d3880入菩薩行論意趣釋·特別明解吉祥毗布帝月 作者自譯c3.5s|d3880入菩薩行論意趣釋·特別明解吉祥毗布帝月 作者自譯c3.5s(續3)
這一切並非否定,而是不加分析地善加安置。勝義中並非如此。為何如是說呢?‘見聞等諸事,佛陀未說是真實或虛妄。由於有對立面,二者實際上皆不存在。‘如是說。若不了知此理,則不能通達義理等過失在勝義中並不存在。 他人說:‘如果承許世俗,為何要遮遣?‘答曰:勝義中的了悟是要遮除增益。為何如此?因為是痛苦的因。由於痛苦蘊的自性輪迴之因是恐懼等分別唸的緣故,所以要遮除不真實的增益等。因此,能知所知在勝義中不存在。如是說:‘所知能知諸行相,諸佛未見此心識。若有所知與能知,彼中覺悟不存在。’ 若說唯心,應如蘊等般了知。解釋其情況:關於’從心’等。如是,幻化是異於心,抑或不異,或二者皆是,或二者皆非,共有四句。其中非異,因為已成立唯心故。若是非異,則如’汝等幻化性’等所說有過失。由於相互矛盾的兩者不可能是一體,故無二者皆是的情況。 依據四句進行解釋:即’從心’等。幻化非異於心故遮遣為他,又非不異故,也遮遣即是。遮遣二者是不合理的,因為相互排斥而住的二者若不安立為一,則不能遮遣他法,故無一性安住。如是解釋:‘趣入與還出,及彼二唯一,彼二俱遮止,一切皆不知。’ 複次,若幻化是實有,如何不異於心?若不異,則唯心即是幻化,故勝義中不存在。唯是心而已。‘汝時若無有,幻化性亦爾,彼時何所緣?‘此說即將生起。如是以四相無幻化,雖無而是愚癡的所取。如是也應知心是能取。 勝義中增益為有,自己摧毀自己有何用?如是攝義解釋:‘如何’等。如幻師所化現的大象等,雖無因而如所見般顯現,如是意識能見,雖勝義中不存在而能見境。由此成立所說’若時無迷亂’等。 複次對主張勝義中有的唯識宗說:‘若’等。煩惱和清凈所依是心,故’依心此輪迴,是事物或非事?事物是心抑或異?‘若唯心是事物,則彼時異於心的所依輪迴非有,心也以自性光明故是清凈自性,非所斷。若異於心,則彼時承許有異於心的存在,教義即破。若是無事,則彼時如虛空般,輪迴成為假立,不能起作用。
།ཡང་ན་རང་བཞིན་མེད་པས་བདག་གི་གྲུབ་མཐའ་ལ་འཇུག་གོ་།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མིན་ཀྱང་དངོས་པོར་ཡོད་པའི་སེམས་བརྟེན་པས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པས་དངོས་མེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དོན་བྱེད་ནུས། བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་ རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་བྱེད། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོན་བྱེད་ནུས་པའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སེམས་གཅིག་པུ་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་འདི་གྲོགས་མེད་པར་གཅིག་པུར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་ པའི་སེམས་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ཀྱང་རྒོལ་བ་ལས་མི་གྲོལ་ཞེ་ན། བཤད་དེ། གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་ན་འཛིན་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་རག་ལས། དེའང་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གིས་ སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ།དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཀྱང་། དངོས་ པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཉམ་དུ་ཡོད་པས།ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་བཤད་དེ། དེ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་བརྟགས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་སློང་མཚུངས་པས་སོ། །འོ་ན་ཁྱེད་ལ་ཡང་འདི་མཚུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་ སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཟློག་།གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ལ། དེ་སྤྲུལ་མཁན་ལ་ཡང་ཆགས་པ་སྐྱེ་ན་གང་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྤྲུལ་པ་དེ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ངེས་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གཅོད་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་ལ་ལན་བཤད་དེ། དེ་བྱེད་པ་ནི་ལ་སོགས་པའོ། །འདིའི་སྐྱོན་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མཛེས་མ་སྤྲུལ་མཁན་གྱི་ཤེས་བྱ་ལ་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་སོ། ། འོ་ན་སེམས་ཙམ་པར་སྨྲ་བ་ལའང་འདི་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་གློ་བུར་བ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡོད་ལ། དྲི་མ་རྣམས་དངོས་པོ་མ་ཡིན ཏེ།དོན་བྱེད་མི་ནུས་པས་སྒྲིབ་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡོད་པས་དེ་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད། རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་དེའི་ཚེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་སྤངས་པ་དེའི་ཤེས་བྱ་རང་བཞིན་ཅན་དུ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་མཐོང་ནས་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྟོབས་མེད་དེ་སྒྲོ་བཏགས་ལ་ཞེན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཟློག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྱུ་མ་རང་བཞིན་མེད་པའི་བག་ཆགས་འབྱེད་པ་འགལ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས པ་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་བཟློག་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་འམ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅི་འང་མེད་གོམས་པས་ཕྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤོང་བར་ འགྱུར་རོ།།ཐབས་ནི་གྲུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཅིའང་མེད་ཅེས་གོམས་པས་མེད་པའི་རྟོགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པ་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཚེ་ལ་སོགས་པའོ།
或者由於無自性而趨入我的宗義。若說雖非實法但依託實有之心故能作用,答曰:依託實法時無實如何能作用?所依和能依也是所作和能作,非實法者非作用故如何能作?因為實法的特徵是能作用。如此則唯心勝義論者你的這個心將成為無伴獨一。 若說正是所欲無二之心,即便如此也不能脫離諍論,解釋道:離所取即是表示遠離能取等。或者能取也依賴所取,彼亦是能取。當一切眾產生為無二心之自性時,則一切將成佛。因此為斷除一切煩惱而修聖道將成無義。 此非如是,因此雖離所取等,由於實執同在,說未斷煩惱,如是等。雖觀唯心有何功德可得?因煩惱等之發動相同故。若說於你處也同此過失,答曰:如幻等。 雖知眾生如幻,如何能遮煩惱?當幻師所化女,于幻化者亦生貪著,何況為愚癡所化而幻化彼?因此雖確定如幻,如何能斷除輪迴相續?對此回答說:彼作用等。 此中無過失,因為眾生對美女幻師所知增益為自性,故貪慾煩惱習氣所知障未為聖道所斷。若說唯心論者亦同此過,如是雖有無二真如,由未斷暫時煩惱習氣,一切眾生不成佛者。 不同,你的唯識實有,諸垢非實法,不能作用故不能為障,唯識實有故非所斷。於我則能生所生二者無自性,增益為自性時,因未斷故見所知為有自性時,見幻女后因未斷習氣,空性習氣力弱,由執增益故。 問如何遮除彼?答曰:空性等。幻無自性習氣開顯違緣,從無始以來串習實法習氣得遮,因為空性是實法自性,其他是暫時的緣故。若說執著空性亦無過失,答曰:實法或空性皆無所有串習,後來空性習氣也將斷除。 方便如船筏故。若說空性習氣也由無所有串習,則不能遮除無的證悟相續存在,答曰:當時等。
།དངོས་པོར་གང་མེད་ཅེས་རྟོག་པ་གང་གི་ཚེ་བརྟགས་པས་རང་བཞིན་མེད་པས་མི་ ཐོབ།།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་བཞིན། །དེའི་ཚེ་དངོས་མེད་རྟེན་དང་བྲལ་བས་བློའི་མདུན་དུ་ཇི་ལྟར་གནས། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་འགོག་པ་དངོས་པོ་ལོག་པ་ན་རྟེན་མེད་པས་མི་གནས་ཏེ། རྟེན་མེད་པའི་མེ་བཞིན་མདུན་དུ་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ འགགས་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ།གང་ཚེ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་མེད་ཀྱང་མེད། དེ་གཉིས་བློའི་མདུན་དུ་མི་སྣང་དེའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མེད་པས་དམིགས་པ་མེད་ པ་རྟེན་མེད་པ།བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་དུ་བློ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །འོ་ན་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པར་འདོད་པའི་གཞན་གྱི་ཐབས་འཚང་རྒྱ་བ་ཉིད་རྟོགས་ནས། གཞན་དོན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་བཞིན་ལ་སོགས་པའོ། །བསམས་པའི་དོན་སྟེར་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བསམས་པའི་དོན་ཀུན་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་གིས་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདུད་བཞི་ཕམ་པར་བྱས་པས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་ལྡན་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། གདུལ་བྱ་དང་སྨོན་ལམ་ལས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་མཛད་པའི་སྨོན་ལམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་རོལ་མོའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་ཚེ་སྒྲ་སྒྲོགས་ལྟར། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་བསམ་པ་ཡིས། །བསྐྱོད་པས་སངས རྒྱས་གསུང་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་སྙོམས་ཞུགས་པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར་ཞུགས་ཀྱང་། །འདོད་བཞིན་རྩིག་པ་ལ་སོགས་ལས། །ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པའི་དོན། །ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བོས་ཤེས་པར་འགྱུར། །སྐལ་བ་བཞིན་དུ་ཕན་པ་ཡང་། ། དེས་ནི་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནའི་མཐུས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གཞན་དོན་གྱི་དཔེ་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དུག་སེལ་བའི་སྨན་པ་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྡོང་སྔགས་ཀྱིས བསྒྲུབས་ལ།བདག་མེད་ཀྱང་འདིས་དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཤི་བ། སྡོང་དེ་དུག་སེལ་སྨན་པ་ཤི་ནས་ཡུན་རིངས་ལོན་ཀྱང་། དུག་ལ་སོགས་པ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་བཤད་དེ། བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཐུས་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱི་བར་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྒྱལ་བའི་སྡོང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ།བསམས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་ངོ་། །འོ་ན་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་པ་མེད་པ་ལ། བྱས་ པའི་མཆོད་པ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་བཤད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ལ་སོགས་པའོ། །གསུང་རབ་ལས་གནས་པའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱལ་བའི་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞུགས་པ་ལ་ནི་གང་གིས་མཆོད། །གང་ཡང་མྱ་ངན་འདས་པ་མཆོད། ། དེ་མཚུངས་སེམས་ནི་དང་བ་ཡིས། །བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །ཡང་ནི་འདིར་རིགས་པ་མི་དགོས་པར་བཤད་དེ། དེར་འབྲས་ལུང་ལས་ཡིན། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་ཁྱད་པར་འདི་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁྱེད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་རོ། ། འདི་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ཁས་ལེན་དགོས་པར་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་དོན་དམ་པ་ལ་བྱས་པའི་མཆོད་པ་འབྲས་བུ་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་ལུང་ཁོ་ན་དཔེར་བྱེད་པའོ། །སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མི་བཟོད པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་གྲོལ་བར་གསུངས་ཏེ།བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
當思維’無有實物’時,以觀察而無自性故不可得,如同眼翳者見毛髮。此時無實物離所依故,如何住於心前?依于實物的遮遣,當實物消失時因無所依而不住,如同無所依的火不現於前。如是一切分別止息,即解脫諸障礙。 當勝義中無有實物時,無實物亦無,彼二者不現於心前時,因無有非實物非無實物的第三蘊,故無所緣無所依,如同薪盡之火般,心得涅槃。若問:了知他人歷經無盡劫修行成佛之道后,如何利他?答:如意寶等。 如同能賜所愿之寶珠,及能成就一切所愿之如意樹,雖無分別,卻能隨眾生緣分成辦所欲,如是戰勝四魔后,佛身具足相好而顯現。從何而來?從所化機及願力,即從佛所化眾生善根成熟,及世尊為利眾生所發願力任運成就而來。 如同樂器機關,被風吹動時發出聲響,如是由眾生意樂所動而發佛語。彼入等持禪定時,雖如如意寶般安住,卻從墻壁等處必定顯現說法。眾生由此能知一切所欲了知之義,並能隨緣分速得利益。 唯由因位之力而任運利他,以兩偈頌為喻說明:如同除毒醫師獲得咒語力后,加持木等之桿,雖自身已亡,思維此能除一切毒,彼桿雖醫師死後經久,仍能除毒等,等字包含治癒被鬼魅所附等。 為菩提所行之力,住于輪迴期間圓滿佛桿利益眾生,成辦一切所愿。菩薩涅槃后亦然。若問:如是世尊無心,如何說供養有大果報?答:經中說住世或涅槃之佛供養果報相等。 以清凈心供養住世者,及供養涅槃者,福德無差別。又說此處不須理證,彼是依教。若師涅槃則有此差別:中觀師說在世俗諦中,你們說在勝義諦中。 此說必須承許,如同等。若問佛在勝義中受供如何有果?此處唯以教證為喻。所說空性習氣,于彼聲聞等不能忍受一切法空,故說唯見四聖諦而得解脫,即所謂諦等。
།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། ལན་བཤད་དེ། གང་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ལུང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་ན། སངས་རྒྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་གསུངས་པའི་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་མེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོབས་ དང་།མི་འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟོག་མེད་ཀྱི་བསྟོད་པ་ལས། ཐར་པའི་ལམ་ནི་ཁྱོད་གཅིག་སྟེ། ། གཞན་ནི་ངེས་པར་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་བྱས་ནས་ལུང་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། འོ་ན་ཐེག་ཆེན་མ་གྲུབ་པོ། །ཀྱེ་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདག་གི་ལུང་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ལན་བཤད་དེ། །ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་འདི་ཇི་ལྟར་གྲུབ། །འདི་ནི་ཁྱོད་དང་བདག་ལ་མཚུངས་སོ། ། གཞན་གྱིས་སྨྲས་ཏེ། གང་ཕྱིར་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་གི་ལུང་འདི་ཁྱོད་དང་བདག་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ། ཁྱེད་འདིར་མི་རྩོད་པས་སོ། །བདག་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་རྒོལ་བས་སོ། །ལན་ནི་དང་པོ་ཁྱོད་ལ་འདི་མ་གྲུབ། འདིར་མ་ཞུགས་པའི་གོང་དུ་རེ་ཞིག་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་འདི་མ་གྲུབ་པས། གཉིས ཀ་ལ་གྲུབ་ཅེས་རྒྱུ་མ་གྲུབ་པོ།།འོ་ན་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་བྱའི། གང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པ་འདུལ་བ་ལ་སྣང་བ། མངོན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། འདིར་བཤད་དེ། རྐྱེན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྐྱེན་གང་གིས་ལུང་དེ་གཟུང་བར་བྱ་ བ་ཡིན།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལའང་གྱིས་ཤིག་།རྐྱེན་དེ་འདིར་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་གྱིས་སྨྲས་ཏེ། གཉི་གའི་ཞེས་གང་བཤད་པ། དེ་ཁྱོད་དང་བདག་ལ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ཏེ། ལན་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་མི་འགལ་བ་གཉིས་འདོད་པས་བདེན་པར་ཁས་ལེན་ན། རིག་བྱེད་ལ་ སོགས་པ་འང་བདེན་པར་འགྱུར།སོགས་པའི་སྒྲས་གཤག་མ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་འདི་ལ་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུང་ལ་རྩོད་པ་མེད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དེ་ཡོད་དེ་འགའ་ཞིག་གིས་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་ འདིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་རང་གི་ལུང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དོར་བར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྩོད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་པ་འདི་སྡེ་པ་བཞི་དང་། གྱེས་པའི་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་དང་། སྡེ་པ་གཞན་རྩོད་པ་ དང་བཅས་པས་ལུང་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་དང་།འདུལ་བ་དང་། མངོན་པ་ཡང་སྤང་བར་འོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀླན་ཀ་དང་ལན་མཚུངས་པར་བཤད་ནས། གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་སྐྱོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་དེ། བསྟན་རྩ་ལ་སོགས་པའོ། །ལུང་གི་བདག་ཉིད་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཉིད་དེ། ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཡུན་རིངས་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་དགེ་སློང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲུབ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་མྱ ངན་ལས་འདས་པ་དཀའ།དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་མེད། གང་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པས་གྲོལ་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་ལྷག་མ་བསྒོམ་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དགེ་སློང་ཉིད་མི་རིགས་པར་བཤད་དེ། ཉོན་མོངས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས།ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ། དེ་བས་གྲོལ་ན། དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་མ་ཐག་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མ་ཡིན། ཅིས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏོ།
僅僅通過現證苦諦、集諦、滅諦、道諦而獲得解脫,那麼見空性有何用?對此回答說:‘由於’等等。 經中說,若無見空性之道,則無成佛。勝母經中說,對於有實執想者,無修習般若波羅蜜多,乃至無修習一切三昧、一切陀羅尼門、力、無畏、無礙解、大慈、大悲等佛不共法等。 無分別贊中說:‘解脫道唯有您,其他確實無有。’ 若說此為大乘非為經教,那麼大乘不成立。空性論者啊,若說大乘於我教中不成立,對此回答說:‘你們的經教如何成立?這對你我是相同的。’ 他人說:‘由於’等等。我的經教於你我二者皆成立,因為你們於此不爭論,而我則破斥大乘。答覆說:首先於你不成立,在未入此前,你的經教暫時不成立,故說二者皆成立之因不成立。 若說應以經續所說為證,凡是契合經藏、顯現於律藏、不違對法性者,即是佛語而非他者。此處說:‘何緣’等等。以何緣由應執持彼經?于大乘亦當如是行持,因為彼緣於此亦有。 他人說:所說’二者’,非指你我,而是指他者。答覆說:若某些不相違者雙方承許為真實,則吠陀等亦應成真實。等字所攝亦應包括食肉等補特伽羅。 因此於此無差別。若說我之經教無諍,而大乘有諍,因為有些人不承許。以此理由不應執持者,則你也應捨棄自宗經教,為何?因為與外道行者等有諍故。 複次,此教法分四部及十八部派差別,自部與他部皆有諍論,則他經亦應捨棄經藏、律藏及對法。如是說明誹謗與答覆相等后,說明他人承許之過失差別:‘教基’等等。 經教之本體即教法根本是比丘,如樹根長久穩固等因,滅盡煩惱的比丘是也。彼若未證空性,僅以見諦不能成就。因為彼等執著苦等諦及離煩惱為實有,故難證涅槃。無所緣心相應者則無彼執。 如所說:‘由證空性得解脫,是故修習其餘法。’ 對此,首先說明比丘不應理:‘煩惱智’等等。若見聖諦而離煩惱,因此解脫,則彼時離煩惱后應立即解脫,然而非如是。何以故?說:‘煩惱’等等。‘亦’字表因義。
།ལུང་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ འཕགས་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་དང་།འཆར་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེར་བ་ལ་ནུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །གྲོལ་བའི་རིགས་པ་བཤད་དེ། སྲེད་པ་ཞིག་པ་སླར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། དེ་སུ་ལ་མེད་པ་སླར་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ལ་སོགས་པའོ། ། མ་རིག་པ་སྤངས་པས། རེ་ཞིག་སྲེད་པ་སླར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་པར་ངེས་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པ་སྤོང་བའི་རིགས་པ་མེད་པས། སྲེད་པ་སྤོང་བ་མེད་དོ། །ཡོད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྲེད་པ་ཡང་ཁྱེད་ཅག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཅི་སྟེ་མེད།གཞན་ཡང་སྲིད་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཅན་ཏེ། བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས། རྒྱུ་ཚོགས་ཚང་བ་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་ཅི་སྟེ་མི་འབྱུང་། དགེ་སློང་ཉིད་དཀའ་བར་བཤད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། དམིགས་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ནས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སླར་ཡང་ཆགས་པ་སྐྱེ་སྲིད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ། །དེ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ མེད་ན་དམིགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་འཆིང་བས་བཅིངས་པའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུན་རིངས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། གར་མཐོང་ཞེ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་གནས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འགོག་ཀྱང་། སླར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དཀའ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས་ངེས་པའོ། །ངག་གང་མདོ་སྡེ་ལ སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གསུམ་གཞན་གྱིས་བཅུག་པ་སྟེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་པས་སོ།།རྐྱེན་གང་གིས་ནི་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཟིན་པས་ཀྱང་ངོ་། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མི་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇིགས་པས་ཀྱང་སྟེ། དེ་བས་གཉིས་ཀ་སྤངས་ནས་ སྲིད་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་མཆོག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དོན་དུ་ནི་ཡུལ་ལ་རྨོངས་པས་ཆགས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུཿཁའི་གནོད་པ་རྣམས་ཆགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་དེ་ཐོས་ནས་འཇིགས་པས་མ་གྲོལ་ཅིང་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་གྲུབ། དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་ཡིན་ཏེ། སླར་ལོག་ནས་སྲིད་པའི་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇིགས་པས་སྲིད་པ་ཁོ་ནར་གནས་སོ། །དེས་ཅི་བསྒྲུབས་ཅི་འང་དེ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇིགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉིས་སྤངས་ནས་དེ་འང་དོན་དམ་པར་དཔྱད པས་རྟག་པའི་མཐའ་སྤངས།ཀུན་རྫོབ་ཁས་བླངས་པས་ཆད་པའི་མཐའོ། །དེ་བས་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་གྲུབ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས། སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྟེ། འོ་ན་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པས་གནས་ནས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།རྨོངས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་སྙིང་རྗེས་གནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པས། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ནི་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་བསྡུས་ཤིང་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ བཤད་པའི་རིགས་པས་འཇིགས་པས་སྲིད་པ་ཁོ་ནར་གནས་ཞེས་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་མི་འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་རང་བཞིན་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། ལན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མུན་པ་སྟེ་དོན་དམ་པ་ལ་བསྒྲིབས་པས་སོ།
經典中說明,雖然已經遠離煩惱的聖者摩嘎羅子和阿阇梨等人,仍然可見他們具有給予善惡業果報的能力,即使沒有煩惱。解脫的道理是這樣的:渴愛滅盡是再生的因。對於誰沒有這個因就不會再生。如果說:首先等等。由於斷除無明,首先確定沒有渴愛再生的因,這是不合理的。因為對於有所緣的諸法,沒有斷除無明的道理,所以沒有斷除渴愛。即使有非煩惱性的渴愛,為什麼你們的瑜伽師沒有非煩惱性的無明呢? 另外,有為法是以受為緣,這些人有苦樂的感受,因為具足因緣,為什麼不會產生果報?說明比丘道難得之後,又說涅槃難得,所緣等等。有所緣的心會執著聖道等某些法而安住。再次可能生起執著,對涅槃產生懷疑。因此說空性是涅槃的因:若無空性,則會生起被所緣執著束縛的心,即使以禪定力長時間入涅槃也會再生。 在哪裡見到呢?就像安住于無想定的心和心所法雖然暫時止息,但仍會再生。入滅盡定也應當了知。由於比丘道和涅槃難得,因此爲了涅槃應當唯修空性。所以確定唯有空性是菩提道。因為經典等三藏中有非他人所加的語言。由於已說明何種緣等。 那麼,如同因為有所緣而不解脫一樣,也會因為對空性恐懼,所以捨棄二者而唯住于有為才是最殊勝的嗎?答:事實上,由於對境愚癡而執著,因此生等諸苦的損害,由於執著和不瞭解空性而聽聞後生恐懼,未得解脫而住于輪迴已成立。因此這是空性的果報:退轉后追求有為的快樂,因為對空性恐懼而唯住于有為。這有什麼成就呢?什麼也沒有。 其他人說,執著有為和恐懼空性是常見和斷見兩邊,捨棄這兩邊,以勝義諦觀察則舍斷常邊,承認世俗諦則舍斷邊。因此以中道而住于輪迴已成立:以智慧不染有為過失,以悲心為諸苦眾生。那麼勝義中無苦眾生,安住有何用呢?答:愚癡者在世俗諦中緣眾生的緣故。因此雖以悲心安住,但以智慧不染有為過失,這就是空性的果報,即不住涅槃是空性的果報。 總結說明:如是以所說的道理,由於恐懼而唯住有為的過失,不會趣入空性的一邊。因此應當毫不懷疑地修習無自性。對於所說’見到空性有何用’的問題,答案是:煩惱等。貪等煩惱和所知障,這就是黑暗,因為遮蔽了勝義諦。
།དེ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མྱུར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ཅི་སྟེ་མི་བསྒོམ་འབད་དེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ འཇིགས་པ་གང་བཤད་པ།།དེ་ལ་ལན་བཤད་དེ། དངོས་གང་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་གང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་འཇིགས་པར་རིགས། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པས་འཇིགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཅི་སྟེ་འཇིགས། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དགའ་ བ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་འཇིགས་པ་ནི་བདག་འཛིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རིག་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བར་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིགས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་འཇིགས་པ་ལྟ་ཞོག་།གལ་ཏེ་བདག་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡོད་ ན་འབྱུང་གི་།གང་གི་ཚེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དཔྱད་པས་ཚིག་དང་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཚེ། འཇིགས་པ་སུ་ལ་འོང་དེའི་ཚེ་དཔྱད་པས་འཇིགས་པ་ལྡོག་གོ། །དེ་གསུངས་པ། བདག་ནི་ད་ལྟར་འོང་འགྱུར་མེད། །བདག་གི་འང་ད་ལྟར་འོང་འགྱུར་མེད། །དེས་ནི་བྱིས་པ་སྐྲག་པར་འགྱུར། ། མཁས་ལ་འཇིགས་པ་ཟད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་དཔྱད་པར་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བཤད་དེ། སོ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་མ་ཡིན་ན་ནི་བདག་གི་རྐྱེན་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །སྣབས་ནི་སྣ་ལས་བྱུང་བའོ། །བད་ཀན་ནི་ལུད་པའོ། །རྣག་ནི་ཁྲག་སྨིན་པའོ། །བདག་ནི་ཞག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གོ་སླའོ།།རྒྱུས་པ་ནི་རུས་ཚིགས་སྦྲེལ་བའོ། །དྲོད་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །རླུང་ནི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བུ་ག་དགུ་ནི་རྣ་བུག་གཉིས་དང་། མིག་གཉིས་དང་སྣ་བུག་དང་། ཁ་དང་བཤང་བ་དང་། གཅི་བའི་བུ་གའོ། །རྣམ་ཤེས་དྲུག་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཏེ་དྲུག་གོ།།རྣམ་ཀུན་ནི་སོ་སོར་རམ་ཚོགས་པ་བདག་མ་ཡིན། འདི་ལྟར་སོ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལུས་དམིགས་པ་ལ་སོ་སོར་བདག་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པ་ཡང་དེ་དག་འབའ་ཞིག་པ་ སྟེ།དེ་དག་ལ་དེ་གཅིག་པུ་མི་སྲིད་དེ། འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་མ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན། འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་མེད། །དེ་བས་རྟོག་པ་ཙམ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་བདག་།རིགས་པ་བས་འདོད་པ་དེའང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ ཕྱིར་བདག་སེར་པོ་བདེ་བ་དང་ལྡན་མིག་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་བདག་ཏུ་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལ་ལན་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་སྒྲའི་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཅན།བདག་ཡིན་ན་དེ་རྟག་པ་ཡིན་པས་སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་སྒྲ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དུས་སུ་རྟག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། སྒྲ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་མི་གསལ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་མེད་པའི་དུས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྒྲ་མེད་པས་ཅི་ཤེས། གང་གི་ཤེས་བྱས་སྟོང་ཡང་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་གཉིས་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་མི་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཤིང་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ བཤད་དེ།རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ཡུལ་མེད་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན། དེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རིང་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་གཟུགས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གལ་ཏེ་སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་གཟུགས་ཤེས་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་སྟེ་མི་ཐོས། གཟུགས་འཛིན་ཅིང་སྒྲ་ཡང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་མེད་པས་མི་འཛིན་ཞེ་ན། དེ་བས་སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་མེད་དེ། སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།
由於空性是斷除這些的因,若想迅速獲得一切智智的果位,為何不修空性,應當精進修持。對於所說的對空性的恐懼,對此回答說:‘任何事物’等。對於能生痛苦的事物理應恐懼,空性是能息滅輪迴痛苦的,對於非恐懼之處為何恐懼?對一切功德之因理應歡喜。 另外,恐懼是由我執對於不瞭解真實性的人們而生起,如’假若’等所說。且不說從任何恐懼因而生恐懼,假若有任何成為我慢對境的我存在則會生起,當以觀察’我’這一詞而無言說和分別以外的其他時,恐懼於誰而生?此時以觀察則恐懼轉除。如說:‘我今無來去,我所今無來去,由此愚者驚恐,智者恐懼盡。’ 對此以三偈觀察而說:‘牙齒’等。若無我則我所緣境非境。鼻涕是從鼻子產生的。痰是咳出物。膿是成熟的血。‘我是脂肪’等易懂。筋是連線骨節的。暖是身體的。風是呼吸等。九孔是兩耳孔、兩眼、鼻孔、口、大小便道。六識是眼、耳、鼻、舌、身、意識六種。 一切種類無論是個別還是聚合都非我,如此,對於所緣取的牙齒等聚合體的身體,個別都非我執分別的對境,因為非我的緣故。聚合也僅是那些,于彼等中彼一不可能,因為將被破除的緣故。執多為一也非無錯亂,錯亂中也無彼性,因此僅是分別而已。 理論家所許的知覺士夫境界之我也不應理,因為黃色、具樂、獨眼等我存在於身體中的緣故。主張心性為我的數論等說六識自性為我,對此回答說:‘假若聲’等。假若聲識自性是我,則彼是常故聲識也應成常。此時聲也應在有無時恒常可取。 若謂如是雖然,識常時相近,聲是間斷性故非恒時明顯。答曰:‘所知’等。在無彼時無所知聲故知何?某者說雖無所知也稱為識。對此二者說:若無境仍是識,則木也應成識。非如是,同樣其他也非,如是說:以何因無境非識,由此所知遠離故定無識。 假若唯聲識是我,則彼時以彼為能取自性故不應取色。非如是,因為如’由彼自’等所說。若許聲識自身能知色,則彼時為何不聞?應成取色也取聲。若謂因無聲故不取,則由此聲識也無,意為非彼聲識。
།གཞན་ཡང་སྒྲ་འཛིན་པའི་ རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར།ཆ་ཤས་མེད་པ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་མི་སྲིད་པས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་གཅིག་ཁོ་ན་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་ཡང་ཡིན་ལ་བུ་ཡང་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྟོག་པས་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་གཉིས་ཀའི་ བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་གཅིག་དོན་དོན་དམ་པར་ཚུལ་གཉིས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འདི་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲངས་ཅན་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་སོ་སོའམ་ཚོགས་པ་རང་ རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས།དོན་དམ་པར་ཕ་མ་ཡིན་ལ་བུའང་ཡིན། རྟག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་ཡིན། གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། དེ་ནི་མེད་པར་བཤད་དེ། གཟུགས་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་སྒྲ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ དང་ལྡན་པར་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བས་མེད་པར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་གཟུགས་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཟུགས་འཛིན། དཔེར་ན་གར་མཁན་གཅིག་པུ་ཚུལ་དུ་མ་ལྟར་འཛིན་ཞེ་ན། འདིར་ལན་དེའང་མི་རྟག་སྟེ། དང་པོའི་ཚུལ་སྤངས་ནས་གཞན་ཚུལ་འཛིན་ཏེ། དཔེ་བསྒྲུབ་བྱ་ དང་མི་མཚུངས་སོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། རང་གཞན་པ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཉིད་དེའམ་གར་མཁན་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་གཞན་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ལྟ་བུ་གཅིག་ན་དེ་སྔར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་དུ་གཞན་ཐ་དད་པས་འགལ་ཚབས་ཅན་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཚུལ་གཉིས་པ་ཡིན་ལ་དེ་རང་གི་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚུལ་གཞན་དེའི་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཤེལ་གྱི་བཞིན་དུ་མི་བདེན་ཞེ་ན། འོ་ན་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་གང་ཡིན། དེ་སྨྲོས་དང་། སྨྲས་པ། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ཡོད་ཅེ་ན། འོ་ན་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་ཏེ། སྒྲ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་གཅིག་པར་འདོད་པ་ལྟར། སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དབྱེ་བ་དོར་ནས་ཚུལ གང་རུང་གཅིག་གིས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ན།སེམས་པ་ན་སྐྱེས་བུའི་ཆོས་ཡིན་ལ། སེམས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡིན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཚེ་ བརྫུན་ཡིན་པ།དེའི་ཚེ་འདྲ་བའི་རྟེན་གང་ཡིན། དངོས་པོ་ཐ་མི་དད་པ་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་ན། འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མེད་དོ། །རིགས་པ་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་སེམས་པ་མེད་པ་འགོག་པ་སྟེ། རེ་ཞིག་སེམས་པ་ཅན་བཤད་པའི་རིམ་པས་མི་རིགས་པར་བསྟན། སེམས་ པ་མེད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།སེམས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་མེད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་མི་འདོད་པ་ལྟར། ལས་བྱེད་པ་པོ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའི་བདག་ཀྱང་སེམས་པ་མེད་པ་མི་རིགས་ཏེ། ཤིང་དང་ མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་ཉིད་སེམས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཀྱང་བློ་དང་སེམས་པ་དང་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འོན་ཏེ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཤེས་པ་དང་སྦྱོར་བས་སེམས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན། འོ་ན་མི་ཤེས་པ་དེ་འཇིག་པར་ཐལ། །བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ པ་མེད་པ་ན་ཡང་མི་ཤེས་པ་སྟེ།མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་མེད་པར་བདག་འདོད་ན། འོ་ན་སེམས་པས་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་བྱས། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་མི་ཤེས་པ་ བྱ་བ་མེད་པ།ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ། གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་མ་ཕོག་པས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བདག་རྣམ་པར་གཞག་གོ།
再者,執持聲音的識本身怎麼會成為執持色法的自性呢?因為無分之一不可能有兩種自性。那麼,如何能像一個人依于兩者而既是父親又是兒子那樣呢?這是由分別安立的,並非一者具有兩種自性。在此,一法究竟有兩種方式是所說的,但這是不存在的。從這一點也說明了這在勝義中是不成立的,如此等等。 數論派認為眾生具有三德的自性,彼等各自或聚合而住于自性中,故勝義中既是父又是兒,恒時唯是功德。若色與聲的能取識是一,則應如是被認知。這是不存在的,因為執持色法的識不被認知為具有執持聲音的自性。因此確定為不存在。 若說聲識本身以執持色法的自性而執持色法,如同一個舞者以多種方式表現,對此回答說這也不合理,因為舞者是捨棄前一姿態而取另一姿態,與所立的譬喻不相符。若說是同一事物而具有自他性,則回答說:若等等。若說自性或舞者是同一而說有不同的自性,則此時如此一者之前是不存在的。以同一與差異相違故是極大的矛盾。 若說識性與執持色等,此二種方式而彼非自性方式的他者非是真實,則回答說:其他方式依于境如水晶般不真實,那麼其自性方式是什麼?且說說看。回答說:若說彼識有他性,則一切補特伽羅應成一,如同承許聲識與色識差別為一般,一切補特伽羅也應成一,因為識性無差別故。 再者,若捨棄差別而以任一方式成為一,則思維是補特伽羅的法,非思維是自性等的法。彼二成為差別,因為二者皆同等存在故。若說這正是所許,則回答說:諸事物的差別若時是虛妄,爾時何為相似的所依?若諸事物無差別有多種相似,則從相似門中成為一,但這是不存在的。 對理論家等無思維的我的破斥:首先以已說思維者的次第顯示不合理,無思維也不合理,因為於心不存在故,如瓶等。如同你不承許無思維的瓶等為我一樣,作業者與受用其果者之我若無思維亦不合理,因為與木相同故。 若說雖自身非思維者,但由與覺慧及思維相應而成有情,則回答說:若等等。若許我由與知結合而成思維者,則無知應成壞滅。以昏迷等無思維時亦是無知,故成無常。若許我于有思維與無思維的狀態中無變化,則思維於此有何差別?因為未超出事物的自性故。 因此,你所安立的我如同虛空,不知利害,無所作為,離一切作業的能力,于諸狀態義上未觸及。
།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པ། ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་གཅིག་པུ་མེད་ན། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གིས་ལས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ ལོངས་སྤྱོད་པས་སོ།།དེ་ནི་འདོད་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་བྱས་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ན་འབྲས་བུ་སུ་ལ་སྨིན། དེས་བདག་མེད་ན་བྱས་པ་ཉམས་ཤིང་མ་བྱས་པ་འབྱུང་བ་དང་། དྲན་པ་དང་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་མངོན་ཤེས་དང་། དང་པོའི་ཐེ་ཚོམ་ལ་ངེས་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་ པ་ལེན་པ་དང་།མྱོང་བའི་དོན་ལ་ངོ་མཚར་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་རྒྱུན་འཛིན་པ་དང་། དེ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་དང་། བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མི་རིགས་པར་ལན་འདེབས་པ་པོས་བཤད་དེ། བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་དང་། བདག་མེད་པར་སྨྲ་ བ་གཉིས་ཀ་ལ་ལས་འདིར་འབྲས་བུར་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་འབྱུང་བས་ཕུང་པོ་ཐ་དད་པས་ལུས་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ལས་ལུས་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་བྱ་བ་དང་འབྲས་བུ་རྟེན་ཐ་དད་པར་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ།དེ་ལ་བདག་ནི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་ དེ།དེ་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་པ་མེད་པས་རྩོད་པ་དོན་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཁས་བླངས་པ་དེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་དོན་མེད་ལ་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལས་བྱེད་པ་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་མི་སྲིད། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དུ་འཆི་བའང་ གཞན་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བའང་གཞན་ཡིན།དེ་བས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའང་དེ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པས་བསྟན་ཏོ། །བཤད་པ་ཡང་། གང་ཕྱིར་རྒྱུན་ནི་གང་ཉིད་དུ། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་གཞག་ པ།།དེ་ཉིད་དུ་ནི་འབྲས་སྨིན་བྱེད། །རས་བལ་ལ་ནི་དམར་པོ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ཚོས་ཀྱི་ཁུ་བས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱུགས་པའི་མྱུ་གུ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འབྲས་བུའི་བར་དམར་པོ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ལྟར། ཐ་དད་ཡིན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་གིས་ལས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་ བྱས་པའི་ཀླན་ཀ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།།ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་གང་གསུངས་པ། གང་ཟག་རྒྱུན་དང་ཕུང་པོ་རྣམས། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་རྐྱེན་དག་དང་། །གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོ། །སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་བདག་གིས་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་དེའང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་སེམས་དོན་དམ་པར་མི་གྲུབ། གྲུབ་ཀྱང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ་འདས་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའོ། །དེ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ང་ རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་མེད་པའོ། །ད་ལྟར་བ་བདག་ཏུ་འགྱུར། འོན་ཏེ་སྐྱེ་སེམས་བདག་ཡིན་ན། དེའང་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་དེ་ཞིག་ན་བདག་མེད་དོ། །དེ་བས་སེམས་ལ་དམིགས་པའང་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་བསྡུས་ ཤིང་བཤད་དེ་དཔེར་ན་ལ་སོགས་པའོ།།ཆུ་ཤིང་གཤགས་པ་ལྟར་བདག་ཀྱང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་བཙལ་ཀྱང་མ་རྙེད་པའོ། །ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བདག་གམ་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ ཞེ་ན།ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་མང་པོ་ལ་མི་བསླབ་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ལས་ཏེ་དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལོ་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེར་དཔུང་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་ལྟར། སྙིང་རྗེ་ གང་ལ་ཡོད་པ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་ནི་སེམས་ཅན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་བཤད་དེ། འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་རྨོངས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་སེམས་ཅན་མེད་ཀྱང་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།
對方說道:‘如果沒有能前往彼岸的唯一自我,則業果關係不合理,因為是由造業者自身享受果報。’ 如果問為何不能如此認為?若造業後行為者消失,果報將成熟于誰?因此若無我,則已作將失效,未作將產生,並且將無有憶念、‘此即是彼’的神通、對最初疑惑的確定、接受自身所立、對所經歷事物無有驚奇、因果相續的維持、證悟此理的量、束縛與解脫等。 對此不合理之處,答辯者解釋說:關於行為等。對於你這個主張有我者,以及主張無我者兩者,此業在後世產生果報,由於蘊體各異,某一身體所造善惡業,其果報由另一身體享受,因此業與果報所依各異,這一點對雙方都成立。 其中,我並非造業者與享受者,因為它離於作用且無心思,爭論無義,因為所承許的我是無能的。 對已作無義進行說明:具有因的是作業者,但見其本身不可能具有果報。因為在世間中,死亡者是一個,出生者又是另一個。 因此,將行為與作者的相續假立為一,依此而說明作者即是享受者,這是佛陀所教導的。 如解釋說:‘由於相續即是在其中,安立諸業習氣,即于其中果報成熟,如同棉花染成紅色。’ 就像棉花種子反覆塗抹染料,從幼苗直至果實都只生長為紅色一樣,雖然各異,但在何種心相續中造業,即在該相續中果報成熟,對此毫無過失。 《楞伽經》中所說:‘補特伽羅相續與諸蘊,微塵與諸緣,勝性與自在作者,我說唯是心。‘這也是爲了斷除對補特伽羅等的執著。 由此說明心在勝義中不成立,即使成立也非我慢的對境,如已逝等。心有三種:過去、未來、現在。其中過去與未來已滅與未生,故非我慢對境,因為現在不存在。 現在成為我?若生起的心是我,它也非我,因為在第二剎那它已滅,故無我。因此緣於心者也非我。 總結說明:譬如等。如同劈開芭蕉樹,我也如同石女兒一般非真實,以觀察尋求亦不可得。 對方說道:若等。若我或補特伽羅完全不存在,則對誰生起悲心? 《正法集經》中說:聖觀自在即是菩薩,不必學習眾多法,而只需悲心,譬如轉輪聖王的輪寶所至之處,一切軍隊隨之而行,同樣,何處有悲心,彼處即有一切佛法。 這說明若無有情則不會生起,果報是爲了補特伽羅的利益,因此所說的對迷惑慾望的有情是就世俗諦而言。雖然以智慧觀察無有情,但在世俗諦中蘊等是存在的。
།འོ་ན་སེམས་ཅན་མེད་ན་སུའི་འབྲས་ཞེས་བཤད་དེ། སེམས་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་མེད་ན་གཅིག་རྟག་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་བདེན་ཏེ་ དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྨོངས་པས་འདོད།སངས་རྒྱ་བ་ལ་འབད་པའི་རྨོངས་པ་སྟེ། བདག་ཁོ་ན་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ལྷག་པར་ངེས་པས་སོ། །འོ་ན་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་ལེན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྨོངས་པ་གཉིས་ཏེ་སྲིད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཆེད་དུ་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འགོག་གོ། །འོ་ན་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཡོད་དུ་ཆུག་།ཅི་སྟེ་འགོག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡོད་ན་ང་རྒྱལ་ཟད་པར་མི་འགྱུར། བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པས་ང་རྒྱལ་འཕེལ་བ་ཉིད། དེས་གསུངས་པ། གང་ཞིག་བདག་མཐོང་དེ་ཡིས་འདིར། །བདག་ལ་བརྩེ་བ་རྟག་པར་འགྱུར། །བརྩེ་བས་བདེ་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར། །སྲེད་པས སྐྱོན་རྣམས་སྦེད་པར་འགྱུར།།ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་སྲེད། །དེ་ཡི་རྒྱུ་དག་ཉེ་བར་ལེན། །དེས་ནི་བདག་ཏུ་ཞེན་ཡོད་པར། །དེ་སྲིད་འཁོར་བར་འཁོར་བའོ། །ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་དང་ལྔ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྲེད་ན་ནི་བདག་ལ་སྲེད་པས་སོ། །དེ་ བས་བདག་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ལས་ང་རྒྱལ་བཟློག་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ན་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལྡོག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྡོག་སྟེ་ཡུལ་མ་མཐོང་བས་སོ། །ལུས་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ལུས་ལ་སོགས་པའོ། །དཔྱད་པས་ལུས་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཤད་པ། དེ་དང་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ཏུ། །ཆ་ཤས་ཁོ་ན་སྣང་བ་ལ། །དེ་དག་དང་ལྡན་ཆ་མེད་པ། །གཞན་ནི་གང་ཡང་མི་སྣང་ ངོ་།།ཞེས་སོ། །ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་བཅད་ཀྱང་ལུས་ཉམས་པས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་སོ་སོ་ཡིན། དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་དཔྱད་པས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལུས་མ་ཡིན་ གྱི་འོན་ཀྱང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ།ཡན་ལག་ཅན་ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཁྱབ་བམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཡན་ལག་གང་རུང་གིས་ཡན་ལག་གང་རུང་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆ་གནས་པས།ཡན་ལག་ཅན་རང་དགར་གནས་དེ་མི་ཤེས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་གྱི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ཡན་ལག་ཅན་གྱིས་ཁྱབ་ན། དེའི་ཚེ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ པ་ལུས་ཀྱང་དེ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ནང་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུ་སྔར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤ་ལ་སོགས་པ་བཅད་པས་ལུས་ནང་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་ཅན་བཀག་པས། ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀྱང་ལུས་མ་ཡིན་ནོ། ། ལག་པ་ལ་སོགས་པར་ལུས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་།གལ་ཏེ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ལུས་མེད་དེ། སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནམ། དེ་ལ་བརྟེན་པའམ། དེ་དང་འབྲེལ་པའམ། དེའི་ནང་ན་གནས་པའམ། དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས། ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དཔྱད་པས་ལུས་མེད་དེ། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན དུ་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་སུ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཁྲུལ་པས་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཏེ། མཐོ་ཡོར་ལ་མིར་འཛིན་པའི་བློ་བཞིན་ཏེ། ལངས་པའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།
那麼,如果沒有眾生,誰的果報呢?所說的是心等。如果沒有眾生,則無一常,而色等是壞滅的自性,將成為非任何人的果報。這是真實的,勝義中果報不屬於任何人,是由愚癡而執著。為成佛而精進是愚癡,因為執著唯我成佛的一向增上決定。 那麼,不是已經斷除一切愚癡了嗎?為何還要取呢?答:苦等。愚癡有二:一是趣入輪迴之因,二是還滅之因。其中,爲了息滅一切眾生的生等痛苦,爲了通達勝義,對於這種愚癡是不遮止的。 那麼,如同果報的愚癡,也應該承許有我,為何要遮止呢?答:苦等。若有我執愚癡,則我慢不能窮盡。由我執迷亂而增長我慢。如說:‘若見有我者,則常生我愛,由愛生樂貪,由貪覆諸過。見功德生貪,復取彼等因,由此有我執,輪迴于生死。’ 見功德是指色與受等。遍貪是由我貪。因此,唯由見我而不能遮止我慢。所以修習補特伽羅無我和法無我最為殊勝。若現見無我,則能遮止薩迦耶見,貪等也隨之遮止,因為不見境故。 若說爲了顯示身念住,身體的有分是我慢的對境。答:身等。以觀察則無獨一的身體。如說:‘彼彼支分中,唯見諸部分,無有離彼等,別有無分者。’ 手等不是身體,因為若截斷一部分,身體損壞而死亡。不是這樣的,腳等是各別支分。對彼等觀察則無有一個有支。若說手等一一非身,然而遍及一切支分,有支遍於一切支分。 答:於此等。是以一分遍及還是以一切遍及?若許以任一支分遍及任一支分,則不應理,因為諸支分中安住有支之分,有支獨立安住不可知。對於第二分,若以自性一切遍及手等,則彼時手等有幾許,身有支亦成彼許。 因此不在內,因為先前已遮止了知覺的補特伽羅。由割截肉等,故身不在內。如是遮止有支,則外在現量等行境亦非身。手等中如何安立身?若說異於手等,答:無異於手等之身,因為可見而不可得故。 如是,非手等自性,非依于彼,非與彼相聯,非住于彼內,非異於彼,如何有?因不可得故即是無。因此以觀察則無身,由無明力,在世俗言說中於手等生起身的認知。 為何說其他方式不存在呢?答:由手腳等形狀差別的安立而迷亂,唯是手等,如同對木樁起人的認知,因為具有站立的形狀。
།ཅི་སྟེ་གཏི་མུག་གིས་ལུས་ ཀྱི་བློ་འབྱུང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཇི་སྲིད་ལ་སོགས་པའོ། །སྔར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུའང་མེད་ལ། ཕྱིས་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུའང་མེད། འོན་ཀྱང་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ། དེ་སྲིད་ལུས་ལ་མི་ལ་སོགས་ པའི་བློ་འབྱུང་དགོངས་པ་འདི་སྟེ།ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ཡོད་པས། །རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་པས་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཚོགས་པ་ཡོད་པའི་བར་དུ་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྟགས་པ་ཁོ་ནར་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་ལ་སོགས་པའོ། །ལུས་བཞིན་དུ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའང་མེད་དེ། སོར་མོའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་རྐང་པའང་མེད་དོ། །སོར་མོའི་ཕུང་པོའང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། །རང་གི་ཆ ཤས་ཕྱེ་བས་སོ།།ཚིགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་རེ་རེ་ནས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤར་དང་ནུབ་དང་ལྷོ་དང་བྱང་དང་། འོག་དང་སྟེང་གི་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་པས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཤད་པ། དྲུག་གི་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུའང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་དེ་ཡང་སྔར་བཞིན་དུ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ནམ མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་བརྫུན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ལ་སོགས་པའོ། །བཤད་པའི་རིམ་པས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བར་བརྟགས་ནས་སུ་ཆགས། ཡིད་དུ་ མི་འོང་བ་ལ་སུ་སྡང་།གཟུགས་ཙམ་ལ་སྲ་བར་བརྟགས་ནས་སུ་རྨོངས། དེ་ལྟར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། །དཔྱོད་ལྡན་ནི་མཁས་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་ན་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡང་མི་རིགས་པར་བཤད་དེ། གང་ཚེ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་བཤད་པའི་ རིགས་པས་ལུས་མེད་པ་དེའི་ཚེ།ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་ནས། ཚོར་བ་བཤད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚོར་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་། བདེ་སྡུག་མ་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་ཅི་སྟེ་མི་གནོད། བདེ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་གདུང་བ་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་གདུང་བ་རྣམས་ལ་ཞིམ་སོགས་ནི་ལྕེའི་ཡུལ་བཏུང་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།སོགས་པའི་སྒྲས་ཕྲེང་བ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་དགའ་བར་མི་བྱེད། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནམ་ཡང་མི་ལྡོག་པས་སོ། །དེ་བས་བདེ་བ་དང་སྡུག་པའི་ཡུལ་བརྟགས་པ་ཁོ་ནའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་ཡང་བདེ་བ་ སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་མི་མྱོང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། མི་གསལ་བས་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་ཡིན། མྱོང་བས་ཚོར་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་ཀྱང་ཚོར་བ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་ཕྲ་མོ་ཡོད། དེའི་ཚེ་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འཇུག་པའི་བདེ་བ་སྟོབས་ཅན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནམ། སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཡང་དེའི་ཚེ་མི་མྱོང་བས་དྲིས་ཏེ་ཕྲ་མོ་གང་ཡིན། ཀུན་སློང་བདེ་བ་ལས་གཞན་དགའ་བ་ཙམ་འདོད་ན་ ལན་བཤད་དེ།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྲ་མོ་མ་ཡིན། དགའ་བ་ཙམ་ནི་བདེ་བའི་རིགས་ཡིན་པས་སོ། །དེས་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པས་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་དམིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
如果有人問:‘是否由於愚癡而產生身體的認知?‘回答說:‘只要等等。‘既不存在於前世的胚胎等狀態中,也不存在於後來的灰燼等狀態中。然而,只要地等六大種聚集的因緣和合,就會對身體產生人等的認知,這是其意趣。由於有這種和那種聚集,雖無自性,但由迷亂而生起對人等的分別。如是,只要手等的聚集存在,就會產生身體的顯現。 同樣,手等也僅是假立的,如是等等。如同身體,手和腳等也是不存在的,因為是指頭的積聚,除此之外也沒有腳。指頭的積聚也非實有,因為是關節的聚集。關節也非實有,因為可分解為自身的部分。關節的部分也非實有,因為可分解為極微。極微也非一一實有,因為與東西南北上下方位相連而成為差別。 對此解釋說:‘六方同時相合時,極微成為六分。若六者處一處,聚合亦成極微量。‘極微的部分也如前所說可分為六分而非實有,因為無有部分。由此理由,唯是空性虛空,無有極微。 如是對虛妄的事物增益而生起貪慾等,如是等等。依所說次第,對如夢幻的色法執為可意而生貪,對不可意而生嗔,對色法執為堅實而生癡。如是對聲等也是如此。具有觀察者即是智者。 說若無想蘊則對女人等的分別也不應理,如’何時’等。何時依所說理趣無有身體之時,貪慾及貪慾所緣都不存在。如是說完身隨念后,解釋受蘊,即’苦’等。受有三種:樂受、苦受和不苦不樂受。 其中,若勝義中有苦,為何不損害極喜者?若樂也勝義中存在,為何不令憂愁等痛苦者,等字包括恐懼等痛苦者,對美味等即舌根境的飲食等,等字包括花鬘、旃檀等樂因生歡喜?因為事物的自性永不轉變。因此樂與苦的對境僅是假立。 若說苦存在但因樂力勝而壓制故不感受,這是不合理的。若因不明顯而非是感受的自性,如何是受的自性?因為說受以感受為性。若說覺知也是受,則成太過。苦並非一切處都無,然而有細微苦。此時是否歡喜狀態中的強力樂受遣除了粗分苦,還是細微苦在此時也不感受而問:‘什麼是細微?’ 若認為除樂受外僅是歡喜,答說:那也不是細微苦。因為僅是歡喜屬於樂的種類。由此,樂中確實無有細微苦。若說因無因而某處不可得,回答說:‘若’等。
།སྡུག་བསྔལ་དང་འགལ་བ་ བདེ་བའི་རྒྱུ་རེག་བྱ་མངོན་ཕྱོགས་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་ཞེས་བརྗོད་ན།དེའི་ཚེ་ཚོར་བར་རྟོགས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་བྱ་བར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། གཞན་དུ་ན་གང་ལ་གཅིག་གི་བདེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྔར་གང་ཐོས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ། །དེ་ དུས་གཞན་དུ་མཐོང་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ།དེ་བས་ཚོར་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་བརྟགས་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ་ཡང་། སྦྲུལ་གྱིས་རྨ་བྱ་བདེ་བར་འགྱུར། །དུག་ནི་བཅུད་ལེན་དེ་གོམས་ལ། །རྔ་མོའི་ཁ་ལ་གནོད་པ་ཡི། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚེར་མ་ནི། །ཁྱད་པར་རྔ་མོའི་ཁ་ལ་བདེ། །ཚེར་མ་ཁྱད་པར་ བདེ་བའི་རྒྱུ།།ཞེས་སོ། །རྒྱུ་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན། དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་དཔྱད་ཚོར་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན། འདི་བས་ཚོར་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཤད་དེ། རྣམ་བརྟགས་ལ་སོགས་ པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་པའི་ཞིང་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་གཏན་འདོད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་བྲལ་བ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཟས་ཡིན་ རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།དེ་ལྟར་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་དུ་ཚོར་བ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པས་ཚོར་བ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ལ་སོགས་པའོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་སྟེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་པ་ནི་ རེག་པའོ།།དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཚོར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་དང་དོན་དམ་པར་བཅས་ལ་རེག་པ་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་བར་མེད་ལ། དེ་ལ་དེ་གཉིས་བར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདི་གཉིས་ཚོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་བར་བཅས་ག་ལ་ ཡོད།གལ་ཏེ་བར་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་ཞུགས་པས་སུ་དང་སུ་ཕྲད། གཅིག་པུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པའོ། །རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གཅིག་གི་ནང་དུ་མི་འཇུག་།བུ་ག་ མེད་པ་དང་མཉམ་པས་མཐོན་དམན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་འཇུག་པ་མེད་ཀྱང་ཕྲད་པ་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་མེད་པས་མ་འདྲེས་ཤིང་མ་འདྲེས་པས་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ལ་ཡང་ཆ་ཡོད་པས་ཆ་མེད་པ་ལ་གཟུགས་མེད་པས། མེད་པ་ཉིད་ལ་ ཕྲད་པ་ག་ལ་ཡོད།འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཡང་ཚད་མས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ཆ་མེད་པ་མི་འགྲུབ། གལ་ཏེ་མཐོང་ནས་བསྟན་པར་གྱིས། གསུམ་པ་བཤད་དེ། རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཕྲད་པ་ཤིན་ཏུའང་ མེད་དོ།།དེ་ལྟར་གསུམ་ལ་ཕྲད་པ་བཀག་ནས་དེ་ཚོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། ཚོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ཚོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་སོར་མོའི་ཚོགས་ཡིན་ཕྱིར་ལ་སོགས་པས་སྔར་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཉེ་བར་བསྡུས་ ཤིང་བཤད་དེ།དེ་བས་བཤད་པའི་རིམ་པས་རེག་པ་མེད་པ་ན་ཚོར་བ་ག་ལ་སྲིད་དེ། རྒྱུ་མེད་པ་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་བདེ་བ་དང་སྡུག་པའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་དང་སྤང་བའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཟའ་བ་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདག་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པས་གནོད་བྱེད་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་གང་ལ་གནོད་པར་འགྱུར། ད་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཅན་སྲེད་པ་ཡང་མི་རིགས་པར་བཤད་དེ། གང་ཚེ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གིས་ཚོར་བ་པོ་བདག་མེད་ལ་ཚོར་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་རྒྱུ་མེད པའི་གནས་སྐབས་མཐོང་ན་ཕའི་མྱ་ངན་གྱིས་སྐྱེ་སྲེད་པ་ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར།ཁྱོད་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་པོ་དང་ཚོར་བ་མང་ན་འོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའོ།
當遇到與痛苦相反的快樂之因觸境時不生痛苦,如此說的話,那時由於了知為感受而執著,這不是已經成立了嗎?否則,對某者是快樂的,對他者則是痛苦。以前無論聽到什麼都生痛苦,而在其他時候見到則生歡喜。因此,感受及其因唯是分別而已。如所說:‘蛇咬孔雀成為快樂,毒對習慣服用甘露者,對於駱駝口部有害的,能造成傷害的荊棘,對於駱駝的口部特別快樂,荊棘特別成為快樂之因。‘已說明其因,即彼等。由於感受是執著的自性,因此對彼執著的對治即是修習觀察感受隨念。此說明了感受執著,即分別等。由於從分別境生起的禪定欲求,以及遠離不善,具有尋伺,從遠離而生起的喜樂等。從分別生起的喜樂是瑜伽士的食物,即成立為分別。 如是承許感受之因后,說明感受僅是執著,現在說明由於無因故感受非是事物,即’假設’等。觸緣生感受,即境、根、識三和合為觸。彼亦不成立故,感受何有?如是,根與境是否有間隔而觸?抑或無間隔?若彼二者有間隔,則彼二者如何能和合?從和合生起的觸如何有間隔?若是無間隔二者,則彼時由於互相進入一切處,誰與誰接觸?因為成為一體故。若說極微則成接觸,答:‘極微’等。極微不入于極微中,因為無孔隙且平等故無高低。若說雖無進入但有接觸,答:由於一切處無進入故不混雜,由不混雜故無接觸。即使極小亦有部分,故無分者無色,于無中何有接觸? 此於你等亦說明非以量成立,若有接觸則無分不成立。若見到則當顯示。說第三,即’識’等。識非色法故,于彼更無接觸。如是遮破三者接觸后,說明彼和合亦非事物,和合亦非事物故,如兔角無和合。如是由於是指聚合故等,如前所說。攝要而說:由所說次第,無觸時何有感受?因為無因則果不生故。因此為得到樂與苦之因及為斷除故,觸如食虛空般不應理。若說為盡苦,答:由於無我及感受無自性故,能害所觀察,誰能于誰造害?現在說明彼緣愛亦不應理,即’何時’等。由於無感受者我且無感受,彼時見無自因之狀況,如何你的愛不因父親的憂傷而息滅?你應當完全不生起。若說若無感受者與感受,則于諸事物如何有見等言說?答:‘見’等。
།མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ མཐོང་བ་དང་།ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་རེག་པ་སྟེ། འོ་ན་སེམས་ཉིད་ཚོར་བ་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དེས་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །འོ་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་སེམས་ལས་ གཞན་སེམས་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་མི་མཐོང་།ལན་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ལས་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོར་བ་སྐྱེ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་དོན་དམ་པར་ཚོར་བ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་ རྣམ་པ་ཅན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དེ་འཛིན་ཞེ་ན།འདིར་ལན་ནི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་སྔ་མ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པས་དྲན་པ་ཡིན་གྱི་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་དུས་སུ་དེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་པ་དེ་ རང་གི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ཚོར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།རང་རིག་སྔར་བཀག་པའི་ཕྱིར། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་རང་གིས་མི་རིག་པའོ། །འོ་ན་གཞན་གྱིས་རིག་གམ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མྱོང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་རང་རིག་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ ཚོར་བ་ཚོར་ཏེ་ཚོར་བ་པོ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་བས་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དོན་དམ་པར་ཚོར་བ་མེད་དོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་གཞན་དེ་བས་སུ་ལ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་པ་དང་རང་གི་མེད་དེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅིག་མེད་པས་དེ་ལྟར་བདག་མེད་པའི་ཚོགས་འདི་ལ་ཚོར་བ་འདི་ཡིས་སུ་ལ་ གནོད།གང་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། ཚོར་བ་མྱོང་བས་བཤད་པ་སྟེ། །འདི་ནི་སུ་ཡིས་མྱོང་བར་བྱེད། །ཚོར་བྱ་ཚོར་བྱེད་ཚོར་བ་ནི། །ཐ་དད་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ། །དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བྱ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཚོར་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་ནས་སེམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་དེ། ཡིད་ལ་སོགས་པའོ། །རེ་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལའང་ཡིད་གནས་པ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལའང་མ་ཡིན། གཟུགས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་བར་དུའང་མ་ ཡིན།ལུས་ཀྱི་ནང་ངམ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལའང་མ་ཡིན། བཤད་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཕྱོགས་སུའང་དཔྱད་པས་མ་མཐོང་ངོ་། །སེམས་གང་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་དུ་མེད་པས་ལུས་ལས་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཡང་མེད། ཕྱི་ནང་འདྲེས་པ་ལའང་མི་གནས། ཐ་དད་དུ་ཡང་མེད་དེ་དོན་དམ་པར་ མེད་དོ།།དེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་སོ། །ཡིད་དཔྱད་ནས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་ཅིང་བཤད་དེ། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་སྐྱེ་ ཞེས་གཞན་རིག་རྟོགས་ནས་སྨྲས་པ།ཤེས་བྱ་ལས་སྔར་རམ། དུས་མཉམ་པའམ་ཡང་ན་ཕྱིས་ཏེ། དེ་ལ་གཟུང་བྱ་ལས་སྔར་ཤེས་བྱ་མ་སྐྱེས་པར་གལ་ཏེ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་གང་དམིགས་ནས་དེ་སྐྱེ། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་དམིགས་ནས་དེ་ འབྱུང་།དུས་མཉམ་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་པོ་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་ག་ལ་སྐྱེ། དམིགས་བྱ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་དོན་དམ་པར་ཚོགས་པ་ལས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་ནས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་བཤད་དེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུའི་སྔོན་ནམ། ལྷན་ཅིག་གམ་ཕྱིས་སྐྱེ་བའང་སྐྱོན་འདི་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་ ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མི་རིགས་པས་བདེན་པ་གཉིས་མེད་ཅེས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལ་སོགས་པའོ།
眼識能見,身根識能觸,那麼,作為感受者的心性是否真實存在呢?答:並非真實存在,而是如同夢境和幻象一樣,由習氣所生的心。那麼,為何其他心不能見到樂等感受呢?答:因為與心同時生起,從往昔習氣中與心同時生起感受,僅僅是由於同時生起而見,究竟義中並無見到感受。 若說不是由同時生起而見,而是由緣取境相而生的識來執取,對此回答是以兩個偈頌:如前所說等。前面的事物被後生的識所憶念,而非經驗,因為在識生起時那已滅去。已滅之事物以自身方式也不是感受。因為已破除自證,自體也不能自知。 那麼是否為他所知?不是,他人也不能體驗。因為他人也非自證,與此相同。無有能感受感受的感受者。因此由於空無自性,究竟義中無有感受。除了執著之外,任何人都沒有樂、苦和自我,因為無有相續一致性,如是在這無我的聚合中,這感受對誰有害?對任何人都沒有。 《法正集經》中說:‘感受由經驗而說,此由誰來經驗?所感、能感與感受,無有差別變化故。智者們對於感受,應當如是念住。‘等等。 解說完感受隨念后,講述心隨念,即意等。首先,心既不住于眼等諸根,也不住於色等境,也不住於色境與根之間,也不住于身內或外支分,在所說之外的其他方向觀察也未見到。 心既不在身內身外,也不以他法形式存在於身外,不住于內外交雜處,也不獨立存在,究竟義中是不存在的。因此眾生本性即是涅槃。 觀察意后,觀察並解說眼識等,即所知等。依靠眼等和合而生起執取色等,了知他識后說:所知是在先、同時還是在後?對此,若說所取境未生之前無有能知,那時緣何而生?若說與所知同時的能知,那時緣何而生?因為同時者非為因。非因者非為境。 若說第一能知滅後後來生起能知,那時如何生起能知?因為所緣已滅。因此究竟義中也不能由和合而成立。如是解說完心隨念后,依次解說法隨念,即如是諸法等。 同樣,一切法和諸事物于自因之前、同時或之後生起也有此過失。無生故滅亦不應理。如是由法隨唸唸住而生起於一切法無執著的智慧。如是世俗諦不應理故無二諦,對方如是說:若等。
།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་ན་ ཀུན་རྫོབ་མེད་པས་ཐ་སྙད་མི་འགྲུབ་པོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་གྲུབ་པས་བདེན་པ་གཉིས་མེད་དེ། བསོད་ནམས་སོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་ན། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྟོག་པའི་བློས་རྣམ་པར་གཞག་ན།སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་ག་ལ་འདའ། སྟོང་པ་ཡང་རྟོག་པས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་ཀུན་རྫོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དམ་པ་རྟོགས་ནས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས། སེམས་ཅན་གང་མྱ་ངན་ལས་འདས། དེ་ཡང་བློས་དམིགས་ པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ།བློ་ཀུན་རྫོབ་བརྗོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཀུན་རྫོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལན་བཤད་དེ། འདི་ནི་ལ་སོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གཞན་འཆད་པ་པོས་དེའི་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པས། དེའི་རྣམ་རྟོག་འདི་ཡིན། དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་མི་རིགས་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནའོ།།གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དེ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱིས་དེ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་སྣང་།རྩ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དངོས་གཞིའི་རྗེས་སུ་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་ངེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་དོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལ། འདས་པ་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་བ་ཐག་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་འཆད་པའི་རིགས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདས་མ་འོངས་མེད་པས་ ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ་ཇི་ལྟར་ཐག་རིང་བ་དུས་རིང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་ཏེ། རིས་དྲུག་གི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་གང་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་ངོ་མཚར་བསོད་ནམས་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་རང་བཞིན་གྱིས། །རིང་བ་གཟིགས་ལྟར་དུས་རིངས་ འདས་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྟེ་མི་གཟིགས་སོ།།དེ་གཉིས་རིགས་པ་མཚུངས་པས་རིས་དྲུག་འཁོར་ལོ་ཐོག་མཐའ་བར་མ་དང་བྲལ་བ། །གཟིགས་ཏེ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ཐོག་མེད་དང་ནི་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ཡིན་ ན།དེའི་ཚེ་དེ་མི་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེད་དེ། རིས་དྲུག་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་ཐ་མ་ཡང་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟིགས། དེ་བས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་འགྲོ་བ་དག་།མ་ལུས་ད་ལྟར་བ་བཞིན་སྣང་། །ཐ་མལ་ལྟ་བ་ལ་ ལྟོས་ནས།།རིང་བ་གསུམ་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ལ་གདུལ་བྱ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་བས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པར་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་རྣལ་ འབྱོར་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ཤེས་ཀྱི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། རྟོག་པའི་བློ་དང་དེས་བརྟགས་པའི་ཤེས་བྱ་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པས། རྟོག་པའི་ཡུལ་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་དཔྱོད་ པའི་རྟེན་གང་ཡིན།ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་བཀག་པས་སོ། །དོན་དམ་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་སྐྱེ་བོ་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་ དཔྱོད་པ་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལྟར་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་དཔྱད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཡང་བཤད་དེ། གང་གི་ཚེ་ལེགས་པར་དཔྱད་པའི་དཔྱོད་པས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཐུག་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།
如果勝義中一切法無生無滅,則無世俗諦,言說不成立。若僅成立勝義諦一個,則無二諦,因此功德等也將不存在。 如果說有他人心識所安立的世俗諦,則不僅是勝義諦,世俗諦也是由他人分別心所安立,那麼眾生如何能得涅槃?空性也成為分別心的對境,因此成為世俗諦。 通達勝義后不見一切戲論,則何眾生能入涅槃?那也是心識所緣,故能趣入涅槃。心識是世俗諦所說,故涅槃也成為世俗諦。 答曰:此等等。除涅槃外,說法者以其心識作為對境,這是其分別念。以此不應將涅槃視為世俗諦,那唯是涅槃。因為以自己的世俗諦來說是無,因為其中一切自己的分別念都已滅盡。 若問以他人的世俗諦又如何?答曰:後面等等。由’此有故彼生’的緣起,瑜伽士見到他人的分別念。在根本定正行之後確定他人的分別念,故瑜伽士有世俗諦。 諸佛的法身是金剛喻定,不緣一切法。由此現前圓滿受用身、六神通、一切智,即如鏡智。在智慧之鏡中,能見過去、未來、現在、遠近等一切事物的緣故。 若問:過去未來不存在,如何能見?答曰:如同遠處空間一樣遠時間也是如此。六道輪迴無始無終,為何如此說呢? ‘佛陀稀有功德智慧源,故見方所自性遠,時遠過去等何不見。二者理相同故,見六道輪迴離始終中,如是證成無始眾生及一切智導師。’ 由此說明:若問輪迴無始無終,則不知其故,如何成立一切智?答:六道輪迴無始無終,然能現見。因此:‘對一切智者,眾生悉現前,如同現在般,遠三依常見。’ 受用圓滿身依所化眾生及願力現化身,以及平等性智等。因此勝義中雖無生等,不違有世俗諦。 若問:瑜伽士以他心通知他人心,如何知所分別事物?答:分別心與所分別的所知二者互相觀待,故亦能知分別境。 若問:觀察世俗諦的所依是什麼?非世俗諦,因已遮破。亦非勝義諦,因不可能行持。答:依世間共許的事物和觀察,為令此處眾生了解一切世間觀察而說。 若問:觀察也如所觀察般是假立,應成所觀察?答:不然,以’如所共許’已答。若如是,過失已說:若以善加觀察之觀察而觀察,則成無窮。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པའི་དོན་དུ། གཟུང་བ་ཡང་དཔྱད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུག་མེད་དུ་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དཔྱད་ཟིན་པ་ལ་དཔྱད་པའི་རྟེན་མེད་དེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སླར་དཔྱོད་པ་ན་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་སྟོང་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔྱད་པར་བྱ་བ་དཔྱོད་པས་བྱ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་རྟེན་པས་སྐྱོད་པ་མི་སྐྱེའོ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པས་ཆགས་པའང་མ་ཡིན། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟགས་པའི་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་པ་བདེན་ཏེ་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གང་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་དང་དཔྱོད་པ་གཉི་ག་བདེན། དོན་དམ་པར་ཡོད་ཀུན་རྫོབ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་གནས། དེ་ཉིད་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ཚད་མའི་ཤེས་པའི་མཐུས་གཞལ་བྱའི་དོན་རྣམ པར་བཞག་ན།ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཅིས་ཉེས་ཏེ་རང་རིག་མེད་པས་ཚད་མ་གཞན་ཚོལ་ན་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཕ་རོལ་ལ་བརྟགས་ནས་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་ན། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཅིས་ཤེས། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཕན་ཚུན་ གྱི་དབང་གིས་གལ་ཏེ་གཉིས་ཡོད་པར་བརྗོད།ཤེས་བྱའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཉི་ག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་དཔེ་བཤད་དེ། བུ་མེད་པར་ཕ་མེད་ན་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་དེ་ཡིན་ པས།འོ་ན་བུ་ག་ལས་འབྱུང་སྟེ་ཕ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་བུ་མེད་པས་ཕ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕས་བུ་སྐྱེད་དེ་ཡང་བུ་མེད་ན་ཕ་མ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་པས་གཉི་ག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དོན་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཕ་དང་བུ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཉི་ག་མེད་དེ། ཤེས་བྱ་ ཤེས་ན་ཤེས་པར་བརྗོད་དེ།ཤེས་པས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཤེས་བྱ་ཡིན། ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་པ་མ་གྲུབ་དེ་སྲིད་དུ་ཤེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལས་བྱུང་། མྱུ་གུ་ལས་ས་བོན་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དེ་ལས་ཤེས་བྱ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གཡུལ་སའི་བུ་གར་གནས་པའི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ སྐྱེ་ལ།མྱུ་གུས་ས་བོན་རྟོགས་པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་ཅི་སྟེ་མི་རྟོགས། ལན་བཤད་དེ། དཔེ་འདི་མི་མཚུངས་ཏེ། བྱ་བ་མྱུ་གུ་ལས་ས་བོན་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་གང་། དེ་ནི་མྱུ་གུ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་ལས་སོ། །རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་སྔར་ རྟོགས་པས་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མྱུ་གུ་མཐོང་ནས་ས་བོན་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ།།ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཅིས་ཤེས་ཏེ་རང་རིག་མེད་པ་དང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དེས་རྟོགས། རང་གིས་མ་ངེས་པའི་རྟགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་མི་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ཐ་སྙད་འདི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་བཤད་དེ། རྒྱང་ཕན་པའི་འདོད་པ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ། རྒྱུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྨྲས་ཏེ། པདྨའི་གེ་སར་ལ་སོགས་པ། །ངོ་མཚར་བ་ནི་སུ་ ཡིས་བྱས།།རྨ་བྱའི་མདོངས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ངོ་མཚར་བ་ནི་སུ་ཡིས་བྱས། །ཇི་ལྟར་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པའི། །རྣོན་པོ་ལ་སོགས་རྒྱུ་མེད་པ། །རེས་འགའ་འབྱུང་བས་དེ་བཞིན་དུ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་རྒྱུ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ རྒྱུའི་ནུས་པས་གནོད་པ་བཤད་དེ།རེ་ཞིག་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དུ་མ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ། འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པར་མཐོང་། གང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ འབྱུང་གི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ།དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ།
為何要觀察呢?因為所取也需要觀察。如果問為何所觀察的對象不會無窮盡,答:已觀察的對象上無觀察所依,因為依靠它再次觀察而成為無窮盡的那個已被空性化了。因為所觀察的對象已被觀察所完成。因此依靠不生起動搖。因為無分別故無進退,既非貪著亦非離貪,那即是遠離涅槃之所詮而極為寂靜。 對所觀察的對象進行觀察是真實的,但勝義中並非如此。實事論者認為所觀察和能觀察二者皆真實。勝義中存在而非世俗,這確實極為困難。對此解釋道:如果由量知的力量安立所量境,有何過失於知識存在,因為無自證故尋求他量則成無窮。 若依他方而說,如果由所知的力量安立能知,如何得知所知存在?若說能知所知互相依靠而有二者,承許由所知的力量有能知,由能知的力量有所知,則彼時因互相依靠故能知所知二者皆成無。此處舉例說明:無子則無父,因為依賴生子者是父,那麼子從何生?因為無父故。因此無子故無父。因為父生子,而無子則非父,故互相依靠二者皆無。 應用於義理:如同父子,能知所知二者皆無。知所知則稱為能知,由能知觀察的對象是所知。乃至能知未成立之時即是所知。那麼能知從所知而生,如同從芽生種子,從彼能知成立所知,如同處於戰場孔中的種子生芽,由芽了知種子,如是從所知生的能知為何不能了知所知存在? 解答道:此喻不相同,因為從芽了知種子存在的作用,是從異於芽的知識。因先了知因果關係,見到無彼則不生的芽而推度種子。如何知有能知?因為無自證,若由他知了知則成太過。因為由彼所知而了知,自身未確定的因相不能了知所立,故此言說唯是世俗。 現在解釋自性論者的主張:順世外道主張一切因無所待而諸法生起。無因的理由也說道:‘蓮花花蕊等妙相,是誰所造作?孔雀羽毛等妙相,是誰所造作?如同刺等銳利,無因偶爾生起,如是苦等無因。‘對如是說者,以世間所了知的因的功能予以破斥而說:且等等。一切眾生以現量不見彼之差別故,以現量和不見二者,見一切諸多種類具因,種種趣類。若有則果生,無則不生者,即是彼之因,如是決定。
།པདྨ་དང་སྡོང་བུ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས་འདབ་མ་དང་འབྲས་བུ་དང་གེ་སར་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་རྒྱུ་ངེས་པ་ཅན་ལས་འབྲས་བུ་ངེས་པ་ཅན་སྐྱེའོ། ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདི་གྲུབ་ན་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་གི་།རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདི་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། ལན་ནི་སྔར་གྱི་རྒྱུ་དབྱེ་ཉིད་ལས་སོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །རྒྱུ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། འདིར་རྒྱུ་སྔ་མའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བརྗོད པར་བྱའོ།།ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པར་གྲུབ་སྟེ། གཞན་ལས་མ་སྐྱེས་དེར་མི་གནས། །ཡུལ་གཞན་ལས་ཀྱང་འོངས་པ་མིན། །གང་ཡོད་པ་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །དེ་ཡི་མིན་ན་སུ་ཡང་མིན། །ཞེས་ བྱས་ནས་སོ།།དེ་བས་འབྲས་བུ་ལ་འཁྲུལ་པའང་མེད་དེ། རྒྱུ་གང་དང་གང་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ལ་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན། སྔ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ལས་སོ། །རང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་དེ་སྐྱེད། གང་གིས་གནོད་པ་མེད་ན་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་རྒྱང་པན་པས་འདི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི། རྒྱུ་མེད་ཅེས་སྨྲས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ན། །རང་གི་དམ་བཅའ་རང་གིས་འཇིག་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་མི་བརྗོད་ན། །དམ་བཅའ་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པས་དགོས་པ་མེད། །རྒྱུ་འབྲས་གྲུབ་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་ཐར་པ ཡང་གྲུབ་པོ།།རྒྱང་པན་པ་བསལ་ནས་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་སྨྲ་བ་བསལ་བར་བཤད་དེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡོད་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཁས་པ། རྟག་ཏུ་ནུས་པ་མ་ཉམས་པ། ཐོག་མར་གྱུར་པ་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ དབང་ཕྱུག་སྟེ།དེས་འགྲོ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའོ། །ལུས་དང་ཁམས་དང་། རི་དང་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །ལན་བྱེད་པ་པོས་ནི་རེ་ཞིག་དབང་ཕྱུག་གང་ཡིན་སྨྲོས། འབྲས་བུ་ནི་ས་གཞི་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ལས་ཐ་དད་པ་དེའི་ རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ལྟར་སྣང་ངོ་།།དེ་བཤད་པ། གང་ཡོད་ན་ནི་གང་ཞིག་འབྱུང་། །དེ་མིན་དེ་ཡི་རྒྱུ་ཉིད་དུ། །རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །རྒྱུ་རྣམས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་མོད། དེའི་རྗེས་ འགྲོ་མཐོང་བས་མིང་ཙམ་ལ་ངལ་བས་ཅི་བྱ།དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པས་སོ། །དུ་མ་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ་མི་རྟག་པ་འཇིག་པའི་ངོ་བོ། །གཡོ་བ་མེད་པས་སེམས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ། མཆོད་པར་བྱ་བ་ལྷ་མ་ཡིན་པ། དེ་བས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མི་གཙང་བ་བཤང་བ་ལའང་ས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ པས་སོགས་པའི་སྒྲས་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་འཛིན་ནོ།།དེ་དག་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སོ། །དེ་ནི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ། །ས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནམ་མཁའ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་ཕྱུག་ནམ་མཁའ་མ་ཡིན་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ བཞིན་མེད་པས་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་སོ།།འོ་ན་བདག་ཡིན་མོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མལ་པས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ན། བསམ་པར་བྱ་བའི་ལམ་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། དེ་བརྗོད་པ་མི་ རིགས་པས་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།གལ་ཏེ་དེ་མཚོན་པ་བཀག་ན་ཡང་དེའི་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེས་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་བདག་ཡིན་ན་དེ་རྟག་པ་ཡིན་པས། དེ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་ མཁའ་དུས་ཕྱོགས་ཡིད་སོགས་པའི་སྒྲས་འཛིན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེས་མི་སྐྱེད་དོ། །དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེས་མི་སྐྱེད་དེ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཡང་དེས་མི་སྐྱེད་དེ། ཤེས་བྱ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ ཤེས་བྱ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བས་དེ་ལས་མི་སྐྱེའོ།
蓮花、莖等詞所表達的葉、果、花蕊等差別是從因的差別而生,否則將從一切中生。因此從確定的因生確定的果。當此因的差別成立時果的差別才會產生,那麼此因的差別從何而生呢?答:從前因的差別本身。從能生的因的差別。對於該因的差別又從何而來呢?此處應說是從前因的差別。也沒有過分推論的過失,因為承許輪迴無始無終的緣故。因果的相隨和相違已經成立,如說:‘非從他處生,亦非住于彼,亦非從他方而來,有因則果生,無因則無果。‘因此對果也無錯亂,因為從何因生何果的差別是確定的因。從前能生因的功能。由自因本身生如是自性,若無障礙則生如是果。 此外,對於順世外道所說諸法無因之說:若說理由則自破立宗,若不說理由則僅說立宗無有意義。因果既已成立,來世與解脫也得成立。 破除了順世外道后,解說破除說大自在天為因者。大自在天等。理論家等說:‘世尊彼存在,善巧變現種種眾生,常時力量未減,為最初、常住、一切智的大自在天,彼是眾生及因之因。身、界、山、海等的作者,住、滅之因是大自在天。‘回答者說:且說大自在天是什麼?果如大地、種子等異於作用,隨順彼之生滅而轉,此乃似是而非。 對此解說:‘若有此則彼生,無此則非因,一切思維者,因皆成無窮。‘若說地等諸大種是大自在天,雖然如此,既已見其相隨,何必徒勞于名相?實義無別故。多性、種種自性、無常、壞滅本性,無動故非心,離作用,非應供養天,故非所修,不凈糞便中亦有地等,等字包含水火風。彼等非大自在天,無彼相故。彼是常一。 若說非地等則是虛空,答:大自在天非虛空,因為無動故。無自性故離作用。若說是我,不是,因為已破。若說凡夫不能思維的是大自在天,則超越思維道路的作用本身也不能思維,說彼不應理,說之何用?若說雖破除彼之表徵,但由一切生皆知其作用故是可思維,答:所許彼生何物?若說是我,彼是常住,如何能生?地水火風空時方意等字所攝,彼等亦是常住故彼不能生。所謂大自在天的自性也不能生,因為是常住故。識也不從彼生,因為從所知而生,以及輪迴無始以來緣所知而生故不從彼生。
།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དེའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །ད་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་ཅི་བྱས། དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་སྐྱོན་བཤད་དེ། འགྲོ་བའི་ རྒྱུ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པའང་དེ་ལ་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས།འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ག་ལ་འབྱུང་། དེས་སྐྱེད་ཅིག་།རྟག་ཏུ་འཇུག་པས་ཐོག་མ་མེད་པས་དེས་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པར་མི་འགྲུབ་པོ། །རྟག་ཏུ་ནུས་ཤིང་གནས་པ་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་འབྲས་ བུ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་བསྐལ་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཡོད།དེ་ལྟར་གནས་པ་དང་བསྡུས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྐྱེན་མེད་པས་མི་བྱེད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན། ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་རྟག་པ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱད་པར་སྐྱེད་མི་ནུས་པས་སོ། །ཁྱད་པར་ དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་སྐྱེ་ན།དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐ་དད་པ་ན་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས། དེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ན་དེ་དང་ཅིས་འབྲེལ། འབྲེལ་པ་གསུམ་པས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཅིས་འབྲེལ་ཞེས་འབྲེལ་པ་བསམས་ན་ཐུག་པ་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཚོགས་པ་ཡང་དེས་བྱེད་པས་མེད་པ་མི་སྲིད་དེ་དབང་ཕྱུག་གིས་མ་བྱས་པ་མེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་རྟག་པ་ཅི་ལ་ལྟོས། ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཚད་མའི་རྒྱུ་སྟེ་གསུམ་ལས་དབང་ཕྱུག་ཚད་མའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མི་འགལ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་མི་འགྱུར། དེའི་ཚེ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་མི་འབྱུང་བས་སོ། །གཞན་ཡང་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་ནི་མི་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཚོགས་པ་མེད་ ན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཚོགས་པ་ཡོད་ནས་བྱེད་ཀྱང་། རང་ཉིད་འདོད་བཞིན་དུ་སྐྱེད་དམ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྐྱེད། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་གཞན་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་ན་དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེད་པས་དབང་ཕྱུག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་དབང་ཕྱུག་གི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲན་རྟག་པའི་རང་བཞིན་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ས་གཞི་དང་། རི་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས པ་གང་དག་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པར་སྨྲ།དེ་སྔར་ཆ་རྡུལ་དུ་ཕྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་རྡུལ་ཕྲན་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཀྱང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་དགག་པར་བཤད་དེ། བསྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་གྲངས་ ཅན་གྱིས་འདོད་དོ།།དེའང་གང་ཞེ་ན། སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་ཡོན་ཏན་གསུམ་མཉམ་པར་གནས་པ་གཙོ་བོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་མི་མཉམ་ན་འགྲོ་བར་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཚེ་གཙོ་བོ་སྐྱེས་བུ་དང་འབྱོར་རོ། །སླར་ ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ།།རིམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ལས་བློ་སྟེ། དེ་ལས་ང་རྒྱལ་དེ་ལས་ཕྱོགས་བཅུ་དྲུག་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། རྣ་བ། རེག་པ། མིག་།ལྕེ། སྣའོ། །ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ངག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། བཤང་ལམ་དང་། དབང་པོའོ། །ཡིད་ཅེས་པ་ དང་བཅུ་གཅིག་གོ།།དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་སྒྲ་དང་། རེག་པ་དང་། གཟུགས་དང་། རོ་དང་དྲིའོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལས་ནམ་མཁའ་དང་། རླུང་མེ་ཆུ་ས་རྣམས་སོ། །གཙོ་བོ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མིན་ནོ། །བློ་དང་ང་རྒྱལ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་འབྲས་བུའང་ཡིན་ལ་རྒྱུའང་ཡིན་ནོ། །དབང་ པོ་བཅུ་གཅིག་དང་།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་འབྲས་བུའང་མིན་ལ་རྒྱུའང་མ་ཡིན་ནོ།
樂與苦不是從這裡產生的,而是從善與不善產生。對此也無所作為。現在大自在天做了什麼?這是說共同的過失,眾生的因若是常或無常,若是常,因無始故,果何從生?由此生起。由於恒常執行無始,故不能成立是大自在天所作。若有常住具力之因,果也將恒常生起。 若說不常造一切果,劫時也有。如是安住與攝集也應當說。若說無緣故不作,不是的,它不依賴他者。因為有能力,且常法不能被緣產生差別故。若從差別生不異,則彼也將生。若異,則唯從差別生果,故彼將非因。若是彼之差別,與彼何相關?若說由第三關聯,則彼等又以何關聯?思維關聯則成無窮。 雖有待緣,彼時聚合也由彼作,故不可能無,因為不可能有非大自在天所作。因此常作者何所待?近取因、俱生緣、量因三者中,大自在天是量因,故不違背待緣,對此回答:若待聚合,大自在天不成為因。因為彼時從繩等聚合生果故。非從彼生故。 複次,有聚合則不能不生,無聚合則不能作故。複次,有聚合而作時,是隨自意而生還是不隨意而生?若大自在天不隨意而作,則彼時成他控制。若隨意而生,則彼時成為慾望所控。如是依他而生,故不成為大自在天。由此成立種種眾生非大自在天所作。 如是若說常性微塵由二微塵等次第成為大地及山等,回答:如行等諸說眾生種種因是常性微塵,彼已被前’分析為有分微塵’等所破。因此常性微塵也非眾生。現在說破自性轉變之理,數論師認為顯現與運動之因是勝性。 彼復何者?謂勇德、塵性、暗性三德平等安住稱為勝性。說勇德等不平等時成為眾生。當補特伽羅欲受用境時,彼時勝性與補特伽羅相應。復又轉變為聲等性。 次第為:從勝性生覺,從彼生我慢,從彼生十六方,五根即:耳、觸、眼、舌、鼻。五作根即:語、手、足、糞門、生殖器。意為第十一。五唯即:聲、觸、色、味、香。從五聲等生虛空、風、火、水、地。 勝性唯是因非果。覺、我慢及五聲等是果亦是因。十一根及虛空等唯是果非因。補特伽羅非果亦非因。
།གང་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། བྱ་བའི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད། །ཆེ་སོགས་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་བདུན། །རྣམ་འགྱུར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ། སྐྱེས་བུ་གཙོ་མིན་འགྱུར་བ་མིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ནི་རྟེན་མེད་པའི་རི་མོ་ལྟར་ཤེས་ནས་ལན་འདེབས་པ་པོས་བཤད་དེ། གཅིག་ལ་སོགས་པའོ། །གཙོ་བོ་གཅིག་པུ་ལ་སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་མུན་པའི་དབྱེ་བས་རང་བཞིན་གསུམ་མི་རིགས་པས་གཙོ་བོ་མེད་དོ། །དེ་བས་དེའི་འབྲས་བུ ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་དོ།།རེ་ཞིག་ཡོན་ཏན་ནི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོ་བཞིན་དུ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་རེ་རེ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པ་ཡིན། འགྲོ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཞེས་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པས་སོ། །རེ་རེ་ཡང་ཡོན་ ཏན་གསུམ་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མེད་ན། དཔྱད་པས་དེས་བསྐྱེད་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནས་པ་རིང་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གང་བཤད་པ། །རྟག་ཏུ་བདེ་སོགས་སེམས་པ་མིན། །འདི་ནི་གསལ་བར་ ཡང་དག་མཐོང་།།དད་དང་གདུང་བཀྲེན་པ་ལ་སོགས། །ཚུལ་དུ་འདིར་ནི་དམིགས་པས་སོ། །དེའང་མི་རིགས་པར་བཤད་དེ། སེམས་པ་མེད་པ་བེམས་པོ་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་སྲིད། གང་གི་ཕྱིར་ སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་མུན་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྨོངས་པའོ།།ཡོན་ཏན་དེ་དག་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་གོས་ལ་སོགས་པར་མེད། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གོས་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་འོན་ ཀྱང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྒྱུ་གོས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དཔྱད་དེ། དེ་དག་ཡན་ལག་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན། ཡོན་ཏན་གསུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་ རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསལ་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། གོས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་དེ། ཁྱོད་ཀྱི་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལ་གོས་ལ་སོགས་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་ཙནྡན་ལ་སོགས་ པ་དེ་ལས་འབྱུང་བ་མེད་དོ།།གོས་སོགས་ལ་བདེ་སོགས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། གོས་སོགས་ལ་བདེ་སོགས་ཀྱང་མེད། དེའི་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། གང་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྟག་པར་འདོད་པ་དེའང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་རྨོངས་པ་རྟག་པ་ནམ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྟག་ཏུ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་དེ། བདེ་སོགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནུབ་པས་མི་མཐོང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་ཉིད་ལན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་རྟག་པ་ཡིན་པས་བདེ་བ་མྱོང་བ་རྟག་ཏུ་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གྱུར་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚེ། ཕྲ་བར་འགྲོ སྟེ་ཉིན་མོ་སྐར་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ནི་མི་བདེན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་རགས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཕྲ་ཞིང་མི་གསལ་བར་ག་ལ་འགྱུར། རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ལ་ཚུལ་དུ་མི་རིགས་སོ། །རགས་པ་གསལ་བའི་དངོས་པོ་དོར་ནས་ཕྲ་བ་མི་གསལ་བའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ན། འོ་ན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་མི་ རྟག་པའི་ཚུལ་དུ་འགྱུར།སྐྱེ་བ་དང་འགགས་པས་སོ། །མི་རྟག་པས་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཐམས་ཅད་རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད། གཞན་ཡང་རགས་པ་འདི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་དམ་མི་དད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལོག་ན་ སྔར་བཞིན་དུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར།གོས་ལོག་ན་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།
為何這樣說呢?‘行為的自性是不變的,大等自性有七種變化,變異有十六種相,主要的神我是不變的。‘這就像無依託的畫一樣,回答者這樣解釋說:‘一等等。’ 單一的主要原因不可能有勇德、塵性、暗性的區分而成為三種自性,所以主要原因是不存在的。因此,它的一切果也不存在。 如果說德性是存在的,回答說:如同主要原因一樣,勇德等德性也是不存在的。因為它們每一個都具有三種德性,教義認為眾生具有三德的自性。每一個都具有三種德性,所以不是單一自性。 如果沒有勇德等德性,經過觀察,由它所產生的聲音等也將長久存在。因為無因不可能有果。如所說:‘恒常的樂等非心,這是明顯真實可見,信仰和熱誠貧窮等,在此方式中所緣故。’ 這也是不合理的,解釋說:無心的物質如衣服等,不可能以樂等心的自性為其本質。因為唯有勇德、塵性、暗性才是樂、苦和愚癡。這些德性是心所,所以衣服等中沒有。怎麼會在其中產生樂等? 如果說樂等的自性雖然衣服等不是樂等的本質,但樂等是從它產生的。回答說:樂等的因——衣服等事物也要觀察,它們既不是有支分的,也不是微塵的自性,也不是三德性,因為經過觀察的緣故。諸現象也因無自性的緣故。 如果明顯是樂等的自性,那麼唯有衣服等才會產生樂等,如你所說等等。即使如此,在其中衣服等,以及等字所包含的檀香等,都不會產生。 衣服等雖有樂等產生,但衣服等中也沒有樂等。隨其生起和消失而轉,所以樂等是它的果。因為是勇德等德性的本質,所以認為樂等是常住的這種說法也解釋為非常住。 樂、苦、愚癡永遠不被認知。因為諸德性不存在。如果樂等是常住的話,那麼應當永遠可以認知,如所說:‘樂等等。‘因為未捨棄其自性的緣故。 如果說因為以不明顯的方式隱沒而不見,回答說:樂等如果一次成為明顯,因為是常住的緣故,為何不會永遠感受到樂?如果在那時雖然明顯卻不被認知,會變得微細,如同白天的星星。 這是不真實的,因為為何粗大的自性會變得微細而不明顯呢?因為是常住的緣故。一法不應有多種方式。如果捨棄粗大明顯的事物而成為微細不明顯的方式,那麼粗大和微細就會成為無常的方式。 因為有生滅的緣故。如果問為何是無常,回答說:為何不承認二十五諦一切都如同粗細一樣無常?再者,這個粗大是異於樂等還是不異?如果是異,那麼當它消失時,應該如前一樣感受到樂,如同衣服消失時並非不見瓶子一樣。
།གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་དེ་ལ་བཤད་དེ། རགས་པ་བདེ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་བདེ་བ་ལ་གསལ་བར་མི་རྟག་པ་ཉིད། རགས་པ་ལོག་ནས་བདེ་བ་ཡང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་ན་བདེ་བ་སླར་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད། གཏན་ནས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་འགའ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དེ་མི་སྐྱེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ནི་དེ་ལྟ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ པས་སོ་ཞེས་འདོད་ན་འདིར་བཤད་དེ།སྔར་མི་གསལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གསལ་བ་མེད། ཕྱིས་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་ཁྱོད་མི་འདོད་ཀྱང་གནས། གཞན་དུ་ན། སྔར་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པ་ན་ཟན་ཟ་བ་ཡང་མི་གཙང་བ་ཟ་ བར་འགྱུར།ཟན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་གཙང་བ་ཟན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གོས་ཡོད་པས། གོས་ཀྱི་རིན་གྱིས་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ཉོས་ལ་གྱོན་ཅིག་།གལ་ཏེ་མུན་པའི་ངོ་བོ་མི་རིགས་པས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ འཇིག་རྟེན་གྱིས་མ་མཐོང་ཞེ་ན།འོ་ན་དེ་ཉིད་ཤེས་ཀྱི་དེ་མཐོང་བར་འགྱུར། དེ་ནི་མེད་དེ། གྲངས་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཡང་འཇིག་རྟེན་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་ཡོད། དེའང་ཟན་ཟ་བ་མཐོང་གོས་འདོད་ཀྱང་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་མི་ཉོའོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་གང་གིས་རྟོགས། །ཤེས་ པ་དེ་ཐ་སྙད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་ཡོད་པས།དེ་ཉིད་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པས་ཅི་སྟེ་མི་མཐོང་། འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཐོང་བ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་འདེབས་པ་པོས་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཚང་མ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ། དེས་གསལ་བར་མཐོང་བ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ འདི་ནི་དབུ་མ་པས་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།ཕ་རོལ་པོས་འདི་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚད་མ་དོན་དམ་པར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན། དེས་གཞལ་བ་བརྫུན་པར་མི་འགྱུར་རམ་དེས་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཚད་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལན་བཤད་ དེ།རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྟགས་པས་དེ་དངོས་མེད་འཛིན་པ་མ་ཡིན། ས་ཕྱོགས་ལ་བརྟགས་པའི་བུམ་པ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔྱད་པས། དེར་བུམ་པའི་གཟུགས་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས་མེད་ པའོ།།དེ་ཕྱིར་བརྫུན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པ་གསལ་བར་བརྫུན། དེ་ལྟར་དངོས་དང་དངོས་མིན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས། རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ན་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དེ་དེ་བས་རྨི་ལམ་དུ་གནས་པའི་བུ་སྐྱེས་ནས་འཆི་ན་དེ་མེད་རྨི་བའི་རྟོག་པས་ བུ་དེ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡོད་པའི་རྟོག་པ་འགོག་པར་བྱེད་ཀྱང་དེ་བརྫུན་ཡིན་བུ་དེ་རྨི་ལམ་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བུ་བདེན་ལ་རྨི་ལམ་དུ་ཤི་བ་ལ་འདི་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའོ། །འདི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཀྱང་རང་ བཞིན་མེད་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཉམ་པ་བསལ་ནས་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་། དེ་བས་དེ་མ་ཐག་པའི་དཔྱད་པས་འགའ་འང་རྒྱུ་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། སྐྱེས་བུ་དང་དུས་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེས་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །འོ་ན་རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ན་ཡང་། འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་ཅེ་ན། འདིར་རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་མཐའ་གསུམ་བསྒྲུབ་པར་བཤད་དེ། སོ་སོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རང་ངམ་གཞན་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་མ་ཡིན། གཉིས་འདུས་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན། རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་ལས་དངོས་པོ་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལས་སྐྱེ། སྐྱེས་ནའང་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཅི སྐྱེ།གཞན་ཡང་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་ན་སྐྱེས་པ་ཉིད་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་རིགས་བྱས་པ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་སོ།
如果是不相異的話,對此解釋道:如果粗大不異於快樂,那時就唯是快樂,所以快樂明顯是無常的,因為粗大消失後快樂也隨之消失。 如果一切都滅盡,快樂就不會再生起,因為完全不存在的東西如同虛空般不應該生起。如果任何不存在的都不生起,那麼一切方面都不存在的就不會生起,比如虛空之花一樣。 另外,如果認為’為什麼不存在’的話,在此解釋:先前不明顯狀態時沒有明顯,後來明顯生起你雖不承認但確實存在。否則,先前也應該能被認知。 還有其他過失:如果果在因中已存在,那麼吃飯就成了吃糞便,因為飯的果報糞便在飯的狀態時就已存在。 另外,因為棉花種子中已有將產生的衣服,那就用衣服的價錢買棉花種子來穿吧。 如果說因為黑暗的本性不合理,世人沒有見到因中有果,那麼了知真實性的人應該能見到。但這是不存在的,就像了知數量真實性的世人一樣只是名言存在,他們也是見到吃飯而想要衣服卻不買棉花種子。 因中有果是由什麼認知?這種認知即便是世俗凡夫也有,為什麼不像了知真實性一樣被世人所見? 如果說世人所見不是量,回答者說如果不是一切世人,那時他們所明顯見到的也不是真實的,這正是中觀派所承許的。 對方說:如果量在勝義中不是量,那麼所量不是虛妄嗎?為什麼呢?因為勝義中無自性空性的決定量也將不存在。 回答說:分別所計度的事物,未經觀察時並非執為無,了知在地處所計度的瓶子不存在。以世間共許的觀察,那裡根本沒有瓶子的形狀。因此所計度的事物不成立故是不存在的。 因此,凡是虛妄的事物,其不存在明顯是虛妄的。如此有和無都是計度的,唯有無自性才是安住的。 明顯說明這點:因此如果夢中出生的兒子死亡,他本不存在,以夢的分別遮遣認為那個兒子存在。 雖然遮遣存在的分別,但那是虛妄的,因為那個兒子在夢中既未出生也未滅亡。或者對真實的兒子在夢中死亡也可以這樣配釋。如此諸法生滅。 這雖然不是量,但對無自性並無過失。 如此遮除無因和不平等因后總結:因為從自性不生果,所以以鄰近的觀察,任何無因都不存在,應知也沒有人我、時間等所作。 由此成立非無因。那麼,如果不從自性、自在天、勝性等生起,而從所許的因在勝義中生起,如何是無自性呢? 在此說明成立三邊:非從自生,非從他生,非從二者生。即各別等。其中,非從自或他各別,也非從二者和合,不是以緣起的方式安住。 其中,首先事物不從自生,因為在生起之前事物不存在,從何處生?即便生起了,也已完成,何需再生? 另外,如果唯從自體生,已生的將再次生起,這是不合理的,因為已作的再作是不可能的。
།ཡང་ན་ས་བོན་ལ་ས་བོན་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་མྱུ་གུ་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་ན་གང་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར།ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཡོད་ན་སྐྱེ། སྐྱེས་ནས་རང་བཞིན་ནོ། །གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་སྲན་མའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལོ། །གཞན་ཉིད་དུ་ཁྱད་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ངེས་པ་ ཅན་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སུའི་ནུས་པ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་ནས་རྒྱུ་མེད་པས་སུ་ལ་ནུས་པ། དུས་མི་མཉམ་པས་བསྐྱེད་བྱ་དང་། སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ངེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྒྱུན་གཅིག་གིས་ངེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ་རྒྱུན་མེད་པ་ཁོ་ནས་སོ། །གཉི་ག་ལ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོ་ལ་བཀོད་པའི་སྐྱོན་རྣམས་འདིར་འབྱུང་བར་ཐལ་བས་སོ། །སོ་སོར་མི་ནུས་ན་བསྡུས་ཀྱང་མི་ནུས་པས་སོ། །ལོང་བ་བརྒྱ་ཐམ་པས་ཡང་མི་མཐོང་བས་སོ། །བྱེ་མ་གཅིག་གིས་སྣུམ་འབྱིན་མི་ནུས་པ་ལྟར་མང་པོ་བསྡུས་ཀྱང་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ལས་ད་ལྟར་བ།ད་ལྟར་བ་ལས། མ་འོངས་པར་འགྲོ་ཞེས་དུས་གསུམ་སྨྲ་བ་རྟོགས་ནས་བཤད་དེ། དུས་དང་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བ་ལ་མི་གནས་དེ་ལས་མ་འོངས་པར་ཡང་མི་འགྲོ་།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འདུས་ བྱས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ།རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ནའོ། །རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་རྟག་པར་མི་འདོད་དེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མིན། །དབང་ཕྱུག་སྤྱོད་འདིས་གསལ་བ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ ལས་འདས་པས་སྒྱུ་མ་ལས་འདི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད།རྨོངས་པས་བདེན་པར་གང་བྱས་པ་འདི་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འདི་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཁྱད་མེད་དེ། དེ་ཉིད་བཤད་དེ། རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་རྒྱུས་བྱས་པ་འདི་གང་ལས་འབྱུང་། འགགས་པའི་དུས་སུ་གར་འགྲོ་བ་རིགས་པ་ཕྲ་མོས་བརྟག་པར་བྱ། འོ་ན་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཇི་ལྟར་མི་བདེན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་གང་རྒྱུ་ཉེ་ན་མཐོང་གི་དེ་མེད་ན་མི་མཐོང་། གཞན་ལ་རག་ལས པས་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་ལ།མེ་ལོང་ཡོད་ན་བྱད་མཐོང་གི་དེ་མེད་ན་མི་མཐོང་། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་རྒྱུ་དང་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ལའོ། །གཞན་ལ་རག་ལས་པས་བྱས་པ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པ་ག་ལ་ཡོད། གཞན་ཡང་རང་དང་གཞན་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་རྒྱུས་ དངོས་པོ་ཡོད་པའམ།མེད་པའམ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་བསྐྱེད། དེ་ལ་རྒྱུའི་བྱ་བའི་སྔོན་དུ་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི། རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བཤད་དེ། འོན་ཏེ་དེ་ནི་མེད་པ་ན་ཡང་རྒྱུས་ཅི་བྱ། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ལ་རྒྱུའི་བྱ་བ་མེད་པས་སོ། །འོ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ལས་ སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ།སྨྲས་པ། དངོས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་རྒྱུ་ཡིས་ཀྱང་བསྒྱུར་དུ་མེད་དེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོར་འགྱུར། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་ནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་ནས་གཞན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་ཡིན།ཟན་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་མེད་པ་ལོག་ནས་དངོས་པོ་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་ན་གང་གི་ཚེ་ནམ་དངོས་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། དངོས་མིན་ འགལ་ཚབས་ཅན་གྱིས་རྟག་ཏུ་དོན་དམ་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་སོ།།སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་དངོས་པོས་དངོས་མིན་བཟློག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་སྲིད་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དངོས་མིན་མི་ལྡོག་པས་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པར་སྔར་གྱི་དངོས་མིན་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།
或者說,從種子中只會產生種子,而永遠不會生長出苗芽。種子和苗芽的本質也不是相同的。如果產生自身的事物,則任何事物都不會生起,因為它們是相互依存的。如果有自性就會生起,生起后就成為自性。不是從他者產生,否則就會導致從稻種生出豌豆苗的過失。由於在他性上沒有差別,就會導致一切都能產生一切的過失。 如果說因為所生和能生的功能是確定的所以沒有過失,這是不對的。在果未生時是誰的功能,果生起后因已滅則誰有功能,由於時間不同,所以也沒有所生和能生的確定性。以相續為一而確定也不合理,因為根本就沒有相續。 也不是兩者都有,因為會導致前面分別所說的過失都出現。因為各自都不能,合在一起也不能,就像一百個盲人也看不見一樣。就像一粒沙子不能榨出油一樣,即使集合很多也不能榨出。 諸事物從過去進入現在,從現在進入未來,這是對三時的說法。從其他時間和方位都沒有絲毫生起,不住于現在,也不會進入未來。如果是這樣的話,有為法也會成為常住,因為總是存在,只是現在而已。自性雖然恒常存在但不承認事物是常住,事物不異於自性,這是由大自在的行為顯示的。這是說一切有部的總結。 如此超越三時,這與幻術有什麼區別?愚者所執為真實的這些,與幻術師所變化的大象等沒有區別,因為從因緣所生的這些都無自性。對此解釋說:識等是幻術所變現的,世間所知的由因所作的這些從何而來?滅時往何處去,應當以細微的理智來觀察。 如果問:為什麼由因所生不是真實的?答:如同等等。任何事物在因緣靠近時可見,因緣不在則不可見,依賴他者如同鏡中影像,有鏡子時可見面容,無鏡則不見。同樣,事物也是依因緣的遠近而顯現。依賴他者所作非自性,怎會有真實性? 再者,因是產生具有自他二性的事物,還是無性的,還是二者本性?對此,在因的作用之前若已存在,還需要因做什麼?因為已經完成了。第二種解釋說:若是本無,因又能做什麼?如同兔角這樣的無法,因的作用是不存在的。 那麼,難道不是從無中生起嗎?答:無法如同虛空,即使百千因緣也無法改變,因為無形體故。若說會成為有,答:非有怎能成為有?若說從非有轉變而來,答:從非有轉變而來的這個有是什麼?因為飲食等因的成熟會遮止這種說法。 若說先前無法消失後有法生起,答:在無法時有法不生起,那麼何時有法才會生起?非有的重大矛盾永遠不能在勝義中產生有法。若說將生的有法能遮遣非有,答:只要有法未生,非有就不會消除,因此在有法未生之前,先前的非有不會脫離。
།གལ་ཏེ་དངོས་མིན་མ་ལོག་པར་དངོས་ པོ་སྐྱེ།སྐྱེས་ནས་འགལ་བས་དངོས་མིན་བཟློག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་མེད་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་མིན་མ་ལོག་པར་དངོས་པོ་ལ་སྐབས་མེད་དེ། འགལ་བ་དངོས་མིན་ཡོད་ལས་སོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་འགག་ནས་སྐྱེས་པ་བཟློག་པ་མེད་པར་བཤད་དེ། དངོས་པོའང་མེད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དངོས་མིན་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར། དེ་ཅིས་ཤེ་ན། རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མིན་ཚུལ་གཉིས་མི་སྲིད་པས་སོ། །ཉེ་བར་བསྡུས་ཤིང་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རིམ་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ མེད་པས།གང་གི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་ལ་དངོས་པོའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་དེ་བས། འགྲོ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ ན་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལྟར།ཀུན་རྫོབ་རྨོངས་པ་ལའང་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཆུ་ཤིང་དང་འདྲའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པས་ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྐྱེ་བ་མེད་ལ་འགག་པ་མེད།དེ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་འདས་པ་ནི་སེམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གཉི་ག་ལ་དོན་དམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་བརྟགས་པས་སོ།།བཤད་པའི་རིགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པས་བརྫུན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་སྡུག་པར་བྱེད་ཅེས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ལམ་གྱིས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གང་རུང་ལས་ཅི་ཐོབ།གང་རུང་གི་སུ་ཞིག་ལ་ཤོར། རིམ་གྲོ་བྱས་པའམ་ཡོངས་སུ་བརྙས་པ་སུས་སུ་ལ་སླར་བྱེད་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་གང་ལས་བདེ་བ། གང་ལས་སྡུག་སྟེ་བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །གང་དགའ་བ་གང་མི་དགའ་བ་ གང་དང་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པའོ།།སྲེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཅི་ལ་སྲེད། གང་གིས་འཁོར་བ་དེ་བཙལ་བས་གཏི་མུག་ཙམ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་དོ། །དཔྱད་ན་གསོན་པའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་ཏེ་མེད་པས་སོ། །གང་ཞིག་འདིར་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་ བྱུང་བར་གྱུར།གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །གཉེན་དང་བཤེས་གང་ཞིག་གང་གི་ཡིན། གང་ལས་མི་དགེ་བ་དང་སྲིད་པར་འཆི་བའོ། །ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་བདེན་པའི་དོན་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་ལས་ བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་ངོ་།།དེ་བས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་འདྲ་བ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གང་མི་ཤེས་པས་བྱིས་པ་རྣམས་འཐབ་པའི་རྒྱུས་རབ་ཏུ་འཁྲུག་སྤྲོ་བའི་རྒྱུས་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །མྱ་ངན་དང་། ངལ་བ་དང་། སྒྱིད་ལུག་ དང་།ཕན་ཚུན་དུ་གཅོད་པ་དང་འབིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པས་བདག་བདེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཚེགས་ཆེན་པོས་འཚོ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པས་ངན་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ཤི་ནས་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་ངན་སོང་དུ་ཡུན་རིངས་ལྟུང་སྟེ། ལས་ཟད་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་བདེ་འགྲོར་ འོངས་ཤིང་བདེ་བ་མང་པོ་སྤྱད་ནས་སོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སོ། །སྲིད་པ་དེར་ནི་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་འདྲ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དོན་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་ འབྱུང་སྟེ།མུ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཉིད་མི་རྟོགས་པས་སོ། །དེར་ཡང་དཔེ་མེད་ཅིང་མི་བཟད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་། དེར་ནི་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་ཞིང་དེར་ནི་ཚེ་ཡང་ཐུང་བ་ཉིད་དོ།
如果非實在未遮遣時實在生起,生起後由于相違而遮遣非實在的話。回答說:非實在等。在非實在未遮遣時,實在無有機會,因為有相違的非實在存在。勝義中說明實在的生起滅盡後生起無有遮遣,實在也不會成為無,如同非實在不會成為實在一樣。為什麼呢?因為會成為有兩種自性的過失。唯一之中不可能有實在與非實在兩種方式。總結而說:如是依次說明無有生滅,因為無有滅盡而實在也非存在,故永遠無生無滅,因此一切眾生無有自性。 那麼世俗諦如何呢?回答說:地獄等諸趣世俗諦如同睡眠狀態中見到未生一樣,世俗愚癡中也是如此。因此世俗如夢幻,勝義是無生,觀察時如芭蕉,一切法無自性故如芭蕉無實質。因為勝義中一切法無生無滅,所以涅槃是斷除煩惱障和所知障,未涅槃是心被貪等煩惱所控制。這兩者勝義中無有差別,世俗中觀待煩惱生起等。 以所說之理,煩惱等無有生起等,故與涅槃無有差別。如是由於不知真實性而執著虛妄,自己使自己痛苦,如是所說之道,一切無自性中從任何處得到什麼?任何人失去什麼?供養或輕蔑誰對誰回報?諸法無自性故從何處有樂?從何處有苦?因為無有苦樂因。何者歡喜?何者不歡喜?為何相遇相離而努力? 貪愛是什麼?對什麼貪愛?尋求輪迴即是愚癡而已,無有自性。觀察時何為活著的世間?因為無有。誰將在此死亡?誰已經出生?誰將出生?因為是依待過去等。親友是誰?是誰的?從何處有不善和輪迴中死亡?一切如虛空,從修習真實義的殊勝究竟而生起的瑜伽士智慧中顯現。 因此如是,愿其他如我者也無疑地持取真實性。不知者愚人們以鬥爭因而激烈爭吵,以歡喜因而歡樂。憂愁、疲憊、懈怠、互相砍殺等罪業中,欲求安樂者以大艱難而活。如是以嗔恨、貪慾等造作惡行而死後,長久墮入難忍痛苦惡趣中,業盡后再再來到善趣享受諸多安樂。 欲界、色界、無色界輪迴中出現種種損害,是以無明力故。彼等輪迴中非真實的色等如是令人迷惑,為此互相違逆,因為不了知離四邊的真實性。其中也有無比難忍的痛苦如無邊大海,其中如是精進微小,其中壽命也短暫。
།གསོན་པ་དང་ནད་མེད་པ་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པས་ངལ་ བ་དང་།གཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་གི་འཚེ་བ་དང་། བྱིས་པ་དང་འགྲོགས་པས་དགོས་པ་མེད་པར་དུས་འདའ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ཚེ་ནི་དོན་མེད་པར་མྱུར་དུ་འདའ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་དཔྱོད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགྲ་གཡེང་བ་དགག་པ་དཀའོ། །དེའི་ སྟེང་དུ་ངན་སོང་ཆེན་པོར་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བདུད་བརྩོན་པར་བྱེད།དེར་ཡང་རྒྱང་པན་པ་དང་དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ལམ་ལོག་པ་མང་བས་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བ་དཀའོ། །དེ་ལྟར་ཤི་ནས་སླར་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པ་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཆུ་བོ་བཟློག་པར་དཀའོ།།དེ་བས་ཀྱེ་མ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱུད་པར་འགྱུར། གཅིག་ལས་ཐར་ཀྱང་གཞན་དུ་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སླར་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་མི་ཤེས་པས་གོང་ ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་གདུངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོ་ལ་གནས་པ།མ་རིག་པས་ལོང་བས་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་མི་མཐོང་བ་ལ། ཀྱི་ཧུད་མྱ་ངན་བྱ་བར་འོས། དཔེ་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་བློ་རྒོད་པ་འགའ་ཞིག་ཡང་ཡང་ཁྲུས་བྱས་ནས་གྲང་བའི་གདུང་བས། ཡང་དང་ཡང་དུ་མེ་ལ་འཇུག་པ་ལྟར་སེམས་ ཅན་འདི་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེ་འབར་བས་བཟུང་ཡང་བདག་ཉིད་བདེ་བར་རློམ་པ་བཞིན་གནས་སོ།།རང་ཉིད་བག་མེད་པ་མི་མཐོང་བར་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ལ་སོགས་པའོ། །འཆི་བ་དང་རྒས་པ་མེད་པའི་རོལ་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཅི་དགར་གནས་པ་རྣམས་ལ། རྒས་པ་དང་ན་བ་ལ་ སོགས་པ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་བཅོས་སུ་མེད་པའི་འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མི་བཟད་པ་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། ཕྱོགས་བཞི་ནས་རི་བཞི་བུ་ག་མེད་པ། སྲ་བ་ནམ་མཁའ་རེག་ཅིང་། ས་གཞི་རྨོ་ཞིང་འོང་བ་གང་ལ་བརྒྱུགས་ཏེ་འབྲོས་པ་སླ་བ་ བ་མ་ཡིན།དེ་ལྟར་རྒས་པ་དང་། ན་བ་དང་། གདུང་བ་དང་། འཆི་བ་བཞི། དར་ལ་བབ་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གསོན་པ་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ལ་ སོགས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་མེད་དེ། དཔེ་གདུངས་པ་རྣམས་ལ། བསོད་ནམས་ཁོ་ན་སྤྲིན་ཏེ། གདུང་བ་སེལ་བས་སོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་བདག་གི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་གོས་དང་ཟས་ལ་སོགས་པས་བདག་ནམ་ཞི་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། མངོན་པར་མཐོ་བ་བཤད་ནས། ངེས་པར་ལེགས་པ་ བཤད་དེ།ནམ་ཞིག་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོར་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ཚིག་དང་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནམ་སྟོན་པར་འགྱུར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བཤད་ནས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བཤད་དེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གུས་པས་འཁོར་གསུམ་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་ངོ་།།ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ནི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེའི་དགོངས་པའི་འགྲེལ་པ་ཁྱད་པར་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དགུ་པའོ།། །།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བཤད་དེ། བདག་གི་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཡོན་ ཏན་དང་སྐྱོན་ནི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་མཐར་ཐུག་ལ་གནས་པ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་སླད་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གོམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དགུ་གང་གིས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་ པར་དུ་བསམས་པས་དགེ་བ་བདག་ལ་གང་བྱུང་བ་དེས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་རྒྱན།ཚིགས་བཅད་ཐམས་ཅད་བློ་ལ་ལེན་པ་དང་དོན་གྱིས་དེའི་དོན་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྙིང་ལ་གནས་པས་དེ་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཐུགས་རྗེས་བཤད་དེ། ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའོ། །ལུས་ སེམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཅན་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་རེག་པའི་རྒྱ་མཚོ་སེམས་ཀྱིས་ཡིད་བདེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཐོབ་པར་ཤོག།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པས་སོ།
不應該在有益於生存和健康的事業、飢餓、口渴疲憊、睡眠、內外干擾、與愚人相處等無意義的事情上虛度光陰。因此,生命會迅速無意義地流逝,而要獲得遠離貪慾的智慧極其困難。即使遠離貪慾,要防止散亂這個禪定的敵人也很困難。 更有甚者,魔王還會努力使人墮入大惡道。在那裡由於外道和懷疑論者等邪道眾多,要斷除疑惑也很困難。如此死後再獲得暇滿難得,而遇到佛陀出世更加困難,要逆轉貪慾等煩惱群的洪流也很困難。 因此,哀哉!痛苦將會延續。因為從一處解脫又會墮入他處。再者,因他人的痛苦而痛苦,所以說,如此次第宣說,由於不知利害,越來越深陷痛苦的洪流中,被無明遮蔽而看不見自己的痛苦,真該為此悲嘆。 舉例說明:就像某些愚人一再沐浴后因寒冷的折磨,反覆投入火中一樣,這些眾生雖然被痛苦之火焚燒,卻仍然誤以為自己快樂地安住。說明他們看不見自己的放逸,如是等等。 對那些如同沒有死亡和衰老般隨心所欲生活的人們來說,衰老、疾病等可怕的、無法挽救的死亡作為先導的難以忍受的事情終將來臨。 如《教王經》所說:‘從四方來的四座山嶽,無孔隙、堅固、觸及虛空、推進地面而來,無處可逃。同樣,衰老、疾病、憂苦和死亡四者,將摧毀壯年、健康、圓滿和生命’等等。 爲了平息他們的痛苦而發願,如是等等。不僅僅是痛苦,比如對受苦者來說,福德如同雲彩,因為能消除痛苦。由此產生的我的安樂資具,衣服飲食等何時能使我平靜?說完增上生后,說解脫,如’何時’等等。 對執著事物實有的見解,何時能以世俗諦顯示言語和分別念所不能及的空性?說完智慧資糧后,說福德資糧:以恭敬心修持佈施等福德資糧,三輪體空也是如此。 智慧品即蘊,其意趣釋論《殊勝明解》品第九。 解說迴向:‘我的’等等。菩提即功德與過失增減的究竟,即真實智慧和一切智性。為此而行持即修習佈施等,趣入此道即發菩提心等九種,以此而成就。 特別思維其功德,以我所生起的善業,愿一切眾生唯以菩提行為莊嚴。誦持一切偈頌並以意義修習其義,因此住於心中,以此而成就。 說大悲:‘方位’等等。愿身心受害者獲得身體安樂之觸的大海和心意快樂的大海。菩薩的快樂是無漏的,因為以’眾生解脫’等來說明。
།དམྱལ་བ་ནི་ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་ དང་།ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་དེ་བརྒྱད་ཚ་བའི་དམྱལ་བའོ། །སོ་ཐམས་ཐམས་པ་དང་། ཀྱི་ཧུད་སྨྲ་བ་དང་། ཨ་ཆུ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཆུ་བུར་དང་། ཆུ་བུར་ཆེན་པོ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨོ་ལྟར་གྱེས་པ་དང་། པདྨོ་ལྟར་ཆེར་ གྱེས་པ་སྟེ་གྲང་བའོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་འདི་ལ་ཡོད་པས་བདེ་བ་ཅན། ས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཁོ་ན་དེར་སྐྱེ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་སྟེ། དེས་སྙིང་བརྩེ་བས་ཚ་བའི་དམྱལ་བ་ལ་ཆུ་བསིལ་བའི་ཆར་ཕབ་པས་སོ། །དེ་ལྟར་གྲང་བའི་དམྱལ་བར་ཤིན་ཏུ་དྲོ་བའི་འོད་ཟེར་ སྤྲོས་པས་སོ།།ཉེ་བའི་དམྱལ་བ་བཤད་དེ། རལ་གྲི་དང་། མདའ་དང་། མདུང་དང་། ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མ་ཅན་ནི་ལྷའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་དགའ་ཚལ་ལྟར་སྡུ་གུར་ཤོག་།ཀུ་ཏྲ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྱུ་མས་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པ། རྣོན་པོ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ། འབར་བ་ལྕགས་ཀྱི་ཚེར་མ་ཅན་ཤལ་མ་རིའི་ སྡོང་པོ་ཉེ་བའི་དམྱལ་བ་ཤལ་མ་རིའི་ནགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི།ཆོས་དང་མཐུན་པ་འདོད་པའི་དོན་སྟེར་བའི་ལྷའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་།བདག་གི་དགེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་དང་སྦྱར་རོ། །དམྱལ་བའི་ཚོགས་དག་ནི་ ཉམས་དགར་ཤོག་།ཅིས་ཤེ་ན་པདྨའི་དྲི་བསུང་དང་ལྡན་པའི་མཚོ་དང་། ཐིང་རིལ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་སྙན་འབྱིན་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཉེ་བའི་དམྱལ་བ་མེ་མ་མུར་ལ་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་འབར་བ་ནི་གཟི་བརྗིད་འབར་བར་ནོར་བུའི་ཕུང་པོར་ཤོག་།ལྕགས་ཀྱི་ས གཞི་མེ་འབར་བ་ཤེལ་གྱི་ས་གཞི་རུ་གྱུར་ཅིག་།གང་ལ་སེམས་ཅན་འདུས་པ་ཆེར་གདུངས་པས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་དམྱལ་བའི་རི་རྣམས་ནི། མཆོད་པས་བརྒྱན་པ་རྒྱལ་བ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་གྱུར་ཅིག་།མེ་འབར་བ་བསིལ་བའི་ཆར་དང་། རྡོ་བ་ཚ བའི་ཆར་དང་།མཚོན་གྱི་ཆར་ནི་དིང་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་མགོར་མེ་ཏོག་གི་ཆར་དུ་སྣང་བར་ཤོག་།འདིར་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་འདོད་པ་མི་ཉམས་པས་དམྱལ་བར་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་མཐོང་ནས་བརྒྱུགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་འཐབ་པ་ནི་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ འཕེན་པར་ཤོག་།དམྱལ་བའི་འོབས་འབར་བའི་ཟངས་མའི་ཁུ་བའི་ཆུས་གང་བའི་ནང་དུ་ནུབ་པའི་སེམས་ཅན་ཤ་ཀུན་ཞིག་པ། མེ་ཏོག་ཀུན་ད་ལྟར་དཀར་བའི་རུས་པའི་ལུས་ཅན་ནི་བདག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ལྷའི་ལུས་ཐོབ་ནས་ལྷའི་བུ་མོ་རྣམས་དང་། ལྷ་ཡུལ་གྱི་ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ཆུ་ལ་རྩེ་ཞིང གནས་པར་གྱུར།ཆུ་བོར་གཉི་ག་མཚུངས་སོ།
地獄有復活地獄、黑繩地獄、眾合地獄、號叫地獄、大號叫地獄、炎熱地獄、極熱地獄、無間地獄,這八個是熱地獄。 齒戰地獄、呼號地獄、阿鳩叫地獄、皰地獄、大皰地獄、裂如青蓮地獄、裂如紅蓮地獄、裂如大紅蓮地獄,這些是寒地獄。 因為有無漏之樂故稱為極樂,唯有深入地道者方能往生。 菩薩猶如大云,以慈悲心於熱地獄降下涼水之雨。 如是于寒地獄放射極暖光芒。 近邊地獄者,劍葉、箭葉、矛葉等葉林,愿如天界花園遊樂園般美好。 庫特拉因業力幻化而倒懸,十六指鋒利,燃燒的鐵刺樹近邊地獄中的鐵刺林中居住者,愿他們住于天界如法而行、滿足所愿的如意樹上。 以我善業力量,如后所說,與一切相應。愿地獄眾生得以歡樂。 何以故?因有具蓮花香之湖泊,及青鳥等發出悅耳鳴聲故。 以菩薩神通力,愿近邊地獄熾燃的炭火堆變成光耀閃爍的寶石堆。 愿燃燒的鐵地變成水晶地面。 眾生聚集備受煎熬的地獄諸山,愿地獄眾生見其變為莊嚴供養之佛所住宮殿。 燃燒的火雨、熾熱的石雨、兵器雨,從今以後,愿邪見者頭上現為花雨。 此處因貪心對他人財物的慾望不息而投生地獄,見財物堆而奔走相互爭鬥者,愿其轉為慈愛投花。 地獄深坑中燃燒的銅汁水中沉沒的眾生,肉身盡毀,如茉莉花般白骨之身者,愿以我福德獲得天身,與天女們在天界恒河水中嬉戲安住。 兩種河流皆相同。
།དམྱལ་བ་འདིར་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་དང་། ཁྭ་དང་། བྱ་རྒོད་རྣམས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་སྐྲག་ཅིང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་མཐོང་བར་གྱུར་ཅིག་།དེས་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སྡུག་ཏུ་མི་འཇུག་།ཤ་དང་རྐང་མར་ལ་སོགས་པའི་དུ་བ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བས་བྱས་པའི་ མུན་པ།ཕྱོགས་ཀུན་དུ་འཇོམས་པའི་འོད་ཟེར་ཡིད་དུ་འོང་བ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གྱེན་དུ་བལྟས་པས་མཐོང་ནས་འོད་ཟེར་འདི་སུའི་ཡིན་བལྟས་པས། ནམ་མཁའ་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད་འབར་བ་མཐོང་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ དང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྙོག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ།དམྱལ་བ་ལས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོགས་པར་ཤོག་།འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མཐུས་དམྱལ་བ་ལ་དྲི་བཟངས་ཀྱི་ཆུ་དང་འདྲེས་པ་པདྨའི་ཆར་འབབ་པར་ཤོག་།དེས་ཆིལ་ཆིལ་སྒྲོགས་ཤིང་དམྱལ་བའི་མེ་འཇོམས་པ་མཐོང་བར་གྱུར་ ཅིག་།དེ་བས་འདི་ཡིན་ཞེས་བདེ་བས་ཚིམ་པ་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལས་བྱུང་མི་ཤེས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མཐོང་བར་གྱུར་ཅིག་།འཇམ་དབྱངས་མཐོང་ནས་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་འབོད་དེ། ཀྱེ་གྲོགས་བདག་དིང་ནས་བརྩམས་ཏེ་འཇིགས་པར་མ་བྱེད་མྱུར་དུ་ཚུར་ཤོག་།བདག ཅག་གསོན་པ་ཉིད།གྲོལ་བ་ཉིད་གང་གི་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་དང་ལྡན་པ་མི་འཇིགས་སྦྱིན་པའི་འོད་ཟེར་ཅན་བདག་ཅག་གི་གན་དུ་འོངས་གང་གི་མཐུས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བྲལ། དགའ་བའི་ཤུགས་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བྱུང་། སྐྱེ་བོ་ ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་མ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་སོ།
愿在這地獄中閻羅的使者、烏鴉和禿鷲等可怕的眾生見到金剛手而感到恐懼。他不讓地獄眾生受苦。 肉和骨髓等煙霧上升所造成的黑暗,被普照四方的悅意光芒所消除,能生起歡喜和安樂,地獄眾生抬頭看見后,觀察這光芒是誰的, 在空中見到威嚴熾盛的金剛手,對這大神通生起清凈的信心,如同無垢般,愿與他一同從地獄中解脫。 以聖觀世音菩薩的威力,愿降下混合著香水的蓮花雨于地獄中。愿見到它發出叮咚聲響並熄滅地獄之火。 因此,愿地獄眾生因安樂而滿足,雖不知從何而來卻得見大悲者。 見到文殊師利后,地獄眾生彼此呼喚說:‘諸位道友,從今以後不要恐懼,快快來此。’ 我們得以存活,得以解脫,是因為具有五髻的童子,放射無畏施予的光芒來到我們身邊,以其威力使一切痛苦消除,歡喜的力量充分涌現。 生起圓滿菩提心,為救護一切眾生而生起如母般的悲心。
།ཁྱེད་ཅག་སྟེང་དུ་འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག་།ལྷའི་ཡུལ་ནས་བབས་པ་ལྷ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་ཅོད་པན་གྱིས་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་ལ་མཆོད་པ། འུ་ཅག་ལ་བརྩེ་བས་སྤྱན་བརླན་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཆོད་པས་དབུ་ལ་མེ་ཏོག་དུ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་ཆར་འབབ་པ། ལྷ་མོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས་འཇམ་དཔལ་གྱི་བསྟོད་པ་སྒྲོགས་པ་དང་ལྡན་པ། ཡིད་དུ་འོང་བ་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་མས་ཉེ་བར་སྤྲས་པ། འཇམ་དབྱངས་མཐོང་ནས་ད་ནི་གྲོགས་དག་ཚུར་ཤོག་ལ་སོགས་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀུ་ཅོ་འདོན་པར་ཤོག་།དེ་ལྟར་གཞུང་བརྩམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་གི་དགེ བས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ།ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ན་སྤྲིན་བདེ་བར་རེག་པ། བསིལ་བ་དྲི་བཟང་བའི་རླུང་དང་ཆར་འབེབས་པར་མཐོང་ནས་དམྱལ་བ་རྣམས་མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་ཅིག་།སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་ཅིང་སླར་ཡང་ བཤད་དེ།སྲེག་པ་དང་གཅོད་པ་དང་འབིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་མི་བཟད་པ་དང་། གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་།དེ་དང་དེར་གནས་པ་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་། ཆེན་པོ་ཀུན་གྱིས་ཆུང་བ་ཀུན་ཟ་བ། ཆུང་བ་མང་པོ་འདུས་པས་ཆེ་བ་ཡང་སྲིད། དེའི་འཇིགས་པ་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་།བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ། ཡི་དགས་རྣམས་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་རྣམས་བཞིན་དུ་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག པ།དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང་བྲལ་བ། མ་རྨོས་པ་དང་མ་བཏབ་པའི་སཱ་ལུ་དང་། དཔག་བསམ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་།འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་ཕྱག་ལས་འབབ་པ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན། སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་ ཁྲུས་བྱས་པས་ཚིམ་པར་གྱུར་ཅིག་།ཡི་དགས་རྣམས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིག་།མིའི་རིས་ལ་འང་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། སྦྲུམ་མ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་བཞིན་དུ་ན་ཚ་མེད་པར་བཙའ་བར་ཤོག་།མི རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གོས་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་ཡང་མི་ཕན་པ་མི་རུང་བས་གང་གང་འདོད་པའི་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་།རྒྱལ་པོ་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པ་རྣམས་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཕ་མ་དང་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུང་བ རྣམས་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པས་ཡི་ཆད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་སོས་པ་དེ་བས་བརྟན་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་།ཚད་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ལས་གྲོལ་བས་ནད་མེད་པ་དང་། བཅིངས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ སྟོབས་ཐོབ་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཕན་ཚུན་དུ་སྡོང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་བརྟན་པར་གྱུར་ཅིག་།འགྲོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། །གྲུ་ཆེན་ནི་གཟིངས་ལ་སོགས་པའོ། །ངོགས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ནི་ལམ་བགྲོད་པར་དཀའ་བའོ། །ལམ་གོལ་ནི་ལོག་པའོ། ། གཉིད་དུ་སོང་བ་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པས་མྱོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་མྱོས་པ་ནི་གཡེང་བ་ཆེ་བ་ལ། རྔོན་པ་དང་། ནགས་དང་། དགྲས་བགྲོད་པར་དཀའ་བ་ལས་མགོན་མེད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒན་པོ་རྣམས་ལ་ལྷ་ཡིས་བསྲུང་བར་ཤོག མི་ཁོམ་པ་ནི་སྔར་བཤད་དོ།།དད་པ་ནི་མོས་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ནི་འགྱོད་པ་མེད། །ཡིད་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེ། །ཉམ་ང་མེད་ཅིང་བརྟན་པ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་བ་དང་། །ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། །བླ་ན་མེད་པ་རང་གཞན་དོན། །མྱུར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ དག་།ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ།
你們向上看這個吧。從天界降下的數百天神以冠冕供養足下蓮花,因慈悲而眼含淚水的諸天神未受供養而於頭頂降下眾多花朵之雨,數千天女宣說文殊讚頌,以眾多悅意宮殿莊嚴,愿見到文殊后諸地獄眾生高呼’朋友們快來’等呼聲。 愿以撰寫此論所生的我的功德,使普賢等遠離煩惱障和所知障,十地菩薩們如同雲朵般安樂,見到清涼芬芳的風與雨降下時,地獄眾生生起歡喜。 愿不堪忍受痛苦而再次說道:愿平息地獄眾生難忍的燒、割、穿刺等痛苦感受,以及對閻羅使者的恐懼。愿解脫彼處的地獄、餓鬼、畜生。 大者皆食小者,小者聚集亦能勝大者,愿畜生界無此恐懼。愿餓鬼們遠離飢渴痛苦而具安樂,如同北俱盧洲人般壽命千歲,遠離非時死,具足不耕不種的稻穀和如意樹等圓滿。 愿以從觀世音手中流出的甘露之流,以數百慈悲等流沐浴而得滿足。愿餓鬼獲得清涼。 於人道中,愿盲者見色,聾者聞聲,孕婦如同佛母般無病分娩。愿人們獲得衣服等安樂,以及一切所欲利益,無有無益不宜。 愿因國王和盜賊等而恐懼者無有恐懼,愿因父母、子女等痛苦而憂惱者心生歡喜,愿因內外損害而失望者心得安慰,具足更加穩固的安樂。 愿解脫熱病等而無病,解脫種種束縛,以獲得內外力量而具足力量,遠離互相對立而穩固。 旅人等易解。大船即船筏等。岸即海岸等。憂愁即難行之路。邪路即錯誤。 睡眠、因酒等醉酒、極度醉酒即大散亂,獵人、森林、敵人難行之處無有護佑者,愿諸天守護嬰兒和老人。不閑暇如前所說。 信心即勝解:功德及無悔,心悅及大樂,無畏而穩固,殊勝而趣入,現證諸法性,無上自他利,速得諸神通,此乃勝解功德。
།ཤེས་རབ་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་དོན། །སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྫོགས་བྱེད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །བྱ་བ་དག་ལ་མ་འཁྲུལ་བ། །ཇི་ལྟ་བར་ནི ཡོངས་ཤེས་ནས།།ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་གྲོལ་བྱེད་པ། །དོན་དམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དང་། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་ཐབས། །རྟོག་པ་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་བྲལ། །ས་བོན་ལས་བྱུང་སྙིང་རྗེ་ནི། །རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི། །མི་མཐུན་ ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་བཅོམ་ན།།ཤིན་ཏུ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འགྱུར། །དེ་བས་རང་གཞན་སྡུག་བསྔལ་མེ། །འཇོམས་པར་བྱེད་པ་བདུད་རྩི་ཆེ། །སྙིང་རྗེ་གོམས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པའོ། །འགྲོ་བ་ལོ་ཏོག་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི། །ཐོག་མར་ས་བོན་དེ་མེད་ན། །བློ་ལྡན་ རབ་ཏུ་མི་འཇུག་ལ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རིང་བའོ། །འགྲོ་བ་བདག་མེད་ཤེས་ནས་སུ། །མི་བརྟན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་གཟིར། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི། །རབ་ཏུ་འཕེལ་འགྱུར་ཆུ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་སྙིང་རྗེའི་ཆུ། །འདེབས་པ་མེད་ན་ངེས་པར་ནི། །བསོད་ ནམས་ཚོགས་ནི་མི་རྫོགས་ཤིང་།།བྱང་ཆུབ་དམན་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར། །ཐ་མར་མི་དམིགས་ཡུན་རིངས་སུ། །ལོང་བྱ་ལོ་ཐོག་སྨིན་པ་བཞིན། །འགྲོ་བ་ནམ་མཁའ་བཞིན་མཐོང་ཀྱང་། །སྔར་རྟོགས་ཤུགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་འགྱུར། །དེ་དག་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་དང་བ་འདྲེན་ པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཚེ་རབས་དྲན་པས་སྡིག་ལ་འཛེམ་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་མཛོད་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཤིང་སྦྱིན་པ་གཏང་བས་སོ། །སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། །བུད་ མེད་འཚང་མི་རྒྱ་བས་དེ་ལྟར་བཤད་དེ།བུད་མེད་སྐྱེ་ལ་སྨོད་པ་གང་། །ཆགས་པ་ཆུང་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟང་། །རྟག་ཏུ་སྐྱེས་པར་སྐྱེ་བར་འདོད། །བུད་མེད་དེ་ནི་སྐྱེས་བུར་འགྱུར། །མ་རབས་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །བདག་ གི་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་བཞི་གོ་སླའོ།།གྱོ་མོ་ནི་རྫའི་བུམ་པ་ཆག་པའི་དུམ་བུ་རྣམས་སོ། །ཆོས་བཞིན་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་བྱ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ སྟོན་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་ལྔ་གོ་སླའོ། །ལས་སུ་རུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་ནུས་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གོ་སླའོ། །སེ་རབ་དགའ་བ་ ཐོབ་པར་དུ།།ཞེས་གསུངས་པས་གཞུང་འདི་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་མཛད་པར་ངེས། སྟོན་པའི་དུས་སུ་ཡང་གཞུང་མ་རྫོགས་པར་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་མཇལ་བས་དུས་དེ་ཉིད་དུ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའོ། །བདག་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནས་ཀྱང་ལ་སོགས་ པ་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གོ་སླའོ།།བསྟན་པ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང་། །ངན་འགྲོ་སྲིད་ལས་སྐྱོབ་པ་གང་ཡིན་པ། །འཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་དྲིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ལེའུའི་དགོངས་པའི་འགྲེལ་པ་ཁྱད་པར་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།
智慧世俗實相義,一切眾生利益境,趣入地道而修行,圓滿佛陀諸法業,為作諸佛事業故,于諸事業無錯亂,如實了知諸法已,安住禪定得解脫,顯明勝義諦理故,通達諸法無我性,清凈所知障礙法,無分別心離疑惑,從種子生大悲心,從自種子所生起,若無違品所摧毀,則成殊勝心自性,是故能滅自他苦,猶如甘露大妙藥,修習大悲菩提道,此為決定之因緣,眾生猶如莊稼般,若無最初種子者,智者不能入聖道,菩提之心遠離矣,了知眾生無我已,無常三苦所逼迫,緣于諸法大悲心,增長廣大如流水,若於剎那大悲水,無有播撒定當知,福德資糧不圓滿,墮入下劣菩提道,最後無緣長時中,猶如莊稼成熟時,雖見眾生如虛空,依前解力而趣入,具足彼等莊嚴相,戒律圓滿清凈持,恒時憶念宿世事,遠離諸惡業罪過,唯有虛空為藏處,彼即如是而安住,隨欲取自虛空中,佈施一切諸所需,眾生等事易了知,女身不得成佛故,如是宣說此道理,誹謗女人投生者,少欲持戒善清凈,恒常祈願生男身,彼女當得轉男身,下劣即是種姓等,我慢即是煩惱等,我之等四頌易知,瓦罐即是陶器破,隨法而行之因緣,輪迴等事易了知,為令眾生得成熟,佛陀加持鳥等中,顯示說法而出現,彼等五頌易了知,堪能即是禪定力,出家即是為趣入,解脫城邑離俗家,破戒等六頌易知,直至獲得極喜地,所說此論定最初,佛陀時期未圓滿,升空而去故如是,見彌勒尊彼時中,獲得初地之果位,我于飲食之糧食,等六頌易了知矣,教法即是教證二,‘息滅一切煩惱敵,救護惡趣輪迴苦,具足息護功德故,說為教法此二種,余教之中無此理’,是故如是而宣說,‘以誰恩德’等易知,迴向品章釋義論,殊勝明解第十終
། །།དམ་ཆོས་དྲི་མེད་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་པའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་བདག་མེད་གཉིས། །རང་ གིས་ཤེས་ནས་སྐྱེ་བོ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བྱང་སེམས་ཕན་ཡོན་གཏམ།།བླ་མེད་ཡན་ལག་བདུན་དང་བདག་ཉིད་འབུལ་བ་དང་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མཆོད་པས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསླབ་བྱ་དང་བཅས་འདིར་ནི་གསུངས་པ་ཡིན། །ལོངས་སྤྱོད་དུས་གསུམ་ དགེ་བ་བདག་ཉིད་འབུལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྙོག་མེད་བཟོད་པ་གསུམ།།བརྩོན་འགྲུས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བྲལ་སྟོབས་ཀུན་དང་ལྡན་བསམ་གཏན་སྙིང་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཤེས་རབ་གང་ཟག་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་དེ་བསྔོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ། །གཞན་ཡང་གང་དག་ཉན་ཐོས་ལམ་ནས་དབུ་མར་འཇུག་པར་ འབྱུང་མཛའ་འདི་ཡིན་ནོ།།རིགས་པ་ངོ་མཚར་བ་ལ་མཁས། །དམ་པའི་གཞལ་བྱ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ། །དྲང་པོས་ཕྲ་བར་འདྲེན་པ་པོ། །ཞི་ལྷའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྒྱལ་བ་མཐའ་ཡས་མཉེས་མཛད་ཅིང་། །ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཡུན་རིངས་སྦྱངས། །ཞི་བའི་ལྷས་མཛད་གཞུང་གི་འགྲེལ། ། བརྩམས་དགེས་འགྲོ་རྣམས་རྒྱལ་བར་ཤོག་།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་དཔལ་ཞི་བའི་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ཁྱད་པར་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རིག་པའི་འབྱུང་གནས་དབུས་འགྱུར་འཆང་གི་ཤར་ཕྱོགས་བྷ་རེན་དྲར རྒྱལ་རིགས་ལས་འཁྲུངས་ཤིང་།ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ། རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མཁས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པའི་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས་པ། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་རྒྱུད་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་གོང་ནས་ གོང་དུ་ཆེར་འཕེལ་བ།རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་པར་གྲགས་པ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བསོད་སྙོམས་པ་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་བྷ་དྲ་ལ་སོགས་པ་པཎ་གྲུབ་དུ་མའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས། ཐུགས་ཀྱི་བུམ་པ་ལེགས་པར་བལྟམས་པས་ཕྱོགས་ཕྱི་ནང་གི་ཐེག་པ་མ་ལུས་པ་ལ་མངའ་བརྙེས་ ཤིང་།སྒྲ་དང་ཚད་མའི་མིག་གིས་ཤེས་བྱའི་དེ་ཉིད་གཟིགས་པ། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཛ་ག་ཏ་ལ་བི་ཧ་རའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཤྲཱི་བི་བྷཱུ་ཏི་ཙནྡྲས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རུ་ལག་གཙང་སྟོད་འབྲིང་མཚམས་ཀྱི་སའི་ཆ་དཔལ་རྒྱ་རྟགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རང་འགྱུར་དུ་མཛད་པའོ།
無垢正法猶如攪動乳海所得之精華,即是二無我。 自己了知后,對於諸受苦眾生宣說菩提心利益之語。 以無上七支及獻上自身並供養三寶, 此處宣說二種發菩提心儀軌及學處。 獻上受用三世善業自身,清凈戒律、忍辱三者, 精進遠離違品具足諸力,禪定悲心智慧具足, 智慧所緣為人法二無我,迴向菩提。 其他從聲聞道趣入中觀者,此是友人。 善巧稀有之理, 聖者所知如大海, 正直引導微細者, 頂禮寂天足下。 令無邊佛陀歡喜, 長久修習智慧悲心, 造寂天論典註釋, 愿以此善眾產生佛。 阿阇黎聖者吉祥寂天足下所造《入菩薩行論》意趣釋《殊勝明解》者,由生於智慧源流中央持明東方婆羅門王族, 十地自在尊者文殊師利所攝受,通達五明處並以清凈戒律莊嚴, 由於善修二次第義故,道之證悟漸次增上, 爭論時代第二位一切智者,未來佛陀迦濕彌羅大班智達比丘釋迦室利跋陀羅等諸多班智達成就者之善說, 以此善充實心瓶,通達內外諸乘無餘, 以聲明與量論慧眼見到所知實相,東印度札迦達拉寺大班智達吉祥毗布底月所造圓滿。 此大班智達于如拉崗托上中邊境地帶吉祥印記寺院造此自譯。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。