菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4016解深密經疏圓測 法成c3.5s dz 不全|d4016解深密經疏圓測 法成c3.5s dz 不全(續16)

從《十住解釋》中說道:由於七種事物難以成就,菩薩們的道法已經現前。《唯識論》中也與《大乘集論》所說相符。在《聖般若波羅蜜多釋》中則說是’現前地’。 由於無相作意無間斷且相續不斷地長時隨入,並與清凈地相連,因此第七地稱為遠行地,這是對第七遠行地的解釋。 如是,在此地中由於無間斷且相續不斷地隨入無相,故不同於第六地的暫時現前,又因為接近第八清凈地,具足這兩種含義,故稱為遠行地。 《解脫際經》和《解深密經》中也以義理闡明與此經所說相符。《人王所問經》中則解釋為’遠觀地’,因此其偈頌中說:‘遠觀不生初禪王,常于百千諸剎土,度脫眾生。’ 《聖金光明經》中說:由於無漏且無間斷地修習無相作意解脫和禪定,此地清凈無障礙且無阻礙,故稱為遠行地。 《聖十地經》中說:已獲得深遠寂靜無行的身語意業,且不捨求取殊勝的精進。此外,為利益眾生,法忍清凈,故稱為遠行地。 《聖大方廣佛華嚴經》中的十住品和《善戒經》中也以義理闡明與《聖十地經》所說相符。 《聖十地釋》中說:由於無相修行的努力已達究竟,超越世間和二乘出世間道,故稱為遠行地。 《莊嚴經論》中說:菩薩在第七地接近一乘道,故稱為遠行地。 若問誰是遠行者?答:由於精進修行已達究竟,故能遠行,因此稱為遠行。 《大乘集論》中說:因為是修行所生的行為究竟。世親論師所作的釋論中說:如是在此地中,修行的行為已達究竟,遠離一切相而不動,然于無相仍有勤勉,無著論師的釋論中也以義理如是闡明。 《十住釋》中說:因為遠離三界,接近法王之位,故稱為遠行地。

།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཐེག་པ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བའི་ས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཐོབ་པས་མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཀུན་དུ་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་བསྐྱོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྒྱད་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །འདི་ ལྟར་ས་འདི་ལ་རྩོལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་མི་གཡོ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས། མདོའི་ཚིག་འདི་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་འདི་ཉིད་ལས་མཚན་མ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྩོལ་བ་དག་གིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་འདི་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་དང་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡུལ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་མཚན་མ་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ཡུལ་ཏེ།དེ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུལ་དེ་ལ་གནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར། མི་གཡོ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་མ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་མདོ་འདི་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་། ། མིའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། མཉམ་བསྒོམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རྒྱལ། །གང་གཱའི་ཞིང་ལ་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུའི་མདོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་པ་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འཕགས་པ་ས་བཅུའི་མདོའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མདོ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་ཞིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་རྩོལ་བའི་འདུ་ཤེས་གཉི་གས་མི་བསྐྱོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནི་མཚན་མ་དང་རྩོལ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ས་འདིར་མཚན་མ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་མ་ཐམས་ ཅད་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་སེམས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་།ས་བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོ་ཞིང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ལ་དབང་མ་ཐོབ་ཅིང་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་ཅིང་སྦྱོར་བའི་རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ནི་ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། དང་པོ་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་ནོ།

從論典《唯識成就》中,已經達到無相住的究竟和修行的究竟,因為超越了世間和乘者二者的道路,所以稱為遠行地。由於獲得了無相無功用,不為諸相所生的煩惱所動,因此第八地稱為不動地,這是對第八不動地的解釋。如是,在此地中不為功用煩惱所動,故稱為不動地。 從論典《大乘集論釋》中譯出:對此經文以三種含義來闡釋,因此在此釋中說由於不為相、煩惱、功用所動的緣故。如是此地有二種境,第一是真實境,稱為無相。菩薩住于彼境,不為一切相的功用所動。第二是世俗境,即是一切相。菩薩雖住于彼境,但因不為一切煩惱所動,故稱為不動地。 《解脫諸相經》中所說與此經相符。《人王所問經》中則說修平等,因此其偈頌中說:‘修平等菩薩禪定王,入恒河剎土度眾生。‘《聖金光明經》中說:由於獲得無相作意修習的自在,不為諸煩惱行所動,故稱為不動地。 廣大分別應當如《聖十地經》、《大方廣佛華嚴經》等所說而了知。《聖十地經釋》中說:異熟經行已清凈,以無相無障礙故稱為不動。《莊嚴經論》中說:第八地中不為有相想和無相功用想二者所動,因此稱為不動地。 《大乘集論》中說:由於不為一切相和功用的造作所動故。從師長世親所造的釋中說:在此地中不為所有諸相和一切造作所動,且無分別智自然執行故。從師長無性的釋中說:如是一切相和一切造作不能動其心故,雖然在第七地中不為一切相所動且不生起,然而尚未獲得自然執行的自在且有功用故,而在第八地中則自然執行且無功用故,這是第七地和第八地的差別。 從論典《大乘集論釋》所譯出:以二種方式闡釋,第一與此經所說相符。第二與《大乘集論釋》中師長無性所造的闡釋相符。

།གནས་པ་བཅུའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ལྷ་དང་བདུད་དང་ཚངས་པ་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་གང་གིས་ཀྱང་དེའི་ཡི་དམ་ལས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། མི གཡོ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངང་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་མཚན་མའི་རྩོལ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་ལ་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དགུ་པ་ནི་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་རྨོངས་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ ལྟར་ས་འདི་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བློ་གྲོས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ།།མཚམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་མིའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ཤེས་རབ་སྣང་བྱེད་སྐྱེས་བུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་རྒྱལ། །གང་དག་སྟོང ཕྲག་ཞིང་རྣམས་སུ་ནི་ཅིག་ཅར་སྣང་།།ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ནི། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བཤད་དེ། འཕགས་པ་སངས་ རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ།།འཕགས་པ་ས་བཅུའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་ནི་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་སྐད་ཅིག་ཐ་དད་པ་དག་གིས་དོན་ཐ་དད་པ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དྲིས་པས་ན་སྒྲ་སྐད་གཅིག གིས་དྲིས་པ་མང་པོ་ལ་ལན་ཅིག་ཅར་འདེབས་ཤིང་མང་པོའི་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་གཅོད་པས་དེས་ན་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ས་འདིའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་སོ་སོ ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་།ཤེས་པ་ཉིད་བློ་གྲོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ནི་མིང་དང་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ནི། དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ དབང་ཐོབ་པས་ནི་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།།སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་ཐོབ་པའི་སྤོབས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

在《十地注》中說道:由於天、魔、梵天、沙門、婆羅門任何人都無法動搖他的誓願,因此稱為’不動地’。 在《唯識論》中說道:由於無分別智自然相續不斷,且不被有相造作的煩惱所動搖。 由於在一切方面說法自在,獲得無過失且極其廣大的智慧,因此第九地稱為’善慧地’,這是對第九善慧地的解釋。 ‘過失’是指過錯、障礙和愚癡。 如是,在此地中由於獲得一切方面種種說法自在,獲得無礙、廣大的智慧,因其極為善妙故稱為’善慧’。 《解脫際經》和《解深密經》中所說也與此經相符。 在《聖人王所問經》中解釋為’具光明智慧’,因此其偈頌中說:‘具智慧光明之人,禪定三地王,同時顯現於千世界中。’ 在《聖金光明經》中解釋為:如實了知眾生三聚,隨順此智慧故稱為’善慧’。《大方廣佛華嚴經》中也如是說。 在《聖十地注》中解釋為:以無礙解智力圓滿說法,為利益他人。 在《莊嚴經論》中解釋為:第九地以四無礙解智慧殊勝,於一剎那中,三千大千世界中的天、人等以不同方式、不同剎那以不同意義向此菩薩提問,能以一音回答眾多提問,同時斷除眾多疑惑,因此稱為’善慧’。 在《大乘集論》中說:由於獲得殊勝的無礙解智。 在世親論師所造的註釋中說:此地的無礙解智即是智慧,因為智慧極為善妙故稱為’善慧’。 在無性論師的註釋中說:如是獲得四無礙解智殊勝,在諸無礙解中最為殊勝,因為智即是慧,故稱為’善慧’。 其中四無礙解是:辯才無礙解等。 其中獲得法無礙解自在,則能通達一切名句。 獲得義無礙解自在,則能通達一切義理。 獲得詞無礙解自在,則善巧分別一切語言。 以辯才無礙解,則以獲得十方自在的辯才而說法。

།ས་འདི་ལ་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོག་མར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལེགས་ པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འཕགས་པ་གནས་བཅུའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེར་གསལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པའི་སོ་ སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་ལེགས་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ནམ་མཁའ་ ལྟ་བུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅུ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།འདི་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་ དུ་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གནས་ངན་ལེན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ། །མཚམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་དག་ལ་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ ཀུན་དུ་ཁྱབ་པས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་མིའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། དབང་བསྐུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྒྱལ། །ཞིང་ནི་གང་གཱའི་འབུམ་ཕྲག་དག་ ཏུ་སེམས་ཅན་མང་པོ་སྒྲོལ།།ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། ཤེས་རབ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་ཁེབས་ཤིང་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པའི་བརྗེད་བྱང་ ལས།ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དཔེར་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དཔེར་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མཐའ་མེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་ བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དཔེར་བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་ཀྱང་ཡོད། རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལམ་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་དབུ་མའི་ལམ་ ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།གསུམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཔེར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཔེར་བསྟན་པའོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཏེ་། ལམ་གྱི་མདུན་རོལ་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ ཐོབ་པ་དང་།ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་བསྒོམས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་ཐོབ་པའོ། །ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། །ཁེབས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་ནས་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

在此地,由於最初獲得前所未得的各別正智,故稱為’善慧’。在《聖十地解》中解釋說:由於智慧逐漸增上明顯,並且變得極為調柔,故稱為’善慧’。在《唯識成就論》中說:由於完全成就四種殊勝的各別正智,故能於十方善為說法。在《聖般若波羅蜜多解》中說是’通達相之智’。 由於如虛空般的隨眠身為如大云般的圓滿法身所遍覆,因此第十地稱為’法雲地’,這是對第十法雲地的解釋。如是,由我執和法執熏習的種子,因不堪能故稱為’隨眠’。因為遮蔽二種空性和無我義,經中說’如虛空’。 于彼十地中,十種法界的圓滿法身猶如大云,法界現前即是圓滿法身,由於修所生的法身覆蓋如虛空般的隨眠,故稱為’法雲’。在《解除界限經》中說:‘以如大云般的法身遍覆如虛空般的過失。‘在《甚深密意解脫經》中說:‘眾生從煩惱過失所生之身如同虛空,如來法身猶如大云遍覆眾生界而顯現說法。’ 在《聖人王所問經》中說是’灌頂地’。因此,其偈頌中說:‘灌頂菩薩四禪王,于百千恒河沙剎土度脫眾多眾生。‘在《聖金光明經》中說:‘因為如虛空般的法身和如大云般的智慧遍覆一切。’ 在堪布真實賢的筆記中說:‘所謂如虛空,是顯示三種真如的譬喻。如是虛空具有三種意義:第一,世俗諦是顯示自性法身的譬喻,因為不障輪迴。第二,無邊際是顯示極明法身的譬喻,雖已極為明顯但尚未究竟,如虛空般有清凈處,也有具塵垢等處,如同道中的法身,或者是了知中道。第三,完全清凈無塵垢是顯示聖果法身智慧的譬喻。’ ‘如大云’是顯示真如和智慧的譬喻。此亦有三種:入道前自性所得,入道后修習所得,道后究竟所得。‘於一切’是指自性所得的真如和智慧遍及一切真如義。‘遍覆’是指修習所得的真如。

། ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པས་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཁྱབ་ཅིང་འཚམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆར་པ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། དང་པོ་ནི་རྡུལ་མི ལྡང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་མདུན་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་དྲི་མ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞིང་ཉེས་པ་སྤོང་བའི་དོན་དང་ལྡན་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཡང་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ནམ་མཁའ་[(]སྟ་[,]ལྟ་[)]བུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་ས་བཅུའི་མདོ་ལས་ནི་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནི་སྤྲིན་ལས་རྣམ་པར་བཀྱེ་བའི་ཆུའི་ཕུང་ པོ་ཆེན་པོ་ནི།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་སའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་བཟོད་པའམ། བདག་གིར་བྱ་བའི་བླ་མའམ་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ དང་ཆོས་ཀྱི་འོད་ཆེན་པོ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ས་དང་པོ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ཡན་ཆད་ས་དགུའི་བར་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གིས་ཀྱང་བཟོད་པའམ། བླ་མའམ། ཡང་དག་པར་གཟུང་བའམ། བདག་གིར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་ཤུགས་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲོགས་པ་འབྲུག་སྒྲ་ཤིན་ཏུ་ སྒྲོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།རིག་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་གློག་རྣམ་པར་འགྱུར་བ། འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་རླུང་གིས་ཤིན་ཏུ་བསྐྱོད་པ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་སྟུག་པོས་ཀུན་ནས་ཁེབས་པ། ལུས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གློག་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲོལ་བ། བདུད་ཀྱི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཚར་གཅོད་པ། སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་དེ་དག་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དགེ་བའི་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་གྱི་ཆར་ཆེན་པོ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པའི ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་གྱི་མེ་ལྕེ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། ། བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐོས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཁེབས་ཤིང་ཁྱད་པར་བསྡུས་པས་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་ནམ་མཁའ་ཀུན་དུ་ཁེབས་ཤིང་གང་བ་ལྟ་བུར་ཐོས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྤྲིན་གྱིས་སྐད་ཅིག མ་གཅིག་ལ་མཚན་རེ་རེ་དང་།སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་འབེབས་ཤིང་འདུལ་བར་འོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྤྲིན་གྱི་ཆོས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ས་འདི་ལ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ།

所謂遍滿,是指究竟獲得的真如和智慧。由於遍滿真如之義,所以境和智二者互相遍滿契合。其中所謂云,即是雨,而雨具有三種含義:第一,能使塵埃不揚起,如是道前的本性智也具有清凈無煩惱的意義。第二,能洗滌污垢,如是入道者也具有斷除煩惱和過失的意義。第三,能生長苗芽,如是道后也能生長苗芽。 此外,法身如虛空,受用圓滿身如雲。《聖十地經》中說:譬如海中龍王,從雲中降下的大水聚,除大海外,其他地方無法容納、攝受或據爲己有。善男子,如是一切如來的如來秘密入處、大法光明、大法光照和大法雲,一切眾生、聲聞、緣覺以及從初地乃至住于第九地的諸菩薩都無法容納、攝受、正確領會或據爲己有,故稱為法雲地。 善男子,複次,住於法云地的菩薩,以自己願力和力量,以大悲大慈之云,發出大法光明雷音,示現神通、明咒和無畏的電光變化,被大光明風所動搖,被濃密的福德智慧雲網所遍覆,顯示種種身相的電光,發出大法雲,徹底降伏一切魔眾,於一剎那頃,能在十方前際世界微塵數量的世界中,隨眾生意樂降下善法甘露大雨,息滅一切眾生無明所生煩惱塵垢之火焰。 又以八種相狀示現圓滿成佛,為度化眾生故稱為法雲。詳細內容應如彼經所說而了知。《莊嚴經論》中說:第十地中,由於聞持三昧陀羅尼門所熏習的一切因遍覆並攝於識基中,如雲遍覆虛空,以聞法所熏習之云,於一剎那間從每一相好、每一毛孔中降下無量無邊之法雨,令所化眾生滿足,因與云之法相應,故稱為法雲地。 又說是為圓滿法身故。在論師世親所造的註釋中說:在此地中,緣一切雜染法的智慧如大云。

།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནི་ཡོངས་སུ་དང་བ་ལྟ་བུ་དག་ཤེས་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱིས་ ཆུ་ཡོངས་སུ་སྦེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོས་ནམ་མཁའ་ཁེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་འགེགས་ཤིང་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་འཁྲིགས་ནས་ནམ་མཁའ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་འདིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།།འདིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདྲེས་པ་དམིགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ནི་ཆུ་གཙང་མ་ལྟ་བུའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་སྦེད་པར་ནུས་པས་དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱིས་ཆུ་སྦེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཁེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མུ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཁེབས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཁེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅོད་པ་དང་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་ཆུས་ཀུན་དུ་འགེངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་དེས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས་ཚིག་མི་མཐུན་ཡང་དོན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི། ཆོས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡོན་ཏན་མང་པོའི་ཆུ་སྦེད་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ ལེན་འགེགས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། །དང་པོ་ནི་ཆོས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆུ་སྦེད་པས་ན་དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ།།གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནི་ཆུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་སྦེད་པར་ནུས་པས་དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱིས་ཆུ་སྦེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་འགེབས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོས་ནམ་ མཁའ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་འགེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད། ཁེབས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཁེབས་ པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པའི་དོན་དང་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།གསུམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ནམ་མཁའ་ཆུས་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བར་འགེངས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།

猶如陀羅尼門和三摩地門完全清凈,此智慧能夠圓滿生起,譬如雲遮蔽水一般。又如大云遮蔽虛空一般,緣取一切雜染法的智慧也能遮止並息滅廣大的障礙。 所謂圓滿法身,如同大云密佈遍滿虛空一般,此智慧也能圓滿並遍滿菩薩們所依的法身。此中’圓滿’是指遍滿之義。 在無性論師的註釋中說:由於緣取雜染,既非緣取雜染,也非了知一切法,而是以緣取雜染了知一切法。由於此外別無他法,所以緣取包含經典等一切法,了知一切法共相境界的智慧如同云。三摩地和陀羅尼門如同清水。由於智慧能夠遮蔽,譬如雲遮蔽水一般,因為能生起殊勝功德力的緣故。 又如雲遮蔽覆蓋虛空一般,緣取一切攝集法的智慧也能遮蔽覆蓋如虛空般廣大無邊的煩惱障和所知障。此中’遮蔽覆蓋’是斷除和舍離的意思。 又如雲以水遍滿虛空一般,此智慧也能圓滿功德資糧源泉的法身。 《大乘集論》註釋雖有文字不同,但意義並無差別。在《唯識成就論》中說:由於大法智慧云能遮蔽眾多功德之水、遮止如虛空般的隨眠、圓滿法身,故稱為法雲。 此中有三種含義:第一,大法智慧云遮蔽種種功德之水,故如大云。其中緣取一切雜染法的智慧如同大云,陀羅尼和三摩地門如同水,由於智慧能夠遮蔽,譬如雲遮蔽水一般。 第二,遮蔽如虛空般的隨眠,譬如大云遮蔽覆蓋虛空一般,緣取一切雜染法的無住智慧也能遮蔽覆蓋如虛空般廣大無量的煩惱障和所知障二障。此中’遮蔽覆蓋’具有遮障和斷除的含義。 第三,為圓滿法身,譬如大云以水極為清涼地充滿虛空一般,緣取一切雜染法的智慧也能圓滿成為無量殊勝功德源泉的法身。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་གཏན་དུ་སྤངས་པས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དུ་གྱུར་པས་ཅིག་ཅར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ དག་སྤངས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ནི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །ས་ནི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་ པ་ལས།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བདག་ཉིད་བློ་བྱེ་བ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཉིད་ལོག་པ་དང་འདྲ་བ་ལས་ པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།ས་ནི་གནས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་ ལོངས་སྤྱོད་པས་དགོངས་པ་རོ་གཅིག་པ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་སད་པར་མཛད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བརྙེས་པས་གཉིད་ལོག་པ་ལས་སད་པ་དང་མཚུངས་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བརྙེས་ པས་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ།དོན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་གནས་སུ་ སྤངས་པས་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་སད་པར་མཛད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སྔར་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་མཇུག བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

由於永遠斷除了煩惱障和所知障的極其微細種子,無有執著、無有障礙,於一切種相中,從所知境界中現前圓滿證悟,因此第十一地稱為佛地。這是對第十一佛地的詳細解釋。 如是,第一剎那成為金剛喻定無間道,頓時斷除二障極其微細的種子。由於斷除煩惱障故稱為無執著,由於斷除所知障故稱為無障礙。第二剎那成為解脫道后,於一切種相中從所知境界中現前圓滿證悟,即是與四智相應的心分,故稱為現前圓滿證悟。 其中’佛地’一詞,‘佛’具有五種含義,‘地’具有三種含義。因此在佛地釋論中說:‘其中所謂佛地,即具足一切種智,遠離煩惱障和所知障的一切法,從一切相中自心開悟,如同使一切眾生從睡夢中覺醒,猶如蓮花開放,故稱為佛。地即是住處、境界和攝持,即是清凈法界、大圓鏡智、平等性智、妙觀察智、成所作智圓滿受用,意趣一味融合等,由於是佛的住處、境界和攝持,故稱為佛地。’ 其中五種含義是:具足勝義諦和世俗諦的智慧,通達勝義諦和世俗諦的境界,令自他覺醒,以及遠離無明。由獲得慧解脫而等同從睡夢中覺醒,因為已斷除欲貪。由獲得心解脫而等同蓮花開放,因為具足這五種含義故稱為佛。 此經中說明具有四種含義:第一是遠離障礙,即如經中所說’由於永遠斷除極其微細的煩惱障和所知障’。第二是具足二種智慧,即眾生空性和法空性的智慧,如經中所說’無執著和無障礙’。第三是通達勝義諦和世俗諦的境界,即如經中所說’一切種相中所知境界’。第四是具足令自他覺醒,即如經中所說’現前圓滿證悟’。 其中三種含義是成為一切的住處、境界和攝持,應如前文所述理解。另外,在聖佛地經中說:‘佛地由五法所攝,即清凈法界和四智。‘如彼經中廣說。此處為總結而說’第十一稱為佛地’。

།མཚམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྤངས་ནས། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་བག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུའི་འགྲེལ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །། @##། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས། གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དུ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་གསུམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལས་བརྩམས་ནས ས་རྣམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཞུ་བ་གསོལ་པ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས། གནས་ངན་ལེན་ དུ་ཞིག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལགས་ཞེས་ཞུའོ།།ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི། མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི མདོ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལེའུ་ལས་ནི་མིང་བཀོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་ པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་།གནས་ངན་ལེན་བཅུ་གཅིག་ཅེས་སྟོན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལས་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ འོག་མ་དྲུག་གིས་ནི་རྐྱེན་གྱི་སྐྱེ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་མ་དྲུག་གིས་ནི། སྲིད་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ བྱེད་དོ་།དེ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དེ་བརྟགས་ན་སྐྱོན་རྣམ་གསུམ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པའི་དཔེ་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མེད་པས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་ཁུངས་སུ་བསྟན་པ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་ཤི་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་པ་མེད་ པས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་དངོས་པོའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་སྟོན་པས་སོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་མདོ་འདི་དག་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པར་འདིར་ནི་དེ་དང་སྦྱར་ནས་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ གསུངས་པའི་ཚིག་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་། རིགས་ཀྱི་བུ་ས་དེ་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ ནི་གཉིས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏོ།

從《解除界限經》中說:斷除煩惱障和極其微細的所知障后,無執著、無障礙,從一切種類的所知障中現前圓滿證得菩提,因此第十一地稱為佛地。 從《解釋甚深密意經》中說:遠離一切極其微細的習氣和一切境的所知障習氣后,無執著、無障礙,於一切法獲得自在,因此第十一地稱為佛地。 廣大分別應當如《聖十地論釋》、《大乘集論釋》朗吉時所譯和《瑜伽師地論》中所說般了知。 《聖解深密經》第五十五卷,菩薩觀世自在又向世尊如是請問:‘世尊,于彼諸地中有幾種愚癡,有幾種違品粗重?‘此下是第三,從二十一種愚癡開始宣說諸地的差別。 這又以兩種方式宣說:請問和回答。這是首先請問十一地中有幾種愚癡,有幾種粗重成為違品。 關於這些愚癡和粗重,在諸論典中各自解釋不同。《解除界限經》、《解釋甚深密意經》和《瑜伽師地論》與此經所說相符。 《聖金光明經》清凈品中僅列舉名稱而無詳細解釋。 在論典《大乘集論》朗吉時所譯和阿阇黎世親所造的註釋中也說有二十二種愚癡和十一種粗重。其中前八種愚癡成就四種相應的生死,其後六種成就緣起生死,再后六種成就有漏生死,最後兩種成就無漏生死。 這稱為變異異熟的粗重,如是解釋。 此處若檢視《大乘集論釋》朗吉時所譯有三種過失:第一,印度的《大乘集論釋》原本中並無如此分類;第二,在《聖解深密經》的根據中並未說明四種生死;第三,所知障不會成就事物的死亡轉變和變異死亡。 在《唯識成就論》中廣說這些經典,此處應當與之結合解釋此經所說的這些文句。 世尊對菩薩觀世自在說:‘善男子,于彼諸地中有二十二種愚癡和十一種違品粗重。‘此下是第二,如來如實回答。

།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ ནི་དང་པོ་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པས་མདོར་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ས་དང་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ དང་།ངན་སོང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ ལེན་རེ་རེ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ།འདི་ནི་ས་དང་པོའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ལེན་བསྟན་པའོ། །ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ས་དང་པོའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམ་པའོ། །ངན་སོང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་ རྨོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ངན་སོང་བའི་ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་འབའ་ ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྒྲིབ་པ་རྣོན་པོ་དང་། རྟུལ་པོའི་ཕྱོགས་གཉི་གས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་གཉིས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣོན་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གང་ ཟག་དང་ཆོས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྟུང་བ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣོན་པོ་དང་རྟུལ་བ་གཉིས་ཀ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡིན་ན། རྨོངས་པ་གང་ གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བསྟན་ལ། དུས་མཚུངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གི་གཞུང་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་གང་གི་ངོ་བོ་བྱེད་པར་སྟོན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་སློབ་ དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དེ།དང་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཉིས་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྤོང་བས་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་སྤོང་བས། འཕགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉི་གའི་ས་བོན་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲུབ་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ངེས་པར་ཅིག་ཅར་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་དུས་མཚུངས་པ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་ཅིག་ཅར་གྲུབ་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།

此復分為三種:略說、分別廣說、從’善男子’以下顯示愚癡等所說之密意。此中初者,於十一地中有二十二種愚癡及十一種違品習氣,是為略說。 如是于初地有二種愚癡:執著補特伽羅及法之愚癡,惡趣雜染之愚癡,及其習氣違品等,此為第二分別廣說。 於十一地中每一地各有二種愚癡及一種習氣,共分十二種。此為初地二種愚癡及習氣之宣說。 此二種愚癡于《唯識成就論》中有二種解釋:有說愚癡分類略說為愚癡,如是初地二種愚癡中,執著我者是凡夫之修習。惡趣雜染愚癡者,是惡趣諸業及果等。當知愚癡分類亦是愚癡,後者亦當如是配。 有說唯說愚癡,故說利鈍二分皆生二種愚癡。其中為五種利障所愚者,是執著補特伽羅及法之愚癡。為五種墮所愚者,是惡趣雜染愚癡。 若問:若如是利鈍二者皆是愚癡,則為何愚所攝?答:就隨行而言說為煩惱,就同時而言說為愚癡。 若問:護法論師之論典如何顯示凡夫性障之體性?答:護法論師自說有二種:初者就真實義而言,二障中遍計所生者,二乘現證見道時唯斷一種而得聖性。菩薩現證見道時斷二種而得聖性。 第二,于真實見道現前時,彼二障種子必不同時成就,如明暗決定不俱生,如秤桿高下同時,諸相違法之理亦復如是,故無同時成就二體性之過失。

།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཚེ་ ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྐྱེད་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ངོ་བོ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཚེ་ ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེའི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་མ་སྤངས་པས། དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྐྱེད་ནས། དེའི་ཕྱོགས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའི་འདུས་མ་བྱས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡང་དག་པའི་ དོན་དུ་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ན་ས་བཅུ་ལ་སྒྲིབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། མཚམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་གི་ཉེས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ནི། གནས་ངན་ལེན་ཞེས་སེམས་གཉིས་ལ་ གནས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་ཚིག་ཐ་དད་པར་འབྱུང་ཡང་དོན་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་ཡང་དག་བདེན་པས་དེ་ལྟར་བཞག་པ་ཡིན་ གྱི།རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་ཉིད་ལས་དེ་སྐད་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སམ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་ བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ལ་ཞུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་སྤངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ཉིད་སང་པ་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་མ་ཡིན་ཡང་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། འོག་ནས་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་ འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ས་གཉིས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ས་པའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་དང་སྦྱར་ན། དེ་ལས་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཡིན་པའོ།།ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འཁྲུལ་བའི་ཉེས་པའི་ལས་གསུམ་པོ་དག་གང་ཡིན་པའོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་མི་རྟོག་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྔ་ མའི་དོན་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མའི་དོན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལས་སློང་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ལས་མི་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་རྨོངས་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ ལས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ།།ས་གསུམ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ པ་འོད་བྱེད་པའི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ།

在無間道時雖然沒有煩惱種子,為何還需要生起解脫道呢?因為斷除煩惱后現證滅諦時的心識有差別,以及爲了斷除其方面的習氣自性,以及在無間道時雖然沒有煩惱種子,但是尚未斷除其不堪能性,爲了完全斷除它而生起解脫道,現證其方面各別觀察的無為滅。 有些人說,就真實義而言雖然包括兩種障,但在經典和論典中只是針對十地的所知障而言,所以是菩薩應當斷除的。 關於習氣,在諸論典中有不同的解釋。在《解脫經》中說是十一種違品過失。在《甚深意趣解釋經》中說是十一種違品。在《聖金光明經》中說習氣是安住於二心。雖然在諸論典中用詞不同,但意義並不相違。 在論典《大乘集論釋》藏譯中出現’習氣異熟’的說法,是譯師楊達登巴如此安立的,在梵文原本中並沒有這樣的說法。在《唯識成就論》中說有兩種。因此在該論中所說的習氣是指這兩種,或者是由此產生的不堪能性。 例如說入二定者斷除苦根,雖然苦根本身不是現行的種子,但稱為習氣,這裡也是如此。下文中所說的習氣也應當如此理解。 第二地有兩種愚癡:對微細罪過的迷惑和對種種業道的迷惑,其習氣為違品,這是說明第二離垢地的障礙。 若對照《唯識成就論》,其中有兩種解釋:有人說對微細罪過的迷惑是俱生的一分,對種種業道的迷惑是由此產生的三種過失業。有人說只是由此產生的不思議業的迷惑。 前說的意思是表明兩種迷惑都是迷惑。后說的意思是按次第表明發起業的迷惑和不思議業的迷惑,前面所說的這兩種迷惑是十種障中的邪行障。 第三地有兩種迷惑:對欲貪的迷惑和對聞所成圓滿的迷惑,其習氣為違品,這是說明第三發光地的障礙。

།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་དང་བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་སྔོན་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་ལན་མང་དུ་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་འཐོབ་པས་དེས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་ པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་གཟུངས་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་སྒྲིབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ས་བཞི་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡོད་དེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་བསྡུས་པའོ། །ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པའི་སྲེད་པས་གཉིས་ཀྱང་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་འདི་ནི་སྒྲིབ་པ་བཅུ་ལས་བཞི་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་དམན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ལ་མ་བྱས་པར་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་ས་བཞི་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ་། ས་བཞི་པར་ཞུགས་པ་ནི་གཏན་དུ་སྤང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་སྔོན་ཕལ་ཆེར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ངང་གིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ བདག་ཉིད་དང་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པའི་མིང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ས་བཞི་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དེས་གཏན་སྤོང་བར་བྱེད་པས། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ། ས་བཞི་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དག་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གཉིས་པོ་དག་གཏན་དུ་བཅོམ་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ལྡན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་གདོད་ཀུན་ཏུ་ མི་འབྱུང་ལ།ས་བདུན་པ་ཡན་ཆད་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་གནོན་པ་ལ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཡང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་དག་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ས་བཞི་པར་ཞུགས་པའི་ ཚེ་གདོད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།

從《唯識成就論》中,所謂欲貪的愚癡,是指障礙殊勝禪定和修所生慧的,由於之前多次與欲貪共處,故稱為欲貪。此處由獲得殊勝禪定和修所生慧而斷除欲貪,因為要制伏從無始以來隨之而生的習氣。 所謂總持圓滿的愚癡,是指此處障礙總持、聞慧和思慧的,如是所說,顯示不住於二種愚癡的障礙。 第四地有兩種愚癡:入定貪著的愚癡和法貪的愚癡,以及其粗重為違品,這是顯示第四焰慧地的障礙。 從《唯識成就論》中,所謂入定貪著的愚癡,是指此處具有禪定貪著的。所謂法貪的愚癡,是指此處具有法貪的,為所知障所攝。 由斷除二種愚癡,煩惱貪著二者也不再生起,如是所說。 另外,從彼論中說,這是十種障礙中的第四種微細煩惱現行障,是所知障俱生的一分。 由於與意識俱生的我見等,攝為最為低劣的行相,以及不作意也可緣取,與現行相違故稱為微細,如是解說。應知以三種義顯示極其微細的意義。 彼障礙第四地的菩提分法,入第四地時永斷。之前多分由意識自然生起我執等的自性,如同一體而生起,故說為煩惱之名。 此處於第四地獲得無漏菩提分法而永斷,故我見等也不再生起。 初地、二地、三地的佈施、持戒、忍辱修習是與世間相同,而第四地獲得菩提分法者是出世間,故永斷二種我見。 若問如何知此與識及染污意相應?由於我見等與無漏道不相應,且八地以上才不生起,七地以下仍會生起並作為煩惱所依,又此為粗而彼為細,制伏有先後之故,此唯與意識相應。 以我見等言詞,攝無始時來的所知障、入定貪著和法貪,入定貪著和法貪於三地也增長,故入第四地時才永斷,因為與菩提分法極不相應。

།ས་ལྔ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་པ་ ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་བར་དཀའ་བའི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། འདི་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་གསུམ་ལས་འདིས་ནི་ལྔ་པ་ཐེག་པ་དམན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་ པར་བྱེད་པས་ཐེག་པ་འོག་མ་ས་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་ཞིང་འགོག་པས་སོ།།དེས་ས་ལྔ་པའི་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། ས་ལྔ་པར་ཞུགས་པ་ན་གདོད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། ས་ལྔ་པ་ལ་ནི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་ དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉིད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ས་དྲུག་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས།འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་ ཏུ་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ལེན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒྲིབས་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ དང་པོས་ནི།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་སྒོ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཕྱི་མས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ། །སྒྲིབ་པ་བཅུ་ལས་འདི་ནི་དྲུག་པ་མཚན་མ་རགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའོ། །དེས་ས་དྲུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། ས་དྲུག་པར་ཞུགས་པ་ན་གདོད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ས་བདུན་པ་ལ་ ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བའི་སའི་ སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་སྐྱེ་བ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ཕྲ་མོའི་མཚན་མ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་འཇུག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་འགག་པ་ཞེས་བསྡུས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།

第五地有兩種愚癡:以一向不趣向輪迴作意的愚癡,以及以一向趣向涅槃作意的愚癡,以及其習氣為違品,這是說明第五極難勝地的障礙。 在《唯識論》中,這依次是對輪迴極度厭離和對涅槃的信解。在三障中,這是第五小乘涅槃障,由所知障俱生分導致極度厭離輪迴,而趣向涅槃,如同下二乘一樣因苦而厭離,而趣向寂滅。 這障礙第五地的無差別道,如說入第五地時才開始斷除。在第五地中,由修習四諦而趣入彼等四諦中染凈因果無差別之道,因此斷除不趣向性和趣向性的愚癡。 第六地有兩種愚癡:對諸行流轉現前觀察的愚癡,以及多相現行的愚癡,以及其習氣為違品,這是說明第六現前地的障礙。 在《唯識論》中,‘對諸行流轉現前觀察的愚癡’是指執著有染污性,因為諸行流轉為染污分所攝。‘多相現行的愚癡’是指執著有清凈性,因取清凈相。多相現行是指不能多次安住于無相觀。 其中第一愚癡執苦諦和集諦為輪迴之門。后一愚癡執滅諦和道諦為清凈相之門。在十障中,這是第六粗相現行障,由俱生分執著染污和清凈相為有。這障礙第六地的染凈無相道,入第六地時才開始斷除。 第七地有兩種愚癡:細相現行的愚癡,以及一向作意無相方便的愚癡,以及其習氣為違品,這是說明第七遠行地的障礙。 在《唯識論》中,‘細相現行的愚癡’是指執著有生者,因為執著細微流轉相為生。如是執著從諸緣中有生滅的流轉,雖然就真實義而言攝於滅,但暫時只說生。

།གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་མཚན་མ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་གཉེར་བའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་འགག་པ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ དུ་འཛིན་པ་སྟེ།ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཅིང་། གཅིག་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་མི་ནུས་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ མཆོག་བསྐྱེད་པའོ།།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་འདི་ནི་བདུན་པ་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པས་སོ། །དེས་ས་ བདུན་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ།ས་བདུན་པར་ཞུགས་པ་ན་གཏན་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་བ་ཀུན་དུ་ རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡང་འདིར་ མཚན་མ་ལ་མི་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།འདིས་ཀྱང་ཞིང་དང་མཚན་མའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་རང་གི་ངང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་ཕྲ་མོ་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།སྟོང་པ་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཕྱིས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་འདི་ནི་བརྒྱད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །སྔ་མའི་ས་ལྔ་ པོ་དག་ལ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་མང་ལ།མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཉུང་ངོ་། །ས་དྲུག་པ་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཉུང་ལ། མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་མང་ངོ་། །ས་བདུན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་མོད་ ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངང་གིས་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་སྟོང་པར་མི་ནུས་སོ། །རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྩོལ་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་པར་ཞུགས་པ་ན་གཏན་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་གཏན་ དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དབང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ས་དགུ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། སྤོབས་པ་ ལ་དབང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ དང་།གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་བསྟན་པ་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཟུངས་ལ་དབང་ཐོབ་ པས་དོན་གཅིག་གི་ནང་དུ་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

又從彼經中說到’執著于無相一味的愚癡’,即是執著于有能滅者,因為執著于有違背次第的細微相。如同于緣起中執著有違背次第的相,雖然不能近修一味無相作意,但能生起殊勝的空性行。 在十種障礙中,這是第七種細微相普遍生起的障礙。即由所知障俱生的一分,執著有生滅細微相普遍生起。此障礙第七地無相殊勝道,入第七地時永斷此障。 第八地有兩種愚癡:無相作功用愚癡和于相自在愚癡,及其隨眠違品,這是說明第八不動地的障礙。 在《唯識論》中說到無相作功用愚癡和于相自在愚癡,因為此地不能自在於相,此地也攝於剎土和相的一分,第八地以上唯一無漏道自然生起,三界煩惱不再生起,但有情意中仍有微細所知障生起。因為空性智慧的果無有違品故。其中’空性智慧的果’是指由空性智所成就的后得智和滅盡定。 在十種障礙中,這是第八種無相作功用障,即由所知障俱生的一分,無相修習不能自然趣入。前五地中有相修習多,無相修習少。第六地有相修習少,無相修習多。第七地雖然恒時相續一味無相修習,但仍有功用,因為對無相有功用,不能自然于相而空。此功用障在第八地無功用道故,入第八地時永斷,由永斷故獲得二種自在。 第九地有兩種愚癡:于無量法教、無量法句文字及漸增智辯陀羅尼自在愚癡,以及於辯才自在愚癡,及其隨眠違品,這是說明第九善慧地的障礙。 在《唯識論》中說到’于無量法教、無量法句文字及漸增智辯陀羅尼自在愚癡’中,‘法教及無量陀羅尼自在’是指無礙解,因為獲得所詮陀羅尼自在,能於一義中顯示一切義故。

།ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཡི་གེ་གཅིག་གི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ ནང་དུ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། སྒྲ་སྐད་གཅིག་གིས་ཕན་ཚུན་ངེས་ཚིག་རྣམ་པར་བཤད་པའི་གཟུངས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ སྒྲ་སྐད་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོབས་པ་ལ་དབང་བ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤོབས་པ་ལ་དབང་བ་ཞེས་པ་ནི། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། དབང་པོ་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་དབང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་དགུ་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་འདི་ནི་དགུ་པ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མ་མོས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་མ་མོས་ཤིང་རང་གི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་མོས་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེས་ས་དགུ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་། ས་དགུ་པར་ཞུགས་པ་ན་གཏན་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ས་བཅུ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གསང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པ་ ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ནི་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ལས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གསང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཆོས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་དང་། ཡོངས་སུ་སྦ་བར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་ གཅིག་གིས་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པས་སོ།།དེས་ས་བཅུ་པའི་ཆོས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲིན་དང་། ཡོངས་སུ་སྦས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། ས་བཅུ་པར་ཞུགས་པ་ན་གཏན་དུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ཀུན་ ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་ པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所謂’無量法句文字陀羅尼自在’,是指對於法的各別正確認知,由於獲得言說陀羅尼自在力,故能在一個字的名稱、詞句和文字中顯示一切名稱、詞句和文字。 所謂’智慧辯才陀羅尼自在’,是指對於詞義的各別正確認知,由於獲得以一種語言互相解說詞義的陀羅尼自在力,故能在一種語言中顯示一切語言。 關於’辯才自在愚癡’,‘辯才自在’是指對於辯才的各別正確認知,因為善於瞭解根機並精通說法。 對於這四種自在力的障礙,應當了知是第九地的障礙所攝。在十種障礙中,這是第九種不樂利他障,因為由所知障俱生的一分,使得對利益眾生的事業不樂精進,而樂於精進自利。 這些障礙遮蔽第九地的四種無礙解,入第九地時永遠斷除。 第十地有兩種愚癡:對大神通的愚癡,以及對微細秘密悟入的愚癡,其習氣為違品,這是說明第十法雲地的障礙。 在《唯識論》中說:所謂’對大神通的愚癡’,是指在此對事業的實際作用起障礙者。所謂’對微細秘密悟入的愚癡’,是指在此對大法智雲和所應秘密之事起障礙者。 在十種障礙中,這是于諸法未得自在障,因為由所知障俱生的一分,使得不能獲得諸法自在。 這些障礙遮蔽第十地的大法智雲和秘密所生的事業,入第十地時永遠斷除。 如來地有兩種愚癡:對一切所知極微細執著的愚癡,以及極微細礙的愚癡,其習氣為違品,這是說明第十一如來地的障礙。 在《唯識論》中說:所謂’對一切所知極微細執著的愚癡’,是指在此所說的微細所知障。

།ཐོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དེ་། དེའི་ ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས།དེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཅིག་ཅར་སྤངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་འདི་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། ས་འདིར་ཆོས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འདིར་ལྷན་ཅིག སྐྱེས་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དང་ལྡན་པ་དང་།རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། དེ་དག་ཅིག་ཅར་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། གནས་ངན་ལེན་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་གསུམ་པ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས པའི་དགོས་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །འདི་ལྟར་ས་བཅུ་གཅིག་རྣམ་པར་གཞག་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་འཆིང་བ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཆིང་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས གསུངས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གྱ་ནོམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཡོངས་ སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བགྱིད་ པ་ལགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་སྤྱིར་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གཞན་ལ་ ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།གཉིས་པ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་དྲལ་ཞིང་དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཐིབས་པོ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའོ།

所謂’極其微細的障礙和遍一切愚癡’,是指一切自然生起的煩惱障種子。因此在《阿毗達磨集論》中說:‘當證得菩提時,同時斷除煩惱障和所知障,成為阿羅漢和如來,因為獲得大涅槃和大菩提。’ 在十種障礙中,這是單獨分出的一種障礙。因此在《唯識成就論》中說:‘雖然在此地獲得法自在,但因仍有餘障,故不稱為究竟。此處具有俱生所知障的微細相和自然生起的煩惱障種子,當金剛喻定現前時,同時斷除這些障礙而入如來地。’ 詳細的分類應當如《相品》中所說般了知。‘善男子,為二十二種愚癡和十一種隨眠故建立諸地’,此下是第三部分,顯示宣說愚癡等的必要。 這又分為兩部分:顯示宣說愚癡等的意趣,以及顯示遠離菩提繫縛。這是第一部分。意思是為建立十一地故而宣說愚癡和隨眠。 ‘無上正等菩提是不具有這些繫縛的’等,顯示無上菩提遠離諸繫縛。這也分為兩部分:如來自說和菩薩讚歎。這是第一部分如來自說的顯示,即在最勝正等覺的階段中,完全斷除愚癡和其隨眠。 菩薩觀世自在也如是白佛言:‘世尊,無上正等菩提極其稀有,具大利益,能成就果報’等,這是第二部分顯示菩薩的讚歎。 這又分為兩部分:總說和別說,這是第一部分總的讚歎。這又分為兩部分:第一、成就大利益是利他功德;第二、成就大果報是自利功德。 或者說,因為能獲得菩提故稱為大利益;因為能獲得涅槃故稱為大果報。或者說,所斷的所知障稱為大利益;所斷的煩惱障稱為大果報。 ‘諸菩薩如是廣破愚癡大網,如是超越隨眠稠林,而現證無上正等菩提’,這是第二部分別說讚歎。

།མདོའི་ཚིག་འདི་ལ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་བྲལ་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལ་འགེབས་ཤིང་དཀྲི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དྲ་བ་ལྟ་བུར་བསྟན་ཏོ། །གནས་ངན་ལེན་མང་བས་ཐིབས་པོ་ལྟ་བུར་ བསྟན་ཏོ།།བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་བསྟན་པ་དང་། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ བརྗོད་པའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན ཆད་ནི་བཞི་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་ལན་དུ་གསུངས་པའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞུ་བ་གསོལ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལན་དུ་ཡང་དག་པར་ གསུངས་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གྲངས་སྨོས་ནས་ལན་མདོར་གསུངས་པ་དང་། གྲངས་བཞིན་དུ་མིང་དུ་བཀོད་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ས་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ།འདི་ནི་དང་པོའོ། །གྲངས་སྨོས་ནས་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པར་ལན་མདོར་གསུངས་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཐུ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་གྲངས་བཞིན་དུ་མིང་བཀོད་པའོ། །འཕགས་ པ་མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཀྱང་བཀོད་པ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཏེ། དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ གོང་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྒྱད་ལ་སྤྱིར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་ལས་སྤྱིར་སེམས་རྣམ་ པར་དག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལས་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་རྒྱུ་རྣམ་པ་ བརྒྱད་ཀྱིས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས། དང་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཏི་མུག་མེད་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

此經文有三種含義:遠離一切愚癡、超越惡趣、證悟菩提,菩薩具足這三種功德。 這些愚癡因為能覆蓋和纏縛眾生,所以說如網。由於惡趣眾多,所以說如密林。 另一種解釋方式是,二十二種愚癡分為四類:一是請問,二是回答,三是從’善男子’以下的開示,四是聖觀自在菩薩宣說菩提功德。 第五十六品。觀自在菩薩又如是請問世尊:‘世尊,這些地有多少種殊勝差別而建立?‘從此以下是第四部分,即以八種殊勝差別分別諸地。 這又分為兩部分:請問和回答。這是菩薩的請問,意思是這十一地以多少種差別而建立。 世尊對觀自在菩薩說:‘善男子,略說有八種’等,這是第二部分,如來的回答。 這又以三種方式宣說:首先簡略說明數量,其次按數列舉名稱,最後從’善男子’以下開始,分別諸地的殊勝與非殊勝。這是第一種。簡略說明十一地有八種殊勝差別。 增上意樂清凈、心清凈、悲心清凈、波羅蜜清凈、見佛承事清凈、成熟眾生清凈、受生清凈、威力清凈,這是第二種按數列舉名稱。 《聖解脫際經》、《解深密經》、《大乘集論釋》青目譯本以及《瑜伽師地論》所說大致相同。其中增上意樂即如前增上意樂清凈章節中所說。 心清凈是指總的八種等至的心清凈,因此諸聖教中總說心清凈。《論釋》中說四禪為心清凈。《瑜伽師地論》中說最初證悟聖諦、入于無漏正性,故稱增上心學。 悲心清凈是指四無量中的悲無量。若問悲與大悲有何差別?答:說一切有部的《俱舍論》中說有八種因的差別。 因此該論中說:第一是本性無癡,因為沒有顛倒的本性差別。第二是行相,因為三苦和一苦的行相有差別。

། གསུམ་པ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དང་། ཁམས་གཅིག་གིས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་ས་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་ལུས་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས པའི་སྐུ་ཁོ་ནའི་སྐུ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ།ལུས་གཞན་དག་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ནི་མངོན་དུ་ཐོབ་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་ནི་སྐྱོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། བསྐྱབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བརྒྱད་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལས་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་ལྔས་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །མདོ་ སྡེ་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་སྙིང་རྗེ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྙིང་རྗེ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་མཐོང་ན། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་ བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོགས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེའི་སེམས་ནི་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ལ་ནི་ མ་སྙོམས་པའི་མཐོ་དམན་ཡོད་ཀྱི།འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པ་སྤངས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཉེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན་བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སྙིང་རྗེའི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། མཉམ་པ་མ་ཡིན་རྟག་པ་མིན། །ཟབ་པ་མ་ཡིན་རྗེས་མཐུན་མིན། །ལམ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དམིགས་མིན། ། སྙིང་རྗེ་དྲུག་ནི་དེ་ལྟར་བཟློག་།། ཅེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་བཟློག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་དང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དང་། རྗེས་སུ མཐུན་པ་དང་།ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་ དུ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཅི་རིགས་པར་རབ་ཏུ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

第三是所緣,因為三界和一界的所緣是不同的。第四是依地而言,第四禪定是遍攝的,其他則是不同的。第五是依身而言,唯有如來身是遍滿的,其他身則是不同的。第六是現前獲得,因為離有頂貪慾是不同的。第七是救護事業圓滿,因為’應當救護’的希望是不同的。第八是悲憫,因為平等悲憫有差別,如是解說。 契合正理論中以五種差別顯示差別相。如彼論中廣說。經部論《真實義》中以七種義顯示。 因此,若問彼論中悲心與大悲有何差別?答:悲心僅是悲憫,大悲則因能成辦事業而稱為大悲。為何如此?菩薩見到眾生苦時,為斷除苦而精進努力,又因從無量劫以來修習而成就,故稱為大悲。 複次,以智慧眼見眾生受苦時,必定生起欲令解脫之心,故稱為大悲。又因利益廣大,故稱為大悲。又因無礙,故稱為大悲。為何如此?悲心因憶念他人過失而生障礙,大悲即使對極大過失者也能無礙通達。 複次,悲心有不平等高下,而此則因對一切平等,故稱為大悲。複次,因捨棄自利而追求利他,故稱為大悲。悲心則不如是,此即差別。 此中若配合大乘教法,《經莊嚴論》以六種義顯示悲心差別。因此彼論說:‘非平等非常,非甚深非順,非是道非緣,悲有六種違。’ 此論釋中說:從非大悲六種差別的對治,即是大悲六種差別,即:平等性、恒常相續、甚深、隨順、清凈道、無所緣。其中平等性是指,應知眾生所有樂受等諸受皆是苦。恒常相續是指,乃至無餘涅槃亦無窮盡。甚深是指,入地菩薩對自他平等。隨順是指,隨宜引導一切眾生離苦。清凈道是指,已完全斷除煩惱障品。

།མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ན་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པ་ཡང་།བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་བསྟན་པ་དང་མི་མཐུན་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་མེད་དོ།།བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟན་པ་དང་མི་ མཐུན་ཏེ།རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བསྟན་པ་དག་ དང་མཐུན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་བྱམས་པ་དང་ཐུགས་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བསྟན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཆུང་བ་ ཡང་ཡིན་ལ།ཐེག་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བཏགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱམས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མཆོག་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འོག་ནས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུའི་མདོའི་འགྲེལ་པ་ལས། མ་ལུས་པ་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལུས་པ་ མེད་པ་དང་།མཆོད་པ་ལ་ལུས་པ་མེད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ལུས་པ་མེད་པ་དང་། ས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མ་ལུས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མ་ལུས་པ་དང་མཆོད་ པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་དང་།རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མཆོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྙེད་པའི་མཆོད་པ་ནི་ན་བཟའ་དང་། ཞལ་ཟས་ལ་སོགས་པའོ། །བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་ནི་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ནི་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པའོ། །རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡང་དག་པར ཚོལ་བའི་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་།བསུ་བསྐྱལ་གྱི་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་རིམ་གྲོ་བྱ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

所謂’無緣’,是指獲得無生法忍時,諸法無所緣故,如是說。在《聖般若波羅蜜多釋》中,以六種意義來顯示其差別,與《莊嚴經論》所說不相符合,應當如彼廣說而了知。在《瑜伽師地論》、《廣釋》和《俱舍論》中,是以四種緣來顯示如來大悲的圓滿,而未說有二種差別。在《莊嚴經論》中也是以四種因來成就大悲性,與《瑜伽師地論》等所說不相符合,如彼廣說。 說一切有部的《俱舍論》中所說的大悲,與《菩提分論》、《聖般若波羅蜜多釋》和《莊嚴經論》所說相符,表明菩薩也具有大悲。在《聖般若波羅蜜多釋》中說:‘此外,如來相續中所具有的慈悲稱為大,其他眾生相續中所具有的稱為小。’ 若問:‘既然如此,為何說菩薩行持大慈大悲?‘答:菩薩的大悲與如來相比是小,但與二乘相比則稱為大,這是假名大悲。如來的慈悲是真實最勝大悲。 其中’波羅蜜多清凈’是指六度、十度等,如下所說當知。其中’見佛承事清凈’,如《聖十地經釋》中說:‘圓滿三種:見佛圓滿、供養圓滿、承事圓滿。’ 因此,在彼釋中說:‘菩薩大愿圓滿有三種:見一切佛圓滿、一切供養圓滿、一切承事圓滿。其中見佛圓滿也有三種:見化身佛、見報身佛、見法身佛。供養也有三種:資具供養,即衣服、飲食等;恭敬供養,即香、花、幢幡等;修行供養,即信心、持戒等修行。承事也有三種:求法承事、迎送承事、修行承事。’

།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་ལ་མཆོད་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་མཆོད་པ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་ དང་།གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་མཆོད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཆོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ མཆོད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐུ་ལ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཆོད་རྟེན་ནམ། གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུའམ། གཙང་ཁང་ངམ། མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའམ། མཆོད་རྟེན་གསར་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སྣང་བར་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ན། འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱའོ།།འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་མཆོད་རྟེན་དང་།གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུ་དང་། གཙང་ཁང་དང་། མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་གསར་པ་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱིའི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ མཆོད་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་སྟེ།མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའམ།མཆོད་རྟེན་ནམ་། གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུའམ། གཙང་ཁང་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ། མང་པོ་ནས་བྱེ་བ་འབུམ་གྱི་བར་དུ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཚངས་པ་དུ་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་དུ་མ་ཡང་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

或者稱為見佛並清凈供養,是指十種供養。因此在《瑜伽師地論》中說:‘其中,菩薩對如來的供養是什麼呢?簡而言之,應當了知有十種:供養身、供養塔、現前供養、非現前供養、自作供養、教他作供養、利養恭敬供養、廣大供養、無染污供養和修行供養。其中,菩薩對如來色身親自現前供養,稱為供養身。其中,菩薩為如來而對塔廟、佛殿、精舍、舊塔或新塔作供養,稱為供養塔。其中,菩薩對如來身或如來塔廟現前可見、顯現於感官而作供養,稱為現前供養。其中,菩薩對如來或如來塔廟作現前供養時,以增上意樂和歡喜心作意:一如來之法性即是過去、未來、現在一切如來之法性,一塔廟之法性即是一切塔廟之法性,因此我應當供養現前如來,供養過去、未來、現在一切如來,供養現前如來塔廟,以及十方無量無邊世界中的塔廟、佛殿、精舍、舊塔、新塔等一切塔廟。這就是菩薩對如來及如來塔廟現前與非現前的總供養。菩薩對非現前如來或如來塔廟,為一切佛及一切如來塔廟如是作意而供養,應知這是單純的非現前供養。如來涅槃后,菩薩為如來而建造如來身像或塔廟、佛殿、精舍,或一座、二座乃至千萬座,隨己所能所及,這也是菩薩對如來們作非現前廣大供養,具無量福德果報,為眾多梵天福德所攝持。由此菩薩于大劫乃至多劫中不墮惡趣,並且必定圓滿無上正等正覺資糧。其中,菩薩僅對如來或如來塔廟作供養,應當視為具有廣大福德果報。’

།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ པ་འབའ་ཞིག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་བས་རྒྱ་ཆེ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ།།མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱིའི་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ མཆོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ལག་གིས་བྱེད་དེ།སྙོམ་ལས་དང་བག་མེད་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་བྱེད་དུ་ མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པས་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་མི་བྱེད་པར་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱང་བྱེད་ དུ་འཇུག་པ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་།བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་རྣམས་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཆོད་པ་བྱ་བའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་མི་ནུས་པ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་བྱ་བ་བྱས་ནས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་དངོས་པོ་དེ་བསམས་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན པར་བྱེད་ལ།གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་འབའ་ཞིག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ བདག་འབའ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་འབའ་ཞིག་གིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ་གོང་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ན་བཟའ་དང་། ཞལ་ཟས་དང་། གཟིམས་ཆ་དང་། གདན་དང་། སྙུན་གྱི་གསོ་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོད་པའི་ལས་བདུག་པའི་སྤོས་རྣམས་དང་། ཕྱེ་མའི་སྤོས་རྣམས་དང་། བྱུག་པའི་སྤོས་རྣམས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་། མར་མེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབུལ་བ་དང་། བསྟོད་པ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། གཡས་ཕྱོགས་སུ་བསྐོར་བ་དག་གིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། དངོས་ པོ་མང་པོ་དང་།དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་མོས་པ་དྲག་པོས་མཆོད་པ་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་བདུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

應當顯示非現前的福德果報更為廣大。現前與非現前的總體供養的福德果報應當視為更為廣大。其中,菩薩欲供養如來塔時,應當親自動手,不因懈怠放逸而令奴僕、婢女、工人、傭人、親友、同伴、親屬、姻親等代為操作,這應當了知是菩薩自作的供養。 其中,菩薩欲供養如來或如來塔時,不僅自己做,也令父母二人、子女妻子、奴僕婢女、工人、傭人等,以及親友、同伴、親屬、姻親乃至外道出家者等,都來供養如來或如來塔,這應當了知是菩薩自他共同的供養。 菩薩有少許供養之物,以具有悲心,想到’這些痛苦的眾生福德微薄且無能力,若能供養如來或如來塔便會獲得安樂’,故意將此物給予他人,他人以此物供養如來或如來塔,而菩薩自己不做,這應當了知是菩薩唯他所作的供養。 其中,唯自己所作的供養,其福德果報是大的;唯令他人所作的供養,其福德果報是更大的;共同所作的供養,其福德果報最大無上,應當了知。 其中,菩薩以衣服、飲食、臥具、坐具、醫藥、資具等,以及恭敬言語、頂禮、起身、合掌、供養之事、各種薰香、散香、涂香、各種花鬘、傘蓋、勝幢、幡幢、各種燈明供養,以及各種讚頌、五體投地禮拜、右繞等作供養,如是以無盡施等作供養,這應當了知是菩薩以利養恭敬供養如來或如來塔。 其中,菩薩以這些利養恭敬長時間供養如來或如來塔,以眾多事物、殊勝事物、現前、非現前、自作、他作,以發自內心的歡喜現前且以猛利信解作供養,並將此善根迴向無上正等正覺,這稱為菩薩七種廣大供養。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རང་གི་ལག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་དེ་། ཁྱད་དུ་གསོད་པའམ། ལེ་ལོས་གཞན་དག་བྱེད་དུ་ འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གུས་པས་བྱེད་དེ་མ་གུས་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་མི་གཡེང་བས་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ རྒྱུས་ཚུལ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོས་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། བ་བླས་བྱུག་པ་དང་། མར་ཁུས་བཀྲུ་བ་དང་། གུ་གུལ་གྱིས་བདུག་པ་དང་། ཨརྐའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཡོ་བྱད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབས་པ་ཡང་མེད་ལ། གཞན་ཡང་བཙལ་ཏེ་རྙེད་པ་ཡང་མེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འཛམ་བུའི་གླིང་ངམ།གླིང་བཞི་པའམ། སྟོང་ངམ། སྟོང་གཉིས་སམ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའམ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པ་ཅན་གྱི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཆུང་ངུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ པོས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཉམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་དགའ་བས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་དང་། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་དུ་ཐ་ན་བ་བཞོས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་། སེམས་ཅན་ སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད།སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་དང་། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལ་ཡང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཤེས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མོས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་ན། དེའི་གོང་དང་དེ་ལས་ལྷག་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་མཆོག་གྱི་ནོམ་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཆོད་པ་དེའི་བརྒྱའི་ཆ་དང་། སྟོང་གི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་སྟེ། དེ་ ནི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་ བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

關於這個問題,菩薩對如來或如來的佛塔,應當親手做事,不可輕視或懈怠讓他人去做,應當恭敬地做而不是不恭敬地做,應當專注地做,應當以無煩惱心去做,不應爲了從信仰佛陀的國王等具大心者處獲得利養恭敬而做作法, 不應以不適合的物品供養,不應用牛糞塗抹,不應用油擦洗,不應用安息香薰香,不應用阿迦花等,也不應用其他不適合的用具,這就是應當了知菩薩的六種無煩惱供養。 此外,菩薩們既沒有以自己的份額獲得受用,也沒有通過尋求而獲得,菩薩雖然沒有獲得用具的自主權,但是對如來的任何供養,無論是在贍部洲,還是四大部洲,或是小千世界、中千世界、大千世界,或是十方無邊無際世界中的小、中、大供養, 具信的菩薩都以歡喜心和勝解廣大心隨喜讚歎。這也是菩薩以小資糧對如來作無量大供養,為菩提大資糧所攝。對此,菩薩應當經常不間斷地以愉悅心和歡喜心精進修行。 關於這個,菩薩即使在短暫的時間裡,乃至擠牛奶的時間裡,也要對一切眾生、有情、生靈脩習慈心,具足悲心、具足喜心、具足舍心。同樣地,對一切行修習無常想,對無常修習苦想,對苦修習無我想,對涅槃修習功德想。 修習憶念如來、憶念法、憶念僧。同樣地,即使在短暫的時間裡,也以小忍智一分了知一切法不可言說的本性真如,安住于無分別、無相之心,更何況是更上、更勝的境界。 同樣地,菩薩應當完全守護戒律,精進于止觀和菩提分法,同樣地精進于諸波羅蜜多和四攝事,這就是菩薩以修行供養如來的最上無上供養。 前面所說的利養恭敬等一切供養,連此供養的百分之一、千分之一都比不上,乃至比喻也不能及。應當了知這就是以十種方式對如來作一切供養。 如同對如來的供養一樣,對法的供養和對僧的供養也應當如理隨分而行,如經中所詳細宣說。

།རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པའི་གསུང་ལ་བཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲོགས་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་སྟེ། འཇུག་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལ་བསྡུ་བའི སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་དང་།དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་རྩོལ་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། ལེགས་པར་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་བརྟས་པ་ནས། དེ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག སྟེ།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་པ་སའི་མདུན་རོལ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ནས་ས་བདུན་པའི་བར་དང་། ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། སྤྱོད་པར་ངེས་པར་གྲུབ་པའི་ས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་དགུ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་ནི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡོད་དེ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་། ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། བདག་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མའི་སྐྱེ་བའོ།

廣大分別即應當如善戒經、論持地、莊嚴經、聖般若波羅蜜多釋論及大毗婆沙論中所說般了知。其中所謂清凈成熟有情,即是四攝事。因此如論釋中說:‘成熟之行,即是四攝事,略說即是成熟有情之行。‘聖教中所說一切應調伏之有情,即是以財法二種攝受之義故。其中以財攝受者,是以智慧為伴而攝受,以方便令成熟故。以法攝受者,是正攝受,以趣入及隨入方便令成熟。彼等攝事亦依五種攝行而說為攝事。其中五種攝行即是依止攝受、為令攝受善法而攝受、為令正精進而攝受、為令善成熟而攝受、為令善解脫而攝受。 如瑜伽師地論中說,成熟略有六種應知,成熟體性即是:善法種子及善法親近體性。其中成熟補特伽羅略有四種:三乘種性者及無種性補特伽羅。成熟差別略有六種:根成熟、善根成熟、智成熟、小成熟、中成熟、大成熟。其中成熟方便應知有二十七種:從界增長乃至二俱成熟。其中成熟補特伽羅有六種:信解行地前行者、清凈增上意樂即初地、行地住即二地至七地、決定地住即八地、行決定成就地住即九地、究竟地住即十地及佛地。彼成熟補特伽羅有如是相:三乘補特伽羅各有三種差別,如彼論中廣說。 其中所謂清凈受生即是:諸菩薩為利益有情而受種種生,是名清凈受生。因此如瑜伽師地論中說:‘諸菩薩為一切有情利益安樂,無有過失之一切受生略有五種。何等為五?息滅損害、隨順同分、大身受生、主尊受生、最後受生。’

། དེ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མུ་གེས་ཕོངས་ཤིང་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་སྐྱེས་ནས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་རང་གི་ཤས་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ནད་མང་བ རྣམས་ལ་ནད་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་རིག་སྔགས་འཆང་གྲུབ་པའི་སྨན་ཆེན་པོའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་ནི་ཆོས་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ ཚོགས་ཀྱི་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུམས་བྱ་བ་དང་། འཁོན་གྱི་བསམ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཚིག་བརྩན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱིས་སམ། དབང་ཐོབ་པས་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་དག་གི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས། དེ་དག་དགེ་བ་གང་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དོ་། །དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་ མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆེན་པོར་སྐྱེ་བའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚེ་དང་། ཁ་དོག་དང་རིགས་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་། །དེ་ལ་བདག་ པོར་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུ་པའི་བར་དག་གི་སྐྱེ་བ་བརྗོད་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ནས་བཟུང་སྟེ། འོག་མིན་ལས་འདས་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་དུ་གནས་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་བར་དེ་ནི།དེའི་བདག་པོར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཁྱིམ་མམ་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སྐྱེ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱོང་བར་མཛད་པ་དེ་ནི་ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ དགེ་བ་དང་བཟང་བ་དང་།ཤིས་པའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་གང་སུ་དག་ཀྱང་རུང་། སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཟད་དེ། འདི་དག་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱིས་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་སའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

其中,能夠真實平息損害的出生是這樣的:在此,菩薩會在饑荒貧困和遭受大損害的時期出生,生於彼處后,以自己的肉使一切眾生滿足。對於多病的眾生,爲了完全平息那些疾病而發願,持明成就者受持大藥之身。對於遭受他方軍隊極大損害的眾生,以如法平等入定、善巧方便,爲了完全平息他方軍隊的損害而成為具力的國王。對於互不和睦的眾生,爲了調解和斷除怨恨之心,而成為言語威嚴者等。 與彼等同分相應的出生是這樣的:在此,菩薩以願力或獲得自在力,生於六道各種不同的生處后,彼等不行持的善法,他則行持。爲了令行持善法,凡是說法者,即稱為同分相應的出生。 大的出生是這樣的:在此,菩薩出生時,自然超勝一切世間的壽命、膚色、種姓和財富等異熟功德皆得成就。 其中,主尊的出生是這樣的:從菩薩初歡喜地乃至第十地所說的出生,從贍部洲的主尊乃至超越色究竟天,於一切生處中最為殊勝,唯有獲得最上住處的菩薩們所生之處,乃至大自在天,即稱為彼等的主尊出生,這是以彼等業力所成就。 其中,最後的出生是這樣的:菩薩圓滿菩提資糧后,生於大臣之家或王宮,現證無上正等正覺,並護持一切佛事,此即是最後出生,稱為后際。 菩薩於過去、未來、現在時中,所有生於善妙吉祥出生中,將生及正生者,一切出生皆攝於此五種出生中,此上再無,此外更無。除了凡夫地的出生,為什麼呢?因為這五種出生是諸智者菩薩所許。這些出生是大菩提地的果,依止彼等,諸菩薩將迅速現證無上正等正覺,此即稱為清凈出生,如彼詳細所說。善戒經和論典攝地中,也多與瑜伽師地論所說相符。 此外,菩薩受生的因緣具足四種相時,稱為清凈出生,四種因緣如下文所說而了知。

།ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་གནོད པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་སྲིད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རང་གི་འཕགས་པའི་ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་བགྱིད་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ངན་འགྲོ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རམ། རབ་འབྱོར་ གྱིས་གསོལ་པ།བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་མ་ལགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་ལུས་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་ཤིང་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་ བཀའ་སྩལ་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱིས་ངན་འགྲོའི་ལུས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ་། །ལུས་དེ་ཡང་ དག་པར་བླངས་པས་ཀྱང་།ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ངན་འགྲོའི་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལེན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་ལུས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་ དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་ཉེས་པས་ཀྱང་གོས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་ལུས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཡིན་ན་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་མཚུངས་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་ཞེས་བསྟན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ངན་སོང་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡང་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། དང་པོ་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཚུངས་ སོ།།ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་སྟོབས་ལ་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སའི་ནང་ནས་མཐུའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།དེ་ལ་འཕགས་པའི་མཐུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་ ཕྱིར་འཕགས་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཆོས་དེ་དག་གི་མཐུ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་སྔོན་བསགས་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས པའི་མཐུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果住地菩薩已經完全斷除惡行,那麼怎麼會有降伏損害等投生的情況呢?答曰:這是針對化身而說的。因此在《聖般若波羅蜜多經》中說:‘菩薩摩訶薩們雖已圓滿成就自己的聖無漏法,為何還要投生於惡趣中?‘世尊告訴須菩提:‘須菩提,你認為如何?如來所化現的惡趣投生,是否真實的惡趣,是否真實感受其中的痛苦?‘須菩提答道:‘善逝,不是的。如來雖示現惡趣身,但並非真實的惡趣投生,也不會感受其中的痛苦。’ 世尊告訴須菩提:‘菩薩摩訶薩們也是如此,雖已圓滿成就一切清凈無漏法,但爲了成熟眾生,以方便善巧示現惡趣身。以此示現身,隨緣成熟眾生。’ 又在同經中說:‘諸菩薩示現各種惡趣身,雖然示現取得彼等身,但實非彼等之身,也不會被其過失所染。‘如該經中廣說。由於經中說’菩薩摩訶薩們也是如此’以及’實非彼等之身’,應知是化身而非真實之身。 若問:如果是化身,與如來相同,為何在佛位時說’除清凈投生外’?答曰:雖然在三惡趣中與如來無別,但菩薩也有在天界人間真實投生的情況,因此在佛位時說’除清凈投生外’。這是因為在五種投生中,前兩種與如來相同,后三種與如來有所差別。 其中所說的’神通’是指神力,如《瑜伽師地論》神通品中所說。因此在該論中說:‘諸佛菩薩的神通略有三種:聖神通、法神通和俱生神通。其中聖神通是指:菩薩們獲得禪定自在,依靠禪定,僅憑意願即可成就一切事,因為心得自在、心善修習的緣故,稱為聖神通。’ 法神通是指:諸法的廣大果報與利益,稱為法神通。這裡所說的’法’是指六波羅蜜多,即從佈施到智慧波羅蜜多。這些法所具有的一切神通力,稱為法神通。 俱生神通是指:諸佛菩薩往昔所積累的廣大福德資糧所產生的稀有殊勝法,應知這些即是俱生神通。

།གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དེ་ཡང་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་དུ་ གྱུར་པའི་མཐུ་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གྱི་མཐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དགོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་ཡང་སྡུག་ བསྔལ་ཡུན་རིང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མི་བཟད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་རྣམས་བཟོད་ཅིང་ཇི་མི་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཁམས་སོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་མཐུའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ མཐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དེའི་མཐུའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་སྟོང་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་གཅིག་པུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཐུའི་ཡུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་པུར་ཟད་དོ།།རྣམ་པ་འདི་དག་མ་གཏོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ན། ལྷ་དང་། མི་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྟ་མཚུངས་རེ་སྐན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་མངོན་ པར་ཤེས་པའི་ལེའུ་དང་།བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ནང་ནས་མཐུའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་སྟེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ས་དང་པོ་ལ་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས།མཐུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས་མཐུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་གསུམ་པ་ས་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་བརྩམས་ ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་ཡང་ས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་སྤྱིར་ཡོན་ཏན་གཞན་དག་ལས་བརྩམས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་དང་པོའོ།

此外,諸佛菩薩的威力以種類差別分為五種:神通力、法力、俱生力、與聲聞緣覺共同的力、不共的力。其中,六神通即神足通、天耳通、心差別、宿命隨念、死生見、漏盡智現證,此為神通力。 從佈施波羅蜜多乃至般若波羅蜜多的力即是法力。俱生力是指:自然而然地憶念前世,為眾生利益而不加觀察地忍受長久、種種、難忍、相續不斷的痛苦等。 其中共同與不共同,略說應知有三種:細分、種類、界。於此,如來或菩薩以無量無數的威力方便,如實了知無量無數眾生的利益事業,如是稱為細分。具足一切神通力、法力、俱生力等種類,此稱為種類。一切世界、一切眾生界成為其威力所行境,此稱為界。 聲闞神通境界是二千世界及眾生界所行境。獨覺神通境界是三千世界所行境。為何如此?因為他們是為調伏自己而入,不是為一切眾生,所以他們威力境界僅限於一個世界。 除此等種類外,諸佛菩薩的其他威力應知是與聲聞、獨覺不共的。因此,如是聲聞、獨覺尚且不能與佛菩薩神通相等,更何況天人、凡夫、外道等眾,此為所說。 善戒經中神通品及地藏論中威力品,大多與瑜伽師地論所說相符,如上所說具足威力故稱為清凈威力。善男子,從初地增上意樂清凈乃至威力清凈,以及上地乃至佛地的增上意樂清凈乃至威力清凈,應知其清凈皆逐漸殊勝,除佛地生清凈外。此下是從三地開始宣說殊勝與非殊勝的差別。 此亦有二種:從八種殊勝開始的殊勝與非殊勝差別,以及從’初地’等開始總的其他功德的殊勝與非殊勝差別,此為第一。

།འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ས་རེ་རེ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཁོ་ན་སྟེ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་གནོད་པ་གང་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཡང་། ས་བཅུ་ཁོ་ན་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སའི་མདུན་རོལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ས་བཅུ་པོ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྡུས་པ ཡིན་ཏེ།རྒྱལ་པོ་བཅུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་གཏོགས་པས་སའི་མདུན་རོལ་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་སོ། །གཞན་ཡང་ས་དང་པོའི་ ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ་དག་ནི་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་།རང་གི་སའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ འབྱེད་དོ་།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་དང་། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དག་ནི་ས་ རེ་རེ་ཀུན་ལ་ཡང་ཡོད་དེ།ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དག་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡོད་ཀྱང་། ས་དང་པོ་ལ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དགུ་པོ་དག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ཡིན་ལ།གཞན་དགུ་པོ་དག་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ གཉིས་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དག་ནི་ཡང་གོང་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེགས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སྐུ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐུ་ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་དག་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།

如是從初地乃至十地,每一地都具有八種殊勝的上上差別。而在佛地則唯有七種,除去清凈生以外,是針對息滅一切損害的受生等而宣說的。在《瑜伽師地論》等論典中所說的五種正受生,也僅是針對十地而說,並不包括地前和佛地。 此外,十地攝集異熟果,即十王異熟自性具有事相及變化,故地前有漏波羅蜜多的增上緣所生者,是從清凈因所生,因為是其自性殊勝的異熟果,稱為清凈生。因此下文經中亦說:‘由積集極為清凈善根所生故’,故不包括清凈生。 複次,初地所有功德,雖在上地中亦平等具有,但應知上地有其自地功德的殊勝。以此等文句,分別第二種功德中的殊勝與非殊勝。 此亦有二:宣說非殊勝及宣說有上無上差別。此為初說非殊勝。如是初地所有功德,於一一地中皆有。如十波羅蜜多雖皆具于諸地中,但于初地佈施波羅蜜多殊勝,其餘九種非殊勝;于第二地持戒波羅蜜多殊勝,其餘九種非殊勝。其他諸地亦應如是了知。 應知菩薩十地的一切功德皆是有上,而佛地功德是無上。此為第二從有上無上差別分別諸地。十地功德因有更上殊勝故為有上,佛地功德因無更勝故稱無上。 《善戒經》中說:‘無上菩提因具足七種無上故稱無上:以三十二相莊嚴身故;攝受無上利益自他安樂故;具足無上圓滿,即壽命圓滿、戒圓滿、行圓滿故;無上智慧,即四無礙解等故;無上不可思議,即六波羅蜜多圓滿故;無上解脫,即如來斷除二障故;無上行,即具足聖行、天行、梵行故。’ 如來因具無上身故稱大丈夫,因具無上攝受故稱大悲者。

།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་རྣམ་པ་འདི་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བདུན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་རབ་མཆོག་ཅེས་བགྱི་ལགས་ཞེས བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ལྔ་པ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ས་རྣམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞུ་བ་གསོལ་པ་དང་། འདི་ལྟར་སྔར་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་གསུངས་ པས།དེ་དོན་གང་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེས་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གཉིས་པ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། གྲངས་ལན་མདོར་གསུངས་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆེད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྙིང་བརྩེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ།།དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ཕྱེད་དུ་ ཡིད་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ་། གང་དུ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་ ཉེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ སེལ་བར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་གཞན་གྱི་བསལ་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བདག་ཉིད་ནད་ལས་བསྐྱབ་པར་ཡང་མི་ནུས་ན་གཞན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་ནུས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་བདག་ཉིད་འཆིང་བ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དག་གི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གནས་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་འཆིང་བ་མེད་པས་གཞན་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་། །འཕགས་པ་ས་བཅུའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ།

由於具有無上圓滿故稱為波羅蜜多。由於具有無上智慧故稱為一切智。由於不可思議故稱為無上。由於具有無上解脫故稱為涅槃。由於具有無上行故稱為圓滿正覺。具足此七種功德故,佛陀功德稱為無上。 第五十七卷。觀世音菩薩向世尊如是稟白:‘世尊,為何菩薩的出生在輪迴諸生中稱為最殊勝?‘此下第五,從殊勝出生開始宣說諸地的詳細分別。此有二種:一是請問,二是回答。此為首先菩薩的請問,如是前說殊勝出生,為何稱為殊勝之義。 世尊對觀世音菩薩開示道:‘善男子,由四種因緣’等,此為第二如來正確宣說回答。此亦分為二種:略說數量回答和詳細分別四種因緣。此為第一。由於積累極為清凈的善根所生故,由於以意識詳細觀察力而受生故,由於以悲心救護眾生故,由於自身無煩惱而能除他人煩惱故。此為第二詳細分別四種因緣。 第一是由於積累為求大菩提而極為清凈的善根所生,此即《瑜伽師地論》中所說的以智力受生。第二’以意識詳細觀察’是以願力受生,因此《經莊嚴論》中說:‘以願力受生是已入大地的菩薩。‘此二種所說是近緣。 第三’悲心’是說住地菩薩為救護眾生而正受生,因此《無垢稱經》中說:‘菩薩為眾生故入輪迴。‘第四是自身無煩惱而能除他人煩惱,如是住地菩薩為斷除煩惱障和所知障而除他人煩惱。若自身具有煩惱則不能除他人煩惱,因此《無垢稱經》中說:‘自身不能救護疾病,如何能救護他人?’ 又彼經中說:‘自身具縛而解脫他人之縛是不應理。自身無縛而解脫他人之縛是應理。‘《十地經論》中亦如是說。

།འདི་ལྟར་ཁྱད པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་གང་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ན་ཡང་དོན་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ལས་ཀྱི་སྟོབས་དང་སྨོན་ལམ་སྟོབས། །ཏིང་འཛིན་སྟོབས་དང་མངོན་ཤེས་སྟོབས། །སྟོབས་བཞི་འདི་ལ་བརྟེན་ ནས་ནི།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་ལེན། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་གིས་གོང་མའི་སྐྱེ་བ་སྤངས་ནས་ འོག་མའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པར་མཚན་མ་རྣམས་བསྟན་ནས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མདོ་འདི་ལས་ནི་དང་པོ་ལས་ཀྱི་ སྟོབས་མ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་བ་གཞན་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་མཆོག་སྤྱོད་པ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་དྲུག་པ་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་ས་རྣམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུ་བ་གསོལ་པ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་སྨོན་ལམ རྣམ་པ་གསུམ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞུས་པའོ།།སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གྱ་ནོམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སྨོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་འདི་ཉིད་ལས་སྨོན་ལམ་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སའི་མདུན་རོལ་པའི་སྨོན་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན་གསུམ་པས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་བཞི་པས་ནི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་ རེ་སྨོན་ལམ་གསུམ་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ཡང་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་དང་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།

如果問及所說的’如是殊勝’是針對哪種生而說的?答:雖然說是針對上述所示能夠完全平息損害的生等五種相而說,但實際上並無矛盾。論典《經莊嚴論》中說:‘菩薩受生略說有四種。‘因此,其中說:‘分別菩薩四種受生的偈頌是:業力及願力,三昧力及神通力,依止此四力,菩薩而受生。‘在此論釋中說:‘其中四種受生,由業力得自在故,能隨意受生。由願力受生是這樣的:入大地的菩薩由願力的緣故,爲了成熟他人而受生為旁生等。由三昧力受生是這樣的:得三昧自在的菩薩由三昧力的緣故,捨棄上界受生而受生於地獄。由神通受生是這樣的:得神通的菩薩由神通力的緣故,在兜率天等處示現相而受生。’ 此經中除第一業力外是從其他受生開始宣說的。菩薩觀世自在向世尊如是請問:‘世尊,以何因緣說諸菩薩有廣大愿、殊勝愿、最勝愿?‘此下是從第六三種愿開始宣說諸地的差別。這也有兩種:請問和回答,這是首先請問三種愿生起的因緣。 對這三種愿的解釋也不一致。有人說:緣于諸有情的是廣大愿,因為所緣廣大的緣故。上求菩提的是殊勝愿,因為愿求證得殊勝圓滿菩提的緣故。這第二種即是最勝愿,因為超越二乘愿及入地前愿的緣故。 有人說三種愿是從四緣開始宣說的:前二緣說明廣大愿,第三緣說明殊勝愿,第四緣說明廣大愿。 有人說三種愿雖然本質相同,但隨義分為三種:因所緣廣大故稱為廣大愿,因超勝二乘故稱為殊勝愿和最勝愿。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་ སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།རིགས་ཀྱི་བུ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏེ་། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། གྲངས་སྨོས་ནས་ལན་མདོར་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ བཤད་པ་དང་།རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིས་ལན་མདོར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་མཁས་ཤིང་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ནི་དང་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་བསྟན་པའོ། །མྱུར་དུ་ཐོབ་ནས་ ཀྱང་བདེ་བར་གནས་པ་ཡང་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་བདེ་བར་གནས་པ་མྱུར་དུ་སྤོང་བར་བསྟན་པ་སྟེ་།འདི་ནི་རྟག་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའོ། །རྐྱེན་མེད་ཅིང་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གསུམ་པ་སྟོན་ཏེ། ལན་དུ་ ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་།ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ མདོ་ལས་ནི་དགོས་པ་མེད་ཅིང་བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ནི་འདིར་ནི་འདོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་མཆོག་སྤྱོད་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བགྱི་བའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་གཉིས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།

世尊對菩薩聖觀世音自在說道:‘善男子,由四種緣故’等,顯示第二如來正確回答。這又分為三種:略說數目后回答,分別解說,以及四緣教示的總結。這是第一以四種緣略說回答,顯示生起三種愿,而非分別顯示三種愿的差別性相。 如是’諸菩薩于不住涅槃樂善巧且能速得’等,顯示第二分別解說四種緣。這是第一顯示能得涅槃。‘速得后亦舍安樂住’是第二顯示速舍安樂住,這是為生起大悲心故永不入涅槃。‘無緣無所待而生大願心’顯示第三緣,即不緣報恩亦不待報恩而生大悲心。因此《深密解脫經》說:‘非為報恩故生廣大心’。《解脫際經》則說:‘無所為無所作’。 ‘為利益眾生而長時住于種種眾苦’,顯示第四種緣。在五種緣中,這裡是正寂滅欲求的生起,或者是同分隨順的生起。因此說彼等菩薩’行廣大愿、殊勝愿、最上愿’,應知這是第三總結。 菩薩觀世音又對世尊如是說道:‘世尊,菩薩應學處有幾何?‘以下顯示第二廣說諸波羅蜜。

།འདི་ཡང་སྒོ་རྣམ་པ་བཅོ་ བརྒྱད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་སྟེ།བསླབ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་མང་ཉུང་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསླབ་པར་ བསྟན་པའི་སྒོ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་ དག་པའི་རྣམ་པའི་གྲངས་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་།མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སྲེད་ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་སྲེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུའི་རྣམ་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་དང་། སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པའི་སྒོ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པའི་གྲངས་མང་ཉུང་བསྟན་པའི་སྒོའོ། །འདི་ཡང་ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་ཞུ་བ་གསོལ་བའི་སྒོ་ཉིད་དོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལན་དུ་གསུངས་པའོ། །འདི ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གྲངས་སྨོས་ནས་ལན་དུ་མདོར་གསུངས་པ་དང་། གྲངས་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་མིང་བཀོད་པའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་གྲངས་སྨོས་ནས་ལན་མདོར་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་གྲངས་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་མིང་བཀོད་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་ཡང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མིང་ངོ་། །སྦྱིན་པ་ དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་ངོ་།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དུས་དང་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་མཆོག་ ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ལས་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་པས་རང་བཞིན་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་།བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་མཆོག་གིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་མཆོག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་མཆོག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་།བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ།

此復有十八門,分為十八種:即學處數量多少宣說門、三學攝集分別門、福德智慧二資糧攝集分別門、以五相說明六波羅蜜學處門、說明諸波羅蜜數量無增減門、說明諸波羅蜜次第門、諸波羅蜜種類廣分別門、說明諸波羅蜜得名門、說明諸波羅蜜清凈相數門、以五相分別五業門、說明廣大等五種相門、說明六波羅蜜因果無盡門、說明貪著波羅蜜而不貪著波羅蜜果門、說明波羅蜜威力相門、諸波羅蜜因果廣分別門、說明眾生自業過失門、說明般若諸法無自性遍執門、說明三種波羅蜜門。 此是第一學處數量多少宣說門。此復以請問及回答而說明:此是請問門。世尊告訴菩薩觀世自在:‘善男子,菩薩學處基礎略說有六種’等,此是第二如來如實回答。 此復有二:說數而略答及依數列名。此是第一說數而略答,即’學處基礎略說有六種’之語。‘即佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、般若波羅蜜’,此是第二依數列名。 此六波羅蜜復以總別名說明:其中’六波羅蜜’是總名,‘佈施、持戒’等是別名。 諸論中對波羅蜜的解釋不同:瑜伽師地論中說由三種義故名波羅蜜:時圓滿、自性清凈、得最勝果。 因此,此論中說此十法于極長時三阿僧祇劫圓滿,以其異於世間、聲聞、緣覺一切善根的自性清凈殊勝,為得無上菩提果,故以最勝時而圓滿,以最勝自性清凈而清凈,以施與最勝果故,因此稱為波羅蜜。 善戒經及地持論中所說大致與瑜伽師地論相符。

།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་ བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་དུས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གང་ཡིན་པའོ། །སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་པོ་དག་གོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་དག་ནི་དོན་རྣམ་པ་འདི་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་ཕུལ་དུ་ བྱུང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཕ་རོལ་ འགྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་ དོ་ཞེས་བཤད་དོ་།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ་། །དང་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཕྱོགས་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་ཞེས་བྱའོ། །ལྡོག་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་ རོལ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་པོ་དག་ནི་ཚུ་རོལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པ་ ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་དང་བཅས་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་མེད་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་ཞེས་བྱའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས དང་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ།འདིས་ནི་བསྟན་པ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ཐབས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུན་རིང་པོར་རོ། །དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱོན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་བྱའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

從《大乘集論釋》中朗吉澤的譯本中說明以三種無等而到彼岸。因此,在該論釋中說:其中時間無等是指三無數劫。修行無等是指四種修行等。果無等是指三身。菩薩修習諸波羅蜜多,由於具足這四種意義,故總稱為波羅蜜多,詳細內容如該論所說。 《大乘集論》中說六波羅蜜多是因為殊勝義而稱為波羅蜜多。因此,該論中說:如何理解這些波羅蜜多的詞義?由於超越一切世間、聲聞、緣覺的佈施等善根而到達彼岸,故稱為波羅蜜多。 在世親論師所造的釋論中說:由於完全超越世間、聲聞、緣覺的佈施等波羅蜜多的行為,因此稱為行波羅蜜多。自性論師的釋論中也多作如是說。 在《聖般若波羅蜜多釋》中以五種方式說明波羅蜜多:第一,從佈施等退轉而趨向小乘者,如聖舍利子等,稱為此岸。能不退轉而修行佛道者,稱為波羅蜜多。 第二,六種障礙即慳吝等為此岸。六波羅蜜多即佈施等為波羅蜜多。 第三,有無二見為此岸。能破除有無二見的智慧為波羅蜜多。 第四,具有繫縛而行佈施等為此岸。無繫縛而行佈施等為波羅蜜多。 第五,大輪迴海為此岸。大涅槃城為波羅蜜多。詳細內容如該論所說。 《阿毗達磨雜集論》中以三種殊勝說明波羅蜜多。因此,該論中說:第一是自性殊勝,此說明教法。第二是方便殊勝。第三是果殊勝。所謂依止即長時。由具足三種意義故稱為波羅蜜多。 又因超勝於此及趣向殊勝故稱波羅蜜多,因為是一切佛菩薩所來之處。又因到達所知的彼岸故稱波羅蜜多,因為安住于佛性。

།གཞན་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཤིན་ཏུ་གནོན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཟླ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་མིང་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་དབུལ་བ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསིལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་གདུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁོང་ཁྲོ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་བཅོམ་ནས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་འདིའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡིད་ནང་དུ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནི་སེར་སྣ་དང་དབུལ་བ་འཇོམས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ངན་འགྲོ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཁྲོ་བ་དང་། ཁོ་ན་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལེ་ལོ་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤེལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བ་དང་། ནང་དུ་སེམས་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་སུ་སེར་སྣ་བཅོམ་ནས་སྦྱིན་པ་བཏང་བས་འབྲས་བུའི དུས་སུ་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེར་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་སུ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱས་པས་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ངན་འགྲོ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་བདེ་འགྲོ་ལེན་པ་ དང་།ད་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ཅི་རིགས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་དེ་དག་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ འཁོན་པའི་ཉེས་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་སུ་སེར་སྣ་བཅོམ་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཡང་དབུལ་བ་འཇོམས་ པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གཞན་ནི་གོ་སླའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་འབྲས་བུ་གཏོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་རྒྱུར་གཏོགས་པར་བསྟན་ཏེ།གཞན་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ལག་ན་རིན་པོ་ཆེ་དང་། འཕགས་པ་ཕྲེང་ལྡན་མའི་མདོ་ལས། ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཐ་དད་པ་སྟེ་། མངས་ཀྱི་དོགས་ནས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ ཕྱུག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

此外,爲了從極度壓迫中全面救護自他,故稱為波羅蜜多。因為能使自他從輪迴大海中完全超脫而得名。 其中,關於別名的宣說,如《莊嚴經論》中說:爲了消除貧窮故稱為佈施。爲了清涼故稱為持戒,因為具足戒律者能從諸境界中息滅極度熾熱的煩惱。爲了降伏嗔恚故稱為忍辱,因為能摧毀並滅盡嗔恚。爲了安立善法故稱為精進,因為善法的安立是由其力量而成就。爲了攝持心故稱為禪定,因為能攝心於內。爲了了知真實法故稱為智慧,因為能通達勝義。 《大乘集論》中說:爲了摧毀慳吝和貧窮,獲得廣大受用和福德資糧,故稱為佈施。爲了息滅破戒和惡趣,獲得善趣和禪定,故稱為持戒。爲了滅盡嗔恚和怨恨,令自他安住于快樂,故稱為忍辱。爲了遠離懈怠和不善法,圓滿無量善法,故稱為精進。爲了消除散亂,成就內心安住,故稱為禪定。爲了斷除一切邪見和惡慧,如實了知諸法差別,故稱為智慧。 世親論師的註釋中說:如是在因位摧毀慳吝而行佈施,在果位則能摧毀一切貧窮,獲得廣大受用和廣大福德資糧,故稱為佈施。如是在因位息滅破戒,在果位則能息滅惡趣,未來獲得善趣,現在獲得禪定,故稱為持戒。其餘波羅蜜多的詞義解釋也應如理闡述。所謂令自他安住于快樂,是說由於自身無有怨恨過失的損害,故不令他人生起痛苦而獲得快樂。 無性論師的註釋中說:如是在因位摧毀慳吝,生起廣大福德資糧,在果位也能摧毀貧窮,獲得廣大受用,故稱為佈施。其他詞義易於理解。世親論師的註釋中說福德資糧屬於果位,無性論師的註釋中說福德資糧屬於因位,其餘則無不一致。 《寶手論》和《華鬘經》中所說的詞義略有不同,恐繁不述。菩薩觀世音也如是啟白世尊。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་བསྡུ་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པར་བསྡུ་ལགས། དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པར་བསྡུ་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་གཉིས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་དང་པོ་ཞུ་བ་གསོལ་བ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་ གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།རིགས་ཀྱི་བུ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་སོ། །ངས་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལན་དུ་གསུངས་པའོ།།འདི་ལྟར་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྔ་མ་གསུམ་བསྡུས་པར་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། གསུང་རབ་ཀུན་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པས་མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་གསུམ་ཆར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་སློང་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མདོ་འདི་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་། །ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ བསྡུས་སོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་སོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན་། ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་འདི་དང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕན་ཚུན་བསྡུ་བ་ལ་དོན་མངས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་ནི་བསླབ་ པ་གསུམ་བསྟན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཕན་ཚུན་བསྡུ་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བཅུ་པོ་དག་གིས་བསྟན་ནས་སློབ་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དག་གིས་མི་དགེ་བ་རྣམས་མི་བྱེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་གང་དུ་གནས་པའམ། སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྲོ་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་འམ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་དང་དམ་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཡོད་ཀྱི། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདི་ནི་ལྷག་པའི་དོན་དང་། དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བསླབ་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དང་། བསྟན་ བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། ལུང་སྣ་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

從世尊所說的六種應當學習的基礎中,多少屬於增上戒學,多少屬於增上心學,多少屬於增上慧學?以下是第二部分,闡述三學攝集分別門。這又分為兩部分:請問和回答。這是第一部分請問。 世尊對菩薩觀世自在說:‘善男子,前三者應當知道是由增上戒學所攝,禪定是由增上心學所攝,智慧是由增上慧學所攝。我說精進是遍行一切的。‘這是第二部分如來如實回答。 如是隨能力而說戒律攝前三,因為是戒律資糧的自性以及屬於戒律眷屬的緣故。智慧是增上慧學,因為在一切經典中都如是說,此經只是表明而已。精進遍及三者,因為能夠引發三學。 在《解脫界限經》和《解釋甚深密意經》中也與此經所說相符。在《善說戒律經》中說:‘增上戒攝持戒波羅蜜多,增上心攝禪定波羅蜜多,增上慧攝智慧波羅蜜多。‘為何與此經有所不同呢? 答:由於相互攝持的內容眾多,所以先說三學,然後再說相互攝持的差別。關於三學,如世親論師所造《大乘集論釋》中說:‘增上戒是指以十地來教導學習,故稱增上戒,即菩薩戒中所有不造諸不善的心。’ 增上心是指依止心或依心而學,故稱增上心,即諸種禪定。增上慧是指趣向現證的智慧,稱為增上慧,或者依智慧而學,故稱增上慧,即無分別智。 其中’增上’的含義是最勝和殊勝的意思。因此在論典《瑜伽師地論》中說:‘唯有在佛陀教法中才有這三學,因為這不是與外道共有的,這是增上的含義和自在的含義。‘詳細內容如彼論所說。 關於三學的廣泛解釋,應當如無性論師所造《大乘集論釋》和郎吉時所譯,以及《論典解釋》、《瑜伽師地論》、《對法集論》、《種種經典》、《唯識成就》、《大乘集論》中所說的那樣來理解。

།དེ་ལ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུ་བའི་བྱེ་ བྲག་བསྟན་པ་ཡང་ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་གི་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ དང་སྦྱར་བ་ནི་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་འདི་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། ། དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པའོ། །མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྡུས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང བཞིན་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་བསྡུས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྡུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་གསུམ་པོ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ནི་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ ལས་ཀྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པའོ།།བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་དོན་གྱི་མདོ་འདི་ལས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། དང་པོ་གསུམ་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་དང་གཅིག་དང་གསུམ། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་ པ་ལས།དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོ་གསུམ་མོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཚོགས་དང་འཁོར་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚོགས་ཡིན་ལ། སྦྱིན་པ་དང་བཟོད་པ་ནི་འཁོར་ཡིན་པས་སོ། །དང་པོ་ གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དང་པོ་གསུམ་དང་།གཉིས་པ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པོ་ འདི་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་སྔ་མ་བཞིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྡུས་སོ། །དྲུག་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བཞིའི་ཚོགས་དང་།རང་བཞིན་དང་། འཁོར་དང་། ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་ པར་བཤད་དེ།འདི་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྗེས་སུ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

關於彼此互相攝持的差別,如《善戒經》中說:‘戒律攝持增上戒,禪定攝持增上心,智慧攝持增上慧。‘並未與其他波羅蜜多相聯繫。因此,此經中說:‘六波羅蜜中有三種戒律:隨戒而行的戒律、隨心而行的戒律、隨慧而行的戒律。其中,戒波羅蜜多稱為隨戒而行的戒律,禪定波羅蜜多稱為隨心而行的戒律,智慧波羅蜜多稱為隨慧而行的戒律。‘這是自性互相攝持。 《解脫際經》和《解深密經》中也說:‘前三者攝持增上戒,因為是戒的資糧、自性和眷屬。禪定攝持增上心,智慧攝持增上慧。精進遍及三者,因為是爲了求取三學。‘這是業用互相攝持。 《莊嚴經論》中也與此經所說的義理相符,因此其偈頌中說:‘前三二一三’。其註釋中說:‘所謂前三即前三波羅蜜多。所謂二即前三波羅蜜多為資糧和眷屬二種,戒為資糧,佈施和忍辱為眷屬。所謂一即前三中的第一,因為在三學中是第一戒學。后二即后二波羅蜜多,禪定波羅蜜多和智慧波羅蜜多。又二即后二波羅蜜多依次是增上心學和增上慧學。所謂一即精進波羅蜜多一種。所謂三即此一波羅蜜多遍及三學。’ 《瑜伽師地論》中說:‘前四攝持增上戒,第六攝持增上慧。‘因此該論中說:‘具足四波羅蜜多的資糧、自性、眷屬和守護,應知是菩薩增上戒學的圓滿。禪定波羅蜜多,應知是增上心學的圓滿。智慧波羅蜜多,應知是增上慧學的圓滿。‘詳細內容如該論所說。《持地論》中也與《瑜伽師地論》所說相符,這是廣分別后的互相攝持。

།བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་རེ་རེས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྡུད་པར་སྟོན་པས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས་བསླབ་པ་རེ་རེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ དག་སྡུད་པར་བྱེད་དེ།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ངེས་པས་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་སྒྲར་བསྟན་པ་ནས། །ལ་ལར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་གྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་དགོངས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་བ་མི་ མཚུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས།ཕན་ཚུན་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་། གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྗེས་སུ་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ཉིད་ལས།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་བསམ་གཏན་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ལྔ་བསྡུས་ཏེ། འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་བརྩམས་ནས་ཕན་ཚུན་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །གྲོགས་དང་བཅས་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་བསྡུ་ བ་དང་ལྡན་ནོ།།གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྡུ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་དང་པོ་གསུམ་བསྡུས་ཏེ། ཚོགས་དང་རང་བཞིན་དང་། འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་བསམ་གཏན་བསྡུས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ལྔ་བསྡུས་སོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་སྒོ་ལས་བརྩམས་ནས་ བརྩོན་འགྲུས་ནི་གསུམ་པོ་དག་གིས་བསྡུ་བར་བཤད་དེ།གསུམ་པོ་དག་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྗེས་སུ་བསྡུ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྡུས་སོ། །སྔ་མ་གསུམ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ བསམ་གཏན་བསྡུས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ལྔ་བསྡུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །འཕགས་པའི་གསུང་རབ་དག་ནི་སོ་སོ་ནས་དོན་རེ་རེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ལགས། དུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆོད་ནི་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་ཞུ་བ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་། འདི་ནི་ཞུ་བ་གསོལ་བ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངས་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཡང་དག་པར་ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས། དང་པོ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་སོ། །ཐ་མ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། །ལྷག་མ་གཉིས་ནི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་གཏོགས་སོ།

如果按照論典所說來配合,六波羅蜜中每一個都能互相涵攝,因此三學中每一學也都能涵攝六波羅蜜。《大乘集論》中說:‘如何看待這六波羅蜜之間的相互確定關係?世尊有時以佈施的名稱說明一切波羅蜜,乃至有時以智慧的名稱說明,對此有何密意?對此密意是指六波羅蜜都能運用於一切行為。‘如該論中廣說。這是從助伴門中說明互相涵攝。 由於諸教法略說不同,因此《唯識成就論》從四個方面說明互相涵攝:自性攝、助伴攝、隨業攝、分別隨攝。因此該論說:‘若是自性攝,則戒攝戒,禪定攝禪定,智慧攝后五。這是就十波羅蜜而言說明互相涵攝。若有助伴則具有互相涵攝。’ 若是隨業攝,則戒攝前三,即資糧、自性和眷屬自性。禪定攝禪定,智慧攝后五。從十波羅蜜門中說明精進為三者所攝,因為能策勵三者。若是分別隨攝,則戒如前所攝,前三如前所說,因為是遍護持。禪定攝禪定,智慧攝后五。 諸聖教典因各自說明一義,故無相違。菩薩觀世自在向世尊如是請問:‘世尊,此六種學處中,幾種為福德資糧所攝?幾種為智慧資糧所攝?‘此下是第三分別福德智慧資糧攝門。這也包含請問和回答兩部分,這是請問部分。 世尊對菩薩觀世自在說:‘善男子,增上戒學所攝者,名為福德資糧所攝。增上慧學所攝者,名為智慧資糧所攝。我說精進和禪定二者是遍行。‘這是第二如來如實回答。如是六波羅蜜中,前三屬於福德資糧,最後一個屬於智慧資糧,其餘二者屬於二種資糧。

།མདོའི་ཚིག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ནི་གང་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ གཅིག་པུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ ལེན་ཅིང་བསྲུང་བ་དང་།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱར་བར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བ་འམ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ བསྟན་པའི་མདོ་དང་།བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་དང་། ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་ པ་གཉིས་པོ་འདི་ཡང་སྔར་མདོ་ཙམ་དུ་མིང་གི་དོན་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་དོན་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཅིང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ཚོགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་འདི་གཉིས་ལ་ནུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་ བཤད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས་ནི་བསགས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པ་ལས་ནི་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་དང་། གསོ་བའི་དོན་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ དེ་ཉིད་ལས།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོ་བའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

對經文詞句的詳細解釋是如瑜伽師地論中所說的那樣。因此在彼論中說:‘其中什麼是福德?什麼是智慧?所謂福德,簡而言之就是三種波羅蜜多:佈施、持戒和忍辱波羅蜜多。智慧是單獨的,即般若波羅蜜多。精進和禪定波羅蜜多應當了知屬於福德分和智慧分。依靠精進而行佈施、正受持守護戒律、修習慈心等無量,或與此相應的,這是屬於福德分的精進。依靠精進而修習聞思修慧,通達蘊等諸法,這稱為屬於智慧分的精進。依靠禪定而行佈施或正受持守護戒律,或修習慈心等無量,或與此相應的,這是屬於福德分的禪定。依靠禪定而修習聞思修慧,通達蘊等諸法,這是屬於智慧分的禪定。’ 《善戒經》和《地持論》以及世親論師所造的《大乘集論釋》和朗期譯本中也多與瑜伽師地論所說相符。這兩種福德和智慧資糧,先略說名義,然後再說明二者如何互相攝持。其中名義是:能生福德果報並作為福德因,故稱福德資糧;能生智慧果報並作為智慧因,故稱智慧資糧。 關於’資糧’一詞,《大乘集論釋》朗期譯本中解釋說:‘為成就之義故稱資糧。‘因此在該論釋中說:‘此福德和智慧二者有兩種功能:作為菩提助伴和成就菩提自體。由於依靠這兩種而得以成就,故稱為菩提資糧。‘在無性論師所造的《大乘集論釋》中則說’資糧’是積聚之義,因此在該論釋中說:‘所謂資糧是從無量劫開始故。’ 在《菩提資糧論》中以五種含義來說明:圓滿義、攝持義、滋養義、因義和圓滿具足義。因此在該論中說:‘所謂資糧是圓滿義,因為由此圓滿菩提資糧。也是攝持義,因為由此攝持菩提法。也是滋養義,因為由此滋養菩提法。也是因義,因為由此生起菩提法。’

།ཡན་ལག་མང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུ་བར་ཡང་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་པས་མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་ནི་སྔ་མ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཡིན་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་སྒོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། བསོད ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྒོའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་དགོས་ལ། བསམ་གཏན་ཡང་ངེས་ པར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།།གཉིས་པ་ནི་དང་པོ་གཉིས་དང་བཞི་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་དང་གསུམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྒོམ་པ་བསྟན་པའི་མདོའི་ནང་ནས་བཀོད་པའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྡུ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། དང་པོ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཚོགས། །དྲུག་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །གཞན་གསུམ་དག་ནི་ཚོགས་གཉིས་ རྒྱུ།།ལྔ་པོ་ཡང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚོགས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་ཚོགས་གཉི་གའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཉི་གའི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་དང་པོ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། གཞན་ནི རྣམ་པ་གཉི་གར་གཏོགས་ཏེ།མདོ་འདི་ཉིད་དང་། མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་དང་། ལེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་། བསྟན་བཅོས་ས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་དང་།ལང་གི་ཚེ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པ་ནི་དང་པོ་ལྔ་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ག་ཡའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ ལམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་གོ་།སྤོང་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རབ་ཏུ་སེལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།

也是具足眾多支分的意義,因為此能圓滿菩提法故稱為資糧,如是所說,詳細如彼處所說。其中互相攝持所說者,由於各別解說不同,故攝略為八種:第一,前三為福德,后三為智慧,如《大乘集論釋》中無性論師所說:‘其中福德資糧者,即是佈施、持戒、忍辱三種加行。智慧資糧者,即是精進、禪定及聞所成慧等。‘又如《般若波羅蜜多釋》中說:‘欲成就無上菩提有二門,即福德門與智慧門。其中佈施、持戒、忍辱是福德門。了知一切法真如相的智慧是智慧門。智慧須依禪定因,禪定必須依大精進力。’ 第二,前二與第四為福德,后二與第三為智慧,如《優婆塞戒經》品中所說:‘佈施、持戒、精進是福德莊嚴,忍辱、禪定、智慧是智慧莊嚴。’ 第三,前二為福德,后一為智慧,第三屬兩者,如《莊嚴經論》中說:‘云何以二資糧攝六波羅蜜?頌曰:前二福德聚,第六即智慧,餘三二資因,五亦智慧聚。‘其釋中說:‘佈施、持戒是福德體性,智慧是智慧體性,忍辱、精進、禪定三者是二資糧因,以能成辦二者故。彼五亦成智慧資糧,以為智慧所迴向故。‘詳細如彼處所說。 第四,前三為福德,后一為智慧,其餘屬兩類,如此經及《解脫際經》、《甚深意解了經》、《善戒經》、《攝地論》、《大乘集論釋》中世親論師與無性論師所造、朗吉時所譯及《瑜伽師地論》中所說。 第五,前五為福德,后一為智慧,如《伽耶經》中說:‘作為伴侶之道是五波羅蜜,作為斷除之道是般若波羅蜜。‘又如《般若波羅蜜多釋》中說:‘五波羅蜜是生福德,般若波羅蜜是善除心執。’

།དྲུག་པ་ནི་དང་པོ་ལྔ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉི་གར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོའི་ནང་ནས། སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་པོ་ནས་ས བཅུའི་བར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས། ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ དོ།།བདུན་པ་ནི་སྔ་མ་ལྔ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཇི་སྐད་དུ། ལྔ་པོ་ཡང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱི་མ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།བསམ་གཏན་ནི་བསོད་ནམས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཀར་གཏོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོའི་ནང་ནས་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བསོད་ནམས་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་འདུས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀུན་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ཡང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་གྲོགས་བྱས་པས་སོ་སོ་ནས་དྲུག་པོ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ རྣམས་ལས་དབང་པོའི་རྗེས་སུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མི་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་བཞི་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བསླབ་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་ཞུ་བ་གསོལ་པ་དང་། ལན་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ་འདི་ནི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་ པར་ལན་དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གྲངས་མདོར་སྨོས་པ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་།དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའི་ཤིན་ཏུ་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།

第六,前五者是福德,最後一者是屬於福德和智慧二者,如同在《大般涅槃經》中獅子吼品中所說:‘其中以福德莊嚴者,即是佈施波羅蜜乃至般若波羅蜜。以波羅蜜和智慧莊嚴者,即是從初地乃至十地。‘如是所說。其中所謂’地’是指智慧,因此在《大乘集論釋》中無性論師所作中說:‘所謂地者,即是法無我智的境界。’ 第七,前五是福德,第六是智慧,如同在《莊嚴經論》中所說:‘五者亦是智慧資糧’,這是說由於後者般若所迴向的緣故,一切波羅蜜都成為智慧資糧。五波羅蜜不僅是福德,也屬於智慧資糧,因為由般若所迴向的緣故。 第八,佈施、持戒和禪定是福德,般若是智慧,忍辱和精進屬於二者,如同在《菩薩藏經》中般若品中所說:‘如何通達二種資糧?即通達福德和智慧。何為福德?即是修習佈施和持戒。何為智慧?即是由修習般若所攝的智。‘如是所說,詳細內容如彼經中所說。 或者,六波羅蜜皆屬於福德和智慧,因為每一波羅蜜都互相輔助而各自具足六者。諸經論中隨根器而說種種不同,但並無矛盾。 第五十八卷。菩薩觀世自在向世尊如是請問:‘世尊,菩薩應當如何看待這六種學處?‘此下是第四以五種相說明修學六波羅蜜之門。這也是通過請問和回答來闡述,這是請問以五種相成就之法。 世尊對菩薩觀世自在說:‘善男子,應當修學五種相’等,這是第二如來正確回答所說。這分為兩部分:略說數目和依次分別解說,這是第一部分。在《深密解脫經》中說為’五種修法’。‘首先對菩薩藏波羅蜜相應的正法教示極為信解’等,這是第二依次分別解說。這也以五種相說明而分為五種,這是說明第一極為信解之相。

།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པའི་གསུང་རབ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དག་ལ་མོས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། མདོ་དག་ལས་ཇི་ཙམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཟབ་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དག་ལས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གྱ་ནོམ་པས་ ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། གོང་དུ་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཁུངས་སུ་བཞག་ནས་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མདོའི་ ཚིག་འདི་ལ་བཤད་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་གསུམ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ལ། ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ནི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དབུས དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་མཛད་པ་དག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་པར་ཡང་། །ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པར་ སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་གྲོགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། དེ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་བཅུ་དང་། །ཡང་དག་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཡི་གེ་འདྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང་། །ཉན་དང་ཀློག་དང་ལེན་པ་དང་། །འཆད་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། །དེ་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའོ། །ཞེས་ འབྱུང་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན་ཀློག་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀློག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། ཚིག་དང་དོན་འཆད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བཤད་པ་ནི་ཕྱི་མ་བཟང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་དེ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྲུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྲུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མདོ་ལས་ བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པ་ནི་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

從《大乘集論》中說:‘對具有波羅蜜多的聖者教法極為甚深之處生起信解。‘其中,所謂具有波羅蜜多的極為甚深教法,如《雜集論》中所說:‘凡是廣大分,即是菩薩藏。‘又如諸經中所說:‘凡是所說大乘,即是菩薩波羅蜜多藏。’ 又從彼論中說:‘為何稱為廣大和甚深。‘其後,從十種法行中,以殊勝的聞所生慧、思所生慧、修所生慧精進修習,這是第二,顯示十種法行的修習特徵。 十種法行,如前引《瑜伽師地論》中所說般當知。對此經文有兩種不同解釋:有人說,十種法行即是三種智慧,因為三種智慧是精進本質的十種法行修習,故《解脫際經》中也說:‘于彼十種法行以聞慧、思慧、修慧。‘又《深密解脫經》中也說:‘以十種法行如實修習聞等智慧。’ 有人說,三種智慧是顯示真實瑜伽,十種法行是顯示為助伴,故《辨中邊論頌》中說:‘大乘法如何,所說諸法中,菩薩恒常時,以三慧作意。‘又從彼論中說:‘此作意正修有何助伴?頌曰:當知彼相應,十種法行等。何為十?書寫供養佈施,聽聞讀誦受持,講說誦習思維修習。’ 如其釋論中說:‘大乘有十種法行:書寫、供養、施他、他讀、聽聞、自讀、受持、解說文義、誦習、思維、修習。‘后一種解釋較好。為何如此?因為彼論中說:‘彼作意正修為十種法行所攝受。’ 所謂’守護菩提心’是第三,顯示守護菩提心的特徵。所謂不令退失的守護即是守護菩提心。廣說菩提心,如《發菩提心經》中所說當知。廣說菩提心功德,如《大方廣佛華嚴經》中所說。

།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡང་དག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཤིང་མ་ཉམས་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན། བློ་མ་བྱང་བ་མ་ཡིན་པས་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཐོབ་ཅིང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པས་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ན་སྙིང་བརྩེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདི ལ་རང་གི་བདེ་བར་གནས་པ་ཡལ་བར་བོར་ནས།གཞན་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན། གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ན་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པས་དྲན་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཉམས་པ་མེད་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་། གཞན་དག་གིས་བརྙས་པ་རྣམས་དང་། འཕྱ་བ་དང་། བསྟིང་བ་དང་། ངན་དུ་བརྗོད་པ་དང་། ངན་པ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདོད་པའི་ཚིག་གི་ལམ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་པ་ཡིན། འཁོར་བཞི་པོ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ངལ་བ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན། ཚིག་གི་ཆོས་ཉིད ལས་མ་ཉམས་ཤིང་གསལ་བ་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་དགེ་བའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བསྔགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གི་མདོ་དང་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ ཡང་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དུས་སུ་ནད་གཡོག་དང་། ཐ་མལ་པའི་གཡོག་བྱ་བ་དང་། བྱམས་པ་དང་། གུས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་།དུས་དུས་སུ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། འདུད་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པ་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོ་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པས་མཆོད་ པ་དང་།གནས་བཅས་ནས་ཡང་དག་པར་གཟུད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཟུད་པས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་དོན་ལ་དབང་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་མི་གཡོ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆགས་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། དྲི་བ་དང་ཉན་ པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་རྒྱུན་མི་ འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ནི་རྒྱུན་རིང་པོ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་། ལུས་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་བར་ཆད་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ དུ་གྲུབ་པ་ལས་ནི་ཡང་ཡན་ལག་གི་སེམས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ།བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔར་བྱས་ནས། མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དང་པོ་ནི་གསུང་ རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་མོས་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་བསྟན་པ་ལ་མ་བརྟེན་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ནས་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ཤེས་རབ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྗེས་སུ་བསྲུངས་ནས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། རྐྱེན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’依止真實善知識’是第四,顯示依止善知識的特徵。如《瑜伽師地論》中所說:‘應知具足八支者,是圓滿一切菩薩善知識。即:安住于菩薩別解脫戒而無毀損,以無過失而住于戒律;非鈍根者故多聞;獲得任何修所生善,獲得止觀故具擇法;具足悲心故有慈憫,於此生中捨棄自身安樂而為他人精進;為他說法時無怯弱恐懼故無畏,即能忍受他人輕蔑、嘲諷、貶低、惡語、惡意等不悅語言及種種有情邪行;為四眾說法時具力且無疲倦故無厭;不違語法且明晰具語業故具善語。’ 如是廣說善知識功德,應如《聖法句經》與《大方廣佛華嚴經》中所說而了知。又如《瑜伽師地論》中說:‘其中,依止菩薩善知識應知由四相而圓滿:時時為作病護及平常侍奉,具足慈愛、恭敬、歡喜;時時恭敬言說、禮拜、起迎、合掌、頂禮、供養,以如法衣服、飲食、臥具、坐具、醫藥、資具佈施供養;安住后如實引導、教導,以如法掌控事務,不動搖而如實安住;時時以求知之心前往親近、承事、請問、聆聽。‘如是詳細內容如彼論中所說。 ‘應以不間斷行持善法而學習’是第五,顯示不間斷精進修行的特徵。如《大乘集論》中所說:‘以恒常、相續、不間斷之方式修習六波羅蜜多而得圓滿。‘此即從長時、無間、恭敬、無餘四種修習中的無間修習。《唯識成就論》則加上支分心而成五種修習,如是顯示此經之義。其中顯示五種特徵,即欲成就六波羅蜜多者應圓滿五種特徵:第一是信解聖教支分,因若不依教法則成非行;第二是于聖教生起勝解后以十法行生起三慧,因是行之本體;第三是守護善根令不退失;第四是依止善知識,因需依殊勝緣故。

།ལྔ་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམ་པ་སྟེ། མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བཤད་དེ།ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལས་སྦྱོར་བས་བསྒོམ་པ་དང་། མོས་པས་བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྒོམ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསྒོམ་པ་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པས་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་བསྒོམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ལ་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་མོས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པ དང་།ཐབས་ལ་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དང་། དབང་ལ་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བསླབ་པར་བགྱི་བའི་གཞི་དེ་དག་གྲངས་དྲུག་ཁོ་ནར་གདགས་པ་མཛད་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནི་ལྔ་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ པོ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གི་གྲངས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་གྲངས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུ་བ་གསོལ་པ་དང་། ལན་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་དྲུག་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་ལན དུ་གསུངས་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གྲངས་སྨོས་པ་དང་། རྒྱན་གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་བསྡུ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་གྲངས་སྨོས་ནས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲངས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་མདོར་ལན་གསུངས་པའོ།།མཚམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི་དངོས་པོ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་རྐྱེན་ རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་སྟེ།མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསུམ་པ་དང་པོ་དང་ཕྱི་མའི་རྣམ་པ་ གསུམ་རྐྱེན་གཉིས་སུ་སོ་སོར་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་སོ། །དང་པོ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པས་ནི་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གནོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་ཉེ་བར་མི་བསྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །བཟོད་ པས་ནི་གནོད་པ་དང་།ཕོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བཟོད་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཞི་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ཕན་འདོགས་ པ་གསུམ་བསྟན་པ་དང་།ཕྱི་མ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གསུམ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་གསུམ་བསྟན་པའོ།

第五是不間斷地修持,爲了迅速圓滿而修持。論典《大乘集論》中說明五種修持:從一切行為中修持加行,以勝解修持,以作意修持,以善巧方便修持,以成辦事業修持。 又在論典《雜阿毗達磨集論》中說修持略說有五種:依止住處遍攝修持,依止意修持,依止意樂修持,依止方便修持,依止自在修持。詳細內容如彼論所說,恐繁不述。 菩薩觀世自在又向世尊如是啟問:‘世尊,為何將學處基礎安立為唯六數?‘此下是第五宣說波羅蜜多數目無增無減之門。 十種波羅蜜多可分為兩類:宣說六波羅蜜多數目無增無減,以及宣說四波羅蜜多數目無增無減。第一類又分兩種:請問與回答。此處是首先請問唯六之確定理由。 世尊對菩薩觀世自在說道:‘善男子,因為有兩種因緣’等,這是第二如來如實宣說回答。這又分四種:說數目,分別顯示兩種因緣,分別攝集兩種緣,詳細分析解說。 這是首先說明數目,因為有兩種因緣,所以數目如是決定的簡要回答。《解脫際限經》中說’兩種事’。‘為利益眾生故,為對治煩惱故’是第二分別顯示兩種因緣,此經僅作標示而已。 其中前三是利益眾生,后三是對治煩惱,應當了知。這是第三將前後三種分別攝集為兩種因緣。即佈施、持戒、忍辱三者利益眾生;精進等三者是對治煩惱。 前三利益眾生是這樣的:菩薩以佈施成辦資具而利益眾生;以持戒不作損害、貧乏、傷害而利益眾生;以忍辱對那些損害、貧乏、傷害能安忍而利益眾生等,這是第四依次詳細分析解說。 這又分兩種:顯示前三種利益,顯示后三種對治。這是首先顯示利益眾生的三種。

།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕན་ འདོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་ཕན་འདོགས་པ་དང་།གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ལན་བྱ་བའི་སེམས་མེད་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། གཞན་ཡང་དང་པོ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་ཞིང་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་ཅིང་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱི་མ་གསུམ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མ་བཅིལ། བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་མ་བཅོམ་པར་ཡང་ནན་ཏན་ གྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ལས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་གཏན་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ནི་ཕྱི་མ་གཉེན་ པོར་གྱུར་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་དེ་བསམ་གཏན་ལྟར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཅིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་ལྟར་ས་བོན་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་། འོན་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བ་རྣམས་ སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱེད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ས་བོན་གཏན་དུ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་བཅིལ་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་། ནན་ཏན་གྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་ཞིང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཅིང་ཉེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་ པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བསྟན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལས་ནི་དོན་གཅིག་གིས་གྲངས་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་དུ།མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དྲུག་རབ་ཏུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་ནི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷོ་ཕྱོགས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུ་སྟེ། གཡས་ཕྱོགས་དང་ འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནུབ་ཕྱོགས་ནི་བཟོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉེས་པ་ལ་བཟོད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཕྱོགས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལྟ་བུ་སྟེ། མིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མའི་ཕྱོགས་ནི་བསམ་གཏན་ལྟ་བུ་སྟེ། ངན་འགྲོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟེང་གི་ཕྱོགས་ ནི་ཤེས་རབ་ལྟ་བུ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་གསུངས་ཤིང་མི་མང་མི་ཉུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མཛད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོའི་རྗེས་སུ་རེས་འགའ་ནི་མདོ་ནས་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།