d3808聖般若波羅蜜多十萬頌二萬五千頌及一萬八千頌廣釋蘇仁陀菩提 耶喜德c3.5s|d3808聖般若波羅蜜多十萬頌二萬五千頌及一萬八千頌廣釋蘇仁陀菩提 耶喜德c3.5s(續6)
如果事物和所緣如實存在的話,那麼色、受等一切法也存在,菩提心、諸波羅蜜多、蘊、界、處等乃至佛不共法也都將存在。如果事物和所緣如實不存在的話,那麼一切都不存在,那麼事物、所緣、善根、隨喜、福德事等不存在時,迴向如何能成就,這需要解釋。 如果事物和所緣如何,菩提也如是,心也如是,意思是如同事物和所緣不存在一樣,菩提心等如果也不存在的意思。 第十九品。說此語時,菩薩彌勒說:‘如果是通達空性、已經成熟的菩薩,那麼這樣無相的迴向是沒有過失的。如果是未成熟、未善學的初學菩薩,對他們來說這種過失是合理的。‘通達空性者不以相而回向。 尊者須菩提,‘如果菩薩摩訶薩行持六波羅蜜多’等,是說因為他是初學者,所以沒有顛倒相應的過失。之後’尊者須菩提,如是所說不應在初入大乘菩薩前宣說’等,是說初學菩薩不是宣說此空性的法器。 ‘若於此僅有信解’等,是說若為其宣說會導致已得退失和未得退失的過失。‘應在不退轉菩薩前宣說’,是說對已成熟者宣說則無過失。 然後’尊者須菩提,菩薩摩訶薩應當如是以隨喜相應的福德事迴向無上正等菩提’等,是說勝義的迴向。 以相而作迴向有四種不合理:隨喜心和迴向心二者無法相遇,緣事物、善根和福德事等無法相遇,能迴向和所迴向二者無法相遇,迴向也不存在,因為隨喜並將彼等善根迴向無上正等菩提之心已滅已盡而無,成為變異,這是說明二心無法相遇。
།དངོས་པོ་དེ་དག་དང་། དམིགས་པ་དེ་དག་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཟད་ཅིང་འགག་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཅི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོའམ། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ནི་སེམས་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པར་སྟོན་ ཏོ།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། སེམས་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་བརྟགས་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བར་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དྲིས་སོ། །ཡང་ བྱམས་པ་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས།དེས་ཀྱང་བསླབ་པའི་དབང་གིས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐོས་ནས་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་བ་མེད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྤྱིར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ནས་། དེའི་འོག་ཏུ་བྱམས་ པ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལམ་གྱི་རྒྱུན་བཅད་པ།སྤྲོས་པ་དང་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་འབྱེད་དོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དྲིས་པ་དང་།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་འགྲེས་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་མེད་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྱི་དེ་ ལས་གཞན་དུ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་པའི་སེམས་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱང་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་ན་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གཉིས་པའོ།
那些事物、所緣、善根以及與隨喜相應的福德事物也不會滅盡和消失,‘若是變化’等詞是顯示無有事物等。 心是否能迴向心?如果心迴向心,則心不會相遇,這是顯示無有能迴向和所迴向二者。 ‘心的自性是不能迴向的’這句話是顯示無有能迴向的心,即顯示心是無實體性的本質,所以是假立的,無實體是不能迴向的。 如果菩薩大菩薩行持般若波羅蜜多時如是了知’般若波羅蜜多是無實體的’等詞是顯示無實體的特徵。 其後,菩薩彌勒又問尊者須菩提:‘初入大乘的菩薩大菩薩如何’等詞是詢問初入大乘者的隨喜和迴向二者的本質。 ‘彌勒,如果初入大乘的菩薩’等詞是須菩提顯示他也應以學處的力量通過無所得的方式來行持。 ‘他聽聞那些魔業后不會減少或增長’是因為不對它們作分別。 ‘將攝受菩薩種姓’是緣念真如。 此後總的顯示隨喜的種類,其後’彌勒,複次初入大乘的菩薩大菩薩對斷除道流的諸佛世尊、以離戲和有的方式斷除相續’等詞是開啟勝義諦的闡述。 其後菩薩彌勒詢問如何才不會顛倒,然後長老須菩提宣說了九種無過失的迴向。 其中’由於無六種想,不會顛倒,若非如此則會顛倒’是第一種。 ‘由於緣念諸佛等的心和迴向心都滅盡,菩提也無有,諸法也是自性空性,迴向也無有,所以勝義中無有迴向’,如是思維則是相應的迴向,這是第二種。
།དེ་ནས་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ན། དེ་དག་ཟད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ བླ་ན་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་ཤིང་མཆོག་ནས་མི་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པའི་བར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མཚུངས་པར་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་བྱས་ཏེ། ཡོངས་ སུ་བསྔོ་ཞིང་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་འདས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མཚན་མར་བྱེད་ཅིང་ཡུལ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་མི་བྱེད་ ཅིང་ཚད་མར་མི་བྱེད་ན་དེ་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་མཚན་མར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གཉིས་མི་འགལ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ནས་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་ རྒྱས་དེ་དག་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་དག་དང་། སེམས་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་ཞིག། །དེ་ལྟར་མཚན་མར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གནང་བ་མ་མཛད་དེ།དེ་ནི་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་དུག་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་བསླབ་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ དག་གིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དུག་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་འགྲེས་ནི་བདུན་པའོ།།དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་དང་དུས་གསུམ་དུ་མ་ གཏོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་དུག་མེད་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་དུག་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པའོ།
其後,對過去、未來、現在的聲聞眾和菩薩眾以及諸佛和一切凡夫的功德隨喜後作迴向時,于彼等作盡滅作意,作無迴向作意,作自性空性作意時,以無上回向而回向,此為第三。 其後,若了知彼迴向功德之造作,一切法皆離,一切法亦自性離,從最勝至不等及等之間以迴向而回向,此為第四。 其後,如前對一切善根隨喜后迴向菩提時,了知諸佛及聲聞、獨覺、諸菩薩與諸善根、迴向、菩提及迴向心彼等自性相等而回向,此為第五。 其後,于諸善根作相而回向,且於過去諸佛以過去作意作相及作意為境,則成顛倒。若於彼等善根及彼等造作及彼等發心不作了知亦不作量,則彼為正迴向,此為第六。 其後,彌勒菩薩思維無相與迴向二者如何不相違而問,其後長老須菩提開示說彼乃是諸善巧方便菩薩之所為。其後彌勒菩薩如是開示:欲正迴向之菩薩應如是觀察,彼等諸佛及彼等善根及彼等造作及彼等心亦非有,然我于彼等一切作相而分別。如是作相及分別而回向,如來不隨許,彼如同美食與毒相等。是故不應如是迴向亦不應學習。是故以佛為量,如彼等諸佛世尊如實了知彼等一切,我亦如是迴向,作如是迴向之無毒迴向次第,此為第七。 其後,以作意一切法不攝於三界三時而回向則無毒。除此之外迴向則有毒,此為第八。 其後,我當以佛智行境之法性而回向,此為第九。
། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚིག་ལས་རྣམ་པ་མང་དུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བར་བསྟན་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། བསམ གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་པས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྐྱེན་བཞིས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ རྣམས་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྐྱེན་བཞི་དང་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྐྱེད་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་པས་ཀྱང་ལྷག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་གཟུགས་མཆིས་སུ་ལགས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་ཡང་མི་ཤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཀུན་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བསོད་ནམས་སྔ་མ་རྣམས་ནི་མཚན་མའི་ འདུ་ཤེས་དང་།དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་པས་དམན་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ལྷག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལྷའི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་འགྲེས་གཉིས་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གི་མི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་འགྲེས་སོ།།མི་ལེན་མི་གཏོང་། མི་རློམ་མི་བརྙས་ཤིང་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དམན་པ་དང་ལྷག་པ་མེད་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང བ་གཅིག་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཚུངས་ཏེ། དེ་དང་མཚུངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྔར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་འབྱུང་བ་མེད་དོ།
其後,世尊對其言語多方隨喜后,以三種方式顯示福德增長:三千大千世界一切有情所修十善業道、禪定、無量、無色定、獲得神通等福德,不如無執著迴向之福德更多,此為第一。 其中,若有人以四事供養彼等一切有情成為預流果等乃至阿羅漢、獨覺之間者直至命終所獲福德,此迴向福德更勝,此為第二。 于彼,若十方一切有情各以四事及一切安樂資具,於一切有情成為菩薩者,各別供養恒河沙劫所獲福德蘊,此迴向福德亦勝彼等,此為第三。 世尊,若此福德事有形色者,則恒河沙數世界亦不能容納,此為’不能盡’之意。 其後,前述諸福德因具有相想及所緣想而為劣,而回向福德蘊則無彼等故更勝之義。 其後,欲界天主諸天及一切梵天作供養及稱讚之義二種。 其後,顯示三千大千世界一切有情成為菩薩者有所緣迴向福德蘊,不如一菩薩無所緣迴向福德蘊更大之義。 ‘不取不捨,不慢不輕且無所緣’者,謂諸佛及諸善根以真如義無劣無勝故顯示平等性。 如是,以無生滅、煩惱、清凈等故,如諸佛及聲聞、獨覺、菩薩等及凡夫彼等及諸善根,迴向心亦住于真如等,如是我亦隨喜,此為一隨喜。 其後,一切法解脫平等,以彼等平等故一切法平等。一切法以自性空故,昔為凡夫時無縛無解。一切法以自性清凈故,先無煩惱后無清凈。一切法本來寂靜故,先無因緣所生。無自性故無生起。
།ཕྱིས་འགག་པ་མེད་ཅིང་འཕོ་བ་མེད་པ་དང་ འཇིག་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དང་། འཕོ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་མོ་ཞེས་སོ་སོར་ རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་གཉིས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསོད་ནམས་བསགས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཏེ།འདི་དག་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་འགྲེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོད་པ་དང་བཀླགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ་འཁོར་གཞན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་སྣང་བར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཅུ་བདུན གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟོད་པ་ལ་བརྩམས་སོ།།ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདི་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ནས་བསྐོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་བདེན་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བར་བདེན་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ཚིག་ནི་གཅིག་གོ། །བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི ལེའུ་ཚིག་ནི་བསྐོར་བ་གཉིས་སོ།།བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །སྤངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་ཚིག་ནི་བསྐོར་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་བསྐོར་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ ལ་ཡང་འགོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཅུ་ གཉིས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཐབས་སྔར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དྲིས་ཟིན་ལ། བཤད་ཀྱང་ཟིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཐབས་དྲིས་ པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འདིར་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་གུས་ཤིང་འཇར་བས་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་སྟོན་པ། སྟོན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་ དད་པ་མེད་པར་བརྟགས་ཏེ་བསྟན་པའོ།
後來無阻礙且無遷移和無壞滅。如是無束縛和解脫,無一切煩惱,無清凈,無生起和出現和滅盡,無遷移和壞滅,故一切法平等,如是分別觀察隨喜是第二。 其後又以一切安樂資具供養十方一切佛陀,以有所緣的六波羅蜜積累福德,以無所緣的方式修行波羅蜜多的福德蘊,迴向所生福德更大,此為隨喜之理。 如是供養般若波羅蜜多、讀誦、佈施等隨喜,以及迴向廣大福德后,長老舍利弗生起信心,為令其他眷屬生起信心,以’世尊般若波羅蜜多為極為清凈故而顯現’等十七句讚歎般若波羅蜜多。 三次宣說轉十二相法輪,即世尊三轉四諦法輪成十二相。其中三轉宣說為:第一品為’此是四諦’等宣說四諦自性之語。第二轉為應遍知、應斷除、應現證、應修習四諦之語。第三轉為’我已遍知、已斷除、已現證、已修習’四諦之語,此即三轉宣說。 其中苦諦有苦的自性、應遍知、已遍知三相。集諦有集的自性、應斷除、已斷除三相。滅諦有滅的自性、應現證、已現證三相。道諦有道的自性、應修習、已修習三相,如是共十二相。 ‘世尊,應如何安住般若波羅蜜多’,此非問安住般若波羅蜜多之方便,因帝釋已問過且已解說過安住般若波羅蜜多之方便,此處’如何安住’是指應如何恭敬專注而安住之意。 般若波羅蜜多即是導師,導師即是般若波羅蜜多,此為觀察無二而宣說,因為行持佛陀事業。
།ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་འདི་ཅི་ལས་བྱུང་གླེང་གཞི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་མ་མགུ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་བས་ཤཱ་རིའི་བུས་འོག་ནས་ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་ཤིང་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལས་གཅིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པའི་ཚེ་ཡང་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས།ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་དྲིས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དྲིས་པའོ།།གཟུགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་པ་གཉིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་ པ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་དབང་གིས་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་མེད་དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།
如果問舍利子提出這個問題的緣起是什麼,那就是因為僅僅這些需求還不滿足而產生疑慮。因此舍利子在下文中以’憍尸迦,被般若波羅蜜多所攝持的’等言語來說明這是主要的。 除此之外的一切波羅蜜多成為無上正等正覺之因,也是由般若波羅蜜多的力量所致。因此應當對此極為恭敬。 所說’由於將這一切都回向於一切相智’是指隨喜功德。 ‘如果五波羅蜜多被佈施波羅蜜多所攝持,就不能獲得波羅蜜多之名’這句話是因為前面已經說明六波羅蜜多互相依存,互為因果而說的。 ‘不是這樣的,憍尸迦,不是這樣的’這句話是說明六波羅蜜多中,當圓滿其中之一時,六者都會圓滿,僅僅是互為因果而已,而不像般若波羅蜜多那樣以自性成為一切的因。 ‘世尊,應當如何成就般若波羅蜜多’這裡並非是在詢問般若波羅蜜多成就的方式,而是在詢問般若波羅蜜多成就的果位。 ‘因為無色法的成就’就是說因為色法無實體的意思。 ‘世尊,如何因為無色法的成就而成就般若波羅蜜多’這是第二個提問,意思是以何種方式成就般若波羅蜜多時,能夠理解色等諸法是不存在的。 ‘舍利子,應當以色法無造作、無生、無滅、無起、無盡、無所緣而成就般若波羅蜜多’這是說在圓成實性的狀態中,遍計所執的色法無有造作。生滅二者也因為相續的緣故而不存在。在每一剎那中也無有生起和滅盡二者。由於一切相無生故無所緣。 以這樣思維和作意時,當修習般若波羅蜜多時,不得任何法,因為那時任何法都不存在。 ‘列入般若波羅蜜多之數’是說達到一切法無實性的彼岸,無分別、無功用,這就稱為般若波羅蜜多。
།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད། དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས སོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་མིང་དང་མཚན་མ་དང་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པས་མི་འཛིན་ཏོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་མིང་དེ་ཡང་མཚན་མ་དེ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེས་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཞུས་པའོ།།ཅི་ནས་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དང་མི་ལེན་པ་དང་མི་གནས་པ་དང་མི་འདོར་བ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཛིན་པ་དང་། མི་གཏོང་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་འདི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན་ཆོས་གང་ཡང་བདག་ གིས་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་དམིགས་པ་དང་།བདག་རང་འཛིན་པ་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོར་བར་བྱ་བ་གང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ དང་།འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་མཐོང་བས་མི་འཛིན་མི་གཏོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད། གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་མི་སྐྱེ་ བ་དང་།མི་འགག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ན་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་བརྗོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བགྱིད་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །གཟུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།
般若波羅蜜多既不獲得一切種智,也不執著。這是說在法身階段時,般若波羅蜜多本身即是一切種智,一切種智非他物,般若波羅蜜多亦非他物,無所執著。 憍尸迦,般若波羅蜜多不以名稱、相狀和造作而獲得,這是說法性無分別,般若波羅蜜多不執著任何法的名稱、相狀和造作。因此,一切種智的名稱、相狀和造作都不可得。 世尊,那麼如何獲得呢?這是說,般若波羅蜜多獲得一切種智是世俗諦中有的,故問如何獲得。 無所緣、無所取、無所住、無所舍、無執著、無所執、無所舍,如是般若波羅蜜多不獲得一切種智,不獲得任何法。這是說當此般若所緣和能緣平等時,不見任何法可為我所取,不取自我能執著之體性,不見如眼等處所實有,不見任何煩惱分別可舍,不執著絲毫’此為真實’之真實體性,因不見可取可系屬之黑白二分故無執無舍。此時安住於一切種智自性,故說既獲得一切種智,又說不獲得任何法。 世尊,此般若波羅蜜多甚為稀有。這是說因一切法皆空無所生、無所滅、無造作、無所緣、不壞滅,故在此階段以無生等名稱表述。 般若波羅蜜多獲得一切法,般若波羅蜜多不獲得一切法,若生如是想,這是說因分別有無二邊故如是說。 不信受色等,這是說信解並了知色等無實體性之意。其他諸法亦當如是類推。
།རབ་འབྱོར་གཟུགས་མི་དམིགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བགྱིད་ཆུང་བར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཆུང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགའ་ཞིག་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་དུ་རུང་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཏེ་ཅི་ ཡང་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ཆུང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེ་ལ་གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཐོང་བ་པོ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ།།གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ མ་མཆིས་པ་ནི་རྟོགས་པ་མེད་པའོ།།སེམས་ཅན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་མེད་པའོ། །ཆོས་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བདག་ཉིད་ཆེ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བརྩམས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་ དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་དོ། །སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའི་གཏམ་གྱི་སྐབས་དབྱེའོ་། །དེ་ནས་ཡང་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་ པར་དཀའ་བའི་སྐབས་ཕྱེའོ།
關於’由於不執著色法而相信般若波羅蜜多’等這些話,是說通過了知一切色法等諸法都是無實體性的本質,而相信般若波羅蜜多,即現證般若波羅蜜多的意思。 ‘不使色法增大也不使色法減小’是說,對於圓成實性的色法不使其增大,對於遍計所執的色法也不使其減小。其他一切也應如此類推。 ‘世尊,如是起想的菩薩摩訶薩不是在行持般若波羅蜜多’是說,如果有某種般若波羅蜜多可行持的話,那麼就可以這樣說’不行持此般若波羅蜜多’。但是因為般若波羅蜜多超越一切分別,無所作為,所以不應說’般若波羅蜜多不使色法增大也不使色法減小’等這些話。 ‘世尊,如是,這不是般若波羅蜜多的隨順’是說,一切法都是以自性如實安住的,因此對此沒有任何般若波羅蜜多的隨順的意思。 現在以十二種方式說明般若波羅蜜多如同色法等:‘為眾生無生故’是說,以眾生無生的特徵來觀察般若波羅蜜多也是無相的。從’為眾生無生故’到’為見者無生故’是針對人無我而言。從’為色法無生故’到’為佛法無生故’是針對法無我而言。‘無現證圓滿菩提’是說無所證得。 ‘為眾生無力故’是說微弱或無般若力。‘因為諸法愚鈍的緣故’是說因為諸法是無實體性的本質的意思。 如是聽聞此般若波羅蜜多廣大殊勝后,長老舍利弗生起信心,為菩薩們發起四種請問:關於菩薩的死亡與轉生、正式入道的時間長度、所供養如來的數量、以及修行波羅蜜多的時間長度。 在此處分說誹謗正法的章節。 然後又在此處分說難以信解般若波羅蜜多的章節。
།དེ་ནས་ཡང་མོས་པར་དཀའ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་མོས་པར་དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཇི་ཙམ་དུ་ཟབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ཟབ་པའི་ཞུ་བ་ཞུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་མ་ གྲོལ་བར་བཤད་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་བཤད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་བཤད་པ་སྟེ། བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྐབས་ཕྱེའོ། །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དེ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན།དུས་དེ་སྲིད་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བཅིང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པས་མ་བཅིངས་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ལ་ནི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་འཁོར་བ་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སྔོན་གྱི་ མཐའ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ལྟར་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིས་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བར་ གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་།ཆོས་ཉིད་ནི་དུས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་བཤད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ནས་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པར་བརྩམས་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ནི་དོན་དམ་ པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།
其後,爲了顯示難以信解之義,以’世尊,如是難以信解的般若波羅蜜多究竟有多深奧’之語請問深奧之義。世尊以未縛未解而說,以清凈而說,以普遍無邊而說,以貪著與無貪著而說,開示四種說法之處。 其中’須菩提,色無縛無解’者,即是無分別般若波羅蜜多境界中,圓成實性之色相顯現時,于輪迴之際,彼時不為業與煩惱及異熟等一切束縛所縛,故稱無縛。後於圓成實際中亦無解脫,故稱無解。遍計所執性中雖說有縛有解,然如虛空般毫無染著、無有變異之法性色相則非如是。 因此說’色無實性之自性即是色’,遍計所執色無實性之體性即是法性色之異名。如是乃至一切種智之間一切諸法亦當如是配釋。 複次,為明此無縛無解之義,以三時配合而說:‘須菩提,色之前際無縛無解’者,即法性色于輪迴中有垢未凈之際稱為前際。現在凈與未凈之際稱為現在。后得清凈之際稱為后際。‘前際無實性之自性即是色’者,顯示三時中皆不變異而住之相即是真如,說明法性非離時之相。 如是以無縛無解而說,顯示輪迴與涅槃無實后,為顯示無有雜染與清凈,而開始宣說清凈:‘色清凈即是果清凈’者,其中從色乃至一切種智為究竟之諸法,以無縛故無有雜染。以無雜染故自性清凈。以自性清凈故亦無清凈諸法,因為于自性清凈中,勝義中清凈諸法全無所作。 因此,雜染與清凈無分別亦是愚者所計,非圓成實。
།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་ནས། ཡང་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ།དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་གུད་ན་གང་ཡང་མེད་ཀྱི་གང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས བུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མེད་དེ་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་མ་ཡིན་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ ཐུན་མོང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་བོར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འགའ་ཞིག་བཟུང་ནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ འགྲེས་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་དག་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བདག་རྣམ་པར་དག་པའོ།
如是顯示以一種方式難以勝解后,爲了清凈再顯示難以勝解。‘色清凈即是果清凈’,是說波羅蜜多、菩提分等清凈諸法的果位清凈,除此之外別無他物,即是法性色圓滿的自性恒常清凈,即是果位清凈的意思。如是也應當應用於一切法。 如是顯示清凈自性后,其後顯示一切法清凈亦是一體性,非差別:‘色清凈即是果清凈,果清凈即是般若波羅蜜多清凈,般若波羅蜜多清凈即是色清凈’。其中,在色法性的階段稱為色清凈,在涅槃即真實的階段稱為果清凈,在法身的階段稱為般若波羅蜜多清凈。 其中,色清凈的真如即是果清凈,即是解脫。解脫即是般若波羅蜜多清凈,即是法身。法身即是色清凈,即是真如的意思。因此,真如、解脫和法身在勝義中無差別,是一體。如是乃至一切相智清凈也應當如是配合。 如是總結顯示一切法清凈是一體:‘如是色清凈、果清凈、般若波羅蜜多清凈乃至一切相智清凈,這些是無二、不可分為二、非各別、無差別’。因為是一體故無二,因為不能分開故不可分為二,因為無差別故非各別,因為無間斷或恒常故無差別。 如是顯示聲聞和獨覺共同的果清凈。現在為顯示菩薩不共的清凈,捨棄果清凈,取某些般若波羅蜜多清凈而顯示。如是以這兩種行相顯示聲聞和獨覺的清凈與如來的清凈是一體。 現在以人無我清凈、近煩惱無實清凈、法無我清凈三種清凈依次顯示彼等:‘我清凈故色清凈’是說了知我無實即是我清凈。
།དེ་ལ་ འགྲེས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་ པས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཤད་པའི་འགྲེས་ནི།ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པས་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་མ་ རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལའང་སྦྱར་ སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་ པ་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།
對此,按照次第宣說:由我清凈故色清凈,由色清凈故我清凈,如是我清凈與色清凈此二無二,無二所作,非各別,無差別。 如是受、想、行清凈與我清凈,由識清凈,由識清凈故我清凈等,我清凈與乃至一切相智究竟諸法清凈亦無二所說。 其後于煩惱無實清凈次第中,由貪慾清凈故色清凈,由色清凈故貪慾清凈,如是貪慾清凈與色清凈此二無二等,乃至一切相智究竟諸法清凈與貪慾清凈無二所說。 如是于嗔恚與愚癡亦當配。 其後於法無我清凈次第中,緣起等乃至一切相智究竟諸法清凈,攝持二法清凈無二所說次第即:如由無明清凈故行清凈,由行清凈故無明清凈,如是無明清凈與行清凈此二無二等。 如是于諸波羅蜜多亦當配:由佈施波羅蜜多清凈故持戒波羅蜜多清凈,由持戒波羅蜜多清凈故佈施波羅蜜多清凈,如是佈施波羅蜜多清凈與持戒波羅蜜多清凈此二無二等。 如是於一切亦當配:由一切相智清凈故道相智清凈,由道相智清凈故一切相智清凈,如是一切相智清凈與道相智清凈此二無二,當如是配。
།དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་ཐོག་མར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ།གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་རྣམས་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བཤད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་དང་། དུས་གསུམ་ རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་བསྟན་ཏེ་།འདི་མན་ཆད་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་ཐོས་ནས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་ཏེ་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དག་ པའི་ཚིག་བཅུ་གསུམ་རིམ་གྱིས་བསྟན་པར་བརྩམས་སོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུ་མའི་དྲི་མས་བརྩམས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་དད་པར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དྲི་མ་ དེ་དག་གིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཟབ་ཅེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྤྲིན་དང་།ན་བུན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།
其後,在一切法清凈攝要的次第中,首先對於六波羅蜜多,般若波羅蜜多清凈、蘊等六受聚的究竟清凈、一切相智性清凈,執持這些后宣說無二的次第。 如是,‘須菩提,複次,若般若波羅蜜多清凈,即是色清凈;若色清凈,即是一切相智性清凈。如是般若波羅蜜多清凈、色清凈、一切相智性清凈,於此無二、無二分、不可分別、無別異。‘如是乃至受、想、行、識乃至般若波羅蜜多清凈,即是意觸為緣所生受清凈;若意觸為緣所生受清凈,即是一切相智性清凈。如是般若波羅蜜多清凈、意觸為緣所生受清凈、一切相智性清凈,於此無二等,亦當如是配釋。 其後複次,從禪定波羅蜜多清凈乃至蘊等受的究竟諸法清凈與一切相智性清凈,執持這些后宣說彼等無二。如是一切波羅蜜多、一切空性清凈與乃至受究竟諸法清凈及一切相智性清凈,於此宣說無二。 如是從念住等乃至一切智性究竟諸法與色等六受聚究竟諸法及一切相智性清凈,彼等當配釋為一體。 其後複次,顯示有為無為清凈的次第與三時清凈的次第。此下長老舍利子聽聞清凈的宣說後生起辯才,為攝眾故,以’世尊,此清凈甚深’等,次第開始宣說十三種清凈語。 ‘舍利子,極清凈故甚深’者,煩惱、隨煩惱及諸多分別垢染所造輪迴諸法,與彼等不異的法性,不為彼等垢染所染,一切時極清凈,凡夫難以信解,故說極清凈故甚深。 ‘舍利子,極清凈故清凈即光明’者,譬如無雲、霧、塵等時,日月等極清凈而極為光明。
།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་བས་ན་ གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་སླར་ཉིང་མཚམས་མི་ སྦྱར་བའི་ཕྱིར།དྲི་མ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ལ་འཕོ་བ་མེད་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་ན་བུན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ ཞེས་བཤད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་ན། འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ པ་གཉིས་ཡོད་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མེད་པ་ཙམ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་འཐོབ་པའམ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་ སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཚལ་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བླུན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་མ་འཚལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཚལ་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན། རྣམ་པར་དག་པས གཟུགས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།གཉིས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།
同樣地,法性的色等也因為極其清凈的緣故稱為顯現。因此說’因為色極其清凈的緣故,清凈顯現’。 世尊,清凈是無結生的意思,是說已斷除煩惱和分別妄想的垢染,因為不再結生,無垢且清凈,所以稱為無結生。 舍利子,色無遷移故無結生即是清凈,意思是說遍計所執的色等已完全斷除,因為無有遷移。 世尊,清凈是無有煩惱的意思,是說如同虛空,即使有云、霧、霾等,但本性上完全清凈。 世尊,清凈是無所得亦無證悟的意思,是說若有所得法和能得法二者,則有所得,若有所證法和能證法二者,則有證悟。然而在彼處無分別和妄想,僅以此建立為圓成實性清凈,因此于彼清凈中無有任何所得或證悟可言。 世尊,清凈是無有成就的意思,是說遍計所執和分別的色等諸法無有成就,以此建立為清凈,故稱為無成就相。 清凈非是欲界、色界、無色界中生起的意思,是說欲界、色界、無色界皆是遍計所執,當不生不起于彼等時,稱為清凈。因此說’因為不見欲界自性的緣故’。 世尊,清凈是無所知的意思,是說非自我了知的本性之意。 因為法愚鈍的緣故,是說因為離分別故稱為法愚鈍。 世尊,以清凈故不知色的意思,是說不見一切色等諸法之意。 因為自相空的緣故,是說因為色等諸法無相之意。 所謂’無所知’,此說明清凈是無分別相;‘以清凈故不知色’,此說明諸法是無實相;二者皆顯示所緣和能緣是無實相。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྨན་པར་མི་བགྱིད་གནོད་པར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕན་པའམ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དེ། ནམ་མཁའ་ལ་ནམ་མཁའ་ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་བདག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་དག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྔར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། རབ་ འབྱོར་ཤེས་པ་མ་རྙེད་མ་སྟོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པ་མེད་ལ།ཡེ་ཤེས་རྙེད་པ་ཡང་ཆུད་ཟོས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་རྣམ་ པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྔོན་མ་བྱུང་ བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཟབ་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་བཤད་པར་བརྩམས་པ། གཟུགས་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་གང་ལགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞུས་ཤེ་ན། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ལགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།།རབ་འབྱོར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་། བྱ་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱའོ།
世尊說般若波羅蜜多不會對一切種智有益或有害,這是因為這兩者都以真如性而極為清凈的緣故。真如對真如不會有益或有害,就如虛空對虛空一樣。因此說’由於法界常住的緣故’,法身是恒常安住的本性,誰能對它有益或有害呢? 世尊說般若波羅蜜多清凈,不執取任何法,這是因為般若波羅蜜多極為清凈,其特性是無有一切執取。若執取任何法,就不會清凈。 其後,長老須菩提說’為清凈我故,色亦清凈’等,意思是因為我無實體的緣故,色等也無實體,這是其含義。此處’清凈’是指無實體的緣故。因此說’須菩提,因無我故,無色即是極清凈’。前面說的是般若波羅蜜多的清凈,現在說的是無我的清凈。 ‘須菩提,因為無得無失’是說未曾有的智慧既不可得也不會失去,如此二者都無,菩提也無。‘菩提’也是遍計所執性。 ‘無二而清凈’是說因為無有染污和清凈二者,如同虛空,往昔本性清凈故無染污,圓滿時也如虛空般無有新生的清凈。 第二十品:如是清凈的解說圓滿之後,為令信解甚深義,開始解說普遍無邊。‘色普遍無邊故’是說無常斷、無前際后際中際的緣故而普遍無邊。因此說’須菩提,超越邊際空性和無始無終空性的緣故’。 須菩提問:‘世尊,為何如是思維即是般若波羅蜜多中的菩薩?‘長老須菩提為何如此請問?是因為請問如此甚深的般若波羅蜜多境界為何是菩薩所有而非諸佛所有。 ‘須菩提,因爲了知道的種類的緣故’是說此般若波羅蜜多尚未究竟,未完成所作,是一切種智道的種類,因此說是菩薩所有。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། ཕ་རོལ་འགྲམ་མམ། གཉིས་ཀ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའམ། ཕ་རོལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའམ། ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་གྲང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་འགྲམ་འདི་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དུ་འང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་ འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་སྐད་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲམ་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཡང་མེད་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲམ་གཉིས་དང་། གཞན་ན་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཚུ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སམ་ཕ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་དེ།དེ་བས་ན་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཟབ་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡང་མིང་དུ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན། མཚན་མར་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །བརྡ་ལ་མཚན་མར འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་སྟེ།གཉི་ག་ཡང་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། མིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་མཐར་གཏུགས་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་སེམས་པའོ་།།གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ བས་ཀྱང་ཕྲ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའོ།
世尊,菩薩摩訶薩們的般若波羅蜜多,於此岸、彼岸或二者皆無之處亦不可得,此言何意?若說到達彼岸、抵達彼岸之終點、或於彼岸本性中到達彼岸,雖然是菩薩們的般若波羅蜜多,但不住此岸、不住彼岸,除此二岸外亦不可得於他處,故作是說。此岸即是屬於有為法,彼岸即是屬於無為法。 如是請問后,世尊答言:‘因為極為清凈的緣故。‘若有所緣于某岸,則不成為清凈。因為無有一物,所以極為清凈。正因極為清凈,故不住二岸及其他處,此為其義。 ‘須菩提,因為三時平等的緣故’,此說因為無始無終的空性之故,完全了知三時平等性,無有此岸之想或彼岸之想。因此不住此岸亦不住彼岸,此為其義。 為使人確信其甚深,依所緣與無所緣之行,其後開示執著與無執著之處,說’于名亦執著,于相亦執著’等。於色等諸法執著名者是遍計,執著相為表示是分別,二者皆為障礙之本性,故稱為執著。 ‘須菩提,一切法無相,無名’,此說顯示是般若波羅蜜多的境界。 ‘世尊,如是善說善究竟此般若波羅蜜多於諸菩薩,甚為希有’,此說顯示了知道之行相。 ‘若作色空想即是執著’,此說是以所緣方式如是思維。‘於色無色想’,此說是菩薩道之了知行相。‘于諸法無法想’,此說是不顯現。 ‘憍尸迦,不能迴向色之自性’,此說因為諸法是安住相,無有變異,故不應以所緣方式迴向菩提,此為其義。 ‘須菩提,我當爲汝說較此執著更為微細者’,此說是對了知道之行相的障礙。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པ་དང་། མོས་པར་དཀའ་ བར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་སྐབས་ཕྱེ་བས།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ།རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ན། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆགས་པ་ཡང་དམིགས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆགས་པ་དམིགས་ཀྱང་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ན་འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་གཞན་གང་གི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ ཡིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར།མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་མ་ཐོས་མ་རྟོགས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བ་མཉམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བས་མེ་མཚོན་པ་ལྟར། ཆོས་གཞན་གྱིས་བསམ་དུ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལའོ།།རང་བཞིན་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་སོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲེས་གཉིས་པའོ།།གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའོ། །གཟུགས་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
世尊所說的般若波羅蜜多甚深,是因為先前長老舍利子爲了使人相信般若波羅蜜多甚深且難以信解而開啟的機會,現在長老須菩提爲了顯示自己已經通達甚深義,因此說’世尊甚深’。 ‘須菩提,一切法自性本離故’是說,一切法在任何時候都遠離一切執著,遠離自性,自性本空。然而,雖然能見到遍計所執的執著,見到遍計所執的執著時,一切法以自性無染故是空性,因此甚深。 ‘般若波羅蜜多是無為、非造作’是說,因為是法身的自性,所以無需修證或造作。 ‘法的自性不是二,唯一故’是說,一切法在真如自性中是一味,然而因為顯現為各自不同,所以難以證悟。因為真如是諸法的自性,所以稱為自性。 又因為該真如不是任何其他法性的因,所以說’非自性’。因為該真如是無為的,所以不被任何人造作,稱為’無作’。因為它不被任何福德和非福德所造作,所以稱為’非造作’。 ‘般若波羅蜜多是任何人都未見、未聞、未覺、未知’是說,般若波羅蜜多因為是所緣和能緣平等的自性,所以不是帶有分別的見聞覺知等識的行境。 ‘般若波羅蜜多不可思議’是說,如同以煙推知有火一樣,不能以其他法來思議,這是詞義。因此說’色不能知’等。 ‘令一切法無所得’是說,使知一切法無所得為相。 ‘如何修行般若波羅蜜多’是說,是爲了了知道的行相。 爲了顯示以了知自性而行於一切法時不是行般若波羅蜜多,因此說’不行於色’等。 爲了顯示以毗婆舍那智行於法相時不是行般若波羅蜜多,因此說第二個等。 ‘色圓滿或不圓滿’是依修行圓滿而說的。 ‘色無著’是說法性之色無障礙。 ‘如是行時,於色無著不作是想’是說,在修行時如是趣入,在證悟一切種智時如是通達,這是詞義。
།རབ་འབྱོར་ ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་དང་།དགེ་སློང་ཞིག་གི་ཚིག་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་། སྦ་བ་དང་། མི་ནུས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདྲའོ། །གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོར་རོ།།གཟུགས་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེ་ཁོལ་གྱི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་རྟེན་པའི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བརྡར་བཏགས་པའི་དངོས་པོར་རོ།།སངས་རྒྱས་སྟོང་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་དེ་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པས་ཆོས་བཤད་པ་ཞུས་པའི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡུན་འདི་ཉིད་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དམིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དེ་ཡོངས་སུ དག་པ་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ཡོད་ཀྱང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་གོས་པ་མེད་པ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱང་ ནི་ནམ་མཁའ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སྨྲ་ཡང་།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྨྲ་བའམ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྲག་ཅ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གྲག་ཀྱང་། ནམ་མཁའ་ནི་སྨྲ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ནམ་ མཁའ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་སྒྲ་ཙམ་ནི་སྨྲ་བའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་ དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ།
如是,妙生的言語、比丘的言語、帝釋的言語、守護、救護、隱藏及不能的言語,這一切都是相同的。‘不於色起增上慢’是指不于作用和相等事物上。‘不於色起我所增上慢’是指不于主僕關係上。‘不於色起增上慢’是指不于處所和所依事物上。‘不於色相起增上慢’是指不于假名施設上。 宣說千佛是爲了令彼等生起信心。當彌勒請問說法時,應知三時皆說此時分。其後’妙生,由色遍清凈故,般若波羅蜜多遍清凈’是說由於色等所緣諸法成為無垢,故道之行相智亦成清凈。 ‘妙生,色無生、無滅、無雜染、無清凈’是說當色住於法性自性時,不顯現生滅、雜染、清凈,爾時說色遍清凈,非余時。‘由虛空遍清凈故’是說如虛空雖有暫時雲霧,然因自性清凈故不成為不遍清凈,般若波羅蜜多亦復如是。 以遍清凈、無染、無執、無言、無詮、無所緣六種相說明與虛空相等。‘由虛空無言故’是說雖其他對虛空有所言說,然虛空無言說或詮表。譬如雖于虛空有回聲二種聲響,然不應說虛空有言說。‘由虛空無詮表故’是說虛空本性無詮表之義。又,僅聲即是言說,顯示詮表即是詮表。 ‘妙生,由色極清凈、無所緣、無生、無滅、無雜染、無清凈故’是說當以此般若波羅蜜多見一切法時,由無色等遍計所執煩惱及分別戲論垢故,為清凈相;由離一切所緣故,為無所緣相;由圓成故,為無生無滅相;由自性空故,為無雜染無清凈相。爾時即得遍清凈之名。
།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ འདི་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མིག་གི་ནད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའམ་འགག་པའམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་འམ་དོར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་དེ་ལྟར་མི་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིན་པོ་ཆེ་ཡོན ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་རྟོག་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པའམ་རྣམ་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་སྣང་སྟེ།ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བཟུང་ངོ་སྙམ་མམ་། སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་མམ་ཆོས་ངན་པ་རྣམས་ དག་གོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད།འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུན་བཅད་དོ་སྙམ་མམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། བདག་ནི་གཅིག་གོ་སྙམ་པའམ་ཐ་དད་དོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། བདག་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་གོ་སྙམ་པའི་རློམ་ སེམས་ཀྱང་མེད།ནག་པོའི་ཆོས་རྣམས་འགྲིབ་པར་བྱ་ཞིང་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་སོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཁམས་གསུམ་དུ་དགོད་དོ་སྙམ་པའམ། ཡང་དག་པར་བཟླ་ བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད།བདག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།གང་ཡང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་གནས་པ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འཇིག་རྟེན་ན་སྣང་སྟེ། འདི་ཉིད་དེ་དག་གི་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དང་།འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གྲངས་ལས་འདས་ པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་གང་ཡང་བསྐོར་བའམ་མི་བསྐོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་སམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
如是宣說了極為清凈的般若波羅蜜多之後,其後爲了生起對此的信心,以’不會生眼疾’等,宣說了今生來世所生的利益。 ‘于般若波羅蜜多中無有任何生滅、煩惱、清凈、執取、捨棄之法’,是說生滅等在般若波羅蜜多中不顯現。 ‘如是亦不作想,如是亦不分別’,是說亦不分別認為般若波羅蜜多具有眾多功德珍寶。 ‘須菩提,此般若波羅蜜多不成就任何法,亦不顯示’,是說一切法不變而圓滿成就時,般若波羅蜜多如是顯現:既無成就殊勝法的傲慢心,亦無執取或佈施殊勝法的傲慢心,亦無生起無漏法或清凈惡法的傲慢心,亦無斷除輪迴法或觀察清凈法的傲慢心,亦無我是一體或差別的傲慢心,亦無我從前無有而今因菩薩行力而有,遠離一切障礙的傲慢心,亦無從前因煩惱和隨煩惱等而成為煩惱,後來清凈的傲慢心,亦無減損黑法增長白法的傲慢心,亦無屬於三世的傲慢心,亦無安立三界或超越的傲慢心,亦無我行佈施波羅蜜多等佈施,或斷除其違品慳吝等的傲慢心。 ‘須菩提,如來出世或不出世’,是說一切法住於法性,無所作為。由於了知此法住性,如來於世間顯現,此即是他們的證悟,此即是法輪之義。 ‘須菩提,此非二轉法輪,亦非一轉’,是說勝義中一切法超越數量,故如是宣說。 ‘無有任何法為轉或不轉而住’,是遣除轉法輪的想念或分別。 ‘以無實性空性故’,是說般若波羅蜜多執持一切法無實性之相的意思。
།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེན་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་དགུ་བཅུ་རྩ་ལྔས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ་།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཆེ་བ་དང་། གསང་བ་ཆེན་པོ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་གསང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཆོས་འཇུག་པ་གསང་བ་དང་། མངོན་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་གསང་བ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གསང་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་སྟོན་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཡང་།ཆོས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་མཚང་རྒྱ་བ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་བསྐོར་ལ་ཆོས་གང་ཡང་བསྐོར་བའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་ ཡང་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གསང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འགྲེལ་ཏེ། ཆོས་མེད་པ་དང་འཁོར་ལོ་མེད་པ་དང་། བསྐོར་བ་མེད་པ་དང་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་མེད་པ་དང་ ཉན་པ་པོ་མེད་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་མེད་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མཐོང་བ་ཡང་མ་མཆིས་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །འཁོར་ལོ་མེད་པ་ ནི་འདི་ལྟར་གང་བསྐོར་བར་བགྱིའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།བསྐོར་བ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ། །མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་དང་སྨོན་པ་མ་མཆིས་ པ་ནི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་འམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།བཤད་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའོ།།འཆད་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་སུས་ཀྱང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །ཉན་པ་མེད་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །རྟོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་ མངོན་སུམ་དུ་མ་བགྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།འཕགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་ནི་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སུ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་སུ་འང་སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ནམ་ མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཡིན་གྱི།དམིགས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པ་སྟེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མཉམ་པའོ།།མིང་མེད་པ་དང་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
對於’此般若波羅蜜多是大’等九十五句,長老須菩提廣說此般若波羅蜜多是通達一切法。其中’此般若波羅蜜多是大’是說明境大和大秘密為境。如是秘密有三種:法入秘密、現等覺秘密和法輪轉秘密。 其中對諸法以世俗諦和勝義諦的力量,既入於法想,也入于非法想。因此說’一切法以一切法自性而空’。 既示現等覺,又見無現等覺。因此說’諸菩薩摩訶薩住于般若波羅蜜多,現證無上正等正覺,然無有任何法可現證’。 既轉法輪,又無有任何法可轉或不轉,此說明法輪轉秘密。 其後以八種方式解釋轉法輪:無法、無輪、無轉、無說體性、無說者、無聽者、無覺悟、無聖補特伽羅。 其中無法即說’任何法亦不見,任何法亦非不見’。 無輪即說’如是所轉或不轉之法不可得’。 無轉即說’空性非能轉或不轉,無相無愿非能轉或不轉’。 無說即從’如是所說般若波羅蜜多及廣說’乃至’此是般若波羅蜜多清凈說’。 無說者即說’此般若波羅蜜多說亦無人說’。 無聽者即說’無人領受’。 無覺悟即說’無人現證’。 無聖補特伽羅即說’於此無有般涅槃者,此法教中無有應供養者’。 ‘須菩提,因無虛空’是說如虛空般無所緣性,非說無無所緣性。 ‘因一切法無所緣平等性’是說一切法是遍計,平等無所緣性。 ‘因無名無身’是說無色法和色法無有言說,此為語義。
།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལུས་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉིས་ ཚིག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ་སྔར་རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ཕྱིས་ཚིག་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ གཟུགས་མེད་པས་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་འཕྲོགས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་བྱང་ཞིང་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་བྱང་བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་སྣང་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་སྣང་བའོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་གི་། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། །དེ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་པའོ། །རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་མཐོང་བའི་མིའི་རྨི ལམ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་གནས་པའོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ནི་གནས་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ཡང་གནས་པར་མི་དམིགས་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མ་ནོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཉེ་བར་གནས་སོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚད་མའི་དབང་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ ཡིན་ན་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གཞི་མི་མཐོང་སྟེ་དེ་བས་ན་ཚད་མེད་པའོ།
所謂’由於內外呼吸執行無所緣故’是指如此觀想身體如虛空般空性時,內外呼吸的執行也不存在。 所謂’由於尋思和觀察無所緣故’是指尋思和觀察二者是言語的造作,因此如是宣說,因為先尋思觀察后才發出言語。 所謂’由於受、想、行、識蘊無所緣故’是指它們無色,是名聚的自性故。 所謂’由於一切法無行故’是指一切法離行故。 所謂’由於一切法不可執故’是指諸法不執諸法,因此不可奪。 所謂’由於一切法極為清凈且盡故’是指一切法極為清凈故無生,以無滅的自性而顯現為盡。 所謂’由於一切法無生無滅故’是指一切法空性,顯現為無生亦無滅。 所謂’由於死亡和出生無所緣故’是指此時了知死亡和出生是依遍計所執而顯現,但勝義中並非如此。 所謂’由於一切法自性無壞故’是指如此一切法的自性即是真如,由於它無變故不壞。 所謂’由於夢境所見無所緣故’是指如同夢中所見之人的夢境事物不可得且不存在一樣,一切法也是安住于無實體性中。 所謂’此是無清凈到彼岸,因為不緣有遍染故’是指若有遍染則成清凈圓滿,如此一切法以自性本來清凈,因此既無遍染也無清凈。 所謂’此是無住處到彼岸,因為一切法無所緣故’是指因為一切法無所緣,所以于任何處都不見安住。 所謂’由於一切法無誤真如現前圓滿成佛故’是指一切法是無誤真如的自性,由於現前無誤的自性,般若安住于’一切法寂靜’的了知中。 所謂’由於貪慾相無所緣故’是指無可貪著事物的相。 所謂’由於瞋恚非有故’是指無瞋恚之因的相。 所謂’此是無量到彼岸,因為一切法無生起故’是指一切法若依量而生起,如此般若波羅蜜多不見一切法之量生起的基礎,因此無量。
།ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མ་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡོད་ན་ཚད་མ་ཡང་ཡོད་ན་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་མ་མི་དམིགས་ཤིང་མེད་པས་དེ་བས་ན་གཞལ་བྱ་མེད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཆགས་པ་མེད་པའོ།།འདི་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་ འཇིག་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་མེད་དོ་།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བའམ། ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདི་ནི་སྟོང་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་སྟོང་ངོ་། །འདི་ནི་བདག་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ། །སྟོང་ པ་ནི་གཞན་བྲལ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་འདི་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ། སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། སྟོང་པ་ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་གཟུགས་རྣམས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཆེ་བ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཆོས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།
所謂’一切法無混雜的緣故’是指一切法是空寂的緣故。 所謂’一切法無量可得的緣故’是指如果有所量就會有能量,如果有能量就會有所量,然而如此一切法的量都不可得且不存在,因此沒有所量。 所謂’一切法如虛空無執著的緣故’是指一切法如同虛空般無執著。 這是無常波羅蜜多。所謂’一切法無壞滅的緣故’是指如此一切法如同兔角等一樣因為未生故不滅,因此是不存在的。 因為不存在故是無常,不存在的含義就是無常的含義,因為經中如是說。 所謂’一切法不應過分執著的緣故’是指如此一切法不應過分執著、安住或受用,因此是苦。 這是空性波羅蜜多。所謂’一切法的自性不可得的緣故’是指諸法的自性,無論是色法的自性還是感受等的自性,在勝義中都是不存在的,因此那些法是以彼自性而空的。 這是無我波羅蜜多。所謂’一切法無執著的緣故’是指如此色等諸法不存在,因此它們不應執著,如此一切法不存在即是無我。 雖然空性和無我二者的含義沒有差別,但是從觀察的角度來說是有差別的。空是離他,比如說因為離水故說瓶子是空的。同樣,因為離開自相等自性的緣故,對那些法本身遍計為空。 所謂無我是諸法的不存在性,比如如同幻化的大象等。對於那些法本身,想要說明離開自相等時稱為空性。想要說明無實有、不存在時稱為無我。 關於’一切法無相的緣故’,相即是相狀,如此因為無相故因此無相狀。 所謂’空空性不可得的緣故’是指空性中沒有第二空性這一點稱為空空性,除此之外並沒有其他所謂空空性的法,這是其含義。 所謂’大空性不可得的緣故’是指在一切方位中都無諸色法這種廣大性稱為大空性。除此之外並沒有其他所謂大空性的法,這是其含義。 同樣也應當應用於其他一切。
།འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སེར་སྣ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདི་ནི་སྟོབས་བཅུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཅུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་དོན་ དམ་པར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་བཅུའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་རྣམས་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་བཅུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ གང་ཡང་ཞུམ་པ་མེད་དེ་དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མི་འཇིགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བགྲང་ངོ་།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ནི་རང་བྱུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ་། དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱི་གནོན་པས་རང་བྱུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྔགས པའི་ཚིག་དང་།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཚིག་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་གནས་པ་ཉིད་དེའི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།
這是自性空波羅蜜多,因為有為法和無為法都不可得。這是說,如果有為法和無為法是可得的,那麼它們的自性就不會是空性,然而一切法都是空性的,因此它們的自性是空的,這是其含義。 這是佈施波羅蜜多,因為吝嗇不可得。這是說,在般若波羅蜜多中吝嗇不可得,這也是佈施的特徵。其他的也同樣可以這樣運用。 這是十力波羅蜜多,因為一切法的一切行相都不可得。這是說,一切法的一切行相是處非處智力等十種智慧的對境,沒有不是它們對境的行相,如是這些行相在勝義中不存在,因此見到作為十力對境的諸行相不存在,所以是十力波羅蜜多。 道相智無有怯懦,這是說,菩薩的道相智對任何法都無有怯懦,因此完全無怯懦自性的道相智就稱為無畏波羅蜜多。 一切處智慧無著無礙,這是說,如是菩薩智慧於一切處無著無礙,因此稱為無礙解波羅蜜多。 超越一切聲聞緣覺之法,這是說,如是般若波羅蜜多聲聞等所無,因此稱為佛不共法。 這是如來波羅蜜多,因為一切佛所說即是如來性。這是說,從詞義上講,因為如實而說故稱如來,對一切佛所說如實緣取的般若波羅蜜多稱為如來波羅蜜多。 這是自生波羅蜜多,因為統御一切法。這是說,如是一切法都在其掌控之下,因此以自身勝伏一切法故稱為自生波羅蜜多。 帝釋讚歎之語、長老舍利弗之語及世尊隨喜之語,因為容易理解,如經中所說。 行般若波羅蜜多時不住於色,那時即是精進於色。這是說,菩薩道相智的智慧不住于任何法,因此不住即是其精進。
།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲེས་སྔ་མར་ནི་གནས་པ་བཀག་གོ།།འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པ་བཀག་གོ། །གཟུགས་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མི་དམིགས་ པར་སྟོན་ཏོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཟབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཉིད་མེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཟབ་པའི་འགྲེས་དང་། གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་འགྲེས་དང་། ཚད་ མེད་པའི་འགྲེས་དང་།བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲོག་དགོན་པའི་དཔེ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཔེ་དང་། དཔྱིད་ཀྱི་དཔེ་དང་། སྦྲུམ་མའི་དཔེ་དང་། རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པར་མི་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ འབྱུང་བ་ཡང་།བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྟགས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་ནི་གཟུགས་སུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག། རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་སུ་མི་རྟོག་གོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཚན་མར་མི་རྟོག་གོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་གོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ།།སྔར་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པས་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཟབ་པ་བཤད་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དག་ པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བར་ཆད་མང་དུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་བགེགས་མང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསུངས་པའོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀློག་པའི་བསོད་ནམས་བསྟན་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ།།ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་བསྡུས་པ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པའི་དུས་ནི་ལོ་ལྔ་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལོ་ལྔ་སྟོང་ལ་ལོ་ལྔ་ བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱའི་དབང་དུ་བྱས་ལ་ཕྱེད་ཕྱེད་དུ་བཅད་ན་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལེའུ་བཅུ་སྟེ་ཐོག་མར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལེའུ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་དང་། ལུང་གི་ལེའུ་སྟེ། ལེའུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དགྲ་ བཅོམ་པའི་ལེའུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལེའུ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལེའུའོ། །བསྒྲུབ་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་ལེའུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུའོ།
憍尸迦,再者,不應執著于菩薩之色相,如是,不執著於色相,如此即是執著於色相。對於前者,是遮止住於色相,此處是遮止修行。 不緣於色之前際等,表示三世皆不可得。 舍利子,如是色之甚深即非色,因為所謂甚深是遍計所執,故就勝義而言無有色性,故如是說。甚深之次第、難測之次第、無量之次第、帝釋之語、得授記、曠野之喻、大海之喻、春季之喻、孕婦之喻、攝受及開示之語,這些都容易理解。 修習般若波羅蜜多圓滿的標誌有二種:不見一切法增減,及見諸法之相。 顯示不可思議及於不可思議中不生分別,也是修習圓滿的標誌。 行持六波羅蜜多的標誌是:不分別色,不作意色;不分別色相,不作意色相;不分別色之自性,不作意色之自性。以空性三摩地不分別諸法,以無相三摩地不分別諸相,以無愿三摩地不分別自性。不作意遍計所執,不作意依他起。 先前是由真如甚深而說甚深性。現在是將真如之相增益於色等而說甚深,是爲了隨順所化眾生的種種意樂。 世尊,一切法清凈蘊,即是一切法蘊清凈之意。 世尊,障礙不多生起實為稀有,是因為想到善事多有障礙而如是說。 其後所說讀誦正法的功德易於理解。 所謂五百最後,即是將五個一百合計稱為五百。如來正法住世時間說為五千年。將五千年以五百五百來分,一半一半分開則成為十個五百。 其中有十品:最初是證悟品、修行品、教法品等三品。其中證悟品又分為三種:阿羅漢品、不還果品、預流果品。修行品也分為三種:勝觀品、三摩地品、戒律品。
།ལུང་གི་ལེའུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ལེའུ་དགུ་དང་། རྟགས་ཙམ་འཇིགས་པའི་ལེའུ་དང་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལེའུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་ཐོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ལོ་ལྔ་སྟོང དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ། ལྔ་བརྒྱ་གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ། ལྔ་བརྒྱ་གསུམ་པ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ། ལྔ་བརྒྱ་བཞི་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་། ལྔ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན། དྲུག་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས། བདུན་པ་ལ་ཆོས་མངོན་ པ།བརྒྱད་པ་ལ་མདོ་སྡེ། དགུ་པ་ལ་འདུལ་བ། ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་པ་ལ་རྟགས་ཙམ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལ་བརྒྱ་པ་ཐ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ་དེ་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུ་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་མི་རྣམས་ཁ་དོག་དང་གཟུགས་དང་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡིན་ལ་ལྔ་བཅུ་པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་འགྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་མཐའ་བསྟན་པ་འགྲིབ་པའི་དུས་ཀྱང་ལྔ་བཅུ་པ་ཕྱི་མ་དང་འདྲ་བས་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཐ་མ་ཞེས་གདགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། ། བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི་སྤོབས་པ་ཕྱིས་ཏེ་སྐྱེས་ན་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་མྱུར་བར་སྐྱེས་ན་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། གླལ་བ་དང་། དྲེགས་པའོ། །རྒོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་རྒོད་པའམ་ཕན་ཚུན་ཀྱལ་ཀ་བྱེད པའོ།།ཕན་ཚུན་སྟེག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་དགོད་བྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཕན་ཚུན་བཤེས་གཉེན་པ་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་ཀྱི་དད་པས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་གཞན་ལ་ཆགས་ཤིང་ཚིག་གི་དོན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ ངོ་།།གླལ་ཞིང་འཛིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གླལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྔ་ལས་སྔ་མ་ནི་ཡི་གེར་འབྲི་བའི་ཚེ་ནའོ། །འདིར་ནི་འཛིན་པའི་ཚེའོ། །འགྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ། དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་འགྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྤངས་ཏེ་ ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་།ལོ་མ་ལ་སྒྲུབ་པ་དག་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱི་རྗེ་བོའི་ཟན་ཞིམ་པོ་རྙེད་སླ་བ་བོར་ཏེ་མིའི་ཟན་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པའམ། ཅུང་ཟད་ཅིག་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལ་ལ་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་རྙེད་ཀྱང་བོར་ཏེ། བདག་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་འདོད་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ དེ་དཔྱས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བ་ལང་གི་རྗེས་ཀྱི་དཔེ་དང་ཤིང་མཁན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་པ་དབུབ་པར་འདོད་པ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚོལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་པ་ཡང་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།
經典的章節也分為三種:即阿毗達磨藏、經藏、律藏,共九章,加上僅有標記的恐怖章節成為十章。其中每一章節各持續五百年,如是十章合計五百乘以十,即為五千年。 其中所有五百年中的第一個五百年是阿羅漢,第二個五百年是不還果,第三個五百年是預流果,第四個五百年是勝觀,第五個是禪定,第六個是戒律,第七個是阿毗達磨,第八個是經藏,第九個是律藏,第十個五百年是僅有標記,這就是所謂的最後的百年。 有人說人的壽命能活五百歲,其中前五十年人們的膚色、形體、力量和智慧等明顯增長,后五十年則衰減。同樣,時代末法衰減的時期也與后五十年相似,故稱為最後的五百年。 一切功德利益的教導是容易理解的。魔業則是:若遲緩生起信心則會有障礙,若過快生起信心則會變得傲慢,以及不恭敬、懈怠、驕傲。所謂’喧譁’是指說法時喧鬧或互相閑談。‘互相嬉戲’是指彼此取笑。‘互相執著親友’是指爲了互相維護而做,而非出于信心。也出現’執著于文字而不解詞義’的說法。 關於’懈怠而受持’,懈怠等這五種中,前者是在書寫時,這裡是指在受持時。發起多少菩提心,即需要經過多少劫完全受持,這是說再次發起菩提心數量的劫數中,需要精進於此般若波羅蜜多,因為是邪慧,需要那麼多劫才能圓滿。 所謂’捨棄一切種智之樹根’,就像捨棄樹根而修習枝葉等,無法如實成就一樣,沒有一切種智之大樹,聲聞緣覺如枝葉等也無法獲得,這是其含義。 就像狗捨棄容易獲得的主人美食而尋求人食卻得不到或僅得到一點一樣,這裡也應當如此理解。就像有人獲得大象卻捨棄說:‘我要大象的腳印而不要大象’而成為笑柄一樣,也應當如此理解。 牛跡的比喻和木匠想建勝利宮殿卻尋求日月宮殿的圓形,而勝利宮殿也不過如此的比喻也是如此。
།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྤོབས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་ བར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲར་མེད་པ་ནི། སྒྲ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ལ་རིམ་གྲོར་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ཡི་གེ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་།མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཀྱི་ལས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་བཤད་དེ། ཕུང་པོའི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྟགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་ པར་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཚོར་བའི་དབང་དང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་།མཐོང་བ་པོ་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། མ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་རིག་པར་བྱེད་ཤེས་པར་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ དབེན་ལ།ནང་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཞིང་ཞི་བར་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་པོའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་འཇིག་ པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན།རབ་ཏུ་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕུང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་མཐོང་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་ཟ་བ་དང་མ་རུང་བར་འགྱུར་བ་ལ་ བྱའོ།
若說’般若波羅蜜多是無所畏’,是因為無分別的緣故。‘不可思議’是因為超越了思維境界的緣故。‘無生無滅’是因為不變而圓滿成就的緣故。‘無煩惱無清凈’是因為自性本來清凈的緣故。‘無擾動’是因為恒時入定的緣故。‘不可言說’是因為唯自證知的緣故。‘無法言表’是因為超越語言的緣故。‘絕不可說’是因為超越分別和思維的緣故。‘無所緣’是因為遠離一切實體執著的緣故。 若認為’此甚深般若波羅蜜多是無實體’,這也是魔業,這是因為不恭敬宣說無實體想的般若波羅蜜多的過失。‘此般若波羅蜜多無文字’是因為不可言說、不可聞聽的緣故。其餘魔業容易理解。‘須菩提,此般若波羅蜜多生起如來十力’等,是顯示因為生起佛法而生起勝義如來。 ‘世間導師’是以十一種方式說明世間導師:顯示蘊世間、顯示一切法自性觀察無所得、顯示一切眾生心行差別等、顯示一切法真如、顯示一切法無相之相、顯示知恩報恩之力、顯示一切法無知者無見者、顯示未見之一切法、以顯示世間空性令知解明瞭的力、顯示此世間不可思議且寂靜,內等皆空寂、以及無此世他世之想。 其中,‘須菩提,如來說五蘊為世間。般若波羅蜜多不顯示這五蘊壞滅,不顯示徹底壞滅’,是說般若波羅蜜多唯見五蘊真如,而非遍計所執的五蘊。‘壞滅’和’徹底壞滅’是指毀壞和變成無用。
། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ཡོད་པའམ་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པས་ མཉམ་པས་མཉམ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྣང་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་ བསྡུས་པ་དང་།སྤྲོས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པས། སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཟད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་སྤོང་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་མཁྱེན་པ་ལ་སེམས་དེ་དག་མཁྱེན་ཞེས་བཤད་དོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པར་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་། སེམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་སམ། འདོད་ཆགས་སམ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སམ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་བཟུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་བཅས་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་སྤངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་སྟོན་ཏེ། རབ་འབྱོར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན་ སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སེམས་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པ་དང་།སེམས་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བས།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ།
般若波羅蜜多自身,在這甚深般若波羅蜜多中也是無有且不可得,那麼怎麼可能認為般若波羅蜜多有色相或可得呢?這是說,當所緣和能緣平等平等時,在無分別的般若波羅蜜多中,連般若波羅蜜多自身也不顯現,更何況色等呢?這是其義。 須菩提,如來以法性如實通達徹知彼等眾生之攝心與散亂,這是說通過見到心的法性,了知攝心與散亂皆非如實且無有,稱之爲了知攝心與散亂。 然後又問道如何了知彼等攝心與散亂,以盡、離貪、滅等來說明:通過了知眾生盡法性、離貪法性、滅法性、斷法性及自性空性,說爲了知彼等心。 其後’須菩提,有貪心者即非心之如實性’,這是說明了知有貪心等。 關於此處’于有貪心如實通達了知為有貪心’,若如是了知貪慾、心及有貪性,有貪心之法並非如實存在,所謂如實性之法即是自性空,稱之為心法如實性。 如來智慧極為清凈,不執著於心或貪慾或心所法或有貪等,因為有貪等狀態的遍計執完全不存在。 因此應當知曉此處文義為:有貪心非如實且非真實,故斷除彼而如實通達了知,此為其義。 其後又說明如實通達了知離貪心:‘須菩提,離貪心者即非有貪心’說明了什麼呢?不僅離貪心與有貪性勝義中完全不存在,而且在遍計執自性中,在離貪的狀態下也不能說為有貪,因為有貪與離貪二者不可能同時存在於一心中,且兩種心不會同時生起。 因此不僅非如實,即便在遍計執相中,對離貪也不應說為有貪,故說為離貪性。
།དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདིའི་སེམས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་ཞུམ་པའོ། །འདིའི་སེམས་ནི་འཕེལ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་འགྲིབ་པའོ། ། འདིའི་སེམས་ནི་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་གཟིགས་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ ནི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བར་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས།དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དང་ གང་ཟག་གཞན་དག་གི་སེམས་འོང་བ་མེད་པ་དང་།འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་གནས་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དང་། ཡང་དག་པར་གནས་ པའི་དབང་དང་གནས་ཤིང་ཡངས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་པས་འགྱུར་རོ།།གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དབང་གིས་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མི་གཟིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་ གཟིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་སེམས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་མེད་པས་འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་བདག་གི་སེམས་དེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་ནི་ཁྱབ་པར་གནས་པའམ། དབྱིབས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ དེ་ལྟ་བུའི་ཚད་མེད་པ་འདི་སེམས་མི་གཟིགས་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པ་དང་།རྟེན་མེད་པར་གཟིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟིགས་པ་ན་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་བསྟན་དུ་མེད་པར་གཟིགས་སོ། །སྤྱན་ལྔ་ལ་སེམས་དེ་དག་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་ལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ནི་བལྟར་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ། སེམས་གསལ་བ་དང་། བྱིང་བ་དང་བཙུམས་པ་དང་། བཀྲམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་སེམས་རྟག་པར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ནི་གསལ་བའོ།།ཆད་པར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ནི་བྱིང་བའོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་དབང་གིས་ནི་བཙུམས་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་བཀྲམ་པ་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མཁྱེན་ཏོ།།གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའོ།
同樣地,也應當應用於遠離嗔恨和遠離愚癡。關於廣大心,所謂’廣大’,以及’須菩提,如來於此完全了知彼等眾生之心非廣大非怯弱’等,將以此表明:‘此心是廣大的,他人之心是怯弱的;此心是增長的,他人之心是減退的;此心是遍行的,他人之心是不遍行的’,並非如此見之,而是依止此般若波羅蜜多,完全了知廣大心無實且非有,無自性。 于廣大心通達為廣大心后,如實地完全了知其亦無實。同樣地,關於所謂’成為廣大’,此處也是以’須菩提,如來於此見其他眾生與補特伽羅之心無來、無去、無住、無生、無滅’等來顯示:所謂’廣大’,是由生起之力、真實安住之力以及安住廣大之相轉變為他相而成。所謂’成為’,是由來去之力而成,如來智慧並非如此見之,而是見為無實唯一自性。 如是,由於廣大心於成為廣大心中無有轉變,故稱其完全了知無實。以’無量心’表明:‘如實隨見彼眾生之心非住、非斷、非遍住、非不遍住’等,此說:無量是遍住或由形狀之力而成,如來並非如此見心之無量,而是見一切心無住、無依。如是見時,即稱如實完全了知無量心。 ‘見彼心無相、離自性’者,由於無自性、無相故不能顯示而見為不可顯示。‘五眼不見彼等心’者,是就積聚而言心,指遍計所執。彼亦以其自性非有,以無性故不顯現於見真實者之眼前。因此,意謂心不可見。 第二十一品。所謂’心明顯、沉沒、收斂、散亂’,是指外道邪見者由執著心為常之力故明顯,由執斷之力故沉沒,由誹謗之力故收斂,由增益之力故散亂,如實了知。‘依止色’者,表示從五蘊而生。
།དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་ཏེ་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། གཟུགས་བདག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལས་སེམས་འཕྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་འཕྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་གཞན་ ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་མཁྱེན་ཏོ།།གཟུགས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། མཚན་མ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་དུ་མཁྱེན་ཏོ།།དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ་། རབ་འབྱོར་དེ་ ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་གསལ་བ་དང་།བྱིང་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཙུམས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་མོ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།བྲལ་བ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་། །རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་ ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྨོན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྨོན་པའི་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞིས་གནས་གྱུར་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ བཞིན་དུ་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་ལ་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལ་ཆད་པ་མེད་ པ་དང་།རྣམ་པར་རྟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།
‘所謂住於色’是指住於色而心散亂,執著色為我而說的意思。 同樣,‘住于受’等也應如是理解。 如是說明從見解而生的心散亂等之後,現在爲了說明分別妄想戲論的散亂等而說:‘須菩提,複次如來依此般若波羅蜜多而了知色。’ 若問如何了知色?如實無變異、無分別、無相等六種方式了知一切法的真如自性。 其中’無變異’是因為非他真如的緣故。‘無分別’是因為無錯亂真如的緣故。‘無相’是因為真實邊際的緣故。‘任運’是因為無須顯明的緣故。‘無戲論’是因為本性空的緣故。‘無所緣’是因為無實體性的緣故。 現在為顯示有漏、無漏、世間、出世間一切法,以及一切聖者補特伽羅、一切聖法、如來皆真如無別,故說一切法真如性無二,即’須菩提,如是心的明瞭、沉沒、散亂、收攝的真如,即是蘊、界、處、緣起的真如’等。 ‘天子們,此甚深般若波羅蜜多是空性相’是指遠離凡夫行境所遍計諸法,稱為空性相。 因一切分別妄想戲論相悉皆寂滅,故稱無相相。 因完全舍離一切分別希求,故不再生起希求,稱為無愿相。 因斷除一切因緣果報分別戲論相續,遠離生等,故無為法位稱為無生無滅相。 因四種轉依極為清凈,故稱為無染凈相。 如幻夢陽焰等非實有,故稱無實體性相。 因遠離一切遍計分別,勝義不可言說,如虛空無所住,故稱無住相。 因遠離前際、后際、中際,離有無實法,自性本涅槃,故稱無斷無常相。
།ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྩོལ་བ་ཐམས་ ཅད་སྤངས་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་མཚན་ཉིད་ མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡར་བཀའ་སྩལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ་། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་མི་ཤེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭས་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གམ་ཆོས་སོ།།གང་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གམ་ཆོས་གཞན་ལའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེ་། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་མངོན པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ།
由於斷除一切差別分別,無二離開差別與一體性,即是非一義非異義之相。 由於斷除一切勤作,于無明顯作用故無作用,離去來即是無來無去之相。 一切種類中一切離開一切自相,住于無相自性,即是虛空之相。 而如來以世間名言宣說,勝義中並非如此,此即說為不可言說之相。 天子們,此等相不能被包括天人阿修羅的世間改變,此即說為不變圓成及無顛倒圓成的圓成實相。 天子們,相不改變為其他相,此即是真如不令真如散亂的意思。 相不了知相,此即是真如不了知真如,如同虛空不了知虛空一樣。 相不了知無相,此即是真如不了知遍計,如同虛空不了知兔角一樣。 無相不了知相,此即是遍計不了知真如,如同兔角不了知虛空一樣。 無相不了知無相,此即是遍計不了知遍計,如同兔角不了知兔角一樣。 于相與無相二者,都無能知的自性,此即是由於真如無分別、任運成就及無行故,無了知自性,因為遍計諸法不存在。 所謂’由何了知’是指由識等。 所謂’了知何者’是指補特伽羅或法。 所謂’於何了知’是指于其他補特伽羅或法。 天子們,此等相非由色所造作等,此說明無造作相。 一切相皆無相故,此即是空性、無相等前述諸法,以及有為、無為一切遍計相的意思。 諸如來出世與否等,此說明法住相。 相界即如實安住無相界,如來現證圓滿菩提,此即由於一切相分別皆無故稱為無相界。
།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷའི་བུ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་ མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདི་ནི་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པ་སྟོན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་རྣམས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་བྱས་པ་ཚོར་བ་ནི་བདག་གིས་འདི་བྱས་སོ། །བདག་གིས་འདི་ཁས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱས་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ།།འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའོ། །ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལུས་མེད་པ་ཁོག་པ་མེད་པ་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ལུས་མེད་ཅིང་ཁོག་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མ་བྱས་པ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཁྱེན་པས་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པའོ། །དོན་དམ་ པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་མཐུས་ཡེ་ཤེས་བྱས་པ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པ་བྱུང་བ་མེད་པའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ།མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་པོ་མ་མཆིས་ཤིང་མཐོང་བ་པོ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེད་པས་ན་སྐྱེད་པ་པོ་ མེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་བར་མི་བྱེད་པས་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་དང་།གསོབ་དང་གསོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དོན་འདི་ལྟ་བུ་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་སུ་ཡང་མེད་དེ། ངས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟན་ནས། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ དེར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་བསྟོད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ངས་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པའོ།
因此所謂’如來稱為如來’,是指通達真如或以通達真如的確定詞而稱為如來。 所謂’如來正確宣說般若波羅蜜多,完全了知一切相’,是指諸天子,由於空性也是相與無相之相的緣故,如前所說’此為甚深’等。 所謂’現證無上正等正覺后,也分別宣說一切相’,是指現證如是勝義無分別正等覺后,為利益眾生而解說世俗諸相的意思。 ‘色即是色之相’等,是顯示世俗諸相。 此中報恩與感恩,是指了知自己所作與所受持,即’我作此,我受持此’。 所謂’無作無變而現證正等覺’,是指現證諸無作法之無作自性而正等覺。 ‘無變’即’無變異而現證正等覺’,是指了知無變異自性。 ‘因無身’,是指無身、無軀體、無色相。 ‘須菩提,如是無身無軀,是如來了知無作、證知無作’,是指以了知無為相而了知無作。 ‘以勝義無生力,無作智入一切法’中,‘以勝義無生力’即是以勝義無生無起之力的意思。 如來智慧是圓滿法身相,故為無作,因此顯示如來是了知無作。 ‘世尊,若一切法無能生者、無見者’,是指因不生故無能生者,故’生般若波羅蜜多’不可見。因不見故無見者,故’示現世間’不可見,如是顯示。 ‘須菩提,如是’等,是說一切法因空、虛妄、積聚,故無能生者、無見者誠然,但世間無人知此義,我依此般若波羅蜜多如實現證正等覺,因此于彼是能生者與教示者,如是顯示,此是讚歎語的意思。 ‘因無見色故是教示者’,是指因我不見色故而為教示者。
།གལ་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ནི་རབ་ རིབ་ཅན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་བས་དེ་སྟོན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་ནམ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནས་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། །བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། གཞལ་དུ་མེད། དཔག་ཏུ་མེད། གྲངས་མེད་ཅིང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་སྣང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ན་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་དོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་གཞལ་དུ་མེད་ཅེས་བྱ།དཔག་ཏུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་བས་ན་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་སྐབས་ཡང་སླར་ གླེངས་ཏེ་བསྟན་ཞེ་ན་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་གླེངས་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བསྟན་ཏེ།སྔར་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་ འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་ཏེ་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དབང་དུ་གྱུར་པར་གསུངས་པའོ། ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཤེས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆེ་བར བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ གི་ཤེས་པ་དང་སྤང་བ་ནི་བཟོད་པ་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ།།དེ་ཕན་ཆད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།
如果見到色相,就像有眼翳的人一樣,見到不真實的境相,因此也不會成為開示。所謂’須菩提,當色相所緣的識不生起之時’,就像有眼翳的人對於纏結的髮絲等所緣的識生起,後來不再生起時,就稱為清凈的見,同樣在此處,由於對色等所緣的諸識不生起,故稱為開示。 所謂’開示為不可思議’,是因為真如超越了尋思的境界。‘須菩提,色是不可思議、不可量、無量、無數、等同於不等,無所顯現’,色中無所顯現,為什麼呢?遍計所執的色如同兔角一樣不存在,故無所顯現。法性的色任何識都無法執取,故無所顯現。因為如此無所顯現,所以稱為不可思議、稱為不可量、稱為無量等。 不可思議等的開示,如經文所說容易理解。‘于彼亦不見心及心所法’,意思是不能被心和心所法所執取,因此說’無所顯現’。 為什麼對於’長老須菩提為大義而住’等已經解釋過的內容又重新提起開示呢?爲了攝受眷屬而提起此事,並想要廣泛宣說,故又開示。先前是顯示對諸佛往昔行為有所助益,現在是顯示行持佛業。 ‘般若波羅蜜多於色無所執著、無所耽著而安住’,因為見到般若波羅蜜多,對色等諸法不生起貪愛的執著和見解的耽著,因此,般若波羅蜜多稱為無所執著、無所耽著而安住的名稱,顯示為大義。 ‘須菩提,我也’,是說自身已得自在。‘信行者、法行者乃至阿羅漢、辟支佛的智慧和斷除,即是菩薩獲得無生法忍的忍’,顯示菩薩的智慧廣大,聲聞和辟支佛一切阿羅漢道果的智慧和斷除一切煩惱,僅僅以入第八地獲得無生法忍而達到究竟,他們的智慧和斷除不超過此忍。此後諸菩薩於一切種類中無煩惱。
།དེ་དག་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རིང་བ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་འདིས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་འདི་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གུས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཞུས་པ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ གང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ་མི་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མི་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ སྐྱེས་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ་གཅིག་གོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་དགེ་བ་སྟེ་གཉིས་པའོ། །དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ཡང་དགེ་བ་སྟེ་གསུམ་པའོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐར་མཉན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་འདིར་སྐྱེས་ན་ཡང་བཤད་པ་ལམ་མོས་པ་ནི་གཅིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐར་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདིར་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐོས་ན་ཡང་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྡམ་ལྡེམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །གང་ སྔོན་གྱི་མཐར་བཤད་པ་འདི་དད་པ་ཙམ་གྱིས་དྲིས་ན་ཡང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ཕྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ཏུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།འདིར་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་གྲུའི་དཔེ་དང་། བུམ་པའི་དཔེ་དང་། དེ་ནས་ཡང་གྲུའི་ དཔེ་དང་མི་རྒད་པོའི་དཔེ་དག་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་བརྡ་ཕྲད་སླའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ལྟུང་གི་ལྡན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ རབ་འབྱོར་གྱིས་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞུས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའི་དབང་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་མི་ལྡན་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ས་ གཉིས་ལས་ས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་དུ་ཕྱིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཚུ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའོ།།དེ་བས་ན་ཚུ་རོལ་ཡང་ཤེས་ཕ་རོལ་ཡང་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་མཁས་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་རིམ་པ་དེ་ཉིད་དོ།
所說’他們走了不遠便消失不見’這句話,表明通過這個解釋完全顯示了他們的行為圓滿。之後,長老須菩提爲了讓對此解釋有信解等圓滿功德的補特伽羅生起恭敬心,而詢問他們的出生:‘那些一聽到這甚深般若波羅蜜多就生起信解的人,是從何處死後轉生到此處的?‘等等。 此處也顯示了屬於白分的三種菩薩和屬於黑分的三種菩薩:從人中死後轉生於人中的是善業者,這是第一種。從其他佛土死後轉生於人中的也是善業者,這是第二種。從兜率天死後轉生於此處的也是善業者,這是第三種。 黑分的三種是:前世未聽聞、未詳細詢問,此生雖然聽聞講解也不生信解,這是第一種。前世雖未聽聞等,此生僅以信心聽聞也會動搖不定,這是第二種。前世對此解釋僅以信心詢問卻不具有受持等功德,後來會墮入聲聞、緣覺乘,這是第三種。 此處的海船喻、瓶喻,以及後來的船喻和老人喻,在經文中容易理解。如是,若不具足般若波羅蜜多和方便善巧則會墮入二乘,若具足則將證得無上正等正覺。 為此,長老須菩提詢問如何會不具足這二者,如何不會不具足這二者。那時,世尊開示:由於執著六波羅蜜多和我慢的緣故而成為不具足,這將墮入二地中的任何一地。若於六波羅蜜多無執著和我慢,則將證得無上正等正覺。 所說’此佈施波羅蜜多是到此岸’,是說菩薩道的道相智分位的無分別稱為到此岸。諸佛的一切相智分位稱為波羅蜜多,即到彼岸,是無分別的到彼岸。因此說’知此岸也知彼岸’。其後關於方便善巧的次第也是如此。
།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ བ་ཐོས་ནས་འོ་ན་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ལས་དང་པོ་པ་དག་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ དང་པོ་པ་དག་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ངེས་པར་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདོད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ ལ་ཆགས་པས་སྨོན་པ་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་ གསོལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེར་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་མགོན་དང་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་དང་གླིང་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། རྟེན་དུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་དགུས་བསྟན་ནས་དེ་ནས་ཡང་ཚིག་དེ་ དག་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ།རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་མཛད་དོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། འཇིག་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་ཕན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། བདེ་བ་ལ་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་ བདེ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་པའི་བསམ་པ་ནི་མགོན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་སྐྱབས་སོ། ། ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་གནས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་དཔུང་གཉེན་ནོ། །གླིང་བཞིན་དུ་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་རྣམ་པར ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་གླིང་ངོ་།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདྲེན་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པའོ། །མདོར་ན་འགྲོ་བའི་གནས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཉེ་བར་གཟུང་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བསམ་པ་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་གཞུང་གི་གོ་རིམས་སོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་དུས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ཐ་ དད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་རིམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཅིང་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།འདྲེས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།
如是了知,不具足般若波羅蜜多和善巧方便者,將墮入二乘。聞此後想到:‘那麼初入大乘的初業者應當如何?‘於是向世尊請問:‘世尊,初業菩薩摩誒薩應當如何修學般若波羅蜜多?‘世尊開示說初業者必須依止善知識,因此應當依止善知識。 ‘勿執為最勝’和’勿生貪慾’是說不要有分別見,‘勿對勝義起執著’是說不要有希求之意。 爾時,長老須菩提說道:‘如是一切法以自相空中求無上正等正覺的菩薩是行難行。‘世尊於此時以九句開示說要成為世間的利益者、安樂者、救護者、歸依處、住處、親友、洲渚、引導者和依止處。之後又逐一宣說這些詞句,廣作解釋。 欲令眾生解脫,安置於無滅處的心意是利益。欲令解脫諸苦,安置於安樂的心意是安樂。為護持離苦而說法的心意是救護。欲令受苦逼迫者解脫諸苦,安置於無蘊涅槃的心意是歸依。為令無執著而說法的心意是住處。為說色等一切法的彼岸法的心意是親友。如洲渚般周遍宣說斷除的心意是洲渚。以大悲心為眾生宣說引導至涅槃之法的心意是引導。總之,攝受八十五種眾生住處並觀察的心意是依止,此是經文次第。 ‘世尊,云何一切法無雜染?‘是說輪迴時遍計所執和圓成實二者何時合一而無差別住時,二者無差別而住即名為雜染。何時由聽聞、思維、修習等力,漸次轉依清凈法界,圓成實與遍計所執二者成為差別,安住于極清凈無垢自性時,即名無雜染。無關聯、無生、無滅等亦屬於此異名。 ‘色之彼岸即非色’是說真如離色相故成為色之彼岸,因此色之彼岸即真如,非是遍計所執色之自性。
།རབ་འབྱོར་ གཟུགས་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི།མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གཟུགས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་རྟོགས་པས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི།གཟུགས་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས། གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པར་འགྲུབ་བོ། །གླིང་ ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གླིང་ངོ་།།གཟུགས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་དོན་དམ་པར་ནམ་ཡང་མ་བྱུང་། ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་དོན་དམ་པར་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་དེ་རིགས་པའོ་ཞེས་ སྟོན་ཏོ།།གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གོས་པ་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཡང་གར་ཡང་མི་འགྲོའོ།།ཕྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚེ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཚུལ་དེ་ ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཐུས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ།།ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཡང་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ། །ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མེད་པའི་ ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དབྲི་བ་མེད་པའོ།།མེད་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་བསྣན་པ་མེད་པའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པའོ། །གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་ བ་མེད་པའོ།།བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བླང་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚེ་ནི་དོར་བ་མེད་པའོ།
如是薄伽梵說’須菩提,如同色法,一切法也是如此’,是因為一切法都是真如的本性,而不是因為顯現的關聯。 關於’菩薩摩訶薩是否不會現前圓滿成佛一切種智’這句話的意趣是什麼呢?如果一切法都如同色法一樣,那麼通過現前證悟色法就能現前證悟一切法,從而獲得一切種智,這就是其意趣。 ‘世尊,在色法的彼岸沒有任何分別’這句話的意思是,如果在色法的彼岸即真如中有對色法的分別,那麼通過證悟色法的彼岸就不能證悟一切法,而只能證悟色法而已。然而,由於是真如的緣故,在色法的彼岸沒有對色法的分別,因此僅僅通過證悟這一點就能成就對一切法的證悟。 由於見到如島嶼般的諸法,故稱為島。 ‘色法是前際后際永斷’是說,色法在勝義中從未在前際生起,也永不會在後際生起,因為在一切時中都是不存在的。 ‘須菩提,一切法的前際后際永斷,那就是寂靜,那就是殊勝’這句話是說,由於時間空性的緣故,一切法不可得,這就是勝義,這是合理的。 ‘色法是虛空性質’是說,勝義的色法如同虛空一樣無染無變,這是其意思。 ‘色法的空性無來無去’是說,色法的空性在有分別時也不往任何處所,後來在無分別時也不從任何處所而來,這是其意思。 ‘須菩提,一切法是空性性質’是說,是空性的本性,這是其意思。 ‘它們不離此性質’是說,這些法不捨棄那個本性。 ‘是無生無實性質’是說,由因緣力而不生不起,以及由於本性無生故無實體。 ‘一切法是無邊’是說,因為無滅故無邊際。因為無量故遍無邊際。或者說因為無常無斷故無邊際。因為無身故遍無邊際。 ‘是無減無增性質’是說,因為不誹謗存在的故無減,因為不增益不存在的故無增。 ‘無來無去’是說,因為不從任何處所而來故無來,因為不往任何處所故無去。 ‘是無取無舍性質’是說,在造業時無所取,在成熟時無所舍。
།ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་འབྲལ་བ་མེད་པ་དང་། འདྲེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ ཚེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་མེད་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚེ་ཡང་ཕྱིས་འབྲལ་བ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདྲེ་བ་དང་མི་འདྲེ་བ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདོད་ཆགས་བརྩལ་བས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བརྩལ་བ་མེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་རྣམས་མཚན་མར བཟུང་སྟེ་གོ་ཆ་འདིས་བགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།མཚན་མ་མེད་པའི་གོ་ཆ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་མཚམས་བཅད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བཙལ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་སྙེད་ ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདའའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ངེས་པའི་མཚམས་བཅད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ལས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་བསྒོམ་ པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས།འདི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་སྟོན་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་པ་ན་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་མི་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་དོ།།ལ་ལ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེ་སྡང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐོས་ན་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་ཉན་པར་འགྱུར་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་གིས་རྣམ་པར་བརྟག་པའོ།
‘無相遇也無分離,無混合也無不混合的狀態’是指在分別的時候,所分別的真如無有相遇,在無分別的時候也無有分離。同樣地,混合與不混合也是如此。 ‘貪慾尋求所空的自性’是指因為本性空寂的緣故,無有貪慾等的尋求,即貪慾等的標誌、貪慾等的行為標誌、貪慾等的因、貪慾等的所緣、貪慾與無貪等法都是心所法,因此說’此鎧甲與色不相關聯’。 因為色等諸法極其空無,所以不是執取這些法相而披此鎧甲,而是無相的鎧甲,這是如此顯示的。 ‘世尊,菩薩摩訶薩不為有限量的眾生利益而求鎧甲’是指沒有任何確定的界限說要度脫若干眾生。 ‘任何人都不應修習’是因為無有作者。‘於何處不應修習’是因為未見有任何可修習之法。‘如何也不應修習’是因為未見有修習的作意。 ‘這是修習的破壞’即是說無修習的意思。 ‘須菩提,應當在這甚深般若波羅蜜多中觀察不退轉菩薩摩訶薩’是指應當以此般若波羅蜜多觀察此是否為不退轉菩薩摩訶薩。 其後’菩薩摩訶薩於此甚深般若波羅蜜多是否無有執著’是顯示觀察的標誌,即從’菩薩於此般若波羅蜜多’乃至佈施波羅蜜多,一切空性直至佛不共法的究竟,以及一切種智,當說明這些時若不生執著也不住著,應當觀察此菩薩是不退轉。 有的本性上不對他人所說生起實質想。有的不生信心。有的對此不生貪著。不生嗔恨而住于舍。有的本性上不離六波羅蜜多。 有的聽聞甚深法時不生恐懼等,反而越發歡喜而聽聞、受持、憶持,具足這些功德則應知是不退轉。 ‘應當觀察此甚深般若波羅蜜多’是指在證悟時以毗婆舍那觀察。
།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འབབ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་ པོའི་དབང་གིས་ཚིག་གསུམ་མོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བགྱི་འམ།འོན་ཏེ་མི་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མེད་ཀྱི།དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས། འགྱུར་བར་མ་བྱས། གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བྱ་བ་དང་འགྱུར་བའི་ཆོས་སམ། འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་། གནས་པ་དང་ལྡན་པའམ། ཉི་ཚེ་བའམ། གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ན་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ པར་འགྱུར་ཏེ།འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བསྔགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྨྲས་སོ། །གང་ལ་གཉིས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་པ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་རྒྱུ་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་སུ་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་གཟུང་ བའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་མ་ལགས།མི་གཟུང་བའི་སླད་དུ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་གཟུགས་སོ་ཞེས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བའོ། །གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མི་གཟུང་བའོ།
‘趨入空性、進入空性、已入空性’這三個詞是根據小、中、大的差別而說的三個詞。 通過空性、無相、無愿、無生、無滅、無煩惱、無清凈等法性而現證后應當觀察,這是其含義。 當如是宣說時,長老須菩提問道:‘世尊,如是以趨入空性之心觀察此甚深般若波羅蜜多,同樣也應當如是觀察色、受、想等諸法嗎?還是不應當?’ 世尊回答說:‘須菩提,菩薩摩訶薩不觀察色’等,此說明在現證時因為色等諸法不存在故而不顯現。 因此,不是以色、受等諸法和一切種智究竟而現證菩提,而是證悟它們的真如。 此真如也無差別,色等一切法的真如與一切種智是一體的。 因此,由於真如是一體的緣故,對色等諸法無所觀察,這是其含義。 ‘一切種智非任何人所作、非所轉、非從何處來、亦非往何處去’等,此說明如果一切種智是所作、所轉之法,或具有來去、住,或是區域性的,或具有數量等,則成為遍計所執性。 若是如此則應成為現證色等諸法的菩提,然而因為離彼相而具有虛空性質,故不能現證色等而成佛。 諸天聞如是甚深法后,以’世尊,甚深般若波羅蜜多’等讚歎,並說此真如無有差別義。 ‘於何處無二行,彼即是諸法甚深性’是說一切法皆是真如體性,又因真如是一體故,成為一行而不成為二行。 ‘因虛空甚深’等,即如前所說。 ‘此法非為取色而說,亦非為不取而說’,此中執著’此是色’之相為取,完全否定’色不存在’為不取。
།གཟུགས་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པ་འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ འདོགས་པའི་མཐའ་མེད་དོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་ མ་སོང་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་འོངས་མ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ་། རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་མ་སོང་ཞེས་བྱ་ སྨོས་ཏེ།གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་གཅིག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་ འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ལ་འང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའོ།།དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མི་ནུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་ སུ་མེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པ་དང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པ་དང་། དམིགས་ སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་གཅིག་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དེ། དབྱེར་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
關於’於色無礙’等所說,是顯示與一切法相順,因為於色等一切法無增益執著和誹謗邊際,所以無礙。如是,遍計所執的色是不存在的,故無增益邊際。法性之色是存在的,故無誹謗。因此,與色相順。如是應當類推一切。 色之真如即是無來無去,同樣,須菩提的真如也是無來無去等,這是顯示彼與如來真如和須菩提真如平等性,為證成是隨後生起而說’無來無去’,即從何處也未來,往何處也未去。如來真如即是一切法真如,一切法真如即是須菩提真如,這是說由於真如是一故為一的意思。 所謂’如來真如安住’是顯示在法住相中也是一。關於’無變異無分別’,‘無變異’是顯示以不變異圓成實而圓成實。‘無分別’是顯示以無顛倒圓成實而圓成實。‘於一切無礙’是遍及一切法,於何處也不存在。 因此說’故無有不成為彼真如者’,意思是也是一切法真如。‘任何時候也非不成為真如’是說一切時中都是真如。‘無二’是說自性為一。‘彼不可分為二’是說不能分為兩種形態。如同如來真如無差別、不可分、無二,如是一切法真如也是無差別、不可分、無所緣。 同樣,長老須菩提真如也是無差別、不可分、無所緣,這是說如同如來真如一樣,一切法真如也以無所緣自性而無差別。如同一切法真如,長老須菩提真如也以無所緣自性而無差別,這是顯示如同如來真如因無二故無差別,因不可分為二故不可分,因無所緣故以自性無所緣而為一。 如同一切法真如也是無差別、不可分、無所緣自性,如是須菩提真如也以無所緣自性而無差別、不可分的意思。
།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་རྟག་ ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་གང་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདས་པ་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་ བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་དུས་གསུམ་དུ་ གཏོགས་ཀྱང་།དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལ་འདས་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཉམ་མོ།།དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་མོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ།
如來的真如並非離一切法的真如而存在,離一切法的真如而存在者永遠不是非真如,它永遠是真如。長老須菩提的真如也是如此,因此以非異相隨生如來,但于任何處都無所隨生,這說明如來真如與一切法真如以無所緣的本性是無差別的。 如同一切法的真如,長老須菩提的真如也以無所緣的本性是無差別的,這表明如來的真如即是一切法的真如而非他者,凡不異於一切法真如者也永遠不是非真如,因為一切法的真如恒時存在。由於如來真如不異於彼,故恒時存在。 同樣,長老須菩提的真如也因不異於一切法的真如而恒時存在。因此,由於恒時存在,稱為隨生如來真如。因為無生相,所以也稱為于任何處都無所隨生。 如同如來真如非過去、非未來、非現在等所說,就像如來以遍計所執性屬於三時,但真如不為時間所攝,同樣一切法雖以遍計所執性屬於三時,但它們的真如不為時間所攝。同樣,長老須菩提的真如也不為時間所攝。因此稱為隨生如來。 諸天子,於此應知過去真如的平等性即是如來真如的平等性等,這是說,如是一切過去法的過去真如因本性相同而平等,因此一切如來也平等。由於它們與彼真如本性相同故平等。因為一切如來的真如平等,所以過去諸法的真如也平等。 為什麼呢?因為如來真如與一切法真如是一體的緣故。應知由一切法真如平等性故如來真如也是平等性。應知由如來真如平等性故過去一切法平等性。其他也應如是類推。以色法平等性等,廣說彼一切法真如。
། ལྷའི་བུ་དག་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་དང་།འགུལ་བ་དང་། ལྡེག་པ་དང་། ཆེམ་ཆེམ་པ་དང་། འུར་འུར་དང་། འཁྲུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ལས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན། མཚན་ལྟས་ཆེན་པོ་རྣམ་ པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་།ཕྱོགས་དྲུག་རྣམས་སུ་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བའི་དབང་གིས་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་གཡོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ་ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་སྐྱེས་པའི་མཐུས་ཕན་ཚུན་ཡོངས་སུ་འཁོར་ཞིང་འཁྲུགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཆོས་ ཉིད་ཀྱིས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་རབ་ཏུ་ལྡེག་པ་ནི་གཡོ་བའོ། །ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་འགུལ་བ་ནི་འགུལ་བའོ། །མེ་མགལ་སྐོར་བ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ནི་ལྡེག་པའོ། །སྒྲ་སྐད་རིང་དུ་འབྱུང་བའི་ སྒྲ་ནི་ཆེམ་ཆེམ་མོ།།རྣམ་པར་འཁྲུག་པ་ནི་འཁྲུག་པའོ། །སྒྲ་བེར་བེར་པོ་ནི་འུར་འུར་རོ། །ཡང་ན་ས་ནི་གཡོས་སོ། །ཤིང་ཐམས་ཅད་ནི་འགུལ་ལོ། །རི་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡེག་གོ། །ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆེམ་ཆེམ་མོ། །རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁྲུགས་སོ། ། འབྲུག་རྣམས་ནི་འུར་འུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་དང་པོ་རྩོམ་པའི་ཚེ་ནི་དལ་ཞིང་མི་དྲག་པར་སྣང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དེ་བས་དྲག་གོ། །ཐ་མར་དེ་བས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དྲག་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་[(]ཕྱོ་[,]ཕྱེ་[)]བས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ་། ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མཐོ་བ ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་མུགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཞིགས་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་མཐོ་བ་དང་དམའ་བར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་དང་། ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་བ་ འདྲ་བར་སྣང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་བར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་དམའ་བ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་ན་ནུབ་ཕྱོགས་དམའ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་དང་ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ པ་དེའི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ཞིང་ཤར་ཕྱོགས་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་དམའ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས། གཟུགས་ལས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་གནས་བརྟན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བའམ།གཟུགས་ལས་གཞན་པ་གང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ལས་གཞན་པ་གང་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ།
諸天子,如來依此真如而得如來之名號,此即是由於’如來’這一名號是真如的異名而來。 所謂’六種震動’,即動、起、涌、震、吼、擊六種。依小、中、大的差別,每一種又分為三種,成為十八種大瑞相。在六方中,依高低而成十二種方位變化,這些在序品中已經說過。 這些震動等現象由兩種因緣而生:一是大威力天神聽聞正法後生起歡喜而互相環繞震動;二是依法性力量而住的世間為顯示法的殊勝性,如同顯示過去一切如來所說法性的力量。 其中,向一方搖動為’動’。如樹木般全身搖動為’起’。如旋火輪般旋轉為’涌’。發出持續聲響為’震’。劇烈動盪為’擊’。發出轟鳴聲為’吼’。 或者說:大地動搖為’動’。一切樹木搖動為’起’。一切山嶽震盪為’涌’。天鼓等發聲為’震’。海洋等波盪為’擊’。雷聲轟鳴為’吼’。 這些現象初起時緩慢而不猛烈,其後漸趨猛烈,最後更為劇烈。如是分為三種,成為十八種。諸方若同時升高等,則如毀壞般劇烈震動,故漸次升高與降低。 當東方的地、樹、山等劇烈震動時,東方顯現如升高。當東方顯現升高時,西方雖安住本性卻顯現如降低,此時稱為’東方升高西方降低’。當西方的地、樹、山等劇烈震動時,西方顯現如升高,東方雖安住本性卻顯現如降低。其餘方位也當如是類推。 ‘不隨色生,不隨異色生’是說:由於色將生起之事物不存在,故長老也因無實體而不應隨色生起,或生於異於色的任何處。真如也因無生起關聯,故不應隨真如生起,或生於異於真如的任何處。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མ་ནོར་བའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ནོར་བའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དོ།།གཞན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ནོར་བར་མི་འགྱུར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་འཇིག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་མི་འཇིག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་ན་དེ་དང་མི་འདྲ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་འདི་ནི་འདུག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་སྔོན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཕྱིས་དྲི་མ་མེད པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་འདིར་ལོག་པའི་ཆོས་ལས་བཟློག་པ།ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དེས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དང་པོ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།
世尊所說的’真如、無錯真如、無異真如’等深奧之義,是指如來的實相即是真如。無錯的實相即是無錯真如。無異的實相即是無異真如。諸法不可言說的圓成實相、勝義界,由於在一切時中都是真如,不會錯亂,不會改變,所以稱為’真如、無錯真如、無異真如’。 圓成實相有三種:不壞圓成、無顛倒圓成、不變圓成。其中,因為是不壞圓成,所以是真如;因為是無顛倒圓成,所以是無錯真如;因為是不變圓成,所以是無異真如。 ‘法性、法界、法住’這三個詞語表示三種特徵:法的特徵、所依的特徵、安住的特徵。法的實相即是法性,它異於一切遍計所執和分別的諸法,與之不同且不可言說,安住於法的實相中,因此稱為法性。 ‘法界’是指所依的特徵,這裡的’法’是指十力、無畏、不共法等佛法。‘界’字表示因義,因為是佛法的所依處,所以稱為法界,也就是法身的異名。 ‘法住’是指安住的特徵,如經中所說:‘無論如來出世與否,此法性、法住性本自存在。‘究竟不可言說的圓成實法,在先前有垢染的狀態和後來無垢染的狀態中,一切時中恒常存在,這就是法住性。 ‘無過法性、實際、不可思議界’這三個詞語說明了決定的特徵。其中’無過法性’中的’法’是指相對於邪法而言的正法,對於這些法的決定性和一向性就是無過性。由於最初以極喜智慧徹底通達真如,必定證得無上正等正覺,而非其他。 因此,波羅蜜多等成佛正法的決定因,稱為無過法性,如經中所說’趣入正性無過’。或者,‘過’指對法的貪著,無過性即是沒有過失的實相,如前所述。
།ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་གང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་སྐྱོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ རྒྱུན་བཅད་པ་དེ་ལ་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་མཐའ་སྟེ། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཤེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་ཆོ་འཕྲུལ་ངོ་མཚར་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མི་དམིགས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་དམིགས་སོ། །ཡང་ ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླ་བས་མ་བཀྲོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ ཅན་དྲུག་ཅུ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཞུགས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་མ་བྱས་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྔོན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་ སྨོན་པ་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ཐབས་མཁས་པ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་གྱི་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།བྱའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པ་ཡང་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་མི་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེ་ཞིང་། དེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
諸法無過失即是法無過失,通過徹底了知諸法而斷除過失法之相續,稱之為法無過失。 所謂真實邊際,即是真實如是義之邊際,因為究竟故,真實邊際即是極為確定之如是義之異名。 所謂不可思議界,即是不可思議之體性,因為非是一切世間分別之隨推度境界,故極為確定唯由自證悟之勝義,應知為不可思議界。 或者,因為是不可思議稀有殊勝諸法之因,故為不可思議界,由於諸佛菩薩法身之力,神變稀有於世間顯現。 其中’不緣色、不緣色之真如’,因為色等諸法不存在故不緣。真如於所緣及能緣平等性之狀態時,因無所取能取之事物故不緣。 或者,于有垢及無垢之狀態,以’色之真如’等聲詞宣說故如是稱呼。 其後法之現證,因為容易理解故未作解釋。 菩薩退失法性六十者’無所取而從諸漏心得解脫’,為何彼等菩薩是退失法性者?如是,因為彼等遠離般若波羅蜜多及方便善巧,於六波羅蜜多行持有所緣之行,故彼等菩薩未入無過失,亦未成就無上正等正覺。 彼等以往由空性、無相、無愿之修習而獲得解脫門,因此彼等現證真實邊際而證得阿羅漢果。 空性、無相、無愿之修習,遠離方便善巧者成為聲聞,未遠離者成就無上正等正覺,為何如此而問時,以鳥之比喻示之。 方便善巧之教示亦易於理解。 其後長老舍利子言:‘世尊,如我所解世尊所說義’,是顯示由種姓差別而生起智慧及方便善巧,由此生起無所緣之智,由此成就彼等一切。 從初發心攝持,即是從初地攝持之異名。
།ལྷའི་བུ་དག་ངས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ངས་ནི་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ། གང་གིས་མངོན པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ།གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་ ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་དོན་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བ་ནི་མི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་མི་དཀའི་།ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་དཀའོ། །མེད་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་ནི་མི་དཀའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ལ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།ནག་པོའི་ཆོས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་དགོས་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་རྣམས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དཀའ་འོ། །དེ་བས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་དཀའ་འོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དཀའ་བར་གསུངས་པ་དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་མེད་པར་རིག་ནས། གལ་ཏེ་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པས་ཆོག་ན་ དེ་ལྟར་ན་ནི་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པར་ཡང་རིག་པར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་བུ་ན་ནི་དཀའ་འོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པར་མ་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སླ་སྟེ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དག་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་སྤངས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བས་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།
諸天子,我已經在一切法的一切方面現前圓滿成佛,我于其中未見有能現前圓滿成佛者,或以何現前圓滿成佛,或有何現前圓滿成佛之法。這是說我以世俗智所攝的一切種智了知一切法的一切方面,若以勝義智詳細分別,則如夢中所見之義,未見有能知或所知之法,此為其義。 諸天子,一切法極為清凈故,此處所說的清凈是指無實體性,意為極為空無。 世尊,無上正等正覺現前圓滿成佛並不困難,這是說因為一切法皆空,于無實體中了悟無實體並不困難,而如實了悟諸有法的真實性相則為困難。于空無中了知並修證其無實體性並不困難,因為若諸法實有,則需修習波羅蜜多等行以增長善法、斷除惡法,由於這些法本空,故修證亦不困難。因此說現前圓滿成佛不困難。 長老舍利弗所說現前圓滿成佛困難的密意是這樣的:了知一切法無實體性,如虛空般空無後,若只需保持沉默即可,那確實不難,然而如實了知一切法無現前圓滿菩提,之後仍需修習波羅蜜多諸行,並現前圓滿成就一切法,這樣則是困難的。 若菩薩摩訶薩不於一切法作虛空想等,此說明:若因一切法極為空無而不作虛空觀想卻能證得菩提,那就容易而不困難了。若是如此,世間上也不會有菩薩修習六波羅蜜多而因未斷除所緣想而退失無上正等正覺,也不會墮入聲聞緣覺地。正因為如是有所緣行者無法現前圓滿成就無上正等正覺,所以說以見彼等諸法極為無實,而以彼等諸法現前圓滿成佛是困難的。
། །། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་བཟོད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གཟུགས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིར་ཡང་རྣམ་ པ་དྲུག་སྟོན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གྲང་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་མེད ན་གང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བདེན་པར་གནས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་དེས་བསྟན་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་ལོག་ནས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་དང་།གནས་བརྟན་གང་པོའི་ཚིག་གིས་རབ་འབྱོར་ལ་ཡང་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་མ་བཟོད་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཁྱོད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ། གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པར་བསྟན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེ་དུ་དང་ སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།བདག་གིས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།
第二十二品。說此語已,長老須菩提對舍利子所說’菩薩從無上正等正覺退轉’之語不能忍受,因此說道:‘具壽舍利子,你認為色法從無上正等正覺退轉嗎?‘等等。 此處顯示六種情況:色等諸法是否退轉?除色等之外的其他法是否退轉?色等諸法的如是性是否有垢染而退轉?除色等如是性之外的其他法是否退轉?極為清凈無垢的如是性是否退轉?除此之外的其他法是否退轉?如是這六種法若都不存在,則何法真實存在而可退轉?因此,究竟義中實無任何退轉之法。 長老舍利子說:‘依長老須菩提所說法理’等,意即:若菩薩無有退轉,則一切菩薩都將成佛,而不會退轉成聲聞緣覺。若如是,則所謂’三種菩薩’之說不應成立。 長老象軍以此語詢問須菩提,長老須菩提對’三種菩薩’之語不能忍受,因此對具壽舍利子說:‘你認為如是性中有三種菩薩嗎?‘等。如前所說,一切凡夫、聖者、獨覺、菩薩乃至佛陀,就如是性而言都是一體,無有差別。 既然一切皆為一體,若承認有三種菩薩,則于如是性無有任何差別中,如何能合理地分為一、二、三等差別? 其後,長老須菩提爲了利益欲知世尊所說’應知此菩薩必定趣向無上正等正覺’之語中所說必定趣向的修行特徵的眷屬們,而問道:‘世尊,欲趣向無上正等正覺的菩薩應當如何安住?’ 此後開示了意樂圓滿與加行圓滿的安住:從’應於一切眾生生起平等心’乃至’應以親友眷屬之心緣念’為意樂圓滿。從’我亦應斷除殺生’乃至’應以正法住而歡喜’為加行圓滿。
།དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། །གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་སྤེལ་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ།
其後修習的果有兩種:無障礙和無執取。‘應當對一切眾生生起平等心’是依一切法的真如之力。‘色成為無障礙’是指不執著色為障礙的意思。 ‘從前際也不執取色’是指從往昔時起也不執取色等為障礙。對於所說的’如是不執取’等,若問’如何稱為不執取色’,這是爲了解除懷疑者而說的。 ‘須菩提,如是色不可執取,彼即非色’是指菩薩增長一切法無執取性,而非執取。菩薩的無執取也非色等的自性。因此,若增長無執取,則菩薩將不執取色等。
།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྔར་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ རྟགས་རྣམས་ཞུས་པ་དང་།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། སྟོན་པ་གཞན་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ ཆོས་ངན་པ་མེད་པ་དང་།མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་། ལུས་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་འཇམ་ཞིང་བྱམས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ མེད་པ་དང་།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅན་དང་། གཙང་སྦྲར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་ལ་ཆོག་ཤེས་ཤིང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ པ་དང་།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། བློ་བརྟན་ཞིང་ཟབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་རྟོགས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་ བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷུར་མི་ལེན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རེ་བ་དང་། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལྔ་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དང་། སྔགས་དང་བཟོ་ངན་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཏམ་ངན་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ལས་དང་ བསམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་བཟུང་བ་རྣམས་ཆུད་མི་གསོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རེ་རེ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།།ངོ་བོ་ཉིད་དམ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ་ མཚན་མ་མེད་པ་རྟགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་རྣམ་པ་དང་མཚན་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་ ཀྱི་རྟགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཤེས་པའོ།
其後,長老須菩提因先前說’勝義中無退轉,也無三種菩薩’,故於此處請問退轉之相。爾時,世尊以三十五種相說明不退轉相: 即于真如中見無二相,從一切退轉,無敬奉其他導師等惡法,無生於無暇處,斷除不善業道,圓滿善業道,為一切眾生而圓滿一切波羅蜜多, 為一切眾生而通達十二分教法,于甚深法無疑慮,身語意業柔和具慈,不受五種障礙,無七種隨眠, 具足正念正知威儀,具足清凈行等,身上不生千種蟲類,身語意悉皆清凈,少欲知足依止功德, 無慳吝等,具足堅固深邃等智慧,不為魔等所奪,不受恩惠,依止般若波羅蜜多,了知魔業,獲得無生法忍, 不住于退轉與不退轉,不著禪定、三摩地、等至之果,不執著色等一切法,圓滿四種修習波羅蜜多, 不期望佈施果報令他人不悅等,不依止五種金剛部隨行等之咒力及惡工巧,遠離惡言之行而趣入正業與正思, 于自地無有疑惑,為護持正法而捨棄生命,為不令所持之法失壞。其中,所謂真如者,既非一亦非二,亦無任何懷疑,此說明依一切補特伽羅之真如力而顯示如來唯一性。 所謂自性或二者之自性,皆非真如之自性。一切法無相、無標誌、無特徵者,是因真如無相故。 ‘世尊,若一切法無相’等,此說明:若無相且無標誌,云何說不退轉之相與標誌? ‘須菩提,菩薩摩訶薩從色退轉’等,說明了知無相即是標誌,謂從色之相與色之標誌退轉。 ‘了知所應了知’者,即了知所知。
།བལྟ་བར་བྱ་བ་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཐོང་བའོ། །ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་དག་པར་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཀྲ་ཤིས་དང་ངོ་མཚར་གྱི་བཀྲ་ཤིས་ནི་ བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་བྱས་པ་སྟེ།ཁྲུས་དང་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་མངོན་པར་འཇུག་པ་དང་མུ་སྟེགས་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གཉིས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཟབ་ཅིང་ཟབ་པའི་གནས་རྣམས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ བྱའོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུ་བ་ཉིས་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་ཟབ་མོའི་གནས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལན་གླན་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་ པ་དང་པོའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་བས་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་མངོན་པར་འདུ་བགྱིད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་ཚད་མ་མཆིས་པ་ལ་ བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་ཞིག་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཟུགས་འབའ་ཞིག་སྟོང་དུ་བས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བགྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ།
‘所說的’應觀察所見’即是見到所觀。‘不執著于吉祥和稀有’中的吉祥和稀有的吉祥是僅僅由想像而成,即沐浴、齋戒、入定、外道和祭祀等的意思。一切不退轉相容易理解。雖然獲得初地就成為不退轉,但是在第八地也說明有第二種退轉。關於’退轉和不退轉’,從聲聞和獨覺地退轉故為退轉。從佛地不退轉故稱為不退轉。 如是聽聞不退轉功德后,爲了欲求不退轉的諸菩薩,長老須菩提請問甚深之處:‘世尊,請善為開示甚深處。’ 此下是長老須菩提以二百七十七問請問甚深處,世尊也作答。其中’世尊請善為開示甚深處’是第一問。‘世尊,為何涅槃是假名,一切法不是假名嗎?‘是第二問。‘世尊,色之真如是何等?‘等是第三問。‘世尊,為何世尊說一切有為法都是遍計所執?‘等是第四問。‘世尊,無數、無量、無邊有何差別?‘是第五問。 ‘世尊,以何種方式色也成為無數,有這樣的方式嗎?‘等是第六問。‘世尊,為何唯色空?‘等是第七問。‘世尊,不可說義有增有減嗎?‘是第八問。‘世尊,若不可說義無增無減’等是第九問。‘世尊,無上正等菩提是何等?‘是第十問。‘世尊,如何是一切法真如?‘是第十一問。 ‘世尊,為何初發心’等是第十二問。‘世尊,圓滿何等十法,稱為菩薩摩訶薩?‘等是第十三問。‘世尊,菩薩摩訶薩如何為眾生利益而入三三昧?‘是第十四問。‘如何圓滿六波羅蜜多?‘是第十五問。‘如何熟習空性?‘是第十六問。
།ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ལ་བགྱི་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ དབེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གསོག་ཉིད་དང་གསོབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། །སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པ་བཅུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ བའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཟུགས་བས་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སློབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དྲུག པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དེས་ཐོབ་པར་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དབེན་པས་དབེན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སླར་ ལྡོག་པ་འམ།སླར་མི་ལྡོག་པ་གང་དག་གི་མིང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་ཅིང་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ ཅུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ།
第十七章是’如何安住空性而不現證空性’。 第十八章是’世尊,般若波羅蜜多的性相是什麼’。 第十九章是’世尊,如果一切法都離一切法’。 第二十章是’世尊,所有這些作意都離自性’。 第二十一章是’世尊,如果般若波羅蜜多離自性’。 第二十二章是’世尊,般若波羅蜜多的空性、虛性、無實性’。 此處是中間十個請問。 第二十三章是’世尊,是否因一切法生起而授記菩薩摩訶薩將證得無上正等正覺’。 第二十四章是’世尊,諸菩薩的平等性是什麼’。 第二十五章是’世尊,是否爲了造作色而修學一切種智’。 第二十六章是’世尊,如果一切法本性清凈’。 第二十七章是’世尊,是否也以此獲得聲聞和獨覺的圓滿’。 第二十八章是’世尊,如幻心如何現前圓滿證得無上正等正覺’。 第二十九章是’如何以離而了知離’。 第三十章是’世尊,諸佛世尊宣說不退轉或退轉菩薩摩訶薩的名號並歡喜說法’。 第三十一章是’世尊,安住真如中而精進于真如’。 第三十二章是’世尊,所謂如來化身’。 第三十三章是’世尊,如何修證般若波羅蜜多’。 第三十四章是’世尊,如何行持般若波羅蜜多的菩薩摩訶薩佈施波羅蜜多’。 第三十五章是’世尊,如何菩薩摩訶薩住于佈施波羅蜜多而持戒波羅蜜多’。 第三十六章是’如何住于佈施波羅蜜多而安忍波羅蜜多’。 第三十七章是’如何精進波羅蜜多’。 第三十八章是’如何禪定波羅蜜多’。 第三十九章是’如何般若波羅蜜多’。 第四十章是’如何住于持戒波羅蜜多而佈施波羅蜜多’。
།ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ གཅིག་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞི་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བདུན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལྔ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེས་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དྲུག་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག་བསྐྱེད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་བྱེ་བྲག་གམ་ཐ་དད་དུ་ བགྱི་བ་མ་མཆིས་ན།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ ཅུ་པའོ།
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。