菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4003聖臨終智慧經論釋般若海c3.5s

D4003

།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་ཨ་ཏི་ཛྙཱ་ན་སཱུ་ཏྲ་བྱཱ་ཁྱཱ་ན། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མ་སྐྱེས་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཉིད། །སྐྱེ་བ་བསྟན་པས་སྣང་མཛད་པ། །རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཡི། །རྣམ་པར་བཤད་པ་ཙམ་བྱ་ཡིས། །མ་ནོར ངེས་པའི་ལམ་འདོད་རྣམས།།ཚུལ་འདི་ལ་ནི་འཇུག་པར་གྱིས། །དགོས་འབྲེལ་གྱི་དོན་ཀླད་དུ་མ་བསྟན་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བསྟན་ཏེ། འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའི་མཛོད་འདི་ནི་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།དེ་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བརྗོད་པས་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དགོས་པའོ། །དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དགོས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཤུགས་ལས་ ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོག་མིན་ལྷའི་རྒྱལ་པོའི་ཁང་བཟངས་ན་བཞུགས་ཏེ། འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གླེང་གཞི་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྡུད་པ་པོའི་ཐོས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོག་མིན་ལྷའི་རྒྱལ་པོའི་ཁང་བཟངས་ན་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས།ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་འོག་མིན་པོ། །སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་པ། །རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལྡན། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྤངས། །སྟོབས་དང་མངོན་ཤེས་གང་ཐོབ་པ། །དེ་དག་ཏིང་འཛིན་དབང་བརྙེས་ནས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ འཚང་རྒྱ།།སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་འདིར་འཚང་རྒྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་སྐབས་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་ལ་སྟོན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ལ་ཕྱག་བཙལ་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་འཆི་ཀ་མའི་ཚེ་སེམས་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླེང་བསླང་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་འདིར་འཁོར་གྱི་གླེང་བསླང་བའོ། །དེའི་ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་བྱང་ཞིང་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཉིས་རྫོགས་པས་ཆུབ་པ་དང་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པའི་སྤྱོད་པ་འམ།ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ ཤེས་མངའ་བས་ན་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྟེ་ཞུ་བ་པོའི་མིང་ངོ་།།རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ཞིང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ལ། རྟག་ཆད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་བཙལ་ཏེ་འོག་ནས་ཞུས་པ་འདི་སྐད་ ཅེས་ཞུས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །ནམ་འཆི་ཀ་མའི་སེམས་ནི། སྲོག་གི་རླུང་ཕྱིར་འབྱུང་ བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་གཙོ་བོར་སྨོས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བསམ་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འདིས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། སེམས་དེའི་ངོ་བོ་ནི་གང་། སེམས་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། དེ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་བསྟན། སེམས་དེའི་ རང་བཞིན་རྟོགས་ནས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་འཆི་ཀ་མའི་ཚེ། འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཞུ་བའི་ལན་ཏེ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།

梵語:聖臨終智慧經論釋 藏語:聖臨終智慧經論釋 頂禮光明遍照尊。無生空性之體相,以示生起而顯現,大悲遍照如來尊,圓滿報身我頂禮。了義經典之論釋,今當略作此宣說,愿求無誤定道者,於此法門而趣入。 若不先說所需關聯之義,具智者將不會趣入,故當宣說。此臨終智慧乃如來心密藏,當爲宣說。能詮之語句為能詮。通達其義為所需。通達其義而證悟心性智慧獲得佛果,此為究竟所需。關聯義理因不相違而從理可知。 如是我聞:一時,世尊住於色究竟天王宮殿中,為一切眷屬說法。此說示圓滿緣起。‘如是我聞:一時’表示結集者多聞。‘世尊住於色究竟天王宮殿中’表示圓滿說者及處所支分。其中說者應知為報身。 如《楞伽經》云:‘色究竟天宮,永斷諸罪過,恒時無分別,遠離心心所,獲得力通等,彼得定自在,圓滿佛果位,化身此成佛。’ 此處說法之會眾唯對菩薩宣說,非為聲聞眷屬。 菩薩虛空藏頂禮世尊后如是啟問:‘世尊,菩薩臨終時應如何觀心?‘此為啟問。此為眷屬啟問。 其支分義為:業及煩惱、所知障凈,圓滿二種資糧故為覺悟;為一一有情于無量劫入地獄等之行,或於甚深法得忍故為菩薩。通達如虛空法性智慧故名虛空藏,此為請問者之名。 摧破一切分別相而具真實智慧,超越常斷等一切邊際之世尊,以身語意頂禮後作如下請問。世尊如前。菩薩具足律儀戒、攝善法戒、饒益有情戒。 臨終心者,雖主要指命氣外出之時,然應常時思維。‘如何觀察’者,即此心如何了知勝義諸法?此心體性為何?此心自性如何?世俗中如何顯示?通達此心自性后將如何? 世尊告曰:‘虛空藏,菩薩臨終時,應修臨終智慧。‘此為請問之答,易解故不釋。

།དེ་ལ་འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞུང་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཀའ་སྩལ་ཏེ།སེམས་འདིས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ དག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྐྱང་བའོ། །འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ ཅེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པ་ཕུང་པོ་ཁམས་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས།།གང་ཕྱིར་བློ་ཡིས་རབ་གཞིགས་ན། །རང་བཞིན་དག་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་བརྗོད་དུ་མེད། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་བྲལ་ཞིང་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ གྱིས་སྤངས་པ་ཡི།།སྲིད་པ་རྒྱུ་མེད་རང་མཐོང་ནས། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ཅི་ཡང་མེད་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་འདུས་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་འདུ་ཤེས་ བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདོད་པ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་ཡི། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་སྣང་ བ་མེད།།སེམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་སྣང་། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀྱང་མགོ་གཡུང་བསླང་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེས་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྒོམས་ན། དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་ཏེ། དེར་ཡང་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས དཔེར་བགྱི་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་གང་མཆིས་པ་དེར་དཔུང་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མཆིའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་དུ་མཆིས་པ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སེམས་དེའི་རང་ བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་ན་མི་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་ལས། སེམས་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ།གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། འཇམ་དཔལ་བྱང་ཆུབ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ན།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཏེ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་མཁའ་ཀུན་འགྲོ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། རབ་ཏུ་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པ་དེ་ ལྟར་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་བལྟ་སྙམ་པ་ལ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས་ན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། སེམས་ཅན་མི་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བས་ན་མི་ རྟག་པའོ།

關於臨終智慧,由於一切法本性清凈,故應修習無實體想等,這是廣泛闡述經文的含義。 對於如何了知勝義法的疑問,由於一切法本性清凈,故說應修習無實體想。‘關於’是指特別關照。‘臨終智慧’是指如來們在過去行菩薩行時,如下文所說的那樣的智慧。 勝義中,由於蘊界等所攝的一切法本來無生,故本性清凈。因此,能作事用的諸實體本性不成立且無自性,應修習此想。 如《楞伽經》中說:‘以智詳觀察,本性不可得,是故說彼等,無說亦無體。’ 又于彼經中說:‘遠離有無邊,遠離因緣法,見無因世間,心相續清凈。’ 如是,若本性清凈則一無所有,那麼種種顯現是什麼呢?由於一切攝於菩提心,故說應修習大悲想。 輪迴和涅槃的一切法即是自己的菩提心,而非如外境論者所許那樣存在。 如《楞伽經》中說:‘如凡夫所執,外境相非有,心如影像現,習氣令迷亂。’ 因此,對未證悟者,以緣眾生的悲心修習其苦,以緣法的悲心修習一切法無常、苦、空、無我,以及修習無緣大悲和空性。如是以大悲修習時,一切佛法皆攝於此。 如《正法集經》中說:‘世尊,譬如轉輪王之寶輪所在之處,一切軍隊皆隨之而至。世尊,如是菩薩大悲所在之處,一切佛法皆攝於此。’ 那麼此心的本性如何呢?由於本性光明故說應修習無緣想。因本性光明故應修習如虛空般於一切無所緣的想。 如《智慧光明莊嚴經》中說:‘心本性光明,雖為客塵煩惱所染,然其本性不成雜染。’ 又于彼經中說:‘文殊,菩提即是心之本性光明故本性光明。為何稱為本性光明?因其本性無有雜染故等同虛空,具虛空性且遍及虛空,如虛空般極為光明。’ 若勝義如是,則世俗中應如何觀察呢?由於一切事物無常,故說應修習於一切無執著想。因緣所生的一切事物皆是剎那性的,眾生不住而遷變故無常。

།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མི་ཆགས་པར་དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་།སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ན།།དེ་བས་མྱུར་དུ་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། སེམས་རྟོགས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མི་བཙལ་བའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་ བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཐ་སྙད་ཉེ་བར་བཏགས་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། གང་གིས་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། །གང་གིས་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པར་སྤོང་བར་ཤེས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་ཡིས་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་མིན་པས། །དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས གསུངས་པ་དང་།ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །རྟོག་པ་སྤངས་པའི་སེམས་ཉིད་ནི། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ངས་འཆད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དོན་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་པས། །དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་རབ་ལྡན་པས། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ། །རང་བཞིན་མི་དམིགས་འོད་གསལ་བས། ། མི་དམིགས་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས། །དངོས་པོ་ཅི་ལའང་མི་ཆགས་བསྒོམ། །སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ། །སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མ་ཚོལ་ཅིག་།ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། དངོས པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་དེ།མ་བྱང་བ་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་གང་ཞིག་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། བཏུང་བར་འདོད་པ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་མི་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སེམས་སླུ་བ་ཡི་སྨིག་རྒྱུ་ལ། ། ཇི་ལྟར་དཔྱིད་ཀ་གཡོ་བ་ནི། །རི་དགས་རྣམས་ནི་ཆུ་འཛིན་ཏེ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་གཞན་གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ བསྐྱེད་པ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །རྩཝ་དང་ཤིང་དང་གྱོ་མོ་ལས། །སྒྱུ་མ་རྣམ་པར་མཛེས་གྱུར་ཀྱང་། །སྒྱུ་མ་དེ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་ རྗེ་སྐྱེ་སྟེ།སྙིང་རྗེའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བས་ནམ་མཁའ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་ལོགས་ན་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྨོངས་པ་རྣམས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེན་པའི་ཆགས་པ་མི་སྐྱེད་དོ།།དེ་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །རྣམ་པར་རྟོག་ལས་གུད་ན་ནི། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་མེད་ན། །རྨི་ལམ་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་དུ། །བྱིས་པ་ཕྱོགས་བསླད་འཛིན་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དག་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ཡི། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མཚན་རྣམས་ཀྱིས། །སངས་རྒྱས་ མཚན་ལྡན་མ་ཡིན་ཏེ།།དེ་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་ཡིན་བསྟན། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་མི་བརྗོད་དོ།

因此菩薩對任何欲妙都不應貪著,應當觀修其本性為空性寂靜的自性。如涅槃經中所說:‘嗚呼,諸行無常,是生滅法,生已滅盡,寂滅為樂。’ 若問如實了知彼心之本性將成何等,則說:了知心即是智慧,應當修習不於他處尋求佛陀之想。如前所說,如實了知心性本自光明的智慧,即是假名安立為佛,除此之外別無所得佛。如金剛經中說:‘若以色見我,以音聲求我,是人行邪道,不能見如來。諸佛皆是法性,導師是法身,法性不可知,故彼不能知。’ 楞伽經中亦說:‘遠離分別之心性,即是轉依意識,由能了知諸法故,我說心即是佛。‘為喜歡簡要者,世尊說此偈:‘諸法本性清凈故,應修無實物之想;具足菩提心性故,應修大悲之想;本性無緣光明故,應修無所緣之想;一切事物無常故,應修不著一切想;心是智慧生起因,莫於他處尋佛陀。’ 由於一切法本性清凈,實物相不存在。如同愚人慾于陽焰之水沐浴飲用,菩薩不應如是觀。如楞伽經中說:‘如春日陽焰,令心生迷惑,諸鹿執為水,彼中無實物。’ 勝義中菩提心本來無生,對於未如是了悟的眾生,應如幻人對幻人生起第二幻人般修習大悲。如楞伽經中說:‘草木及蘆葦,幻化雖莊嚴,彼幻實非有,法性亦如是。‘如是修習則生無緣大悲,此乃大悲之最勝。 由於本性光明如虛空無所緣故,如同除自分別外別無成立之事物,菩薩不應如愚癡凡夫對石女兒、夢境般生起貪著。如楞伽經中說:‘離分別之外,無為無為法,如夢石女兒,愚者妄執著。’ 心離分別垢染即是真實智慧,此即名為佛,而非具相好莊嚴之色身。如楞伽經中說:‘非以諸相好,名為具相佛,彼是轉輪王,非說為佛陀。’

།སངས་རྒྱས་མཚན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་རྣམ་སྤངས་པ། །སོ་སོ་རང་རིག་ལྟ་བ་རྟོགས། །ཉེས་པ་སོ་སོར་རྣམ་འཇོམས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སངས་ རྒྱས་དེས་འགྲོ་བའི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་སྙམ་པ་ལ།དེ་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །ཉི་མ་ཟླ་བ་མེ་ཡི་འོད། །དེ་བཞིན་འབྱུང་བ་ནོར་བུ་རྣམས། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དགའ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་པ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་དང་ལྡན གང་དག་ཅིག་།འཁོར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་སྐད་ཅིག་གིས། །སྒྲོལ་བྱེད་མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པས། །འགྲོ་ཀུན་རང་སེམས་རྟོགས་པར་ཤོག་།འཕགས་པ་འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་པྲཛྙཱ་ས་མུ་དྲས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

佛陀的名號即是智慧,斷除見解的過失,證悟各別自證的見解,摧毀各種過失。如是所說。 那麼,思維佛陀如何利益眾生時,如《楞伽經》中所說:如同日月火光,如是諸寶元素,無分別而極顯現,如是佛陀佛性。如是所說。 爲了總結,世尊如是宣說之後,菩薩虛空藏等所有眷屬皆大歡喜,讚歎世尊所說。此易於理解故未詳釋。 愿具慧者眾,剎那度化如海眷屬,以此所說經典,愿眾生皆證自心。 《聖臨終智慧經釋》由堪布般若海造畢。