d3811世尊母聖般若波羅蜜多八千頌廣釋隨教授論阿朗迦德瓦 戒源c3.5s|d3811世尊母聖般若波羅蜜多八千頌廣釋隨教授論阿朗迦德瓦 戒源c3.5s(續6)
因此,幻術、陽焰、水中月亮是同等的本性,應知諸事物僅是不真實的顯現而已。若如同往昔智慧如虛空般空性,否則如此性質僅是聲音而已。因此,世尊說世俗境界的智慧也非顛倒,因為是以最初趣入勝義諦空性智慧的力量而趣入的。 對於諸大經的誦讀應如何解釋?須菩提,此處如來五眼的他心不會顯現,因此前者才是無過失的。所謂有礙,是指被墻壁等阻礙的凡夫們對色等的諸種認知。所謂遍計所執無,等等,是指凡是在世俗中所緣境的力量,對各別確定的所緣境成為依他起的那些,以真如性是空的,因為是對無的遍計所執。無有二種,這些遍計所執,如是說。 所謂無礙諸者,是指具有神通者不被墻壁等所遮蔽。所謂無二,是指真如空性的本性。因為無生而生起,即非以真實的自性真實生起。所謂有上諸者,是指趣入菩提行者的暖、頂等差別分。所謂有上心真實如是等,是指有上也非勝義有上,因為以空性本性離增上慢故。 所謂無上諸者,因為輪迴無實質的一切時無差別,故真如中無戲論,因為連微細心都不可得,因此有些版本說’因為連微細心都不可得’,那裡是’無’字的語詞餘義。所謂不等持諸者,是指煩惱心,因為與所說和真實相應故。所謂不平等,是指不平等在法界中成為平等,因為勝義中趣入彼性故。 不等持是指世俗中不等持。因為種種性或因為彼性故為不等持。所謂等持諸者,是指諸善法,因為與善定相應故。所謂等同平等,是指安住於一切法平等性。以其所緣和究竟性而平等趣入。如是,彼等與虛空相等。所謂解脫諸者,是指凡夫們為煩惱所束縛。
།རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཅན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོན་པ་ལ་ཡང་དོན་དེ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཞེས་སོ་སོར་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཁྱེན་པ་ ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་པ་ལྟར་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལྟར་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཤད་ཟིན་པ་གསུམ་གྱིའོ།།ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཉིད་ལ་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་འཇིག་རྟེན་ སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ད་ནི་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གཞན་ནི་སྤྱིར་སེམས་ ཅན་རྣམས་སོ།།གང་ཟག་གཞན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་པ་རྣམས་སོ། །གྱེན་དུ་ཕྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྡང་བར་བྱེད་པའོ། །ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་མུ་སྟེགས་པའི་སེམས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་པའི་དབང་དང་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའི་དབང་གིས་ཕྱེ་བ་རྣམས་སོ། །ཆད་པ་ བཟུང་བའི་དབང་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའི་དབང་གིས་ངེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་བཙུམས་པའོ།།གཟུགས་ལ་གནས་ཤིང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་བརྩམས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཕུང་ པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་རྣམས་ཤེས་ཤིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་མཁྱེན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔེ་བཅུ་བཞིས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་བདག་ཉིད་ ཀྱི་ཐར་པ་སོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སོང་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་ལ་བདག་ཉིད་གྲོལ་བ་ཞེས་ལྟ་བ་འདི་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དེ་ཤི་ཕན་ཆད་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།
所謂’自性解脫’是因為自性遠離垢染。正因為如此,在勝義中是無實有的自性。在’無自性的自性’這一說法中也是同樣的含義。所謂’諸解脫’是指諸聖者具有解脫性,因為勝義如來智慧不可得,所以是無性,因此是解脫性。 如是,在世俗諦中有漏和無漏等自性,在勝義中如來了知這一切都是空性自性,如是分別顯示后,顯示一切無差別即是一真如性的空性自性智。 ‘須菩提,複次’等,‘如思維般無有’等,是說心性即是心,這是遍計所執的表述,而它以自性並不存在。因此說’因為無’是指非為實有。‘因為未生’是指未被因緣所生。‘因為未圓成’是指如幻象之象般不真實。正因如此,對於見真如者的眼前並未顯現。‘於一切’是指前述三者。 法眼和佛眼都包含在慧眼之中。同樣,爲了如實顯示一切眾生心行皆為空性自性,諸如來與世間示現並攝受,即’如是’等。 現在爲了顯示開啟等義,‘示現世間’即是宣說,‘複次’等。‘其他眾生’是指一般的眾生。‘其他補特伽羅’是指世間特別認可的。‘向上開啟’是指開示令起。依于邪見外道心而執著的力量和增益邊際的力量而開啟。由於執斷見的力量和誹謗邊際的力量而決定的心相續即是閉合。 ‘住於色乃至住于識’等,是說彼等一切從五蘊開始而生起,了知依於五蘊的彼等,如實通達彼等的意思。 對於’如何了知彼等’這一提問,外道以十四個比喻顯示,即’如是而去’等。如同其他人以自我解脫而去,如是此亦去,即如來。如同某些外道生起’我已解脫’這樣的見解,死後出現即是’生’
།ཇི་ལྟར་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ལ་མགོ་གནོན་པར་བྱེད།ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ལ་དུས་གཞན་གྱིས་ ཤི་བར་གྱུར་པ་ལ་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་ལྷའི་མིག་གིས་སྐྱེ་བ་མཐོང་ཞིང་ལྟ་བ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་སོང་བ་ཤི་ཕན་ཆད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་མགོ་གནོན་པར་ བྱས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནམ་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།གཞན་དག་ལྷའི་མིག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷའི་མིག་གིས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་སེམས་ཅན་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ བཞིན་སོང་བ་ཤི་ཕན་ཆད་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གཞན་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མགོ་གནོན་པར་བྱས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་དུ་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་དག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ མཐོང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ལ་མ་མཐོང་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་སོང་བ་ཤི་ཕན་ཆད་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་གཉིས་མཐོང་ནས་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་སོང་བ་ཤི་ཕན་ཆད་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གསུངས་པ་ནི་ གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་འདི་འམ་ཁོ་བོ་གཟུགས་བཟང་བའམ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བས་ཁྱབ་པའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ནས་འདི་འམ་ཁོ་བོ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའམ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་འདུ་བྱེད་མཐོང་ནས་འདི་འམ་ཁོ་བོ་རྒྱལ་རིགས་སམ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཚིག་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྦྱིན་ པའམ་ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ནས་འདི་འམ་ཁོ་བོ་བྱིས་པའམ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་ལ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མཐོང་ནས་འདིའམ་ཁོ་བོ་འདི་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བདག་གི་བློ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་བློ་འདི་མངོན་སུམ་པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་མངོན་སུམ་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
如何生起?有些人依靠世間道而制伏煩惱。有些人以世間道本身生起他心通等神通。對於了知他心的那些人中,有些人稱為解脫,如是而生。對於他們,當其他時候死亡時,由於其他生有中煩惱和業的生起,以天眼見到轉生,而生起如是見解:‘如是往者死後仍會出生’。 其他人也以世間道制伏煩惱,而轉生為無想有情或無色界有情。其他人以天眼見到如是轉生,外道以天眼見到五蘊即是有情,他們生起如是見解:‘如是往者死後不再出生’。 其他人如前制伏煩惱,有些轉生為無想有情。有些則如前一樣,對某些神通見到轉生,對某些則未見到,他們生起如是見解:‘如是往者死後亦有出生亦有不出生’。 其他人見到這兩種情況后,執著于各種文字而非各種義理,他們生起如是見解:‘如是往者死後非出生亦非不出生’。 這一切見解都是依於色等五蘊而生。因此說’依於色’。同樣,也說’依于受’、‘依于想’、‘依于諸行’、‘依于識’。 譬如,見到色等相后,生起’此人或我色相好或丑’的念頭。同樣,見到遍及苦樂的諸行后,生起’此人或我具樂或具苦’的念頭。見到如是名稱的諸行后,生起’此人或我是剎帝利或婆羅門種姓’,或以語言稱為’佛施’或’功德善友’的念頭。 見到與善不善行相關的諸行后,生起’此人或我是愚者或智者’的念頭。見到隨順對境的認知后,生起’此人或我見到此’的念頭。因此,我執的認知即是五蘊的對境。 複次,此我執的認知是執取現量境還是比量境?第一種情況中,色等諸蘊是現量,而其他有情則不是。
།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པ་དང་ཁྱེའུ་རྣམས་ལ་ཡང་མངོན་པར་མ་སྦྱར་ཡང་གློ་བུར་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བདག་སྨྲ་བ་པོས་བདག་གི་གནོད་པ་ཁས་ལེན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འཛིན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ཡང་ཟབ་ཅིང་ཟབ་པར་སྣང་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་མཁྱེན་ཅིང་མངོན་དུ་མཛད་ནས་རབ་ཏུ་རིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཕལ་ཆེར་ལྟ་བའི་གནས་འདི་རྣམས་ ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་དཔེ་གང་ཡིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་གང་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་བསྟན་པ་དང་བཅས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་ལྟ་བ་འདི་རྣམས་འདི་ལྟར་ ལུང་བསྟན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཆད་བཞིན་པའི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ།།རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྐྱེད་ནས་བསྐལ་པ་མང་པོའམ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའམ་སྐྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ མང་པོ་དང་སྐྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དྲན་པར་བྱེད་དེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཙམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་ཤིང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་དབྱེ་བ་མཐོང་ཞིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་ལྟར་ལྟ་ བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པས་སམ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྔར་འདུས་བྱས་པ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་མི་ཤེས་ཤིང་ཕྲ་བ་དང་རྟག་པ་རྣམས་ལ་ཕྲ་བ་རྣམས་ལས་རགས་པའི་རྫས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་གྱུར་པ་ཕྲ་བའི་གནས་སྐབས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་མཐོང་ཞིང་ཅི་རིགས་པས་འདི་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ འདི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་ལྟ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ལས་ལ་ལ་ཞིག་འཆི་འཕོ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་ནས་ སྔར་འདུ་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་ཡང་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤོབས་པ་ལྷག་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་གནས་པ་རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་དག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་ཁ་ ཅིག་ཡང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཡང་ལྟ་བ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།
也不會成為推理所取的對象,即使對於嬰兒和童子們,雖然未經明顯修習,也會突然趣入,這是我作為說者承認自己的過失,因此也不是由推理所取。這些認知雖是世俗諦,但顯得深奧無比,是佛世尊唯獨自己現前了知並現證而通達的。世尊大多了知這些見解之處的因是什麼、勝義是什麼、果是什麼、比喻是什麼、出離是什麼,以及由何者而生起的一切,都具有相狀和教示。其他人則無法如是預言這些見解。 同樣,對於正在解說的’常’等,我是指有情世間。‘世間’是指器世間。‘常’即是真實,其他是愚癡;‘無常’即是真實,其他是愚癡。 這些’常’等見解是如何生起的呢?在此,某些沙門或婆羅門通過外道之道生起憶念前世,能憶念多劫或多百劫或多百生或多千生。他們雖然精通緣起,但對過去諸行僅有憶念而不如實了知,雖見受想差別,但非自相差別。他們會產生如是見解:我與世間是常,由於依止天眼,或者不能如實了知諸行剎那壞滅的隨轉,而對現在義作前世造作的思維,不知識相續流從此世間趣向他世間,對於微細和常的諸法,從微細法中分別粗大實質,安住于微細狀態而見到,隨其所應成為如是。 對於我與世間是常,有些人會如是見。我與世間是無常,此見又是如何生起呢?有稱為無想天的眾生,他們因想的生起而命終。其中有些獲得死亡現前智,能憶念先前有想的狀態。然後能憶念其他,於是認為:此世間是無常。或者有些住于凡夫地、以增上慢力而說理論者,認為世間是無常。有些人如是見我與世間是常與無常。 這見解又是如何生起呢?在此,當世間毀壞時,眾生大多轉生為光音天。
།དེ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་གཅིག་པུར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གནས་ཤིང་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་དེའི་ཚེ་ཟད་པས་དེ་ལས་ཤི་འཕོས་ ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཚངས་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་སྤྲུལ་པ་པོ་ཞེས་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་ཤི་འཕོས་ནས་མངོན་པར་ ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཚངས་པ་མཐོང་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཚངས་པ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རོལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཁ་ཅིག་རོལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དྲན་ པ་ཡང་དག་པར་ཉམས་པས་དེ་ལས་ཤི་འཕོས་པས།མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་དེ་རྣམས་མཐོང་ཞིང་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །གང་ཞིག་དུས་རིང་པོར་རོལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་བསྐྱེད་ནས་འཆི་འཕོ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་རྣམས་རྟག་པ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་གཞན་དག་རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཀྱིས། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ཀྱང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་དོན་གྱི་སྣ་ཚོགས་ པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡང་ལྟ་བ་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ འཇིག་རྟེན་པ་འགའ་ཞིག་བསམ་གཏན་ཆུང་བ་ལ་བརྟེན་པས་ལྷའི་མིག་བསྐྱེད་དེ་འོག་དང་སྟེང་དང་ཆུ་ཞེང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་བཅས་པ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ནི་བསམ་གཏན་ཆེན་ པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འོག་དང་སྟེ་དང་ཆུ་ཞེང་དུ་མཐའ་མི་མངོན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ནི་བསམ་གཏན་འབྲིང་ལ་བརྟེན་པས་སྟེང་དང་འོག་དང་མཐའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཆུ་ཞེང་དུ་མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དེ་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མཐའ་དང་བཅས་པ་དང་མཐའ་དང་ བྲལ་བའོ།།གཞན་ནི་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་ལྟར་སྨྲ་སྟེ། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་གཞན་ཡང་འདས་པའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་གཅིག་པུ་ མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གཞན་དག་འདས་པ་མང་པོ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་མཐོང་ཞིང་སྨྲ་བ་ནི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།
然後,對於將要出生的世間,眾生從彼處死亡轉生到梵天宮殿中。之後,那獨自一人長久安住並如是想:‘愿其他眾生也能轉生到此處。’ 隨後,當其壽命耗盡時,從此處死亡轉生到其他梵天世界。他們也如是想:‘我等是梵天、造物主、化現者。‘又如是想:‘我是這些眾生的造物主。’ 他們從梵天世界死亡后,生起神通,見到梵天,生起如是見解:‘梵天是常住的,我等是無常的。’ 同樣地,有名為’喜遊戲’的諸天,其中有些極度貪著遊戲,由於正念喪失而從彼處死亡。生起神通后見到他們,如是說道:‘凡是長時未得遊戲歡喜者,他們是常住的,我等是無常的。’ 同樣地,對於造作意業者,生起極大的意業過失而死亡轉生,如前所述般了知:‘他們是常住的,我等是無常的。’ 又有其他人以推理力認為:‘色、聲、香、味、觸是無常的,心、意、識是常住的。’ 如是以四種方式,對常與無常、我與世間產生如是見解。其他人執著于各種文字而非各種義理,他們產生如是見解:‘我與世間既非常住亦非無常’,以及’我與世間是有邊際的’等等,如是產生這些見解。 有些世間人依靠小禪定生起天眼,見到下方、上方及四方的有情世間和器世間有邊際,因此認為是’有邊際的’。 其他人依靠大禪定,于下方、上方及四方見不到邊際,因此認為是’無邊際的’。 其他人依靠中等禪定,對上下方有邊際想,對四方有無邊際想,因此認為是’亦有邊際亦無邊際的’。 其他人執著于各種文字而非各種義理,如是說道:‘我與世間既非有邊際亦非無邊際。’ 另有一種情況是,有人只見到過去一世而說是’有邊際的’。其他人見到過去多世的滅亡與生起而說是’無邊際的’。
།གཞན་ནི་མ་འོངས་པ་འཇིག་པ་ཙམ་འདས་པ་མང་བ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་མཐོང་ཞིང་སྨྲ་བ་ནི་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་ མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་འགའ་ཞིག་བདག་ནི་གཟུགས་ཅན་མཐོང་ངོ་། །གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལའོ། །གཞན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆས་གཟུགས་ཅན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཆས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་གཟུགས་ཅན་དེས་སྨྲ་བ་ནི་ མཐའ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་ཞིག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེས་སྨྲ་བ་ནི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆས་མཐའ་དང་བཅས་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མེད་པའི་ཆས་མཐའ་དང་བྲལ་བའོ། །གཞན་ནི་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྲོག་དེ་ནི་ལུས་ དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ལ་གཟུགས་ཅན་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལུས་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་བཟི་བའི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོད་ པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།གང་ཞིག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདག་འདོད་པ་དེས་སྨྲ་བ་ནི་སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་བདག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་སྨྲས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།དེ་དག་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་ནས་ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འོན་ཏེ་ལྟ་བའི་གནས་འདི་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆ་གཅིག་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ་ཅི། འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པའམ་འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ནས་ཇི་སྲིད་ སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་གཅིག་ལ་དྲིས་པ་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཁྱེད་ཅག་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་དོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ལ་འཕགས་པའི་ཡིད་ལས་ བྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དོན་དུ་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་ཤི་བ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་བདག་གིས་ཁྱེད་ཅག་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ ཞེས་བྱ་བ་བདག་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ།།འདི་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་དོན་དང་བཅས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ཤི་བ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིས་རྣམ་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱེ་བ་དང་བཙུམས་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཞེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་གསུངས་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསྟན་པའོ།
其他人見到未來的毀滅和過去的眾多毀滅與生起,所說的是有邊際也是無邊際。由於文字的多樣性,如前所述,有些人說:‘我見到有色身。‘其他人則說是無色身。其他人說是以身體部分有色身。其他人說以部分無色身而有色身者所說的是有邊際。以無色身者所說的是無邊際。其他人說以身體部分有邊際,以無色身部分無邊際。其他人由於文字的多樣性,如前所述說:‘生命即是此身’等。某些見到自我有色身者,即是說身體本身為我,如同斷見論者們。這些也如同醉酒的力量一樣,認為心本身即是知、樂等的本性,是身體的樂等的本性,所說的是從’此是依於色’乃至’此是依于識’。某些欲求無色身的我者所說的是’生命是一回事,身體是另一回事’。對此,由於我執所取的緣故,說明我與我執的色等境,所說的是從’彼等依於色’乃至’乃至依于識’。然而這些見解之處是不可記說的。如何是一向說?因為經中也是不可記說。在那裡,世尊是否以一分而作一向?從’世間是常還是無常’乃至’生命是一回事,身體是另一回事’的一向詢問時,世尊說道:‘此非一向論者們對你們作一向,此對你們無有意義,也不能成為聖意所生及離貪之義,乃至不是爲了現證無死,此是我對你們所作的一向:此是苦,此是苦集,此是苦滅,此是趣向苦滅之道。‘此對你們有意義乃至爲了現證無死。如是顯示諸見已,如世尊以一切世俗智所知而作開示:‘善現,如是’等。分別與合一之說,增益與損減之說,這些的表述如經中所說的生起因由,是我們所顯示的。
།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་དོན་དམ་པར་དེ བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འདི་ཞེས་སྟོན་ཅིང་གསུངས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་མཁྱེན་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོགས་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་གཅིག་པུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་དེ་ལྟར་དེ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དུ་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དུ་མ་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་དད་པའི་གང ཞིག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་འདི་བཞིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མཐོང་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྫུན་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྫུན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་དེ་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་མི་བརྗོད་པ་ཉིད་དྲི་མ་ དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཟད་པ་ནི་འགྲིབ་པའོ། །དེ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་ འདོན་པ་སྟེ་དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོས་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ལ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པས་གསུངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བའོ།
如是顯示了世俗自性之後,爲了顯示勝義諦中緣如是性的智慧,而說’複次須菩提,如來’等。 如何了知色呢?即如實了知如是性。‘安立如是性’是指唯一安立如是性是什麼的意思。 現在爲了顯示世間和出世間一切諸法、一切聖法以及如來與如是性無差別的緣故,以如是性的自性攝集一切諸法無二,而說’是故須菩提’等。 ‘此如是性即是一如是性’等,這是廣說如是性唯一,即一切諸法的法性是如何為一,如一切諸法有種種形相,如是彼亦應有,所說’遠離多種有無’是指,遠離多性及一切諸法差別的有無二者,與一切諸法非異非不異的意思。 所說’如是’是指非一非異的緣故。若如是性與諸事物同一自性而有,則見諸事物時亦應見如是性,因此見事物的凡夫也應解脫。所以此中無與諸事物同一性的意趣。 若是差別性則不成立一切諸法的虛妄性,遠離二者即是彼等的虛妄性,彼又與彼等極為差別。 如是顯示了凡夫分別的色等諸法與彼一異不可說性的有垢如是性之後,為說清凈圓成實性而說’以無盡故’等。 盡即是減少。彼時于彼斷除一切障礙者中無有彼。‘以無變故’一些版本作’以無分位差別故’解釋。 ‘以無二故’是指于離事物相中無有事物法的差別故,由有能差別者而說’以不可分二故’。
།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་མལ་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་དེ་པོ་ཏི་འགའ་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྗེས་ལ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇིག་ རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཡུམ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་མངོན་རྟོགས་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བསྣན་པ་སྟེ་པོ་ཏི་སྔ་མ་རྣམས་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞུང་འདི་ཡང་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་དོན་དང་མ་འབྲེལ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གང་ཡིན།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇིག་ རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ལ་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་འདིར་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་སྐབས་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཡུམ་ཞེས་ཇི ལྟར་བརྗོད།།དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གཞུང་ཡང་འདི་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་འདི་བསྣན་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ དེ་བཞིན་ཉིད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་མཚན་དུ་སྒྲ་རྣམ་པར་གྲགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཟབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པ་སོ་སོར་རྙེད་པས་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་རྗེས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།སུ་ཞིག་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བརྣག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྨོན་ལམ་ནི་བརྣག་པ་ལ་དེ་ཡང་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའོ།།གཞན་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བརྣག་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་དགག་ཚིག་དང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་བ་སྨྲའོ། །འདི་ནི་བརྣག་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པའི་བརྣག་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་ཡང་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།
以’如是’等詞語來總結顯示世間真實的普通世間。在某些版本中,在’顯示世間真實’這一詞之後,有’須菩提,如是如來於世間顯示世間真實’等內容,直至’能生之母與能生者’的引文。這也是爲了與現觀相配而增加的內容,因為在早期版本中未見此內容。 此文’如是顯示世間真實’與內容不相關,因為是總結之故,其處於何種情況?即是總結’如是如來於世間顯示世間’。如果如來於世間顯示世間,那麼此時如來們的’能生之母與能生者’這一總結處於何種情況?在此一切處,對於此情況,經中簡要說明’顯示世間真實’,怎能說是’能生之母’? 如是,將要解釋的’不是了知世間真如’的經文也與此相應,因此這確實是增加的內容。因為一即無二等本性即是真如,所以如是了知世間真如。‘不顛倒真如’是指勝義中實有之故。‘非他真如’是指無變異之故。由於完全了知如是真如,于真如中現證圓滿菩提后,如來之名聲遍聞世間而出現,此即’如是’等所顯示。 ‘甚深’是指即使聲聞緣覺也難以把握之故。‘分別’是指通過證悟真如而獲得法身之故。‘顯示’是指依此獲得受用身和化身,以三身本性的菩提隨順一切眾生,只要輪迴相續就隨之示現。 因此,由於具有極其微細的智慧,所以說是境界,即’誰於此’等。‘阿羅漢性之因即是圓滿意樂’,是指阿羅漢斷除煩惱的願望即是意樂,而且是圓滿的。其他人則說’阿羅漢意樂未圓滿’與否定詞相連。這是說由於意樂未圓滿而回向菩提,即使以如來加持迴向菩提,對菩提的意樂雖然真實生起,但仍未圓滿。
།འདིས་ནི་ཞི་བ་ལ་གཅིག་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མོས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའོ།།གནས་པ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཁོ་ན་སྟེ། མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་པས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། དེ་ཇི་ཙམ་གང་ཞིག་ ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མི་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་འདི་ལ་ཟད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིར་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་གནས་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ཟབ་པའམ་ཅི། ཡང་ན་ངོ་བོ་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་ བའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་བུ་དག་སྟོང་པའོ་ཞེས་འདི་ལ་མཚན་ཉིད་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཟབ་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་ ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ།།རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་དོར་བར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གཞན་སྨོན་པ་མེད་པས་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཆད་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པའི་གནས་སྐབས་ཅན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཆད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དོགས་ནས་གསུངས་པ་ནི་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའོ།།འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་མཚན་ཉིད་འདི་རྣམས་གསུངས་པ་སྔར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་སུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།
這是說明即使是安住于寂靜的阿羅漢也不是其境界對象,‘具足見解者們’是指獲得見道的菩薩。 這些安住即是真如自性,因為依于不顛倒真如等自性,故用複數詞。 然而真如是往昔諸佛現證圓滿正覺,世尊也曾宣說,‘究竟尋求多少’之意是:如是等,以不變圓成實性圓滿成就,與虛空相等,此中無有窮盡之密意。 ‘甚深法’即是真如自性,是不異真如等。 世尊於此諸相如何安立,是以甚深為處。真如等以真如自性故,諸相是否甚深?或者是別有自性之問義。 天子們,於此’空性’安立為相,相即是真如、不顛倒真如等甚深諸法,說為空性而安立。其中遠離凡夫行境遍計所執自性故為空。 因無分別、妄念、戲論及一切相故,極為寂靜即是無相。 于斷除一切分別及愿求者亦無他愿故為無愿。 斷除一切因果欲求分別戲論即是無為。 遠離生等,住于無為之位即是無生無滅。 因極清凈故無染污無清凈。 因斷除所取能取等一切戲論故無實。 因超越一切煩惱痛苦故為涅槃。 因是聖法之因故為法界。 如是真如等相以空性故為甚深者,為何如是?因懷疑而說’不住’等,即遠離一切分別妄念,不可言說,以勝義自性故極不安住等。 因一切種相皆遠離一切相故,以無相自性如虛空而住故與虛空相似。 然而如來現證圓滿正覺后宣說此等相,先前並不存在,故如何說與虛空相等?‘此等’等,‘不可數為色’是說彼等離戲論自性故。
།གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱ་ལམ་ན་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་འདི་དག་ནི་ལྷའམ་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་མ་བཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ལ་མི་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་བསྐྱོད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསྐྱོད་པའམ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་གིས་མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་ཟློག་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལག་གིས་གཞག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ་ལྷའི་བུ་དག་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནམ་མཁའ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བཞག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཀྱང་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་གནས་པའོ།།གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སུ་ཞིག་ནམ་གྱི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་དག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཉིད་རྟོགས་པའམ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཟབ་མོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ པ་སྟེ།དེ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པ། རྟོགས་པ་པོ་མེད་རྟོགས་བྱ་ནི། །དོན་དམ་པ་འདིར་ཡོད་མ་ཡིན། །ཀྱེ་མ་ཤིན་དུ་རྟོགས་དཀའ་བ། །ཆོས་ཉིད་ཁྱེད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་ཐ་དད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ་ནི། ཆགས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
‘不依於色’是說因為與虛空相等的諸法無有所依。 如同虛空一般,如來們偶爾出現時最初建立的說法是:‘這些法相不是由天、人或非人所建立的’,這是說明法性不變的圓成實相和無顛倒的圓成實相的法相是不可動搖的,即是說不能動搖或損害的意思。 ‘僅此等法相’是說某法相能破除其對立面,而非以其他法相。因為虛空以蘊等差別而區分時,也不會損害其他虛空。 ‘非手所立’是說如同虛空一樣恒時安住的緣故。 因此說’天子等’等,世尊說虛空無人安立。譬如虛空因是無為法故無人安立,如是諸法相也是如此的意趣。 ‘天子們,如是如來出現與否’等是說法住。 所說安住法相是因為諸法相一切時中安住,如何有誰何時如來,所說’如是此等安住’等,稱為如來是因為通達如是性或通達真如性,故此是詞源解釋。 ‘此等甚深法相’等,諸法相是現證圓滿菩提,彼等因無自性故甚深。如所說:‘無有能證者,所證第一義,於此亦非有。嗚呼極難證,法性汝已證。’ 譬如般若波羅蜜多是如來們的無執著智慧。一切無礙智慧和無執著智慧。彼于勝義中是一切法不可得的自性,因此一切法不可得。 世俗中則是如鏡等智慧的自性般若波羅蜜多,欲以共同自性說明差別故說’為無執著智慧故’,因此是般若波羅蜜多的境界。 如是見一切法無相及正相已,示現般若波羅蜜多於世間,如是開示后,總結說’須菩提如是’等。
།ད་ནི་བྱས་པ་ཤེས་པ་དང་བྱས་པ་ ཚོར་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དང་ཆོས་ ཀྱི་གནས་ནི་རྟེན་ནོ།།དེ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་བཀུར་སྟིར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་བཀུར་སྟིར་མཛད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བཀུར་སྟིར་མཛད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་མཛད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི། བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འདི་ནི་བདག་གིས་བྱས་འདི་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འོང་བ་དང་སྒྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་བྱས་པ་ཉིད་བསྔགས་པར་མཛད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པ་ལའོ། །འདི་ནི་བྱས་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། བྱས་པ་ཚོར་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཐེག་པ་གང་དང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་སོ། །སྒྲུབ་པ་གང་དང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ།།རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མི་བརྗེད་པ་ལས་སོ། །རྗེས་སུ་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱས་པ་མ་བྱས་པ་ཞེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ།།འགྱུར་བ་མེད་པ་མེད་པ་ནི་འགྱུར་བ་དང་བྲལ་བའོ། །འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་མི་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་རོ། །མངོན་ པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོན་པ་ལ་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་དོ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་ཚོར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡང་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་ཤེས་པ་ཉིད་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་མ་བྱས་པ་ ཉིད་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་ཞེས་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དེ་ཡང་འདི་དག་གིས་བྱས་པ་དང་འདི་དག་གིས་རྟོགས་པ་ ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྒྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཤེས་པ་དང་བྱས་པ་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།ཆེན་མོ་རྣམས་ལ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་ཚོར་བ་ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་འདིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་ཤེས་པ་དང་བྱས་པ་ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།
現在由於了知所作和感知所作的緣故而顯示正確的世間,對此進行顯示的是’須菩提如何’等等。‘此法’是略說,‘般若波羅蜜多’是廣說。‘不住’是指實體和法的住處即所依。由於無有彼故,如虛空般對法作恭敬,是指對般若波羅蜜多。 同樣,對此作恭敬等的原因是什麼呢?為此所說的是’此般若波羅蜜多’等等。即使諸法的真如法性如是,為何對此作恭敬,為何這樣說呢?‘從此’是指,遍知即是圓滿。 即便如此,為何作恭敬等呢?所說的是’了知所作並感知所作’等等。這是因為自己了知’這是我所作,這是我所證’而來臨和成就的緣故。又’何者’等等對彼等讚歎所作性。‘如來’是說,‘所以’的詞是表示決定。 這是顯示了知所作性和感知所作性,是以’須菩提由何’等等。‘以何乘何’是指以大乘。‘以何修行’是指以見道。‘攝受’是指自己不忘失。‘護持’是指隨眾生根機而示教。 ‘無作無作而現證圓滿正覺’是指以無任何所作的諸法的無作自性而現證圓滿正覺。‘無變無變’是離變異。‘無變而現證圓滿正覺’是以不變自性而證知。在’無為’的讀法中也是此義。 應當了知如來了知所作並感知所作,即雖然現證圓滿正覺為無作,但如何了知所作性即了知無作性,此中成為無作性,所說的是’依止般若波羅蜜多’等等。 ‘一切法智慧趣入’是說由於空性自性的緣故為無作,凡是智慧趣入,也是由於自己了知’這是彼等所作,這是彼等所證’而成就義利,故有了知所作和感知所作的密意。 在諸大本中,須菩提,這是讀作’如來了知所作並感知所作’。總結是’由此’等等。‘由此’是指由了知所作和感知所作的緣故而正確顯示此世間。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་པ་མེད་པས་ན་ཤེས་པ་པོ་མེད་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་མི་འཐད་པའོ།།མཐོང་བ་མེད་པས་ན་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་མི་འཐད་པ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིག་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་མེད་པ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ནི་བདེན་ མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དོན་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཤེས་པ་པོ་སུ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་བས་ན་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་མཛད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་ དག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བསྟོད་པའི་ངག་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་པོ་མེད་པ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་སོ། །ཡང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་མ་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་བར་གྱུར་ ན་རབ་རིབ་ཅན་ལྟར་བདེན་པའི་དོན་མཐོང་བས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྔར་གྱི་དུས་སུ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ།།སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་མཐོང་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་བའི་རིམ་གྱིས་དེའི་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྟོག་གེའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། འཇིག་ རྟེན་རྣམ་པར་དག་པས་སོ།
關於’世尊,當一切法無有知者和見者之時’這句話,因為無有了知,所以無有知者。因此,般若波羅蜜多不應稱為能生。因為無有見,所以無有見者。因此,不應稱為正確顯示世間,這是在闡明。或者說,因為意識和眼等識不能執取,所以稱為正確顯示是不合理的。 關於’如是’等詞,這是在闡明:雖然因為一切法空性及無所依,所以確實無有知者和見者,但是對於這個道理,世間上並沒有任何知者。如來依靠此般若波羅蜜多而現證圓滿菩提,因此這讚歎之語稱其為能生諸如來及正確顯示世間者,這是其含義。 總結部分是從’如是’等開始。‘複次’是指因為正確顯示一切法無有知者和見者。又因為對於所見一切法實為未見,故說正確顯示世間,這是從’未見色’等開始闡明的。當如來見到色時即為開示。若見到色,則如同眼翳者一樣見到真實義,就不會成為開示者。 如是,就像先前眼翳者對於糾結髮絲所生的認知,後來不再生起時稱為清凈見。同樣在此,因為不生起對色等的識別分別,所以稱為開示者。這即是所說的’當不生起緣色之識時’。 ‘須菩提如是’等是總結,說明也是依靠見到世間空性、不可思議性等而成為開示者。‘須菩提云何’等,‘世間’指五蘊。‘世間’是指具有五蘊特徵的世間。‘空’是指無自性。‘宣說、了知、正見’這三種說法是爲了依次生起小、中、大的無分別智慧而對其所緣作出的。‘不可思議’是指真如超越尋思境界。‘寂靜’是指無愿自性。‘遠離’是指離開相。以何種方式呢?以世間清凈。
།འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མཐོང་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གཙོ་བོ་ལ་ལྟོས་པར་བྱའོ། ། པོ་ཏི་གཞན་རྣམས་ལ་འདོན་པའི་ཐ་དད་པ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེའུ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །། འཇིག་རྟེན་དུ་བུ་རྣམས་ཀྱི་མ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་སྟེ་དེ་བས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་མང་པོས་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ ལེའུ་སྔ་མ་ལ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་པར་མཛད་པ་ཞེས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་ཅེ་ན་གསུངས་པ་ ནི་བགྱི་བ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །ཀྱེ་མའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་ལའོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བགྱི་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསམ་པ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །མཉམ་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་མ་མཆིས་པའོ། །གཞལ་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་པའོ། །གྲངས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གྲངས་མ་མཆིས་པའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ པ་དང་མཉམ་པའོ།།སྔོན་གྱི་པོ་ཏི་རྣམས་ལ་གཞལ་དུ་མ་མཆིས་པ་དང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྒྲ་དག་འགྲེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁས་བླངས་པའོ། །དོན་འཆད་པར་འདོད་ཅིང་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཅི་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བས་བྱ་བར་འོངས་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་གང་ཞིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཉིད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །རང་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་དག་པ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུས་སོ། །བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་བསམ་པའི་ ཡུལ་དེ་ཅིས་ཀྱང་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་རི་བོང་ གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པར་བྱ་བ་མི་ནུས་སོ།
這是’由於世間本性清凈’的密意。以’如是見世間’這種方式,應當了知般若波羅蜜多顯示真實世間,這是就主要意義而言。其他諸函中讀誦的差異也應當以此方式解釋。般若波羅蜜多如是顯示如來真實世間,闡明此義的品如是宣說,即第十二品。 如世間中母親為諸子顯示種種南瞻部洲。世尊母亦是諸如來之母,因此于現證圓滿佛果之時以多種方式顯示世間,如前品已說。現在長老須菩提顯示世尊母于往昔諸行中亦為諸佛所利益,即由’其時’等而說。 ‘甚深’等,為何甚深?所說’以大事業’等,由於以大事業而住,故為甚深。‘嗚呼’聲表示歡喜。多大程度?為此所說’不可思議事業’等,由超越思維故不可思議。由超越平等故無等。由超越度量故不可量。由超越數量故無數。由不共故等於無等。 在古函中,‘不可量’、‘無等’、‘等同’等詞在所有行文中並非都有讀誦。‘如是’等是承許。欲解釋義理而自問即’云何’等,意為不可思議義之事業所成就而住之不可思議者是什麼?成辦何事? 答覆是’即不可思議性’等。其中如來性即如實宣說諸法。佛性即證悟勝義法之自性。自然性即無師而現證圓滿菩提。一切智性即於一切種中對一切法無染無礙之智。‘如是’即如此。 所說此事業如何不可思議即’心不能思’等,意為凡是思維之境皆為心等之境。心、識、思維、意業、心所法即慧等。其中遍計所執如來等性如同兔角般不存在,故不能思維。
།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་བཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་གཞལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསམ་པའི་སྒྲ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཏེ་གང་ཞིག་བསམ་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཡང་འཇལ་བར་མི་ནུས་ཞེས་གྲགས་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་དྲི་བ་དང་ ལན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ལ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་པ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་རློམ་སེམས་སུ་མཛད་ཅིང་གསུངས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་དབེན་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་སེམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ན་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་དག་ལ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། །གཏན་ཚིགས་འདི་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས པ་ནི་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཕན་པར་མཛད་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་འདིས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཕན་པར མཛད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན་མེད་ དེ་གང་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་དེའི་ངོ་བོས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་ཕན་པར་མཛད་པ་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སོ།
分別念就像幻化的大象等一樣是虛妄的,因此是不可思議的。法性之色任何識都無法執取,因此稱為不可思議。 所謂’思維之義和度量之義’,思維之詞為何因,即是說凡是不能思維的,更是完全不能度量,這是衆所周知的意思。 同樣應當了知不可度量等的作用之問與答。 ‘世尊為何’等,其密意是這樣的:如果這不可思議等僅是如來等的特性,那麼這就不能遍及一切法。 這樣是不合理的,即’凡是如來法性,也是一切諸法的’等,世尊因為理趣平等而隨順宣說’如是’,即是說法性是遠離色等相的特徵。 此處’無思’是說如前所述的法性因無相故,‘一切法’是指各別的色、受等的意思。 否則,所立和能立就會成為無差別。‘因為等同虛空’的理由是不平等與平等性的。 爲了顯示這個理由即是不可思議等的意義,所說’于意云何’等,具有不可思議性等的如來等,正是以般若波羅蜜多而成就諸佛,因此對諸佛作饒益。 如果一切諸法都具有不可思議等性質,那時以這不可思議法對一切眾生作開示,因此如何說是唯對如來們作饒益呢? ‘須菩提,如來這些法’等,其義是這樣的:雖然一切法都具有不可思議等功德,但除如來外別無他者能了知一切法如是,因此一切法以不可思議等法而成為如來法。 因此,唯諸如來以其體性開示色等,作饒益,而非其他眾生。 ‘以此法門’是說以具有不可思議等的一切諸法性的如來法。
།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སེམས་དང་བྲལ་བ་དང་སྙོམས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་གསུམ་དང་ལྡན་པའོ། །ངོ་བོ་གསུམ་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེའི་ཚེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྫུན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གྲུབ་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཡང་བརྫུན པ་ཉིད་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་བྲལ་བ་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་ པ་དེ་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་བཞིན་དུའོ། །གཞལ་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་གཙོ་ཆེར་གཏན་ ཚིགས་ལྟོས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཞལ་ དུ་མེད་པ་དང་གྲངས་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་མེད་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཆོས་རྣམས་འདི་དག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཉམ་པའོ། །འོན་ཏེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞལ་དུ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོད་མོད།མི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན། གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མི་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཀྱེ་མ་ཆོས་འདི་དག་ནི་མཉམ་པར་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བ་ན་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་གང་གིས་ཀྱང་མཉམ་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་འདི་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་སྤངས་ནས་གང་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཙམ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ ལས་རྫས་མེད་པ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོའོ། །ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་གསུངས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ལེན་པ་མེད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ས་བོན་བཞག་པར་མ་བྱས་པའོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ལའོ།
關於如何成就如來法不可思議等之說法,即’這些’等,離心及超越平等,如何成就之說法,即’不可思議及平等’,這是識法的同義詞的意思是:一切諸法具有遍計、法性體性等三種體性。三種體性也是在這些識的體性存在時才會轉變,當一切諸法唯是唯識的體性時,這些的義體性即成為顛倒認知。 在無義之處,唯識體性虛妄顯現,因此成就遍計。當識也是虛妄時,一切諸法中遍計和依他起體性皆離,無二體性圓成實體性得以成就。如是,遍計如兔角般不存在,故不可思議及無等同,遍計虛妄故。 法性之相任何識都無法執取,故’如是’即如不可思議及無等同。對於不可量等未成就者,也主要應觀待虛空等同之因,即’與虛空等同’等。意思是:因為是極清凈法界體性,故如來一切諸法如虛空。 因此,如同虛空般不可量、無數之等同性,這些法是不可量、無數、不等同及等同。如是,以與虛空相似性故不等同。雖然以與虛空等同性故一切諸法有不可量等性,但何以不相似?若與虛空等同,則應成與虛空相似而非不相似。 對此說道:‘啊!這些法不平等趣入,因為空性體性諸法生起時,不以任何事物體性平等趣入。此體性離空性外于任何處都不存在,因此說為不相似。僅說無事物體性與虛空等同。無事物即無實體假立即是虛空;空性是勝義有,此為大差別。’ 總結而說:‘虛空漏即煩惱,從彼等解脫心。無取即未置煩惱種子。諸法即一切四者。’
།ཆོས་ཀྱང་འདི་ཡིན་ལ་ལམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་མིག་སྟེ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།བསྟན་པ་འདི་ལ་དོན་གང་ཞིག་ཆོས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་གཞན་དག་ལ་གུས་པས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་དག་བཤད་པ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ རྣམས་ཀྱིས་བྲལ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལའོ། །བཟོད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་ཞིག་ས་ བརྒྱད་པ་ལའོ།།ཟབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་བགྱི་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཁོར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྡུ་བའི་དོན་དུའོ། །འདི་ཉིད་བཟུང་ནས་ རྒྱས་པར་བཤད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་སྔར་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ཕན་པར་མཛད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱེད་ཅེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་འབྲེལ་ བའོ།།འདི་ཉིད་བློན་པོའི་དཔེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཉམས་པའི་དོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཐོབ་པའོ། །རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནུས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའོ། ། བརྩོན་པ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུར་བོར་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ནོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །བྱ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་བགྱི་བ་ཆེན་པོས་ཉེ བར་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲེད་ པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བགྱི་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲི་བའོ།།དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་ནོ། །རབ་འབྱོར་ངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་བདག་ཉིད་དབང་པོ་མཛད་ཅིང་སྨྲ་བའོ། །ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟབ་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོག་པ་ མ་གོམས་པ་ལ་འདི་སྐྲག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་དེ་རྣམས་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་གསུངས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།
這也是法,也是眼,因為是道路本身,因為是見,所以是法眼即見道。 關於’因為不可思議’等,在此教法中,爲了使聞法者對其他修行生起恭敬而聽聞等目的而宣說的內容,即’世尊宣說這些不可思議時’等。由忍剎那遠離而生起的殊勝智慧剎那,遠離垢染而本來清凈。 ‘于無生法’是指一切諸法。‘忍’是指無漏智慧,獲得此忍是在第八地。 關於’甚深’等,為何長老須菩提以大事而安住等如前所說的情況進行宣說呢?是爲了正確攝受眷屬。 爲了廣說此義,又作宣說,前面說過諸佛于往昔行為中作饒益,現在則說行持佛業。‘正相應’是指以果相互關聯。 以大臣為喻來說明這一點,即’譬如’,對自己的國民獲得力量是爲了遠離王權衰敗的憂慮。由於在成辦王事時能力正確生起,故獲得精進。 ‘少勤’是指自己投入于諸事業。‘放下重擔’是指自己無需謀生。‘如是’是指義理。‘此’等是總結。 關於如何說’以無所作而以大事安住’,即’於色’等。由於不執著於色而安住,與其他相關。因為見到般若波羅蜜多,對色等諸法不生起愛著執取見解分別相的執著。 因此,由於無執取及無執著而稱為安住。為此說明大事性,以’云何’等提問。以’汝意云何’等回答。‘須菩提,我亦’是自己作為根本而說。 以’初入乘者’等說明甚深性,是因為對於未熟悉真實性思維者會生起恐懼。這說明他們於此教法中無緣分。 宣說有緣分者即’世尊然而’等,‘因圓滿’是指種姓圓滿。
།སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བགྱི་བ་བགྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་པའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནི་རིང་པོར་བསྐྲུན་པ་ནི་ཉེ་བར་བསགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའོ། ། འདི་ཉིད་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཟབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བ་སྟེ་འདི་ལ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ། མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར རོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་རྣམས་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་ཆེན་མོ་རྣམས་ལས་དེ་ལྟར་ཉིད་དུ་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སྐལ་བ་ལས་ཅུང་ཟད་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྐལ་བ་ ལས་ལྷག་པའོ།།བཟོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའོ། །འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོན་པའོ། །ཚོལ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་བཞིས་ སོ།།འཇལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདི་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །ཉེ་བར་སེམས་པར་བགྱིད་པ་ནི་མང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་དག་པས་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཉན་ཐོས་རྣམ་པས་སོ། །ཉི་མ་གཅིག་བསྒོམས་ པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་གཅིག་བསྒོམས་པའི་ལྷག་པར་མོས་པ་ལྟ་ཞོག་གི་།ཐོས་ པ་ཙམ་ཡང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་ལའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རང་གི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཆེས་མྱུར་བར་རེ་བར་བྱ་སྟེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆེན་མོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ནས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ངེས་ པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པར་བགྱི་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ འདིས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཅེས་བསྟན་པར་བྱེད་པའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་བསྟན་པ་འདི་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ གུས་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱེད་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །མོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །མི་འགོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་དམན་པས་ མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་མི་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྨོངས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་སོམ་ཉིའོ། །སོམ་ཉི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ།
所謂’對往昔諸佛所作已作’是指已作所需之福德。 長時間積累、修習、積聚善根,以及世尊未聞等諸事,彼等如是宣說。 此處天子等說道:‘甚深’等。為何說甚深,為此說道:因為難見,此處以難行而證悟正見甚難,因為諸愚者難以證悟。 ‘若’等,隨信行是在抉擇分位。如是隨法行等,因為在諸大經中如是誦出。 若時稍許未成熟者,即是超過根機者。 ‘安忍’是指無生法忍。此說明菩薩智慧之廣大,‘尋求’是誦讀。 尋求是以’如何’等。‘思維’是以四種道理。 度量是遍觀察,即是’如是此’。近觀是各別遍觀察。近思維是多作。 ‘彼等勝過’是指隨信行聲聞等。 因為以一日修習無生法忍力而各別近住於一切智性。 此即所說:‘如是啟白’等。‘若聞’是且不說一日修習增上勝解,僅僅聽聞也是此,是指最下等。 涅槃是自菩提。應速期望見到。 如是,在諸大經中說:‘于般若波羅蜜多學習后,隨信行者與隨法行者當得決定出離’。 ‘其後’等,‘此是大波羅蜜多’是因為以前所說大事而近住。 ‘彼等行至不遠處而不見’是顯示以此教法于彼等成辦所作。 不可思議等品即是不可思議品,為第十三品。 今為于長老須菩提等,於此教法增上勝解等圓滿補特伽羅生起恭敬故,問及生起:‘世尊,若菩薩大菩薩’等。 ‘勝解’是具增上勝解。‘不退’是非劣精進。 ‘不怯’是非無精進。‘不住’是非顛倒。愚癡是未證悟。疑是懷疑。猶豫是顛倒。
།དེ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྨོངས་པ་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་སོམ་ཉི་མི་ཟ་བའོ། ། མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །ཐོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྤོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོར་བའོ། །ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན པ་སྟེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཇི་ལྟར་འདུན་པ་རྗེས་སུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །མི་གཏོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །བ་བེ+ེའུ་གཞོན་ནུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བེའུ་ཆུང་བའོ། །ལུས་ལས་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པའོ།།འདིར་ཡང་དཀར་པོ་ལ་ཕྱོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་རྣམས་ཉིད་ལས་ཤི་འཕོས་པ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ལེགས་པ་གཅིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་པ་མི་རྣམས་ཀྱི་ ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ལེགས་པ་གཉིས་པའོ།།དགའ་ལྡན་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་པ་འདིར་སྐྱེས་པ་ནི་ལེགས་པ་གསུམ་པའོ། །འདི་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དང་པོ་གསུངས་པ་ནི་དེ་ནི་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །འདི་ལ་སྔར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་དྲན་པ་དང་བག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ།།མི་རྣམས་ལས་ཤི་འཕོ་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་གསུངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་མོ།།ཡོངས་སུ་དྲི་བ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འཐད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱས་ཏེ། འདིའི་སངས་རྒྱས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གསུམ་པ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སྔ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །འདི་ནི་འཕགས་པ་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་རོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདིར་སྐྱེས་པ་བསྟན་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ཐོས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་འདིར་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐོས་ནས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཕྲོགས་པ་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པའོ།།སྔར་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བར་གྱུར་ནས་ཕྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ལས་ལྟུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གཉིས་པ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བས་ཏེ་ཞག་ ཁ་ཅིག་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ།།འཕྲོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་འགལ་བ་ཅན་དང་ཉེ་བས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།
由於沒有這些,所以不迷惑、不懷疑、不猶豫。‘極其歡喜’是指強烈渴望。‘僅僅隨聞’是指因為是極其成熟的因緣,僅僅聽聞就生起增上信解的緣故。‘不捨棄’是指不拋棄。‘背離’是指不面向,即將隨之相續。如同欲求隨順成就的相續。‘隨行’是略說。‘不捨’是廣說。‘小牛犢’是指幼小的牛犢。‘依附身體’是指住於心中。 此處白品菩薩有三種:從人中死後轉生於人中者是第一種善。從其他佛土死後轉生於人中者是第二種善。從兜率天死後轉生於此處者是第三種善。這些應當次第宣說。 首先說第一種:‘須菩提’等。對於此應當了知,之前已有對般若波羅蜜多的增上勝解、正念、不放逸等。不僅僅是從人中死去。其次說第二種:‘于其他諸佛世尊’等。‘請問’是指僅僅問般若波羅蜜多的自性。‘詢問’是指以種種道理開示,此即具足正確攝受佛陀。 第三種說:‘複次’等。‘精進’是指專注。前者是佛陀的正確攝受。此處的特殊之處是聖者怙主彌勒的正確攝受。 黑品也有三種:先前末際未曾聽聞世尊並未請問者,此處生已對教法無增上勝解者是第一種。雖于先前末際有聽聞、請問等正行,但從極遠時隨行,此處僅以信心聽聞后,正被奪走而成動搖與不動搖者是第二種。先前已成動搖與不動搖,之後完全捨棄增上勝解而從聲聞、獨覺乘墮落者是第三種。 這些也應當次第宣說。其中第一種說:‘複次須菩提,若菩薩’等。第二種說:‘複次’等。‘暫時’是指某些日子隨行。‘奪走’是指因接近對立者而顯現。
།སླར་ཡང་མི་སྟོར་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་དྲིས་པས་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་ལྷག་པར་མོས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་མ་ངེས་ པར་གསུངས་སོ།།འཕྲོག་པར་ཞེས་བྱ་བའི་འདོན་པ་ལ་གལ་ཏེ་གསལ་བར་མ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་ལའོ། །གང་གིས་སྔར་ཡོངས་སུ་དྲིས་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་མ་འབྲངས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཏུ་འདོན་པ་སྟེ། གང་དུ་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་དུས་རིང་པོར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཡེང་བ་ནི་དད་པ་ལས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་འཕེལ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་བློ་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོང་བུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་པའི་རས་བལ་ནི་རས་བལ་དུ་བྱས་ནས་དེ་དང་མཚུངས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་འཇལ་བའི་ཤེས་རབ་ཉིད་མེད་པས་ངལ་བ་སྟེ་གཞན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ གསུངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་སྟེ་གང་གི་བློ་རྒོད་པར་གྱུར་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དོར་བ་དེའི་ཚེ་གསུམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བྱས་པས་ན་ཐེག་པ་སྟེ།དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་དེའི་གསར་པ་སྟེ་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་བདག་ཏུ་བྱས་ནས་ཡང་ཕྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ཡོངས་སུ་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་སོ། །ཕྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་ པ་ཡོངས་སུ་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསུངས་པ་ནི་ཉིད་ཀྱི་དོན་དཔེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་གསལ་བའི་དོན་ལའོ། །བདེ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ་བདེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བར་ཆད་མེད་པ་ནི་བགེགས་ཀྱི་ དངོས་པོ་མེད་པའོ།།མ་སྨས་པ་ནི་མཉམས་པའོ། །མ་སྣད་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དཔེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པར་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ མ་དོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུའོ།།དཀའ་བའི་ལམ་ནི་ལམ་དཀའ་བའོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ལམ་ལས་ཞེས་བྱ་བས་ཨ་ཙར་གྱི་འགྱུར་རོ། །བསྡུ་བའི་མཐར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ལམ་དཀའ་བ་ལ་བསྡུ་བའོ། །དད་པ་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་དེའི་ལམ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའོ།།བཟོད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཐེག་པ་ཉིད་དོ། །སྲིད་པ་ནི་དེ་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །འདུན་པ་ནི་གོང་ནས་གང་གི་གནས་སྐབས་ལའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་སྤྲོ་བའོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ པའོ།།མོས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཞེས་བསྟན་པ་འཛིན་པའོ།
再次說’不會丟失’是爲了表明在那個時候通過完全詢問而教導。這是對於殊勝信解和非殊勝信解二者說為不確定。 關於’奪取’的讀法,如果不清楚,那麼爲了明瞭,應當恭敬于完全詢問等。‘真實’一詞是指真實義。由此之前不會完全詢問。 有些地方讀作’不隨行’,意思是在何處完全詢問長時不相續。散亂是因為退失信心。變得怯懦是因為在殊勝信解上無有增長。 其心變得輕浮是因為未緣定義。爲了製作繩子而加工的棉花,是將棉花製作后與之相等。因為沒有極為衡量的智慧而疲憊,因為做成其他的緣故。 說第三,即’此菩薩’等。‘彼’即是前者,也就是當其心輕浮后完全捨棄對世尊母的殊勝信解時,彼時成為第三。 ‘新入大乘’是說因為這些能夠行進故為大乘,即信心、精進等。彼等是其新者,非長時安住。 ‘不攝受’是說首先作為自己的後來又完全捨棄的緣故。‘不隨入’是說後來完全無有隨成的緣故。‘不教導’是以三十七菩提分法等。因為後來完全捨棄一切纏縛的緣故。 所說即是以喻明瞭自義,即’須菩提,譬如’等。譬如之聲是明瞭義。‘安樂’之聲是無盡,意為以安樂。無間是無有障礙事。 未受損是完整。未受害是因為無有其他損惱。‘如是’是此中不以喻完全等同。對般若波羅蜜多未教導是因為不作意。 ‘中途’是指中間。難道路是艱難道路。‘加行道’是阿遮黎的譯法。因為在攝集終成就上無常的緣故。破壞是難道路上的攝集。 ‘有信’是對正等菩提及其道路深信。忍是加行大乘性。欲求是希求彼。意樂是從上述任何階段。精進是勇悅。放逸是依止善法。 勝解是對方便及從方便所生如是所說的執持。
།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །གཏོང་བ་ནི་ལམ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །གུས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ལ་མི་འདོར་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ།།དགའ་བ་ནི་འདི་རྣམས་ཉིད་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །དང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྲིད་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་ལས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ།།བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་སྨོན་ལམ་མི་འདོར་བའོ། །དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་ བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཐོབ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།པོ་ཏི་འགའ་ཞིག་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ འདོན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དད་པ་ནི་དད་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་དེ་དོན་གསུངས་པ་ནི་ཉིད་ལ་དཔེ་གཞན་པའི་དོན་དུ་གང་ལ་ཅུང་ཟད་གྲགས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐབས་མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྣམས་ ཀྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་དང་འདྲ་བ་ཁུར་ཞིང་དེ་བར་མ་དོར་འབིགས་པར་མི་འགྱུར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་སྨས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ལ་སྨས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྣད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡུལ་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་མ་སྣད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་གྲུའི་དཔེ་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡང་གྲུ་ཆག་ པར་དོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཆག་པར་དོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་མིག་ཚགས་མ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་དོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྩ་བ་ཉམས་པའི་དོགས་པ་དང་ འབྲས་བུ་ཉམས་པའི་དོགས་པའོ།།དེ་ལ་རྩ་བ་ཉམས་པའི་དོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་དེའི་རྫས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉམས་པར་དོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་ཆེན་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལས་སོ།།གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་སོ། །མིག་ཚགས་བྱ་བ་ལེགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་ཚགས་བྱས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་མིག་ ཚགས་བྱས་པར་འགྱུར་བའོ།།ལེགས་པར་བཤམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱར་བར་བྱས་ཏེ་མཐུན་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞོན་པ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །བཞོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞོན་པའི་སྣོད་དོ།
增上意樂是為獲得圓滿菩提的增上意樂。舍離是對於道路上產生障礙的諸法。恭敬是對諸佛陀不捨棄的修行。歡喜是對這些供養等生起歡喜心。凈信是如所說的功德修行中生起真實信解。極喜是對諸佛等及一切法空性生起殊勝歡喜。 精進不捨是為一切眾生利益而獲得圓滿菩提的願望不捨棄。若依止般若波羅蜜多,如是具足時,彼等之信心乃至精進不捨,為現前圓滿成佛故,彼等獲得世尊后將安住於一切智性。 某些版本中沒有’為現前圓滿成就無上正等正覺’這樣的說法。其中信心不是其他信心,為解釋其義而說,爲了其他譬喻之義而略說,如是說:‘譬如’等。方便善巧是以五波羅蜜多。 如是由六波羅蜜多攝持故,如同極為成熟的心的信心等如水般承載,中途不會破壞,將安住於一切智性。‘未損’是指菩提心無損故。‘未壞’是指對圓滿菩提境界的信心和精進等未壞故。 又為說明極為堅固之義,以其他方式說船的譬喻:‘如是’等。極為明顯也是因為未了知船隻損壞的原因而成為邪慧者。說明損壞的原因即’未作檢查’等。 此中有兩種憂慮:根本損壞的憂慮和果實損壞的憂慮。其中說明根本損壞的憂慮即’其物質也會變異’;說明果實損壞的憂慮即’廣大’等。‘從廣大利益’是指從緣正等菩提的信心等。 ‘從他人廣大利益的珍寶蘊’是指從力等佛法蘊。‘善作檢查已’即是’作檢查’之義。如何作檢查。‘善加準備’是指以具足性而作一切事業的相應,隨順是隨順。因此應知彼乘。‘乘’是乘具。
།ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་ གཞན་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རྒན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོགས་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒས་པ་ནི་ན་སོ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་ན་སོ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ ནི་དེ་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུའི་ཚད་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་པ་སྟེ།བརྒྱ་ལས་ཐ་ནའོ། །སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་ལོ་འདི་ཙམ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། །མ་བརྟེན་པར་ཁྲི་ལས་ལྡང་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ བའོ།།ཁྲི་ནི་ཉལ་ཁྲིའོ། །འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་དུའོ། །བཅོམ་པ་ནི་ཟད་པའོ། །གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གང་ལའོ། །ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་དོ། །གནས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། །དཔེ་ཉིད་ནི་དཔེ་སྟེ་རྒྱ་མཚོའི་གྲུ་ལ་ སོགས་པའོ།།དེའི་མཐའ་ཅན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དཔེའི་ལེའུ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཁས་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཐེག་པ་གཉིས་ལས་ལྟུང་ངོ་། །མ་བྲལ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འོ་ན་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ལ་གཏམ་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པ་ལས་ སོ།།བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་བསྙེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།བསྙེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ལས་སོ། །བསྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ལས་སོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ལས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ནི་གང་དག་འདི་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།འདོམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་དུའོ། །རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་དོན་དུའོ། །གདམས་ངག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་ནི་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སླར་འདི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་གང་ཡིན་ཞེས་དེའི་ ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་འདིའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དོན་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པ་འདིས་སོ། །ཁྱོད་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདོད་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། མཚན་མ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ས་གཞན་ལ་འདོད་པ་མི་བསྐྱེད་པ་ལས་སོ། །དང་པོ་གསུངས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའམ། མངོན་པར་བརྩོན་པའོ། །གཉིས་པ་གསུངས་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའོ།
爲了再次闡明,說了另一個比喻,即如此等。‘老人’是指身體衰老之故。‘年邁’是指年齡大之故。‘衰朽’是指因年齡大而記憶等功能衰退。‘活了一百二十歲’是指此人具有一百二十歲的年齡,稱為一百二十歲者,至少有一百歲。‘出生’是指出生的意思。這裡是簡要表達’此人出生后經過這麼多年’的意思。‘不依靠能否從床上起來’是指沒有他人攙扶。‘床’是指臥床。‘行走’是爲了行走的意思。‘毀壞’是指衰敗。‘何處’是指何方。‘多久’是指多長時間。‘彼處’是指在那城市。‘譬喻’即是比喻,如海船等。這是以譬喻為主的品,是第十四品。 如是通達般若波羅蜜多的智者們,若遠離則從二乘墮落。若不遠離則將證得無上正等正覺,如是開示后,長老須菩提問道:‘那麼,對於剛剛進入大乘的初業者有何教誨?‘即’初業者’等。‘安住’是指修行。‘學習’是指了知。 此時,世尊爲了初業者務必依止善知識的意趣,為顯示應親近善知識而說:‘須菩提,於此’等。‘親近’是指不捨棄。‘依止’是指說法時不捨棄。‘承事’是指應當依止。他們應當做什麼呢?說道’於此等’。‘教導’是爲了趣入修行。‘開示’是爲了詳細修行。 宣說教誡的本質是’何者’等。爲了再次說明這些善知識是誰,因此說’彼等’等。為顯示他們如何教導意義,說’對他如是說’等。以此方式。從’汝來’等直至’勿生欲求’。般若波羅蜜多的修行有四種:即修行六波羅蜜多、成熟無上菩提、不執著相為最勝、不對其他地生起欲求。首先說’于佈施波羅蜜多’等。‘瑜伽’是指修習或精進。第二說’彼等一切’。
།གསུམ་པ་གསུངས་པ་ནི། གཟུགས་སུ་མ་སྙེམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བས་ གཟུང་བར་མ་བྱེད་ཅིག་།མི་སྙེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་གོམས་པའོ། །བཞི་པ་གསུངས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་གཟུགས་སུ་མ་སྙེམས་ཤིག་།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །ད་ནི་གནས བརྟན་རབ་འབྱོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་ལ་རག་ལས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འདོད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དོན་དུ་གཉེར་བར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བགྱིད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལ་གསོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའོ། །རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་སྙིང་རྗེ་ ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ལྟུང་བ་ལ་འགེགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་དང་སྐྱོབ་པ་དང་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་དང་ གླིང་དང་སྣང་བ་དང་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པར་བྱའོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་བསྟན་པ་ལ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མི་འཇིགས་པའི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བསམ་པས་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་ སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གྲོལ་ཏེ་བདེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བསམ་པས་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་གཉི་ག་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྩེ་བ་དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི བསམ་པས་སྐྱོབ་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བསམ་པས་སྐྱབས་སོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པའི་བསམ་པས་གནས་སོ། །གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་བསམ་པས་དཔུང་གཉེན་ནོ།།གླིང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་བསམ་པས་གླིང་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཡོ་བས་སྣང་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཉེ་བར་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་བསམ་པས་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པའོ།།ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལས་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ པའི་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འགྲེལ་ཏོ། །མདོར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བརྒྱད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྣམས་ ལས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འབད་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ཆ་བགོ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ།
第三所說:‘不要執著於色相’,即不要以色相的本質通過分別見來執取。‘不執著’是指對一切法無分別。‘遍凈’是指修習。 第四所說:‘善男子,你不要執著於色相。須菩提如是’等是總結。 現在長老須菩提對於以自相空性的一切法,不希求依靠自己的涅槃,而追求無上正等正覺的菩薩們行難行,所說:‘世尊,對難行者讚歎’等。即是說如此本質的佈施。修習般若波羅蜜多。‘雖得自在’是指已極為熟習道路。 此處說悲心即是遮止墮入涅槃的因,所說’極為痛苦’。現在世尊即以此因緣為利益世間,為安樂,為悲憫,為救護、皈依、住處、親友、洲渚、光明、引導、依止而安立后,廣說教法即是’如是’等。 為令從五道中解脫,以安住無畏處的意樂而為利益;以令眾生從諸苦解脫而安住安樂的意樂為安樂;以二者對世間悲憫;即說此世間悲憫是以為令解脫諸苦而說法的意樂為救護。 以令從苦惱的諸苦解脫而安住無餘涅槃的意樂為皈依。為斷除執著而說法的意樂為住處。以超越色等諸法而說法的意樂為親友。如洲渚般遍斷相的說法意樂為諸洲渚。以驅除世間一切無明黑暗而為光明。以大悲心引導眾生趣向涅槃的說法意樂為引導。 為證悟虛空行等一切法而說法成為依止,這是略義。以成為世間皈依等作略說。如是本質精進發起與解釋。略說如何等以八種廣說。‘從彼等’即從彼等諸苦。‘此’即世間。‘精進’即披甲。‘精進’即加行。
།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཆོས་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སོ། །སྔོན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རྣམས་ལ་རྟེན་གྱི་ འགྲེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྐྱོབ་པའི་འགྲེས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སོ་སོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ སོ་སོ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་གནས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་གྱུར་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ དག་གིས་སོ་སོར་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲལ་བ་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་བ་ལས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིས་གནས་ཡིན་པས་ན་གནས་ཏེ། དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གང་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཀྱང་ དེ་བཞིན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་ པའོ།།འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བར་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་གཟུགས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དེ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།
生等即是法,由具有彼而成為生等法之所依。對於前世諸佛母們,依止之後隨順救護而宣說。 若無關聯者即稱為無所緣,在輪迴階段中遍計、依他起、圓成實三性何時成為一體而非各別執行時,彼時稱為彼等非各別執行之所緣。 當極清凈法界以聞思修等同分力而漸次轉依時,圓成實與遍計、依他起二者各別,極為離垢,自性而住,此時稱為無所緣。無離、無生、無滅等是此之異名。 總結即’如是’等。‘道’即所緣,因此此為處所故為處,為顯示彼故成為處所。 ‘須菩提,色之彼岸即非色’者,真如舍離色之能相故成為色之彼岸。因此,若成為色之彼岸之真如非為遍計色之自性。 ‘須菩提,如彼岸’者即真如。‘色亦如是’者即法性之色。‘如色之彼岸,一切法亦如是’者,‘彼岸’即空性之自性。如是’一切法’者,意為彼等亦具真如之體性故。 然則’現前圓滿成佛即一切法’者有何密意?若如色般一切法亦如是,則如是以色現前圓滿成佛,一切法亦當現前圓滿成佛。如是了知之菩薩當成正等覺。 ‘世尊,此中都無分別故’者,‘此中’即於色之彼岸都無分別故。若於色之彼岸之真如起色之分別,爾時由了悟色之自性故,非由一切法了悟,而僅成色之了悟。 以於色之彼岸無色之分別,以是真如之自性故,因此僅由了悟彼而成就一切法之了悟。
། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་གནང་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤོང་བར་མཛད་དེ། གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དཀའ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་ནི་ཐུང་བ་ཉིད་དམ་ཕ་རོལ་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲའོ། །དེའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ དཔུང་གཉེན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།གླིང་གི་རྣམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གླིང་རྣམས་སོ། །ཆུས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུས་ཡོངས་སུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ནས་བསྐོར་བ་ནི་བཏང་བ་རྣམས་སོ། །ཆུའི་དབུས་ན་གནས་པ་ཐང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནམ་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་འབྱུང་བའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་ནམ་གྱི་ཚེ་ན་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཆད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཞི་བ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ་མི་ གཙང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་སྲིད་པ་གཞན་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་གླིང་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ གླིང་ངོ་།།གླིང་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེ་སྟོན་པས་གླིང་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྒོ་ངའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆ་ནི་སྦུབས་ཏེ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་འདི་ལ་སྦུབས་བྱེད་པས་ན་སྦུབས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་ལིང་ཏོག་སྟེ་གཡོགས་པར་བྱེད་པའོ། །མ་རིག་པ་ཉིད་ནི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཀྱི་ལིང་ཏོག་སྟེ་དེས་ཡོངས་ སུ་ཁེབས་པ་ནི་འཛིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཀྱི་ལིང་ཏོག་གིས་ཡོངས་སུ་ཁེབས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མུན་པ་ལ་ཞུགས་པ་བདེན་པའི་དོན་མཐོང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་སོ། །མུན་པ་ནི་གཏི་མུག་སྟེ་དེས་ཟིལ་གྱིས་ ནོན་པ་ནི་ལོང་བར་བྱས་པའོ།།སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མུན་པ་ནི་མུན་པ་མུན་ནག་གོ། །སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བ་ལ་གཉིས་པའི་བསྡུ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ ཉིད་དེ་དེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།
世尊如是說后,以’此複次,須菩提’等語而作捨棄,即使菩薩們也不能在一切方面現證他方之所證,如同諸如來。對於彼等自性的決定思維也不應現證,此為難行,因為具有對有情界的觀待。 那麼,如何是彼等之智呢?‘如是我等當證正等覺’即是現證正等覺之密意。以’如是’等語而作總結。 ‘他方’之聲即是短音,或者’他方’的異名即是’他’聲。彼之智即是智,由於對此宣說法性故,稱為’成為救護’。 由於宣說洲相之法故為’諸洲’。‘為水所環繞’即是為水所環繞,即從一切方向被環繞者。‘處於水中陸地’即是其義。 ‘前際與后際永斷’中,色之遍計所執與依他起自性前際于勝義中永不生起。於後際亦于勝義中任何時候都不會生起,因為一切時中皆無故。 ‘一切法之斷’即是由前際與后際所永斷,由於三時空故,‘一切法不可得’即是勝義自性。此為寂靜,因為寂滅痛苦故。此為殊勝,因為寂滅不凈與煩惱故。 此為涅槃,因為滅盡其他輪迴故。此為如實,因為是勝義故。此為無顛倒,因為不可得顛倒故。由於與洲相順應故即為洲。洲即是法界。由於宣說彼故成為諸洲。 蛋之外部即是殼,由於對此生於蛋者作殼故為殼,彼即是覆蓋,即是遮蔽。無明即是蛋殼之覆蓋,為彼所覆即是執著。 如同為蛋殼覆蓋的眾生,入于俱生黑暗中不能見到真實義,如是這些眾生為無明所覆。黑暗即是愚癡,為彼所勝即是令盲。 能作光明即是諸能作光明。特殊之暗即是黑暗。能遣除即是能遣除。 ‘無生無滅’即是攝義中第二攝義。一切法之自性即是法性,由於彼無生無滅故,宣說法者即是凡夫之諸法即是無明、行等。
།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་བསྒོམས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་དེ་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པས་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལས་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའི་རྟེན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་མེད་པ་འོང་བ་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དུས་ན་གང་ནས་ ཀྱང་འོང་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དུས་ན་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པའོ།།ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མ་བྱས་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་ནི་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་ པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཁྱད་པར་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་བསྐྱེད་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་འགའ་ཞིག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་བཟློག་ པས་མི་གནས་པ་ཡང་དག་པར་མི་གནས་པ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཏུ་འོང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེས་འདོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་དག་རྟེན་དེ་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་འདོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཅན་ནོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །རྨི་ལམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མུ་མེད་པའི་ རྟེན་ཅན་ནོ།།ཞི་བའི་རྟེན་ཅན་ནི་དངོས་པོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྤྲོས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་པར་སྒྲོ་ འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོང་བ་མེད་པ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པའོ། །འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྟེན་ཅན་ནོ།
聲聞的諸法即是修習補特伽羅無我的念住等法。 獨覺的諸法即是那些法,但不依賴他人的教導。 菩薩的諸法即是菩提心和佈施波羅蜜多等法。 佛的諸法即是十力等法。 如是一切法因無生無滅故,以法教而引導。 所謂引導即是令通達勝義。 所謂’色是虛空所依’,意思是如同虛空般無染無變,是勝義之色的含義。 如是與虛空相等,一切法無來無去。 圓成實法于無分別時無所從來,于分別時無所去。 為何說與虛空相等?如同虛空非所作,因為不動故。 不變異是因為不生起其他狀態故。 非所造作是因為諸因緣故。 以無差別性而住,因為生起后而入故。 所謂真實住是因為真實住于彼故。 別別而住是因為住于某一性故。 這些的相反即是不住、非真實住、非別別住。 須菩提,如是一切法無去等,即是無所從來等,非次第宣說。 須菩提,所謂’一切法是空性所依’即是空性的本性。 ‘彼等不離該依處’是說那些法不捨離該本性。 獲得差別狀態是造作,無彼故是無造作所依。 因無生故是無生所依。 因不由因緣力所生故是無起所依。 無實事言說之因無自性故是無實事所依。 如夢所依是因為無量故。 因無色故是無邊所依。 寂靜所依是因為事物無煩惱故。 涅槃所依是因為自性中一切分別和戲論都涅槃故。 無起所依是因為于真實中無增益故。 無來是從何處也無所來。 無去是往何處也無所去。 因無來去故為依處,一切種悉皆寂靜,故是極寂靜所依。
།གང་གི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷག་པར་མོས་པ་མི་སྲིད་ཅིང་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་སུ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་གསུངས་པ་ནི། སྤྱད་པར་གྱུར་པ་ནི་སྤྱད་པར་འགྱུར་བས་ན་སྤྱད་པར་གྱུར་པའོ། །འདོན་པ་ལ་ཡང་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་གཉིས་པ་ནི་རྟེན་ གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ།སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་གསུངས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ལྷག་པར་ མོས་པ་མི་སྲིད་ཅིང་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །འདུལ་བ་ནི་གསལ་བ་སྟེ། འོས་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟེན་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་འདི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ གསུངས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ཁྱད་པར་གསུངས་པ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་རྗེས་སུ་གནང་ནས་ཁྱད་པར་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།གཞལ་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་གོ་ཆར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་མེད་པར་དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བའི་དགོངས་པའོ།།གཟུགས་དང་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཟུགས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་བྱས་ནས་གོ་ཆ་ འདི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གནས་གསུམ་པོ་ནི་སོ་སོར་འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །དོན་གྱི་དབང་འདི་འདོད་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རང་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།སྔོན་གྱི་པོ་ཏི་རྣམས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གོ་ཆ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མའི་འགྲེས་འདོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། སྔོན་ གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམས་ཀྱིས་མི་འབྲེལ་བའི་གོ་ཆ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་གང་ཞིག་།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། གནས་གསུམ་པོ་ནི་སོ་སོར་འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ས་གསུམ་པོ་དེ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆའི་དགོངས པའོ།
由於依靠虛空,能明顯顯示甚深法,因此對一切殊勝信解不可得而問’世尊此是誰’,即是所謂的甚深般若波羅蜜多。 殊勝信解有兩種因:往昔行為和所依差別。其中宣說往昔行為是:所謂’已行’是指將要行故稱為已行。讀誦也是行為,即是守護六波羅蜜多之義。 第二因是所依差別,即往昔諸佛,所說’往昔’等,由二因而善根成熟。 世尊母即是空性之體性,于彼其他自性也殊勝信解不可得而問’體性如何’,即是從調伏而生,具寂靜自性。調伏即明顯,因為適宜故從調伏而生,即是貪慾煩惱。由於彼等自性本無,故彼等離於自性,此等具有此性,因此是空性體性之義。 所依彼等現前圓滿成佛已,即是宣說于虛空中行走、出生等瑜伽差別。 對世尊所說義的差別所說即是’作難’等。世尊許可說’如是’后宣說差別,即是’複次須菩提’等。 為度無量眾生涅槃之義故,修習慈悲即成為鎧甲。若無修習智慧,僅此程度並非行喜行,此是密意。 既非與色相應,亦非為色義相應,即由於色等諸法極其無故,非是色等體性。一切彼等諸法作為相,此亦非鎧甲。 然而無相所作即是顯示所謂鎧甲,三處不應各別欲求,然而是一體,此是密意。此是所欲義之力。 彼亦是世尊自身所說即是’無住’等。往昔諸函中說’非住’等。鎧甲披著即是最後讀誦非也。此讀誦即是理體,往昔聲聞緣覺等不相應鎧甲即世尊所說中何者。須菩提啟白:三處不應各別欲求,由於與三地不相應故是鎧甲密意。
།དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདྲི་བར་མཛད་པ་ནི། དོན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ལ་རང་གི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་མོ། །དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ་སོར་འདོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་གསུམ་ལ་ཡང་སྒོམ་པ་པོ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཐད་པ་རྣམས་སོ། །ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ཡང་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཡང་ཆོས་མེད་པ་ ལ་ཡང་སྐལ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་གསུངས་པ་ལ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་འདྲི་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་སྒོམ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ མེད་པའི་སྒོམ་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོན་པ་ལ་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་མ་ཆགས་པའི་སྒོམ་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པ་ཡང་ངོ་། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཐོགས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་པའི་སྒོམ་པ་ནི་མེད་པའི་སྒོམ་པ་སྟེ། བཟུང་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པའི་སྒོམ་པ་ནི་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ ས་གསུམ་ཡང་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ་སོར་འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་ཅི་ཞིག་ཅེས་འདྲི་བའོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་ལན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡང་ཟབ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་གནས་སྐབས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལས་ཚད་མ་མེད་པའི་གནས་པ་ཉིད་ལས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པས་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་སྦྱང་བར་བྱ་བའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འོན་ཏེ་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་མཚན་མ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེད་པའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་མུ་ སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བ་ཡང་དག་པར་སྦས་ནས་སྨྲ་བ་ལ་སྨྲ་བའི་བསྟན་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་སྙིང་པོའི་འདུ་ཤེས་འདི་ལ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགའ་ཞིག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལ་འདི་ཞུམ་པ་དང་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ནས་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་རོ།།ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འཛིན་པར་བྱའོ། །འདི་ཡང་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པར་གསུངས་པ་ནི་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ནས་ཤིན་ཏུ་བྱ་ དཀའ་བ་རྒྱལ་སྲིད་དང་དཔུང་གཉེན་དང་བུ་དང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དང་།ལུས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པས་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་སྤོང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
爲了明瞭這個意義,世尊作如是問,即’義之所依’。然後對聖者須菩提闡明自己的密意,即所謂’甚深’等三地。不應以所緣之修行而各別希求。對於三義,也是修行者無所緣等之正理。 ‘絲毫也無’是指因修行者的般若波羅蜜體性不可得故。‘於何處亦無’是指于任何處都未見到無法之機緣故。 對所說之義問’為何如此’。以’因無圓成’而答。圓成即是實有。因此,這是修習虛空,即一切法無實之修習,因為僅見空性故。對於’修習一切法’之誦讀,義理也是如此,因此這是無執著之修習,也是極善之修習。因為於一切法無所緣及無障礙故。 因諸法無邊際故,無所有之修習即是無所有之修習,因所取不可得故。無所執取之修習是因能取不可得故。此說明三地住于無相,不應以所緣之修行而各別希求之義。 在前分中,自身問世尊何為義之所依。自身無住處是此處之答。須菩提所說’甚深’等言詞即成無住處。 ‘須菩提,是故’等,從此無量住處性外,因無他因,應當觀察即是應當修習。某些處說,此是不退轉抑或不是之後,顯示行相,‘於何處’等是對所說般若波羅蜜,不以所緣之修行而生起執著。 某些處說’遍說’是指其他外道隱藏真實而說法,對說法教言不生起實質想。某些處說對甚深法聞法時,不生怯弱、恐懼等。有些人歡喜而成為聽聞者。 具足這些功德者應當認為是不退轉。這也應知是說無前行精進。即使從極遠時以來,以極難行之捨棄王位、親眷、子女、肢體、支分、身體等相之行為,經三無數劫而證得正等菩提,也不是僅以歡喜般若波羅蜜而能斷除執著、遍執。
།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཉིད་དུས་རིང་པོ་ཅན་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བླག་ཏུ་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་གཙོ་བོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཛིན་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་གིས་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྟགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ དུས་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྟགས་པས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གཞོལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། བྱེ་བྲག་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ལ་ཆོས་རྣམས་ཁ་ཅིག་ནི་སྣང་བར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའོ། །གཞོལ་བ་དང་འབབ་པ་དང་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་ནོ། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་གཞལ་བར་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ ཚད་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མེད་པའོ།།དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དང་དུས་ལ་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་པ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་རུང་བ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལའོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། །ལམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་གྱི་འབྲས་ བུ་ནི་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་ངེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པ་དང་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའོ།།སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་འགག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །སྒོམ་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པའོ། །སྒོམ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པས་འབད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ གྱི་སྒོམ་པའོ།།ཕྱོགས་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཞེས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།
即便如此,也應當安住于以無所緣為相的般若波羅蜜多中,而且在長時間中修行難行也變得極其容易,因此說一切法無所緣的行持即是圓滿菩提的主要因。因此應當行持於此並堅持不退轉。 ‘世尊,以何種方式觀察般若波羅蜜多的差別’這句話是指在證悟時以觀察殊勝智慧的差別。 以趣向一切智性的相續而行是指現前證悟一切智性,意思是應當觀察差別。‘以相續’是指心的相續。 關於如何宣說趣向一切智性,即’以趣向虛空’,因為以空性的本質而言,一切智性與虛空相等。 比如在證悟時,有些法不顯現,因為不存在。證悟它們的真如,而且那真如也如同虛空。 ‘趣向’、‘流入’、‘傾向’這三個詞是根據小、中、大的差別。‘彼觀察’是’般若波羅蜜多’的余詞。 若問’為何如此’,是指與虛空相等性。以’不可量’等來回答。因為不能以處所和時間來衡量,故說不可量。真如離開度量,故說無量。 從’非色’乃至’不住于任何處’。這一切都是因為不遍及處所和時間而具有度量,故與不可量的本質相應。 其中,‘獲得’是在第一剎那了悟時,於一切法的現證中,對於應了知的自相具有各別了知的本質。‘通達’是現前任何法。‘道’是見道等。‘道果’是由此所成就的斷除煩惱等。 ‘智’是決定共相的本質。‘識’是決定別相的本質。‘生滅’,如世間所定,在非剎那方面是生、滅和由他因所作。 在剎那方面,僅從自相續而生的滅是斷除一切煩惱。‘修習’是心中反覆決定。‘離修習’是無為的具有精進差別的修習。 ‘方位’是處所的差別。‘若於他處’是指彼處趣入。‘任誰’是指以色等的本質,因為具有彼等的度量性。
།དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བྱ་བ་རྣམ་ པར་འགྱུར་བ་བོང་བ་དང་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་གཞལ་བར་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་དང་ བྲལ་བ་ནམ་མཁའི་ཆོས་ཅན་དེ་བས་ན་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའོ། །ལན་ ནི་གཟུགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་ལྷ་རྣམས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བསྔགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ སླར་ཡང་ཟབ་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཟབ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དག་གིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བལྟ་བར་དཀའ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་འདོད་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་པ་ཆུང་བའོ། །གཞོལ་བར་མཛད་པ་ནི་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། །གང་དུ་སུས་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་ཉིད་ལ་ལྷག་པའི་བྱ་བ་དགག་པའོ།།ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་དགག་པའོ། །བདག་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་པོ་དགག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་འདོན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་རྣམས་འོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པའོ། །ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་སྔར་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ མཐུན་པ་ནི་བཟློག་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་བཟུང་བའི་སླད་དུ་སྟེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་མཚན་མར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་ནི་མི་འཛིན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ནི་ལྷའི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་བཅཝ་ ལྔ་པའོ།
其義如是:若一切智性是有作用變化、具有存在和住處、單一方向、可度量的分別性變化,如是存在時,則以色等諸法而現前圓滿成佛。 由於彼離開彼相,具有虛空法性,故彼不是由色等諸法而現前證悟,因為彼等不存在。 真如即是彼等無差別體性之現前證悟。 為何如是?此為問。 答曰:色性等,色即是圓成實色。如是受等。 由遍計所執和依他起的色等諸法不存在性,彼時滅盡故,于圓成實色等如虛空者,是一切智性之體性之密意。 如是聞深法已,諸天以’世尊甚深’等讚歎已,以如來少欲性,複次宣說甚深性而說:‘爾時’等。深者,因無二取行故。 難測深者,因遍計所執和依他起二者所障故。 難見者,因非世間修道之境界故。 難解者,因聲聞緣覺等亦不以出世間智慧了知故。 欲作不作者,是精進微小。 趣入者,是令歡喜。 以’於何處任誰’等否定此中增上作用。 以’因虛空甚深’等否定業。 以’因我甚深’等否定作者。 有處誦為’一切法以無障礙性故甚深’。 一切法所得彼等以無來性故甚深。 ‘希有’者,因先未見故。 ‘稀奇’者,因具因果殊勝故。 相違者是相反。 何以故?為不執取,此是執色等為相,異此即是不執。 帝釋等諸天所表示品即是天品,為第十五品。
། །།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུང་བར་ནུས་པའི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོའི་མི དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་འདི་ཡིན་ལ་དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི། གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ངོ་ བོར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གཅིག་གཞན་དུ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་སེར་པོ་ལའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །འདིས་ ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་མེད་པར་གསུངས་པས་སོ།།ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་མེད་ པའོ།།དེ་བས་ན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འཐད་པ་གསུངས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གང་དུ་ཡང་ ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི། ལམ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལམ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེས་པ་དག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་གཅིག་གཞན་དུ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ནུས་པའོ། །གཉི་ གའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་དུ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ནི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་དོ་ཟླའི་མཚན་ ཉིད་དོ།།དེ་མེད་པས་ན་དོ་ཟླ་མ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགལ་བ་ཅན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་མེད་པས་ན་གནས་ མེད་པའོ།།མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པ་ལ་གང་དུ་ཡང་རབ་ཏུ་གནས་པ་མེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཐད་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་རང་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་གཞན་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་རམ། གཉི་ག་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བརྟག་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་རང་ལས་ སྐྱེ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཆོས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
現在,對於長老須菩提如何爲了不執著而說法,如此明示的是’一切法皆不可得’等。能取的遍計所執和依他起的本性不可得即是空性。具有此相的法即是此,因此爲了顯示一切法皆具如是性的緣故,宣說不可得的本性即是’於一切處無礙’。若成為所緣的本性,則諸法由於相互間特徵不同的緣故,一法會障礙另一法。比如青色對黃色。由於空性的特徵在一切處皆真實生起的緣故,于任何處都無礙。 此說明諸法一切無增益和誹謗二邊。由於遍計所執和依他起的本性不存在,故無增益邊。由於不誹謗法性的本性,故無誹謗邊。因此是無礙的特徵。由於一切處無二的本性而承許的本性。 所說的道理是’由於與虛空相等’。如同虛空遍及一切而於任何處無礙。為何說’平等性’呢?‘爲了一切道不可得’。道即是安住于增益和誹謗的事物和無事物的本性,如色等和兔角等。由於彼等不可得。若成為事物的本性,則一法會障礙另一法。于無事物的本性中,為何有趣入他處的能力。由於遠離二者的本性,故空性于任何處皆無礙。 無礙的特徵即是無等的本性。爲了無二故是無比的緣故。由於具有能損害的特徵故是對立的特徵。由於彼不存在故是無對立的特徵。‘爲了無成就’即是遠離相違的緣故。處即是安住,即善趣、惡趣和涅槃等。由於彼不存在故無處。 ‘爲了無成就’即是于無成就中任何處皆無安住。為何無成就呢?因為無生即是遠離生。為何無生呢?因為一切生皆不合理的緣故。即是說,若生是法,則應從自生,或從他生,或從二者生,或無因生,此為四種觀察。其中從自生不合理,因為彼時法不生的緣故。
།མེད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་ཡོད་པ་ལ་སླར་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལྟོས་པར་གྱུར་པ་ལ་ དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ནམ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རང་ལས་སྐྱེ་བ་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་ཏེ་གལ་ཏེ་གཞན་ལས་གཞན་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ཏེ་གཞན་ཡང་དེ་བྱེད་དེ།གང་དུ་རྒྱུ་དེ་ནུས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ནུས་པ་དེ་ནུས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ནུས་པར་བྱ་བ་ ལ་ཡོད་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་ནུས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡིན་ན་ནུས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་དེ་དེ་ལྟ་བུ་གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ ནི་མ་ཡིན་ཞེས་སེམས་ལ་ཡང་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའམ་མ་འབྲེལ་བ་སྟེ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ལ་ནི་མེད་པ་ལ་འབྲེལ་པ་སུ་ཞིག་ཡིན།མ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ལ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གཉིས་པོ་འདི་ལས་གྲོལ་བ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མེད་ པ་ལས་སྐྱེ་བའང་མི་རིགས་ཏེ།དུས་རྟག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉི་ག་ལས་མིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་ གང་དང་གང་དེ་ནི།།ནམ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ངན་འགྲོའི་ལམ་དང་བདེ་འགྲོའི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་རྣམས་སོ། །དེ་མེད་པས་ལམ་མ་མཆིས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ལམ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སླད་དུའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུའི་སྒྲ་ནི་འདྲ་བ་ལའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ནི་ཏའི་རྐྱེན་ནོ། །ལས་ཀྱི་དྲུག་པ་སྟེ་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན པར་སྐྱེས་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འདི་སྲས་ཏེ་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པའོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་གསུངས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་དང་བུ་དག་ལ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།
由於無自性故,生起之因不合理。即便在生起之前法已經存在,這也不合理,因為已存在的不應再生。若已存在還需要生起,則應當一直生起,而不會有不生起的時候。因此,從自身生起是不合理的。 從他者生起也不合理,如果從他者生起他者,則一切應從一切生起。這是存在的,他者也如此。因為在某處見到因的功能和果,所以可以理解,因此不是沒有安立。對此應當說明,功能是依靠功能之因遍一切處存在,還是存在於所作功能中? 若是遍一切處,則僅是安立的情況。若是在所作功能中,對於無所作功能者,如何說明功能差別?功能差別即是如此,因為某些果僅是少許而非一切,意思是功能差別是否與果相關聯,在關聯性上,對於無者誰能關聯?若無關聯則無安立。 從二者生起也不能擺脫這兩種過失。從無因生起也不合理,因為會導致任何時候以一切方式都在生起的過失。如此觀察,勝義中生起不成立。如所說:‘非從自生起,非從他生起,非從二者生,非從無因生,任何諸事物,皆不曾生起。’ 惡趣道、善趣道和涅槃道稱為諸道。由於無彼故稱為無道。因此說爲了不得見一切道。 然後等等,隨順生起是指,‘隨’字表示相似。隨順生起即是隨順而生。對作者用’ta’詞綴。業的第六格表示欲說關係,稱為’世尊的隨順生起者須菩提’。 為何如此等等,為何是他的隨順生起者,答案如此等等。意為是世尊之子且說空性。 然後等等,由於無生故,這是對隨順生起的理由的說明。意為因為父子二者都無生故而相似。若是無生,如何成立父子關係,此為所含之意。
།རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་པ་ནི། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་བས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འོང་བ་ཡང་མེད་སོང་བ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ལས་ཀྱང་འོངས་པ་མེད་པ་གང་དུ་ ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་དང་རོ་གཅིག་པའི་རྟོགས་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ་སོར་རྟོགས་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་ མེད་པ་དང་པོ་འདས་པར་གྱུར་པ་ལ།མདོར་བསྡུས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ས་དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཏན་དུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གསང་བར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཁ་ཅིག་བདག་ཅག་གིས་མི་མཐོང་ཞེས་དམུས་ལོང་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མུན་པ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པའི་ཉི་མའི་དཔལ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་བག་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གང་ཞིག་འདི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་ སྣང་བ་ཙམ་དེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་རྗེས་སུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་ཆ་ཙམ་ལ་ཡང་ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི བ་གླང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་ཆ་ཙམ་ཐ་མ་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་ཙམ་གྱི་བློས་རྣམ་པར་བསྟན་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་དེའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ལས་དེའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ རྟོག་པར་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་དེའི་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན། གཅིག་ཉིད་ལ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
以’隨順生起’等所說的其他論據是:隨順生起,即隨順如來的真如,因此也是隨順如來而生。隨順而生即是’隨順生起’的意趣。 如同如來的真如是無來無去,同樣長老須菩提的真如也是無來無去。這表明如來的真如與須菩提的真如是平等的。爲了成就隨順生起的意義,說’既無來也無去’,即從何處也不來,往何處也不去。 ‘如是’等是總結。一切法的真如一味的這種證悟,是出世間智慧的本質,通達遍及一切的法界的各別證悟,在經過第一無數劫之後,簡要來說,在歡喜地見道本性的初地上,于諸菩薩中正確生起。 菩薩在其他諸地中,對真如有不同層次的證悟而得清凈。在如來地上,其清凈是永恒的。 如是,對於一切如來智慧的秘密,作為菩薩們世間與出世間一切圓滿之因,有些人說’我們看不見’,這就如同盲人對能徹底驅除黑暗的日光之威德加以誹謗,是在行持極大的放逸。 如所說,某法僅是離開能取等的顯現,與前後不相連續,即使在自身部分上也是最終的,因此對於色等的真如,也不見有如牛等為他人所遍計的互異相的色等顯現之外的差別。 對於一切緣起,為何在自身部分最終性上能證知這些不同相呢?是通過證悟真實性。因為對於互異相的色等顯現,以離開補特伽羅等的唯識智慧顯示后,安立為真如。 而這也不能離開其分別念而被觀察到。因此,從彼而成就其本質。若說所分別的真如不成立,則離開分別也如何能成就彼?因為在一性上安立種種性時,一切處都是一分別的相故。
།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ ཐ་སྙད་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་བརྟགས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ།།འདིར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པར་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་བརྗོད་པ་དེ་མ་རིག་པས་ལོང་བ་ལ་ལྟོས་པས་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། མ་རིག་པ་ནི་སྐྱེས་གྱུར་པ། །མིག་སེར་གདུངས་པ་འཇུག་པ་ལྟར། །མི་བདེན་དོན་ནི་མཐོང་བར་བྱེད། །བདེན་པ་བསྒྲིབས་ནས་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་ལ་མི་སྣང་བ་ནི རྒྱན་ཁོ་ན་སྟེ་སྐྱོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པར་བྱས་པའི་ལུས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་མཐའ། །མཚན་མ་མེད་དང་དོན་དམ་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་གྲངས་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་གཞན་དུ་མེད། ། དེ་འགོག་པ་དང་འཕགས་པའི་ཡུལ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཕྱིར། །རིམ་པ་ཇི་བཞིན་རྣམ་གྲངས་དོན། །འདི་ལ་འགྲེལ་པ་ནི་གཞན་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་མཚན་མ་དགག་པའི་དོན་གྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་ལ་ཡང་གསུངས་པ། །དེ་ཉིད་དོན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་།ཅིག་ཅར་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །རིམ་པ་ཇི་བཞིན་ཐོབ པར་འདོད།།གཉིས་ནི་ཡང་དག་མི་དམིགས་པས། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་འགྲོ། །དེ་དང་བྲལ་བས་ཡོངས་གྲུབ་ནི། །གཉིས་མེད་པ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད། །གླང་པོ་ཆེ་ནི་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཡི་རྣམ་པར་བྲལ་བ་དང་། །ཤིང་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཅིག་ཅར་སྒྱུ་མ་ལ། །སེམས་ཙམ་ཉེ་བར་ དམིགས་པས་ནི།།དོན་ལ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཅེས། །ཤེས་བྱའི་དོན་ནི་མི་དམིགས་པས། །སེམས་ལ་ཡང་ནི་མི་དམིགས་པ། །གཉི་ག་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཉེར་དམིགས་པས། །སེམས་ལ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ འགྱུར།།ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཁྱབ་བདག་ཉིད། །རང་བཞིན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་པས། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །བློ་ལྡན་སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་བཤད་རིགས་པ་ལས་ཀྱང་། དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་ པའོ།།དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སླར་འདི་ལ་ཚད་མ་ཅི་ཞིག་ཡིན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི།དེ་ཚད་མ་སྟེ་གཞན་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།
因此,真如的名言也是爲了遮止人我等名言分別而假立的僅是遍計所執的相。在此應當說明,所說的’不見真如有差別’這句話,是針對無明盲目者而說的善說。如經中所說:‘無明若生起,如同患黃眼病,見到不真實義,遮蔽真實而住。’ 因此,凡夫智慧不能見到這個,這只是功德而非過失,因為這是聖者的境界。正因為如此,這稱為勝義諦。不是僅由分別念假立的有形體的,因為是聖者各自證悟的緣故。正因為如此,以無顛倒義稱為實際。如是亦說:‘真如及實際,無相及勝義,法界等異名,空性之略說,無顛倒無他,彼滅及聖境,聖法之因故,如次為異名。’ 對此解釋為:以無他義故為真如,以無顛倒義故為實際,以遮遣相義故為無相,以是聖者智慧境界故為勝義,以是勝義智慧境界故為法界等。關於三自性亦說:‘于彼義別觀,頓時於三相,遍知及斷除,如次而獲得。以二不得故,二相皆遠離,由離彼故成,無二而觀察。’ 如同大象不可得,遠離彼之相狀,及見於樹木,如是頓時于幻,唯心而得見,于義不可得,所知義不得,於心亦不得,二俱不可得,即緣於法界。緣於法界故,心成不可得,能緣遍主體,成就自性義,證得無上覺,智者具三身。’ 《釋量論》中亦說:‘殊勝智慧出世間,其義即是勝義諦。其境非是自相,因為其所詮非是共相為境故。複次於此量為何?是世間智抑或出世間智?決定是出世間,出世間后得世間智是量,其他非量。’
།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཁམས། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །དེ་ཡོད་པ་ལས་འགྲོ་བ་ཀུན། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་པ་ཡང་། ། དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་འགྲོ་བྱ། །རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་ལ། །མིག་མེད་འོད་ཟེར་གྱིས་འབར་བ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐོང་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྣ་བ་མ་ཡིན སྣ་མ་ཡིན།།ལྕེ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་མར་གྱུར་པ་ནི། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྟེན་མེད་དེ་བཞིན་མི་གསལ་བ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བསྟན་དུ་མེད། །གང་ཞིག་འབྱུང་མིན་འཇིག་པ་མིན། །རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པ་མིན། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ། །ཡིག་མིན་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོན་དམ་ཡང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྫས་སུ་འདོད། །དེ་ནི་བདེན་པ་མི་སླུ་བ། །དེ་རྟོགས་པ་ན སངས་རྒྱས་བརྗོད།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྐྱེ་བ་མིན། །འགག་པ་མེད་པ་ནམ་དུ་ཡང་། །དུས་ཀུན་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད། །ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་དྲི་མ་བྲལ། །ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻ་ཌཱུརྱ། །དུས་ཀུན་དུ་ནི་འོད་གསལ་བ། །རྡོ་བའི་ དབུས་སུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས།།དེ་ཡི་དོན་ནི་སྣང་བ་མིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀུན་དཀྲིས་པ། །ཤིན་ཏུ་དྲི་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །འདི་ནི་འཁོར་བར་སྣང་མིན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་དེ་འོད་གསལ་བ། །ཁམས་ཡོད་ན་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །སྐྱེས་པ་གཟུགས་ནི་མཐོང་ བའི་ཕྱིར།།ཁམས་མེད་པ་ལ་བྱ་བ་ནི། །ངལ་བ་འབའ་ཞིག་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ཙམ་ཡང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལ་འཕགས་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ནི་བྲི་བར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་གེའི་རིགས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ཡང་འདིར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་བདེན་པའི་ རྟེན་མ་མཐོང་བ་ནི་རྟོག་གེ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཕྱོགས་གཅིག་མ་ངེས་མ་ཁྱབ་པ། །ཀུན་རྫོབ་པ་དང་ངལ་ལྡན་ཡང་། །གང་ཕྱིར་བྱིས་པའི་རྟེན་རྟོག་གེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཡི་དེ་ཡུལ་མིན། །དེ་བས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་གཉིས་དང་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྡོག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་གང་ཞིག་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དབང་ནི་དོན་དམ་ པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དྲི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཐ་ སྙད་དུ་ཡོད་པའོ།།གང་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།
為此而說:無始時之界,是一切法之所依。由其存在故,一切眾生,以及證得涅槃,皆由信心而至此。于自然生者之勝義,無眼者不見光芒熾盛之日輪。 如是,此偈頌亦成隨順。眼非量,耳非量,鼻非量,舌非量,身與心亦非量。若此等根成為量,則不應有聖道所作。 聖龍樹亦云:無所依故不明顯,不可思議不可示,非生非滅,非常非斷,等同虛空,非文字非智慧境界。彼即勝義諦,如是性即是實體。彼即不欺誑諦,證悟此即稱佛。 如是,在法界贊中所說之生:法界非生,任何時候亦無滅,一切時中無煩惱,離始中末諸垢染。猶如琉璃寶,恒時光明凈,為石所包裹,其義不顯現。如是為煩惱所纏,極凈法界,此于輪迴不顯現,涅槃彼光明。若有界則有作用,為見所生之色故,無界者之作用,唯是徒勞。 凡是于共相勝義中存在者,聖者與論師之言可書,然此處立理論之理由亦無意義,未見真諦所依即是理論。如所說:一分不定不周遍,世俗及具疲勞者,因是愚者所依理論,故非其境界。 因此,于自相中離二相之性質,以遮詮言說,一切時中為分別識所取者,說為真如與法性,若有人如是說者,于彼等即是大顛倒,圓成實性如是世俗有即成世俗有。依他起則為勝義有。然實非如是。 于真如之決定問答中,聖無著說:世俗有之體性是遍計,實有是依他起。何者為世俗有?即是世俗有。何者實有即應知為世俗有。何者為勝義有?圓成實性,最勝智慧之義即是勝義,即是真如。
།དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྫས་དང་ཐ་སྙད་ དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དོན་གྱི་བྱ་བ་ནུས་པ་གང་། །དེ་ནི་འདིར་ནི་དོན་དམ་ཡོད། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་བཤད་པ། །དེ་ དག་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ལའོ། །ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འདིར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པའོ། །ལུང་ལས་ནི་ཟློག་པ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་མཁན་པོས་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་གསུངས་པ། ཐུབ་དབང་བསྟན་པ་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་འདོད་དེ། །གང་ཞིག་རྟོག་གེའི་ལམ་གྱིས་ཆོས་ ཉིད་ཁྲིད་པར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཅི་ཞིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནས་བཟུང་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དེ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་ཅི་ཞིག་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ ཏེ་ཅི་ཞིག་སྔ་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དོགས་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་ནས། གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་འོན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་གཉེན་པོར་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྟོང་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཅུང་ཟད་ དངོས་པོ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྒྱལ་བས་གསུངས། །གང་གི་སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་སྟེ། །དེ་རྣམས་བསྒྲུབ་བྱ་མ་ཡིན་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་ བའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་པ་དེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གནས་པ་ཉིད་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་འདིས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།
又彼勝義之相,實物和名言以及世俗之相等不可思議,即是不可言說之故。因此,在因明論中《量論》說:‘能作所訣功用者,此中說為勝義有,其餘說為世俗有,彼等自相共相也。‘此中者,即在因明論中。世俗量之相於此所說,是此之理。經中則相反,自相是世俗有,共相是勝義有,此是密意。因此,論師在此因明論中如是解說。如同大師法稱亦說:‘于佛教法極遠離,若欲以理趨法性。’ 彼如是性與此般若波羅蜜多有何差別抑或無別?譬如一切法之自性于未清凈眾生位亦有,彼如是性于菩薩歡喜地時悟入,從此即稱為般若波羅蜜多。于極清凈位中,彼即是諸佛法身。于得阿羅漢果時是何隨行耶?抑或何為先前?生此疑問時,長老須菩提自說:‘從最初’等。彼者,即隨順如是性。 因何生疑問時,以’彼即是’等說明如來如是性、一切法如是性、須菩提如是性為一性隨行,為成立此義而說:‘若如是性為空性之體性所有,如是則非如是性亦應有非空性之體性,無有違品則不應理為對治,由此一切法亦應成非空。‘所說’彼如是性亦非如是性’者, 密意是:如是性是勝義,勝義亦離有無等一切戲論,因此無有少許如是性之他法,故如是性非如是性。如說:‘空見一切之,決定出離佛所說,若執空性見,彼等非所成。’ 如是性之住何者,以彼住等,住性即是住性。以此法住相亦顯示無別一性。
།རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ པ་ནི།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔ་མའི་རང་བཞིན་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་གཞན་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །འདིས་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཅིག་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།དེ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་ལས་གཅིག་པའོ། །གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་བྱ་བའམ་གཉིས་སུ་བྱར་མི་ནུས་པའོ།།དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་ལྟར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གང་གི་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱིའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གཅིག་ལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གང་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ལས་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་ནས་སམ་དུས་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དེ་བས་ན་འགའ་ཞིག་ཏུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གང གི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྔ་མ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །མ་བྱས་པའི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱང་ཡིན་ཏེ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཉིད་གནས་བརྟན་ལ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། མ་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་བས་ན་གནས་བརྟན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་སུ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་རྗེས་སུ་སོང་བའོ།
另外以其他方式所說的’一性’是:‘無變化’等等,由於隨順前者的自性故為無變化。由於不生其他自性故為無轉變。此說明不變的圓成實性,由於無分別的自性故為無分別。由於非是分別的對境故為無分別。此說明以無顛倒的圓成實顯示圓成實。 關於一性說其他理由是’如何’等等,於一切無礙是因為遍及一切處。‘此即是一’是說由於類同性故也如是。所說’無二’是指自性為一。‘不可成二’是指不能分別或成為二。因此是無二的真如,由於無一切差別相的無二故也是真如。 如所說’如何是如此’,‘非任何之真如’是所要證明的。‘由於任何’是指各別確定的關聯。‘彼真如’是說非如是,而是一切性的意思。如何是這樣呢?‘非任何之真如’是指一切諸法性中彼真如是一,而非於某一處。 又問’此亦為何’所說:‘從任何真如是’,即是從任何各別確定的境處或時間。‘將證知真如體性’非如是,而是從一切境處和時間中彼即是真如,因此非某處各別確定關聯的真如,而是一切的。由於彼真如非任何的,因此彼為無二,即前述隨順而主要總攝的是’如是’等。 ‘無為之性’即是無為且由於常故也是真如,由此隨順如來。如是以如來真如隨順性對上座顯示后,為顯示隨順於如來性而說:‘所謂無為真如’等等,由於真如是無二故,上座隨順於如來性,與如來一起成為一性隨順。
།འོན་ ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བ་གནས་བརྟན་ཡོད་མོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་སོང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། གནས་ བརྟན་དག་ལ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལྟར་གཉི་ག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་གནས་བརྟན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཡང་སྤྲུལ་པའོ། །སྟོང་ཉིད་ངོ་ བོ་ཡིན་པ་སྟེ།།བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་བསྒོས་གྱུར་པ། །རླུང་གིས་བསྐོར་བས་བརྟན་གྱུར་ཏེ། །ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྡོ་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །འདི་གཉི་ག་ཡང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་བྱེད་ཀྱིས་དོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་གང་ཞིག་ཐ་དད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་མི་དམིགས་པས་སོ།།ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཅིག་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་སྟེ། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བའོ། །གསུངས་པའི་རིམ་པས་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོགས་པ་དགག་པར་བྱེད་དེ། འདིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་འགའ་ཞིག་ནི་རབ་འབྱོར་རམ་གཞན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལ་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ལ་ལྟུང་ བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ཡང་དེ་ བཞིན་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།
然而,如來和長老須菩提二者由於具有同一真如的緣故,以真如隨順如來的長老雖然存在,但是對於如來本身,如何隨順如來和長老二者是有差別的緣故,爲了斷除這種疑慮,如同真如一樣,二者如來和長老也因為是真如的本性的緣故而無差別,爲了顯示這一點而說’如同如來的真如’等。 於一切方面對境和時等不作意、無分別,‘無分別’如前所說。‘如是’是指由於無分別、無分別的本性的緣故,從空性中如來自身也變化出了須菩提。 ‘空性為本體,由習氣所薰染,由風所環繞而堅固,法性如同巖石’,這是其密意。 ‘此二者皆非時分且無差別’是指以能破除而捨棄。‘不見有差別的緣故’是指二者和真如所化現中,任何能造成差別的因都不可得。 總結是’如是’等。現在顯示由於如來真如和一切法真如是一性的緣故,長老隨順如來,以’如同如來真如’等來說明。 ‘非他’是指非他性。由於無二的緣故,既是非他又是真如,因此是非他真如。‘隨順彼’即是隨順如來。 依照所說的次第,爲了遣除對’隨順’這一法是勝義的懷疑而說’於此某處某’等。‘於此’是指由於顯示隨順,‘某’是指須菩提或他人。‘某處’是指不趣近於隨順如來或他人,因為隨順之法勝義中無有,這是其密意。 以’如是’等作總結。以’如同彼如來真如’等顯示此義:如同諸如來以遍計所執自性於三時中墮落者,其真如也不為三時所攝,如是一切遍計所執諸法,彼等之真如也不為三時所攝。 如是,長老須菩提的真如也不為三時所攝。因此稱為隨順如來。
།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དེས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བདེན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་ནི་ཐོབ་པའོ། །དེ་ ལ་བདག་ཉིད་གཅིག་པར་རྣམ་པར་གནས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།བསྟན་པ་འདི་ལ་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དེ་གསུངས་པ་ནི་འདི་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དྲུག་དང་ལྟས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འགུལ་བ་ ནས་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་འུར་འུར་གྱི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་འགུལ་བ་དང་གཡོས་པ་དང་ལྡེག་པ་དང་འཁྲུགས་པ་དང་ཆེམ་ཆེམ་དང་འུར་འུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མཐུ་ཆེ་བའི་ལྷ་ རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉི་མའི་སྒྲ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་འཁྲུག་པ་ལས་སོ།།བརྟན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པའི་དོན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ལས་སོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བར་བར་དུ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འགུལ་བའོ། །ཤིང་རྣམས་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགུལ་བ་ནི་གཡོས་པའོ། །མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལྟར་བསྐོར་བ་ནི་ལྡེག་ པའོ།།ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་འཕྲོག་པའི་སྒྲ་ནི་འཁྲུགས་པའོ། །འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཆེམ་པ་ཟབ་པའི་སྒྲ་ནི་འུར་འུར་བའོ། །ཡང་ན་སའི་འགུལ་བ་དང་ཤིང་ཐམས་ཅད་གཡོས་པ་དང་། ས་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལྡེག་པ་དང་ལྷའི་རྔ་རྣམས་ ལ་འཁྲུགས་པ་དང་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆེམ་ཆེམ་པ་དང་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱི་འུར་འུར་བའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ལ་དལ་ཞིང་དལ་བ་མཐོང་བ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འགུལ་བ་དང་གཡོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཕྱིས་ ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་རབ་ཏུ་འགུལ་བར་རབ་ཏུ་གཡོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིས་ནས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་འགུལ་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་གཡོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པ་གང་ཞིག་འགུལ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྤྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་འདོད་པས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དྲུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ལྟས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།
以’如來的真如’等詞所要表明的是:以如來的真如,即過去等諸法的真如,因此由於是一切真如的本性,所以是如來的真如,稱為’須菩提的真如’。 對此真如所說的殊勝本性,是以’此即是真如’等來說明的。 ‘將獲得如來之名’是因為說’須菩提,所謂如來是真如的異名’。 如實而去即是證得。由於安住於一體性中故為如來。 宣說在此教法中所生起的是以’當說此法時’等來說明的。 從震動乃至大聲轟鳴,將如何成為六種變化和十八種大瑞相。 其中震動、搖動、涌動、戰動、吼聲、轟鳴稱為六種變化。 其中由兩種因緣而生起這些震動等:由大力天眾聽聞正法所生的歡喜和極喜的日輪聲音環繞和震盪而起。 爲了使堅固世間也能顯現過去如來所說法的自在性,爲了了知殊勝本性,是從法性的力量而起。 其中,以一方面間斷性地搖動稱為震動。如同樹木般以整體性搖動稱為搖動。如同火輪般旋轉稱為涌動。 極為可怖而非決定奪取的聲音稱為戰動。戰動本身發出深沉聲音稱為吼聲。吼聲更為深沉的聲音稱為轟鳴。 或者,大地的震動、一切樹木的搖動、一切山嶽的涌動、天鼓的戰動、海洋等的吼聲、云的轟鳴。 對於這些,先前所見的最初狀態是緩慢的,這是以’震動和搖動’等來說的。 後來逐漸增強,這是以’極為震動極為搖動’等來說的。 之後變得更大,這是以’普遍極為震動普遍極為搖動’等來說明的。由於想要以總體性來說明震動等的小、中、大,故說為六種變化。 由於想要說明小、中、大的差別,故成為十八種大瑞相。
།ཅི་བཞིན་ཞེས་ གསུངས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ལྟས་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི། གཞན་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་རྣམས་ ལ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདོན་པ་འདི་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འབྲེལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟས་ཆེན་པོ་རྣམས་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་འདི་སྡུད་པ་པོའི་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྡུད་པ་པོས་གཙོ་བོ་བསྟན་པའི་གོ་སྐབས་བྱས་ཏེ། གཞན་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུའོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་ལྷའི་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །རྣམ་པ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་ སྐྱེས་པ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བརྟན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས་པའོ། །གནས་བརྟན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱིས་སོ།།གནས་བརྟན་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལི་ངའོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ལ་ལི་ངའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །འོན་ཏེ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་ མེད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཇི་ལྟར་སླར་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱས་པའོ།།དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཀུན་བརྟག་དང་གཞན་དབང་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཡང་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་གནས་བརྟན་ནི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་སྟེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་བརྟན་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ ཉིད་དོ།།འདི་ནི་སྤྱོད་པ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཟབ་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་དང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་འདི་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ།། འོག་ཏུ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།
如是所說,即是如來等。如是顯示大瑞相之後,顯示長老須菩提為主而隨順教法,即’複次長老須菩提對諸天子說’。此誦在某些處並不存在,故非相關。說大瑞相是結集者之語,因此結集者作主要教法之機會,其餘則為其他。‘如是’等為誰之語。 ‘如是天子等’為前述廣大成就隨順之攝義。另一方面所說即’複次’等。不隨色生,因無色故。長老亦因無故不隨色生。‘長老非有’是所立,‘不緣’是因。‘何者’即生等作用諸法。長老是能作者。‘隨生’是能作者之語尾。‘何’即色等。隨生是業之語尾。‘如是’是攝義。 若依所說次第,于隨生性中顯示無,如何復又攝彼?意趣是:由於遍計與依他起中無故,長老亦無遍計與依他起之體性,故圓成實性之體性為余。圓成實性之長老是隨生,因二者皆是真如體性故。如是無差別故,于圓成實如來中,圓成實長老隨生。隨生性即是隨生性。 ‘此是甚深行’即真如如何行持,即住于彼量,亦依世俗而入如幻佈施等,故如何甚深。於一切遍計及分別諸法轉變中,何者此離彼相而不可說之法得證,彼雖住一切時,世間人及論師等不能證得,故甚深。 下文法現證易解。‘無取而從漏心得解脫’,為何彼等是具損減法性者。
།གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྲལ་བ་སྟེ། ཅི་ཞིག་དེ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། གང་གིས་འདི་ལྟར་བརྗོད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གལ་ཏེ་ཡང་ངོ་། ། སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གནས་སྐབས་ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མི་འདོར་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །འདི་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག ལ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ།།གང་ཞིག་ཡང་འདོད་རྒྱལ་བ་ནམ་ཞིག་ན་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། འདི་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་མཚན་མའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་འདི་རྣམས་མཚན་མའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ལྷུང་བའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པ་འདི་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཉིད་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཏད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་ལ་བྱ་བའི་དཔེའོ།།འདབ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་སོ། །འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ་བསྟན་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། བྱ་ཞིག་ གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་ལ་ནི་ཏ་སེའི་རྐྱེན་ནོ། །ནམ་མཁའི་བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་བར་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱིས་ཏེ་ཡིད་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་སྔ་མ་སེམས་ལ་བཤད་པར་གྱུར་པའི་ གཞན་པ་ཉིད་དོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་ནི་རྗེས་སུ་མཁྱེན་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བའི་གཏམ་དོན་ལ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །གཏམ་འདི་ཡང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཐ་ མར་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་བས་ན་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཉི་ག་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་ བགྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །ཐབས་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་རྟག་ ཏུ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།
由於他們缺乏般若波羅蜜多的善巧方便,為何他們不會有空性、無相、無愿的修習呢?關於’如是說’,即舍利子如是說等,‘如是’等詞表示假設。 以悲心趣入佈施等,般若清凈,於一切階位不捨一切智心,是略說的善巧方便。這些大多是具有所緣見解者,具足修行六波羅蜜多。 某時任意生起的這些空性等修習,也是以’此是空性、此是無相、此是無愿’等相的修習。如是,以相的修習而修一切智心,因此墮入聲聞菩提。 關於’如何空性、無相、無愿的修習,于缺乏方便善巧者令成就聲聞果,于具足方便善巧者令趣向圓滿菩提’的疑問,以鳥為喻。 ‘飛禽’是類。這是類的詞,非顯示之詞,即’某鳥’。‘三十三天’是取詞的’塔塞’詞綴。‘住于虛空中間’是指處於中間,直至非瞻部洲為止,以心即意而如是想,如前所說心的異體性。 舍利子,如是如是。‘如是如是’是指世尊了知舍利子之語后,關於缺乏方便善巧的談義,以’何者’等而說。此談易於最後理解。 因此,長老舍利子以’如我’等說明:於二者皆缺乏者無正等菩提,于具足種姓差別者則有。‘修習般若波羅蜜多’是爲了令佈施波羅蜜多等無相,即現前修習一切法勝義體性空性智慧。 ‘方便善巧’即于其中方便是永不捨離一切智心等。世尊為開示義理而隨念,以’如是如是’等。
།ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ས་གཞན་ལ་ ལྷུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པའི་ཟབ་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འབྱུང་བར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བརྩོན་ འགྲུས་དམན་པ་ཉིད་ནི་འཇུག་པ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།མོས་པ་དམན་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དང་བ་དང་འདོད་པ་མི་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བསོད་ནམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་མི་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྙེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་དཀའ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ། །མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་རྣམས་ ལ་དཀར་པོའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དང་ནག་པོའི་ཆོས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར།གང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཆོས་འདི་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པ་ཡང་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྱུང་བར་སླ་བ་ཉིད་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ནི་དང་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་ པ་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།གསུམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི། འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ དེ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སླའོ། །གང་ཕྱིར་ཡོད་པས་གཟུང་བ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད། །དེ་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་འདོད་པ། །རྟོགས་དཀའ་ཉིད་ནི་ཟབ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བའོ།
現在對於那些尚未成熟的智者們的完全歸納,以二種方式墮入他地之相的衰損,對於以智慧波羅蜜多道為因而獲得的甚深性和正等菩提難以真實現前這一點,諸天說道: 其次從’天帝釋’等開始,‘難以現前’是指由於以無緣一切法的行為而修行之故。‘極難現前’是指即便對於生起彼等行為,教示之事也極為難行之故。 這是諸天無差別所說。世尊依據補特伽羅差別所說的是從’智慧錯亂’等開始。智慧錯亂性是由於對此本身的法見。精進低劣性是由於趣入低劣性。信解低劣是由於對圓滿菩提的信解和欲求不堅固性。 不善巧方便性是由於未以無相加行迴向諸福德于圓滿菩提故。親近惡友是由於親近不教示無相行為者故。 ‘世尊,如何難以現前’等,其密意是:由於一切諸法無實性故,了悟無實性之體性並非難行,對於實有諸法如實別別了知其相則是難行。 對於無者則不然,僅知無實性成就時,對於諸法實有者為增長白法義利及斷除黑法故,將成就波羅蜜多等行。又因為這些法不存在,所以修行也不困難,因此圓滿菩提容易現前。 世尊的回答是從’無生’等開始,一切諸法的體性有三種:遍計所執、依他起、圓成實。對於這些,第一應當了知,第二應當斷除,第三應當現證。 其中依據第一而說:‘由於無生故難以現前’,遍計所執性因為完全不存在,所以應當如是了知。凡夫們並非如是了知,因此如是現前圓滿證悟容易。 由於執著所取為有,而實極無實性,因此遍計所執,難以了悟即是甚深性。
།གཉིས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཉིད་འདི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་མི་བདེན་པ་སྐྱེས་པ་མི་བདེན་པའི་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སླའོ། །འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་དང་། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ངོའི་ཕྱིར་ནི་གཞན་དབང་ལ། །གོ་དཀའ་བ་ཉིད་ཟབ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །གསུམ་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན།དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སླའོ། །གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོར་བྱས་པ། །ཡོངས་གྲུབ་དེས་ནི་དེ་ལ་ཡང་། །རྟོགས་དཀའ་ཉིད་ནི་ཟབ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། འོན་ཀྱང བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་དེ་བས་ན་དེའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའ་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྲལ་ བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་སླ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ལས་གང་གིས་ཀྱང་དོར་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་གིས་དེ་སོང་བའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་བཟུང་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ། །ཀུན བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དག་གིས་དེའི་ངོ་བོ་ལ་དོར་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པ་དངོས་པོ་ལ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཀྱང འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་དཀའ་བ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་བརྗོད་དེ། གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱ་སླ་བར་འགྱུར་ཏེ།བྱ་དཀའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
第二種情況而言所說的是:由於無生起故稱為難生起,即此無性是依他起自性,由無明力而生起不真實,僅是不真實顯現的自性,又如是了知是無明自性故應當斷除。凡夫們並非如是了知,因此容易現前圓滿成佛。‘以迷亂體性而存在,及了知如何非存在,以彼體性故依他起,難以理解即是甚深。’ 第三種情況而言所說的是:由於無分別及無所成就故稱為難生起,即圓成實自性非是分別的體性,不為諸分別所成就。凡夫們唯行於所取能取分別中,因此容易現前圓滿成佛。‘以所取能取體性中,遠離一切諸分別性,圓成實性于彼中,難以通達即甚深。’ 世尊此密意,長老舍利子明確闡釋說:以此’空’之異名亦稱為難生起,即由於遍計所執和依他起中無有故,一切諸法唯是空性體性。然而凡夫們未如是通達,因此從通達其體性而言,以極大精進應當修證故稱為難生起。 若一切諸法無實體性僅此而言,菩薩如虛空般離諸作為而存在的話則為容易。即此所說:‘虛空作是念,我應當’等,虛空從空性體中未被任何所捨棄,為何執取虛空,菩薩則不如是。如所說:‘如是’等,‘如是’即如虛空般。一切諸法空性體性亦應由菩薩現前圓滿成佛。 由遍計所執和依他起捨棄其體性故,虛空自性住于其體性中,于現前圓滿成佛無所觀待,因此於一切法中無現前圓滿成佛,了知實相已,其後於行持波羅蜜多者作修習。於一切諸法中亦將現前圓滿成佛。如是難生起菩提之密意。 ‘若’等如是說明:若於一切諸法中以極無性故等同虛空而作,於此亦無得菩提,如是則成容易,非為難行。
།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་སྤངས་པས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང རྒྱ་བ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བའོ།།སླར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འབྱུང་བར་སླ་བ་ཉིད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་འདི་སྤྱོད་ཅིང་གསུངས་པ་ནི་ཡང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཆོས་གཞན་ནས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པར་བྱས་ནས། དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི།ཡང་ཅི་གཟུགས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེའི་ཚེ་འགའ་ཞིག་ལྡོག་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་བཀག་ནས་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སུ་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་མེད་པས་དགག་པ་བྱེད་དེ།ཡང་ཅི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིག་པར་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིས་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་དང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ནས་ཡང་འཇུག་པ་ཉིད་ལ་མི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་གསུངས་པའོ། ། ད་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ། དེ་ལས་གཞན་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གང་ཞིག་ལོག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་ནས་ལོག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི གང་ཞིག་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཚུལ་ལོ། །དེས་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཆོས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།འོ་ན་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གང་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ བཞིན་ཉིད་དེ།གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཉིས་མེད་པ་ཡོད་པའོ།
如果這樣的話,菩薩們就不會在世間修行六波羅蜜多,因為未斷除所緣想而不能趣入圓滿菩提。由於如此執著所緣的修行者們沒有菩提,因此于諸法中見到極其空無,于諸法中現前圓滿成佛,這就是所謂的最極難行。 複次,爲了預言長老須菩提容易證得圓滿菩提的意義,關於菩薩從圓滿菩提退轉這一說法,此處以四個方面來顯示:色等諸法是否退轉?是否從色等諸法中有其他法退轉?色等諸法的有垢真如是否退轉?是否從色等真如中有其他法退轉?如是以四個方面從隨順門中顯示不可能退轉之後, 又從能成佛和所成佛皆無的角度以退轉門來顯示,即’複次,色是否現前圓滿成佛’等。此時若有所退轉,則應有某法現前圓滿成佛的意趣。圓滿菩提如前以四個方面遮遣能成正覺,又以四個方面遮遣所成正覺,即’複次,若是色法是否可知為無上正等正覺’等。 如是以四個方面從隨順門和退轉門顯示不可能趣入之後,又以兩個方面顯示趣入本身的不可能,即’于意云何’等。‘真如’是指有垢真如。現在,極其清凈無垢的真如是否退轉?是否有從彼處退轉的其他法?說到一切諸法中何者將退轉后,爲了成立不退轉性而說’於法性中’等。 ‘以於一切法不住之理’是指於一切諸法不住即是方便。由此於法性中無有住法,意趣是說真如唯一是勝義有。那麼,若說勝義有的真如也將退轉,即’若是成為真如的法又是什麼’,如是妄想分別。不二的本性即是真如,離二的本性也非如兔角般不存在,然而是有不二的。
།དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་འདི་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ ལས།གཉིས་མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཡི། །ཡོད་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྣང་བའི་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། གནས་སྐབས་དེ་གང་ཤེས་བྱ་མིན། །བདག་ཅག་གིས་ནི་སྟོང་ཉིད་བརྗོད། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་། །མེད་པའི་དོན་ལ་རྗེས་ལྷུང་མིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། ། འོ་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཅི་དེ་བཞིན་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ཡོད་མོད་ཅེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལྡོག་པར་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྲིད་པ་རྣམས་ལས་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བདེན་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལས་སོ།།གནས་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ལས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་འདི་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱིར་ ལྡོག་པ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཕྱིར་ལྡོག་ནས་ཉན་ཐོས་སམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །གནས་བརྟན་གང་པོའི་གང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ཅིང་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གཅིག་པར་འདོད་ན།དེའི་ཚེ་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཞིག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་ནོ། །ཤུགས་ཀྱིས་གང་ཞིག་ལོག་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ལྟུང་བ་དེ་ནི་ཅིག་ཤོས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་གཅིག་ཀྱང་མི་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་མི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།
以其本性,諸聖者各自所證悟的勝義諦存在,這並非是事物的本性。如論中所說:‘無二即是無,有即是空性之相。‘如光鬘論中亦云:‘彼境非所知,我等說空性,即使世間共稱,亦不隨順無義。’ 那麼,所說的’以其本性存在者將會退轉’,是否意味著真實會有如是退轉呢?如是勝義諦雖然存在,但並非有任何能從有無二邊解脫的可退轉之本性,這並非如此。以’具壽舍利子如是’等,顯示此義:如是諸相確實從諸實有中退轉,然無任何法勝義諦中存在。 ‘真實性’即是二諦中的勝義諦。‘安住性’即是安立勝義諦的言說。以’何種法性之相’等,長老舍利子如是宣說。若菩薩無退轉,則一切菩薩都將成佛。退轉后將不會成為聲聞或佛陀。如是,既然有菩薩三種之說,則菩薩之三性將不復存在。 ‘以法性之相’即是以諸法安立之相。長老象軍所說及所思維:‘若須菩提認為圓滿菩提乘菩薩是一,則三者確實會出現。不從圓滿菩提退轉者即是圓滿菩提乘者。反之,退轉后墮入聲聞菩提或獨覺菩提者即是另一類第二菩薩。當連一者也不承認時,則甚至連退轉也不可能存在。’
།ཤཱ་རིའི་བུས་གང་པོའི་ཚིག་ལས་ཡང་རབ་འབྱོར་ལ་དྲི་བར་བྱེད་པ་ནི། ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་མི་བཟོད་ཅིང་གསུངས་པ་ནི།ཤཱ་རིའི་བུ་ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་ཉིད་དེ་དེ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཉིད་དེ།ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཁྱོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་འདོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལས་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོན་པ་ནི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་ལ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཅི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཡང་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོས་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །ཐ་དད་དུ་བྱར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་ལས་སོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་འདི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཐོས་པ་ལས་གནས་པས་འོངས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ བསྐྱེད་པ་ལས་སོ།།བསླབ་པར་བགྱི་བ་ནི་གོམས་པ་ལས་སོ། །འོག་ཏུ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོན་དུ་གྱུར་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དེ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འོག་ཏུ་ སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ནས་ཇི་སྲིད་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ མཉམ་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སོ།
舍利子從象的話語中又向善現詢問說:‘如何你’等等。其時長老善現對’菩薩有三種’這句話不能忍受而說道:‘舍利子,如何你’等等。一切凡夫異生以及一切聖者、獨覺、菩薩和佛的真如本性都是一體,彼等之中並無差別,如下文所說。一切皆為一體,你也認為三種菩薩,在任何情況下於無差別的真如中,如何能有一、二、三之分別,此為其意。 ‘所謂真如’是指從有垢到無垢的真如。‘于彼真如’的說法是爲了使意義明確。‘三種無所緣’是因為真如無差別且無斷滅,故為一體性。‘又真如是否有一種所緣’是指以所取能取的本性,即以事物的自性。‘無有差別’是因為自性上也無差異。‘無有不同’是指無有特徵差異。‘不可分別’是因為不見三種菩薩差別的原因。 從聽聞’此菩薩摩訶薩必定從無上菩提中出’這句話,眾眷屬欲知安住所來的必定出離之相而問道:‘無上’等等。‘當住’是從生起欲求。‘當學’是從修習。下文是顯示圓滿意樂和圓滿加行的安住。從’於一切眾生當生平等心’乃至’乃至為一切眾生作依怙’是圓滿意樂。從’自身住于遠離一切罪’乃至’乃至以隨順而歡喜’是圓滿加行。 下文加行的果報是從無障礙行直至’乃至正法住世間及無障礙性’。其中’於一切眾生平等安住’這句話的明確含義是’於一切眾生當生平等心’,這是依一切法真如的緣故。
།བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པའི་སེམས་དང་བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། གཡོ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་ བཅག་པའི་སེམས་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། མཐོ་[(]མཙམས་[,]མཚམས་[)]པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཕ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་། བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སོ། །མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོན་དང་བཅས་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །བདག་ ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ལས་ལོག་པ་ནི་བྲལ་བ་ལའོ། །ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བ་ནི་གོམས་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་ མཐུན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ།།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུགས་ལས་བཟློག་པའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ པ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བའི་ཤེས་པས་གནས་ པར་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པར་བྱེད་དེ། དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ པའི་ཆོས་སོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དེའི་གནས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སློབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ།།ཇི་སྲིད་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་འདི་ནི་སྔ་མའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་པོ་ཏི་རྣམས་ལ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདི་ལ་མདོར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ བསྟན་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་སྟེ།སྦྱོར་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་རྟོགས་དང་སྦྱར་བ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཆེན་མོ་རྣམས་ཀྱི་འགྲེས་ཉིད་འདི་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་མདོར་བསྡུས་ཏེ། དེ་དང་སྦྱོར་བ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྣན་ པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ལེའུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་སྔར་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྣམས་ལ་དྲི་བར་བྱེད་དེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །རྣམ་པར་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པའོ།
關於圓滿意樂,此處宣說十種心:平等心、慈愛心、利益心、無誑心、摧伏我慢心、無礙心、悲憫心、無間斷心、如父等心、如子女等心。 所謂’成為怙主’是指成為具有怙主。‘自身也’等,一切罪即是十不善業。遠離彼等即是斷除。圓滿勝利即是修習。 無明緣行,行緣識,此是順行緣起。由無明滅故行滅等,此是逆行。‘其他’是指他方。正確勸導即是正確攝受。宣說其功德即是稱揚功德。隨順於彼即是隨順。 同樣,從’諸諦’開始是指于苦等諦境,如其次第以遍知、斷除、修習、現證等勝智而住。‘無障礙自性’是指非因障礙而不瞭解。 因為對一切法無所執著,所以菩薩修學。‘正法住’是指殊勝菩薩們的殊勝法。從佈施波羅蜜多等乃至一切智性即是其安住。‘無障礙自性’意為菩薩不以執著見解修學。 自身也應住于斷除一切罪業。‘乃至正法住無障礙’這段文字在早期般若經典中未見。如是解釋:此般若經中是為簡略而說示圓滿意樂,並非說示修行圓滿,即是說不成就現觀相應。 這是大本中的解釋,以自語言簡略,是由執著彼等相應者所增加。 以真如為主的品即是真如品,為第十六品。 現在長老須菩提先前以’勝義中無退轉,無三種菩薩’之語,以世俗中有退轉與不退轉之密意而問不退轉之相。‘不退轉’等,即是不退轉于佛地。以此等分別而明顯,故為相。
།འགྲོ་བར་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱེད་པས་ན་རྟགས་རྣམས་སོ། །ངེས་པར་འཇལ་བར་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དཔྱད་པས་ན་མཚན་མ་རྣམས་སོ། །དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་གསུམ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ནི་དོན་གཞན་དོགས་པས་དེ་རྣམ་པར་བཅད་ པའི་དོན་དུ་འམ་ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་པའི་འབྲས་བུ་རང་གིས་རྟོགས་པ་གསུངས་པ་ནི། གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་དེའི་རྩ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་མང་པོས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྟགས་དང་པོ་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན་གསུངས་པ་ནི།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དང་གི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་ལའོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ གཅིག་ཁོ་ན་ལས་གཉིས་མ་ཡིན་མང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ་ཐ་དད་མེད་པའོ། །གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གནས་ཤིང་དེ་ ཙམ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་ལ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལས་ཀྱང་སོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཕྱི་མའི་དུས་ལ་ཡང་ངོ་། །ནེམ་ནུར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའོ། །འདི་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པའི་བློ་གྲོས་ནི་ཡིད་གཉིས་ཏེ་དེ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། ཐེ་ཚོམ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །རྨོངས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ་ནི་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་མེད ཅེས་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་དད་པས་སོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ནི་ཅི་ཐོད་ཐོད་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ལངས་པའི་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
由於這些能使人理解所以是標記。由於這些能確定衡量所以是相。即使是同一個意義也要採用三種表述,這是爲了斷除對其他意義的懷疑,或者是爲了顯示異名。 對於’我應當如何了知’這一提問的結果,自己領悟所說的是:由於他人開示是其根本,因此世尊以多種方式開示不退轉的標記。 其中,首先宣說’見到真如無二’這一標記:從’須菩提,凡夫’等,有四種,即以凡夫等的差別。這四種也稱為真如。為什麼呢? 所說的是’這一切’等。‘和’字表示因。因為這一切在真如中無二,即在凡夫地等中沒有如實的相故。這些唯是真如,如是則唯一,非二非多。 因此在真如中無二,即無差別。無二有兩種:離開事物之因及離開分別自性故不分別。由於非分別境故不分別,即具有如是相的真如,即是趣入真如法性。 若問如何趣入,所說’于真如’等,即安住並僅見於此。‘不分別、完全不分別’如前所述。‘如是趣入’即趣入如是存在。 為顯示兩種趣入而說’如是’等。‘聽聞’即于所聞。‘從此更進’即於此之後時。‘不猶豫’即不損害。與’非如是’相連,種種智慧即疑惑,不作此想。即是否如此之意。 因此所說’不懷疑’。不愚癡即遮遣非成立。那麼做什麼呢?所說’然而’等,即唯真如是一切,信解並以信心認為無有超過真如的其他法。 通達即以智慧。這是見真如無二,他人如何了知此人具有此相?所說’不會隨意而說’等,即因為從執著事物中真實超越而無所說。
།དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དོར་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་དགར་སྐྲག་པ་མེད་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱིས་བྱས་པ་ དང་མ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ནུབ་པའི་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་པས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །སྟོན་པ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་དམན་ པའི་ཆོས་མེད་པའི་རྟགས་གཉིས་པ་གསུངས་པ་ནི།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དོར་མི་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ ཏུ་འདུད་ཅིང་མཐོང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ་ནི་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སོ། །མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་སོ། །མཐོང་ཞིང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་འདོན་པའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བ་ ནི་ཁམས་གཞན་གསུངས་པའོ།།སྦྱིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའོ། །མི་རྟེན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེན་པར་བྱེད་པའམ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་གསུམ་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ངན་སོང་རྣམས་ ནི་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས་སོ།།བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐོས་པ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །དགེ་བ་བཅུ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ནས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་དེ་ལ་ཡང་དག་ པར་འགོད་པའི་རྟགས་བཞི་པ་གསུངས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་ལོག་པའི་སེམས་གཟུང་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་དེའི་ལོག་པ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྲུངས་པར་ གཞན་གྱི་སླད་དུ་ངག་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འབྲུའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་སླར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཤིང་ཤུན་ལས་འབྱུང་འགའ་ཞིག་དང་། །སྦྲང་རྩིས་གཞན་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །འབྲས་ཕྱེ་དང་ནི་ཆུས་ གཞན་ཏེ།།ཆང་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །བཅོས་ཆང་ཡོན་ཏན་འཛིན་པའི་ཆུས། དྷ་ཏ་ཀིས་ནི་འདུས་བྱས་སྨྲ། །ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པས་མྱོས་པར་བྱེད། །གང་ཞིག་དེ་ནི་ཆང་ཞེས་དྲན། །དེ་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཀུན། །དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པས། །བག་མེད་གནས་ཞེས་ གསུངས་པ་ནི།།ཞར་ལས་འོངས་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ། ཆང་གི་བཏུང་བ་ནི་སླར་བཅུ་གཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། སྤངས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །ཆང་ཉིད་ལས་ནི་གཞན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེ་ན་བདེན་མོད་ཀྱི་ འོན་ཀྱང་མི་དགེ་བ་བཅུ་གསུངས་པའི་དོན་ཁོ་ནར་ཆང་གི་བཏུང་བ་ལས་ལོག་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་མོ་རྣམས་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རྙིང་པ་རྣམས་ལས་ཆང་གི་བཏུང་བ་ལས་ལོག་པར་འདོན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།
所謂’說有意義的語言’,是指捨棄人我和法我的存在,在一切處無所畏懼,只說如是性的緣故。 ‘不觀察他人所作與未作’,是指已融入如是性一味的修行中,不可能有所退失的緣故。 ‘那些相和那些標誌’,是指依于殊勝智慧的標誌而說的複數詞。 宣說第二個沒有下劣法的標誌,即對其他導師真實恭敬等,說道:‘複次’等。‘其他’是指在此教法之外的人們。‘沙門’是指出家眾。‘不觀察’是指深深頂禮而見。 若問為何,所說’這些’等。‘知’是指世間智。‘見’是指出世間智。‘見已見’是某些版本的讀法。其中’見’是說其他界。 ‘佈施’是指恭敬地佈施。‘不依止彼’是指親近或皈依。 宣說第三個無惡趣生的標誌說道:‘須菩提,複次’等。‘諸惡趣’是指地獄、餓鬼、畜生。 ‘女人身’即是女性。爲了其他眾生聽聞佛法和教導等,因為沒有隨順,所以要完全捨棄。 宣說第四個自住十善並令他人安立其中的標誌說道:‘須菩提,複次’等。‘正受持’是指從不善業中轉變心意而受持,那也是爲了利他而修行。 為顯示未自護持而不為他人宣說的道理,說道’彼等亦’等。從穀物酒和調製酒放逸處迴轉是指: ‘有些從樹皮而生,其他由蜂蜜所制,米粉和水又是另外,酒被認為有三種。調製酒說是功德水與達他基所調配。食用飲用能令醉,凡是這些皆稱酒。此等三種一切皆與白法不相順,故說為放逸處。‘這是附帶說明的其他內容。 若說十不善業是性罪,而飲酒則成為第十一,是遮罪。如所說:‘除了酒本身之外,捨棄諸罪過。‘雖然如此,但在說十不善業時,也包含了遠離飲酒。 因為從相反面可以成就一切義利的緣故。在諸大經和舊譯般若經中並非單獨列出遠離飲酒。
།སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྟགས་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཆོས་གང་དང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་བཀའོ། །ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འཛིན་པ་དང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སོ།།ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཏུ་བྱེད་པའོ། །སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་འདི་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ འདིས་ཐུན་མོང་བར་བྱེད་པའོ།།ཆེན་མོ་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མང་བ་འདོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཉིད་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་དྲུག་པ་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ ཡང་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་ཁ་ཅིག་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་ཁ་ཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་པ་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བའོ།།འཁོར་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ངམ་གཞན་གྱིས་སོ། །ཕན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་བྱམས་པ་ ལ་སོགས་པའི་གཏམ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་རན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་ཚིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ལ་རན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འཇམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་སྨོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་ པ་དང་གཉིད་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོར་གྱི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།དེ་འོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ལམ་གསུངས་པ་ནི་འོང་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་ནི་འོང་བའོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བུལ་བར་ མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གྱ་ཚོམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་ཡང་དག་པར་མ་བལྟས་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་དང་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཡོངས་སུ་ཞི་བའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་རྣལ་འབྱོར་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་ནི། དེའི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤིག་དང་ལྡན་པས་ན་ཤིག་དང་ལྡན་པའོ། །གཞུག་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བགྲངས་པའི་ཕྱིར་ཨེ་ལ་ཙའོ། །གཟོབ་པ་ནི་ གཙང་བའོ།།གནོད་པ་ནི་གདུང་བའོ། །སྐྱོན་ནི་གཞན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ། །སྲིན་བུའི་རིགས་ནི་སྲིན་བུའི་ཚོགས་སོ། །གང་དག་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ལུས་ལ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་ངོ་བོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གསུངས་པ་ནི།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མངོན་པར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ།
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。