད་དོ།།ཤེས་པ་གང་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་མེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། །འཛིན་པ་དེ་ནི་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པའོ། །དེ་བས་ན་འདིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གིས་དབེན་པའི་ ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་འོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འབད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་སྒྲོན་མ་དང་འོད་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།
迦濕彌羅國的班智達帝拉迦迦拉夏和譯師比丘智慧賢所譯。
梵語:Ārya-prajñāpāramitā-saṃgraha-kārikā-vivarṣa 藏語:聖般若波羅蜜多攝頌釋 頂禮般若波羅蜜多。 於心恭敬修習者,無礙瑜伽師離過,為諸有情得殊勝,佛果位而作修持。 于彼斷常之分別,能取所取皆非有,一切智母般若波,羅蜜多前我頂禮。 永離能取與所取,斷常二邊皆遠離,一切智母般若波,羅蜜多前我頂禮。 依據法稱論師所造’般若波羅蜜多’等論,我今為令智慧淺薄者憶持,將略述般若波羅蜜多之攝要。 此中,菩薩們應當修持什麼呢?應當修持並生起般若波羅蜜多,因為這正是所欲證得的果位。 同樣,八千頌等般若波羅蜜多諸經典所應修持的也正是此般若波羅蜜多。 所謂般若波羅蜜多之名稱,其所詮義為何?為此說道:‘二取離之智’。二即是指所取與能取。 遠離二取之智即是無二。其中所取是指如實安住的色等諸法,能取即是顯現彼等之心識。 因此,此處所說即是:遠離能取所取的智慧即是般若波羅蜜多。 因為般若聞思等最為殊勝,究竟圓滿即是般若波羅蜜多,這也是極為清凈的證悟。 若般若波羅蜜多即是菩薩們所應修持者,那豈非不是如來?而一切精進皆是為得佛果。為此說道:‘此即如來’。 遠離一切分別網的般若波羅蜜多即是如來。因宣說真如故名如來,二者無有差別。 此說明般若波羅蜜多不異於真如,真如亦不異於般若波羅蜜多,然如燈與光明般相應。
།དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ལས་བསམས་ནས་གཞན་དུ་བློའི་ནོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཤེས་པ་ལས། །གཞན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ཏེ། །གང་ཕྱིར་དབེན་པ་དབེན་ གྱུར་ལས།།ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་མིན་ན་གཉིས་སྟོང་པ། །རྣམ་ཤེས་མིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཞིང་། །གཉིས་མེད་པ་ལས་ལོག་པ་ནི། །གཉིས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་གྱུར་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད། །རིག་བྱ་ རིག་བྱེད་དངོས་པོ་ནི།།རྣམ་ཤེས་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་གཞུང་དང་ལམ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྙད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས། བསྒྲུབ་བྱ་དོན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞུང་དང་ལམ་དག་ལ་དེའི་སྒྲ་སྟེ། དེར་ཉེ་བར་བསྙད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞུང་དང་ལམ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དེའི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་དེ་དག་ལ་དེའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། སྦྱང་གི་ནང་དུ་གནས་པའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞུང་དང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་བརྗོད་ནས། རྟེན་དང་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་འཆད་དོ།།འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ལྷག་པ་མ་ཡིན་མཆོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། རྟེན་དང་ དབང་དུ་བྱ་བ་དང་ལས་དང་རྟགས་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྟེན་ནི་སྟོན་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོན་ པ་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ།དེས་ན་དེ་ཡང་རྟེན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་ཅིག་ ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མི་འགལ་ལོ། །དོན་དེ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་ལེའུ་དང་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་འདི་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བསྟན་པ་འདི་ལ་དབང་དུ་བྱ་བས་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །ལས་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་བརྗོད་དེ། བྱས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་འདི་ལྟར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བསལ་བས་རྟོག་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བར་ངེས་པར་བྱའོ། །འཆད་པར་ འགྱུར་བའི་རྟགས་ནི་ཚད་མ་སྟེ།འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་རྟགས་སོ།
思考此真實義后,其他具有智慧過失者們說:‘所謂空性即是智慧,除此之外別無他物。因為能空與所空,被認為是無二無別的。若非如此,則二空非為識,而離二無二者,將成為二我。彼即是如來藏自性,稱為薄伽梵自身。所知與能知之事物,皆真實依于識性。’ 如是說已。那麼對於經典和道路,如何解說為般若波羅蜜多呢?為解除此疑問,說道:‘因具有所證之義故。‘經典和道路中的彼之名稱,其所說之理由是因為經典和道路具有般若波羅蜜多之義,是具有此意趣的,是般若波羅蜜多之方便,此為其義。因此,對彼等而言是彼之名稱,如同稻種處於稻秧中一般。 因此,此處顯示般若波羅蜜多名義有二種:主要的和次要的。其中主要的是無二智慧之相,次要的是經典和道路之自性。如是說明意趣后,以’所依’等詞解釋所說之義。 此處所說之義僅有三十二種,不多不少。其中有十種分別妄想散亂、十六種空性,以及所依、所化、事業、標誌、過患、功德等其他六種。 其中所依是說法者世尊佛陀,因為他是宣說甚深之因,故為所依。若問:‘難道須菩提等不也是說法者嗎?因此他們也應成為所依。‘如是世尊亦曾說道:‘諸菩薩摩訶薩應如是了知般若波羅蜜多中的決定出離,當從般若波羅蜜多開始宣說。’ 雖然如此,應當了知他們的能力是由佛陀威力所致,因此並不相違。此義已在此論第一品中說明。其中所化是為誰而說此法,即菩薩等眾為所化,如’此教法中所化’之詳細解釋。事業是指所作、能作和行為,如’已作’等詳細解釋。如是’菩薩應如是行持般若波羅蜜多,應如是安住’等。 修行是通過斷除十種分別妄想散亂而了知。應當確定十六種空性的分類。將要解釋的標誌即是量,因為由此能了知故為標誌。
།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདྲི་བ་དང་ཀློག་པ་ལ། ལྗོངས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།ཉེས་དམིགས་ནི་དོན་མེད་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དུག་དང་བཅས་པའོ། །ཕན་ཡོན་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་ནི་འབྲས་ བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་གཞུང་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་བར་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཅིའི་དོན་དུ་རྟེན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ ཅེ་ན།བརྗོད་པ་ནི་དད་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྟེ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །དེ་ཡང་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དེ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དད་ལྡན་ནོ། །དད་ལྡན་དེ་དག་གི་འཇུག་ པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་ནི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་གོ།།ཡན་ལག་ནི་རྒྱུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་བསྟན་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་དུས་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྟེན་དང་དུས་ཚིགས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ལ་དོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། །སྡུད་པོ་རང་ཉིད་ཚད་མར་ནི། །རབ་གྲུབ་ཕྱིར་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བའི་རང་ཉིད་དེ་བདག་ཉིད་ཚད་མ་ནི་རང་ཉིད་ཚད་མ་སྟེ་མི་སླུ་བ་ཉིད་དོ།།དེར་རབ་གྲུབ་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། སྡུད་པའི་དུས་ན་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཉིད་དོན་གཞན་ཉེ་བར་དགོད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། འཇིག་ རྟེན་ན།ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཉེར་མཚོན་ཅིང་། །དབང་པོར་བཅས་པ་སྨྲ་བ་ཡི། །སྨྲ་པོ་ཚད་མར་རྗེས་སུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡུལ་དང་དུས་དག་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱས་པར་སྨྲ་བ་སྟེ་བརྗོད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། དབང་པོ་དང་ བཅས་པར་གནས་པས་ན།དབང་པོར་བཅས་སོ། །སུ་ཞིག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་སྨྲ་བ་པོའོ། །ཅི་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་ཤེ་ན། ཚད་མར་ཏེ། བདེན་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་དག་ཀྱང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ ན་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ན་ཞེས་ཅིའི་དོན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་ཅེ་ན།དེ་ན་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་བདག་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྲད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གོ། །ཚིག་ཕྲད་ ནི་འདི་སྐད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྟེ།འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །བདག་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐོས་པ་ནི་མཉན་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚིག་ཕྲད་དང་བདག་དང་ཐོས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་བདག་ཐོས་སོ།
如是菩薩于書寫、閱讀般若波羅蜜多時,若生起對地方等的分別念,這些也是魔業的因緣。或者是菩薩不退轉的標誌。過患即是無義之事,以謗正法等而成為法貧乏之業,及對般若波羅蜜多懷有毒心。所謂具功德者,功德即是果報,如是經文為:若有人以七寶遍滿三千大千世界而行佈施,若有人于般若波羅蜜多等。又為何說依止等,說道具信等。所謂信者即是信心,心極清凈。此即是諸菩薩對甚深法理生起勝解。具有此信心者即是具信者。所謂具信者之趣入支分,與趣入相關之支分即是趣入支分。支分即是因,由於隨行之因是說者,故此處顯示。顯示菩薩等眷屬是爲了令知根器之義。以殊勝處所與時間攝集而說,是爲了顯示各別決定的所依與時節而說。如是則攝集者有何意義?為此說道:‘攝集者自身成為量,為善成就故’,自身即是自體,量即是自身量,即不欺誑性。善成就即是善巧成就之義,為令非攝集時的未來眾生生起信解之義。以其他義來闡釋此義即:‘世間中,由處時而表徵,具諸根者所說,說者隨成為量’。如是世間中由處所與時間表征而了知所說,即是宣說。如何?由具諸根而住,故具諸根。是誰?即是說者。了知為何?為量,即具有真實語之義。若處所等義亦非實有,則何故定執唯三十二處?為此說道:‘如是我聞’等言詞。所謂一切即是無餘。其為何?即是’如是我聞’等這些言詞。言詞即是’如是’之字,即所謂’如是’。我即是自性,即所謂’我’。聞即是聽聞,即所謂’聞’。言詞、我與聞即是言詞我聞。
།དེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ ནི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་།།དེས་ན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བསྙད་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞར་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་ལས་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཙོ་བོའི་དོན་དེ་གཙོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ནི།སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་གང་དག་སྔར་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དུ་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཉིད་དོ། །འདིས་གྲངས་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པར་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དུ་མ་བསྟན་ལ།འདིར་ནི་དེ་དག་མ་གསུངས་པ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་མཚུངས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་གང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། གྲངས་བཅུ་དྲུག་གི་མཐར་ཐུག་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ཡང་བརྒྱད་སྟོང་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། རིམ་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སྟེ། གོ་རིམས་ལས་མ་འདས་པར་རོ། །སྒྲ་གང་གིས་ཤེ་ན། སྒྲ་གཞན་གྱིས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་དེས ན།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་སྟོང་པ་འདིར་ནི་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དག་གི་མ་ཚང་བ་མེད་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ ཏེ་འདི་དག་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་བུའི་དོན་མཆོག་སྐྱེད་དོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། འདིར་གཞུང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་པར་རོ། །གཞུང་བསྡུས་པ་ནི་ཉུང་བ་ཉིད་དོ། །འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི། དེ་ཉིད་དོ། །དོན་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །འདི་སྐད་དུ་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བློ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བར བཞེད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་གིས་གཞུང་ལ་ནི་རིམ་གྱིས་དབྱེ་བ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ཉིད་དུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་ནི་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་ཡོད་པ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མ་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་སོ། །སུས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་པོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ།
其中諸如此類,‘等’字是包含了處所和時間等。因此,聽聞等的總集,即是所說的,凡是已詳細宣說的,那就是附帶說的,是從語境中而來的意思。 爲了顯示主要內容是應當作為主要來說的,即是前面所說的那三十二種。其數目是多少呢?就是三十二。這是顯示了確定的數目。 在此,所說內容較少,難道不是這樣理解嗎?如是在《十萬頌般若波羅蜜多》中宣說了空性的諸多分類,而在此未說這些,因此爲了斷除’如何相等’的疑慮而說’空性的分類’等。 ‘極為分別’即是’詳細分別’,‘詳細分別’是指各種差別。這是什麼的詳細分類呢?是空性的。其詳細分類是怎樣的呢?有十六種,即以十六數目為限而區分。這也是在《八千頌》中所說的。 如何說呢?是按次第,即不違背次序。以何種詞說呢?以異名,即以同義異名的詞來說的意思。‘應知’即是應當了知,即應當理解其分類。 由於空性的諸多分類是以異名來說的,因此說’如是如前所說義’等。如是此《八千頌》是無有缺漏的,即是不少的。什麼無有缺漏呢?如前所說義,即如所說或圓滿的意思。 若這些沒有不同的意義,那麼僅此便能生起最勝補特伽羅利益,為此而說’此中文句簡略’等。‘此中’即在《八千頌》中。‘文句簡略’即是少的。‘欲’即是希求。所說的內容即是彼性。這些內容是什麼呢?如所說,即僅是前面所說的那些。 這是說,此中般若波羅蜜多的意義並非有差別,然而爲了攝受小、中、大根器者,世尊宣說般若波羅蜜多,因此依其力故,在文句上漸次有了分類。 由於如前所說按次第以異名說空性,因此說’菩薩即于彼’等。菩薩是由於具有此而成為菩薩。菩提是離能取所取的智,薩埵是心意,由於此菩薩具有這些而成為菩薩,我未見到也未得見該菩薩。是誰呢?說’我’即是說明自己是說者。‘即于彼’是指勝義中。
།དེ་སྐད་དུ་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པར་མཛད་དོ། ། ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་སྐད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པ་དེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་སྟེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སྟོང པ་ཉིད་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། །ཟ་པོ་ནང་གི་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཟ་བ་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདིས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་ བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་པ་དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐུབ་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེའི་ངོ་བོར་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པའོ། །སྒྲ་འདིས་ཀྱང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་པ་ཞེས་ནི་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །བཟའ་བར་བྱ་བ་ཕྱི་ཡི་ནི། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་འདིར་བཀག་གོ། །ཕྱི་ཡི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ། དེའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། མིའི་རྭ་བཞིན་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་སྟེ། དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་འདི་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་བཀག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་གསལ་བར་མཛད་པའོ། །ཅི་ཞིག་བཀག་ཅེ་ན། བརྗོད་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །གང་གི་ ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལོག་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེས་ན་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།སྒྲ་འདིས་ཀྱང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བརྒྱད་ སྟོང་པ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པས་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དེ་ཡི་ནི། །ལུས་གནས་མཚན་ཉིད་ཟད་པའི་དོན། །རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ལུས་ནི་དེའི་ལུས་སོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་འདིར་གནས་པས་ན་གནས་སོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དེ་རྣམས་ཟད་པ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་རྟོགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདིའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ན་དོན་རྟོགས་ པ་ཉིད་དོ།།གང་རྟོགས་ཤེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དེ་ཡི་ནི། །ཞེས་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །གཞུང་འདིས་ ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ།
如是能仁世尊宣說,作如是言。所謂能仁,是具足調伏身語意者。或者由其加持力,是由善現如是宣說,此是語義。彼師如是宣說此義,即是宣說空性,是為開示。若問由何宣說空性,故說:‘能食內諸法’。彼等既是能食者亦是內法,故為能食內諸法,因此說’彼等之’。此說內處眼等,凡夫于彼等執著為能食者性,能仁宣說彼等之空性,此即是所說義,因為是對菩薩觀察其體性故,此是意趣。此語亦是宣說內空性。 如是,‘由於宣說色以色自性空故,此中亦遮外處所食諸法。‘外處諸法者,即色聲等。所謂色者,即色蘊。‘彼亦以色自性’者,即以色自體,由其如實相不成立故,以彼體性為空,如人角般離彼,故如是說,即由宣說故。由此語亦明顯世尊復遮,若問遮何,即所說外處。云何,即所食,由是所受用故為所食。由於凡夫執著外色等顛倒性為所受用性故而遮,此是語義。 此語亦是宣說外空性。如是其他空性種類亦存在於八千頌中,如是由空所說:‘若無色等彼之身住相盡義即是證知。‘云何,所謂彼身,即內外處之身是彼身。所謂住,住即器世間,由此安住故為住。所謂相,相即三十二大士相。彼等盡即離,是為空性義。證知彼義者,由證知此義故為證知義。 若問證知何者,故說:‘若無色等彼之’,即宣說當說明內外處無實時,即是證知彼等空性義,此是語義。此文亦說三種空性行相,即:內外空性行相、大空性行相、相空性行相。
།སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་གང་གིས་དེ་མཐོང་བ། དེ་ཡང་ ནང་པ་ཡིན་ཕྱིར་མེད།།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དེའི་མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་ནང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ནང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མེད་དེ། ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེས་ན་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ནང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སྔར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན།རང་བཞིན་ཡང་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རིག་པ་དེ་ནི་ རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་བརྩེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །བརྩེ་བ་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །བརྩེ་ བ་དང་ཤེས་རབ་དག་ནི་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ།སེམས་ཅན་སྐྱེ་མེད་འགག་པའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྒྱད་སྟོང་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་སྟེ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ འགག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།འགག་པ་ནི་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་སོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྫས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་སེམས་ཅན་དང་འཁོར་བ་དག་གིའོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་མ་ཐག་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་རྣམས་སུ་འདི་ནས་དེ་དང་དེ་ནས་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོངས་སུ་འཁྱམས་པའི་ ཕྱིར་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །སེམས་ཅན་དང་འཁོར་བ་ཞེས་བསྡུ་བའོ། །བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་བསྟན་ཅེ་ན་བརྗོད་པ་དེས་ནི་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསལ་བར་ཏེ་ གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་རོ།།ཅི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཙོར་ཏེ་གཙོར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཁྱད་པར་དུའོ།།ཡང་ན་གཙོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
爲了顯示空性的空性之相而說的是:‘由何見到彼,彼亦因內故無。‘所謂’由何’即是由空性。‘彼’即是身等,‘見到’即是了悟,也就是了知。‘彼亦內’是說那個了知是內處,因此因為是內故而無,也就是不存在,這是想著僅僅否定前者。因此這是說明空性之相。 正因為如此,以’因為內等’等來顯示自性空性之相。因為內處等如前所說的方式是空性,所以自性也是空性。自性即是種類。這以’如是’等來明顯說明。‘如是’聲是表達’因為’的意思。 因為彼智是識自性,即是識的本性,且具有慈悲和智慧的自性。慈悲是希望他人離苦。智慧是以善分別諸法為相。慈悲和智慧即是慈悲與智慧。具有彼等自性者即是具有慈悲和智慧的自性。意思是識是內處。這也是說明自性空性。 同樣,以’眾生無生亦無滅’等經文,在八千頌般若經中顯示彼空性。‘無生’即是遮止生起,意思是本來未生。正因為無生,所以無滅,因為滅是以生為前提。因此滅也無。那是什麼呢?說是’眾生’。 ‘眾生’即是具有五蘊自性的有情。正因為承許為實體,所以稱為眾生。若問由何顯示空性,答:由眾生和輪迴。‘眾生’即如前所說。正因為此於六道中從此至彼輪轉,因為周遍漂泊,所以稱為輪迴,這是以’因為輪轉故稱為輪迴’的詞源解釋。 眾生和輪迴是總結。若問能作者是誰顯示,答:由彼,即由了知真實的如來。如何顯示?明顯地,‘明顯’即是分別辨析。顯示什麼?答:空性。‘空性’即是無實且離,意思是如所假立不存在。 這也不是隨便怎樣都可以,而是主要地,‘主要’即是特別地。或者’主要’即是圓滿,意思是唯此即是真實。
།བརྗོད་པ་འདིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཐོག་མ་སྟེ་དང་པོ་ དང་ཐ་མ་སྟེ་མཐའི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ།།དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འདིར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི།སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་བཅུ་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློས་མི་དམིགས་པ་སྟེ།མ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཏེ།དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཀྱིས། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་སྟོང་པར་ བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། སྟོང་པར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོས་དབེན་པ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོ་སོ་སོ་ལ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གང་ལ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ། གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེས་ན་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་དག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི རྣམ་པ་དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པ་འདིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ནི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱར་གསལ་བར་བྱས་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །དངོས་པོ་གང་ གང་རྣམ་བརྟགས་པ།།དེ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་བདག་སོགས་ལྟ་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་[(]སོག་[,]སོགས་[)]པའོ། །གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ནི་བདག་གོ།
此說也顯示了空性的兩種形相:超越邊際的空性和無始無終的空性。因為沒有開始即最初和終末即邊際的部分,所以是無始無終。其空性即是無始無終空性。如世尊所說:‘不知輪迴的前際’等。 我說此處也顯示了一切法空性的形相,所說’佛法以及如是’等。佛陀的十八不共法,以及知曉處非處等十種力,由於具有真實智慧,以極為清凈的智慧不見其真實隨行,即是不可得,因為未經觀察的那些是不遮止的。 同樣,‘諸菩薩之法’中,菩薩所具有的法即是菩薩法,也就是佈施等波羅蜜多的殊勝。由於具有真實智慧,不見其真實隨行,此是其義。以’十力等顯空’等,即是以如是等教法顯示。 顯示什麼呢?十力等。‘等’字也包含不共法等。如何顯示呢?即空,說為離自性。此也說明一切法空性。 同樣,此處說明其他空性,即’由於諸法各別’等。因為對各別諸法作觀察,即是過度執著。對什麼作觀察呢?對諸法,即色等。如是宣說,由於如此,故於勝義中無有,即勝義中無自性。什麼無自性呢?所說諸法,即色等,如是宣說,即如來如是說。 此不僅說明能取的形相勝義空性,而且說明凡是顯示為空性的勝義形相,由於也是分別,故為空性。此說也顯示了勝義空性的形相。 此義在《莊嚴論》中以百種形相明顯闡述,其他論中也說:‘以何何分別,觀察何何事,彼是遍計性,自性彼非有。‘等明顯闡述。 同樣,為顯示空性的其他分類而說:‘由於我等見’等。凡是他人遍計執著蘊等之外的異體,即是我。
།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་བཟུང་ངོ་། །བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བསྡུ་བ་བྱའོ། །བདག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། འཛིན་ཅིང་ ལྷག་པར་ཞེན་པའོ།།བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གཅོད་མཛད་དེ་འཇིག་པར་རབ་ཏུ་མཛད་པའོ། །དེ་སུའི་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འོ། །ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། ཆེན་པོའོ། །འདིའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ངེས་ཤེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་ཀུན་དུ། །གང་ཟག་བདག་མེད་ཉིད་དུ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །རྣམ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་རོ། །གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པར་གྱུར་པའོ། །བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་བརྗོད་དོ།།གཞན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ པས་ཞེས་བསྡུ་བའོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་འགོག་པ་སྟེ། རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསམ་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ པར་མཛད་པ་སྟེ་སྟོན་པར་མཛད་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སུས་ཤེ་ན་ བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་རིག་པར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་དེ་རིག་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་ཉིད་རིག་པའི་སྐྱོབ་པ་དེས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་བཞིན་དུ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སྟོན་པས་བརྗོད་པས་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས་མེད་ རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་ཉེས་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས་པའོ། །གང་དག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་སོ། །འཕེལ་ དང་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕེལ་བ་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསགས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉམས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཟད་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདུས་བྱས་པས་ན་འདུས་བྱས་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་དག་གོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དག་ ཅེ་ན།དགེ་བ་རྣམས་སོ།
以’等’字包含了有情、命等作為我的異名。應當總攝為’凡是我等’。對我等境的見解,即執著而過分耽著。斷除對我等的見解即徹底摧毀。若問是誰的,是菩薩的。若問是何等的,是大的。此大性亦是因為隨順輪迴而趣入的緣故。因為如是,故此確定什麼呢?確定’世尊於一切處,宣說補特伽羅無我性’。‘一切處’即是決定的意思。‘宣說’即是佛陀所說。此教法也說明無實性即空性。 爲了顯示其他方式所教示的空性之其他形相的意義而說’一切諸法’等。‘一切諸法’即是色等無餘,應當總攝為既是法又是一切。彼等一切諸法’未生’即是遮遣生起,意思是從如是因緣和合中並非真實獲得存在性。應當了知是因為本來未生。如是這般宣說即是開示。 ‘如是’即是再次開示。關於’宣說法無我’,即是宣說色等諸法無我,即是說無自性,是開示。若問由誰,即是由了知真實者。真實即是法無我。此即具有了知真實之性相,故由了知真實的怙主所說。‘一切種’即是以一切方式,意思是並非如外道般僅說部分空性。此說明無實性之自性空性,即是以’無實性之自性等的空性’之理趣。 從異門宣說的角度顯示二種空性而說’無過失’等。過失即是過錯。與過失俱行即是有過失。凡是無過失即無過錯者即是無過失。有過失與無過失即是彼等諸法。‘無增減故’中,無增長可得,意思是除了彼等菩薩所積集的。也無衰減,即是說無有盡法可得。 ‘有為無為’中,由因緣所作故為有為,因為是由因緣所生故為有為。‘無為’即是擇滅等任何非有為者,即是彼等有為與無為。若問是何等性質,是善法。
།ཇི་སྐད་དུ་འདུས་བྱས་དགེ་བ་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་རྣམས་དང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསམ་ པའོ།།ངག་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པ་འདིས་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་པས། དགེ་བ་རྣམས་ནི་སྟོང་ པ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐབས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་དེར་རྟེན་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་མི་ཟད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྔར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞག་པ་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །དོར་བར་བྱ་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་དེས་ན་དོར་བའོ། །དོར་ བ་མེད་པས་ན་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་ཟད་པར་འདོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ནི། དེ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བརྗོད་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་རྣམས་སོ། །བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླུམས་པར་བྱས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་བཟླུམས་པས་ན་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །བརྗོད་མ་ཐག་པའི་བསྡུས་པ་ དེ་ཡང་བརྒྱད་སྟོང་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་གང་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཏགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིའོ། །འོའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་རྣམས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཞན་ ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བསམ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི། ཟ་དང་བཟའ་བྱ་དེ་ཡི་ལུས། །གནས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་ཡང་གང་གིས་སྟོང་པར་མཐོང་། །གང་ཕྱིར་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དགེ་བ་གཉིས་ནི་ཐོབ་བྱའི ཕྱིར།།རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། །འཁོར་བ་མི་གཏང་ཕྱིར་དང་ནི། །དགེ་བ་མི་ཟད་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རིགས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་བྱའི་ཕྱིར། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །གང་ཟག་དེ་ནས་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི།།དངོས་མེད་འདིར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་མེད་པ་ཡི་དངོས་ཡོད་པ། །དེ་བཞིན་དེར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ།
如同所說,有為善法和無為善法以及與之相反的諸法,按照次第,其增長和減少都是無所緣的。這是因為它們勝義中不存在而如此思維。 以此不直接的言語也已遮除,說明它們是無實體的。通過此教法也顯示了有為空性的行相和無為空性的行相。 為顯示其他空性的行相,以’諸善法空時’等詞來闡述此處。當善法也成為空性、成為無實體時,‘彼依不盡’中的’彼’字即是完全攝取善法自身,指依于善法的不盡性,菩薩們希望不從中退失。 這也如前所述的行相那樣,由具慧者們安立。這裡說明無舍空性。應當捨棄和斷除的即是所舍。因為無所舍故稱無舍,因為希望它們不滅盡,所以菩薩不像無餘涅槃那樣捨棄善法。 因此,如是顯示空性行相的詳細分類之後,總結說’此即空性’,即剛才所說的是空性諸分類,即諸差別。‘攝略’是指歸納,由於正確歸納故稱攝略,以此解釋差別。 應當瞭解剛才所說的攝略也是在八千頌中所顯示的。若問這些與什麼相關,說’空性的’,即以所假立法空為相的。‘的’字表示圓滿義。空性的差別僅此些而已,再無其他,這是語句的含義。 此空性的詳細分類是針對所化眾生的執著心而說,並非勝義。勝義中僅有二種空性,即:人空性和一切法空性。 如是,聖彌勒自身也在《辨中邊論》中明確此義說道:‘能食所食彼身體,處所根基即空性,復由何者見為空,以彼本即是空性。為得二種善法故,為常利益眾生故,為不捨離輪迴故,為使善法不盡故,為令種姓清凈故,為得相好莊嚴故,為令佛法清凈故,菩薩精進而修行。人我以及諸法性,無實於此即空性,彼無性中有實性,如是于彼即空性。’
།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བསལ་བས་བསྒོམ་པ་རྟོག་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་གཡེང་བ་རྣམ་པ་ བཅུ་པོ་ཡིན་ལ་དེ་དག་བསལ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར གཡེང་བ་འདི་དག་བཅུས་གཞན་ལ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལས་སེམས་ནི་སྟེ་བསམས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་གཡེང་བས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འཕྱོ་ཞིང་འཕྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་དེ་སྐལ་བ་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བྱ་དང་སྤང་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་མི་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །གང་ལ་སྐལ་བ་མེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་ཤེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ ནི་གཉིས་མེད་དོ།།གཉིས་མེད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་བསྒྲུབ་པ་དང་ངེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲུབ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ འདི་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱེར་བ་དེས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ།།ཡང་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་འཛིན་ཏོ། །བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཞུང་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་ཕྲག་ བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བྱས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གོ། །གཉེན་པོ་དང་ མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཚུན་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོས་སོ།
如果說要通過斷除分別唸的十種散亂來修持觀想,那麼分別唸的十種散亂是什麼?如何斷除它們?對此解釋如下:‘以心的十種散亂’等。 初學菩薩的分別念十種散亂是這樣的:以無實有為因相的分別念散亂、以實有為因相的分別念散亂、以增益為因相的分別念散亂、以損減為因相的分別念散亂、以一性為因相的分別念散亂、以多性為因相的分別念散亂、以自性為因相的分別念散亂、以差別為因相的分別念散亂、以如名義為因相的分別念散亂、以如義名為因相的分別念散亂。 由這十種心的散亂,使心從無二中散亂,即特別散亂,于輪迴享受等處遊蕩飄移,這是其含義。 由此心也將失去機緣。對誰而言呢?所說’對凡夫們’。‘凡夫’是指不了知所斷和所斷真實性的人。失去什麼機緣呢?所說是證得無二智慧。‘無二’即是無有二者。無二即是智慧,故稱無二智慧,即是證得、決定和圓滿的意思。以此特別解釋’證得’之義。 此說明由於這些心的散亂使凡夫之心被色聲香味觸等所牽引,因此不能證得極其清凈的智慧。又當這些成為無二智慧的障礙時,所說即是’彼等’等。‘彼等’是指執取分別唸的散亂。‘為對治’是爲了斷除。這是什麼呢?因此說’般若波羅蜜多教典’。十萬頌等名稱的一切所說法,都具有這樣的意義。 如何對治它們呢?因此說’以互為對治和違品’。‘互’是指彼此。‘對治和違品’是指以互為能損所損的事物。
།འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་དུ་བསྟན་སྙམ་ན་བརྗོད་པ་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱང་ནི་བསྡུས་ཏེ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མར་རོ། །དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོའོ། །བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ བསྡུས་ཤིང་བཟླུམས་ནས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ཁོ་ན་མཆོག་མཁྱེན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཤིང་བཟླུམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་འདིས་སོ། །དངོས་མེད་ཀྱི་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྟོག་པའོ།།དེ་ཉིད་ནི་གཡེང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། སྟོན་པས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་འཆོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་འགྲོའི་ འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་སྟོན་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཀུན་རྫོབ་གཟིགས་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་པར་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའོ། །ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དངོས་ པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་ངོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཕུང་པོར་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ནས་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་ པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ཡུམ་གྱི་དོན་བརྒྱད་སྟོང་པར་སྦྱར་བར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི། འདིས་ནི་བརྒྱད་སྟོང་ལ་སོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུམ་གྱི་དོན་ བཤད་པས་སོ།།བརྒྱད་སྟོང་ལ་སོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེར། དང་པོའི་ངག་ནས་བརྩམས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོའི་ངག་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ ཁྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའོ།།རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་སྲིད་པས་ སོ།།དགག་བྱ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་ཞིང་བཟློག་པར་བྱ་བའོ། །དངོས་མེད་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དངོས་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པའི་རང་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྒྲུབ་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ན་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ་བསྒྲུབ་པ་དེས་སོ།
如此,對事物的分別是對無事物分別的對治,對無事物的分別也是對事物分別的對治,應當如是類推。若問這些在何處宣說,故而說道:‘這些也都攝略而說’,即在《般若波羅蜜多經》中。‘這些’指的是十種分別妄想。‘攝略’即是完全攝集歸納后宣說的意思。 這裡表達的意思是:最勝智者如來完全攝集歸納后在《般若波羅蜜多經》中宣說。如何宣說呢?故說’由佛’等。此中由有菩提薩埵故稱菩薩。‘有菩薩’是以’具有’一詞表示。 ‘無事分別散亂’是指由於分別無事物的自性,故稱無事物分別。這本身即是散亂,因為是愚癡的因。若問做了什麼?是遮止,即是斷除。若問是誰做的?是由佛陀,因為能治煩惱敵故,能救護惡趣怖畏故稱為佛陀,即是如來。 若問如何?因見世俗蘊故。世俗有即是世俗。蘊即是色、受等,因見到這些,即因為是分別的因,所以斷除無事物分別的散亂。這裡是說,佛陀爲了初學菩薩的心意,見知世俗蘊后,爲了斷除斷見,而斷除無事物分別的散亂。 爲了解釋《般若波羅蜜多經》八千頌的意義而說:‘由此於八千等’等。‘由此’是指由解釋般若母義。‘八千等’等聲包含十萬頌等。其中,‘從初語開始’即是從最初語句開始。其中初語是:‘須菩提,你從般若波羅蜜多開始,請為諸菩薩摩訶薩宣說如何從般若波羅蜜多中決定出離。’ ‘乃至終了’即是直至最終完結。‘所破’即是應當遮除、遣除無事物分別。‘無事分別’是省略中間詞,即是’無事物自性分別無事’,意思是斷見的自性。若問如何?‘由證成’即是由證成,即是事物自性,由此證成。
།འདི་སྐད་དུ་ཚིག་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ངག་གང་དག་ཡིན་པའི་ངག་དེ་རྣམས་སུ་གྲུབ་པ་རྗེས་སུ་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་སེལ་བ་ལྷུར་ལེན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ངག་གི་ གནས་རྗེས་སུ་བརྗོད་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་གང་གི་ངེས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། འདི་དག་གཏན་ཚིགས་ངག་མིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རིགས་ པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་རིགས་པའི་ངག་མ་ཡིན་ཞིང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ངག་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་འདི་དག་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་སྟེ་བྱ་བར་འོས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་རིགས་པས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་དོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། རིགས་པ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟུག་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་གཟུང་སྟེ།དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་རྣམས་སུའོ། །ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་བྱ་བའོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའོ། །འདིར་ནི་ངེས་པར་གྱུར་པའི་ དོན་ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ།།དེས་ན་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བས་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དགྲ་ཟླ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡང་དེ་ཉིད་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི། བདག་གིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི།།མ་མཐོང་ཞེས་སོགས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཉེ་བར་འགོག་པའོ། །ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་དུ། ལྷག་པར་ཞེན་ པར་བྱས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་དམིགས་པའོ།།བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་མང་པོ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོར་ཀུན་རྟོག་གི་འཁྲུལ་པ་འགོག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོར་ ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཟློག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་མིང་ཡང་མ་མཐོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
從最初的這些話開始直至圓滿為止,所有成就語句中所說的內容是這樣的:菩薩、帝釋天以及般若波羅蜜多等這樣的說法,應當了知這些都是爲了斷除斷見而宣說的。在此,僅僅是隨說成就語的內容,是以成就之聲所說的。 成就是能遣除無實體分別的,為什麼確定是這個道理呢?所說的是:‘這些不是因明語’等。因明之聲是說理,這些不是理論之語也不是能成立之語,而是僅僅說明所作,這些語句也說明所作,即應當作和隨後應當成就的,這是所說的。 如果義理不合道理,那麼怎麼能使求義者滿意呢?因此所說:‘理如梵網等’。凡是梵網等經,等字包括嚴密道場等,在這一切中都是世尊以自己的理而說的。‘一切’是指在這樣的義理所教示的諸法中。‘應知’即應了知。‘了知’即量。此中確定的義理即是執著,這是語義。 因此如是遣除無實體分別的散亂,顯示是實體分別的對治。現在又從相違門顯示彼義,所說:‘我未見菩薩等諸佛所說’。‘未見菩薩’是遮遣般若波羅蜜多的義理。初業者執著菩薩自性,于真實中不可得。 ‘我’是顯示自身。‘未見菩薩’等諸多語句是諸佛所說,即如是:菩薩及如是自性的般若波羅蜜多未見等如是等。此教法也是遮止實體遍計的迷亂。‘實體’即色等。其遍計即是實體遍計,即是于非如實義執著為如實。 彼即是迷亂、顛倒,因為勝義中是虛妄的緣故。能遣除者是誰呢?是世尊。‘世尊’即如來。如何遮遣呢?所說:‘由於名亦未見’等。
།གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་མ་མཐོང་ཞིང་མ་དམིགས་པའོ། །ཅི་ཞིག་མ་མཐོང་ཞེ་ན་མིང་ཡང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བའི་མིང་གང་ཞིག་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་ཡང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་དམིགས་པའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་གཞན་ལྟ་རེ་ཞིག་ཞོག་སྟེ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མིང་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློས་ཀུན་ནས་མ་ དམིགས་སོ།།ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཏེ་རྣམ་པ་མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་མ་རྟོགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །འདིས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་མིང་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་གཟིགས་ཤིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག པའི་དགྲ་བོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འོ་ན་དེའི་ཚེ་ངག་དང་པོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ནི་བཏགས་པ་འགོག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགོག་པ་ཡིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའོ། །དེ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་མཛད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་བསམ་པའོ། །འདི་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདིར་བསྡུས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ངེས་པ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པས་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཉིད་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །ཤེས་བྱ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུའོ། །ཞུགས་པ་ནི་ཆུད་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། བློར་ཏེ་བློ་ ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་རོ།།ཞུགས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རྣམ་པ་སྟེ། དེར་སྣང་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ། རྟོག་པས་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ། གང་གི་ ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚད་མ་དག་གིས་དཔྱད་པ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་ ཅེ་ན།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ།
由於什麼理由沒有見到也沒有所緣?如果問沒有見到什麼,即是名稱,所謂菩薩之名稱,以名稱安立的那個也為智慧所不得。‘也’字表示’姑且不說其他’之意。不僅僅是名稱,所行境也不可得。所謂所行境是指境界,其中菩薩們的道之性相般若波羅蜜多。同樣地,所作也不可得,這是隨順的。所作是指行為,即隨順成辦者所成辦的意思。 諸蘊也以極為清凈的智慧從一切處不可得。蘊是指色、受等。所謂’從一切處’是指從一切方面,即從一切門中未能了知。由於如此的緣故,故無見到菩薩。這表明由於世尊以無垢智慧未見到、不緣取凡夫們所安立的名稱、所行境等,因此爲了使未圓滿者不執著于實有而修習,說無實之分別為實有分別之對治。 如果因此菩薩是無的話,那麼就與第一句相違。為此所說:‘這是遮遣假立’等。所謂假立是指具有顛倒見解的眾生們假立為蘊、界、處的,是遮遣這些,而不是遮遣極為清凈的智慧,這是所許。‘如是’是指如此。‘攝義即見解’是指造攝義者的見解為攝義見解,即其意趣。這即是此般若波羅蜜多義中攝義見解,即決定和思維的意思。因此表明這是應由信解而決定的義理。 為顯示這以理證成立而說:‘于所知性’等。‘一切’是指無餘。‘所知性’是指所遍知性。‘趣入’是指達到。若問趣入於何處,即說于智慧中,應了知于智慧中。若問所趣入的是什麼,即說’相’。由隨行故為相,即顯現於彼。若問此相是何種相,答曰’分別’,即是由分別所成立,而非真實性。這表明:由於一切外境經由量度觀察時,不能成立為微塵等自性,因此于識的自性中所安住的一切相也都是假立的,如是決定顯示。 若問如何得知此義,即說’于般若波羅蜜多中’等。
།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་དབེན་པའོ། །ཕལ་པ་ནི་ བྲིས་པའི་ཡི་གེ་དང་མིང་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་རོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོར་བྱས་པའོ། །ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་ པ་ནི་གསུམ་ལ་ཡང་དག་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།།གསུམ་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། བརྟགས་པ་དང་ནི་གཞན་དབང་དང་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་བརྗོད་དེ།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གནས་པ་ན་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ནི་མ་རིག་པའི་གཞན་གྱི་ དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། སྦྱོར་བར་བྱེད་ པས་བརྗོད་པ་ནི།མེད་ཅེས་བྱ་ལ་སོགས་ཚིག་གིས། །བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དགག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་གཞན་ གྱིས་ཀྱང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་བཟོས་སྦྱོར་བའོ། །འགོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འདིར་དགག་པའི་ཚིག་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་འགོག་པར་བྱེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡང་དག་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྱུ་མ་ནི་མིག་ འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ།དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་མཐུན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པ་དེས་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་རྣམས་ཉིད་ ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཐོས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདི་སྐད་དུ་གང་དུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་བསྟན་པར་མཛད་པ་དེར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། སྟོན་པར་མཛད་པས་བརྗོད་པ་ནི། །རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞི་ཡིས་ནི། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཤིང་བཤད་པར་མཛད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞི་ཡིས་ནིའོ། །བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ།
關於’般若波羅蜜’這一名稱,般若波羅蜜有兩種:主要的和次要的。其中主要的是遠離煩惱障和所知障。次要的是以文字、名稱等教法為本質。這裡所說的是教法本質的般若波羅蜜。‘教法’是指以聲音和意義為體的法的教授。‘尼’字是表示原因的詞。 所謂’如何造作’是指應當依靠三者。這三者是什麼呢?所說的是:‘遍計所執、依他起性以及圓成實性。‘其中’遍計所執’是指在青等境上,于不清凈的認知中顯現為所取和能取差別的那些,稱之為遍計所執,因為是由凡夫遍計而成的。‘依他起’是指在無二的認知中以自性安住時,由於無明的力量而顯現為二相,因為是依靠無明等他力而成,所以稱為依他起。‘圓成實’是指遠離所取能取相的覺知,因為是圓滿成就的,所以稱為圓成實。 如何依靠三種教法呢?修行者所說:‘以無等詞語,遮遣一切遍計。”無’即是’不存在’等如此類教法詞語。‘等’字也表示其他否定詞語的表達。‘遮遣一切遍計’中,‘一切’是指無餘,‘遍計’是指分別心的造作,‘遮遣’是指破除。此文表明:在此所聽聞的否定詞語,應當了知是用來遮遣一切遍計所執的事物。 同樣,‘以幻等譬喻,如實顯示依他起。‘幻是指幻術等能欺惑他人的本質。‘譬喻’是指相似的比喻對照。‘等’字包含了乾闥婆城等。由這些譬喻所說的如實顯示,應當了知是依他起性。這是說:凡是世尊以幻等為譬喻所顯示的法,應當確定是說明依他起的本質。 如何顯示圓成實的自性呢?教授者說:‘以四種清凈,宣說圓成實。‘即是宣說和解釋圓成實的本質。如何呢?是以四種清凈。‘四’是指四種。‘清凈’是指完全清凈。
།རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་རྣམ་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་བཞི་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ བཞིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ལྷག་མར་གྱུར་པས་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ རྟོག་པ་སྟེ།རང་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་བཅོས་བུ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་ནོ། །གང་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་བརྗོད་པ་གཉེན་པོའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་ བ་སྟེ།དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གང་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་བརྗོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པར་བྱ་ཞིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དེས་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱས་ནས་མཇུག་བསྡུས་པ་ཉིད་བྱེད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་མཛད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་གཞན་བསྟན་པ་མེད་དེ།གཞན་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ནི་གང་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་ནས་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེར་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་གང་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ བསྟན་པ་དེར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་སྟེ་གང་དུ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེར་བརྟགས་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་ཀྱི་གང་དུ་བརྟགས་པ་སྟོན་པ་དེར་དགག་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།
由於能使清凈所以是清凈即相。既是清凈又是四故為四種清凈。即:自性清凈、無垢清凈、所緣清凈、隨順清凈。 其中自性清凈是超越一切言說的無二分別,因為自性即自體非人為,僅由自身本性而成為其本體,如同寶珠一般。世尊依此而說一切眾生皆有如來藏性,一切法亦如同如來,無自性等。 無垢清凈即通過修習對治道的力量,瑜伽師生起無二智慧,這就是無垢清凈,以無垢即離垢的方式而清凈、清凈的方式。世尊依此而說真實邊際、真如、法界等。 所緣清凈的含義即般若波羅蜜多的一切義,因為它是所緣所對的境,所以是所緣。它本身即是清凈而清凈,因為是爲了獲得它或緣於它的緣故。 隨順清凈即極為清凈的法界的隨順顯現為教法,因為是它的隨順,所以是清凈而遍凈,相似的果稱為隨順。 因此以此四種清凈顯示般若波羅蜜多在此圓滿成就,這是語義。如是以總結方式配合後作總結即說’于般若波羅蜜多’等。 因為佛世尊于般若波羅蜜多中所作的一切聲義體性的顯示,都只應了知為這三種自性,除依他起等體性外別無所示,也不可能有其他。這是總義。 此中凡是以幻等喻顯示處,唯顯依他起而非他者,這是確定的。但凡顯依他起處必是幻等為喻,這並非確定。 同樣其他處也是,凡以遮遣方式顯示處即顯遍計,而非他者是確定的。但凡顯遍計處必唯以遮遣方式,這並非確定,因為以成立方式也是可能的。
།གྲུབ་པ་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྟོག་གཡེང་བ་རྣམ་བཅུ་ ཡི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཚུལ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཏེ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པའི་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གསུམ་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་བརྗོད་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་དབང་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་བྱས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བསྡུས་པའི་ཚོགས་པ་རྣམས་དང་།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སོ་སོ་བ་སྟེ་རེ་རེའམ། གཉིས་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་གཞུང་འདིར་བརྗོད་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསལ་བར་བྱས་པར་ངེས་པར་བྱ་བའོ།།ཡང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་རྣམས་གོང་དུ་བསྟན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་བརྒྱད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངག་དང་པོར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི ངག་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ངག་དང་པོ་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་གཞན་དབང་དང་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བསྡུས་པ་རྣམས་ཁོང་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེལ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ངག་དང་པོར་འདི་ཅི་ནས་དོན་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ངག་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཞེས་འགྲོ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའམ་ཡང་ན་འཇུག་པ་ཞེས་བསམས་པ་སྟེ།ཁམས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གདོན་ཏེ་འདིར་ནི་སྨོན་པ་ལ་བྱུང་ཟིན་པ་བཞིན་ལེགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུའི་ སྒྲ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྨོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་སྤོབས་ པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་གྱིས་ཤིག་པའོ། །སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བས་གནང་བ་བྱོས་ཤིག་པ་སྟེ་བསྟན་པ་འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ནི་བརྟགས་པ་བརྗོད་པའོ།།ཅི་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བརྗོད་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།
對於成就而言,僅僅是以不確定的方式隨順可能性而安立。如此宣說安住之時,所說的是’分別散亂有十種’等。 對於分別散亂的對治法門,所謂違品即是對治品,意為對治。 在此教法中,應當了知遍計、依他起和圓成實三者,或合集或個別地宣說。遍計、依他起等已作特徵者,有些是合集,有些是個別,即一個或兩個,在此般若波羅蜜多論中宣說,應當確定明瞭。 又爲了遣除’常等合集已在前面說過’的疑慮而說’譬如’等。譬如在八千頌般若中的第一句:‘須菩提,菩薩摩訶薩們當依般若波羅蜜多,如是菩薩摩訶薩們應當如何從般若波羅蜜多中出生,你當如是發起勇氣。‘在這樣的第一句中,圓成實、依他起和遍計所說的特徵合集,從中以圓成實等自性,諸法是無所有,世尊如是遣除具有此等自性的散亂。 又若問:如何知道第一句中宣說了三義?因為此句所攝的義是:‘如何菩薩摩訶薩們從般若波羅蜜多中出生’,是指趣入和獲得出離,或者是指趣入,這樣思維。因為諸界的義不是那樣的緣故。 或者應讀作’愿出生’,此處由於說了’yu’聲,如同已生起的祝願是善的。世尊如是祝願菩薩們的出離。如是’菩薩摩訶薩們依般若波羅蜜多’即是以之為境,‘須菩提你當發起勇氣’。 如是’當發起勇氣’即是以智慧發起勇氣的意思。‘當發起勇氣’是給予開許,以此教法宣說依他起。以’須菩提’等實義的宣說即是宣說遍計。‘愿菩薩摩訶薩們從般若波羅蜜多中出生’,這是宣說圓成實。
།གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་དོན་གསུམ་པོ་ རྣམས་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་ཡང་སྲིད་ལ།དེས་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་འདིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོར་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་པའི་བརྟགས་པ་ལ། ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། གསལ་བར་ཏེ་བཀག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དོན་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་།།དེས་ན་འདི་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་གང་དག་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ནས་མཚམས་བཅད་པས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་ཇི་སྙེད་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་གཞུང་འདིས་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། ངོ་བོས་སྟོང་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངོ་བོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་གཟུང་བའི་ཆའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་བསལ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ལྷག་པར་སྒྲོས་སྦྱར་བ་ཀུན་བརྟགས་པར་འགྱུར་ལ། བརྟགས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གང་དུ་འམ་གང་གིས་སམ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་ལ་ལར་རང་བཞིན་གང་གིས་ཀྱང་མིའི་རང་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་དགག་པ་འདི་ནི་བརྟགས་པ་ལ་ཡིན་གྱི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེས་ན་ངག་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་འགོག་པ་གཙོར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཟློག་པར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགོག་པ་སྟེ། བརྟགས་པ་དེ སེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པས་ འགོག་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་འདྲའི་ངག་ནི་སྟོན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སླར་འགོག་པར་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།
由於何種原因,三種義理可以合集或分別存在,因此說’如是佛’。由於這個原因,在這部般若波羅蜜多經典中,對於凡夫們所執著的義理實體的分別,應當了知並通達。那些是什麼呢?應當明確地了知為遮遣。以何言說呢?因此說’如是佛未得菩提’,爲了通達如實安住的諸法而成佛。菩提即是遠離煩惱障和所知障的特徵。說此即是攝取菩薩和聲聞等。 因此,凡是以這些言說所說的,即是對與此相反的蘊等自性所假立的佛等,如是說。從何處劃定界限呢?說’乃至圓滿’,即是般若波羅蜜多經典圓滿之間所有。應當了知此’如是佛菩提’等經文是遣除實體分別。 又為何只遮遣遍計而非圓成實呢?說’于自性空諸色’等。自性即是于空性自性中,凡是對於以空性為自性者的認知相,即是以所取分的自性而遮遣外境實有性,而如是顯現即是增益遍計,所遍計者於何處或以何或如何而有?此說明所取分于任何處以任何自性都無勝義實有,因此此遮遣是對遍計,而非圓成實,因為彼于勝義中是有的。 此中’故’字是表示因由義,由於如是故於其他語句中亦是主要遮遣其他,即是遮遣遍計,應當了知並決定。此一切是遣除增益分別。 現在以’以空性’等言說遮遣誹謗分別的散亂。由於在般若波羅蜜多經中,世尊說’以空性不空’,如是言說即是’能詮空性是空’,即是’離空性’等一切實事成立的誹謗分別,於一切種,以’以空性不空’等如是自性遮遣,即是遮除,世尊如是宣說。
།ཚིག་འདི་འབའ་ཞིག་གིས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགོག་པར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་སྒྱུ་འདྲ་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ གྱི་སྒྲ་ནི་སྔ་མ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྱུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མས་དཔེར་བྱས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི། སྒྱུ་འདྲ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སུའི་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་ནི་སྒྱུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་སྟེ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་བསགས་པའི་དོན་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་ཡང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འདིར་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་སྒྱུ་མས་བསྒྲིབས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྣང་བར་ཟད་དོ་ ཞེས་དེ་ལྟར་འདྲེ་བར་བྱེད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི།ཚུལ་འདི་ཉིད་ནི་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །ངག་གཞན་དག་ལ་འང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། མཁས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་ དུ་ཞེ་ན།ངག་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་ངོ་། །དེར་ཡང་སྐུར་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་བརྗོད་མ་ཐག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གང་གི་ ཕྱིར།གཞི་མཐུན་པ་ཡིས་རྒྱལ་བ་ནི། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་བརྗོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཞི་མཐུན་པ་ཡིས་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ མཐའ་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི། །སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་དབང་བརྗོད། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དབང་བརྗོད་ཅིང་གསུངས་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མ་རིག་པས་བདག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐད་དོ། །འདིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཉིས་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གོ་སྐབས་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེའི་སྒྲས་བརྗོད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བརྗོད་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བུར་གྱུར་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་སྤྱིར་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།
不僅僅以這些文字遮遣誹謗分別,同樣應當了知以’佛如幻化,如是如夢’等文字也能遮除誹謗分別。‘如是’一詞是與前文相連之義。‘如幻’是指以幻化為喻,凡是具有幻化譬喻的即是’如幻’,即如同幻化。是誰的呢?是佛陀的。佛陀是如幻的,‘亦’字是積聚之義,也就是說如夢一樣。 因為此處’佛’字表示無二智慧,雖然在凡夫等的心識中也本自具有,但為無明幻化所障蔽的自性對愚者而言只是不顯現罷了。如是解釋說明:‘此理諸智者,于余語亦知。‘即是說此解釋之理應當了知。由誰了知呢?由諸智者,即諸識者。在何處了知呢?于其他語言中也是,例如’一切法如幻’等處也是。在那裡也應當了知唯是遣除誹謗分別。 若問剛才所說這些應當如何了知?說道:‘由共同基故,勝者說如幻。‘假使一切處都無二智慧的話,那麼以共同基來說明就不合理了。若問為什麼?因為幻化等是完全不存在的,而佛是存在的。 此外,‘以如幻等詞,亦說依他起。”等’字包含如夢等。‘亦’字表示因為之義,因為以如幻等詞說明並宣說依他起,是世尊所教導的。‘依他起’是指依靠他緣而起,即被無明執為我的意思。 依據這種情況也說佛如幻,並非本性清凈一切處皆無。因此’佛如幻’等一切說法都是合理的。由此也遮破了誹謗分別,即否認一切眾生都具如來藏性以及一切都無二智的誹謗見解,這就是略義。 若問:如果勝義中無二智慧是如來,那為何用該詞說明凡夫的心識呢?對此解釋道:凡夫心識中本自具有的本性清凈體性,用’佛’字來說明和顯示。對如是的無二智慧一般都是這樣說的。或者是假立而如是說的。
།ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བཞིན་ཇི་ལྟར་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་ མི་དམིགས་ཤེ་ན།བརྗོད་པ་ནི་མ་རིག་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་ཡང་མ་རིག་པས་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིར་བྱས་པས་ནི་དེའི་རང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་ནས་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་གཞན་དུ་སྣང་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཡང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་པའི་ ཕྱིར་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ།དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་མ་རིག་པས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་དྲི་མ་ མེད་པ་གཏན་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་ན།བརྗོད་པ་ནི། འབྲས་བུ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཤེས་པ་གང་གི་ཡིན་པ་འདི་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་མ་རིག་པས་བདག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐོས་པ་ དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལྷན་ཅིག་ཕྱེད་པ་རྙེད་ནས་མི་བདེན་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ནི་འབྲས་བུ་མི་བདེན་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སད་ པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་རིགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། གཉིས་མེད་གཞན་དུ་སྣང་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྒོལ་བ་གང་དག་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་འགོག་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྒོལ་བ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་ སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་གྱི་ངག་འདི་དེར་སྦྱར་བས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགོག་པའི་ངག་བསྟན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་ཕན ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།
怎樣呢?因為菩薩如同佛陀一樣具有無二智慧,所以稱菩薩為佛陀,這就是其含義。或者說,因為是因,所以稱菩薩為佛陀。如果像諸佛那樣,凡夫也可能有這樣的智慧,為什麼不能見到呢? 對此說道:‘由無明’等。凡夫相關的識雖然本性是無二的,但是被無明所控制而執著為我,這就是它的自性。遮蔽了自身的本性,雖然是無二的本性,卻顯現為他相,顯現為二元的本性。 怎樣呢?如幻化,比如幻化雖無自性,卻顯現如實物一樣,智慧也是如此。這表明:即使說凡夫等的智慧本性,本來是無二的證悟,但因為被能取所取的顛倒所遮蔽,所以凡夫等的智慧不能了知,然而諸如來卻在一切時中都能了知,因為無垢染。 如果是這樣的話,那麼因為一切時中都被無明束縛,就永遠不可能無垢染了,如果有此疑慮,則說:‘如夢般捨棄果’。雖然本性清凈的智慧被無明執為我,但是獲得聞思等特徵的智慧后,就能捨棄不真實義的果。 比如夢境雖有顯現不真實義的本性,但遇到醒來的條件就能捨棄,這裡也是如此。因為這是合理的,所以說:‘無二現為他相者’等。無二智慧顯現為他相,即顯現為顛倒本性的二元性時,對於果,即果的對境,也就是真如特徵的果,那些誹謗、否定的諍論者們的誹謗分別,對於這些誹謗分別,空性並非空無。 說’色即非空性’,對於執著一性的分別,在此色的空性即非色的般若波羅蜜多經文,通過引用此經文來遮遣一性的分別,所說’因為互相矛盾’等。色不應該是空性。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་གནོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་རང་ བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྟེ།ནམ་མཁའི་པདྨོ་ལྟར་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །ངོ་བོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་དཀར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་དག་ལ་འགལ་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ནའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདིས་གསལ་བར་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་འདིས་ནི་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་དགག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དགག་པའི་དོན་དུ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་དེ་ཉིད་ལས་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདི་གསུངས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ་སེལ་བ་ཡིན་ན།།ཅི་ཞིག་སེལ་ཞེ་ན། ཐ་དད་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་རྟོགས་སོ། །གང་ན་ཚིག་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གང་གི་ཕྱིར་ན། གང་ གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་དེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་གཞན་མིན་པས་ཏེ།འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེས་ན་འདིས་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བར་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་མེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤྲུལ་ཞིང་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་ རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བརྫུན་པ་ཁོ་ན་སྣང་ཞིང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་དད་ནས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ།། འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མ་རིག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི། མེད་པ་སྟོན་པར་ནུས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མེད་པའི་སྟོན་པར་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེར་ནུས་པ་སྟེ། མཐུ་ཡོད་པའི ནུས་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།རབ་ཏུ་བསྙད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལམ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ནུབ་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏོ།
為什麼這樣說呢?因為彼此相違的緣故,即空性與色法彼此相違的緣故。怎樣相違呢?因為空性是無自性,如同虛空中的蓮花一樣無有體性。‘體性’一詞是確定所取之義。意思是唯無體性。‘色與相貌相關’是指色法具有白色、藍色等相貌的意思。 由於無體性與有體性相違,因此一體的分別念,其中’因此’一詞表示理由,即由於如此,所以對一體的分別念造成損害,如經中明確說道:‘色之空性即非色’。因此,這裡說明了遮遣一體分別唸的散亂。 爲了遮遣’色法異於空性’這種差異性的分別念,般若波羅蜜多經中說道’空性不異於色’,這是在做什麼呢?是在遮遣。遮遣什麼?遮遣差異性的分別念。以何種言詞?因為色法不異於空性,即蘊的特徵之色法對於空性來說絕非他者,而是唯空性即是色法,與空性毫無差異,任何方面都不存在差異,這就是其意義。 因此,這裡顯示了遮除差異性分別唸的散亂。又為何空性中無異於空性的色法呢?說道:‘因為’等等。因為無明所幻化、成立、分別的色法雖離其自性,但並非僅是不存在顯現,而是虛妄顯現,用以遮除執著事物者,因此色法不異於空性,這是其含義。 那麼,凡夫的心識本性清凈,為何稱之為無明?為解答此疑問而說:‘因能顯示無’,即能顯示非真實義理的能力,即具有此力用,稱之為無明,這是世俗諦而非勝義諦。關於’彼自性’等,由於修道力斷除能取所取,遠離無明,本來清凈的自性,即是諸斷除者的般若波羅蜜多,如是宣說開示。
།འོ་ན་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་འདི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གཉིས་འདི་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ ཡིན་པ་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཤེས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་།འབྲེལ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་གནོད་བྱེད་ཡིན་ཞིང་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གནོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནས་གནོད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུའི་ཚོགས་ལ་མི་བདེན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་ཆུ་མེད་པའི་དབེན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན མཆོག་རིག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་དུ་གསུངས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་ མཛད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།ཉེས་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་དག་ཀྱང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་བསལ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་གྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་མཛད་པའི་བསམ་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ནང་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མང་པོ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་གཡེང་བ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགལ་ཟླ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རིགས་པར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ཡང་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་རིགས་པ་ཡང་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འཐད་པ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་དག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ ནི་བསྡུ་བ་ལ་སྟེ།མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་འཐད་པ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མས་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་སོ། །ཡང་ཚད་མ་གང་གིས་དམིགས་ཤེ་ན་ རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ།།གང་གི་རང་རིག་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྩོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་ ན་རང་རིག་པ་མི་འཐད་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་དོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་རིག་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྣང་བའི་དབང་གིས་ནི་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པ་ལས་ གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།
那麼,對於以無明本性而在心識中執行的分別念,是什麼在對治它呢?回答說’這二者’等。凡是顯現為二元的這些,以勝義諦本性而言是無二本性的清凈智慧,通過聞思修慧的助緣和關聯,是對二種無實相分別唸的對治和克服,這裡說’對治’就是這個意思。因此,真實性就是這個。 正是由此而對治,這個意思也是分別念,就像對海市蜃樓群了知其虛妄性時,就有了無水的離執智慧一樣。正因為如此,最勝智者如來為對治這十種散亂,宣說般若波羅蜜多為母,在一切般若波羅蜜多中都教導了無分別智。 如果是這樣,那麼《攝論》作者是如何說明對二種分別唸的對治呢?這沒有過失。因為二種分別念本身已經包含了其他分別念,所以遣除這兩種時,實際上也遣除了一切,這就是《攝論》作者的意趣。 如果其他散亂也都包含在這兩種之中,那為什麼世尊還要宣說眾多散亂呢?這是基於所化眾生的意樂而開示的,不必過分延伸。 如同智慧的分別念是對治,世尊也如理宣說了這個道理,所以說’道理也說’等。無分別智是如何作為散亂的對治,世尊也如理宣說了,這也是在般若波羅蜜多中所說的合理性。 ‘為清凈故’是說,由於本性清凈且本自光明,所以是對不清凈散亂的對治。‘如是’這個詞是總攝義,也是因為無所得的緣故。 因為這些一性等事物的合理性是不可得的,而無二智慧是由量所決定的,所以確定它是對治。若問是由什麼量所得?答說是由比量。 凡是自證的就不是他相所限定的,如同樂受等。爭論所依的認識也是自證的,這是本性相違的現量。若是他相所限定就不能成立自證,這是能破的量。 這裡不應懷疑說被青等所不定等,因為它們在勝義中也是由自證而成立的,只是由顯現的力量而向外轉,錯誤地認為是他相所限定的。
།འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་ལ་རང་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སྐྱོན་མེད་དོ། །དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་ཕྱི་རོལ་པ་མེད་པར་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ལྟར་འདི་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་འོ་ན་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་གཉིས་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་ནི་དེ་ལ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པར་རིག་ན་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། གང་གི་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འཛིན་པའི་སྒྲས་སྣང་གི་ རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མར་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མེད་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ གཟུང་བ་འདི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ རང་རིག་པ་ཙམ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རང་རིག་པ་ ཙམ་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པོ། །ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ཡང་མི་ཐལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཟུང་བ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པར་སྣང་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེས་ན་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་མ་བཟུང་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་སྤྱིར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པར་བྱེད་པ་ཀུན་ རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་དགོས་ཏེ།རྣམ་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།
如是,青等彼等於勝義中無故唯是識,如是為正理,因此無過失。如是于外境之理中,如自證般安住相而非如實境性,因此無過。 譬喻不成立亦非,以樂等之體驗是樂受而非真實體驗樂等之相等,以樂等外境無性於他處已作觀察故。因此如是此乃離所取能取相之唯識性,而非有他。 若於識中無所取能取,則于彼成識者有何他?離所取能取二之其他自性,于彼凡夫等未能如實了知,若能如實了知則成見真實,若爾一切有情無需努力即得解脫。 此能推度者亦無果,以無二自性即是果故,彼亦以量不成故。現為二性者亦如兔角故非果者。 此過失非有,以彼亦非無故,能取聲顯現而非詮表了知自性,然而青等成為外境而顯現者,以不能耐一多觀察故非真實性,因此離識之所取境于勝義中無,以彼無故。 依彼了知’此是能取此所取’之了知自性假立為作者性者彼即是無。因此作者與業互相觀待假立故,說無能取自性,而非說唯自證之了知自性是能取聲所詮。 如是了知之自性非互相觀待假立,以從自相續如是生故。如所說離所取能取性故,唯自證自性安住者即說彼,了知自性亦以自證現量成立。 一切亦不成見真實,以無分故是無二了知自性,以系隨迷惑所取種子故不生顯現無二了知自性,因此無二自性雖是所取亦如未取。 僅此亦非總未成立了知自性之有法。如是於一切義誹謗者,承許世俗勝義事者亦必須承許于能顯明無義之識性是無明,以不可能有餘相故。
།དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ནམ་མཁའི་པདྨོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲང་བ་ ལ་དྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ།།ཡོད་པའི་དོན་གསལ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་འདི་ཡང་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །མེད་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ན། ཇི་ལྟར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར། དེས་ན་རིག་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་ལ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པ་འདི་ནི་མི་འདོད་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྩོད་པ་འདི་རྒྱས་པར་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དེས་ན་ འདིར་མི་སྤྲོས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ་ནི། དངོས་དང་དངོས་མེད་འགལ་ཕྱིར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བསམས་པ་ལའོ། །སྔར་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ རྣམས་ཀྱི་གནོད་བྱེད་ཡིན་པར་ནི་མ་ཟད་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལ་གནོད་བྱེད་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ གང་ན་བདེན་པའི་དོན་གསལ་བར་ནུས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་དེར་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།ཡང་མེད་པའི་ཐ་དད་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ གཅིག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་།།འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། གཟུགས་འདི་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་སུ་ ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མིན་པས་ཏེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སོ།།མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ དེ་ལའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ནི་གོ་སྐབས་ཏེ་འཇུག་པའི་གནས་སེལ་ཞིང་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།
對於這樣的情況,損害它的也必定是不顛倒的形相具有明知的自性,如果是勝義諦的方式則無自性,那時就不會成為損害,就像虛空中的蓮花一樣。因此,凡是能造成損害的,就是存在的名言,就像寒冷對熱性事物一樣。 這個顯現存在之義的無二智也是顯現不存在之義的無明的對治,這就是自性因。雖然不存在,但也不能說這在世俗中有自性,因為你說二取分別的心中有無二智,而無明是世俗,這樣說的話,怎麼不會與自己的話相違呢? 因此,對於除了明知自性以外的是世俗有,而對於具有無二相的智慧則是勝義有,這是由理力所得出的結論,即使不願意也必須承認。這個論辯在其他地方已被上師詳細分析過了,所以這裡不再贅述。 同樣,還說了其他不同的理由:‘由於有和無相違故’。‘還’字是指考慮。不僅僅是前面所說的理由使離分別的識成為散亂者的對治,而且由於有和無相違的緣故,也了知它是對治。 如是,種種等義是無實的自性,而離開分別網的智是有實的自性。因此,哪裡有能顯現真實義的智,那裡怎麼會有勝義中無自性的一性等呢?而所見到的無的差別,也應知是由無明力所致。‘也’字是指一性也是。 這從何而知?說’此色唯是名’等。因為世尊在此般若波羅蜜多中說色唯是名,因此,在勝義中,即在實相中,蘊的特徵之色不以自體而有,即是空的。‘唯是名’即是僅僅安立為名。 由於如此的因相,所以’于彼自性分別等’。‘于彼’是指于境。自性是堅硬性等。或者與之相關的分別,即增益,是對彼自性的分別。然後于彼自性的諸分別即是遮除、阻止機會即趣入處。這是遣除了自性分別的散亂。
།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དེའི་ཡུལ་དུ་ཟློས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་བརྗོད་པ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔ་མ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།ངག་གོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངག་འདི་ལྟ་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིས། །སྒྲོ་འདོགས་རྣམ་རྟོག་འགོག་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ རང་བཞིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལྷག་པར་སྦྱོར་བ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེའི་འགོག་པར་བྱེད་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའོ།།འདིས་ནི་སྔར་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་ བུར་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྒྲོ་འདོགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ལ།འདིར་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲོ་འདོགས་དེ་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །འདི་འབའ་ཞིག་འགོག་པ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་ཡང་འགོག་ པ་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མཐོང་བ་མེད་ཅེས་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེས་ནི། དེའི་ཕྱིར་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་ཡང་འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པས་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་མིང་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་ལས་གསུངས་པའི་ གཞུང་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མིང་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་གྱི་གཞུང་གཞན་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ བཏགས་པ་ཡིན་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དོན་དག་གི་འབྲེལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་འབྲེལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་མི་བཞེད་དེ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྟོག་པའི་བློས་སྦྱོར་བ་ཙམ་མོ། །བྱིས་པའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་གང་ཡང་བྱིས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་པས་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདི་ཡང་ངེས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲ་འདི་ལ་དོན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་མིང་བྱས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་བྱས་ཤིང་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་མིན་ནོ།
現在講述般若波羅蜜多及其境界中重複過失的消除,即’色即色的自性’等。這是前面已經說明和解釋過的。 那是什麼呢?是語言。是什麼樣的呢?即’以色的自性為空’。這樣的語言以其自身本質,能遮止增益分別。 這是說,對於’具有自相和共相的色不是以色的本質為空’這樣的自性增益執著,能遮止、能破除其分別的本質。 這裡消除了前面增益分別的散亂,即’色以自性而存在’這樣的自相共相的增益。此處則遮除’堅性等性相的境存在’這樣的增益,由此與前者有所不同。 不僅遮除這些,還要遮除其他散亂,故說’諸法’等。因為諸法的生滅是不可見的,如是世尊在般若波羅蜜多中宣說。由此宣說,因此得以遮除、斷除。 其差別分別是指,遮除’色等的差別即生滅相是存在的’這樣本性的差別分別。這樣消除了差別分別的散亂。 同樣,為顯示遮除其他散亂的原因而說’因為名假’等。‘名假’是與般若波羅蜜多母經的經文相連,表明名是遍計所執。 同樣,‘這些法是分別’與般若波羅蜜多母經的其他經文相連,即言說所詮義的諸法也都是假立,是增益。 因為如此,所以’聲義的關係’即實體性的關係,世尊不許可、不承認,只是分別心的假立而已。 ‘凡夫外’等,是說任何為凡夫外境執著的迷亂,都是以’這是外境’而行持。 能詮所詮性相的言說也是從這種決定而起作用,這些言說中根本沒有任何實義。 因為如此的緣故,所以在這世間上,如何安立名字,即如何設立能詮並結合,如此的所詮事物是不存在的。
།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མིང་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་རྟོག་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཀྱང་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་དུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འབའ་ཞིག་གིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ་བརྟགས་པ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།བདེན་དོན་རྣམ་རྟོག་སེལ་བ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ལས་ཐ་དད་པའི་མིང་དོན་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བ་ན་སྟེ། ཟློག་པ་ན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས། །མིང་ཙམ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ སྐད་གསུངས་པ་དེའི་མིང་གི་སྒྲ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཏགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་པ་འདིས་གཉིས་མེད་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ནི་སྒྲ་དོན་འགོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་དག་འགོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྒྲར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་རིགས་ པ་འདི་ཉིད་གཞན་དུ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ངག་གཞན་ལ་འང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་ངེས་པས་སོ། །ངག་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ངག་ལའོ། །དོན་རྣམས་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པས་མིང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ངག་གི་དོན་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་རིག་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཏུ་སྟེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མ་རིག་གོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་མིང་རྣམས་ཀུན་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །སུས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་རིག་པས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པས་དེ་ཉིད་རིག་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བདེན་པའི་དོན་དུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་འགོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི བསམ་པའི་ངོར་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཟློག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་ལ་གཞག་པར་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་འཕོ་བ་ལས། མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་ནི། །ཆོས་ནི་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། ། དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ།
因此,不應如名稱那樣執著于義,世尊也不這樣認為。如同名稱所顯示的外境那樣,所詮和能詮的事物是不存在的。這也是遣除如名稱那樣執著于義的散亂。 因為僅僅是假立,而且是假立的緣故,所以說那個名稱不是能詮。如說’遣除真實義分別’等。當遣除’異於義的名義是真實義’這樣本性的分別,即遮遣時,世尊說了什麼呢? 如所說’般若波羅蜜多、佛陀以及菩提心,都說是唯有名稱’這樣本性的般若波羅蜜多。因為如來這樣說的緣故,名稱的聲音不是以自性而存在。 這是顯示佛和菩薩等名稱是假立的。不應認為這個遮遣是遣除無二。為什麼呢?如說’這是遮遣聲義’等,應知是遮遣聲和義二者。 ‘不是遣除事物’是說不遣除事物本性無二的智慧,因為它以無聲故不可言說。現在說這個道理也適用於其他情況,如說’同樣也適用於其他語言’。 ‘同樣’是由前說的義確定。‘其他語言’是指這樣型別的語言。‘確定諸義’是指通達無顛倒的義理之義。‘應知’是指應瞭解。 如在般若波羅蜜多經中說,以真實智慧,一切名稱都真實無所緣。攝持語義而說的是’以一切智’等。無所緣。如何呢?真實地,即如實地不了知。那是什麼呢? 言說即一切名稱,即能詮。由誰呢?由一切智,即由如實無顛倒了知真實性的真實智,即一切智者。因為聲和義作為所詮和能詮不以真實義而被緣取,所以不遮遣聲音,即不遮遣、不遣除耳識所取的聲音。 這也應了知是依所化機的意樂,這是遣除如義而執著名稱的散亂。世尊觀待義的真實性,在《流轉經》中說:‘以任何名稱,說任何法,彼于彼中實不存在,此是諸法法性。’
།མིང་ནི་མིང་གི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་སྟེ་མིང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མིང་མེད་པ་ཡི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མིང་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་བསྟན་བྱས། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །རྗོད་བྱེད་ལས་ནི་གཞན་གྱུར་པ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་རྗོད་བྱེད་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲ་དང་བརྗོད བྱ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲའི་དོན་གཉིས་ཀ་འགོག་ཅིང་སེལ་བ་ནའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེའི་ས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དང་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བརྗོད་པར་གྱུར་ཏེ། སྨྲས་པར་གྱུར་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བསམ་པའོ།།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྒྲ་གཞན་ཉིད་ཙམ་ཡིན་ཡང་ངག་གི་དོན་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ངག་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ངག་གང་ཞིག་འདི་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན་པ་སྟེ།མ་བཤད་ཅིང་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ངག་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་དོན་རྟོགས་པ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་དོན་རྟོགས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཟིན་པའི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ དག་དེ་ཤེས་པ།།རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་དཔྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་དཔྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་སྟེ་ངེས་པར་བསམས་པའོ། །གང་དག་ཅེ་ན། འདི་དག་སྟེ། སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། །སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། དེ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་ངག་གི་དོན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ དག་ཇི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན།བརྗོད་པ་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་ཏེ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་བློ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པས་ད་ནི་དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་སྤོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉུག་མ་ལ་བརྗོད་དེ། གཉུག་མའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་དེ་སྤོང་ཞིང་གཞག་པ་སྟེ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། དོན་གཞན་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ལས་དོན་གཞན་རྟོགས་ཤིང་འགོད་པ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་ལྟར་བཅོས་བུ་སྟེ། གསེར་བཅོས་བུ་ལྟ་བུའོ། །ནིའི་སྒྲ ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྐབས་ཀྱི་དོན་འཆད་པར་བྱས་པ་དང་གང་ཡང་དོན་གཞན་འཛིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྒྲས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པར་བརྗོད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
名以名的自性,空且名不存在。無名之諸法,以諸名廣作宣說。此等一切唯是名,安住于唯是想。能詮之外,所詮不存在。如是宣說。 一切問者皆是聖者須菩提爲了闡明二種般若波羅蜜多而說,故說’須菩提’等。須菩提否定並遣除能詮聲和所詮聲義二者。 如何呢?須菩提說:‘彼時未見菩薩之名以及菩薩’,此即般若波羅蜜多所說,因為二者皆是遍計所執。 為顯示雖僅是異於所欲義之攝義方便的聲音,亦能了知語義,故說:‘般若波羅蜜多語何’等。即前所說般若波羅蜜多相關之語,僅此不能了知,未說未分別者實不存在,然而以其他方式所說一切語皆是唯爲了知義。 如何了知義呢?僅以此說,即以前述解說之門。然而’此等由知者,以細微慧觀察’中,觀察即是審察,確實思維。何者?此等即以異聲所說具三十二相者。由誰?由知者,即由知語義者。 彼等如何觀察?以細微慧,即極微細心不著他境離散亂之智,此是其義。 于般若波羅蜜多中聞影像聲,今為顯示其義而說:‘處義即舍離’等。處即是本性,于本性處所攝義彼舍離安立,即不執彼,了知異義即于各別決定義中了知安立異義者,見聞般若波羅蜜多彼即是影像。影像即是偽造,如偽造之金。‘尼’聲是因為之義。 因為凡是解說處義者以及執持異義者,一切皆以般若波羅蜜多影像聲說,此是總結。 正是緣此,諸大車師說:‘此中無所除,少許無所立,于真實正見,見真實解脫。’ 今為顯示義之總結而說:‘般若波羅蜜多所依’等。
།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པར་བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟེན ཅན་གྱི་བསྡུས་དོན་འདི་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མིང་ཅན་ཡིན་གྱི་ལྷག་པར་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ནི་བཟླས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་དོན་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། དོན་གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ འདྲི་བ་གཞན་བརྗོད་དེ།གང་གི་ཚེ་དྲི་བ་པོའི་དབྱེ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དྲི་བ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་བསྟན་པར་བྱ་བར་གྱུར་པའི་དོན་གཞན་ལ་ བརྟེན་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་དོན་དེ་ཉིད་སོ་སོས་སམ་མཐའ་དག་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པ་བྱས་པ་ལས་སུ་རུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་སྟོང་པར་བགྲངས་པའོ། །ཡང་དག་ཏུ་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བསྡུས་པ་བྱས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རོ། །ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའོ། །ཅི་ཐོབ་ཅེ་ན། བསོད་ནམས་ཏེ། དེ་ དག་པར་བྱེད་པས་ན་བསོད་ནམས་ཏེ།བསོད་ནམས་དེས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཅིག་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་སོན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་མིན་དོན་དམ་པ་ཡི་ ཚིག་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡིས།།བསྡུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བདག་གིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མཐུ་ལས་བྱུང་བསོད་ནམས་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི། །བློ་གྲོས་མངོན་པར་རྟོགས་བཞིན་ད་ལྟ་རྣམས་དབེན་རྟོགས་གྱུར་ཅིག་།དགེ་སློང་བསླབ་པ་བརྒྱ་ལྡན་པས། །སེམས་ལ་བསོད་ནམས་གང་བསྒྲུབས་ དེས།།འཇིག་རྟེན་བློ་གྲོས་མངོན་རྟོགས་ཤིང་། །བདག་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཐོབ་ལྡན་ཤོག་།རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོ་ཡི། །ཚུལ་སྟོན་འདི་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི། །གྲངས་ནི་བཞི་བཅུ་ཐམས་པ་དང་། །བཅས་པའི་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་འབངས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཐིག་ལེ་བུམ་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།
在十萬頌般若波羅蜜多中所計數的一切中,凡是以般若波羅蜜多為所依的攝義僅此而已,即應當了知:具有三十二相之名,除此之外再無其他。然而,這又是重複的,是一再重複的。 這種意義是什麼樣的呢?依于其他意義而說,‘其他意義’即是指其他問題。當由提問者的差別,如蘊、菩提分、佛法等,通過其他問題方式所依時,那時便是對此一再重複。 或者,依于應當為喜好簡略者所宣說的其他意義,而將具有三十二相的事義,或個別或全部重複。 現在為顯示自身極為廣大,宣說由般若波羅蜜多攝要所生堪能福德蘊迴向:‘般若波羅蜜多’等。 ‘般若波羅蜜多八千’是指教法本性計為八千頌。‘真實攝要’是指義理攝要。如何呢?‘真實’即是不顛倒。‘獲得’即是得到。獲得什麼?福德,由其清凈故為福德。愿以此福德使眾產生就般若波羅蜜多。 此意是說:愿一切世間皆至般若波羅蜜多極為清凈智慧的究竟。 非他勝義語,以觀察,我所說攝要廣釋,以其力所生福德差別,愿此世間以智慧現證,今得證離戲。 具有百種學處的比丘,於心所修何等福德,愿世間現證智慧,我亦具足獲得福德。 此廣釋甚深,顯示法則偈頌,數目為五百四十。 此乃親近聖者方域軍阿阇黎所造般若波羅蜜多攝頌廣釋,是依止三寶的大師阿阇黎所造圓滿。 由迦濕彌羅班智達帝洛迦迦拉夏與譯師比丘智慧賢翻譯、校對並審定。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。