菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d3856中觀心要思擇焰論 清辯 勝慧光明 燃燈吉祥智 戒勝c3.5s|d3856中觀心要思擇焰論 清辯 勝慧光明 燃燈吉祥智 戒勝c3.5s

D3856

རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ནའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། ལོ་ཙྪ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མད་དྷྱཱ་མ་ཀཱ་ཧྲྀ་ད་ཡ་བྲྀཏྟི་ཏ་ར་ཀཱ་ཛྭཱ་ལ། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མའི སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ།བམ་པོ་དང་པོ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་ན་རང་གི་ལྷ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོའི་རྐྱེན་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དང་པོར། གང་གིས་དེ་ཉིད་རབ་བརྟག་མིན། །རྣམ་ཤེས་བྱ་མིན་གཞི་མ་ཡིན། །མཚོན་མིན་བརྟག་མིན་རིག་བྱ་མིན། །སྐྱེ་འཇིག་མེད་ཅིང་བདེ་བ་དང་། །རྣམ་བརྟག་མ་ཡིན་སྣང་བ་མེད། ། མཚན་མ་མེད་ཅིང་གསལ་བྱེད་མེད། །གཉིས་མིན་གཉིས་མེད་མ་ཡིན་དང་། །ཞི་དང་བློ་འཇུག་རྣམ་སྤངས་པ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ཡི་གེ་ཡིས། །ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་མཛད་པ། །སྟོན་པ་མ་ནོར་ཉིད་གསུང་བ། །དེ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སྟོན་པ་ལ། དེ་ཉིད་ཁྱད པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྟོད་དོ།།དེ་ལ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ཡང་། དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དག་ བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་མིང་མ་བསྟན་ན་དེ་མི་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་དེ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། རབ་བརྟག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དང་ལྡན་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྣང་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའམ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་བ་དང་། ཞིབ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་རུང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་རུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར རོ།།རྣམ་ཤེས་བྱ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། བྱིས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟོག་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ལ་བདག་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་ལྟར། འདི་ལ་གང་གཞི་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའམ། ས་ཡུལ་གང་ན་ཡང་འདིའི་གཞི་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱར བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།མཚོན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའམ། འདིས་དངོས་པོ་གང་ཡང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བརྟག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་དང་དེའོ་ ཞེས་བརྟག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིག་བྱ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པས་རིག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་བའོ།

印度堪布智光吉祥尊者與譯師比丘戒勝譯校並審定。

梵語:Madhyamaka-hṛdaya-vṛtti-tarkajvālā 藏語:中觀心論釋·理辯熾燃 第一品 頂禮一切智者。 此處,首先對自己喜愛的本尊作禮敬開示的論著,將成為勇士之緣,無障礙,具有果報。因此造論者在論著之初: ‘于彼不可思真如,非識所知非為基,不可表徵非思議,無生無滅具安樂,非遍計性無顯現,無相亦無能顯明,非二非一非無二,寂滅遠離心行境,無文字中以文字,大悲宣說作開顯,導師如實而宣說,我今恭敬而頂禮。’ 如是對導師以其殊勝不共特性而成就導師之身而作讚頌。 其中’于彼’之詞雖為普遍,但因其如實無倒宣說真如,故此唯與世尊相應。‘真如’一詞雖已說明其特性,然若不說明所依之名則不能了知,故說’真如’,即世間與出世間諸法之真如,與’如是性’、‘法界’、‘空性’等為異名。 ‘不可思’者,謂非以共相推理隱密義顯現之比量所能思維,或非粗細尋伺之行相,無論是相續或俱生之境界。 ‘非識所知’者,謂非五識於五境轉起之五識所能了知,或凡夫、外道、有學、無學、緣覺等一切皆不能證悟故。 ‘非為基’者,如阿賴耶識中有一切分別種子之基,補特伽羅中有解脫我之基,此中無任何基與相應,或於任何處所皆無此基與相應。 ‘不可表徵’者,謂非以自相共相而可表徵,或此不能表徵任何事物。 ‘非思議’者,謂一切法無自性故,不能思議此是彼故。 ‘非所知’者,謂以自生智慧一剎那中如實現證一切法一切相之無知方式而為所知。

།སྐྱེ་འཇིག་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་ ལ།འཇིག་པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའམ་ཞིག་པ་སྟེ། འདི་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་བརྟག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པ་བརྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བྱེད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གསལ་བྱེད་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་མིན་གཉིས་མེད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་གཉིས་དང་། དམིགས་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞི་བས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། རབ་ཏུ་ཞི་བ་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་འཇུག་རྣམ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་རབ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་དང་བཅས པ་དང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་བློའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ།།ཡི་གེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །ཡི་གེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དག་གིས་སྒྲོ་ བཏགས་ཏེའོ་།།ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་རོ། །བསྟན་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་གྱུར་པའོ། སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའོ། །མ་ནོར་ཉིད་གསུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་གསུང་ བའོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ལའོ། །གུས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སོ། །ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱའོ་། །དེ་ལྟར་ན་དེས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། རང་གིས་དེ་ཉིད་ཐུགས་ སུ་ཆུད་ནས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་གང་གི་ཕྱིར་དང་འབྲེལ་པ་གང་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བློས་བྱས་རྣམས། །དེ་ཉིད་བདུད་རྩིར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །ནུས་པས་ ཅུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ།།ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་དག་གི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོ་བླངས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟེ།ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བློས་བྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་ པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

‘無生滅’是指生即是產生,滅即是斷絕或毀壞,此處二者皆無。‘安樂’是指遠離了生等一切損害之故。‘無分別’是指不分別所取、能取、自性、他性、無性等之故。‘無顯現’是指無自他顯現之故。‘無相’是指遠離色與無色之相之故。‘無明顯’是指遠離生、住、滅、變等明顯之故。‘非二非不二’是指二所緣、二無所緣、所緣與無所緣平等之故。‘寂靜’是指以智慧寂靜而證悟之故,或是無上寂靜之因之故。‘遠離心行’是指是隨順證悟勝義的智慧無行而行的境界之故,遠離有相有緣心行。‘無文字’是指非心境之故,亦非語境,因此無文字即不可言說。‘以文字’是指以文字假立。‘以大悲’是指非為論辯。‘開示’是指已經顯示。‘導師’是指如實教導天人。‘說無誤’是指宣說如實真義。‘于彼’是指于導師。‘恭敬’是指至誠。‘頂禮’是指愿頂禮。如是,彼顯示世尊自他二利圓滿,因為自證真實后為他開示之故。 若問為何因緣造此論,為此說:‘為利他故發精進,為大菩提發心者,為令彼入甘露故,以己能力略宣說。’ ‘為利他故’是指爲了利益他人。‘發精進’是指以猛烈精進。‘大菩提’是指既是菩提又是大,為大菩提,因為一切乘隨順一乘之故,所證無邊之故。‘發心者’是指生起不退真實心者。為令彼等趣入真實甘露故造此論,如是即是必要。

།ནུས་པས་ཅུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བདུད་རྩིའི་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཀའ་སྩལ་པ་དེའི་རྗེས་སུ་ སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་གྱི།བདག་གིས་ནི་བློ་ཞན་པ་རྣམས་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཅི་ནུས་པས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་གི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་འདྲ་བར་བློས་ཡང་དག་མཐོང་བ་ན། སྤྱི་སྡོམ་བྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མི་གཏོང་དང་། །ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་བརྟེན། །དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཚོལ་བ་ནི། །དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་པའི ཐུབ་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་གསུངས་པའི་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་བློ་མེད་པས་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་མི་འགལ་བའི་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བ་ཇི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །བྱམས་ པ་དང་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་།།ཤེས་པ་ཆེན་པོས་བརྒྱན་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་ས་བོན་བྱང་ཆུབ་སེམས། །དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་དེ་མི་བཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བ་དང་། སྒྲོལ་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་བསླང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་དགོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་ པའོ།།ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་།སྡིག་པ་འཆགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོགས་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་བརྒྱན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའོ།

以能力稍加闡述。這是關聯,如何呢?因為世尊爲了大乘,宣說了無量甘露文字和極其廣大的意義,隨後論師也在中觀論典中廣泛宣說,而我爲了引導智慧淺薄者,將盡己所能稍加闡述。 當以智慧如實見到一切論典意義的門類圓滿相似時,總攝為:不捨菩提心,善依佛律儀,尋求真實智,成辦一切義行。 發願求取大菩提者,首先應當不離菩提作意。其後應當如同外道的佛法相順,如實依止大乘所說的佛律儀。此後應當以無偏執心觀察一切教法,爲了通達不違背正理和經教的真實義而精進。如是三種行為即是成辦自他一切利益的行為,這就是此論典的略說。 其中首先應當說明不捨菩提心。什麼是所謂的菩提心呢?大慈大悲及,大智所莊嚴,佛種菩提心,是故智者不應舍。 大慈是指具足度脫一切眾生、正在度脫、令證菩提、令入涅槃四種發心。大悲是指具足利益一切眾生、救護惡趣、令離小乘、安置正道四種發心。 大智有二種:方便智和般若智。其中方便智是生起具足三輪清凈的一切善根,與一切眾生共同迴向無上正等正覺,懺悔罪業、隨喜功德等,圓滿三種資糧。 般若智是以無所緣、無相、無為、無生、無實體、無成就來各別觀察的自性智慧,生起一剎那相應。以彼等莊嚴的佛種即是菩提心,菩提是遍知一切諸法一切行相。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་པའོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་སེམས་ཅན་ལ་བལྟ་བས་བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་མོས་ པ་དང་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་མི་གཏང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་བར་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བློ་ལྡན་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་ཅིང་། །ཡང་དག་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། །མཐུ་དང་ལྡན་ཞིང་མཁས་པས་ནི། ། ཤེས་རབ་སྣང་བ་མེད་པ་ཡི་། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་བལྟ་བྱས་ནས། །འཁོར་བ་མི་གཙང་ས་འོག་ནས། །བདག་ཉིད་རྒལ་བས་བསྒྲལ་བར་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བློ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང སྟོབས་ཆེ་བ་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་ཅིང་བརྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དང་འདྲ་བར་ཁས་བླངས་ནས་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་བས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་བརྩམས་པ་དང་།མཐུ་དང་ལྡན་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་དང་། མཁས་པ་ཤེས་ཉེན་ཅན་གྱི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པ་བློའི་གསལ་བ་དང་བྲལ་བའི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཀུན་ལ་བལྟ་བ་ཡང་དང་ ཡང་དུ་བརྟག་པ་བྱས་ནས་འཁོར་བ་མི་གཙང་བའི་ས་འོག་ནས།བདག་ཉིད་རྒལ་བས་འཇིག་རྟེན་ཡང་བསྒྲལ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་དགྲོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།།གང་ཞིག་ཤེས་རབ་མཚོན་རྣོན་གྱིས། །འཆིང་བ་ཀུན་བཅད་གྲོལ་གྱུར་པ། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ལྡན་པ་ཡིས། །གང་ཕྱིར་མགོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་བ། །འཁོར་བའི་བཙོན་ར་མི་བཟད་པར། །འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་སྒྲོག་གིས་བཅིངས།།བག་མེད་པ་ཡི་ཆང་འཐུངས་ནས། །གཏི་མུག་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོམ་རྐུན་གྱིས། །དགེ་ཚོགས་མ་ལུས་རྐུས་པ་དག་།གལ་ཏེ་གྲོལ་བར་མི་བྱེད་ན། །མཐུ་ལྡན་མཐུ་ནི་ཅི་ལ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཞིག་ཤེས་ རབ་ཀྱི་མཚོན་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རལ་གྲི་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོས་སྲིད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ཀུན་མ་ལུས་པར་བཅད་ཅིང་བདག་ཉིད་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཞན་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།། བྱམས་པའི་སྐབས་སུ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་བ་མེད་དོ། །མགོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མགོན་མེད་པའི་ཆོས་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གདུང་བ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

菩提心即是為菩提而發心。因為它是佛的種子,所以智者應當以觀察眾生的意樂、增上意樂、勝解和廣大勝解而不捨棄。 若問以菩提發心應當做什麼?為此說道: 具慧大勇者,不忍他苦痛,精進勤修持,具力並智者,觀察無慧光,一切世間已,輪迴不凈地,應度已度他。 具慧者即具有無垢智慧能善巧分別一切法相,大勇者即具有不被一切魔及煩惱所動搖的堅定心,不忍他苦即視一切眾生如己而承擔他們的痛苦,精進勤修即對善法修持堅定精進,具力即能成辦自他二利,智者即具有智慧。觀察無慧光明、缺乏智慧明晰的一切世間,從不凈輪迴的深淵中,應當自度度他。 大慈說明’度脫一切眾生髮心’第一已經解說完畢。 關於第二’解脫一切眾生髮心’: 若人以慧劍,斷盡縛解脫,具足大悲性,為度無怙苦,難忍輪迴獄,貪等枷鎖縛,放逸醉酒已,無明睡眠眠,分別盜賊眾,竊盡善資糧,若不解脫彼,具力何所益? 即是說,若人以能斷除一切煩惱的鋒利智慧寶劍,斷盡輪迴繫縛而自得解脫,具足大悲本性者亦當解脫他眾,此即是具力者的力用。 在慈心章節中提到’具足大悲本性’的詞語,是因為慈悲二者相互關聯而生起,故無不妥。 ‘無怙’是指遠離信心等十種無怙法。‘痛苦’是指具有死亡、追求等痛苦煎迫。

།འཁོར་བའི་བཙོན་ར་མི་བཟད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་འཆིང་བའི་གནས་འཇིགས་པ་མང་བ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་དཔྱང་ཐག་མ་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པར་ རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སྒྲོག་གིས་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་པོ་ལྕགས་སྒྲོག་དང་འདྲ་བ་དག་གིས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་མེད་པའི་ཆང་འཐུངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་། ལེ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་བག་མེད་ པ་ཆང་དང་འདྲ་བ་བསྟེན་ཅིང་མྱོས་པར་གྱུར་པའོ།།གཏི་མུག་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཤེས་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྨྱ་བར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆོམ་རྐུན་དང་འདྲ་བ་དག་གིས་སོ།།དགེ་ཚོགས་མ་ལུས་རྐུས་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་གྱི་ནོར་ཐམས་ཅད་ཕྲོགས་པ་དག་གོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །གང་ཞིག་ལག་པའི་མཐུས་བསྒྲུབས་པ། །འདོད་པས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་ཆུང་ཡང་། །གཅིག་པུ་གདུ་བར་ཟ་བྱེད་པ། །དེ་ཡང་མཁས་པས་སྨད་གྱུར་ན། །འཁོར ལོས་སྒྱུར་དང་དབང་པོ་དང་།།ཚོངས་པ་ལ་ཡང་རབ་དཀོན་པ། །སྲེད་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དང་། །ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་བ། །ལེན་དང་ཟད་དང་མཐར་ཐུག་དང་། །སྡུག་ལ་སོགས་པས་མི་འགྱུར་ཞིང་། །སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་ཞི་བྱེད་པའི། །དེ་ཉིད་དོན་རྟོགས་བདུད་རྩི་ ཅི།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཞིག་རང་གི་ལག་པའི་མཐུས་བསྒྲུབས་པ་འདོད་པས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་ཆ་ཤས་ཆུང་ངུ་ཡང་བདག་གཅིག་པུས་གྲོགས་པོ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། མགྲོན་ལ་གཅུགས་པ་དང་། བསྟབས་པ་མེད་པར་གདུ་ཞིང་འདོད་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པའི་སེམས་ཀྱིས་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མཁས་པས་སྨད་པར་འགྱུར་ཏེ།སེར་སྣས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་གང་ཞིག་རང་གིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པས་བདུད་རྩི་རྙེད་ནས་སེམས་ཅན་ལ་མི་ལྟོས་པར་བདག་རང་གཅིག་པུས་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་ དེ་ཇི་ལྟར་སྨད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།དེ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བདེ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་། ནོར་བུ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བློན་པོ་དང་། བཙུན་མོ་དང་། དམག་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་། གླིང་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་དང་། ཡུལ་ལ་ ལོངས་སྤྱོད་པ་མིའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྷག་པའོ།།དབང་པོའི་བདེ་བ་ནི་ལྷའི་ཕོ་བྲང་ན་ལྷ་མོ་ལྷའི་རིན་པོ་ཆེ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱས་པ་དང་། དགའ་བའི་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའོ། །ཚངས་པའི་བདེ་བ་ནི་སྟོང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཚངས་པ། ཚངས་ པའི་གནས་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ཡུལ་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྷག་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་བདུད་རྩི་རབ་ཏུ་དཀོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྲེད་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ཐར་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所謂’難忍輪迴牢獄’,是指生存束縛之處充滿恐怖,以生老等相續不斷的繩索為特徵,使心完全煩惱。 ‘被貪等枷鎖束縛’,是指被貪等九種結縛如同鐵鎖般束縛。 ‘飲放逸之酒’,是指貪慾、嗔恨、愚癡和懈怠等放逸如同飲酒而醉。 ‘為愚癡睡眠所迷’,是指被無知的睡眠深深迷惑。 ‘被分別妄想盜賊’,是指被慾望、害心、傷害等分別妄想如同盜賊。 ‘偷盡善資’,是指奪走一切聖者七財等財富。 大慈說解’為解脫一切眾生髮心’第二品已說完畢。 關於’為一切眾生證悟菩提發心’第三品: ‘若人以手力所得,由欲生起小樂時,獨自貪食受訶責,若爾智者所呵責。’ ‘轉輪聖王及帝釋,梵天亦極為稀有,斷除貪愛及方便,共同取盡究竟中。’ ‘不為愛等所轉變,能息滅盡諸苦惱,證悟真實義甘露,云何不受諸呵責?’ 首先,世間上若有人以自己手力所獲得的、由慾望產生的小小快樂,也獨自一人不顧朋友、親友和客人,貪婪地享用,即便如此也會受到智者呵責,因為具有慳吝遍計的心。 既然如此,若有人獲得證悟真實義的甘露,而不顧及眾生獨自一人證悟,怎能不受呵責?這是餘下的文句。 其中,轉輪王的快樂是指具足輪寶、珠寶、象寶、馬寶、大臣寶、王后寶、將軍寶等七寶,統領四大洲,享用國土,超越一切人間快樂。 帝釋的快樂是指在天宮中,有天女以無垢天寶光明照耀,以及歡喜園等極大受用。 梵天的快樂是指統領千界的大梵天,修習四梵住,以及禪定之味超越一切境界的快樂。 即便對於他們來說,證悟真實義的甘露也極其稀有。因為’斷除貪愛’是指斷除對慾望、輪迴和解脫的執著,這是其含義。

།ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་གཞན་རྒྱུད་ལ་འཕོ་བ་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱར་རུང་སྟེ། མཆོད་སྦྱིན་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་ནོར་དང་འབྲུའི་ ཚོགས་བསགས་པ་བཞིན་པས་ཇི་ལྟར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ཆུང་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་འགྱུར་འགྲུབ་པ་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོབས་ཤིང་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དུས་ན རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་པ་དང་ཚད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདིར་ཐབས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལེན་དང་ཟད་དང་མཐར་ཐུག་དང་། །སྡུག་ལ་སོགས་པས་མི་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལེན་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཟད་པ་ནི་དགའ་ བའོ།།མཐར་ཐུག་པ་ནི་འཆི་བའོ། །སྡུག་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་། དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་མི་འགྱུར་བ་ནི་སུན་མ་ཕྱིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་ཞི་བྱེད་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ཉིད་དོན་རྟོགས་བདུད་རྩི་སྟེ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟེ། འཆི་འཕོ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་ པ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །གཞན་ཡང་ སྔོན་ཆད་ཉོན་མོངས་པའི།།གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་བདག་གིས་ནི། །སྨས་ལ་འགྱུར་བྱེད་འདེབས་པ་བཞིན། །སྡུག་བསྔལ་ནད་པ་གང་སྡུག་བྱས། །སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གང་དག་གིས། །བྱམས་དང་བསྙེན་བཀུར་ཕན་པ་བྱས། །དེ་ལ་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ། །མྱ་ངན་བཟླ་བས་ གཞན་ཅི་ཡོད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ཡང་སྔོན་ཆད་འདས་པའི་དུས་དག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པའི་གདོན་གྱིས་བརླམས་པར་གྱུར་པ་བདག་གིས་མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྨས་པའི་ལུས་ལ་འགྱུར་བྱེད་འདེབས་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་ བསྔལ་ནད་པ་གང་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་ལུས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དག་ལ་གསད་པ་དང་།བཅིང་བ་དང་། བཙོན་དུ་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་བྱས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་བརྗེས་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཕ་དང་། མ་དང་། བུ་དང་གྲོགས་པོ་དང་། ཉེ་དུར་གྱུར་པ་ཁོང་དགེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་པ་གང་དག་གིས་བདག་ལ་བྱམས་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་དང་ཕན་པ་བྱས་པ་དེ་དག་ལ་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་མ་ལུས་པར་བཅད་པར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

所謂方便門中的共同,是指福德和非福德雖然不會轉移到他人相續中,但其果報的受用是可以與一切眾生共同的。就像爲了大型供養而積累財物和糧食一樣,即使是微小的財物佈施,在其他生世中也能成就百千倍的果報。同樣,即使是微小的善根,當迴向給眾生並圓滿誓願時,在無上正等正覺之時也會成就無量無數的異熟果報。這裡的方便就是’愿一切眾生獲得安樂’。 ‘不受取盡終,不為苦等轉’中,取是指生,儘是指老,終是指死。‘苦等’是指行苦、壞苦、苦苦三苦,以及由此產生的憂愁、悲嘆、痛苦、不悅等。不為這一切所轉變就是不受損害。 ‘能息一切苦’是指生等諸苦。‘證此義甘露’是說證悟此真實義即為甘露,因為能獲得不死之位。 大慈說明:‘為令一切眾生現前菩提而發心’第三章已經講完。現在依據’為令一切眾生究竟涅槃而發心’第四章: ‘又如往昔我,為煩惱魔困,如傷加藥敷,苦病眾生害。他世誰於我,慈愛作利益,報彼恩德者,涅槃更何有?‘這是說,又如往昔時我被貪等煩惱魔所困擾,如同給受傷者敷藥一樣,對遭受生等諸苦折磨的眾生造作了殺害、束縛、囚禁等痛苦。在其他生世中,那些作為父母、子女、朋友、親屬的人,他們對我懷有善意,希望我得到利益安樂,對我報以慈愛、承事和幫助。對於這些人的回報,除了令他們斷除一切輪迴繫縛,令其入于無餘涅槃界之外,還有什麼更好的報答呢? 大慈說明:‘為令一切眾生究竟涅槃而發心’第四章已經講完。

།སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དོན་ཆེ་སྟེ། འཕགས་ པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་།ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་པ་དེ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་རྒལ་ནས་སེམས་ཅན་མ་རྒལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་གྲོལ་ནས་ སེམས་ཅན་མ་གྲོལ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་དབུགས་ཕྱིན་ནས་སེམས་ཅན་དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་སྙམ་ སྟེ།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ཙམ་གྱིས་ཚད་གཟུང་བ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པས་བཅུ་ཞིང་ཚད་གཟུང་བ་ཁོ་ནར་རུང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་ནི་གཟུང་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། གཉིས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་གནས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།འདིར་སྨྲས་པ། རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ ཤས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་དག་རུང་གི་།གང་དག་གིས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་མ་ལུས་པ་དེ་དག་ནི་རང་ཉིད་སྲིད་པ་དག་དང་། སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་བཞིན་པ་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་བསྒྲལ་བ་དང་། དགྲོལ་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ པར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་བཟོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། །གཞན་དོན་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །དགའ་བས་སེམས་དགའ་མཁས་པ་དག་།རལ་གྲི་རབ་ཏུ་འབར་འདྲ་བའི། །སྲིད་པ་དག་གིས་གནོད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པས་མཁས་པ་དག་ནི་རལ་གྲི་རབ་ཏུ་འབར་བ་དང་འདྲ་བའི་སྲིད་པ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་གནོད པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དགའ་བར་གྱུར་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཕྱིར་ལས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ པ་དང་།སྲིད་པའི་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

這些發心具有重大意義,如同在《聖般若波羅蜜多經》中所說:‘菩薩爲了眾生的利益、福祉、安樂、成就與幸福,心中如是思維:如我已度,當度未度眾生;如我已脫,當解未脫眾生;如我已得解脫,當令未得解脫眾生獲得解脫;如我已得涅槃,當令未得涅槃眾生證得涅槃。’ 三千大千世界尚可以毫毛尖許來度量,大海之水尚可以毫毛分百份來衡量,但這些發心的福德卻無法衡量。為什麼呢?因為如經中所說:‘那些圓滿實現這些發心,隨喜一切菩薩,以無二想、無非二想、無心想、無異心想,將功德迴向無上正等正覺的眾生,他們能摧毀魔的住處。’ 有人說:‘對於已獲得圓滿自利、斷盡一切煩惱習氣的人來說,上述所說確實可行。但對於那些尚未生起一切力的人來說,當他們自身仍被輪迴及依輪迴而生的煩惱所損惱時,如何能度脫、解脫、令覺悟、令涅槃其他眾生呢?’ 為此,作為回答,以大悲為先:‘以利他事業所生之喜悅而心生歡喜的智者們,不會被如同熾燃利劍般的輪迴所損。’ 通過佈施、愛語、利行、同事等方式利益世間的智者們,不會被如同熾燃利劍般的欲有、色有、無色有等輪迴所損。為什麼呢?因為他們由利他事業而生喜悅,身心相續喜悅,為利他而求菩提,不為輪迴受生而造作,為離輪迴而不受其損。 大悲釋論之發心利益一切眾生品第一釋畢。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མི་བྱེད་པས། ། ངན་འགྲོའི་སྒོ་ཀུན་གཅད་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པས་གནོད་པ་མེད་པ་ན་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ངན་འགྲོ་འགྲོ་བ་ངན་པའི་སྒོ་ཐམས་ཅད་གཅད་པའི་ཕྱིར་བདེ་འགྲོའི་སྒོ་གླེགས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན རྣམས་ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་དག་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་ངན་འགྲོ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་གཞན་དག་ཡང་དག་ པའི་ལམ་ལ་དགོད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐབས་མ་ཡིན་གྱི་།ཀྱེ་མ་བདག་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་ཅིང་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར།།སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་གོམས་བྱས་པས། །ཉོན་མོངས་འཇུག་པ་བཅོམ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཞིག་པ་དག་ལ་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གཏི་མུག་འབྱུང་བར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་། དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྣང་ན། ཇི་ལྟར་དེའི་ཆ་ དང་མཐུན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། མཁས་པ་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཡིས། །འགྲོ་དྲུག་སྐྱེད་ཚལ་དུས་སྟོན་ལྟར། །མཐོང་བ་སྲིད་པའི་བཙོན་ར་ཡིས། །སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཁས་པ་གཞན་གྱི་ དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསགས་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་།ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མིའི་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་དག་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏའི་དུས་སྟོན་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་ན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གནོད་པའི་ཚེ་ཡང་སྲིད་པའི་བཙོན་རའི་གནས་ཀྱི་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

或者這樣就不會造成損害:由於不行持破戒之事,為斷除一切惡趣之門。由於他們殊勝行持十善業道,無有損害,也令他人趣入彼等,為斷除一切惡趣之門而開啟善趣之門,安置諸有情于天人趣中。 此說大悲救護惡趣發心之第二,如是說:由於自身入于邪道,不應安立他人于正道,時機亦不恰當。嗚呼!我亦當殊勝行持此等十善,亦當安立他人于彼等。 若問如何不為依止輪迴的煩惱所損害?為此說:由修習空性見,摧毀煩惱趣入故。因為在因緣和合、差別事物及壞滅中不見實有故。於何處生貪慾、嗔恨、愚癡?如是摧毀煩惱力量,依止輪迴的諸煩惱亦不能造成損害。 然而諸菩薩多數遊行一切趣,亦現生於彼等中,如何不為彼等相應的痛苦所損害?為此說:智者以所作福德,如同遊園時節會,見六道輪迴獄,永不生起怖畏心。 智者為利他發願,圓滿積累無量福德資糧者,見到地獄、餓鬼、旁生、天、非天、人等六道猶如曇花節日般,即便見到死亡、追尋、我慢、痛苦、互相吞噬、飢餓等痛苦時,亦不會對輪迴牢獄生起厭離。

།འོ་ན་གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་དག་དང་། དེ་དག ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱོན་དག་གིས་མི་གོས་ན།ཇི་སྲིད་པ་ན་གནས་ཤིང་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྲོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐྱོན་མཐོང་ཕྱིར་ནི་སྲིད་པར་མིན། །བརྩེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་མི་གནས། །གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། །སྲིད་པ་ན་ཡང་གནས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱོན་དང་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་གནས་འཆའ་བར་མི་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྟུལ ཞུགས་བླངས་པ་དག་ནི་སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱིས་པདྨ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དྲི་མ་དག་གིས་མི་གོས་པར་སྲིད་པ་ན་ཡང་གནས་པར་བྱེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། གང་ལ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ལུས་མངོན་མཛད་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཉིད་ཞར་ལ་བརྙེས་པ་ཉིད་ལགས་ཤིང་། ། གཞན་དོན་ལྷུར་མཛད་ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་ནི། །བསྟོད་ར་མཁན་ཞིག་བསྟོད་པས་ཇི་ཙམ་བསྟོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །གཉིས་དང་གཉིས་མིན་མི་དམིགས་པའི། །མཁས་པ་གར་ཡང་མི་གནས་ཤིང་། །སྲིད་པ ན་ཡང་གནས་པར་བྱེད།།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་གཉིས་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པར་མི་དམིགས་པའི་མཁས་པ་དག་ནི་གར་ཡང་མི་གནས་ཤིང་། སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཡང་གནས་པར་ སྣང་སྟེ།དེས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་ཤེས་པས་དབང་བསྒྱུར་བ་ཁམས་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ གནས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

那麼,如果他們如此存在,而且不被那些過失所染污,為何要住于輪迴中,為什麼不入涅槃呢?為此說: ‘因見過患故不住輪迴,因大悲心故不住涅槃,為利他故持戒行者,雖住輪迴中而安住。’ 因為見到眾多過患和過失,所以不住于輪迴;因為精進于救護一切眾生界,所以也不入涅槃境界;爲了成辦他人利益而受持戒行的人們,以悲心所攝持的心,如同蓮花一般不被世間塵垢所染污而住于輪迴中。 如說:‘于汝顯現眾生本性悉皆無餘,如來果位亦隨之獲得,專注利他的汝之功德,讚歎者以何等讚歎能盡贊之?’ ‘輪迴以及涅槃,二與非二皆不見,智者不住任何處,而於輪迴中安住。’ 因為輪迴和涅槃二者本性相同的緣故,不見輪迴和解脫二者及非二者的智者們,不住于任何處,而顯現安住於三有之中。 由此,論師顯示了菩薩們的無住涅槃,如說:‘因為菩薩以通達一切法的智慧得自在,與三界同住而不墮入涅槃,這是不應理的,也是不恰當的。‘等等。

།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞར་ལ་འོངས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། །བྱང་ལག་རིན་ཆེན་ བདུན་ཕྱུག་ཅིང་།།ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་འབྱུང་བའི་གནས། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཕྱག་བྱས་པ། །དམ་ཆོས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བརྙེས་ཤིང་། །མུ་ཏིག་འཕྲོ་འདྲའི་གྲགས་པ་དང་། །སྟོན་ཟླ་ཉ་བའི་དྲི་མེད་པའི། །འོད་ཟེར་ལྟ་བུའི་གསུང་དག་གིས། །ཕྱོགས་བཅུ་དག་ནི་རྒྱས་མཛད་ ལ།།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གདུང་གནས་བྱའི་ཕྱིར། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དམ་པའི་སྲས། །ལྷ་ཀླུ་ལ་སོགས་སྤྱི་གཙུག་གིས། །བསྟན་པ་མཆོད་པ་བཞག་མཛད་དེ། །རང་དང་གཞན་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་མྱ་ངན་འདས་ལེགས་འདས། །དེ་ལས་གཞན་གང་ ལུས་བཅད་ཆད།།དེ་ཡང་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བདག་ནི་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ ཕྱུག་ཅིང་ལྡན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་འབྱུང་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་འབྱུང་གནས་དང་། ལྷ་སུམ་ཅུ་པ་དང་། ལྷ་མིན་སྦྱིན་བྱེད་མའི་བུས་ཕྱག་བྱས་ཤིང་མཆོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ བསྐོར་བ་ཉིད་བརྙེས་ཤིང་།མུ་ཏིག་གི་འབྲུ་བཅག་པའི་འཕྲོ་འདྲ་བར་འོད་ཟེར་དཀར་བའི་གྲགས་པ་དག་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ཉ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའི་གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གིས་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་མཛད་ལ། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ དཀོན་པའི་དོན་དང་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གསུམ་གྱི་གདུང་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་གནས་རྒྱལ་བ་དམ་པའི་སྲས།ལྷ་དང་ཀླུ་དང་མི་དང་མི་འམ་ཅི་ལ་སོགས་ པའི་སྤྱི་གཙུག་གིས་བཀའི་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱས་ཤིང་མཆོད་པ་དག་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བཞག་པ་མཛད་དེ། རང་གི་དོན་ཚོགས་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་ཕུང པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགོད་པ་དང་།གཞན་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ངེས་པར་བྱ་བ་བཞི་པོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ཡབ་ དང་ཡུམ་འབྲས་བུ་ལ་དགོད་པ་དག་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་མ་ལུས་པ་མཛད་པས་མཛད་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་གང་དག་ཕུང་པོའི་ལུས་རྒྱུན་བཅད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཟད་ཅིང་ཆད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་དག་ལ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དག་བསགས་ཤིང་བག་ཆགས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ།

現在要宣說附帶而來的自他二利圓滿成就的涅槃。具足七覺支珍寶,是無量功德之源,為天非天所頂禮,獲得轉妙法輪,其名聲如珍珠光芒,其言教如秋月無垢光芒,以此遍照十方。 為使三寶種姓永續,功德源泉聖者子,天龍等以頂髻,建立供養教法已,為成辦自他利益,彼等善入涅槃中。其餘諸斷身者,彼亦入于涅槃中。 所謂具足念、擇法、精進、喜、輕安、定、舍等七覺支珍寶,是無量功德生起之門,為三十三天及阿修羅施主之子所頂禮供養,獲得以四諦三轉十二相轉妙法輪,如破碎珍珠般放射白光的名聲,以如秋季圓月無垢光芒般的十二部經,遍照十方。 為使佛法僧三寶(稀有義及歡喜義故稱為寶)種姓相續不斷,慈悲智慧等功德生起之門的聖者子,為天龍人非人等以頂髻安立供養教法,建立為正法代理,為成辦三資糧圓滿獲無上果位的自利,以及安置一切眾生界于無餘涅槃界的他利。 又為成辦轉法輪、示現大神變、授記菩薩、安立父母于果位等四種決定事,故彼等涅槃是因已作一切事而無餘事可作,並已從根本斷除一切煩惱障和所知障及習氣,故為善入涅槃。 除彼等外,聲聞緣覺僅以斷除蘊身相續,滅盡後有,彼等亦入涅槃,因已斷除煩惱障。彼等因仍有煩惱習氣及所知障習氣的自性,故仍需積集菩提資糧,斷除習氣相續,證得無上正等正覺。

།ཞར་ལ་འོངས་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱས་ནས།ད་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་བསླང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །ཝ་ནི་གླང་ཆེན་དྲེགས་པ་ཡི་། །གླད་པ་དགམ་ཞིང་དབྱེ་མི་སེམས། །གདོལ་པ་རྒྱ་མཚོའི་ མཐས་ཀླས་པའི།།ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱང་མི་སེམས། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་དམན་པ་ཡང་། །ཟབ་ཅིང་བླ་མེད་རྒྱ་ཆེ་བ། །ཡོན་ཏན་བགྲང་འདས་འབྱུང་བའི་གནས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་རེ་བའང་མེད། །གཞལ་ཡས་རྨད་བྱུང་བསམ་མི་ཁྱབ། །སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ ཟིལ་གནོན་པ།།རྫོགས་སངས་ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་ལ། །སུ་ཞིག་ཡིད་ཀྱིས་སེམས་མི་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཝ་ནི་སེང་གེ་སྡེར་མོ་རྣོན་པོའི་ལག་སྟངས་ཀྱིས་འགེམས་པ་ལ་མཁས་པ་ལྟར། །གླང་པོ་ཆེ་དྲེགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྡུལ་ཆགས་པའི་དྲི་མས་འགྲམ་ གླང་གི་ངོས་ཡོགས་པའི་གླད་པ་དགམ་ཞིང་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་དང་།གདོལ་པའི་རིགས་ངན་ཡང་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེས་པ་ལྟར། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུས་རྐེད་གདུང་བཞིན་བསྐོར་བའི་མཐས་ཀླས་པའི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་བསྐྱང་ཞིང་ བསྲུང་བར་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་སེམས་ཅན་དམན་པ་རང་ཉིད་ཞི་བ་དང་དུལ་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་། །ཟླ་མེད་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡོན་ཏན་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་འབྱུང་བའི་ གནས་སུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འདུན་པའི་རེ་བ་ཙམ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་འདོད་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཡ་མཚན་ཆེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྣང་བ་ཐམས་ ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་།ཡོན་ཏན་གྱི་སྣང་བ་གཞན་མ་ལུས་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ནོར་བུ་དག་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཀྱིས་སེམས་མི་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་། །གཞན་ ཡང་།གཞན་དོན་བྱེད་པ་དཔའ་བ་དང་། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལྡན་པ། །སུ་ཞིག་འཁོར་མཐའ་མེད་པ་ཡང་། །ཉིན་གཅིག་ལྟ་བུར་གནས་མི་བྱེད། །གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པ་དཔའ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་ རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྩལ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་འཁོར་བའི་སྲིད་པ་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པར་ཡང་ཉིན་གཅིག་ལྟ་བུར་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། མཁས་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བ་ཉམ་ངར་ཞུགས་མཐོང་ནས། །དཀའ་འམ་མི་དཀའ་སྙམ་ པའི་རྣམ་རྟོག་རྣམ་སྤངས་ཏེ།།གཞན་དོན་ཉི་ཚེ་སྒྲུབ་ཅེས་བསྐལ་པའི་མཐར་ཡང་ནི། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་བསླང་བའི་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

附帶而來的已經完全結束后,現在是大悲心的解釋,從小乘中提起發心,這是第三部分。 狐貍不會想要分開和剖析驕傲大象的頭腦,賤民也不會想要守護被無邊大海環繞的大地輪。同樣地,低劣眾生對於深奧無上廣大、具有無量功德之源的佛果,也不會生起希求之心。對於不可思議、不可估量、稀有殊勝、能夠勝過一切顯現的圓滿佛陀功德珍寶,誰能不生起嚮往之心? 譬如狐貍雖然善於用銳利的爪牙撕裂獵物,但不會生起剖開發情大象額部沾滿欲塵污垢的頭腦的念頭。就像賤民種姓雖如王族高貴出身,也不會生起想要守護被四大海水如腰帶般環繞的廣大地輪的心。同樣地,聲聞和緣覺乘的低劣眾生,雖然專注于自身的寂靜調伏,但對於如海深邃、無與倫比、廣大無上、功德無量之源的佛果,連一點希求的心都不會生起。 因此,對於無上果位的追求是無量無邊、稀有殊勝、極其奇妙、不可思議、超越思維、勝過一切顯現的圓滿佛陀功德珍寶、如來功德之寶,有智慧者誰能不生起嚮往之心呢? 此外,為利他而勇猛精進、具有大丈夫風範的人,誰能不將無邊輪迴視為一日?為利他而斷除一切眾生苦難、以勇猛戰勝煩惱敵人的力量,具足大丈夫風範的人,誰能不將無始無終的輪迴視為一日?如經中所說:‘智者見眾生陷入險境,不作難易分別之想,為利他故,即使到劫末,也甘願忍受輪迴痛苦而精進修行。’ 大悲心的解釋,從小乘中提起發心的第三部分已經解釋完畢。

།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་དགོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །མཁས་པ་གང་ཞིག་འདས་གྱུར་ཀྱང་། །གང་གིས་གཏམ་གཞི་འཕེལ་འགྱུར་བ། །འཕགས་པ་གཞན་ དོན་མཛད་རྣམས་ཀྱི།།ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཁས་པ་ཤེས་ཉེན་ཅན་གང་ཞིག་དུས་ཡུན་རིང་པོར་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གང་གིས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་གཏམ་གཞིའི་རྒྱུད་དག་ལས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ བསྔགས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ།འཕགས་པ་འཁོར་བ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གཤེགས་པ་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་ ཞུགས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་དགོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་དགོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་ལུས་དང་སྲོག་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།།སུ་ཞིག་ཆུ་ཤིང་དབུ་བ་ལྟར། །སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་འདི་དག་།གཞན་ཕན་རྐྱེན་དུ་སྒྲུབ་བྱེད་པས། །ལྷུན་པོ་སྙིང་པོར་སྒྲུབ་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཁས་པ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཅན་སུ་ཞིག་ཆུ་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་དབུ་བ་དང་ཟིལ་པའི་ ཐིགས་པ་དང་།སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་། བྱེ་མའི་ཁང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་འདི་དག་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། མིག་དང་། མགོ་དང་། རང་གི་ཤ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རི་རབ་ལྷུན་པོ་ལྟར་རབ་ ཏུ་མི་སྒུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དྲི་མ་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས། ཡ་རབས་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པས་ནི། །སྐད་ཅིག་རེ་ རེར་རྒ་ཤི་དང་།།ནད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་ལུས་དག་ནི། །གཞན་ལ་བདེ་སྐྱེད་གཞིར་བྱེད་དོ། །ཡ་རབས་བསྟོད་པར་འོས་པ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེལ་རྒ་ཞིང་འགྱུར་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་ནད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ ལུས་འདི་དག་གཞན་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་གཞིར་གྱུར་པར་བྱེད་དོ།།དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམ་ཆོས་སྒྲོན་དང་བཅས་པ་ལ། །མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤངས་ཁོམ་པ་འདི། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་རིགས། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དམ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དམ་ཆོས་སོ། །དེ་ཉིད་སྒྲོན་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་གི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ནི་དམ་ཆོས་སྒྲོན་དང་བཅས་པ་སྟེ་དེའི་དུས་ལའོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་། ཀླ་ཀློ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་དང་། ལྷ་ཚེ་རིང་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ།

關於大悲心闡述引導至正道發心之第四,說道:‘雖有智者已逝去,因其言教得增長,不隨諸聖者足跡,唯為利他而行道。‘意為:雖然具有智慧的賢者早已逝去很久,但由於其功德如同善逝一般,從傳記等中廣受諸智者稱讚而聲名日增。聖者們從久遠輪迴中來,唯一圓滿他人意願,為利他而行道,我們應當追隨其足跡。如是自身入于正道,也能引導外道等他人入于正道,這就是第四大悲心闡述引導至正道發心。 為顯示慈悲不求身命之義,說道:‘誰人以此芭蕉身,如沫無實之軀體,為利他緣而修行,不求成就須彌實。‘意為:具有慈悲的智者,誰會將如同芭蕉葉、水泡、露珠、秋云、沙屋等無實質的身體,為利他因緣而佈施手腳、眼睛、頭顱、自身血肉等,卻不求證得如須彌山般穩固、具足三十二相八十隨好莊嚴、金剛不壞之殊勝身相。 如是了知后:‘具悲心善士,於此剎那間,衰老死病身,為他樂根本。‘意為:值得讚歎的善士以悲心攝持,于剎那剎那衰老變遷、死亡、疾病之身,皆為他人安樂之因。 為顯示暇滿難得之義,說道:‘具正法明燈時,離八無暇得暇滿,以大士之行為,應當令有果報。‘意為:正法即聖者之法,此即明燈,因能遣除無明黑暗。與正法明燈同時出現即為具正法明燈之時。八無暇即:地獄、畜生、餓鬼、根缺、邊地、邪見、長壽天、無佛出世。

།དེ་དག་སྤངས་ཤིང་གང་གི་ཚེ་ཁོམ་པ་དགུ་དང་ ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁོམ་པ་འདི་རྙེད་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ།།ཁོམ་པ་དགུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། མི་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ཉིད་དང་། རིགས་ བཙུན་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། གནས་ལ་དད་པ་ཉིད་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཁོམ་པ་ནི་མིའི་སྐྱེ་བ་ཡོན་ཏན་བཅུ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་བཅུ་གང་ཞེ་ན། རིགས་དམན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། གླེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། རྨོངས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་ཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། གཟུགས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། དབུལ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉིད་དང་། ཚིག་བཙུན་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་བལྟ་བར་འོས་པ་ཉིད་དོ། །དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ། བམ པོ་གཉིས་པ།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བརྟན་བླངས་ པ།ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཉིད་དུ། །རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་མཛེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ཉིད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བརྟུལ་ཞུགས་མི་ ཕྱེད་པ་བརྟན་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ།རིགས་པའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མཛེས་སོ། །ལམ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བྱམས་པ་གནོད་མེད་དང་། །སྙིང་རྗེ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིས། ། དམ་ཆོས་རྟོགས་པས་ངོམས་མེད་དང་། །ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བཏང་བ་དེ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གནོད་སེམས་མེད་པའི་མཚན ཉིད་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་མཉན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བཅང་བ་དང་། དོན་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་དག་ལ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བས་ དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བས་ངོམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཉིན་པར་དང་། མཚན་མོ་ཆོས་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཆོས་ལ་གཞོལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་དེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་བླ་མ་ལ་བཀུར་སྟི་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་གང་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

當遠離那些過失,獲得具有九種閑暇特徵的閑暇時,應當隨學大士行為而使之有意義。什麼是具有九種閑暇?即獲得人身、諸根具足、業際不倒、生於貴族、佛陀出世、信仰處所、宣說正法、安住于所說法、隨學諸安立。或者說閑暇是指人身具足十種功德,什麼是十種功德?即遠離低劣種姓、非愚鈍、非愚癡、非根器薄弱、獲得男身、相貌端嚴、非貧窮、不受欺凌、言語尊貴、堪為眾人瞻仰。 這是《中觀心論釋·熾然理論》中不捨棄菩提心品第一。 《中觀心論釋·熾然理論》卷二。現在爲了顯示完全不捨棄菩提心的無上牟尼禁行而真實依止,為第二品所攝,說道:‘如是為利眾生故,堅持求證大菩提,契合正理之道中,善巧趣入極莊嚴。’ 如是以所說方式,為利益三界眾生故,堅持不退轉誓願求證無上正等正覺大菩提,隨順契理,趣入善逝道者極為莊嚴。何為彼道?因此說道:‘彼以無害大慈心,悲心成辦利他事,于正法解無厭足,法佈施中無慳吝。’ 彼不捨菩提心者,即具足大慈心欲遍護一切眾生界之本性、無害心相,及大悲心以他苦為自苦之本性、成辦利益之相,于大乘法聽聞、受持、憶持、通達義理、宣說等精進不捨故,于證悟正法無有厭足。 如經中所說:‘彼日夜欲法、樂法、專注於法、隨順於法而行,于內外諸物亦無有絲毫不捨,于承事供養上師亦無有絲毫不行,于斷除我慢后無我慢之行亦無有絲毫不取。’

།སྐྱེ་བ་དང་། ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ལ་འདའ་བ་མེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་། ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དྲང་དང་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང་། །ཡིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བལྟ་བ་དང་། །གཞན་སྐྱོན་རྟོག ལ་ལོང་བ་དང་།།རང་སྐྱོན་འབྱུང་བས་འཇིགས་པ་ཡིན། །གཡོ་སྒྱུ་བྲལ་བས་དྲང་བ་དང་། ཁེངས་པ་དང་རང་རེང་དང་བྲལ་བས་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བས་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བལྟ་བ་དང་། གཞན་ གྱི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་བླུན་ཞིང་ལོང་བ་ལྟར་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ་ལ་ལོང་བ་དང་།བདག་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྡུལ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཇིགས་པར་ལྟ་བས་རང་གི་སྐྱོན་འབྱུང་བས་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཡིད་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྩོད་དང་འཇིག་རྟེན་འདུ་འཛི་དང་། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །ཡོན་ཏན་མེད་ལའང་ཡོན་ཏན་གྱི། །རྒྱུན་རྣམས་སྐྱེ་བར་རྟག་ཏུ་གུས། །རྩོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བ་དང་། རང་གི་ཕྱོགས་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་ངན་པར་སྨྲ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། འགྱོད་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་འཛི་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་བ་འདོད་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དང་བྲལ་བའི་གསང་ཚིག་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤོབས་པའོ།།དེ་དག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་མི་ཕྱོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་མེད་ལ་འང་ཡོན་ཏན་གྱི། །རྒྱུན་རྣམས་སྐྱེ་བར་རྟག་ཏུ་གུས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པར་མོས་ཤིང་འདི་ཡང་དུས་གཞན་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུན་རྣམས་སྐྱེ་བར་རྟག་ཏུ་གུས་པ་མི་ལྷོད་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་ལ་ཚོད་མ་འཛིན་ཅིག་གང་ཟག་ལ་ཚོད་ཀྱང་མ་འཛིན་ ཅིག་།དགེ་སློང་དག་ངའམ་ང་འདྲ་བས་གང་ཟག་ལ་ཚད་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་། སྙིང་རྗེས་བསྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་དག་།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཀུན་ཞིའི་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་འདོད་པ་བསྐྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེས་བསྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལན་དང་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་མེད་པར་སྙིང་རྗེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པས་གཏོང་བའི་སེམས་པ་དེས་ཆོས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། དབང་དང་། དོན་དང་། རིགས་པ་དང་། གནས་དང་། མི འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བདུན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཀུན་ཞིའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། དྲོད་ གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་ལུས་པ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།

對於出生、年齡、種姓、地域和時間都沒有偏離,對一切眾生平等地分析佛法,佈施佛法時也無吝嗇之心。 正直和摧毀我慢,以及用心觀察真理,對他人過失視而不見,對自身過失生起畏懼。 遠離虛偽詭詐故為正直,遠離傲慢和自大故為摧毀我慢,如實見到緣起之真實義故為用心觀察真理,對他人的大過失也如愚人盲人般對待故為對他人過失視而不見,對自身即使微塵般的過失也視為可畏故為對自身過失生起畏懼,具備這些心性故為莊嚴。 爭論和世間喧囂,背離世間外道,對無功德者亦恒常恭敬,視為功德之源。 爭論是指通過駁斥他方觀點、建立自方觀點而依于雙方的惡語相向,以及世間的打鬥、揭短、懊悔的爭執。世間喧囂是指與非法、無義、非正當之事、希求輪迴的世間共處並談論。世間外道是指遠離真實教法的各種狂妄之說。背離這些是指不趨向這些。 對無功德者亦恒常恭敬,視為功德之源是指:即使對於完全無有功德的人,也相信一切眾生具有如來藏,認為此人他日也將具足功德,因此對功德的生起恒常保持不懈的恭敬。如世尊也說:‘比丘們,人不可輕視他人,不可度量他人。比丘們,唯有我或與我相似者才能度量他人。’ 此外:‘由悲心所生的佈施,為息滅一切眾生群,痛苦之流而發起,求證一切智智心。’ 其中,‘由悲心所生的佈施’是指無希求回報和果報,僅以悲心真實生起的施捨之心,以此佈施法、財物、權力、義利、正理、住處、無畏等七種事物。 ‘為息滅一切眾生群,痛苦之流’是指為何而回向呢?爲了息滅世間卵生、胎生、濕生、化生、有色、無色等一切眾生的生等痛苦之流。

།དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འདོད་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པས་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་རྒོལ་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་དེས་འབྲས་བུ་ལ རེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་གཟུགས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་། །རང་གི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་སྣང་བས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ། ཞིང་ འདམ་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཟུགས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དག་ཀྱང་གཞན་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་མ་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་མ་བསྐོར་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དགོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ ལ།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་རྩ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གནས་དང་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དག་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་དུས་ན་ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། སྨྱོན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་ལ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དག་གི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་དེ་དག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་སྣང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ལ་རེ་བའི་ཞགས་པས་བཅིངས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་དག་ཞིང་ཚོལ་བར་ཡང་བྱེད་ལ། གང་གཞན་དག་གིས་བཀྲེས པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བ་ཙམ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ནས་སྣོད་ལ་མི་རྟོག་པར་སྙོམས་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེས་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པར་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་གཞོན་ནུ་ཆོས་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་གི་ཡོན་གནས་ཡིན་གྱི་དུད་འགྲོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་པའི་ཐུབ་པ་དག་ནི་ཆུ་ངོས་ཀྱི་ཁྲུས་དང་། སེ་རལ་ཕྲེང་དང་། རལ་པ་དང་། ཤིང་ཤུན་དང་། པགས་པ་དང་། རིལ་བ་དང་། རྩཝ་སྟན་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་ པའི་རྟགས་འཆང་ཞིང་།འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་ཟ་བ་དང་། རང་གི་ལྷ་ཉིད་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། མེ་ལ་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ན་གནས་པར་བྱེད་དོ། འདིའི་ཐུབ་པ་དག་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་ཆུས་ཁྲུས་དང་། །བཟོད་པའི་སེ་རལ་ཕྲེང་དཀར་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་རལ་པའི་ཁུར་བཅིངས་དང་། །བསམ་གཏན་ཤེས་པ་ལྷུར་ལེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ཏོ།

因此,問到向何處迴向時,即是說’生起一切智智之慾’,由於正確生起對佛果的欲求而回向于彼。 對此有如是詰難:若以一切智智之慾而行佈施,如何能無所求果?因為財施與法施之果報即色身與法身亦可見。 果報僅現於自相續,如何能息滅一切眾生之苦?以悲心施予諸苦惱者,不擇福田,如是如何能圓滿波羅蜜多? 解釋:以彼一切智智欲求之方便而捨棄聲聞、獨覺果位。財施與法施之果報色身與法身也唯為利他。 因為若未證悟法性、未轉法輪,則不能安立一切眾生於三種涅槃。 其中法身是證悟,色身是教化,因為文字、詞句、根本次第性之聲是從處所、作用、勤勉中生起。 彼時盲者、聾者、狂者等獲得眼等根,成熟相續者成為預流果等之法器,因此如是彼等果報亦現於他相續中。 為果報系縛之智者尋求福田,而其他人僅緣于息滅飢渴等苦,不觀察法器而平等佈施者,亦能證悟法性平等。 如經云:‘善男子,一法能使菩薩速證無上正等正覺,即是於一切眾生心平等性。’ 同樣,‘若菩薩作是念:如來是我應供處,而旁生非是,則非菩薩法’等如是所說。 其中外道仙人持水浴、髮髻鬘、發綹、樹皮、獸皮、粗布、草蓆等瑜伽行相,食用果實根莖,令自尊神歡喜,親近火供,住于苦行林。 此處仙人則是:‘無垢戒水作沐浴,白色忍辱髮髻鬘,精進發綹系束帶,禪定智慧常修習’等如是依止。

།ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་ཆུས་ཁྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་བཅུ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས དྲི་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པའོ།།བཟོད་པའི་སེ་རལ་ཕྲེང་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཟོད་པ་སེ་རལ་ཕྲེང་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་ཐོགས་པའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་རལ་པའི་ཁུར་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རལ་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ། །བསམ་གཏན་ཤེས་པ་ལྷུར་ལེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཤེས པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའོ།།བློ་མིག་ལེགས་པར་བྱེ་བ་དང་། །བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ལ་མཁས། །ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་གོས་དང་ནི། །དེས་པའི་སྐ་རགས་འཆིང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བློ་མིག་ལེགས་པར་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་བྱེ་བའོ།།བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ལ་མཁས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་བའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་འདུལ་ནུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བླ་མ་དག་ལ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། གུས་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། གྲོགས་པོ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། མགྲོན་དག་ལ་གཅུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པའོ། །ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་གོས ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་།ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་ཤིང་ཤུན་ལྟར་གྱོན་པའོ། །དེས་པའི་སྐ་རགས་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐ་རགས་དམ་པོ་འཆིང་བའོ། །སྙིང་རྗེའི་པགས་པ་གནག་འཆང་ཞིང་། ། དད་པ་དྲི་མེད་རིལ་བ་དང་། །དྲན་པས་དབང་པོའི་སྒོ་བསྲུངས་ཤིང་། །བརྟན་པའི་སྦ་སྟེགས་སྟན་ལ་འདུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་པགས་པ་གནག་འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་དེ་ཉིད་གཡང་གཞི་ནག་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་འཆང་བའོ། དད པ་དྲི་མེད་རིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་དང་ལྡན་པའོ།།དྲན་པས་དབང་པོའི་སྒོ་བསྲུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲན་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོའི་སྒོ་གླེགས་ལེགས་པར་བཅད་པའོ། ། བརྟན་པའི་སྦ་སྟེགས་སྟན་ལ་འདུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཕྱེད་པ་བརྟན་པའི་སྦ་སྟེགས་ཀྱི་སྟན་ལ་འདུག་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དགའ་ཆེན་གྱི། །དཀའ་ཐུབ་ནགས་ཚལ་ཡང་དག་བརྟེན། །བསམ་གཏན་དགའ་བའི་འབྲས་བུ་ཟ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་པ་དག་ལྟོས་ན་གོ་སྐབས་ཡངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཐེག་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ།

‘無垢戒律之水沐浴’是指以六根清凈為體性,善修十善為特徵的戒律,以無垢方式清凈身語意相續。 ‘忍辱白色髮髻’是指能忍受痛苦、對加害者無動於衷、以及於法深入思維等忍辱,如白色髮髻般莊嚴。 ‘精進束髮髻’是指以對善法生起歡喜為特徵的精進,以髮髻莊嚴。 ‘禪定智慧專修’是指以身心攝持為體性的禪定,以及以智慧方便之智極為清凈菩提道。 ‘慧眼善開啟,通達教論世間智,具足慚愧衣,及系柔和腰帶’中,‘慧眼善開啟’是指世俗諦和勝義諦兩種智慧之眼完全開啟。 ‘通達教論世間智’是指精通能救護惡趣怖畏、能降伏煩惱敵的教論,以及對上師恭敬言說、頂禮、起立、合掌、精進恭敬事業,以及與朋友、親友、客人等親近等世間智。 ‘具足慚愧衣’是指依據法和世間的立場,以慚愧心迴避過失,如樹皮般披著慚愧之衣。 ‘系柔和腰帶’是指繫上與人相處愉快的堅固腰帶。 ‘披黑悲心皮,無垢信髮髻,正念護諸根,安住堅固座’中,‘披黑悲心皮’是指對一切眾生欲求利益的悲心,如黑羊皮般披著。 ‘無垢信髮髻’是指對無上佛法生起清凈信解的髮髻及凈水瓶。 ‘正念護諸根’是指以不忘失善法的正念,善加關閉眼等諸根之門。 ‘安住堅固座’是指安坐在魔等不能摧毀的堅固座墊上。 ‘大乘大喜悅,如實依苦行林,享禪定喜果,正念處行境’中,‘大乘’是指相對其他乘來說更為廣大,以及一乘故,具果位的六度道即是大乘。

།དགའ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དཀའ་ཐུབ་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་དཀའ་ཐུབ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་གི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་དང་།མཉམ་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུས་བརྒྱན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཅན་གཟན་དང་། སྲིན་པོའི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྩ་བའི་ཚོགས་རྣམ་པར་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ན་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ཏོ། །བསམ་གཏན་ དགའ་བའི་འབྲས་བུ་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་པས་དགའ་བ་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པའོ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་མདོ་སྡེའི་མཐའ། །འདོད་ཅིང་སྡིག་པ་བཅོམ་པ་དང་། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཉི་བཤད་ཟློས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་འདོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་ངེས་པའི་དོན་སྟོན་པ་དག་ཁ་ཏོན་དུ་འདོན་པའོ། །སྡིག་པ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སྡིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐ་ན་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་བླངས་ཏེ་འཆང་ངམ་ཀློག་གམ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་མི་དགེ་བ་དེ་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་བརྟགས་ན་གྲགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ན་མེད་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་དུ་ཚོགས་ལས་སྣང་འགྱུར་བ། ། འདྲེན་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་མཛད་པ། །དེ་ནི་བློ་ཅན་འཇིག་རྟེན་ཆོས། །ཉེ་བར་གདགས་པའི་སར་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཐ་དད་པ་འདུས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་དུས་ན་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཉི་བཤད་ཡིན་ཏེ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཟློས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བཟླས་བརྗོད་དུ ཟློས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་མི་རྟོགས་པའོ། །མ་ རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ།

所謂’大喜’,是因為能生起天人圓滿,以及以禪定、解脫、三摩地、等至、神通遊戲故為大喜。 所謂’苦行林’,是因為在無數劫中修行苦行,以及因菩提分花開放,以無上菩提果莊嚴,遠離煩惱猛獸與羅剎眾,以無量善根莊嚴故,於此安住。 所謂’食禪定喜果’,是遠離欲、尋、伺、喜、樂、苦,修習四禪定,生起極善,享受修喜之果。 所謂’念住境行者’,是具足身、受、心、法四念住境界。 關於’深廣經典邊,欲斷諸罪業,依止二諦理,緣起日說誦’:‘誦深廣經典邊’是指誦持般若波羅蜜多等甚深難測經典之究竟了義。‘斷諸罪業’是指由此斷盡一切罪業,如經中所說:‘若有人於此般若波羅蜜多中,乃至受持、讀誦、如理作意四句偈,則能於今生中盡其前世諸不善業。’ ‘依止二諦’中,世俗諦所依的緣起是指:未經觀察時顯現有無等,經觀察則無,從因緣和合而生起的特徵。如說:‘和合顯現處,導師善宣說,智者世間法,假立處所顯。‘勝義諦所依的緣起是無生,如說:‘若從緣生即無生。’ ‘緣起’是指從不同因緣和合而生果,滅時無間斷而生。‘日說’即是圓滿佛日所說。‘誦’即是不斷地反覆誦持。 如何誦持?如《十地經》中說:‘此中,菩薩應如是觀察十二緣起支順逆:無明體性即是不了達勝義,無明相即是于諸行愚癡。’

།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དག་ ལས་རིག་པར་བྱའོ།།བསྒྲུབ་པའི་མེ་ཏོག་སྔགས་ལྡན་པ། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་དྲིས་ཁྱབ་པས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་ལ། །ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་མེ་ཏོག་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པའི་བསྔགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཕྱོགས་བཅུ་ ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པའི་དྲི་འབྱུང་བ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་ལ་ཉིན་གཅིག་མི་འཆད་པར་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་མེ་ཐབ་ཏུ། །མི་དགེའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྲེག་།བླ་མེད་གོ་འཕང་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་འདོད་པ་ཕྱིར་ཟློག་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཞུགས་ཐབ་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བུད་ཤིང་གི་དུམ་གྲུགས་མ་ལུས་པ་སྲེག་པ་སྟེ། ཆོས་འདིའི་ཐུབ་པ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ལྟར་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཡང་དག་པར་རྟེན་པར་བྱེད་དོ།།དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཚོལ་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་གསུམ་པ་བརྩམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།གང་ལ་ཤེས་པའི་མིག་ཡོད་པ། །དེ་ལ་མིག་ཡོད་གཞན་མ་ཡིན། །དེས་ན་གང་ཕྱིར་བློ་ལྡན་དག་།དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཚོལ་ལ་བརྩོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིག་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཉེ་བ་དང་། རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཤེས་པའི་མིག་དེ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་མིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤའི་མིག་ནི་ཧ་ཅང་ཉེ བ་དང་རིང་བ་དང་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ལོང་བ་འདྲ་བས་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡང་མི་ཕན་པས་དེ་ཡོད་ཀྱང་མིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་བློ་དང་ལྡན་པ་དག་ནི་ཤའི་མིག་ངན་པ་དེ་ཚོལ་བ་སྤངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་ པར་བྱེད་དོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་།ཐོགས་མེད་མཐོང་བ་ལོང་བས་ཀྱང་། །བལྟ་འདོད་ཐག་རིང་ཆ་ཕྲ་དང་། །བསྒྲིབས་པའི་དོན་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་པའི་མིག་གི་བློ་དང་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ ཐོགས་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་ཤའི་མིག་ཉམས་ཤིང་ལོང་བས་ཀྱང་བལྟ་བར་འདོད་པ།ཐག་རིང་བ་དཔག་ཚད་སྟོང་དག་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་རྡུལ་ཕྲན་ལྟ་བུ་དང་། བསྒྲིབས་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མིག་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།

關於無明,它以兩種方式存在:使眾生對所緣境迷惑,以及產生造作諸行的因,這些應當從廣泛的論述中瞭解。 ‘修行之花具有咒語,其香遍滿諸方位,如同太陽般圓滿佛,日日供養作承事。‘這是說,修行之花具有無量功德讚歎,其香氣遍滿十方,對於如太陽般圓滿的佛陀,每日不斷地作承事供養。 ‘于擇法火坑之中,焚燒一切不善念,為證無上果位故,如是修持牟尼行。‘這是說,在對種種境界慾望遮止的擇法火坑中,焚燒一切非理作意的薪柴,此法中的牟尼爲了獲得剎那間證悟一切法的智慧,如是如前所說般真實依止牟尼律儀。 這是《中心論釋·理炬論》中真實依止牟尼律儀品第二。 現在輪到尋求實相智慧的時候了,爲了闡述這個,開始第三品,說道:‘誰有智慧眼,彼有眼非他,是故具慧者,勤求實相智。‘關於這個,智慧的本性即是眼睛,因為它能無礙地趣入過去、未來、現在、遠處、近處、粗大、微細等諸法。誰具有這樣的智慧眼,他才是有眼的人。‘非他’是說,肉眼對於太近、太遠和超出感官範圍等事物如同盲人一樣,即使有肉眼也毫無用處,所以雖有肉眼也不算具眼。因此,具慧者捨棄尋求劣等肉眼,而精進于尋求實相智慧。 爲了說明這個意義,又說:‘智者三界中,無礙見盲人,欲見遠微細,及諸障礙境。‘這是說,具有智慧眼的智者在三界中無礙而見,即使是肉眼損壞的盲人也能如具眼者般真實看見所欲見的千由旬等遠處、微塵等微細、以及被遮蔽的事物。

།གཞན་ཡང་། མིག་ སྟོང་པ་ཡང་བློ་མེད་ན།།མིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མཐོ་རིས་དང་ནི་བྱང་གྲོལ་གྱི། །ལམ་དང་ལམ་མིན་མི་མཐོང་ཕྱིར། །མིག་སྟོང་པ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་ཡིན་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེ་ནི་ཡུལ་ལ་རེ་བའི་ཞགས་པས་བློ་གྲོས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པས་ གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་མིག་གི་བློ་མེད་ན་མིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་ནི་དགེ་བ་བཅུའོ། །བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ ལག་བརྒྱད་པའོ།།གང་གིས་ན་མིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་མིག་ཕྱེ་མཐོང་བ་དང་། །མ་མཐོང་ཁྱད་པར་འདོད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་རེ་བ་དུག་ཚེར་གྱི། །སྦྱིན་པ་སོགས་ལ་འཇུག་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་ ཀྱི་མིག་བྱེ་བ་ནི་མཐོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དག་དང་ལན་བྱེད་པ་དག་ལ་བྱིན་ན་འདི་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་།མ་མཐོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་དང་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ།སྐྱེ་གནས་ངན་པ་ན་ཡང་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འོང་བ་སྟེ། དེ་དག་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་ཉིད་དུག་ཡིན་ཏེ། གྲོལ་བའི་ལུས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཚེར་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྙིང་རྗེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡི། །སྦྱིན་ལ་སོགས་ལ་བརྩོན་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ལའང་ ཡིད་ནི་གནས་མི་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་གྲགས་པ་དང་བདེ་བ་དང་འགྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་ནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ དོ།།འཁོར་གསུམ་ནི་འཁོར་གསུམ་པོ་དག་གོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་ པ་དང་སྦྱིན་པ་པོ་དང་།ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མངོན་པར་མི་འདོད་པས་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འཁོར་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལའང་ཡིད་ནི་གནས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་ ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་བྱུང་ཆུབ་ཀྱང་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

此外,雖有千眼但若無智慧,就不能稱為具眼者,因為看不見通往天界和解脫的道路與非道路。傳說帝釋天有千眼,但因為他的智慧被對境界的貪慾之繩纏繞,若無智慧之眼,就不能稱為具眼者。為什麼呢?因為無法如實見到通往天界和解脫的道路與非道路。其中,天界之道是十善業,解脫之道是八正道。 那麼,什麼是能使人成為具眼者的智慧呢?為此說道:‘開啟智慧眼,見與未見的差別,對於希求果報如毒刺般的佈施等,不應趣入。‘開啟智慧眼是指現見果報,即對於已得果報者和報恩者行佈施即可在現世獲得果報;未見果報是指來世果報;殊勝果報是指轉輪王、帝釋等果位;所欲果報是指即使生於惡趣也能享受境界。對這些果報的希求即是毒,因為它會障礙解脫之身。這也是刺,因為會遭受輪迴之苦的損害。不應趣入這樣的佈施、持戒等。 那麼應當精進于什麼呢?‘以悲心為證得一切智,於三輪清凈之佈施等精進修持,於此亦不住著。‘即以悲心不為名聞、安樂、競爭等,而是單一緣取一切智性,為獲得它而精進修持三輪清凈的佈施等。三輪即三種輪。清凈是指無垢,即遠離身三種不善、語四種不善、意三種不善,精進修持無垢的佈施等。 或者,由於不執著佈施者、施主和受施者等而隨順空性的三輪清凈;由於遠離身見、邪見和邊執見而隨順無相的三輪清凈;由於不貪著欲界、色界和無色界而以無愿為前導的三輪清凈。‘於此亦不住著’是指對一切智性也無執著,如經中所說:‘什麼是菩薩的少欲?即使證得菩提也不貪求。’

།ཤེས་རབ་མེད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པ་སྟོང་སྙེད་དུ་ཉེ་བར་བསགས་པས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་སྟོན་པ་ནི།།ཤེས་རབ་བདུད་རྩི་ངོམས་བྱེད་དང་། །སྒྲོན་མ་སྣང་བ་ཐོགས་མེད་དང་། །ཐར་པའི་ཁང་བཟངས་ཐེམ་སྐས་དང་། །ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་སྲེག་པའི་མེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་པ་རབ་པོ། །དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟེ། རྒ་ཤི་མེད་པའི་གནས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ངོམས་བྱེད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལྡོག་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་ངོམས་པ་དེ་དག་ནི་ངོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་སྒྲོན་མ་སྟེ། མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཐོགས་མེད་ཡིན་ཏེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དང་བདུད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་ཉེས་པའི་རླུང་དག་གིས་སྣང་བ་མི་ ཆོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཐར་པའི་ཁང་བཟངས་ཀྱི་ཐེམ་སྐས་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཀ་བས་བརྒྱན་པ་བཟང་པོའི་གནས་སུ་འཛེག་པའི་ཡ་ གད་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་སྲེག་པའི་མེ་ཡིན་ཏེ། ནགས་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚང་ཚིང་མ་ལུས་པ་སྲེག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །བློ་གྲོས་དེ་ཡང་བདེན་གཉིས་ལ། །ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། ། ཡང་དག་དོན་རྟོགས་རྗེས་མཐུན་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་གྲོས་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི། སྦྱིན་དང་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཚོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱེད་དང་། །རྒྱུ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ། འབྲེལ་དང་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་ཤེས། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བསྒོམ་དང་། །སེམས་ཅན་སྡུད་དང་སྨིན་བྱེད་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བརྟེན་པ་ཡི། །ཤེས་རབ་བརྡར་བཏགས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཚོགས་ནི་གཏོང་བ་དང་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཤིན ཏུ་གཏོང་བའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་དད་པ་དང་བག་ཡོད་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་གོམས་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བརྡར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་འབྲས་བུ་དང་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པ་ཤེས་པ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ།

如經中所說:‘若無智慧,即使積累佈施等千劫之久,也不能成為圓滿波羅蜜多之因。‘因此,為顯示智慧之力而說:‘智慧甘露令滿足,明燈光明無障礙,解脫宮殿之階梯,煩惱薪柴之烈火。’ 智慧即是殊勝智,其即甘露,因為是獲得無老死處之因。其即滿足,因為遮止對境之貪慾而生起輕安,如說:‘凡以聖者智慧而滿足者,彼等即為滿足。’ 智慧即是明燈,因為能破除無明黑暗。其即無障礙光明,因為不為他方論敵、魔之蝴蝶及過失之風所遮蔽光明。 其即解脫宮殿之階梯,因為如同登上超越一切世間的涅槃城市,以菩提分支柱莊嚴之善處的階梯。 其即燒盡煩惱薪柴之火,因為如同林火焚燒般,能燒盡一切煩惱叢林。 此智慧亦依二諦,分為兩種,如實義相順,即是勝義世俗智。此智慧依世俗諦和勝義諦分為兩種。其中,了知真實世俗即是所謂清凈世間智,因為隨順了悟真實義故,是真實世俗智。 為顯示其差別而說:‘佈施福德智慧資,圓滿諸聚及了知,彼等因果與關聯,及諸性相等差別。修習大慈與大悲,攝受眾生令成熟,依止十二處所生,假名智慧應了知。’ 佈施資糧即是舍、大舍及極舍。福德資糧即是信心、正念及正見等。智慧資糧即是聞、思、修所生智。圓滿彼等即應了知是假名智慧,即是真實世俗智。 所謂’彼等因果’即了知三種資糧之因與果如何關聯,亦是真實世俗智。其中,佈施資糧之果即是以三十二大丈夫相及八十隨好莊嚴之色身。福德資糧之果即是法身。智慧資糧之果即是一剎那相應之智慧。

། འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་གི་ཟེ་བ་དམར་བ་ལྟ་བུའམ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ ཤེས་པས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ་། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བརྡ་དང་གདགས་པ་དང་མཚན་མ་དང་བརྩལ་བ་དང་བླང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཤེས་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་སྡུད ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་སྡུད་པའོ།།སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་འཇོག་པས་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ། །དགག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཞི་དང་སོ་སོ་རང་རིག་དང་། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་ཡི་གེ་མེད། །གཅིག་ཉིད་ཐ་དད་ཉིད་བྲལ་དང་། །མཁའ་ལྟར་དྲི་མེད་ དེ་ཉིད་ལ།།འཇུག་པ་མེད་པས་འཇུག་པ་ཡི། །ཤེས་རབ་དོན་དམ་ཤེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་དགག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། ཆད་པ་ ལ་སོགས་པ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །སོ་སོ་རང་རིག་པ་ནི་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་། གཉི་ག་ཉིད་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་གྱི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པའོ།

所謂’關聯’是指因果關聯,即由眾多剎那心識積累因緣的相續,如同茉莉花紅色花蕊,或如種子與芽的相續,心識剎那間具有產生其他果的能力,如是因果關聯即是世俗諦智。 所謂’相’是指諸法之相有自相和共相兩種差別。其中自相是事物自身本質境界,由無分別智所確定把握。共相是由比量分別智所了知。 ‘等’字所攝即包含自性、名言、假立、相、勤、取等。 ‘知’即通達了知上述諸種差別的智慧,這也是世俗諦智。 所謂’修習大慈悲’即修習慈、悲、喜、舍四無量心。 ‘攝眾生’即以此四無量及四攝事攝受眾生。 ‘成熟’即在彼等眾生相續中植入善法使其成熟。了知這些的智慧也是世俗諦智。 ‘依十二處’即能分別眼等十二處的智慧。了知上述諸法的智慧應知是假名安立,是世俗諦智。 為顯示勝義智慧故說:‘遣除一切分別網,能作遮詮及表詮,寂靜及與自證知,無分別且離文字,遠離一異之分別,如空無垢真實性,以無入而為入故,此慧即是勝義智。’ 遣除一切分別網而作遮詮表詮者,即是法性真如,因為其本效能遣除常、無常、有、無、恒常、斷滅等一切分別網故。 寂靜即超越一切戲論。 自證即不從他知。 無分別即離諸分別等妄念。 無文字即非言說境。 遠離一異即非可說為一性、異性、亦一亦異、非一非異。 如空無垢即如同虛空離雲層般無垢。

། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་མེད་པས་འཇུག་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་ཅིང་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེས གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ཁོ་ནར་གང་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ཀྱི་སྐས། །མེད་པར་ཡང་དག་ཁང་པ་ཡི། །སྟེང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི། །མཁས་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཁང་བཟངས་ཐོག་འཛེག་པ། །ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཐེམ་པའི་སྐས། །མེད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པ། །གང་གི་ཕྱིར་བ་དེ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཁང་བཟངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཁང་བཟངས་ས་གསུམ་གྱི་གནས་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པ་དགེ་བའི་བཟོ་བོ དཔག་ཏུ་མེད་པས་བརྩིགས་པ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཀ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐོན་པོས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ། དགེ་བའི་ཆོས་མཐའ་ཡས་པའི་དཀར་རྩིས་བྱུགས་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཟླ་བའི་ཞལ་གྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྣང་བར་བྱས་པ་རབ་རིབ་ཀྱི་རིམ་པ་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་ བསལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གནས་སོ།།དེའི་ཐོག་ཏུ་འཛེག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཐེམ་སྐས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བདུན་པོ་དག་ཏུ་སྤྱད་པ་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དབང་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་གྱ་ཚོམ་ཁོ་ནར་ནུས་པར་ རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེད་པར་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེ་ཉིད་བདེན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྲོ་བའི་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོར། གཟུགས་ནི་རྣམ་གཉིས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡིག་འབྲུ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་ལག་རྩིས་དང་ཤོད་ཐབས་དང་། ནོར་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུད་དང་། སྨན་དཔྱད་དང་། རྩིས་དང་། གསང་སྔགས་དང་། རིག་སྔགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དག་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་།མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་རིང་པོ་དང་།ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

如上所說的那些形相的法性,由於無有趣入,所以其趣入即是無相而無有趣入,因為如是智慧即是勝義智,應當了知,如經中所說’無所見即是見真實’。 在這兩者之中,首先應當精進於何者?爲了顯示其次第,‘若無世俗諦階梯,欲登真實義殿堂,于諸智者不應理。‘爲了顯示此義,‘真實殿堂欲登臨,若無世俗諦階梯,此事決定不應理,是故如此而宣說。’ ‘真實殿堂’即是解脫宮殿,超越三界之處,由無量善巧工匠所建造,以菩提分支之高大柱子莊嚴,涂以無邊善法之白灰,以如來月面光芒照耀,完全遣除一切迷亂,是一切智者之處所。 欲登其頂,若無於七個無數劫中修習世俗諦階梯,未圓滿波羅蜜多、神通與灌頂,僅憑輕率決定不能成就。世尊亦說:‘若無世俗法,則不能證悟勝義。‘由於如此,故應首先以智慧詳細分別世俗諦。 ‘世俗’即是分別色等諸法之義,是不顛倒的世間言說。此即是諦,因為是一切建立中的量。 首先,如說’色有二種二十相’等,同樣地,文字、論典、手相、說法方式、財富傳承、醫方、算術、密咒、明咒等,凡是世間所知的,應當詳細分別。此後,于諸法的自相與共相當得決定。 因此,這是顯示無相勝義后得清凈世間智行境的正確世俗分別。其中,諸法自相即是色所造性、領受、執取相、造作及了別等。共相即是無常、苦、空、無我等。 又,自相即是青、黃、長、短等以及色、聲等。共相即是異品空性。

།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པར་གྱུར་ནས། མཁས་པ་སེམས་ནི་མཉམ་གཞག་ཕྱིར། ། མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །དེ་བཞིན་ཐོས་བྱུང་ཤེས་པ་ལ། །དེ་ལས་གཞན་ཤེས་རྒྱུ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པས་སོ། །དེ་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་ནི་དབུགས་ཕྱིར་དབྱུང་བ་དང དབུགས་ནང་དུ་རྔུབ་པའོ།།དེ་གཉིས་སྣའི་རྩེ་མོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་བགྲང་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་དབྱུང་བ་ནས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དང་བརྒྱའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་བགྲང་ངོ་། །ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་དྲན་པ་གཏད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ནི་དྲི་ང་ བ་དང་རིང་བ་དང་དྲོ་བར་དབུགས་དབྱུང་བའོ།།འཇུག་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་ཐུང་བ་དང་གྲང་བར་དབུགས་འཇུག་པའོ། །ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་འབྱུང་ཞིང་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུག་པ་དེ་ལྟ་བུར་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དེས་ལྕགས་ མགར་གྱི་སྦུད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་གང་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཐོབ་ཅིང་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་འགགས་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྐྱེ་བར་ཡང་འདོད་དོ། ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་སོགས་པས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། གསོ་བ་དང་། ནང་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་པའི་གནས་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ ལ་ཡང་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཉིད་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་པ་དག་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟར་ཆུ་རྙོག་གཡོ་བ་ལ། །བཞིན་ནི་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་མ་བཞག་དང་། །སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་ལ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་རྡུལ་མང་པོས་རྙོག་པ་ཅན་དང་། རླུང་གིས་བསྐྱོད་ཅིང་གཡོ་བ་ལ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ མཐོང་བར་འདོད་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སེམས་ཡུལ་མང་པོ་ལ་འཕྲོ་ཞིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ བསྒྲིབས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འདོད་པ་མི་མཐོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན། ཡིད་ཀྱི་གླང་པོ་ལོག་འགྲོ་བ། །དམིགས་པའི་ཀ་བ་བརྟན་པོ་ལ། །དྲན་པའི་ཐག་པས་ངེས་བཅིངས་ནས། །ཤེས་རབ་ལྕགས་ཀྱུས་རིམ་དབང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་གི་ཡིད་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་ཐར་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ལོག་པར་འགྲོ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཀ་བ་བརྟན་པོ་ལ་དྲན་པའི་ཞགས་ཐག་གིས་ངེས་པར་བཅིངས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུས་གཙགས་ པས་རིམ་གྱིས་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱའོ།

對此深入確定之後,為使智者心入等持,應當精進努力。同樣對聞所生智,為知其他所知之故。對此,如何令心等持呢?是通過出入息念。其中,出入息即呼氣和吸氣。 應當將念住于鼻尖,從一數到十乃至百,順數逆數。又當專注于出息入息,出息是臭的、長的、暖的呼氣;入息是香的、短的、冷的吸氣。 從臍部升起至鼻尖,如是從腳趾開始,應當遍及全身安住正念。當見到如鐵匠風箱般充滿全身時,即獲得’遍身別觀’之法門,身心也變得調柔。有些人認為當出入息止息時也會生起法門。 如是應當以此等方法精進于令心等持。同樣對聲明、因明、醫方明、內明這四種明處所熟知的聞所生智也應當精進,因為這是獲得其他思所生和修所生無上智慧的因緣。為顯示唯有等持心才能通達實相,其他方式則不能,故說: ‘如同渾濁動盪水,不能照見面容相,如是心未入等持,為障所蔽不見實。‘譬如充滿塵垢的渾濁之水被風吹動,想要看見面容影像是看不見的,同樣,心散亂于諸多境界而不得等持,以及被貪慾、嗔恚、昏沉、睡眠、掉舉、惡作、疑等五蓋所障蔽時,想要見到法性實相也是看不見的。 因此,‘意之象王邪行時,于堅固所緣柱上,以正念繩緊繫已,慧鉤漸次當調伏。‘如前所說,等持心者的意象王邪行於與解脫不相順的行為時,應當以正念之繩緊繫於四無量等善法所緣的堅固柱上,以智慧之鉤漸次調伏。

།དེ་བཞིན་དུ། རྒོད་པ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་བར་བྱ། །ཞུམ་པ་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེན་དག་།བསྒོམས་པས་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་གཟུགས་དང་ལང་ཚོའི་རྒྱགས་པས་རྒོད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་མི་ རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ཡང་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་བསྒོམས་པས་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ བཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་བསྡུ་བ་དང་གཟེངས་བསྟོད་པ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡེངས་པས་གཡེང་བའི་མཚན་མ་ལ། །ཉེས་དམིགས་ལྟ་བས་བསྡུ་བར་བྱ། །ཞུམ་པ་ཡང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །ཕན་ཡོན་མཐོང་བས་གཟེངས་བསྟོད་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ དམིགས་པ་མང་པོ་ལས་འཕྲོ་ཞིང་སྤྲེའུ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མི་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་ཉམས་པའམ་།མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་སུན་ཕྱུང་སྟེ། གཡེངས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཡེང་བའི་མཚན་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དག་མེ་ལྟར་འབར་བ་དང་། ཆུས་གཡེང་བ་དང་། གཡང་ས་ནས་ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་སེམས་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཧ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་ཞུམ་ཞིང་ལེ་ལོ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བས་ཞུམ་པ་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱའོ། ། སེམས་བཀྲུ་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གི་།རྫབ་དྲིས་སྦགས་ཤིང་མ་བསྡམས་པ། །མི་སྡུག་བྱམས་པ་རྟེན་འབྱུང་བའི། །ཆུ་དག་གིས་ནི་བཀྲུ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གཏི་མུག་མུན་པ་དག་གི་འདམ་རྫབ་ཀྱི་དྲི་མས་སྦགས་ཤིང་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་མ་ཞི་བས་མ་བསྡམས་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆུ་དག་གིས་བཀྲུ་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱའོ། །རིམ་པ་དེ་དག་གིས། དབེན་ཞིང་མི གཡོ་ཞི་བ་དང་།།དམིགས་པ་དག་ལ་གཞོལ་བ་དང་། །ལས་སུ་རུང་ཞིང་མཉེན་ཤེས་ནས། །དེ་ལ་ལེགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབེན་པ་ནི་བཀྲ་བས་སོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་མི་གཡེང་བས་སོ། །ཞི་བ་ནི་ནང་དུ་བསྡུ་བས་སོ། །དམིགས་པ་དག་ལ་གཞོལ་བ་ནི་དམིགས་ པ་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པས་སོ།།ལས་སུ་རུང་བ་ནི་དགའ་མགུར་འཇུག་པས་སོ། །མཉེན་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་པ་མེད་པས་སོ། །སེམས་དེ་ལྟར་བསྒྲིམ་པ་མེད་ཀྱང་ལམ་ལོག་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་ནས་དེ་ལ་ལེགས་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པར་བྱའོ། །བློ་ གྲོས་མཉམ་གཞག་འོག་ཏུ་ནི།།ཐ་སྙད་སྒོ་ནས་གཟུང་བྱ་ཡི། །ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་འདི་དག་ལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འདི་ལྟར་བརྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དེའི་སེམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའོ།

同樣地,‘對於傲慢應以無常等,作意修習而令平息。對於怯懦應以廣大所緣,修習而得斷除。‘這是說,如果因為種姓、容貌和青春的驕傲而變得傲慢時,應以無常、痛苦、空性、無我等作意而令平息。如果變得過分怯懦時,也應以經典等廣大所緣修習而斷除。如是,這些說明了瑜伽行者的安住心。 爲了說明攝心和提振,‘由散亂而生散亂相,應觀過患而攝心。對於怯懦也應以精進,見其利益而提振。‘這是說,心散於多種所緣,如猴子般不能安住,從法性義中退失,或被非人等擾亂而變得散亂時,此時應觀察散亂之相,如眼如火燃燒、被水沖散、從懸崖墜落等多種現象的過患,而將心攝於內。如果過分精進退失而生懈怠時,爲了斷除它,應以見到精進的利益而提振怯懦。 爲了說明洗滌心,‘貪慾、嗔恨及愚癡,污垢染污未調伏,以不凈、慈心、緣起,之水而作清洗。‘這是說,貪慾對境過分執著、嗔恨、忿怒、愚癡黑暗等泥污垢染污,未息滅戲論而未調伏者,應當依次以不凈觀、慈心和緣起之水清洗並凈化。 以這些次第,‘遠離不動且寂靜,趣入于諸所緣境,調柔且成堪能已,於此善作舍置。‘其中,遠離是由清洗故,不動是由不散亂故,寂靜是由內攝故,趣入所緣是趣入一切所緣故,堪能是由歡喜趣入故,調柔是由無慢心和傲慢故。了知心如是不用勤勉亦不會行於彼等邪道后,應善加舍置。 ‘智慧等持之後則,從世俗門所取之,諸法事物此等中,以智慧而如是觀。‘這是說,當其心的智慧生起等持禪定時,其後對於從世俗門中所取,以世俗諦方式安立的諸法,如地、水、火、風等事物的堅、濕、熱、動等此等性質,應當以智慧如是觀察。

།བློ་ཡིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། །འདི་དག་དོན་དམ་ཡོད་དམ་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བློས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་དངོས་པོ་འདི་དག་དོན་དམ་པར་ཡང་འཐད་དམ་འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྙམ་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་འདི་དེ་ཉིད། །གལ་ཏེ་གཞན་ན་དེ་བཙལ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་དག་ཡོད་པར་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་དག་བརྟག་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ལས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཉིད་གཞན་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པའི་བློས་དེ་བཙལ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བས་སེམས་གདུངས་པས། ། ཞི་བ་ནམ་ཡང་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གདུངས་པས་ལོག་པར་བཟུང་བ་ལ་དམ་དུ་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་ནི་ནམ་ཡང་ཞི་བ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།དབུ་མའི་སྙིང་པོའི འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ།།བམ་པོ་གསུམ་པ། དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ནི། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། ། སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་དེ་ལྟར། ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་དེ་དག་འདོད་པ་མིན། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ཡིན།།འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དག་ནི་དེ་ལྟར་གནས་བཞིན་དུ། །བསྟན་པ་དག་ནི་དེ་ལ་འདུན་པ་འདུལ་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱུང་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་ པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ག་ལ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་བག་ཆགས་བཅས་པ་ཡི་། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དྲི་མ། །སྤང་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ལྡན་རྣམས་ལ། །རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རགས་པ་སྤངས་ན་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཕྲ་མོ་དང་བྲལ་བར་སླ་བས། དེའི་ཕྱིར། རགས་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ནི། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྟག་པར་བྱ། །དེ་ལའང་དང་པོར་འབྱུང་བ་རྣམས། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གནས པ་ཁྱོན་ཆེ་བ་དང་།བློ་རྩིང་གེ་མའི་གཟུང་བ་ཡིན་པས་རགས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཁོ་ནར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྟག་པར་བྱའོ།

當用智慧詳細觀察時,這些事物是否有勝義諦存在?這是說當用智慧詳細思維觀察時,這些事物在勝義諦中是否合理,或者應當如何思考。 如果是,這就是它的本性;如果是其他,就應當尋求它。這是說,如果暫且在勝義諦中諸法的這些自性合理存在,那麼這些事物就是勝義諦的真實性。如果因為這些經不起觀察,認為這些事物之外另有勝義諦的真實性,那麼就應當以不偏執的智慧去尋求。 為什麼呢?因為心被偏執所擾,永遠不能證悟寂靜。這是說,因為世間大多數人由於心相續被偏執所擾,而堅持錯誤的執著,所以他們永遠不能證悟寂靜。 《中心論釋·熾然正理》第三品:其中略說:有為法和無為法,即是蘊處界等。這是說,有為法是由因緣所生的諸法。無為法是遠離生住滅的諸法。 這些是什麼呢?這些就是五蘊、十二處、十八界。世尊在聲聞乘中說:‘嗚呼!諸行無常,是生滅法,生已即滅,寂滅為樂。‘如是,爲了斷除煩惱障,對聲聞們詳細宣說。 如何呢?如說:‘世間種種非是欲,分別貪著是人慾。世間種種如是住,教法調伏彼欲求。’ 大乘則是以無生起、無實體、無生、無滅、無造作、無二的方式,當所知不存在時,煩惱從何而生?如是,爲了斷除具有習氣的煩惱和所知障垢,對具有悲心者宣說。 斷除對事物的粗大執著后,容易遠離細微的實體執著,因此說:‘因為粗大,首先應當觀察色蘊。其中也首先以如前所說的正理觀察諸大種。‘這是說,因為處所廣大且為粗淺心所緣取,故為粗大,因此首先應當觀察色蘊。

།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལའང་དང་པོར་འབྱུང་བ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས་པས་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཆ་ཕྲ་བས་དེའི་ཕྱིར།།རགས་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ནི། །འབྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདིར་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་།དོན་དམ་པར་ན་འབྱུང་བ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་མིན་བྱས་ཕྱིར་དང་། །རྒྱུ་ལྡན་ སོགས་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཚོལ་བའི་སྐབས་འདིར་རོ། །འདིར་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་དག་གི་དང་ པོར་སྨོས་པའི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་སྤྱིར་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ།སོགས་པའི་སྒྲས་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཀྱང་བསྡུའོ། །དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཏེ། བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་གོ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པ་ཞེས་བསྡུ་བ་ནི་དེ་དོན་ཡང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །ཡང་ན་དམ་པའི་དོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པས་དམ་པའི་དོན་ཏོ། ཡང་ན་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་དོན་དམ་པ་དེ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའོ།།དོན་དམ་པར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དེ་ཉིད་དུའང་དོན་དམ་པར་རོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའམ་གཞན་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་འབྱུང་བ་དག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ས་ ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྟེ། མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ཞིག་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་མིན་ཞེས་ བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་གཟུང་གི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་མི་གཟུང་ངོ་།།མེད་པར་དགག་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པས་དེ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འདི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པས་བྲམ་ཟེ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་དཀའ་ཐུབ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་དམན་པའི་དམངས་རིགས་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་ལྟ་བུའོ། །མེད་པར་དགག་པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་ཟད་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བ་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བྲམ་ཟེས་ཆང་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བཏུང་བ་བཏུང་ངོ་ཞེ་འམ་མི་བཏུང་ངོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འདིར་ན་ འཇིག་རྟེན་པས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའམ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

對於色蘊,首先應當觀察諸大種。為什麼呢?如前所說的理由,因為諸大種比大種所生色更為細微,所以’因為粗大的緣故,首先應當觀察大種色’。 此處’地等諸法,勝義中非大種自性,因為是所作性,及有因等性,如同識’。此處’此處’是指尋求真實智慧的此時。此處是什麼呢?說’地等諸法’,‘地’是因為體積大的緣故。‘等’字是以地為首的下面諸法的總攝義,以’等’字也攝集水、火、風。 關於’勝義’,‘義’是所知的對象,即所觀察和所瞭解的意思。‘勝’是最上的意思。‘勝義’的合稱是既是義又是勝,故為勝義。或者是勝的義,即無分別智是勝義,故為勝義。或者是隨順勝義,即有勝義悟解、隨順的智慧中有勝義,故為隨順勝義。 ‘在勝義中’即是在勝義本身中。‘大種’是自身生起或使他生起故為大種。‘自性’是此大種即是地等的自性,故為大種自性。‘非’是表示否定的詞,即’不是’。何者不是什麼呢?地等諸法在勝義中不是大種自性。 此處’非’這個否定詞應當理解為無遮,而不應理解為別遮。無遮和別遮二者有何差別呢?別遮是通過否定一事物的自性而成立與其相似的其他事物的自性,例如說’此非婆羅門’,通過否定而成立與該婆羅門相似的非婆羅門,即缺乏苦行和聞法等的首陀羅種姓。 無遮僅僅否定事物的自性而已,不成立與其相似的其他事物,例如說’婆羅門不應飲酒’,僅僅否定這一點而已,不說是否應當飲用其他飲品。 因此,此處僅僅否定世間所假立的地等在勝義中是大種自性,而不成立是其他自性或無事物的自性。

།འདིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ ལ།དོན་དམ་པར་ན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་བསྡུས་པ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་ལ་མཁས་པ་དག་ན་རེ་གཞན་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་གཞན་དག་གིས་བརྒལ་བ་ ཁྱེད་ཅག་གི་སྟོན་པའི་ཚིག་ལས་འདི་སྐད་ཅེས།ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ལ། །ཁྱེད་ ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་ན་ཁས་བླངས་པས་གནོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་གྲགས་ཏེ། མཐོང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཚད་མ་གཞན་མེད་ལ། ཁྱེད་རང་ཉིད་ཀྱི་མིག་གིས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་ དང་།གཟུགས་དག་མཐོང་ཞིང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རེག་པ་རྩུབ་པ་དག་ཀྱང་ཚོལ་ལ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་དག་འགོག་པ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་གནོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ འདི་དག་དང་།དེ་དག་གི་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དག་ནི་རི་ཁྲོད་པ་དང་གདོལ་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་གྲགས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་གྲགས་པས་ཀྱང་གནོད་དོ་ ཞེ་ན།བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དོན་དམ་པར་ཞེས་སམ་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་དང་མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ་། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མཛད་ལ།དོན་དམ་པར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཀཽ་ཤི་ཀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པ་ཡང་མེད་དེ། ཡུལ་རྣམས་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣམས་བླུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་ སོགས་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་དང་སྦྲང་མ་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་།བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མངོན་སུམ་ཡང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཅི་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་དེས་གནོད་པར་འགྱུར། གྲགས་པའི་གནོད་པ་ ཡང་མེད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་མི་ཤེས་པའི་ལིང་ཏོག་གིས་མདོངས་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་དཔྱད་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ་དག་ལ་དམུས་ལོང་མ་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟོགས་པས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ།

此處’地等’是有法,‘勝義中非實有自性’是其法。有法和法合起來是宗,精通因明者說爲了向他人顯明故稱為宗。 此處他人質難:從你們導師的言教中說道:‘婆羅門,一切一切即是五蘊、十二處、十八界’,同樣’色的性相是變礙’等等。你們也承許了這些,卻又否定它,這就違背了自己的承許。 同樣,衆所周知感官的現量是各別趣入各自對境,除了所見之外再無其他量。你自己的眼睛也看見諸大種的形色,身體也感受其自性的粗糙觸感,一切世間人也都在進行拿取等行為,而你們否定這些就違背了現量。 同樣,這些色等及其堅性、濕性、熱性、動性等自性,連山野人和賤民都知曉。如此否定一切世間共許的事物自性,就違背了共稱。 對此回答:由於說’勝義中’或有’增益’的差別,因此不違背承許、現量和共稱。因為世尊宣說二諦,於世俗諦中安立諸法的自性和性相,于勝義諦中說無自性。 如是說道:‘憍尸迦,一切法皆空,以一切法空性即是無事,無事即是般若波羅蜜多。‘等等說明連事物都無,何況其自性?因此不違背承許。 也不違背現量,因為諸境是虛妄的,諸根是愚鈍的,如同無見等的功能,如同眼翳者見髮絲、蚊蟲等顯現,如同回聲等,現量也是增上慢,因此何者成為現量而能違背? 也不違背共稱,因為世間為無明翳障所蔽,在抉擇勝義時,如同盲人不能鑑別珍寶,不能通達,所以不違背共稱。

།འོ་ན་དོན་དམ་པ་ནི་གང་དག་བློ་ཐམས་ ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ནི་ཡི་གེའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྲོས་ པ་མེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདིར་དེ་དམ་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་བཟུང་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་རང་གི་ཕྱོགས་བཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ཕྱོགས ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རིགས་པ་ཅན་དག་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་ འཇོག་པ་ནི་བྱས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོ་ན་གཏན་ཚིགས་ འདི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་གསལ་བ་སྨྲ་བ་ལ་འདི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐབས་འདི་ཉིད་དུ་འོག་ནས་མངོན་པར་གསལ་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་ནི་གང་དང་གང་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་གེས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཤེས་པ་ཡང་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་ པ་ཡང་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ།།ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་འདིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་མ་བསྟན་པ་ནི་འདིར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་གཞན་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་ཡང་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པའི་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་མ་བྱས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་ལྡན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའོ། །རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ།

那麼,勝義諦是超越一切分別的,而否定事物的自性是文字的對境,因此豈不是就沒有否定了嗎?勝義諦有兩種:其中第一種是無功用而趣入的,出世間的,無漏的,無戲論的。第二種是有功用而趣入的,隨順福德智慧資糧的,清凈世間智慧所說的有戲論的。在此由於執取了所立的差別相,故無過失。 如果說由於沒有安立自宗,而且不就是詰難他宗的論難嗎?我們的宗義是自性空性,因為這是諸法的自性,所以不是論難,暫且如此無有宗過地安立。 因明家普遍認為’無因不是量’,因此在立宗之後爲了顯示能證無誤的能知,故安立因說’因為是所作’。‘所作’是指由因緣諸法所成辦。其事相即是所作性,因此’因為是所作性’中的’因為’是表達因的意思。 那麼,此因是不成立的,因為對顯現論者來說這是不成立的。在此處下文將要破斥顯現論,故無過失。顯示同品遍是:凡是所作性者,彼皆非生起自性,如同識。識如何是所作性呢?因為是由求生天解脫等分別所成辦。此中識也因為是所作性故非生起自性,這是將否定與無遮的意義相結合。 在三相因中此處未顯示異品遍離相,是因為此處意在僅以二相因作安立。相屬性僅存在於同品,而與此相違的事物中有自性者連微塵許也無,故無異品,因此未說異品遍離的例子和因相。 為顯示另一種因相而說’有因等’。‘有因’是指此有因故而有因。有因之事即是有因性。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ གཞན་དག་ཀྱང་གཟུང་ངོ་།།འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། །གང་དང་གང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་འདིས་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །འདིར་གང་དག་གོ་སླ་བ་དང་རྣམ་པར་ བཤད་ཟིན་པའི་དོན་དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་ཡི་གེ་མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་རྣམ་པར་མི་འཆད་དོ།།སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་ནས་དེ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ས་ནི་སྲ་བའི་ངོ་བོ་མིན། །འབྱུང་བ་ཉིད་ཕྱིར་རླུང་བཞིན་ནོ། །ས་ཡི་ལས་ནི་འཛིན་མ་ཡིན། །བྱས་པ་ཉིད་ ཕྱིར་ཆུ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་ནི་བརྟན་པར་བྱེད་པར་བསྟན་པས་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལས་སའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་ཏེ་བསྟན་པར་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་ནུས་ལ། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དེ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དཔྱད་པ་ན། མེད་ ཀྱང་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ།།ས་ཡི་དངོས་ཉིད་སྲ་སྙམ་ན། །རྣལ་འབྱོར་པ་དག་དེ་ལ་ནི། །འབྱུང་དང་འབྱིང་བ་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་སེམས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ས་ལ་ཆུ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་འོག་ཏུ་འབྱིང་ བ་དག་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་མཐུས་སྲ་བ་ཉིད་ཀྱང་གཤེར་བ་ཉིད་དུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་པ་ཡི་བསམ་གཏན་མཐུས། །ས་ནི་གཤེར་བ་ཉིད་མི་རིགས། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འགྱུར་མེད་ཕྱིར། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་སྲ་མ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་སུས་ཀྱང་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་སའི་སྲ་བ་ཉིད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་རུང་ན་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་བཞིན་ཆུ་དང་ མེ་རླུང་དག་།གཤེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ཉིད་མིན། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྡུད་པ་དང་། །སྨིན་དང་གཡོ་བར་བྱེད་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་སྲ་བ་དང གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་ཡང་བ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསྟན་པར་དཀའོ།།ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ཆ་མཉམ་པར་ཡོད་དེ་ཁ་ཅིག་ལ་ལྷག་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

‘等’這個詞的含義是包括實體性、可知性、可說性等其他理由。 此處’由於具有因等性’是作為理由的意思而說’由’字。任何具有因性、實體性、可知性、可說性等的事物,都不是大種的本性,如同識一樣。同樣,地等在勝義中也不是大種的本性,應當如是理解。 應當以這個方法解釋一切量。此處那些容易理解和已經解釋過的內容,以下也因擔心文字繁多而不再解釋。 在總的否定之後,爲了說明對它們的個別否定,說:‘地非堅性本質,因為是大種故,如風。地的作用非執持,因為是所作故,如水。‘等等。 世間和阿毗達磨等論典中說地的特徵是堅性,作用是執持,爲了否定這些,安立兩種量。因為離開水、火、風之外,沒有任何獨立的地存在。從和合的本性中,無論如何也不能將地的特徵分離開來顯示,作用的差別也是如此,因此本性是不存在的。 如此觀察時,‘縱使無,若認為地體即是堅,瑜伽師們于彼中,上浮下沉不應理。‘這是說,即使是無自性,如果認為有這樣的特徵,那麼瑜伽師們對地像對水一樣上浮下沉就不應理。 如果說由禪定力也能將堅性轉變為濕性,‘禪定者以禪定力,地成濕性不應理。‘為什麼呢?‘因為自性無改變,或者彼非即堅性。‘自性是指非所作、無變異,因此任何人在任何時候都不能改變它。或者,如果瑜伽師們能夠改變地的堅性,那麼怎麼能說它的自性是堅呢? ‘如是水火及風等,非濕等性之實體,彼等作用聚和熟,及動搖等不應理。‘這是說,水等也都是從四大種因而生,它們都具有堅、濕、熱、輕性,因此難以建立它們的獨特自相。作用也都平等存在於一切中,在某些中顯得突出是產生迷惑的原因。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཀྱང་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་སོ་སོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་པ་ནི་གང་ལ་ཅི་ཡང་མེད་ལ། ལས་ འབའ་ཞིག་པ་ཡང་གང་ལ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ན་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སེམས་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གཏིང་དང་ཕ་རོལ་གྱི་མུ་མེད་པའི་ཆུ་ལ་སའི་སྟེང་བཞིན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ནགས་མེས་མཆེད་པ་ཡང་བ་ མོ་དང་མུ་ཏིག་ལྟར་བསིལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་།བྲག་གི་རྩེ་མོ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་རྣམ་པར་འཐོར་རླུང་དག་ཀྱང་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུད་པ་ནི་གཟུངས་བྱེད་ པའོ།།སྨིན་པ་ནི་དྲོ་བའོ། །གཡོ་བ་ནི་འགུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་གིས། དངོས་པོ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་རྣམས་ལ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་ པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་འགྲུབ་པར་ཟད་ཀྱི།དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་ལངས་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གཞན་དག་ ཀྱང་རང་གི་གནས་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཐོགས་པར་ཡང་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ་། རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་ལངས་པ་དག་གི་མོས་པའི་དབང་གིས་ ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ལུས་ལ་ཐོགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མོས་པའི་མཚན་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁར་འདུ་ཤེས་པ་མུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་ སྐྱང་ནུལ་དག་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་ལོག་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།འདིར་བཤད་པ། མོས་པ་ཡང་གཞན་ལ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའི་མོས་པས་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ རླུང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཁོ་ནར་མོས་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི།གཞན་སུ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་གཞན་དག་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ས་ཡང་གཤེར་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།།མོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དེ། རྩིག་པ་དང་ར་བ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐལ་བྱུང་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆུ་ཡང་སྲ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་དེ། ཆུ་ལ་ཡང་ས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་།མེ་ཡང་བསིལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་དེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་བསྲེག་བྱ་འབར་བ་དག་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་གི་གཡོ་བ་ཡང་ཐོགས་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་འཐོར་རླུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཀྱང་སོར་མོ་གཅིག་གིས་གནོན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因為彼等的極微塵也是聚合的自性,是由地、水、火、風、色、香、味、觸這八種物質聚合而成,因此,對於各自單獨的自性和業而言,無有任何可建立的獨立特徵,也無有任何獨立的業。如此,實際上它們並非是大種的自性,然而若認為有自性存在,那麼瑜伽師們如何能在無邊無際的深水中如同在地面上行走,又如何能使熊熊燃燒的森林之火變得如同棉花和珍珠般清涼,又如何能以指尖制止摧毀山峰的狂風不動?因此,自性也是不存在的,業也是不存在的。 ‘攝持’是指執持,‘成熟’是指溫暖,‘動搖’是指移動的同義詞。此處有人說:具有神通者以等持心的特殊力量,對於有礙的物質,能夠隨意前往所欲去處,這僅僅是成就而已,並非因為諸事物完全不存在。若是因為諸事物不存在而無礙,那麼具有神通者從等持中出定時,以及其他眾生也不應住于自己的處所等,然而卻見到有障礙,因此諸事物並非完全不存在。 若如此思維:瑜伽師從等持中出定時,由於勝解力的緣故,即使事物不存在,身體也會有障礙。這是不合理的。為什麼呢?這並非是勝解的相,就像在黑暗等處將虛空認知為柱子等物而有障礙,以及將水晶等透明物誤認為是水一樣。對此回答:勝解是一回事,殊勝意樂又是另一回事。怎麼說呢? 因為瑜伽師的勝解于遍空等處,將地、水、火、風等一切都勝解為虛空,這僅僅是瑜伽師個人如此顯現而已,對其他任何人都不顯現,而且其他事物也不會變成虛空性。通過殊勝意樂,瑜伽師以神通力使堅硬的地變成潮濕性,不僅僅是勝解而已,因為能夠無礙地穿越墻壁、籬笆和山等,也能使水變成堅硬性,因為能夠在水上如同在地上一般行走而不下沉,也能使火變成清涼性,因為能夠平息地獄眾生燃燒的火焰,也能阻止風的動搖,因為能以一指制止大散亂風等風輪。

།འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དེ། རི་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ལྷུང་བཟེད་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ཡོ་བྱད་དག་དང་བཅས་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ ཏུ་ནི་གཞན་དག་ཁོ་ན་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རང་དང་གཞན་གཉི་ག་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མེ་འབར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མོས་པ་ཙམ་ ཁོ་ནར་ཟད་ན་ནི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་མེའི་གདུང་བ་ཡང་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ལ།སྐོམ་པ་ཡང་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱང་ནུལ་དག་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ལོག་པ་ཡིན་པས་དཔེར་མི་རུང་ངོ་། །ཟད་པར་ནམ་མཁའ་ ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ།།ཁ་ཅིག་།འབྱུང་བ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས། །ཡོན་ཏན་དག་ནི་ལྷག་པ་ཡིན། །སྒྲ་དང་རེག་པ་གཟུགས་དང་རོ། །དྲི་དང་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པས་དེ་ དགག་པའི་ཕྱིར།རླུང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོན་ཏན་མཉམ་པར་མི་འདོད་མིན། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་དམིགས་ཕྱིར་དང་། །འབྱུང་བ་ཡིན་ཕྱིར་ས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རླུང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཡོན་ཏན་ཆ་མཉམ་པ་ཡིན་ ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ཡོན་ཏན་ཁ་ཅིག་ཤས་ཆེ་བ་ཡོད་དོ། །ལ་ལ་ཡོན་ཏན་ཁ་ཅིག་བག་ལ་ཞ་སྟེ། ཧ་ཅང་ཆ་ཕྲ་ བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཡང་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་གང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་བཤིག་ཀྱང་དེའི་བློ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ས་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཡོད་མིན། །ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མིན་མེད་ཕྱིར། །གང་དག་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ། །རྫས་ཡོད་མ་མཐོང་ནགས་ཚལ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་ གཏོགས་པར་ས་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་བཟུང་ན་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་བཞིན་ནོ། །ཤིང་དྷ་བ་དང་སེང་ལྡེང་དང་། པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་དུ་ མེད་པ་བཞིན་ནོ།།འདུས་པ་ལ་ནི་ནགས་ཚལ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་ཕྱིར་ནགས་ཚལ་གྱི་བློ་བཞིན་པས་དེའི་ ཕྱིར།ས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་བློ། །དེ་ཡང་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་འདོད། །རྒྱུ་དང་བཅས་ཕྱིར་འཇིག་པའི་ཕྱིར། །ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་བློ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

由於慾望的差別,在某些情況下只顯示自身無礙,比如在山等處,自身攜帶著缽盂、法衣和資具無礙而行。 在某些情況下只顯示他人,比如對餓鬼等佈施水等。 在某些情況下則顯示自他二者,比如熄滅地獄眾生燃燒的火等。 對此,如果僅僅是信解而已,則事物不會轉變,火的熱惱也不會平息,口渴也不會得到滿足,但事實並非如此。 對水晶等物產生水想是顛倒的,因此不能作為比喻。 即使遍空等是勝義,地等的自性存在也不能成立。 有些人認為:‘虛空、風、火、水、地等元素,其功德是殊勝的。聲音、觸覺、形色、味道、香氣是它們的功德。‘爲了破除這種觀點, 所以說:‘風等在世俗中,功德不應認為不平等。因為身根所緣,以及是大種故,如地。’ 那些風等在世俗中也都是功德平等的,因為是身根所緣,以及是大種的緣故,如同地一樣。 虛空則不是,因為不應該是大種。 有些功德在某些情況下較為顯著,有些功德在某些情況下則隱而不顯,因為極其微細而無法確定。 有些人認為地等既是和合的自性,又是實有的,認為凡是即使分析為極微仍有其認知存在的,就是實有的。 這是不合理的,因為:‘地等非實有,離聚合支分無故。如所說彼等,未見實有如林。’ 地等不是實有,因為離開水等聚合的支分就無法觀察到所謂的地。 若離開聚合支分就無法把握的,就不是實有,比如森林一樣。 如同離開柚木、紫檀、波羅沙等樹木就無法把握所謂的森林一樣。 對於和合可以安立森林的名言。 由於地等非實有,因此緣它的認知也非實有,因為有因且會滅,如同森林的認知,所以說: ‘地等境之識,亦許非實有。有因及滅故,如林等之識。’

།སྒྲ་ནི་གནས་དང་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དག་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ས་ལ་སོགས་པ་ བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེ་ཡང་།ས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ། །བརྗོད་པ་རྫས་སུ་མི་འདོད་དེ། །མཉན་པ་ཡིན་ཕྱིར་དམག་ལ་སོགས། །སྟོན་པའི་སྒྲ་དག་མི་འདོད་བཞིན། །འདིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། གང་དག་ལ་ནགས་ཚལ་དང་དམག་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་ལས་ཕྲད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་འབྱུང་བས་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ན་ཤིང་པ་ལ་ཤ་ནགས་ཚལ་རྩོམ་པ་ནི་ཕྲད་པ་དང་བཅས་པས་ཤིང་པན་ད་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ།།ཤིང་པ་ལ་ཤ་དང་པན་ད་ན་གཉིས་ཀྱང་ཕྲད་པ་དང་བཅས་པས་ཤིང་དྷ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླང་པོ་ཆེ་དམག་རྩོམ་པ་ན་ཡང་ཕྲད་པ་དང་བཅས་པས་རྟ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་གཉིས་དང་ཕྲད་པ་དང་ བཅས་པས་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ནགས་ཚལ་དང་དམག་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གྲངས་ཅན་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གྲངས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་། ངེས་ པའི་གྲངས་ནི་གཅིག་པུ་པའོ།།མ་ངེས་པའི་གྲངས་ནི་ཉི་ཤུ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་མ་ངེས་པ་རྫས་དུ་མ་དག་ལ་ངེས་པའི་གྲངས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པས། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་ པ་ཡིན་ཏེ།གྲངས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་དང་སྒྲ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ནགས་ཚལ་གྱི་བློ་དང་སྒྲའི་དཔེ་དག་ས་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པ་ལྟར་ སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།པ་ལ་ཤ་པན་དྷ་ལ་སོགས་པ། །ནགས་ཚལ་རྩོམ་པ་ཡིན་མི་འདོད། །རྒྱུ་ལྡན་ལ་སོགས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །དཔེར་ན་རྩ་བ་ལ་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤིང་པ་ལ་ཤ་དང་པན་དྷ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ནགས་ཚལ་རྩོམ་པ་ ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ།ཇི་ལྟར་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་ནི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་འདྲ་བཞིན་པ་ལས་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནགས་ཚལ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད།དེའི་ཕྱིར་པ་ལ་ཤ་དང་པན་དྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ནགས་ཚལ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཏེ། དཔེར་ན་རྩ་བ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་དང་ འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཤིང་དྷ་བ་དང་། པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནགས་ཚལ་ཡན་ལག་ཅན་སོ་སོའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་དུ་རུང་སྟེ། ཡན་ལག་དེ་དག་མེད་པར་ཡན་ལག་ཅན་ནགས་ཚལ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནགས་ཚལ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由於聲音是從發音部位、發音方式和發音努力中產生的,因此能表達地等事物的聲音也是如此。‘表達地等事物的聲音,不承認是實體,因為是所聞,如同表達軍隊等的聲音一樣不承認。’ 對此,勝論派進行反駁說:對於那些認為森林和軍隊等不是實體的人,會有這樣的過失:根據我們的論典中說’和合者的實體’,所以森林等確實是實體。 怎麼說呢?在此,當構成森林的波羅叉樹與潘達那樹結合時,因具有和合性而相互連線。波羅叉樹和潘達那樹二者也因具有和合性而與達婆樹等相互連線。同樣,當構成軍隊的大象與馬結合時,因具有和合性而相互連線,大象和馬二者也因具有和合性而與戰車等相互連線。因此,森林和軍隊等是實體,所以你們的譬喻缺乏所立,故無譬喻。 數論派也這樣說:數有兩種:確定的數是單一的,不確定的數是二十等。其中,當不確定的數用於多個實體成為確定的數時,就有了森林等的名言,因此那些森林等也是實體,因為具有數量。其對境的認知和聲音也確實是實體,因此,森林的認知和聲音的譬喻不適合作為地等非實體的譬喻。 對此,首先爲了說明對勝論派的誹謗只是似是而非,說:‘波羅叉和潘達那等,不承認構成森林,以具因等理由故,如同根等一樣。’ 波羅叉樹和潘達那樹等不承認是構成森林的,就像波羅叉等是森林的支分,而它們的支分是根等,雖然同樣是支分,但波羅叉等是構成森林的,而根等則不是,這其中有什麼理由的差別呢? 因此,波羅叉和潘達那等不是構成森林的。為什麼呢?因為具有因等理由,如同根、莖、葉、枝等一樣。 對此有人說:對於達婆樹、波羅叉等作為支分的一切,森林作為有支分者都可以確定地隨順於各個支分,因為沒有這些支分就無法見到有支分的森林,所以波羅叉等是構成森林的,而根等則不是。

།བཤད་པ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་ནི། །པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་བརྩམས་མིན། །དེ་དག་རེ་རེར་མ་རྫོགས་ཕྱིར། །ཡལ་ག་ལ་སོགས་གང་ཡིན་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡན་ ལག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཡན་ལག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་ནོ།།ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ནགས་ཚལ་དེ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡལ་ ག་དང་ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར།ནགས་ཚལ་དེ་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་དེ་དག་གིས་བརྩམས་ པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་དཔེའི་སྐྱོན་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཇི་ལྟར་དཔེའི་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་དེ་ལྟར་འདི་བརྗོད་དེ། ནགས་ཚལ་སྒྲ་ནི་མ་ངེས་པ། །དུ་མའི་རྫས་གྲངས་ འཇུག་པ་ཡིན།།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློས་བརྟག་ཕྱིར། །བུམ་བཟངས་ལ་སོགས་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནགས་ཚལ་གྱི་སྒྲ་ནི་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་མ་ངེས་པ་དུ་མའི་རྫས་ཀྱི་གྲངས་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློས་བརྟག་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་། ཟངས་དང་། ཕྲུ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་གྲངས་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་སོ།།ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། །གང་ཕྱིར་དངོས་ཉིད་གཟུང་མེད་པ། །དེ་ཕྱིར་དབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། །དངོས་ཉིད་མེད་པར་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཆོས མངོན་པ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ།འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ན་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དེ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཅི་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ།

解說:‘有支的森林,不是由波羅奢等樹木組成,因為它們各自都不完整,如同樹枝等一樣。’ 所謂’有支’是因為它具有支分,所以稱為有支。 這裡立論說:所謂有支的森林,並非由波羅奢等樹木組成。 為什麼呢?因為波羅奢等樹木每一個都不能完整構成森林,就像樹枝和小枝等各個部分都不能完整構成森林一樣。 正如樹枝等不能組成森林一樣,波羅奢等樹木每一個也不能完整構成所謂的森林,因此可以證明它們不能組成森林,所以森林等並非實體存在。 因此,勝論派的觀點中關於譬喻的過失也是不合理的。 第二,對於數論派的觀點,為何沒有譬喻的過失,對此這樣說:‘森林這個詞是不確定的,用於表示多個實體的數量,因為是由特殊的認知所觀察,如同優質瓶等詞。’ 這裡立論說:森林這個詞並非用於表述波羅奢等不確定的多個實體的數量。 為什麼呢?因為是由特殊的認知所觀察,就像瓶子、銅器、果實等確定數量的詞一樣。 如此,從理論的角度來看,地等並不具有實在的特徵,也不是實體存在。 從經典的角度來看,世尊也說過:‘內在的地界和外在的地界,如來證悟其無二之義,無二、不可分別,即是無相而相同之特徵。’ 同樣地,經中說道:‘以智慧詳細觀察時,因為實體不可得,所以我說無生起,也無實體性。’ 對此,阿毗達磨論師們說:諸大種差別確實是實有的。以它們為因,產生了二十種色法,包括顏色和形狀等自性。因為凡是無自性的東西,以它為因就不會產生任何結果,就像兔角一樣。

།འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་ནི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་དག་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་རྨོངས་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་དག་ཀྱང་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནུབ་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་བསྒོམ་པ་[(]གམས་[,]གོམས་[)]པར་མཇུག་ཏུ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་མཐར་ ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་གཟུགས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་དོན་དམ་དུ། །མིག་གི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་མིན། །བསགས་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་བཞིན་དང་། །འབྱུང་ལས་གྱུར་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་མིག་གི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ནི་དོན་དམ་པར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ།།མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བལྟ་བའི་ཕྱིར་མིག་སྟེ། དོན་རྣམས་གསལ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་འདི་ལས་རང་གི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ དབང་བྱེད་པས་དབང་པོའོ།།གཟུགས་ནི་དེས་གཟུང་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫས་བརྒྱད་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་དེ་ཉིད་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ གཉི་ག་བསགས་པ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདྲ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ནི་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ལ།སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། གཟུགས་ནི་མིག་གིས་གཟུང་མིན་ཏེ། །འབྱུང་ལས་གྱུར་ཕྱིར་རང་ གཟུགས་བཞིན།།བདེ་ལ་སོགས་འབྱུང་རྒྱུ་ཕྱིར་དང་། །བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་རོ་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ནི་མིག་གིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རང་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྡེ་སྦྱར་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ལས་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ ཐམས་ཅད་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རང་གི་གཟུགས་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ།དེ་ལ་འདིར་ནི་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་མིག་གིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་སོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ།

以諸大種為因而生起的色法中,凡是眼根所取的顏色和形狀的自性之色法,因此諸大種確實是實有的,對此回答: 在世俗諦中所謂色處,是由非真實分別所引起的,這確實是存在的。而且凡夫對此如同觀看幻術、陽焰、乾闥婆城等一樣,觀見時迷惑不清,而聖者則不如此。因為世間瑜伽師住于修習空無邊處、識無邊處、無所有處等禪定時,暫時息滅一切色想和障礙想,如是修習八解脫、勝處、遍處等,最終也能斷除色想,更何況大乘無上瑜伽師在無量劫中修習法性自性、空性、無相、無愿,已達究竟的諸位,還會執取色法嗎?這是不合理的,因此說道: ‘由於色法在勝義中,非為眼根所能取,因為是積聚故如聲,因從大種生故亦然。‘其中,眼根境界之色在勝義諦中非眼根所取,這是立宗。‘眼’是爲了見而稱為眼,意思是明瞭諸境。‘根’是指在此集合中,通過分別自境而起作用故稱為根。 色不是它所取和觀察的對象。為什麼呢?因為是積聚,即由八事積聚,如同聲音一樣。或者說因為是從大種所生,如同聲音本身,色與聲二者雖然同樣是積聚和從大種所生,但色是眼根的對境而聲不是,因為沒有能立的差別,這是其意義。 另一種說法是:‘色非眼所取,因從大種生如自色,因生樂等之因故,及是所詮故如味等。‘其中,色非眼所取,因為從大種所生,如同自色,這是關聯。在你們的教典中說任何色法都是眼根的對境,這可分為自色和他色兩種。此處是以他色為有法,說它不是眼所取是其法,從大種所生等是能立。

།རང་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རང་གི་གཟུགས་ནི་ཨུཏྤ་ལའི་འདབ་མ་ལྟར་སྔོ་བ། འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་བཀྲ་བ། རྫི་མ་བུང་བའི་ཚོགས་ལྟར་གནག་ཅིང་མཛེས་པས་བཀབ་པ། མིག་སྨན་གྱི་རྡུལ་མཛེས་པས་མདོག་བསྒྱུར་བ་ སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མིག་གི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་དེས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། གཞན་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ཡུལ་ གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མིག་ཀྱང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྒྲ་ཡང་དེ་དག་བརྗོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཟུགས་ ནི་འབྱུང་འགྱུར་མིན།།འབྱུང་ཕྱིར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །རྒྱུ་ལྡན་ལ་སོགས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །ཡང་ན་སེམས་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ།།དེ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་རང་གི་གཟུགས་བཞིན་ནམ། ཡང་ན་སེམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་ པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་དེ།འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ། །དེས་ནི་ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་ནི། །བསགས་དང་ཕྲ་དང་རགས་ སོགས་ཀྱི་།།དབྱེ་བས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་།ཇི་སྙེད་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའོ། ། དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཐུང་ངུ་དང་། རིང་པོ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། གྲུ་བཞི་ དང་།མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །བསགས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསགས་པའོ། །ཕྲ་བ་ནི་སྲོ་མ་དང་ཡུངས་ཀར་ལ་སོགས་པའོ། །རགས་པ་ནི་རི་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐག་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་དང་། ལྷ་དང་། མི་ དང་།ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྙེད་གཞན་དག་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རྣམས། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །བཀག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་ མིན།།འབྱུང་ཕྱིར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །རྒྱུ་ལྡན་ལ་སོགས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །ཡང་ན་སེམས་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་སྦྱོར་བས་བཀག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་།དགག་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པ་དང་གཉི་གའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དྲི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་མི་མཉམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ།

所謂’如同自己的形象’是比喻,就像眼睛自身的形象是如同烏巴拉花瓣般湛藍,瞳孔略顯明亮,眼睫如蜂群般黑而美麗遮蓋,以美麗的眼藥粉改變顏色。這樣的眼睛形象也不能被眼睛自身所取,同樣地,其他的形象也不能被那個眼睛所取。 另外,因為是產生快樂等的原因,以及因為是所詮表的對象,如同味道等一樣。如此,形色不是境的實體,因為它不存在的緣故,眼睛也不是有境性,它們的聲音也不是表達它們。 爲了說明’因為它們是形色生起的因’這個理由不成立,所以說:‘如是色非所生,因生如火等,以具因等因相,或應知如心。‘意思是說,色不是由大種所生,因為具有大種的緣故,如同火等,由大種所生是從諸大種顯現成就。 它也因為具有大種,以及以具有因等理由,如同大種的自色或者如同心一樣不是由大種所生的本性,因為離開諸大種無法觀察到由大種所生的色,因為是和合的自性。因此,正如僅僅大種一樣,這個由大種所生的本性也不是實有。 通過’以彼色相分別,顏色形狀聚,細粗等差別’,顏色的色有四種:藍色、黃色、紅色和白色。形狀的色有八種:短、長、圓、方、平等、不平等、高和低的差別。聚集是由極微等所聚集。細是芝麻、芥子等。粗是山等。 同樣,通過遠近、天、人、劣、勝等差別的分類,其他諸多由他們所分別的微塵色相,‘應以如理之理路,了知皆被遮。‘如何呢?‘如是色非顏色,因生如火等,以具因等因相,或應知如心。‘應以如理的理路了知被遮遣。 ‘聲香味觸遮,方式亦復然。‘聲有三種:執受、非執受和二者大種為因所生。香也有三種:通過香好、香不好和香不均等的差別。

།རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རེག པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ།ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །དེ་དག་དགག་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་དོན་དམ་དུ། །རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ མིན།།བསགས་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དང་། །འབྱུང་ལས་གྱུར་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་སྦྱོར་བ་དེས་བཀག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།། །།དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ། །བམ་པོ་བཞི་པ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་ནི་མིག་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་ ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རལ་གྲིས་བཅད་པ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་ཡོད་དེ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མིག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མིག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འཐད་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱང་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། །དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་མཐད་ཅེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དོན་དམ་དུ། །གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལས་གཞན་ ཕྱིར།།དཔེར་ན་རི་ཡི་དབང་པོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མིག་དེ་ལ་བལྟ་བའི་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གཉིད་ལོག་པ་དང་མྱོས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་དང་། མུན་ཁུང་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་མཐོང་ ན་ནི་དེ་ལ་བལྟ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚད་མ་རྣམ་པར་བཞག་གོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་ནི། དམུས་ལོང་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མིག་མ་ཉམས་པས་ཡིད་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མིག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཀུན་ཀྱང་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་མིག་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་གྱི། མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མིག་འབའ་ཞིག་ བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་དཀའོ།།དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གང་དག་ཚོགས་པ་ལས་བལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེ་བས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བལྟ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པའི་མིག་གིས་ མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བཤད་པ།ཡང་ན་མིག་ནི་དོན་དམ་དུ། །གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་ཤེས་དངོས་མེད་མི་སྐྱེའི་ཕྱིར། །པགས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་བལྟ་བའི་བྱ་བ། མི་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་མིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་མངོན་པ་ལས་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འམ་ཞོ་ག་ཆུ་ལྟ་བུ་ཡུལ་ཁ་དོག་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་དོ།

味道有六種:甜、酸、苦、咸、辣、澀。觸覺有十一種:重、輕、冷、滑、粗糙、飢餓、口渴,以及來自四大種的差別。對這些的否定方式也是如此。怎樣呢?‘因為聲音在勝義中,不是耳根所取,因為是積聚,如同色法,因為是從大種所生,如同彼性’,應當了知是以如理的論式來否定的。 《中心論釋·思擇焰》卷四 此處有人說:色唯是眼的對境,因為有作者和業的言說,如同以劍所切之切。眼也有作者的言說,因為說’眼見諸色’。其所見之色是業。因此,色唯是眼所見,所以它也是存在的。 對此回答:如果眼成立為作者,色才能成為業,但這是不合理的。為什麼不合理呢?‘眼根在勝義中,不能見於色,因異於心心所,如同山之根’。其義如何?如果眼有見的能力,那麼在睡眠、醉酒、死亡等狀態下,以及在黑暗中和一切時候都應該能見一切。如果不能見,則它就沒有見的能力,這是以量來確立的。 如果說是由識來見,則盲人也應該能見色。如果說是由具有未損壞眼根的意識來見,那麼眼就不是作者了。如果說是由具有識的眼來見,這在世俗諦中大家都承認,但在這種情況下也不是單獨的眼作為作者,因為見是依賴於色、光明、虛空和作意的和合,因此難以證明單獨的眼是作者。 如此,因為沒有作者,業也怎麼會存在呢?所以因的內容不成立。有些人認為從和合中產生見的作用,所以它們都不具有見的能力,因此解釋說’由產生見用的眼而見’。對於這些人而言,又說:‘或者眼在勝義中,不能見於色,無識故不生,如同皮等物’。這句話的含義是:因為沒有識就不會產生見的作用,所以眼也不能見,這是其語義。 阿毗達磨中說眼根如同優缽羅花或如水泡,是能見色的凈色,這種特徵的描述我們也是在世俗諦中承認的。

།དོན་དམ་པར་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་ཁ་དོག་གཟུགས་དང་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་དཔེ་ཡང་པགས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཡུལ་ཁ་དོག་དགག་པ་བྱེད་པ་ནི། །མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན་། །རང་གི་གཟུགས་ལ་མི་འཛིན་ཕྱིར། །ཉན་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་། །གཟུགས་ ཅན་ཡིན་ཕྱིར་རོ་སོགས་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡུལ་གཟུགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཟུགས་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནམ། ། གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་རེ་ཞིག་རང་གི་གཟུགས་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མིག་དེས་རང་གི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ནི་གྲགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་གཟུགས་ཀྱང་རི་དང་ར་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་ཚུ་རོལ ལམ།དབུས་སམ་ཕ་རོལ་གྱི་ཆས་བཅད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ནི་འདིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་མཐོང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་ཚད་མར་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མིག་ནི་ གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་།།ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་མི་རྟོགས་ཏེ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །དེ་ནི་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་ལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་གིས་ལྟ་ བ་པོས་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་སྟ་རེས་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྟ་རེ་འབའ་ཞིག་གིས་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ་། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་སྟ་རེས་བཅད་པ་པོ་མི་གཅོད་པ་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འབའ་ཞིག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་མིག་གིས་ལྟ་བ་པོ་མིས་བལྟ་བར་བྱ་ བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་བཞིན་ལྟ་པོ་མིག་མེད་པ། །དཔེ་ཡང་མེད་པས་མཐོང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་མཐོང་བ་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོས་མཐོང་བ་ཡང་དགག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་ལྟ་ བ་པོ་ཞེས་བྱ་ན།གཟུགས་མཐོང་བ་དེ་ཡང་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སྣང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཚོགས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་གཞན་མིག་མེད་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ། དཔེར་ན་མིག་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་པས་མཐོང་བར་མི་རིགས་སོ།

就勝義諦而言,眼根並非色境之對境,因為是所作性的緣故等等這些能立,譬如皮等。對於它的境色的遮破是:‘眼不是色的對境,因為不能取自己的色,如耳等根,以及因為是有色法等’。‘眼不是色的對境’是指凡是有色境者即稱為色的對境,眼不是色的對境,因為不能取自己的色的緣故,如耳根等,或者因為是有色法等。 色不外乎自色和他色兩種。其中,眼不能見自色是衆所周知的。對於他色,也如同被山和墻等遮蔽的此方、中間或彼方所截斷的一方如城市等所見到的,僅僅是假立為’此見’而已。僅僅假立的見對於勝義諦的觀察來說不能成為量。因此,世尊也說:‘眼不見色,意不知法,世間不行之處,即是勝義諦。’ 對此,數論派和勝論派說:說’此見’這樣的見的作用,以’此’來表達,見的作用是眼見者所見,如同說’斧頭砍’並非僅僅是斧頭在砍,那麼如何呢?就像作用斧頭使砍者砍木頭一樣,並非僅僅是人在見,那麼如何呢?作用眼使見者人見所見色。 為此解釋說:‘如是無眼見者,因無喻故非見。‘即如同遮遣眼見一樣,也應遮遣見者見。如何呢?此中從見色推知有見者,而見色也是眼、色、虛空、光明和作意等和合而有,因此,如’提婆達多’這樣的和合體本身可以稱為見者,而不是其他無眼如瓶等,就像眼也不能說’見’一樣,因為沒有譬喻,所以不應理為見。

།ལྟ་བ་པོ་མིག་མེད་པ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། སྐྱེས་བུ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིད་དང་ཕྲད་པས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལྟ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།མིག་མེད་པར་ཡང་དེས་ལྟ་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་སྟ་རེ་མེད་པའི་གཅོད་པ་པོས་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཀྱི། སྟ་རེ་དང་མ་བྲལ་བར་གཅོད་པས་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བ་དང་མ་བྲལ་ བར་བལྟ་བའི་ལྟ་བ་པོས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱེད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འོག་རོལ་ན་ལྟ་བ་མེད་པས། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བར་རིགས། །ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ལྟ་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར།དམུས་ལོང་ལ་ལྟ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པས། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བར་རིགས། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་། སྣོམ་པ་པོ་དང་། མྱོང་བ་པོ་དང་། རེག་པ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་ ཡིན།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་། འོན་ཏེ་དེ་ཉིད། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་ཉན་པོ་ན་། །ཅི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བྲལ་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ངོ་བོ་ ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱོན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ་། དེ་ཤེས་ཉིད་དང་རྟག་མི་འདོད། །བསྒྱུར་རུང་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ཚུལ་གཉིས་ཕྱིར། །ལུས་གཞན་དག་གིས་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཉན་པ་པོར་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ལ།རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་དུ་བསྒྱུར་བར་ནུས་པའོ། །གང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་ནུས་པ་དེའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་འབྲལ་བ་ཡིན་པའི་རིགས་ན། དེ་སྔར་ལྟ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གང་གི་ཚེ་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། རང་བཞིན་འགྱུར་བ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བྲལ་བར་སྣང་ངོ་། །བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་པ་ ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལུས་གཞན་དག་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

無眼的觀者也是觀者的本性之一,比如數論派說:‘具有知覺本身就是補特伽羅的本性,是完全觀察的作者’等等,或者不是觀者的本性,比如勝論派說:‘具有知覺僅僅是意識而已,補特伽羅如同虛空般遍及一切且無思維,它與意識相遇而成為觀察者’等等。 如果是觀者的本性,由於本性不依賴他者,即使沒有眼睛也應該能夠觀察。就像沒有斧頭的砍伐者不能成立為砍伐者,必須不離開斧頭的砍伐者才能成立為砍伐者一樣,不離開觀察的觀者才能見到。 因此解釋說,在未遇到作用之前和離開作用之後都沒有觀察,因為是觀察的本性,怎麼能合理地觀察色法呢?若不是觀者的本性,因為沒有觀察的能力,如同盲人無法觀察一樣,因為不是觀察的本性,怎麼能合理地觀察色法呢? 另外,作為觀者的那個是否也是聞者、嗅者、嘗者、觸者和知者,還是各自不同?如果是不同的,就會成為多個自我,但它只有一個。如果是同一個,若觀者即是聞者,為什麼它會成為聞者?如果是觀者的本性,它怎麼能離開自己的本性而產生其他本性呢?這樣就會失去本性。 還有這個過失:‘彼非知性亦非常,可轉異別相故,非一性故二相故,如諸他身色’,意思是說,自我既是觀者又成為聞者,但它既不是觀者的知覺本身,也不承認是常住的,因為是可以轉變的特性。‘可轉變的特性’是指它能轉變為觀察、聽聞等等的特性。 任何能轉變為其他自性的,既不是知覺本性,也不是常住的。因為常住應該是不變的自性,不離開本性,但它先前是觀者,當成為聞者時,顯現為自性改變且離開本性。 雖然自我的本性被施設為一體,但它不是一體,因為具有兩種形態,如同其他身體的色法。因此,它既不是那個知覺的本性,也不是常住的,也不是一體,所以必定是無本性的。

།དེ་བཞིན་ མིག་གི་དབང་པོ་ནི།།གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་བྱེད་མི་འདོད། །ཡིད་བྲལ་ཉིད་ན་ལྟ་པོ་ལས། །གཞན་ཕྱིར་ཉན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དབང་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ ཉིད་དུ་འདྲ་བས་ཇི་ལྟར་རྣ་བ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་དང་མ་བྲལ་བའི་དབང་པོ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲགས་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མིག་དེ་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་སྨོས་སོ།།གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དང་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཀྱིས་བཅད་པ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་པར་བྱེད་དོ། །ང་རྒྱལ་ གྱིས་རློམ་པ་ལ་བློས་སེམས་པར་བྱེད་དོ།།བློས་བསམས་པའི་ཡུལ་དེ་སྐྱེས་བུ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་རྙོག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པར་གནས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ སྐྱེས་བུའི་རྫས་ངེས་པར་གནས་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་གཞན་འགག་པ་ན་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། དུ་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདིར་བཤད་པ། དེ་ནི་ལྟ་པོ་ཉིད་མི་རིགས། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། །ཡིད་བཞིན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཕྱིར་དང་། །དེ་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་འཆར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བྱེད་པོའི་ཚོགས་དག་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ ནར་རིགས་སོ།།དེ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ཕྱིར་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་འདོད་ན། དེ་ཡང་ མི་རིགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པས་མ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཛིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཡིད་ཉིད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། དེ་དང་འདྲ་བར་བདག་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ལྟ་པོ་ཇི་ལྟར་ཡིད་དང་འདྲ། །དབང་པོ་གཞན་གྱིས་ མི་མཐོང་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཞན་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་སོ། །དོན་ལྷག་མ་ནི་སྨྲས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་། ཡིད་ནི་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ན། །ལྟ་བར་མི་འདོད་བདག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་ལྟ་བ་མ་ ཡིན་པར་དགག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡིད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མིག་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ནམ་ཡང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

同樣,眼根不願意緣取色境。若離開意,因為是異於見者,如同聽等。這是說,如果暫且它不異於諸根聚,則不可能對自相有作用。若是異者,則由於同樣是異體,如同耳根不能緣取色境一樣,眼根也不是能作者。 在一切宗派中都承認,未離意的根是見者,因此說’若離開意’這一限定理由,因為眼根異於見者。數論派說:‘我們的宗義是這樣的:根與境相觸。意對已與根相觸的境進行判斷。我慢對意已判斷的進行執著。覺對我慢所執著的進行思維。覺所思維的境顯現於神我。’ 譬如,清凈無濁的水僅僅由於鄰近而起作用,其中月亮的影像顯現時,可以說有看等言說。同樣,當神我的實體確定安住時,其他法生起和其他法滅去時,神我的本性既不會損壞,也不會離開自性,因此神我既非無常,也非無體性,既非多體,也非非作者。 對此回答:‘彼非正理為見者,因待眼等故,如意遍轉故,如是影像現故。‘這是說,如果它是見者的本性,則理應完全不依賴作者的聚集。它也是無常的,因為變異的緣故,如同乳等。它不應是見者,因為影像顯現的緣故,如同顯現映象的水一樣。 若認為如同意一樣是見者,這也不合理。因為意也不能執取未被眼等所見的境,所以首先意本身就不是見者的本性,那麼與之相似的我如何能成為見者呢?因此說:‘見者何能同於意?因他根不見故。‘此中,‘根’是指諸根。‘他’是指異於其他根的其他根。其餘義已說完。 又:‘意若就真實,不許見如我。‘這是說,如同遮遣我非見者一樣,也要遮遣意非見者。如何呢?在此,意或者是見者的本性,或者不是見者的本性。如果是見者的本性,則無眼者也應有見。如果不是見者的本性,則它永遠不應有見。

།ཇི་སྟེ་མིག་དང་གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཡིད་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། དེ་ནི་ལྟ་མིན་ཚོགས་པ་དག་།རྫས་སུ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དེ་ནི་ལྟ་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཚོགས་པ་དག་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིད་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡིད་ལ་ལྟ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་ བར་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་ལྟ་བ་ཡོད་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ།།ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་འདྲ་བར་བདག་ལྟ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་གང་གིས་ མཐོང་ཞེ་ན།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། བྱེད་པོ་ཉིད་རུང་ཆོས་གཞན་དག་།མངོན་པར་འགྲུབ་ཕྱིར་དྲིལ་བུ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་རུང་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་བདག་མེད་པ་དག་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པར་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་གཞན་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲིལ་བུ་སྒྲ་འབྱིན་པ་དང་། མར་མེ་ དང་བར་བྱེད་པ་དང་།ཆུ་འབབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཚོགས་པ་ལས་ཐ་སྙད་དུ་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་མི་གནས་ཏེ། །གང་དུ་དེ་ནི་གནས་འགྱུར་བ། དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་མིག་གི་འོད་ཟེར་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། མིག་ནི་འོད་ཟེར་ལྡན་མི་རིགས། །དབང་པོ་ཡིན་ཕྱིར་དབང་གཞན་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ ནི་མིག་ནི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མི་རིགས་ཏེ།དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཞན་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣ་བས་ཀྱང་སྒྲ་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་ཐོས་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡུལ་དཔག་ཚད་སྟོང་གིས་བསྐལ་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་མོད་ཀྱི། དེ་དག་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་དེ་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱི་ལ་དང་འུག་པ་དག་མུན་ཁྲོད་ན་མིག་དག་ལས་སྒྲོན་མ་ལྟར་འབར་བ་འབྱུང་བར་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། མཚན་མོ་རྒྱུ་བའི་མིག་འབྲས་སྣང་། །དབང་ པོ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་ཁྲོད་ན་མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་འབྲས་བུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མི་སྣང་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

如果有人說:由於眼睛、色法、光明、虛空和作意的聚合而產生意識的見,對此回答說:‘意識非能見,因為聚合無實,如同森林等。‘這是說明意識不是能見,因為聚合無實體性,就像森林等聚合一樣。如果意識不依賴眼等而獨自能見,那就成為勝義諦了,但是因為離開聚合就沒有意識的見,所以除了假名安立外,不能對任何一法安立見的名言。聚合也不是實有,如同森林等,因此意識如同我一樣不應該是能見。 如果有人說:若無我,誰在見?我們認為在世俗諦中是心在見。如果有人說:心是剎那性的,所以不能成為作者。對此回答說:‘能作性應理,因成其他法,如同鈴聲等。‘即使沒有外道所計的我,剎那心在世俗諦中也可以成為作者,因為在無我的內外諸行中,由各自決定的因緣和合力,能成就其他諸法,就像鈴聲能發聲、燈能照明、水能流動一樣。因此,我們承認在世俗諦中由聚合而有見,但在勝義諦中它不住于任何處,如經中所說:‘彼非住眼色,亦不住二間,何處有彼住,非有亦非無。’ 有些人認為眼睛的光芒到達境處而能取境,爲了破除這種想法而說:‘眼具光不理,因是根如余。‘這是說眼睛具有光芒是不合理的,因為是根,如同其他根。就像耳朵也能聽到遠處的聲音,意識也能了知千由旬外的境,但它們都不具有光芒,同樣,眼根也是如此,所以不應該具有光芒。 如果這樣說眼根不具有光芒,那麼為什麼貓頭鷹等在黑暗中眼中似有燈光般閃耀呢?為此回答說:‘夜行眼珠現,非是根顯現。‘這是說在黑暗中夜行動物的眼球顯現而已,根是不顯現的,因為根是不可見的。因此這種分別也是不好的。

།དེ་བཞིན་དུ། མིག་ནི་བདེ་སོགས་བདག་ཉིད་མིན། །དངོས་པོ་ཡིན་ ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་མིག་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་ན་བདེ་བ་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ འདི་བཤད་དེ།མིག་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མིག་དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ། རྟག་པའམ་མི་རྟག་པའམ། གང་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡོན་ཏན་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་མིག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་ སེམས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མིག་ནི་ཀུན་ཏུ་སོང་མིན་ཏེ། །ཡོད་ཕྱིར་དེ་འབྲས་ལ་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ནི་ཀུན་ཏུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་མིག་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་རང་གི་གནས་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་ཡང་དེའི་ཁོངས་ན་འདུག་པས་ཐམས་ཅད་ དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ།།ཡང་ན་མིག་ནི་ཀུན་འགྲོ་མིན། །གཞན་དོན་ཉིད་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མིག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འདོད་དོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཕན་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱང་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་སྐྱེས་བུའི་དོན་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསམས་སོ།།ཡང་ན་མིག་ནི་ཀུན་འགྲོ་མིན། །གཟུགས་དམིགས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར། །དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མིག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ གཟུགས་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མིག་ནི་གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་གཟུགས་དམིགས་པར་ འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་ཆེས་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ནི་མེ་དང་ལྡན་མ་ཡིན། ། དབང་པོ་ཡིན་ཕྱིར་ལྤགས་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཁ་ཅིག་མིག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་མེའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་། འབྱུང་ཆེན་དང་སོགས་བདག་ཉིད་ནི། །མེ་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

同樣地,‘眼睛不是樂等的本性,因為是實物,如同士夫’,這是對數論派所說的進行破斥。數論派認為眼睛是樂、苦和癡的本性,他們說:如此,當見到悅意的對境時生起快樂,見到相反的對境時則生起痛苦和愚癡。爲了破斥這種說法而說此論。眼睛不是樂、苦和愚癡的本性,因為是實物的緣故,就如同士夫。怎麼說呢?眼睛無論是存在的、不存在的、常住的還是無常的,不管是什麼,都不是三德性的本性。為什麼呢?因為是實物和實體的緣故。如何呢?如同士夫,因為他們承認士夫是無德性的。 有些人認為眼睛是遍行的,因為對一切可見之物都無障礙,對這些人應當這樣說:‘眼睛非遍行,因為存在,如同其果等’。這是說眼睛不是遍行的,因為是存在的緣故,如同眼睛的果等,就像自身所處的位置一樣。感官也在其中,所以不是遍行的。 或者說’眼睛非遍行,因為是他利性,如同瓶子’。這是說眼睛不是遍行的,因為是為他人的利益而存在,如同瓶子。數論派所說的’他’是指知者士夫,他們認為眼等是爲了他的利益而存在。為他人利益的事物就是他利性。就像瓶子雖然是爲了利益他人而作,但並非遍行一樣,眼睛雖然是爲了士夫的利益而作,但也不是遍行的,這是論師的意思。 或者說’眼睛非遍行,因為是色境認知的因,如同色法一樣’。這是說眼睛不是遍行的,因為是色境被認知的原因,如同色法。就像眼睛是色境被認知的原因一樣,色法也是色境被認知的原因,因為色法是色境被認知的原因故不是遍行的,同樣,眼睛因為是色境被認知的原因故也不是遍行的。 有些人說眼睛是火的本性,因為被極大的光明所勝,如同燈火。這種說法也不好,為什麼呢?因為’眼睛不具火性,因為是根,如同皮等’。有些人認為眼睛雖然是由四大種為因而生,但火的成分較大,對這些人也說:‘大種等的本性,不是火分較大。’

།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིག་འབྱུང བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་དང་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མེ་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ། །གྲངས་ཅན་དག་ཡིད་མ་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་པར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ནི་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕོས་ནས་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པའི་ཕྱིར། མིག་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་མ་ཡིན། །དབང་པོ་ཡིན་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་དང་། །རྒྱུན་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཡང་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བར སྨྲས་སོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཐག་རིང་པོས་བསྐལ་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ཡང་འཛིན་ལ་ཡིད་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ཐག་རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་དོན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཛིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཡུལ་ཕྲད་འཛིན་མི་འདོད། །ཕྱི་དོན་མངོན་སུམ་འཛིན་ཕྱིར་དང་། །འདས་དང་མ་འོངས་མི་འཛིན་ཕྱིར། །དཔེར་ ན་མིག་གི་དབང་པོ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་མི་འདོད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དག་འཛིན་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་མི་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པའི སྐྱོན་བསལ་བའི་ཕྱིར།།བསྒྲུབ་དང་འདྲ་བར་བཀག་པའི་ཕྱིར། །ལུས་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ། །ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་འཛིན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་རྒྱས་བཤད་པས། །ཉན་དང་སྣོམ་དང་མྱང་བ་དང་། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བསགས་པ་དག་།ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བའི་བློ་དང་ལྟ་བའི་སྒྲ་དག་མིག་དང་ལྟ་བ་པོ་དང་ཡིད་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ བློ་དང་དེ་དག་གི་སྒྲ་ཡང་དེ་དག་གི་དབང་པོ་དང་།བདག་དང་ཡིད་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པར་དགག་པ་མཚུངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

說此等言:從大眼根生起的緣由所生起的色等自性,並非火大為主,因為是根故,如同身根等。數論派除意根外認為五根是與境接觸而取境,如是說眼等的執行是從住處向外移動而取境,為破除此說,故說:‘眼根不與境相觸,因為是根故如意根,因為相續故,因為具因故,或者如色等。’ 說有部諸師說:眼、耳、意三者是取不相觸的境,如是眼耳雖被遠距離隔開也能取色聲,意也能無礙地取過去、未來、遠近等義。鼻、舌、身則不如是,因為彼等唯取相觸之境。為破除彼等所許,故說:‘不許鼻等取相觸境,因為取外境現量故,因為不取過去未來故,如同眼根。’ 鼻、舌、身根不許與境相觸而取,因為現量取外境故,因為不取過去未來故,如同眼根。如同鼻、舌、身根現量取外境,不取過去未來一樣,眼根亦復如是。如同眼根一樣,彼等也非取相觸之境。為破除身根等不定過失,故說:‘因為同能立所破故,非由身等不定。’ 如是’眼耳意三相,不取不相觸境’,因為是根故,因為是心生起之因故,如同鼻等。‘如何廣說見,聞嗅嘗觸等,諸根所積集,當如是了知。‘即如見、見知、見聲于眼、見者、意不應理一樣,聞等及彼等之知與彼等之聲,于彼等根、我、意亦不應理,當如是了知其破除相同。

།སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་།དགག་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། །མཁས་པས་གཟུ་བོའི་བློ་དག་གིས། །ཅི་རིགས་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ མིག་དང་ལྟ་བ་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་། བདག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བློ་དང་སྒྲ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་ མི་རིགས་པར་དགག་པ་མཚུངས་པར་མཁས་པས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པའི་བློ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྟགས་ནས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། །ཚོར་བ་དོན་དམ་ཉིད་དུ་ན། །མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་མི་རིགས། །རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་བྱུང་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མྱོང་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །ཚོར་བ་དེ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ན་ མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚད་མ་ཉེ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ ཡང་རེ་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་སྤངས་པ་ཡིན་ན།ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་འགགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་ས་བོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་དག་ཀྱང་དགག་པའི་ཕྱིར། །བདེ་བ་ཕན་འདོགས་མི་འདོད་དེ། །རེག་ལས་བྱུང་ཕྱིར་དེ་གཞན་བཞིན། །སྡུག་བསྔལ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་མིན། །གཏན་ཚིགས་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདེ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བ་བཞིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ལ། གཅིག་ཏུ་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱང་འགའ་ཡང་མེད་ཅིང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་གང་ན་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་སྲེད་པ་ཟད་པ་གཏན་དུ་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་སུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་འཁོར་བ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྡུག་མིན་བདེ་མིན་མི་འདོད་དེ། །འབྲས་བུ་སྲེད་ཕྱིར་གཞན་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྡུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། དེའི འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་ཉེ་བར་བཞག་གོ།།གང་གི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

聲音、氣味、味道和觸感,其否定的方式也是如此。智者應當以公正的智慧,如理了知。這是說,就像色法不應該是眼根、觀者和意識的對境,色法的認知和聲音也不應該存在於這些之中一樣,聲音等也不應該是耳根等感官、我和意識的對境,聲音等的認知和聲音也不應該存在於這些之中,智者應當以不偏不倚的智慧如理了知這些否定的相同之處。 如此首先觀察了色蘊之後,還應當觀察受蘊:從勝義諦而言,受不應該是體驗的本質,因為與識相應的緣故,如同其他心所法一樣。對方認為受的特徵是根、境、識三者和合的觸的體驗,而且認為由於體驗的差別而有三種。從勝義諦而言,受不應該是體驗的本質,因為與識相應的緣故,如同其他心所法一樣,這就是所應用的正理。 這並非不合理,因為即便在入四禪定的狀態中已經暫時遠離了苦樂,更何況在一切受都滅盡的涅槃境界中。如經中所說:‘那個三昧是無量受,無分別種子。’ 爲了否定受的差別而說:樂受非利益性,因從觸所生,如同其他受。苦受非損害性,應知由因說明。這是說,樂受的特徵是利益,苦受的特徵是損害,不苦不樂受的本質是兩者都不是,這些並非它們的本質,因為是從觸所生的緣故,如同其他受一樣。因為根本不存在純粹的樂,也不存在純粹的苦,兩者的本質也nowhere可見。 若問:斷除貪愛不是永恒的快樂嗎?在那個狀態中沒有分別念,遠離一切體驗,不能用任何本質來安立名言。在此安立快樂是因為遠離了一切輪迴的痛苦,所以沒有過失。 不認為不苦不樂,因有渴愛果,如同其他。這是說,不苦不樂受也不認為是它的本質,因為它的果是渴愛的緣故,如同其他一樣,這就是所設立的比喻。凡是果為渴愛的即有渴愛果,因為一切受的果都是渴愛。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ ཡོད་པས་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ནི། །དགག་པ་སྨྲ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པར་ཡང་འོག་ནས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་རྣམ་གསུམ་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དགག་པ་ ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དགག་པ་བྱས་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཕམ་ན་དེའི་དམག་ཀྱང་ཕམ་པར་མངོན་པ་བཞིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་གཉིས་དག་།དེས་ནི་རྣམ་པར་བཤད་གྱུར་ཏེ། །མཁས་པས་གཟུ་བོའི་བློ་དག་གིས། །ཅི་རིགས་པར་ནི་ཤེས་ པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་དགག་པ་ཡང་ཚོར་བ་བཀག་པ་དེས་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྐྱེད་ མོས་ཚལ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་དོན་དམ་ཉིད་དུ་ན། །དངོས་པོ་རྣམ་རིག་དངོས་ཉིད་མིན། །དམིགས་ དང་བཅས་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་བཞིན།།ཡང་ན་འཇིག་ཕྱིར་མར་མེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་ཉིད་དུ་ན་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདུ་ཤེས་བཞིན་ནམ། ཡང་ན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་ བཞིན་ནོ།།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དངོས་སུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའམ་། ཡང་ན་འདི་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་བཀག་པ་དང་འདྲ་བར་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམ་དཔྱད་པའི། །སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེས། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་གོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་། ཚོགས་པ་ལས་མ་གཏོགས པར་ཇི་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་དེ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་གསུམ་བཏགས་པ་ཉིད་ཙམ་སྟེ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཡོད་མ་ཡིན། །བཏགས་ལ་དངོས་པོའི་དངོས་ཉིད་དུ། །ངན་རྟོག་རྣམས་ ནི་རྟོག་པར་བྱེད།།ཅེས་གསུངས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་དང་མཚུངས། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །དེ་ཉིད་གཟིགས་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།

如果說由於有心和心所的緣故,感受也必定存在的話,為此,‘識的本性也將被破斥,因為將要說破斥之故。‘這樣說道。因為下文將要說破斥識的本性,所以三種感受並非勝義諦。當破斥心時,心所法的破斥也將被理解,就像敵國的國王被打敗時,其軍隊也顯然被打敗一樣。 ‘想蘊和行蘊二者,由此已作了說明,智者應當以公正的智慧,如理了知。‘這是說想蘊和行蘊的破斥也應當知道是如同破斥感受那樣被解釋的。怎樣呢?想也是無自性的,因為以分別相而轉起的緣故,如同陽焰、城市、園林的認知一樣。 同樣,相應行和不相應行兩種行蘊也非勝義諦,因為是和合的自性的緣故,如同芭蕉樹幹一樣。 ‘識若是勝義諦,了別事物的體性就不成立,因為有所緣故如同想,或者因為會滅故如同燈火。‘這是說識在勝義諦中並非各別了知事物的體性,因為有所緣的緣故,譬如想一樣,或者因為會滅的緣故,如同燈火一樣。 ‘事物’是說它實際存在的緣故稱為事物,或者因為心和心所法安住於此的緣故稱為事物,即色等。各別了知是指無分別地完全了知自性,識並非是那個本性。 如同破斥蘊那樣,爲了顯示界和處也同樣被破斥,‘對五蘊所作的觀察,以如是所說的論證,應知界與處,也是如此。‘這是說十八界,即六根、六境和六識。十二處,即眼等六根和色等六境的差別。它們也因為是和合的自性,所以除了聚合之外無法觀察,如前所說。 在世俗諦中僅僅是假立的事物是存在的,如同善逝所說:‘三有唯是假立,並非事物的本性,對假立執著為事物的實性,是諸惡分別。‘同樣也說:‘色如聚沫,受如水泡,想如陽焰,諸行如芭蕉,識如幻化,真實見者如是宣說。’

།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ བཞིན་ནོ།།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དེ། དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ དང་།གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་དཔེ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པའི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕ་བུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པར་བྱེད་པ་ཡང་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་གནས་པར་བྱེད་པའི་བྲན་མོ་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཐོ་བ་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ནི། དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་ མཁའ་ནི་འདུས་བྱས་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཐུ་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་གང་མ་ བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་རྒས་ཤིང་བྲལ་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པའི་གནས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་རྒ་བ་དང་རྙིངས་པ་དང་འགག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་པ་ རྣམས་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་སྲིད་དེ།།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་བ་དག་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལས་ནི་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་ལ།དངོས་པོ་གནས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ཞིག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ།

於此有人說:蘊、處、界在勝義中確實是有自性的,因為具有生等有為之相。此中若是非有者,則不具有為之相,如同虛空之花。蘊、處、界等具有有為之相,因為經中說:‘諸比丘,此三者是有為之相,即:生、住、滅。‘因此,有為之蘊、處、界確實是有自性的。 對此回答:如是生等,是有為還是無為?若是有為,則無有離蘊、界、處之外,有能生、能住、能滅的譬喻。且對所謂生之生、住之住、滅之滅之義也是誹謗。生非一切有為之相,因為是能生故,如同父非是子之相。能住亦非住之相,如同守護瓶子的婢女非是瓶之相。滅亦非有為之相,因為是能滅故,如同毀壞瓶子的錘子非是瓶之相,如是可說。 若生等是無為,則如何成為有為之相?如是未見虛空是任何有為法之相。再者,生等和合是有為之相呢?如經部師說:‘由因緣各別決定力所生起之相續中,於一時中從無而有即是生,前剎那自身相續所住即是住,與前剎那不同而衰敗即是滅。‘抑或生等各別是有為之相?如毗婆沙師說:‘從先前無而有即是生,已生之住即是住,從住轉變、衰老、陳舊、滅盡即是滅。’ 其中首先,和合者不可能同時有生等,因為次第生起故,因相不同故。各別者亦不可能。如何呢?如是,法未生時無住與滅二者,故無有為之相;法住時無生與滅二者,故無有為之相;法已滅時無生與住二者,故無有為之相。

།སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གནས་པ་ལ་ཡང་ གནས་པ་མེད་པ་དང་།འཇིག་པ་ལ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་དག་གིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བཞག་ནས་བཤད་པ། །སྐྱེ་སོགས་འདུས་བྱས་ ཉིད་ཀྱིས་ནི།།མཚན་ཉིད་མཚན་གཞིའི་ཉིད་མི་རིགས། །འདུས་བྱས་ཡིན་ཕྱིར་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མཚན་གཞིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་ རིགས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་གཞི་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། སྐར་མ་རབ་རིབ་མར་མེ་དང་། །སྒྱུ་མ་ཟིལ་པ་ཆུ་བུར་དང་། །རྨི་ལམ་གློག་དང་སྤྲིན་ ལྟ་བུར།།འདུས་བྱས་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ཀྱང་ མ་གྲུབ་སྟེ།།དངོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཉིད་མི་འདོད། །ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དོན་མ་གྲུབ། །དོན་འགལ་ཉིད་དུའང་གྱུར་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་དབུ་མ་པ་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུའང་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་ས་ལ་ སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་སྒྲུབ་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་དེ། ས་ཡི་མཚན་ཉིད་ས་ཉིད་ཀྱིས། །སྲ་བ་ཉིད་དུ་མཚོན་མི་ རིགས།།ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར། །མེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་རིགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་འགོག་སྟེ། །སའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་ཉིད་ཀྱིས་སྲ་བ་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་མི་རིགས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་མཚན་ཉིད་མེ་ཉིད་ ཀྱིས་སྲ་བ་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ།།ས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་། །དཔེར་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་རིལ་བ་ལས་སློབ་མར་རམ། སློབ་མ་ལས་མཁན་པོར་མཐོང་ངམ་ཞེས་རིལ་བ་ཐོགས་པའི་སྒོ་ནས་སློབ་མ་ཡིན་པར་མཚོན་པའམ། སློབ་མ་ཁྲིད་པའི་སྒོ་ནས་མཁན་པོ་ཡིན་པར་མཚོན་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་ས་ཉིད་ཀྱིས་སའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་མཚོན་པར་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ས་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་གང་གིས་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་སྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由於生起中也無生起,住留中也無住留,滅盡中也無滅盡,因此,它們不具有有為法的特徵,所以各別的生等也不能成為有為法的特徵。如此將這些置於心前而說: 生等以有為性,不應成為能相所相,因為是有為且是所知,如同異於彼等。這是說,由於生等是有為性的特徵,所以不應成為蘊等所相的特徵,因為是有為且是所知,如同異於生等特徵的所相。因此, ‘如星如翳如燈,如幻如露如泡,如夢如電如雲,應當如是觀察有為法’所說的這些得以成立。 有些人說:‘諸法定有自性,因為有特徵的緣故。如石女兒等非有者則無特徵。‘對此也不成立。‘諸法因有特徵,不許有自性’,此中’有自性’即是’具有自性’的意思。 因此,‘能立義不成,且成相違過’,這是說,由於前已說明諸法無自性,所以他方所說’因具特徵’的能立義對中觀派不成立,因為一切法無相故。此能立義也成相違,因為見到地等無自性者有相,故成能立義相違。 如何無相,對此解說:地之特徵以地性,不應表徵為堅性,因為是身識之因,如同以火性不應理。這是遮破一性,即地的特徵不應以地性表徵為堅性,因為是身識生起之因,如同火的特徵不應以火性表徵為堅性。 ‘以地性’是說以如是特徵,例如,如何由持缽而見為學徒,或由學徒而見為和尚,即以持缽的方式表徵為學徒,或以帶領學徒的方式表徵為和尚。此處,不應以地性表徵地的特徵,因為若是一性,則離地性外別無所謂能表徵的堅性。

།དེ་བཞིན དུ།གླང་གི་མཚན་ཉིད་གླང་ཉིད་ཀྱིས། །ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་སོགས་མི་འདོད། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློས་བརྟག་ཕྱིར། །དཔེར་ན་བོང་བུའི་མཚན་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་འགོག་སྟེ། གླང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གླང་ཉིད་ཀྱིས་ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ པར་མཚོན་པར་མི་འདོད་དེ།།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློས་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བོང་བུའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གླང་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་གླང་གི་དངོས་པོ་སྟེ། རྟ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གླང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གླང་གི་རྫས་ཀྱི་མཐུན་ པ་ཉིད་ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་དང་མཇུག་མ་དང་།རྨིག་པ་དང་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་མཚོན་པར་མི་འདོད་དེ། གལ་ཏེ་གླང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་གླང་གི་རྫས་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློས་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་གླང་ཉིད་ཀྱིས་བོང་བུའི་མཚན་ཉིད་ མཚོན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། །མཚན་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ ཕྱིར་བཤད་པ།གཅིག་ན་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡིན། །དེས་ནི་དེ་ཉིད་མི་མཚོན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། མཚན་གཞི་ནི་གང་། མཚན་ཉིད་གང་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་ན་མཚན་གཞི་གཅིག་ཁོ་ནས་སམ་ མཚན་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ནས་འགྲུབ་པས་གཉིས་སུ་སྨོས་པ་ཟློས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། །འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ན་ཇི་ལྟར་མཚན་ ཉིད་ཡིན།།གཞན་གྱིས་གཞན་ཉིད་མི་མཚོན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་གཞན་མཚོན་པར་གྱུར་ན་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྟ་མཚོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་གཞི་མ་སྐྱེས་པའམ་ཞིག་པ་ན་ ཡང་མཚན་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཚན་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཞིག་གམ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།ཡང་དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་གཞན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་གཏན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ ཏོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་ཁུངས་ནི། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། །གང་ཆོས་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འགའ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ།

同樣地,‘以牛的本性作為牛的定義,不承認具有垂胡等特徵,因為是由特殊的智慧所觀察,如同驢子的定義一般。‘這句話是在遮遣差別性。牛的定義並不承認以牛性來表徵垂胡和喉下垂肉等,因為是由特殊的智慧所觀察,如同驢子的定義一樣。所謂牛性即是牛的實體,也就是空無馬等異類。所謂牛性並不承認以牛的實質相同性來表徵垂胡、喉下垂肉、尾巴、蹄子和角等,如果所謂牛性和牛的實質是有差別的,因為是由特殊的智慧所觀察,如同牛性不能表徵驢子的定義一樣。 對此,自部論師們說:‘定義與所定義不相異,因為是所表徵的緣故,如同大士與大士之相不相異一樣。‘爲了說明這些,故說:‘若是一體如何成為定義?因為它不能表徵自身。‘這是說,如果所定義和定義是一體,則無法安立何為所定義、何為定義的名言。或者,僅由所定義一者或僅由定義一者即可成立,說為二者就成為重複的過失。 勝論派認為所定義和定義是有差別的,他們說’因為是能表徵故為定義’。為此應說:‘若是他體如何成為定義?因為他者不能表徵他者。‘這是說,如果所定義和定義是有差別的,若由他者表徵他者,則垂胡等也應能表徵馬,且當所定義未生或已滅時,定義也應可得,因此所定義與定義既非一體也非異體。 複次,此中是具有定義還是無定義?若是具有定義,則彼復有其他定義,彼復有其他定義,如是則成無窮過失。若是無定義,則一切定義皆不存在,如同虛空之花等不存在一樣。 因此,已成立定義實不存在。此中依據是:‘舍利子,一切法無相,若法是某法之相,彼非彼之相,為成立相故無有少法可得。‘等等,同樣:‘世間虛空為相,虛空亦無相。‘等所說。

། །།དབུ་ མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ།བམ་པོ་ལྔ་པ། འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ལ་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷ་སྦྱིན་ལ་ནི་ དེའི་ཡུལ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མ་བརྟགས་ན་གྲགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་ སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་ལ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་དེའི་ཡུལ་ལ་གཏན་ཚིགས་ ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ།མ་སོང་བ་ལ་དོན་དམ་དུ། །འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དེ། །ལམ་ཡིན་ཕྱིར་དང་འགྲོ་མེད་ཕྱིར། །དཔེར་ན་མ་འོངས་ལམ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །གྲངས་ཅན་དག་ཀྱང་རྡུལ་གྱི་ཆས་ཆེ་བའི་ བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚེ་ནམ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ།དེ་དག་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་བཀག་པས་འགྲོ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མ་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་དེ་དེར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་ཞུགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་པ་ལ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་འཇོག་པ་དང་། འདེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། བགོམ་ལ་དོན་དམ་ཉིད་དུ་ན། །འགྲོ་བ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པར་རྟག་ཏུ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ། གང་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་གའི་དོན་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ བགོམ་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ན།དེ་ལ་ཡང་གང་ནས་རྐང་པ་བཏེག་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཡིན་ལ། གང་དུ་རྐང་པ་འཇོག་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གསུམ་པ་གང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་ པ་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སོང་བ་ཉིད་དམ་མ་སོང་བ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། བགོམ་པ་སོང་དང་མ་སོང་བར། །བརྗོད་པ་མིན་ལའང་འགྲོ་མེད་དེ། །ལམ་ཡིན་ཕྱིར་ན་ འདས་པ་བཞིན།།ཡང་ན་མ་འོངས་ལམ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

《中觀心要註釋·明炬論》第五品 此處有人說:蘊、界、處等在勝義中確實是有自相的,因為對其境有特殊名言的作用生起,就像石女兒不存在就沒有行走一樣。天授對其境有’行走’等特殊名言的作用存在,因此諸法確實有自相。 對此回答:如果是就未經觀察的世間共識而言,承認有行走等名言,那只是成立已成之事。若是對於瑜伽行者以等持智慧如實觀察諸法自性時,認為勝義中有行走等,則因不成立,因為勝義中對其境不應有特殊名言的存在。 為什麼呢?如果行走在勝義中存在,那它應當存在於已走過的、未走過的或正在走的路上。對此,首先爲了破斥毗婆沙師和勝論師認為行走存在於未走之處的觀點而說: 勝義中不承認行走存在於未走之處,因為是道路且無行走的緣故,如同未來的道路。這是說明行走的作用尚未成立的省略語。 數論師也認為當微塵的大作用聚集顯現時,行走存在於已走之處,他們的這種觀點僅是分別念而已,因為遮破顯現則行走也不成立。 此處有人說:未走之處無行走,因為行走的作用尚未進入;已走之處也無行走,因為行走的作用已滅;而在正走之處,因為有抬腳和落腳的作用,所以確實有行走。 對此回答:勝義中正走之處也無行走,因為除了已走和未走外,正走永遠不存在。對此,所謂’正走’是已走還是未走?抑或是某種未走?兩者的含義已經說明。 若認為存在一個具有兩者本性的正走,對此,從何處抬腳是已走,將要落腳處是未走,除此二者外沒有第三種所謂的’正走’,因此正走處也不應有行走。 若說’正走’是不可言說的,既不能安立為已走也不能安立為未走,對此回答:對於不可說為已走未走的正走處也無行走,因為是道路的緣故,如同過去的道路,或如未來的道路。這是說,如果既不可言說也不是心識的對境,那就根本不存在。

།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་ལམ་དག་པ་བཞིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མེད་དེ། རི་བོང་གི་རྭ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ལ་ནི་དེས་དེ་དང་ ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་དེ།།དཔེར་ན་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ན་འགྲོ་བ་པོའམ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གྲང་ན་དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འགྲོ་མ་གྲུབ་ཕྱིར་འགྲོ་ པོ་མེད།།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་འགྲོ་མི་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པའི་ལམ་དག་ལ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ གང་དུ་འགྲོ་ན་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དུ་འགྱུར།གལ་ཏེ་དེ་འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ནམ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ནི་འགྲོ་བར་མི་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་བྱ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ ཡང་།འགྲོ་པོ་མིན་པར་འགྲོ་མི་རིགས། །འགྲོ་དང་བྲལ་ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་རིགས་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དག་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན།འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་འགལ་ལོ། །རྣམ་གྲངས་ལས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་གསུམ་པ་ནི་མེད་པས་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྱི་ནའོ།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདུག་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདུག་པ་པོ་དཔྱད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཅི་འགྲོ་བ་པོ་འདུག་ གམ་འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འདུག་གྲང་ན་དེ་ལ་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་ནི་མི་འདུག་སྟེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འདུག་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་འདུག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ ལས་གཞན་པའི་གསུམ་པ་ནི་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདུག་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། གང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་མི་འགྲོ་བར་ནི་རིགས་སོ།

即使存在,也不應該有行走,因為是道路的緣故,如同過去和未來的道路一樣清凈。在此有人說:行走確實是存在的,因為有與其相應的言說。在此,凡是不存在的,就沒有與其相應的言說,如同沒有’兔角’這樣的言說一樣。而對於存在的行走,則有與其相應的言說,例如’制多在行走’這樣的說法。因此,行走確實是存在的。對此回答說:所謂’制多在行走’這樣的言說,從真實的角度來看,應當觀察是對行走者還是非行走者而言。對此首先,‘因為行走未成立故無行走者,因此不承認其行走。‘這是說,當已行、未行和正行的道路上,行走在一切方面都不成立的時候,行走不存在,那時行走者也不存在,怎麼會有行走呢?在何處行走而成為’制多是行走者’這樣的言說?如果他本性就是行走者,那麼他就永遠不會離開行走的動作。因此,不承認該行走者在行走。對於某些人認為非行走者以勢力而行走的觀點,也說:‘非行走者行走不應理,因為離開行走,如同前面所說。‘這是說,本性上非行走者也不應該行走,因為離開了行走的緣故,如同前後兩者因為沒有其本性而不應該行走一樣。 再者,如果是非行走者,怎麼會是行走者呢?如果是行走者,那麼說其是非行走者就相互矛盾了。從不同角度來說,承認既是行走者又是非行走者作為行走者,但除了是行走者和非行走者之外沒有第三種情況,因此其中也不存在行走,所以這是不對的。如果說行走確實存在,因為有與行走者相對的安住者存在。對安住者的考察也是同樣的,是行走者安住還是非行走者安住呢?對此,首先行走者不會安住,因為未離開行走的動作。非行走者也不會安住,因為對於離開了行走的,即使在言說上也不應該有與行走相反的安住。除此二者外沒有第三種情況,因此’因為有與行走者相對的安住者存在’這個理由本身就不成立。勝論派說:凡是未生起行走動作而不行走是合理的。