d4047瑜伽師地論菩薩地解說薩嘎羅美伽 戒勝慧c3.5s|d4047瑜伽師地論菩薩地解說薩嘎羅美伽 戒勝慧c3.5s(續8)
又無法言說的事物是真實的真諦,是由於真如和無顛倒義的緣故。三界中所受用的近取蘊是虛妄諦,如經中所說’如幻’。 其他人則另有說法,認為真實諦是滅諦和道諦。虛妄諦是苦諦和集諦,應當如是了知。 應當遍知的真諦是四聖諦。對諸行或欲界功德以身心無顛倒地感受樂受是味諦。苦和不悅是過患諦。斷除對欲的貪著是出離諦。 法無我或生等法性是法性諦。對自處獲得信心是勝解諦。聖者的真諦是滅和道。非聖者的真諦是苦和集。 又聖者的真諦是對這四諦如實修行。非聖者的真諦是對這些顛倒修行。 依據’唯此為真實,其他皆愚癡’的安立方式,三苦的進入、還滅、雜染、清凈而分為八種:進入諦是世俗諦,還滅諦是勝義諦,雜染諦和清凈諦是四聖諦。 對真諦的分別修行和福慧資糧的修行是正修行諦。九種真諦是依據道的行相、道的違品、道的本質和道果而安立。 其中四取蘊是道。因此說:從無常諦乃至無我。道的違品是有愛,因為它使人看不見輪迴的過患。離有愛是因為它使人看不見涅槃的功德。由於未見過患和功德,了知無法生起道。 道的本質應知是獲得涅槃,因此說’斷除彼之方便諦’。果是二種涅槃。 苦諦有十種。一切苦是三種苦的分類。其中苦苦有二種。壞苦也有二種。行苦的因果分類有三種。因此說:從隨眠苦諦乃至煩惱諦。 又依對治苦和斷除而分三種。苦的對治是初中后所獲得的智慧。因此說:聞諦、如理作意諦和正見諦。斷除是正見果諦。 其分類應知無量,是因為每一諦都有無量分類。
།རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན མདོར་བསྡུ་ན་ལམ་ཉིད་དང་།ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི་གཙོར་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཡང་རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྟེན་མེད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ། རྟེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ནོ། །རྫས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གྲོགས་མེད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གོམས་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་མ་བསགས་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཐེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། ལམ་ཡང་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་ལམ་སྨོས་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ཉིད་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས པ་དང་།རྣམ་པ་དང་། ལས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ གྱིས་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་དངོས་པོའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གྲངས་དང་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འདི་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་མཁས་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ཡུལ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གང་ལ་དམིགས་ནས དེ་དག་གི་དོན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གང་དུ་གནས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་གང་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འདུལ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པ་གང་གིས་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་འདུལ་བའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་ནས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བར་དུའོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དབྱིབས་དང་། མིང་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཕྱོགས་བཅུ་ དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
安立有七種。略說即是道本身和道果的安立。其中道主要是智慧,以’以智慧摧毀煩惱’之語故。因此說’何為智慧’等,此智慧應說有六種。由於是心所法故,必定有所依,無依則不生,故說’所依’等。由有所緣故亦如是。由與事物俱行故非無伴。由業所分故非無業。非無修習故亦非未積資糧。是有果之乘,如是以七種安立乘。 道亦由說具資糧道而顯示為二種。為顯示大乘果門中智慧所緣之差別故說’緣無可言說事物’等。又此智慧之所緣、行相、業之顯示即’真如’等。一切法之勝義自性即是真如。緣此之行相即是無分別平等性。如所緣之真如無分別,智慧亦如是,故為無分別平等性。‘所生’即是業,由成為煩惱障和所知障之對治故,是無分別平等性。如是以所緣等差別顯示智慧。 又果即是從煩惱障和所知障中解脫。為顯示以此等行相安立差別故,‘過去、未來’等是就菩薩功德而說,亦顯示智慧等。由如實遍知為先故,是處所故,稱為’所尋求事’。因此諸智中未說’事’,為令知尋求即是事義故。 為顯示菩薩功德差別無量故說’此五無量’等。由無數量邊際故為無量。‘此等由菩薩以善巧方便而趣入故’即是境。因此說’善巧方便’等,一切善巧方便皆依此故。 菩薩所緣而為之趣入的眾生無量,故說眾生界無量。彼等所住處無量,具足善等諸法之行為無量,所調伏者無量,以何方式調伏之方便無量,故調伏方便無量。‘如意業所生’即如從地獄乃至轉輪王。就各別眾生相續而言是無量,如是由安立和相續無量故眾生界無量。世界由形狀和名稱顯示無量故無量。因此說’於十方’等。
།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་མིང་དང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། མི་མཇེད་དེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་ཐ་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུའི་བར་དུའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་མཐའ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པ་ནི་མཐའ་དག་མ་ཡིན་པས་བཅིངས་པའོ།།སའི་བྱེ་བྲག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པའི་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ གིས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ།།སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཕྱོགས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡང་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་ཞུགས་པའི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནས་ ངན་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།དེ་ལ་མ་ཞུགས་ཀྱང་མོས་པ་མེད་པའོ། །ཞུགས་པ་ཡང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱས་པ་དང་། བསྡུས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོར་ བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མགོ་གླེངས་པས་ཤེས་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེའི་མོད་ལ་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རིག་ པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་ན་རྐྱེན་ལས་འགྱུར་བའི་གདུལ་བྱ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཚེ་འདི་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་གདུལ་བྱར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་ སྟེ་རིམ་བཞིན་ནོ།།དུས་གཉིས་ཀར་བྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །འདུལ་བ་པོ་དང་། འདུལ་བྱའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་དེ། བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་དབང་པོ་གདུལ་བར་དཀའ་ བའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་སླ་བ་ཉིད་དོ། །འཇམ་པོས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ནི་འཇམ་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །ཆད་པའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚར་བཅད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུང་ནས་འདུལ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།དེའི་མོད་ལ་འདུལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུང་ནས་འདུལ་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་འདུལ་བའོ། །འགྲོ་བའི་དབྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འགྲོ་བའི་ དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་དོ།།འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་འགྲོ་བའི་རིས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུ་ཤེས་གསལ་ པོ་འཇུག་པ་དང་།འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དང་། འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བ་འཇུག་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །གཅིག་ལ་སོགས་པ་ནས་བཅུ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་རྒྱུད་སོ་སོའི་དབྱེ་བས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ རིགས་ཀྱི་ལེའུར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡུས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པོ་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཉིད་དང་། དེ་དག་གི་རྟེན་ཉིད་དང་། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ སྐབས་དང་།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།
就世界界而言,依據它們的名稱和建立而說,稱為堪忍世界。其他的也應當如是了知。所謂’成為一’,是爲了使一切從苦中解脫。 關於差別的分類則有十種。二種是已斷煩惱和未斷煩惱,一切處都未斷煩惱者稱為完全束縛,斷除部分煩惱者稱為不完全束縛。 依據地的差別和煩惱的分類,也有餘斷和未斷的差別。根據根器的差別有三種。根據種姓的差別有四種。 根據行為的差別有五種。根據方位和時期的差別有六種。又根據未入教法和已入教法的差別有七種。未入教法者有二種:由於信奉惡處而入于其中者,以及雖未入而無信解者。 已入者也因根器差別而有廣說和略說的信解二種,因此說’由廣說而了知’等。僅由略說而領悟者是由開示而了知。 這些依時期差別也成為三種。由於在此生教法時能調伏,故稱為即時可調,即以如理作意而各別了知之道。依次第修行而調伏者稱為后時可調。隨緣而入者稱為隨緣所化。 又由於此生與他生可調伏故有二種,即如次第。兩個時期都出現者稱為隨緣所成。根據眷屬的差別有八種。 依調伏者、所調伏方便的差別和時間的差別有九種。難以成就是指根器難調。與此相反即是易成就。以柔和調伏者是柔和所成。由懲罰業而調伏者是以懲罰所成。 依時間差別而言近調等,即時可調者是近調。與此相反是遠調。依趣的差別、非趣的差別、身的差別、想的差別而分為十種。 趣的差別即是五種。非趣唯一種,因為中有已脫離趣類。身的差別由有色與無色差別分二種。想的差別有三種:即明顯想轉起、不轉起二者,以及不明顯想轉起為第三。 從一等乃至超過十共五十五種,彼等由各別相續差別則成無量。如前所說即如力種性品中所說。 無量也安立為五種,故攝彼等則成五種無量等。由此依有情的共性、彼等所依、有情的階位、具緣性及差別而說五種無量。
།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མོད་དེ་དང་དེ་དག་ནས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྔ་ཉིད་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འབྲེལ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས ཏེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་མདོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བསྟན་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་མིག་སྐྱེས་ནས་ཐག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་མདོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་འདི་ན་འགའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ རྣམས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གཉི་གའི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྔ་པའོ། །ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ སྒོ་ནས་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་བདུན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཆེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པའི་གཞུང་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དང་པོ་སྨོན་ལམ་ཉིད་དེ། དེས་ན་སྨྲས་པ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་དང་སྔངས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། གང་ཡང་སྨྲས་པ། མོས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། གང་ཡང་སྨྲས་ པ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བཞི་པ་སྟེ། གང་ཡང་སྨྲས་པ། ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དཔག་ཏུ་ མེད་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཉེ་བར་སོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།།དུས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ལྔ་པ་དུས་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེན་པོ་དྲུག་ནི་འདི་དག་གིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་ངོ་བོར་བསྟན་པའོ། །བདུན་པ་ནི་འདིར་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་བརྗོད་ པར་བྱེད་པ་དང་།བརྗོད་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་བརྗོད་བྱ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ སྨྲས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།
關於’這五種’等詞,應當理解為這五種是宣說佛法果德的廣大利益,即依據經中所說的果德而安立為五種。佛法的果德略說有二:聲聞和菩薩。 其中聲聞的如理作意相關的果德有二種:以見道斷除所斷煩惱,以究竟道獲得斷除一切煩惱。此處經中所說:‘當說此法門時,生起法眼,從諸繫縛中心得解脫’。 菩薩也唯有二種:以趣入大乘和各別觀察的差別。其中經中所說:‘此處若有人發起正等正覺心,發心者將獲得無生法忍’。 二者依修行所得的果德是第五。由具足七種大而稱菩薩為大菩薩。因此從宣說功德的方面顯示其大。 七種大略說是依道和道果而安立。菩薩道及其果即是大乘,故安立為大。道有二種:即修行法和教法的差別。 單從一方面而言,教法安立為大,是因為具有極其廣大寬廣的教典。因此說’極其廣大’,即大乘教典廣大故稱為大乘。 修行法有五種:第一是發願,故說’大發心’。因為發心求證獲得一切功德過失生起和遠離究竟的菩提,故為大。 第二是在清凈意樂地行持具足修行,即所說’大勝解’,是對極深廣之法有大勝解。 第三是證悟的殊勝,即所說’大增上意樂’,因獲得自他平等性故為大。 第四是殊勝資糧,即所說’大資糧’等,因入地者每一剎那積累無量福慧資糧故為大。 第五是殊勝時間即大時,故說’三無數劫’等。 大果即是超越一切眾生而真實獲得佛身故。 此六大是能趣,故稱為乘,顯示為因的本體。 第七是所趣故稱為乘,顯示為果的本體。 八法是能詮和所詮圓滿。其中所詮依獲得四種智慧及其果而安立,世俗諦和勝義諦是以大乘方式攝持。 依能詮而說’宣說菩薩藏’,因為以極廣支分攝持故。
།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མཐུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཚུལ་བཞིན་ དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའོ། །དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་ སུ་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ས་དང་པོའོ། །བར་མ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱི་མ་ས་བརྒྱད་ཉིད་དོ། །མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་ པ།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཅུ་པའོ། འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པས་དང་པོ་ཇི་ལྟར་ བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་པའི་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པ་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྔར་གང་དག་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པས་ནི་མདོར་ན་སློབ་པ་པོ་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་སློབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་དེ་ལྟར་སློབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞུགས་པ་ལ་ དབྱེ་བ་མེད་དེ་རེ་རེར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྟོགས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་།ངེས་པར་མ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ངེས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའོ། །དེ་དག་གི་བསླང་པའི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་ནས་རྣམ་པ་བདུན་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྔར་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ནི་གསུམ་པར་བསྟན་པའོ། །ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ས་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བཞི་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ལྷག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་དགུ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་བསྟན་ པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་པ་མ་ཐོབ་པ་དང་།ཐོབ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དེ་ལས་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། སྲིད་པ་ཐམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསླབ་པ་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ལ་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསླབ་པའི་གནས་བདུན་པོ་འདི་དག གོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བསྡུས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།
關於以所說圓滿為主而言:即所說真實義以及所說威力等,是因為是最為甚深廣大的所詮故。其中,關於聞所生慧而言:‘如理聽聞’。關於思所生慧而言:‘如理思維’。修所生慧有三種:初、中、后。初為見道所攝,故說’以如理思維為先導而修習增上意樂’,即初地。中為修道所攝,故說’以修行相而趣入’,即后八地。究竟位所攝,故說’以修習果而圓滿’,即第十地。為顯示果故說’永出’。如是由學處所依而顯示圓滿,初由學處所依而顯示學處圓滿,如是則顯示學者圓滿。前說’學處’,即略說能學者。為顯示何者是能學者而說’若諸菩薩如是學習’等。彼等由具緣、趣入、證悟、階位差別分為十種,如理配屬。其中具緣及趣入無差別,各自建立。證悟差別為未得與已得,故說’意樂未清凈與意樂清凈’。由階位差別有六種:未成熟位、已成熟位、未決定位、決定位、一生所繫、最後有。為顯示彼等發起加行差別故,說’住種姓’等。‘發心者’即發心而學習之義,謂發心後學習七種,如前所說開始。如是,由勝解行者說為第三。‘彼入住乃至’等,說入地為第四。為顯示彼等殊勝階位差別故,未圓滿地住,九地為成熟。又顯示未成熟位二種,即由未得無相住與已得差別。成熟亦二種:一生所繫及此生后無餘。一生所繫即由’一生所繫’而顯示。為顯示最後有故,由’即於此生’等而顯示。為顯示如前所說學處總攝故,‘更無上於此’等。由’於何學習’等,即決定此七種學處。‘如何學習’即由佈施等加行乃至大乘功德攝持加行而決定。
།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མིང་མཐུན་མོང་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞན་དུ་ན་ཐུན་མོང་གི་མིང་གཅིག་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཐ་མལ་པ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་དོན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པར་ནུས་པས་བློ་དང་ལྡན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་གསལ་བའི་མཆོག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་སྲས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་སྟོབས་ དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་ན་རྣམ་རྒྱལ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །གཅིག་པུ་དཔའ་པའི་ཕྱིར་རྩལ་དང་ལྡན་པའོ། །མ་ལུས་པར་ དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པས་ན་འཕགས་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།འཁོར་བའི་དགོན་པར་འཁྱམས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་དྲིས་ཁྱབ་པས་ན་བྲགས་པ་ཆེན་ པོ་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བདག་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོ་རང་གི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོའི་མིང་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་མདོར་ བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ཁས་ལེན་པའི་དགེ་སློང་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་པ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་ཀྱང་བསླབ་པ་ལ་མི་སོབ་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ལྟར་བཅོས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་དགེ་སློང་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སྦས་ཤིང་མ་བསྒྲགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟགས་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་བསྟན པའི་རྗེས་ལ་རྟགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་དག་མདོར་བསྟན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་དག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་ཇི་ལྟ་བའོ། །རྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་རྟགས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟགས་ལྔ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།གཅིག་དང་བཞིའི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།
所說的’從那些菩薩中’是爲了顯示菩薩們共同的名稱,否則就會成為一個普遍的名稱。處處稱為菩薩是指以功德區分的凡夫們。因緣于菩提和眾生,故稱為菩薩。因具足七種大,故為大菩薩。具有甚深廣大的智慧,能解釋甚深義理的密意,故具有智慧。因獲得智慧光明的殊勝,故為最明。因生於如來種姓,故為佛子。因成就不斷佛種,故稱為勝基。 因如葉等相似處所而成為力量,並且成為無畏等佛法生起的因,故稱為勝芽。因戰勝自他相續的煩惱,故稱為勝者。因獨自勇猛,故具有力。因究竟成就勝義,故稱為聖者中最勝。因引導輪迴曠野中漂泊的廣大眾生到達涅槃城,故稱為商主。因功德香遍及一切方,故稱為大名稱。 因具大悲心,故為具悲者。因具足佈施等廣大福德,故稱為大福德。因具足自在等主,故稱為自在。因身等行為無過失,故稱為具法。為顯示各別名稱無量,故說’十方無邊無際’。‘各自名稱’是指各個菩薩的名稱的意思。 又略說菩薩有二種:如同受戒比丘一樣,雖非真實義的菩薩,僅以承許而立誓為菩薩卻不學學處的那些,稱為偽裝的菩薩。與此相反的是真實的菩薩,如同真實的比丘一樣。菩薩地基瑜伽處功德品第十八釋完。 具足如是所說功德法的菩薩們,雖然隱藏且不宣說屬於六波羅蜜多的諸善,但一切世間將通過五相而了知,為顯示此義,故在顯示功德之後顯示相。這些也應各別解說為五種,以’自性等’等來略說這些。‘真實’是指如實的菩薩義。‘相’是指菩薩相,即令知是菩薩的本身。因此說’具足彼等’等,意思是斷定為菩薩。依據意樂圓滿和加行圓滿而安立五相,即一和四的次第。
།དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ པའོ།།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྙན་པར་སྨྲ་པ་དང་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཡང་སྨྲས་པ། ལག་རྐྱོང་བ་དང་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་གཡོས་པས་ན་བརྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟབ་མོའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའོ། །ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེ་ལ་རྟགས་གཉིས་པས་སེམས་ཉེ་བར་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཏོ། །ལྔ་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ནུས་པ་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པས་ནི་ལུས་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་ཟང་ ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ།།གསུམ་པ་བསྟན་པས་ནི་དེའི་ནུས་མཐུ་བསྐྱེད་དེ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔར་བསྒྲེ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཡན་ལག་ལྔས་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས་བསྡུ་བའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་གྱི། རྟགས་གཅིག་ ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སྔར་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། དེ་ནས་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །བསྒྲེ་ཞིང་བསྒྲེ་ཞིང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཡུལ་བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱིས་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གོ་རིམས་ཀྱིས་ནི་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་བསྟན་ཏོ། །བསྡུ་བས་ནི་དེ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པས་འཇུག་པ་དང་། སྦྱོར་བས་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཉིད་དང་། ལས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་བར་ལུས་དང་ངག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དམན་པ་དང་། བར་མ་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕེལ་བར འགྱུར་བས་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པའོ།།ཆོས་གསུམ་པོ་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མཉམ་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པས་ན་སྲན་ཐུབ་ པའོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མ་ཞུམ་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པའོ། །ཡང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ནི་སྙིང་སྟོབས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་སྲན་ཐུབ་པའོ། །རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོས་ཀྱང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པའོ། །སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐུ་ཐོབ་པའོ། ། བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ནི་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །ཕྲན་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེར་སྦྱིན་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ ཉིད་ནི་གནས་བསྟན་པ་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཉིད་དམ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རུང་། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ།
關於圓滿意樂,是對現在處於痛苦和痛苦因緣中的眾生,依次生起安樂之意樂和利益之意樂。 關於圓滿加行,就成熟眾生而言有兩種:為利益而行即所說的’愛語’;為安樂而行即所說的’佈施’。為成熟佛法而言也有兩種:由於具足精進修善,不為違品所動故稱為’堅固’,即以智慧通達甚深義理和解釋密意。 又為眾生利益而言,圓滿加行有四種。其中第二相以令心堅固的方式行法佈施即是利益眾生。第五相顯示法佈施的力量。第四相以令身堅固的方式以財物佈施利益眾生。第三相顯示其力量,因為無所顧戀而能捨一切。 所謂’應知配為五種’,是說以五支分顯示體性后直至攝義都是如此,而不是在一相中同時具有五種行相。 對於五種,先顯示體性,然後處所等也如是配釋。一一顯示。以體性顯示悲憫等義。以’處所’顯示境。以果利顯示功德之大。以次第顯示趣入次第。以攝義顯示諸波羅蜜的安立。 ‘體性有二種’是指意樂趣入和加行趣入。如是依次顯示行相體性和作業體性。意思是隨順意樂以身語成辦眾生利益。 ‘愛語’即說悅耳之語,以前說的三種語言顯示愛語的體性。對三種眾生說三種語言,即依世間下、中、上智而令正歡喜、增長歡喜等前說的行相。 智慧、悲憫、精進三法平等趣入眾生利益即是勇猛。不為違品所勝即是堅忍。對甚深廣大之法心不怯弱即是無畏。又無所畏懼即是勇猛。不為苦所動即是堅忍。聞廣大法亦無畏懼即是無畏。具足力即是得勢。 堅固的三種特徵中,不為違品所勝即稱為堅固體性。散施即是廣大布施。因為是清凈佈施故是無染布施。這二者的體性將在處所中解釋。 以無礙解力決定解釋甚深義理和密意,或是非等持地的智,二者都顯示為其體性。現前成就即是隨順獲得彼等。
།དེས་ན་སྨྲས་པ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་བསྒྲེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་མྱུར་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་དེ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པའི་འགྲོ་བ་ལྔའི་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གང་སུ་ཡང་རུང་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་གནས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་རྒྱུད་ལེ་ཞེན་པར་འདུག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཅིག་ཏུ་རྒྱུད་ལ་ཞེན་པར་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་ཞེན་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ངེས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།།སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་མེད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཁ་ཅིག་སྡུག་ བསྔལ་དུ་ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་བསྟན་པའོ། །བདག་པ། གི་བྱི་དོར་ལྷུར་ལེན་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུལ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་བྱ་རྣམ་པ་ལྔས སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་ཏེ།རང་བཞིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། འཕེལ་བ་ཐོབ་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་། རིགས་པ་ལ་རྨོངས་པའོ། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་འདིར་བསྟན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་བབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་ལག་རྐྱོང་བ་ལ་གནས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནས་ནས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཟབ་པ་ནི་ཟབ་མོའོ། །ཡི་གེ་ཟབ་པ་ནི་ཟབ་པར་སྣང་བ སྟེ།ཁ་ཅིག་ནི་ཟབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཟབ་པར་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཟབ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པ་ཡོད་པས་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བས་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟུང་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུལ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་མ་མོ་བསྟན་པའོ།།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་བཀའི་དོན་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་དྲངས་ནས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བརྟག་དཀའ་བ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྡའི་དོན་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ནི་གནས་ལྔ་པའོ། །ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མངོན་པར་དགོངས་པ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་དགོངས་པའོ། །དེ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ནི་དེའི་དགོངས་པ་དང་བསམ་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གནས་རྣམ་པ་ལྔས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གནས་ཉིད་དོ།
因此說道:‘這是從修習中產生的。‘簡而言之,通過兩種結合對五種眾生生起慈悲心而安住:對現在正在迅速感受痛苦的,以及對現在正在造作能產生痛苦的確定因的五道眾生中任何一類,都應當如理了知。 因此說道:‘任何眾生’,是指恒常安住並執著相續的意思。‘執著相續’是指由於執著那種感受相續的意思。苦因即是煩惱的根本,不善行的煩惱是指執著于非律儀等行為,並且必定造作不可意的異熟果。 貪慾煩惱是指由於放逸于諸欲而無異熟果。見解煩惱是指某些入于外道見解者,雖然已入于痛苦中卻如同無有所欲之果。煩惱性煩惱是指不具安樂而能生痛苦。 ‘於此歡喜的本性’是指顯示對此的歡喜。‘愛重自身裝飾的眾生’是指顯示對境的專一執著。‘入于惡道’是指入于顛倒。這些應當根據在家人和出家人的情況來了知。 對五種眾生以五種方式安住于愛語等:安住于自性、獲得增長、具有怖畏、正確趣入、迷惑于正理。這些次第即是’應當善說’等。 也就是說,應當從攝事品中了知,如同所說的’應當正歡喜’等。爲了顯示上述所說的增長力量安住即是此處所說的安住。 又’彼為輪迴種種痛苦所逼迫’等。五種佈施顯示安住于佈施,安住於此而趣入。 甚深義即是深奧的。文字甚深即是顯現甚深,有些是甚深性且顯現甚深,有些是非甚深而顯現甚深,爲了區分這兩者故說二者。 通過顯明法無我而具足空性。通過緣起順行顯明趣入無我,即是顯明無常等行相。如是即是經的解釋。 ‘善巧墮罪’等是顯示律。安立無顛倒法相是顯示摩呾理迦。密意語的含義即是具密意。這即是應當引申解釋故難以理解,即顯示諸法的名言義。 由於是所欲求的義故是分別義。善巧一切不可言說詞義是第五處。 通達甚深義是甚深義密意。決定解釋彼即是顯示彼之密意和意樂,即是’分別甚深密意’的意思。‘以所說五處而趣入’即是彼之處。
།སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕན་ཡོན་ལྔ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁོ་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་ པར་འགྱུར་བའོ།།ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་པར་སྦྱོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པ་སྟེ། བདེ་བས་ཤས་ཆེར་གནས་པས་སྐྱོ་བ་མེད་པས་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་བདེ་བར་གནས་པས་གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་ཡང་བརྩེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་གི་ཉེས་ པར་སྤྱོད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གཞན་གྱིས་མི་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ཉེས་པ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པར་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་སྡུད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དཀའ་བའི་ལས་ཀྱིས་བག་མི་འཁུམས་པས་སེམས་རབ་ཏུ་ དགའ་བར་འགྱུར་རོ།།བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཉི་གའི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པོའི་གོ་བགོས་པས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་བྱས་པར་བར་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རོ། །མཐུའི་ལེའུ་ལས་སྦྱིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལག་རྐྱོང་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་བརྩེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་བྱེད་པར་ འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ནས་དགེ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་དོ།།རིགས་པར་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡི་གེས་སོ། །འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའོ།།ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཞུགས་པ་རྣམས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་མཇེད་པས་དེ་དག་མི་སྤོད་པ་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པས་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་སོ།།རྟགས་དེ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྙིང་བརྩེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དོན་བསྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་བསྡུ་བར་འདོད་དོ།།ཕན་པར་བྱེད་པའི་ངག་རིགས་པ་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །བརྟན་པ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་བསྡུས་སོ། །བརྟན་པར་ གྱུར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པས་མི་མཇེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་མང་བར་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།
爲了顯示慈悲的五種利益,首先說明’必定斷除我執’,是指趨入無我執的因。‘心無怯懦而修持’是指心無不悅,以大部分安樂而住,無有厭倦,以修持無量而具足,於此生中得以安樂而住。 對眾生作饒益安樂,自身安樂而住故也能對他人生起慈悲心,應當了知這些是顯示慈心的利益,因為慈心也是具有悲憫的特徵。 語言的惡行唯一是他人所不欲的,爲了顯示應當斷除語言過失而說:語言的惡行是對自他產生損害的因,其對治之善語則是攝受自他。 顯示善語因為無有欺誑,是應當受持的言語。堅定是精進的本質,因此遠離懈怠。對於難行不畏縮故心生歡喜。 因為是忍辱的本質故能成辦二者的利益。披上堅固精進鎧甲故正確的發起變得堅定,即在未完成前不會退轉。 力品中所說的佈施法力,即是佈施的功德。所說的智慧法力,即是顯示決定解釋甚深義理和密意的功德。 依次第而說,對於’這些次第是什麼’等,一切事業都以發心為先導,故首先顯示圓滿發心即是慈悲。這些是具有對眾生的觀待。 欲求作眾生利益安樂之事,即是從善處引導安立於善。因此其後即是善語。‘說如理語’是指文字。令受持即是如實義理。開示即是二者殊勝。 對於已入正道者依正行而作,對於入邪道的眾生不隨順,不讓他們行持,這稱為堅定。具足如是堅定故以財法攝受。 以這些相顯示攝集波羅蜜多故而說:‘這是菩薩五相的次第’等。慈悲是對眾生利樂的發心,以及是四無量的本質。四無量屬於禪定波羅蜜多故為其所攝。 對於獲得圓滿的眾生如是如是成辦利益,意為攝於饒益有情戒。具有顯示如理語言相的饒益語為般若波羅蜜多所攝。堅定是勇猛的本質,勇猛即是精進的自性故為其所攝。 若成堅定則因不隨順眾生的邪行故也是忍辱波羅蜜多。如是因多所觀察故也是般若波羅蜜多。
།ཡང་ཤེས་རབ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྙིང་རྗེ་རྣམས་ནི་སྙིང་སྟོབས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བརྟེན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།ལག་རྐྱོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞི་དང་མཐུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ གནས་ལས་རྟགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལྟར་རྟགས་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སམ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ལ་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །ཕྱོགས་དེ་གཉི་ག་ལ་གནས་པ་ཡང་ཆ་བྱད་ཙམ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕྱོགས་གཉི་གར་གཏོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བྱང་ཆུབ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་པར་འཇུག་པའི་ཆོས་བཞི་བསྟན་པ་ནི་ཁྱིམ་ པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བསླབས་ན་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གདུལ་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་ པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་གིས་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ གཞན་གྱི་ཚིག་མི་ཉན་པར་ངེས་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ཅི་ཞིག་སྦྱིན་པར་འདོད་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་ནུས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སློང་བ་པོ་ཡང་ལེགས་ པར་འོངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན་གུས་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོངས་པར་ གྱུར་ཀྱང་ངོ་།།ཕངས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འཇུག་པའི་སེམས་ལ་སུས་ཀྱང་བར་དུ་བཅད་ཅིང་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་ པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུར་གཞག་གོ།
又智慧、精進、悲心等是勇氣的本質,因此所說依止勇氣本質者是由三種波羅蜜多所攝,伸手佈施僅由佈施波羅蜜多所攝,是說唯一由佈施的本質所攝故。 深奧義理和密意的確切解釋是各別正確認知的本質,禪定波羅蜜多是智慧的本質,因此是智慧波羅蜜多。 菩薩地基相應瑜伽處相品第一釋完。 如是諸相出現是在居士方面或出家方面,為顯示此故,其後顯示方面。住于兩方面者也不是僅以形相為主,而是以菩薩法為主而成為菩薩之數,為顯示此故。 顯示兩方面所屬的菩薩學處相應、極為趨近菩提的四法,即是’若居士或出家者修學則唯速疾’等。 就六波羅蜜多正確修行而言,稱為善作業邊。 就一切時處調伏所化眾生而言,稱為善巧。 就成熟眾生而言,是利益他人。 因無希求異熟和回報故,是迴向菩提。 當說四種善作業邊:一心專注修行是決定性,恭敬修行是熟練性,精勤修行是恒常性,無煩惱修行是無過失性。 即使他人阻止,也不聽從他人言語而決定要佈施某物,稱為決定性。為顯示無任何眾生類能障礙菩薩佈施故說’若乞者善來’等。 捨棄一切事物時以恭敬心故,因此稱為熟練性。因此說’譬如佈施’等。 ‘無厭倦’是說即使貧窮也是如此。 無吝惜地佈施是說恒常性。 是為顯示佈施功德之詞義。 對於持戒等也應如理了知,即是在一切時處降伏違品,受持清凈戒后,任何人也不能障礙和動搖趣入之心,乃至廣說。 就一切時處調伏眾生、善巧明處、善巧觀察戒律、善巧成辦後世所欲義、善巧乘法而言,建立十種善巧。
།མཁས་པ་འདི་དག་ནི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའི་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ། འདི་དག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་ལྔར་བསྡུས་པས་བྱ་བ་ལྔ་ཞིག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ། མཁས་པ་གོང་མ་བཞིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་དོན་ལ་འཛུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྔ་པས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །དྲུག་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། ། བདུན་པས་ནི་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རིགས་པ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དག་གིས་བསྡུས་པ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་དག་ལས་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །སྒོ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་ བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དང་།མཁས་པའི་སྒོ་ནས་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡོངས་སུ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ལམ་ནི་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མདོ་གཞན་དག་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། མདོར་བསྡུ་ན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་འགྱུར རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་བསྡུས་པར་གཏོགས་པ་འབད་པ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་ཆ་བྱད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་མཚོན་པའི་ཕྱིར། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ། ། གཞན་དག་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ། སྦྱོར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཞན་དུ་ན་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་གང་ཡང་སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་ རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དཀའ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡིན་པས་གང་ ཡང་སྨྲས་པ།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་བཙུན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞི་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ་ རྫོགས་སོ།
關於’應當如實了知這些智者’之說,對於’這些’等詞,菩薩的一切事業歸納為五種事業,即說應當做五種事業。關於’以上四種智者’之說,首先,善於令眾產生熟的智者,以四種方式成辦眾生的利益,即引導眾生趣入自利。第五種則是獲得對一切論典無所畏懼,能夠降伏一切論敵。第六種則是令戒律清凈。第七種則是成辦所欲之事。后三種則是由於通達理等而能說法,以此等即顯示能成辦菩薩一切事業。 因此說’圓滿成就一切事業’等,為顯示以一切事業成辦二利故。‘今生’等。以攝受利益與安樂,隨順攝受故,為顯示此義,‘四攝事’等。其中利益與安樂如自他利品中所說,為顯示此義而說’如自他利品中所知’。‘此三門’即善業之門、智慧之門、饒益之門。‘至誠’即廣大。為斷除如是愿,應以迴向殊勝而圓滿。 在家菩薩的學處之道,如勇授所問經中所說。出家菩薩的學處,如其他經典中所說,總之,一切攝於此四者中。‘如是獲得’等,如是則顯明菩薩學處所攝無勤獲得菩提,以功德為主而非形相。 如是為顯示菩薩共同標誌故,說’任何一切’。對此四法,在家與出家菩薩一切皆應無差別而學習。其他則有差別,故說’雖修行’等。否則在家與出家將無差別。若如是,則出家亦成無義。 以五種差別而建立差別:為顯示無執著過失而說’是解脫’等。為顯示無疲憊過失而說’從諸苦解脫’等。清凈受持戒律,在家者難行故等,廣說。由於專一修善,故說’神通迅速’。由為可信之處,故說’言教尊重’。菩薩地基相應法瑜伽處分品第二釋終。
། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་རུང་བསམ་པ་དག་པ་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྗེས་ལ་བསམ་པ་བསྟན་ཏོ། །བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་ནི་ལྷག་པའི བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འཕེལ་བ་དང་། ས་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྒྱུ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་མཉེས་གཤིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱ་བ་ཉིད་ནི། བྱ་བ་བཅུ་ནི་བྱེད་པར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བའོ། མཉེས་གཤིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་འདོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡོན་ ཏན་གྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་མཉེས་གཤིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཉེས་གཤིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་པས་སམ། གཞན་གྱི་ངོར་རམ། བསམ་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ འཇིགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྲིད་པ་ལ་མི་དགའ་བས་རབ་ཏུ་ལྡོག་པར་ཡང་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱི་ངོར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་པས་མ་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་མཉམ་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཉེས་གཤིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། མི་སྐྱོ་བའི་བར་དུའོ། གཞན་གྱི་ངོར་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པས་བྱས་པའོ།།དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ གིས་བྱས་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་ཆོས་བཞི་ནི་རང་བཞིན་མེད་པས་འགྲོ་བས་འཇུག་པའོ། །འདི་ན་འགའ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་མི་ཕན་པ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་མཉེས་གཤིན་པའོ། །དེས་ན་ དེའི་མཉེས་གཤིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་དགའ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མཉེས་གཤིན་པ་སྟེ། མཉེས་གཤིན་པ་དེ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདུན་པས་ མཉེས་གཤིན་པ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །རྨོངས་པས་མཉེས་གཤིན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་འཇིགས་པའི་མཉེས་གཤིན་པའི་གཉེན་པོར་ ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ།།སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་མཉེས་གཤིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་རིགས་པ་དང་མི་སྐྱོ་བའོ། །འདུན་པའི་མཉེས་གཤིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་དང་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །གཏི་མུག་གིས་མཉེས་གཤིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ལྷག་མ་དག་གོ། །མཐུན་པ་ ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་ཕན་པ་སྟེ་འདོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡིད་དང་འཚམ་པའོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་བཤད་པ་ནི། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཆས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ དག་པར་འཛུད་པའོ།ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་འདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་སྤྱོད་ཅིང་མ་བསྔགས་པ་ནི་ཚོགས་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་འོས་པ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངལ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་ལུས་ལ་ངལ་བ་མེད་པ་དང་།ཡིད་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།
爲了說明在家或出家的菩薩具有清凈意樂者,能如實修行這四種法,其他人則不能,所以在說明方面之後說明意樂。 應當了知清凈意樂即是具有增上意樂的殊勝。 通過增長、地和安立的方式,增上意樂分為三種安立:以因性、差別性和作用性。 因性是對一切眾生的七種親近。 差別是十五種意樂。 作用性是’宣說所作十種事’。 親近是成辦眾生心中所欲。 這也是遠離因過失和具足功德相。 如是有七種親近。 其中世間的親近是由三種煩惱所染污:以怖畏、為他人面子或非意樂。 其中由怖畏所引發的不合理,因為會趨入不當處,也會因不喜歡而退失。 為他人面子所作也不會廣大。 非意樂所入也不會平等。 如是從第一因所生的親近也是有過失的,因為是有煩惱的緣故而有罪過。 其對治方面是無罪過的,直至不厭倦。 為他人面子所生的是應請而作。 其對治方面是’無請’。 非意樂所生的是有所求的。 其對治方面是’無所求’。 由彼等所作無過失故而廣大和平等。 又四法是由無自性而趣入。 此處有些人雖然不欲一向不利益而生痛苦,但由他緣而親近眾生。 因此其親近不合理,也會不歡喜。 有些是以嗔恨親近,那種親近是應請的,非廣大。 其對治是無請和廣大。 有些是以貪慾親近,其對治是無所求和平等。 以愚癡親近是非廣大和不平等。 彼等的對治是廣大和平等。 又怖畏親近的對治是無畏。 有過失親近的對治是合理和不厭倦。 貪慾親近的對治是無請和無所求。 愚癡親近的對治是其餘諸法。 因為是相應故而悅意。 因為悅意故而利益即是所欲。 具足安樂即是與意相應。 說明由不合理所生的是:令正行非法者是令趣入非法。 令煩惱纏縛者正行是令趣入非調伏,即世間不行且不讚嘆的是不應在眾中行的,這三者是不當處。 于眾生利益勤行雖極疲憊而無厭倦,是身無疲憊和意無厭倦,因為’具悲者不會厭倦’。
།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་མཉེས་ གཤིན་པའོ།།རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲད་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགའ་དགུར་མི་སྡུག་པར་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གཞན་དག་ལ་ནི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་སྡིག་པ་བྱེད་པར་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་ལ་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་ བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱོར་བས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པས་སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་དེ་མི་འདོར་བའོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ།།རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་རྟུལ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། །དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་ ལྷག་པར་གྱུར་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་སྟེ།ལྷག་པར་མོས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ཡང་དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་བསྟན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དངོས་པོ་ནི་བཅུ་སྟེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསླབ་པའི་བསམ་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་ པ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྒྱ་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། །མཐུའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་འགྱུར་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པ་ལའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལའོ། །བཞི་པ་ནི་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལའོ། ། ལྔ་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལའོ། །སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ནི་ཕན་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དེ། བདེ་བར་ལྷག་པར་མོས པའོ།།གཉི་ག་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐབས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའོ། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་བསམ་ པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དག་པའི་བསམ་པའོ། །མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་པའོ། །མ་དག་པའི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་ནས་འཇུག་པར་བྱ་བ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་རང་ གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ།
由於不期待果報,爲了顯示無所求,故而無因而歡喜。廣大性即是偉大性,即不被違品所勝。因此所說:‘雖遇一切相亦不捨棄’等。雖隨意作不悅意事,是因為不顧及自身安樂。因此所說:‘以任何方式都不願對他人作惡’。如對一人所作,對一切皆如是而作,故平等對待一切。因此不偏於一方。由於對眾生具有利益與安樂之心,故稱為具善意者。 由於行為上予以幫助,故稱為具最勝善意者。勝解即是增上勝解。如是由決定執持而心生歡喜,即不捨棄彼事。由他力所生即是以信為先導。由自力所生即是以擇法為先導,即由根器利鈍之分。以信為先導者稱為別解。其他稱為決定。 增上意樂即是增上意,稱為增上勝解意樂。增上性亦將解說而應知。如是雖無意樂之相異,由事物差別及階段差別而說為十五種。如是所說:‘彼等攝略則為十五種’等。 其中勝解事有十:皈依事即因此所說’最勝意樂’。學處意樂即因此所說’戒意樂’。住于律儀修習善法事即因此所說’波羅蜜意樂’。無煩惱事即因此所說’真實義意樂’。廣大事即因此所說’力意樂’。 第一是對最勝處生起勝解。第二是遠離惡行。第三是對善法。第四是對甚深法。第五是對廣大法。就他眾生而言,對住於三苦因的眾生之利益意樂即是對利益的勝解。對苦惱者即是安樂意樂,即是對安樂的勝解。 由於對二者無所求故稱為增上意樂。由於一向堅固菩提心故說’堅固意樂’。由於對方便勝解故說’不欺意樂’,如是是事物差別。 階段差別有三種:即’不清凈意樂’等。由加行差別則有二種:由觀察力而趣入及任運趣入。由意樂差別而趣入故為不清凈意樂。無所緣即是清凈意樂。究竟即是極清凈意樂。即彼不清凈意樂,執持所應別解趣入而稱為應斷意樂。其他自然趣入即稱為俱生意樂。因此所說’成為彼自性’。
།ཡང་བསམ་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟེན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དེས་བར་མི་གཏོང་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་བསམ་པ་ནི་ ས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་འདི་དག་གིས་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དང་པོས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་རབ་ཏུ་དང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བས་ཚོགས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟན་པར་གནས་པས་མ་ཉམས་ཤིང་མ་རལ་བའོ། །གསུམ་པས་ནི་དགེ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་པའོ། །བཞི་པས་ནི་འཁོར་བར་ གཏོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཏོགས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ལྔ་པས་ནི་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ངེས་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དགུ་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་དང་ བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གཉི་གའི་བཤད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྦྱོར་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།བཅུ་པས་ནི་དགེ་བ་རྣམས་ལ་རབ་དང་གཙོ་བོར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འདྲེན་ནོ། །དེས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་མཐུན་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་འདི་དག་ནི་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དབྱེ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ གཞི་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལྟ་བུའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བསྟན ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་དག་གི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གནས་པ་འདི་དག་ནི་ཞུགས་པ་དང་། མ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་བསྟན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྟགས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་འདི་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་འདི་དག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས ཀྱི་ཁྱད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ།གནས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གནས་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ནས་དེ་འཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
又所說’彼思維於一切生中極為安住于所依故’,是指彼所依不會間斷。如是,彼思維於一切地中隨順趣入。因此,彼等將作十種事業。 第一者,以於三寶增上勝解而作極為清凈之事業。以攝受無量福德資糧之加行,於三寶作為一切資糧中最勝者而作供養。 第二者,以于正受持戒律安住堅固而不毀壞、不破損。 第三者,由於恒時恭敬善法故而住于不放逸。 第四者,具足屬於輪迴之加行與屬於涅槃之意樂。 第五者,令未入教法者決定趣入。 第六等三者,于諸有情利益作加行。 第九者,成為堅固精進與廣大精進。故而說’安住于正發起熾然精進與廣大精進’等。彼二者之解釋即是’加行不鬆懈且加行不退失’。 第十者,于諸善法成為最勝上首。故而說’速得無上正等正覺’等,無功用而引導。由此即是隨順於逐漸獲得無上菩提。 此等思維僅是略說與廣說而已。所說’分類則應知如世尊于彼彼處’等,是依彼等而說。 菩薩地基相應法瑜伽處增上意樂品第三釋完。 依如是具足增上意樂之身等行為,於一切時處隨順趣入即是’住’,如是以彼等總偈顯示。 此等住處,應隨所應配于已入、未入乃至現前圓滿成佛。故而說’從種姓圓滿攝受’等。 為顯示增上意樂之後所說次第之釋,故說’于如是所說菩薩學處’等。具足如是所說諸相,趣入菩提加行,以清凈意樂作學習,菩薩將住於此等住處,為顯示此故。住于種姓亦是依發心學處而說。 于每一住處亦有無量時位差別故是略說,故說’住處略說有十二’等。住處之義即是菩薩身等行為之加行,此為語義。 故說’應知攝一切菩薩行’等。依菩薩住處而說如來亦然,因為唯菩薩能獲得彼故。
།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བྱང་ ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིའི་ཕ་རོལ་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་པ་གཞན་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པའོ་ཞེས་དེ་དག་གི་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། གནས་པ་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་ རིགས་དང་།དེའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསམ་པ་མ་དག་པའི་ས་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བར་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་པོ་ནི་བསླབ་པ་ ལ་གནས་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་གནས་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། བསླབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལས་བསླབ་པའི་ངེས་པ་ཐོབ་པ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནི ས་དང་པོ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བསྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འབྲས་བུ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་ འདིར་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ།།ས་ལྔ་པ་ནི་བདེན་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བདེན་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོགས་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་ས་དྲུག་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་ཤེས་པས་ ནི་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་འབད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ས་བདུན་པ་ལ་ གནས་པ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཡང་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བ་མ་ཡིན་པས་འབད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ནི་དེ་མང་དུ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་ནི་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་མཁས་པས་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ས་དགུ་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་པ་མཆོག་ནི་ས་བཅུ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ནི་སྦྱོར་བའི་སའོ། །བཅུ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ས་སྟེ་བསྡུས་ནས་བཅུ་གཉིས་སོ། །གནས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
因此說道:關於’現證圓滿菩提’,由於在此之上再無其他殊勝境界,故稱為’無上’。基於對彼等名稱的安立而說:‘何為十二住?‘等。 種姓住是種姓,以及作為其因的身等業的差別即是種姓住。發心諸位是不清凈意樂地,同樣地是住于勝解行地。其他諸位亦復如是。 第一住不攝於住于學處,為顯示唯住于清凈意樂的三學,而非其他,因此雖然在勝解行階段也有,但不得安立為增上戒學、增上心學、增上慧學,因為與非學處相混雜。 在極喜地也無定性,從得學處定性開始才有其安立。住于極喜是初地,因為以十種歡喜的安立而區分。 住于增上戒是第二地,因為以對治十不善業道而行善法而區分。 住于增上心是第三地,因為以獲得禪定、無色定、三摩地、等至而區分。 第四是具足菩提分,因為顯示修習菩提分。因其修習是慧業,故順於勝觀,因此是住于增上慧。 如同聲聞的增上慧學攝於四果,此處也應安立增上慧學的差別。 第五地是具足諦現觀。見諦后,于現觀諸諦之後,對緣起的了悟增多,以此黑分與白分的差別相應即是第六地。 ‘由何’是指法的詳細分別。‘何’是指諦實性。由不知彼而趣入苦,又由知彼而不趣入,如是三種覺察相皆名住于增上慧。 無相有二種:有功用行、有加行,以及與此相反。 住于第七地雖是無相行,然因未能決定勝過違品,故非無功用成就,因此是有功用。 第八是由多修彼而趣入任運道之修習,故是無功用行。 由於一切種善巧說法而獲得大法師之位,故稱為住于第九地正確認知。 具足圓滿菩薩行且波羅蜜多圓滿的最勝住是第十地。 如是,二是加行地,十是現觀地,總攝為十二。 ‘攝一切住’是指攝一切善法之義。
།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་གནས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། གནས་པ་ཐ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཆོས་བཅུ་ནི་དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར།རབ་ཏུ་གནས་པའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་མདོ་སྡེ་ནས་གནས་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཞིས་རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བསམ་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཡུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུད་དགེ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པ་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མངོན་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བཞེད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གིས་སོ།།གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དེ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྣང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་ པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནན་གྱིས་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྟན་པར་བྱས་ནས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་གགས་དང་བཅས་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཚར་བཅད་པས་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ས་བོན་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དྲི་མ་རགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རགས་པ་ཉིད་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་བསླང་ བའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཏེ། མ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། དེ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ངག་གི་ལས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །བྱ་བ་གང་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱ་བ་གང་བསྟན་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིགས་ལ་གནས་པའི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མིང་གིས་བསྟན་པའི་གནས་པ་རྣམས་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དྲི་བ་བྱས་པ་བཞིན་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྩོམ་པ་ཉིད་དང་། ཐོབ་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་གཞན རྣམ་པ་བཞི་ནི་ས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་ཐུན་མོང་པ་ཞེས་བྱའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་སྐབས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངོ་བོ་བསྟན་ཏོ།།རྒྱུ་ཙམ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ས་བོན་འཛིན་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ཡིན་ནོ།
因此說道:‘總攝一切菩薩行’。如來的住處,不在諸菩薩中,如是說道:‘超越一切菩薩住處’等。其住處將在瑜伽最後住處中顯示。因此說道:‘最後住處’等。十法是其住處,故為住處所攝。‘如其安住’是指如經中所說的住處那樣顯示的意思。 以四種方式安立種性住:意樂圓滿性、加行圓滿性、因圓滿性、業邊圓滿性。其中關於第一種說道:‘由自性心相續善故’等。由自性相續善故,于總別無須觀察。‘具足諸善法’是指具有種子,而非現前具足,以’正見其行’之語故。 關於第二種說道:‘于其正行中正現’等。由種性相攝諸功德現前。‘正現’即是具足正行之意。‘非勉強加行’即是非自己堅持而修行之意。因此說道:‘非經觀察而有障礙’,即非被折服之意。 關於第三種說道:‘是持種子’等。關於第四種說道:‘離粗重垢’等。粗重即是由大過失所引發。有過失即是身惡行等業,如殺害母等所依的生命及其加行。語業即破僧等,意惡行即邪見。 ‘所說諸事’等,意為所說這一切事都應知是種性住。如是以名相所說諸住處,從義門顯示而言,‘種性住是什麼’等,如問題所說,于勝解行地住等也同樣適用。 所說共與不共五種,即是階位性、體性、加行性、獲得性、圓滿性。除體性外,其餘四種在一切所說地中隨覺故為共。體性因各別決定故為不共。‘從初發心’等是明顯階位。‘任何菩薩行’是顯示體性。 ‘趣入因分’是由具足一切菩薩功德故,趣入諸菩薩住處之因分,以及持一切佛法種子故,是如來住處之因分。
།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་ཟད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གནས་པ་གཞན་ཅི་ ཡང་བརྩམས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩམས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གནས་པ་འཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེས་བསྡུས་པ་མེད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དག་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྟ་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡོད་པས་དེས་ས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་འབད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་འཐོབ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་མངོན་དུ་བྱས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་དོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཐོབ་ཅིང་དེ་ལ་གནས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པས་རིམ་གྱིས་དེའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའོ།།ས་ནས་ས་སུ་འཕོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ས་དེ་འཐོབ་ཀྱང་ས་གོང་མ་འཐོབ་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་གོང་མ་ཐོབ་པ་ལྟ་ བུའོ།།ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་གོང་མ་མ་ཐོབ་པས་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་གོང་མ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་མང་པོས་ས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་དག་པ་ཅིག་ཅར་ ཡིན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པ། ཤིང་ལ་བྱ་རྣམས་གནས་འཆའ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དེ་འདིར་བརྙེས། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་བརྙེས་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་སས་ བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་དག་པ་ཉིད་རིམ་གྱིས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་བསྟན་ཏོ། །གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་ པ་དག་པའི་གཞིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསམ་པ་དག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་སྟེ།ས་དེ་དག་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡང་མ་ཞིག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་བར་གྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ གཞི་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ས་དེར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དེའི་ས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ དང་།ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ནས་ཐོབ་པའི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ།།དེ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།
關於宣說彼義,僅是攝持因而已的意思是,彼僅是攝持因而已,非是果。因此說,‘其他住處亦無所作’,雖已作為,獲得住處相應隨順之加行道位,稱為加行道,彼所攝無,因無發心,及無清凈佈施等加行故,是故如來見極遠。 菩薩一切住處皆是所作,意為有發心及佈施等波羅蜜多加行,由彼將得地故稱為所作,為彼義故極為精進。‘亦無所得’意為無現前。‘亦無清凈’意為無圓滿。 由住于勝解行地而住彼故,由獲得彼清凈,漸次得彼究竟。為顯示從地至地遷移故,說’若勝解行住處清凈’等。雖得彼地亦得上地,如得禪定亦得上地。 如得禪定未得上地,清凈彼已而得上地。如是此中亦同彼理,以多劫修習地。如來住處則是頓得頓凈,因無上故,及無復作故。 是故贊曰:‘如鳥棲樹,汝於一剎那中得此。‘是說證得雙運。由無學地所攝故,彼清凈非漸得,因無所復學故。 ‘清凈增上意樂’是顯示階位。‘何等住處’是顯示體性,因彼無差別故。‘以意樂清凈為基’者,如聲聞見圓滿清凈意樂自性具戒,如是意樂清凈菩薩亦然,為顯示彼因故。 ‘由自性具戒故’等,生生世世無須受持十善業道而自具足,于彼諸地中,身等業為善業所攝而多住於行。 由’具戒心當等持’等言,乃至’不壞性’等,乃至’成就三摩地戒’等言,由清凈戒基而入住等持。 言’世間’者,顯示彼地所說禪定、無色及彼所生功德是彼地。數數入禪定三摩地,具足如是者是行善法。 是故安立為住處,一切亦復如是。‘依止三摩地’者,依止先得增上心,由’心等持當如實知’等言。彼名為極善分別住處。
།ས་དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བདེན་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་པ་སྟེ།བདེན་པ་སོ་སོར་རིག་པའི་རྣམ་པས་ས་དེ་ལ་ནི་བདེན་པ་ལ་ལྟ་བ་མང་དུ་གནས་ པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པས་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་རིམ་གྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཙོར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་ པ།དེ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་སོ་སོར་མ་རྟོགས་པས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཚན་མ་མེད་པར་ བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྩོལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་སུའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཤེས་བྱའི་མཆོག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ལྟར་དེ་ལ་དམིགས་པའི ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་དང་གཉིས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེར་བསྒོམ་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་ པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ དག་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ལས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ན་ས་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ ཚད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རེས་འགའ་ནི་བྱེད་ལ་རེས་འགའ་མི་བྱེད་པའོ། །ངེས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡང་བྱ་དགོས་ཤིང་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ས་ལ་ ཞུགས་པའི་ནི་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།
在那地上,多安住于修習菩提分法。如同聲聞們也是以修習菩提分法為先導而證悟諸諦一樣,諸菩薩也是依止於殊勝抉擇而現證諸諦的安住,以別別了知諸諦的行相,在那地上多安住于觀察諸諦。 由了知苦的因緣而得以滅苦,以此決定而具足諦智者,以趣入與還滅的次第而作觀察,基於此而說是以現證諸諦為主。 所說’由於不了知’是指未別別證悟諸諦。‘苦及其生起之因’中的因是煩惱和業的染污。 所說’應當無相修習圓滿增上慧學’,其中’彼三種相’等,是指’有功用加行’的意思。為顯示此義而說’以勤勉’等。‘相續不間斷’是指剎那相續。‘一切法’是指無為等。 ‘具足修習無分別智慧’是指如同真如無分別是所知之最勝而無一切分別一樣,緣于彼的智慧也同樣是無分別性。修習彼相即稱為’具足修習智慧’。 此與第二的差別是:由於多修前述無分別智慧,成為無功用、無勤勉而自然趣入、相續不斷的道相。 ‘具足智慧的三摩地’是指等持中的智慧之意。由於所說法為正確認知所攝,又因智慧廣大,故獲得廣大智慧。 因此,由於是大法師,所以’無上正法教授’中,其說法因圓滿一切相而為無上。故稱’無上’。 ‘種種’等是顯示正確認知的對境。‘道之究竟’是指圓滿福德智慧二資糧故。 由於能主宰無上正等正覺,故稱’獲得大法灌頂’。又為顯示彼有二種,故說’一生所繫’等。 如是顯示諸安住的體性后,為顯示修習行相的差別,故說’其中’等。 此中身等諸業雖較一切世間人及聲聞等殊勝,但對比入地者而言是具足小行,非廣大亦非無量。 不相續作為是指有時作有時不作。不決定作為是指退失,即需重新作為與加行。故說’將會退失’。 入地者則是廣大作為,但非無量作為。相續不斷加行是指相續作為。不退失是指決定作為。
།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་ པའོ།།ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པ་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་དང་པོ་ གཉིས་ནི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དྲུག་པོ་རྣམས་སུ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ཐོག་ པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བ་ནི་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཕེལ་བ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །འབྲས་བུ་སོ་སོར་མྱོང་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་བའོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའོ། །ཡང་གནས་པ་འདི་དག་གིས་སོ་སོའི་ རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་གནས་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ལེགས་པར་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་རྟགས་སོ། །མཚན་ མར་གྱུར་པས་མཚན་མའོ།།རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །རིགས་ལ་གནས་པ་ལ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་འདི་ལ་ལྡན་པ་དང་། ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་གང་མེད་པ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་ ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་འདི་ལ་ཡོད་པ་དང་།རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ ཡང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པ་བས་དམན་པར་བསྟན་པའོ། །བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པ་བས་དམན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ གཞན་དུ་མཉམ་པའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེད་འགའ་ནི་ལོག་པར་ཡང་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཕན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཆེད་འགའ་ནི་ལྷག་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཉེས་དམིགས་མ་མཐོང་བས་ཆགས་པའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་འཛིན་པར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་ལ་སློང་མོ་པ་ཉེ་བར་ལྷགས་ཀྱང་ སྦྱིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ།།དད་པས་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་བརྒྱད་པོ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་ དོ།།ས་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་བརྗེད་ངས་པ་དང་ལྡན་པས་ཆེད་འགའ་བརྗེད་ངས་པ་དང་། དམན་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་མོ་ལ་དགའ་བ་ལེགས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་བརྗེད་ངས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ ཆགས་པ་དང་།སྡང་བ་དག་གིས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དོ།
‘如是’是指住于學處道路時無有差別。爲了顯示其餘三者相似的行相,從’住于無相之初’等開始。由於在其一剎那所生之善業也是無量的緣故,稱為’無量’。爲了顯示前二住位是未入地,故說’應知是正精進’等。因為是於法無我極為通達修習的緣故。於六地中修習法無我。 諸上品漸次增長稱為’成就’。增長至究竟即是’清凈’。各別領受果報即是獲得無過失說法大師果位。于第十地獲得灌頂。又以此等住位顯示各別行相等,是爲了善加表徵住于彼等住位。行相等三者是同一義。‘如是如是顯現故’是行相。由此表徵令知故為相。成為標誌故為標相。 略攝行相等,應安立為四種行相。凡是種性住所無有的功德,此中具足;凡是地上住所無有的過失,此中具有;彼中所有功德的一分,此中具有;種性住諸菩薩的過失一分,此中則無。種性住諸菩薩不觀察而趣入眾生利益。‘此則又修習’是差別。‘非本性’是顯示不如入地。 ‘堅固’等與’不退失’是同一義。‘非獲得’是說在彼住位中有可能退失。此顯示不如入地。如是也’非真實超越諸怖畏’。‘于眾生利益諸事觀察而修習’是因為無有自他平等心的緣故。‘有時顛倒修行’是說造作無益及痛苦之義,即是也行持十不善業道。 ‘有時過分執著’是說由於未見欲的過患,以貪著力而受用欲等廣說。‘也顯現執取’是說雖有應佈施之法,乞者前來也不行佈施。‘以信而行’是說被他緣所引之義。因此說’以佛及菩薩力’等,於前說八義中是依他而趣入。 相對於入地智慧是具有小智,具有失念故有時忘失,也具有下劣道,為顯示此義,從’神通遲鈍具艱難’等開始。為顯示’無有猛利慾樂’故說’非精進熾盛。非善住喜愛甚深’。于諸境忘失是以貪慾、嗔恚令心顛倒。
།སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ནས་འདས་པའི་ལུས་མི་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་བཟུང་ནས་རིང་དུ་ལོན་པའམ་བྱས་ནས་རིང་དུ་ལོང་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དྲན་པའོ། །ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ ལྡན་པས་ཆོས་རྣམས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པར་ནུས་པ་ལ་ཆེད་འགའ་དྲན་པ་བརྗེད་ངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།ནན་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་སྨོན་ལམ་ཡང་གཏོང་བར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་ དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཏོང་ངོ་།།ཆེད་འགའ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆེད་འགའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་ལྡོག་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བདག་གི་འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྤོང་བར་དེ་བཞིན་དུ་ ཡང་འཁྲུལ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདི་ལས་ཁྲིད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ངན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱོར་བས་ལོག་པ་ལ་ངེས་པར་ གཟུང་བའོ།།གཡོ་བ་ནི་བློ་གྲོས་ངན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཉིད་དོ། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྦྱོར་བ་ཆུང་དུས་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། བསམ་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ སྐད་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་རིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆེད་འགའ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།བདག་ཉིད་ཀྱང་རིང་བར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེས་ན་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གཉེན་པོའི་དབང་གིས་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། །གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་འདི་དག་མ་ལུས་པར་རབ་ཏུ སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ན་འདི་ལ་བསྟན་པ་ལས་བཟློག་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་བར་ཆད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་འཐོབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པའི་རྣམ་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འོན་ཏེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཡོད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་དེར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། དེས་ན་སྨྲས་པ། ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་བསམ་པ་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།
從其他生處出生后不記得已逝的身體,對於諸法執取后經過很久或做了很久的諸法不記得。 雖然具有專注、正念、智慧,能夠領受等諸法,但有時也會忘失正念。 爲了顯示完全離開善巧方便,所以說’不知如實調伏眾生的方便’等。 ‘強行說法’是指由他人祈請力的意思。‘無果’是指沒有成就果位。因此舉例說明。 有時捨棄誓願,同樣也捨棄如實受持的戒律。 有時因恐懼心而不如實受持菩薩戒律。 有時因眾生邪行苦的緣故而退失利益眾生的事業。 ‘發自內心’是指本性。‘詳細觀察’是指以觀察性。 雖然了知自己的過失,但仍不斷地重複犯同樣的錯誤。 ‘從此引導’是指惡知識使人退失對大乘的信心。‘恐懼’是指完全顛倒執著于邪見。 ‘動搖’是指因生起惡慧而產生懷疑。因未獲得殊勝意樂而捨棄大悲行持。 雖然從事利他事業,但因發心小而行持微弱,由於意樂小的緣故,如前所說特徵的學處不圓滿,同樣標誌、方向的行持和增上意樂也都缺乏。 因此遠離圓滿正等覺。 有時也會執著我見,為顯示此義而說’執著自我’等,這表明是輪迴中流轉的意樂。 為顯示這些相等是依對治力而分大中小,所以說’住于小忍’等。 其中在小忍階段,違品相等是大的,對治分則是小的。 當入大忍時,這一切將完全斷除,因此為顯示入歡喜地而說’應知以獲得方式趣入’,即在勝解行位與此相反,顯示在初地時這些障礙都不會生起。 ‘一切一切’是因為是獲得歡喜地的違品。 為顯示如前所說違品法的對治分法即歡喜地的諸相等而說’若具足彼等’等。 若問:即使在勝解行位也有清凈增上意樂,為何不安立為彼處?因此說’雖有’等。 由於被煩惱所染污,所以其勝解不安立為清凈意樂,此為所顯示。
།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ གནས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་བཏང་ནས་སྔོན་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དོ།།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། རྣམ་པ་བཞིས་དམན་བ་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ནི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལེགས་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དམན་པ་སྟེ། དེས་ན་སྤངས་ནས་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །སར་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཀར་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཉིད་དང་།མཚུངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བསྒོམས་པ་ཉིད་ དོ།།མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པའི་རྣམ་པ་ནི་བརྒྱད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་། གནས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ བ་ཉིད་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ཉིང་དང་། མཐུ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དེས་པ་ནི།རང་གི་དབང་གིས་འགྲོ་བའོ། །རང་གི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་མི་མཉམ་པས་ན་མཚུངས་པ་མེད་པའོ།།འདོད་པའི་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པར་སྣང་བའོ། །འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེ་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས བུའི་དབང་དུ་བྱས་བའོ།།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྗེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་འགྱུར་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །ཟད་མི་ཤེས་པ་ ཉིད་བསྟན་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པས་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རང་གི་རྒྱུད་ལ་འབྲས་བུ་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་བསྒྲུབ་པའོ།
極喜住不是完全煩惱性的,因為意樂清凈。信解行住已圓滿。 依據殊勝相等而說:關於’何等為諸相’等,為顯示捨棄先前誓願,完全攝受前所未有的誓願而趣入極喜住,故是無漏勝義發心。 為顯示捨棄先前誓願之因,即以四相為劣:因為不是如實通達正等菩提之大體性而生起的緣故,不能善巧通達成就菩提之方便。同樣,因為不知地和波羅蜜多等方便之大體性,故不能善巧通達菩提方便。因依靠他人信任而行,故稱為’隨他緣而行’。因為沒有親身體驗,故稱為’不決定’,這些都是劣等的,因此說’捨棄’。 ‘其他新的’是指無漏勝義。超越一切白分誓願中的六種相,即最極超越性、無與倫比性、不共果性、超越一切世間境性、無變異性及殊勝修習性。 總之,極喜住的相有八種:即極為決定性、四種發心相、正確誓願、以精進成辦、清凈住處、了知其他一切住處、清凈善根、出生及威力。 其中,依據極為決定性而說’六種相’等:極為決定是自主而行。自主而行是因為從修習中生起。因為超越其他一切誓願,故稱為’超越彼等’。因為與一切聲聞等不等同,故為無與倫比。因為所欲果報無量,故為不共果。以救護一切眾生苦而隨入的相而顯現為世間。因為超越一切世間境界,應知出生是出世間。 為顯示僅一剎那生起即具殊勝威力而說’與彼法性’等:法之體性即是諸法之力,此為同義。‘無量妙果白法’是指順因果。‘無量妙果’是指異熟果。 為顯示無變異性而說’無有衰退’,應知由忘失菩提心而衰退。他人的變異是捨棄誓願。顯示無盡性即’隨順殊勝分’,隨順殊勝分有二種:即由攝受利益眾生事業直至輪迴際而行持,以及在自相續中成就殊勝果位乃至大菩提。
།སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱིས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་ གཉེར་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་མདོར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བཅུ་ཚན་བཞིས་ས་བཅུའི་མདོ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཉིད་དང་། དམིགས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་ པ་ཉིད་དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཉིད་དོ། །རྟེན་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་དོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཅི་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། །རྒྱུ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟ་བུའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཕན་ཡོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མདོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ།སྤྱད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ། ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་གཟུང་བ། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ དང་ལྡན་པ།མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཉེས་པར་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། ཡང་དེའི་བཤད་པ་ནི་ལྷག་མ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཉིད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པའོ། དེའི་ འཁོར་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདོད་པ་ཆུང་བའི་བར་དུའོ།།ཡང་སྤྱད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེའི་འཁོར་ནི་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་ པ་ནས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་བར་དུ་སྟེ།ནང་དང་ཕྱིའི་གཡེང་བ་སྤངས་ནས་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ། མ་ཚང་ཡང་རུང་། དངོས་གཞི་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཡང་བསྙེན་བཀུར་ ཤིན་ཏུ་བྱས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ལེགས་པར་བསྡུས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཤིན་ཏུ་བསམ་པ་ ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པའི་གདམས་ངག་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་བསམ་པ་དག་པ་ཤིན་ཏུ་བསམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཤིན་ཏུ་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་ པ་ཉིད་དོ།།ཡང་ལྷག་པར་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསམ་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཉིད་དེ། ལྷག་པར་མོས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་བསམ་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་མང་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱའོ།
如是修持而作極其決定的極其清凈愿,即是所謂發心,因為是以功德而造作心故。愿也是為菩提而追求的行相。 依發心略說而言:‘發心略說’等四種,以十地經中的四個十法來了知,即所依性、所緣性、行相性及果利益性。 依何而生起?答:‘從何等中生’。為何目的而發起?答:‘緣何而生’。自性如何?因為何?答:‘如何相’等。依果利益而言:‘利益如何’。 略說從何等中生起:善男子,此中眾生善根極積、資糧極積、行持極行、于佛出世極為承事、極集白法、為善知識極所攝受、意樂極為清凈、具廣大增上意樂、具廣大勝解、慈悲現前,以此十法所攝義故而說:‘略說,迴向于正等菩提的諸菩薩’。 于佛出世極為歡喜及為善知識極所攝受二者,以’善根極積’來說明。其餘則以’決定趣入菩薩行’來說明。 ‘善根極積’是能詮詞,其釋義即是其餘九法。 于具眷屬戒善行持,戒即身語律儀。其眷屬即從守護根門乃至少欲。 又’行持極行’即是具眷屬善行三摩地,三摩地即一心。其眷屬即從知食量至斷除障礙,因為斷除內外散亂而緣所緣故。 支分圓滿或不圓滿,近於根本即是修習禪定。 又’承事極作’即是善聞所生智,‘極集’即是思所生智善集,即波羅蜜多等善法性。 又’極所攝受’即是善得真實現證修習教授。 又’意樂極凈’即是現證真實性。 又’極廣大’即是利益有情的意樂性。 又’極勝解’即是勝解一切種智性,因為勝解的果即是勝解故。 又’現前’即是多住慈悲,依苦苦及壞苦而起者名為慈,依行苦而起者名為悲。
།གང་ཡང་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དག་པར ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བཅུ་ཚན་གཉིས་པའི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅུ་ཚན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་དུས་གསུམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་བཞིས་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་མོས་པར་གྱུར་ན་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །གཅིག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །གཅིག་གིས་ནི་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྟན་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ནི་དང་པོ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞིང་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྤྲུལ་པ་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉིས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།རྣམ་པ་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མཁྱེན་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དུས་གསུམ་སྐད་ ཅིག་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གཅིག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །ཡང་དག་པར་མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་བཅུ་པ་གསུམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ བ་དང་།བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སྟོབས་དང་། བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།
爲了說明所緣,關於’於後者完全’等,第二個十法的攝略義即是五種所緣。其中十法是:爲了希求一切種智的佛智,爲了獲得十力,爲了獲得大無畏,爲了獲得佛法平等性,爲了救護一切眾生,爲了清凈慈悲與大悲,爲了獲得遍知十方,爲了無礙地遍行一切佛土,爲了一剎那了知三世,爲了無畏地轉大法輪。 其中前四者顯示圓滿資糧,因為若對佛智生起勝解,則能迅速圓滿一切菩提資糧,乃至’爲了獲得佛法平等性’。一者顯示圓滿利益有情事業,即’爲了救護一切眾生’。一者顯示無上正等正覺,其因是爲了清凈慈悲。三者顯示以一切種圓滿佛法。 在一切種、佛陀、法三種安立中,具有佛眼觀察世間事業者是第一,即所說’爲了獲得遍知十方’。爲了遍凈一切剎土,以佛智無礙、無煩惱化現進入一切處,因為智慧與心無礙,是第二。因此說’一切佛法’等。 遍知一切種是佛智,具有一剎那了知三世眾生意樂與習氣的事業,是第三佛法。因此說’一剎那了知三世’等。一者顯示圓滿佛陀事業,即同時于百俱胝贍部洲轉法輪。因此說’轉大法輪’等。 若問是何等?即’完全迅速’等。其中第三個十句經文是:以大悲為前導,為智慧與智性所攝,為方便善巧所攝持,意樂與增上意樂堅固,具足如來無量力,以慈力與智力極為分別的分別相應,隨順自生智,於一切佛法正求智慧與智性教授,法界極廣大,等同虛空界,乃至后際邊際。 因為以大悲為前導,故與一切菩提資糧相應。第二、第三、第四與菩薩事業相應。
།ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་དང་། བདུན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་དང མཐུན་པའོ།།ལྷག་མ་གསུམ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། སེམས་དེ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིའི་མདོའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱིས་པའི་ས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ནི་རིགས་ཀྱི་ས་སྟེ། དེ་དག་གཉི་ག་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའོ། །དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོ་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའོ། །རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་ ཆོས་མཐུན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཡིན་གྱི།མངལ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མནད་སྨད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོའི་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེས་ པའི་བུ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་བཏང་ནས་གཞན་ལེན་པ་དང་ཆོས་ མཐུན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏོ། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་བདག་གི་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་གི་ལུས་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ལ་ རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་རབ་ཏུ་འདས་པར་བསྟན་ཏོ།།འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཆོས་མཐུན་པའོ། །དུས་ གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འདའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་འཚོ་བ་ལ་བརྟེན་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་རིགས་སུ་ངེས་ཤིང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པར་རབ་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་དག་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་སའི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བུའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།མདོ་ནས་བསྟན་པའི་བཅུ་ཚན་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དགའ་བ་ནི་སེམས་མགུ་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དང་བ་མང་བའི་དགའ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་ ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དང་བ་མང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགའ་བའི་དགའ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་དགའ་བས་ཚིམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་སྨྲས་པ།དགའ་བ་མང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རངས་པ་མང་བའི་དགའ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྐུལ་བར་གྱུར་པའོ། །མགུ་བ་མང་བའི་དགའ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །དགའ་རླབས་ ཀྱི་དགའ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་པས་ཁྱབ་པའི།།སྤྲོ་བ་མང་བའི་དགའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བས་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཁྲུགས་པ་མང་བའི་དགའ་བ་ནི་འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན་ཀུན་ནས་མི་འཁྲུགས་པའོ།
第五、第六和第七是與獲得無上正等正覺自然智慧相應。其餘三者是與佛陀事業相應。 關於’何為利益’而言,對於’由於生起彼心’等,此經文也如經中所說。菩薩童子地即是勝解行地。凡夫地即是種姓地,已遠遠超越這兩者。 從彼遠遠超越后,獲得出世間聖道,入于無過失菩薩位,此說明如入胎般趣入。顯示第一齣世間心,與最初入胎相應。 ‘生於種姓’是指與種姓生相應,是從如來心中所生之子,而非從胎所生。‘無下劣過失’是指已遠遠超越女性種姓過失,與從平等種姓所生之子相應,因為是從大乘行的決定中所生。 從一切世間趣中退出,即入于出世間趣,這與捨棄一趣而取另一趣相應。住于菩薩法性,因為具有悲心本質,故他人之事即是自己之事,這是因為與自身等同之故。 ‘安住于菩薩階位’是顯示超越于安住。不捨輪迴且也不為煩惱所染的方便善巧,是與出生階位相應。 了知三時平等性是以平等性而超越,因為具足隨入過去等空性的聖智慧,故與依託生存相應。 ‘決定於如來種姓且趣向圓滿菩提’,此說明必定超越,因為不退失佛種姓,且最勝趣向涅槃,故與圓滿相應。 因為超越這些,故說’遠遠超越凡夫地’。現在當從地的詞義方式來說明:以最極歡喜為多,故名’極喜’。 問:以何種最極歡喜而成為極喜?答:是以經中所說的十種來顯示。其中最極歡喜之喜是心意滿足,即意識所攝。 這又有九種:凈信為多之喜是因憶念三寶功德之故。因此說’凈信為多’。為表示彼極喜故,說’了知此後獲得信心’。 歡喜之喜是由於喜愛所緣而滿足。因此說’歡喜為多’。 欣悅為多之喜是由證悟殊勝而激發。滿足為多之喜是以自身心所攝的佛性。 喜波之喜是利益遍及自身與心。踴躍為多之喜是因接近菩提而激發。不動為多之喜是在確立相關言論時完全不動搖。
།རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་ བའི་དགའ་བ་ནི་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་དུས་སུ་སྙིང་རྗེ་དང་ངེས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བའོ།།ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་དགའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལོག་པ་སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་བཟོད་པའོ། །མདོའི་དང་པོ་དང་ཐ་མའི་ཚིག་ བླངས་པས་ནི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་དགའ་བའི་བར་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ནས། ཇི་ ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཁྱད་པར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སེམས ཅན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་མདོ་ འདི་ལས་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་ཏེ།འདིར་ནི་དོན་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་བདག་གིས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཁྱད་པར་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་བསྟན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གྱི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ནི་དང་པོར་ དགའ་བར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་དོན་གྱི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གཉི་ ག་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་ནས། ད་ལྟར་གྱི་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་མདོའི་ཚིག་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།བདག་གི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཕྱིར་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་ནི་འཇིགས་པ་དང་། དང་ང་བ་དང་། བག་ཚ་ བ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དམིགས་པ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།
無害的喜悅是在成熟他人並真實攝受眾生時,以悲心和決定守護他人之心。無嗔的喜悅是在眾生造作邪行時的忍耐。取經文的首尾詞句是爲了顯示喜悅的差別。獲得勝解信后,從最勝喜悅乃至無嗔喜悅,顯示不令眾生生起煩惱。 顯示具有何種喜悅后,為顯示對何種所緣生起喜悅,以經文顯示:‘住極喜地的菩薩憶念諸佛世尊、諸佛法、諸菩薩、諸菩薩行、清凈波羅蜜多、菩薩地差別、菩薩不奪性、如來教誡、隨教、成就眾生利益、趣入如來智慧之加行’。 為顯示以此十句所攝之義,‘一切種’等。此經中以另一次第顯示,此處依義理次第顯示略義:‘菩薩眾生利益事業’二者,是’諸菩薩與諸菩薩行’之義。菩薩行即是眾生利益事業,因為利他即是自己應做之事。 ‘清凈波羅蜜多、菩薩地差別、菩薩不奪’三句顯示資糧圓滿。‘佛’字顯示菩提,‘諸佛法’之義以’諸佛法’之詞本身顯示。‘如來教誡、隨教、成就、趣入智慧加行’四句之義即是成辦佛事業。 經中首先顯示所應歡喜。此處依義理次第顯示:菩薩與菩薩眾生利益事業及資糧圓滿,顯示’將憶念廣大’之義,此二者已如前顯示。如是顯示緣未來生起喜悅后,為顯示緣現在生起喜悅,‘以清凈增上意樂’等。 其經文再次具有最勝喜悅:‘我已從一切趣域中迴轉’生起最勝喜悅,從’我已趣近佛地’乃至’我已離怖畏、恐懼、怯懦’,皆能生起最勝喜悅。為顯示’作意’之義,以’勝解趣入’。
།ཚིག་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་ངོ་བོ་གཅིག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་མྱུར་ དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།མཐུན་པར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །བསྟན་མ་ཐག་པའི་ཆོས་རྣམས་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་མཐུན་པར་བདག་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ནས་འཇིགས་པ་དང་། དང་ང་ བ་དང་།བག་ཚ་བ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་མཐུན་པར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་མཐོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐོང་བ་ དང་།བྱང་ཆུབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་མཐོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐོང་བས་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྡུས་ པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་འབར་བ་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཅིག་ཏུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པར་མདོ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོ་གའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེས་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལེགས་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འགྱུར་ན། ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་།ལུས་ལ་སྲེད་པ་ཡང་མེད་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་ཡང་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བར་བདག་གི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལས་ ཤི་འཕོས་པར་གྱུར་ནས་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་དང་འདི་བསམ་ པ་མཉམ་པ་ཡང་མེད་ན་ལྷག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།ཐམས་ཅད་བསམ་པ་མ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མདོ་ནས་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་འཇིགས་པ་དང་། དངང་བ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་། སྤུ་ཟིང་ ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་པ་ལ།འཇིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སོ་སོའི་དོན་རིམ་པ་བཞིན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིགས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པ་ལ་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ སྐྲག་པ་དང་བྲལ་པའོ།།བདག་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ཀྱང་བདག་ལ་བསྟོད་པ་མེད་པས་ཁེངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་བྲལ་ བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་མི་བསྐྱེད་པས་འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བ་སྤངས་པ་སྟེ། གང་ཡང་མདོ་ལས་བསྟན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་། མི་དམའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ དོན་བསྟན་པ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ན་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ཕལ་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
爲了顯示這些詞句所攝之義為同一本質,爲了迅速圓滿成就此法,以及如實見到自身,也就是說,與剛剛所說的諸法迅速圓滿成就相應而見到自身,從一切境中退出,遠離恐懼、畏懼和怯懦,與此相應而如實見到自身,因此會生起極大歡喜。 菩薩見到利益眾生的事業,見到圓滿善法資糧,見到廣大菩提,見到接近顯現佛法,見到無染著的佛陀事業,因此具足無與倫比和清凈意樂的身心攝受。 爲了顯示接近菩提,所以說’具足熾盛善法’等,由於一心信解圓滿菩提,故意樂清凈。應當顯示如經中所說超越五種恐懼的儀軌形式。 由於見到無我,故善修人無我見。因此連我想都不會生起,更何況會生起我見?由於無此,故無以此為先導的我見和對身體的貪著,因為我見為先導才會生起我所見。由這兩者為先導才會對三有和三有資具生起貪著。由於無此,故對彼等也不會生起貪著。 因此將顯示于彼不生活命恐懼。若依賴利養等其他,則會生起無眷屬恐懼,然而菩薩的身等已迴向給眾生,故無所依賴,因此不生無眷屬恐懼。由於遠離我見而無我所想,故不生死亡恐懼。 從此命終后必定與諸佛菩薩為伴,故無惡趣恐懼。除入地菩薩外,其他一切人都不能與此等同意樂,更何況超勝?因為一切都是意樂不清凈。因此在眾中不生怯懦恐懼。 如經中所說:‘無有恐懼、畏懼、怯懦和毛豎’等。從’恐懼’到’毛豎’應當依次解釋各自的含義:斷除五種恐懼即是遠離恐懼;于宣說甚深法時不生恐懼即是遠離畏懼;雖見到自身但無自讚故遠離傲慢;對他人的傷害和邪行一切都遠離嗔恨。因此遠離毛豎。 由於一切世間利養不生歡喜故斷除喜好喧鬧。如經中所說:由於大悲為先導故意樂不退失、不下劣。顯示其義即:由於大悲為先導故無煩惱,因此無退失。由於極為調柔故非庸常,因為與一切眾生不共故。
།མདོ་ལས་གསུངས་པ་ནི། ལྷག་ པའི་བསམ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་།མི་དམའ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་གི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱས་ནས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་སུ་སྦྱོང་བའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་དང་ཡང་དག་ པར་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ།།མདོའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ མདོའི་ཚིག་གིས་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དབང་གིས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།སྔར་བསྟན་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་བོ་བཅུ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བསམ་པ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གནས་པ་འདི་ལ་དེའི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། བསམ་པ་མ་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་འོ། །དེ་ཡང་དགེ་སློང་དག་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པ་ནི་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྨོན་ལམ་དང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མཆོད་པའི་འོས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡོན་གྱི་གནས། ལྷ་དང་ མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ཉིད་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ནི་བཞི་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུས་ཉེ་བར་ འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་དྲུག་པའོ།།རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བདུན་པའོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མི་འབྲལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་དབང་ དུ་བྱས་པ་ནི་དགུ་པའོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་བཅུ་པའོ། །འདི་དག་གི་གཞུང་ནི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལྟ་བུ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་སྨོན་ལམ་འདི་དག་ཐོབ་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། མི་འབྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདིར་སྨོན་ལམ་ཉིད་ལ་ སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་ནི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་གནས་བཅུར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་དག་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་ལ། ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའོ། །མི་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྨོན་ལམ་དང་མི་འབྲལ་བ་ནི་མི་ འབྲལ་བའོ།།དང་པོ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཉིད་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ནི་སྨོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྨོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་དག་ནི་རྩ་བའི་སྨོན་ལམ་ཡིན་ནོ།
經中說道:‘由於殊勝意樂未衰退,以及不卑下而精進地攝集一切善根,由於具有信心的緣故’,乃至’諸位佛子,具足如是修學諸相的菩薩,即是安住于歡喜地的菩薩’。 以上經文所攝義理為:如經中所說’具信者即發起精進’,表明以信心為先導,於今生能圓滿成辦一切善根,于來世也能開始完成一切菩薩精進。 前述十大愿即是安住歡喜地者所能成就,而非住于勝解行地者所能成就。為說明其因,經云’依于清凈意樂’,因為意樂清凈的緣故,此地能成就其愿,而非意樂不清凈的勝解行地。如經所說’比丘們,以清凈心發願者必能成就’。 第一愿是關於供養如來,為顯示如來堪為供養,故說’一切眾生最勝福田,人天導師,即是法主’。 第二愿是關於受持正法。 第三愿是關於依次入住兜率天等。 第四愿是為令正法住世而行菩薩行。 第五愿是關於成熟眾生。 第六愿是關於以神通力遍往一切佛土。 第七愿是關於清凈自己的佛土。 第八愿是關於與諸佛菩薩不相分離。 第九愿是關於利益眾生。 第十愿是關於證得圓滿菩提。 這些內容應依經文而了知。 如經中所說眾生界相續不斷,世間法相續不斷一樣,為顯示直至菩提,於一切生世中獲得、不忘失、不分離這些愿,此處顯示對愿本身所發之愿。 經文說明了十種無盡處,即從’乃至眾生界盡’到’乃至智慧相續界盡,愿我此等善根亦成無盡’。獲得即不退失,不忘失即住于正念,於一切時不離愿即是不分離。 第一是對事物發願,第二是對愿本身發願,為顯示此義故說’前者是對所愿事發愿’等。這些是根本願。
། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྟན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་བཅུ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་སྐྱེ་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ནི་བརྩོན འགྲུས་བརྩམས་པ་སྟེ།ཕྱི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་འདི་དག་གི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་དད་པའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་བྱམས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་བསམ་པས་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་དུས་དང་ཚོད་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཞིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། སྲན་ཐུབ་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། །ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་གནས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གནས་པ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ།།སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ། །སྐྱོན་ནི་སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཉན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དྲི་བའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་མདོས་བསྟན་པ་ནི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཐོས་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་ མཐུན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ། ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་འདྲེན་པ་ཕལ་པོ་ཆེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་ བྱེད་ཅིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ཤེས་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཤེས་པའོ། །བདེ་བླག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་བ་མེད་པར་རོ། །ལམ་ཆུད་མི་ཟ་ བ་ནི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེགས་པར་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལེགས་པར་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མཚན་མ་ལེགས་པར་བཟུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུད་མི་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སའི་རྣམ་པ་མངོན་པར སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ལམ་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་།ས་ཤེས་པའི་སྣང་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ གནས་པ་ཐམས་ཅད་མནན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པའོ།།དེད་དཔོན་མཁས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནས། འཁོར་བའི་ནགས་ཁུངས་ཡ་ང་བ་བགྲོད་དཀའ་བ་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།
除此之外應當知道還有無量無數,如經中所說,這是指’這些大愿’等等。 示現修習十法之因:來世由願力而生,今生則精進修持,如’來世’等所說。 這些法生起的次第應當如經中所說而了知。 示現次第之因:其中首先對佛法生起勝解即是信心。 觀察眾生痛苦之境即是悲心。 對苦難者實施利益即是慈心。 為救護眾生脫離痛苦而無私奉獻即是舍心。 為救護眾生而求證佛法無有厭倦,因無厭倦而獲得通達一切論典之智,並使之清凈,此即名為通達論典。 如實了知世間如何生起及世間如何執行,即是了知世間。 了知世間后,以知時知機等圓滿行持,具足慚愧,生起堅忍力,為供養如來。 所謂’正受持而住’是指獲得未得之法。 所謂’多次修習’是指對已得之法安住增長之加行。 一切住處皆是道之功德,即是對治地之違品。 過失即是地之違品。 尋求即是從諸佛菩薩處聽聞及請問疑惑。 如是即是尋求。 此處經中所說:‘善男子,複次,住于初地的菩薩,應當從諸佛菩薩及善知識處尋求、請問初地之相、所聞、因緣’等,乃至’如是了知已,引導眾生大眾趣入智慧大城,菩薩應當精進不厭于清凈諸地之殊勝’。 所謂’了知已’即是了知道之功德與過失。 所謂’容易’即是無有困難。 道不失壞是因爲了知道之功德。 為顯示其義故,于’善取’等中,以善取相等之道不失壞相,即是因為完全了知道之功德。 為顯示此義故,于’善取相’等中,由於善取諸相故道不失壞,如經中所說:‘善男子,如是通達地之諸相的菩薩,從初地上進直至獲得第十地,于道中無礙而行,以了知地之光明而得智慧光明’,為顯示此經義故,說’自身亦鎮伏一切住處’等。 從善巧船師之喻起,直至’度過輪迴難行可怖叢林,到達一切智智慧大城’,為顯示此義故。
།སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་དེད་དཔོན་ཡང་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་སམ་བསྒོམ་ པའི་རྣམ་པས་ཀྱང་རུང་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་འཇུག་པ་ནི་འཐོབ་པ་སྟེ། །གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞུགས་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན་འགྲུབ་ཅིང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་འཇུག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་མང་པོ་བལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་ རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་གནས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟར་སྣང་བར་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ སོ།།སེམས་ཀྱིས་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཐོས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཞུགས་སོ་ཞེས་རང་ཉིད་མོས་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དག་པ་དེའི་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་བསྐྲུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བས་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་ བསྟན་ནས།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་དུ་འབྱུང་བ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དེར་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། སྒྲུབ་པས་བསྡུས་པའོ། །བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་མདོ་ནས་བསྟན་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཐུན མོང་དུ་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་མཁོ་བ་ལས་བྱུང་བའོ།།དགེ་འདུན་ལ་ཡང་བཀུར་སྟི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་བསྟན་པས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ལ་མཆོད་པ་དང་། བསྙེན་ བཀུར་བྱེད་པའོ།།ཆོས་ཀྱང་ཉན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཉན་པའོ། །འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗེད་པ་མེད་པར་རོ། །བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི་དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ།།དོན་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མདོའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།དཔེའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་བྱང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཅི་དགར་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བར་ གྱིས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ།
作為眾生大眾的導師,也從輪迴的荒野中解脫眾生。關於相等的含義應當闡釋:以智慧相或以修行相進入初地,稱為相,如同進入城市的道路之相。其入即是獲得,如同進入城市。入后獲得大果利益並圓滿成就,即是圓滿清凈地法的意思。成就即是令彼等入于修行。住於此菩薩地的菩薩,將見到眾多佛陀,如經中所說是由廣大見解和願力所致。 住于彼處即是與見到相連。為顯示廣大性故,是從聞思門。以心勝解即是雖無所聞,然于種種世界中有無量佛世尊安住,如是自行勝解。為顯示廣大義故,說具足廣大信心。所愿即是追求。如是彼者即是清凈意樂者,即是對佛所修善根的意思。如是顯示廣大所攝的第一因后,為顯示願力故,如是以心發願等。 於何處生起即是于彼世間。一切種修行即是包含利養、恭敬和修行。安樂資具即是為顯示經中所說菩薩安樂資具之語故,菩薩安樂資具即是菩薩與世間共同所需受用。 亦恭敬僧眾即是顯示經中恭敬僧眾之語,對比丘僧眾和菩薩眾作供養承事。聽聞法即是聽聞菩薩藏。受持即是不忘失。從修行門即是精進修行。一切彼等善根皆迴向無上正等正覺大菩提,顯示經文即是于彼成熟眾生。 顯示經文至隨順義者,即是以四攝事等。從譬喻門如是將一切善根迴向一切智性,彼等將成為極為清凈、遍凈、隨意堪能。雖已如是顯示,為顯示清凈因故,由彼三種清凈因等。如前所說,由供養承事如來等、成熟眾生、迴向菩提,以供養承事如來成極清凈,以成熟眾產生遍凈。
།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ནི་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འཐོབ་པ་ལ་ མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་དུ་མ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་དུས་ཆེན་པོ་ ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་ནས་བྱུང་བའོ། །གསེར་མགར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་ཆེར་འཛམ་ བུའི་གླིང་གི་བདག་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་ལ་ཆོས་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་གཏོང་ཞིང་གཏོང་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ མདོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པ་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་སེལ་བའི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བསགས་པའི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མདོ་ནས་གསུངས་པ་བསྟན་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་གང་ཅི་རྩོམ་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བའོ།།སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ལྷག་མས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གང་ཡང་བདག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །འདི་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །འདིའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་རློམ་སེམས་མེད་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་།ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མཆོག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཆོག་ཉིད་ནི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་ འབར་བ་ཉིད་དོ།།གཙོ་བོ་ཉིད་ནི་གཉིས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མཆོག་ཏུ་འགྱུར། གཙོ་བོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཆོག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤངས་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཕུལ་དུ་འགྱུར། དམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ། རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་དེ་དང་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་དེའི་གོང་ན་གཞན་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རབ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་གོང་མར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱེམ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་གཙོར་བྱེད་པའི་ལས་ཏེ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྐད་ ཅིག་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཐོབ་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདོད་ན་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།
迴向菩提則會成為適宜之業,因為這與獲得菩提相順。因此經中說’應當如何隨愿迴向無上正等正覺’。‘直至數百千萬億劫’這句話是顯示清凈諸地所需的廣大時間。‘譬如’是用來顯示比喻。‘自性住’是指從本源而來。‘善巧金匠’是指精通於清凈。 關於’住於此地的菩薩大多成為閻浮提之主’這句經文的含義,是以’住於此地者’等來說明。關於’獲得大自在力,護持正法並以大布施攝受眾生’這句經文的含義,是以’遠離一切慳吝垢染’來說明。關於’善巧遮止眾生慳吝垢染’這句經文的含義,是以’成為除慳吝垢染之主’等來說明。 關於經中所說的以四攝事所積集善法作意的開示,是以’任何所作四攝事’來說明。關於佛、法、僧作意的開示,是以’三寶’來說明。其餘則是關於正確成就一切種相菩提的作意。 爲了顯示這些作意的含義而說’我是一切眾生中最勝’等。這應當知道是勝義佛等作意,即以佛等法性作意,于其中無有’我應當佈施’、‘向此佈施’、‘此是佈施’、‘為此而佈施’等執著。如是,顯示一切業中也應無有作者、業、作用、所作等執著。這一切都回向菩提。 其中最勝有二種:最勝性即功德極為熾盛;主尊性即無有第二。因此說’將成為最勝、將成為主尊’。最勝性又有二種:殊勝是具足智慧圓滿;賢善是具足斷除圓滿。因此說’將成為殊勝、將成為賢善’。 主尊也有二種:最極殊勝性是因為無與倫比;最上性是因為其上再無他者。因此說’將成為最極殊勝、將成為最上’。‘乃至依止一切智智’是指意願通達一切義理之意。如是顯示了在家菩薩異熟攝受果之殊勝利益。 又出家者則以禪定為主要事業,即三摩地及三摩地業。三摩地是指一剎那間獲得百種三摩地。因此說’若欲於一剎那間入百種三摩地’等。
།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་།།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་སྤྲུལ་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་བརྒྱ་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་སྣང་བ་དག་གིས་སོ། །སོང་ནས་སྣང་བར་བྱས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྲུལ་པ་བརྒྱས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།གནས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་གནས་པའོ། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ། །སྔོན་གྱི་ མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པ་སྤོང་དུ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལས་དང་འགྲོ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རྒྱུའི་ཉེ་པར་ཚོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མ་འོངས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་ ཡང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བློ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དོན་མང་པོ་མྱུར་དུ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་བརྒྱ་ཡང་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྨོན་ལམ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལས་ལྷག་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨོན་ལམ་དེ་དག་གི་གྲངས་ནི་བཅད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་གནས་པ་འདིའི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་གཞུང་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི གནས་པའི་བྱེ་བྲག་བཅུ་ནི་ས་བཅུ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།ས་བཅུའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ ཆོས་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་ཏེ།གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ས་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དང་དེ་ལ་གནས་པས་བདེ་བར་གནས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་བདེ་བར་གནས་བའི་དོན་གྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞིན་ནམ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་གནས་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་བལྟའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་སློང་བས་དག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བས་དག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུས་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།
關於禪定的事業為何而說,‘見到百位如來’等,以遍及一切佛土的天眼,見到一切佛土中的如來。諸佛菩薩的加持是以化身來加持。震動百個世界是爲了攝受眾生。以身前往是以往來和顯現。前往顯現后也使其成熟。以百化身調伏百位眾生使其成熟,是以殊勝化生所攝。 加持住世是指住世百劫等。百劫中智慧見解相續,是以殊勝化生所攝持。前際與后際是指為使眾生斷除罪業,通過顯示業和趣處,了知前世因緣和集聚,爲了生起未來善根。 也詳細開示百法門是爲了使自己的智慧成熟。所謂蘊等是指聖者無盡慧所說等。為顯示菩薩迅速成辦眾多利益,說’化現百身’等。為顯示願力和智慧果報的殊勝利益,說’較此更多’等。為顯示彼等無量,說’彼等願力數量難以計算’等。 又此住處的略義是有八種相,應從經文中了知。獲得證悟的諸菩薩的十種住處,為顯示與十地相應而說’如十地經中所說’等。以攝持義說’地’,如同世間一樣,菩薩也為彼等法所攝持,即以階位差別之義。以受用處所義,地即是住處。如是依止彼彼法而安住,即名為住處。 或者以安樂住義,應視為如現法樂住或如苦行處住。歡喜住處。證悟菩薩依止出世間道,以清凈戒律為主而建立第二住處。清凈戒律略說有二種:以發起清凈和以自性清凈。其中以發起清凈是以十種心意樂顯示。以自性清凈有三種:斷除戒、攝善法戒和利益眾生戒。斷除戒是指顯示十善業道。此即是清凈律儀戒。
།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་པ་ནི་དེའི་གོང་དུ་ཡང་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་འདྲ་བ་ ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ཞིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལས་ཤས་ཆེར་དེ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མདོ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོ་གས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་ པ་ལ་གསུམ་པ་ནི་དེའི་ཡང་གོང་དུ་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ཉིད་དང་།བདེ་བའི་སེམས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྟོན་པའི་སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་བཅུས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ལུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་ལས་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་ འགོད་པ་ལ་དགའ་པ་ཉིད་དང་།སྙིང་བརྩེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བ་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་བ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་། མཐུ་དབྱེ་བ་ཉིད་དོ། ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་གནས་པའོ། །གནས་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིམ་པ་སྨྲས་པ། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བསམ་པ་རྣམ་པར དག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཐོབ་པས་གནས་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཉིས་པ་ལ་ མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སེམས་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ལྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། འཇལ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། དུལ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། ཞི་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ དང་།དགེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། མ་འདྲེས་པའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། རླབས་པོ་ཆེའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་འབྱུང་སྟེ། དེས་ནས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། མི་སླུ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྒྱུ་དང་གཡོས་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ནི་དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ པས་འགྲོགས་ན་བདེ་བའི་ཕྱིར་འཇམ་པའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་གྱུར་པས་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དེ། དགེ་བའི་ཆོས་ སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་སྒོམ་པ་དང་འཚམ་པ་ནི་ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ནི་དུལ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ལས་ཡིད་བྱུང་ བར་གྱུར་ནས་དུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ནི་ཞི་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བསམ་པ་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ དག་བསྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ནི་མ་འདྲེས་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ།།འདུ་འཛི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རིང་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་པས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། རབ་ ཏུ་བྱུང་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལུས་དང་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།
第二種清凈戒律是在此之前,因此我應當修持一切種類的清凈,精進于修持,如是更加精進學習,應當知道這是經中所說的儀軌。 第三種清凈戒律是在此之前,以利益眾生之心、安樂之心等十種心,乃至教導之心等十種詞句所說。 關於增上戒律的完整內容,分為八種安住:由於具足本性戒律,遠離一切破戒垢染;由於了知一切業道因果而獲得各別證悟;喜歡引導他人行持善業;獲得廣大慈悲心;觀察眾生界業力所生的痛苦折磨;清凈善根;出生;以及力量差別。 ‘最初’是指安住歡喜地。關於第二地的法次第所說:‘以十種心意’等,由這十種意樂獲得廣大清凈意樂。獲得此意樂后將降伏第二地。‘善男子們,已於初地善修圓滿的菩薩,欲趣入菩薩第二地,其心生起十種意樂。何為十種?即:正直意樂、柔和意樂、堪能意樂、調伏意樂、寂靜意樂、善良意樂、不雜意樂、無貪意樂、廣大意樂以及殊勝意樂。生起這十種心意樂后,即能安住第二地。’ 為顯示其義而說:‘不欺誑增上意樂’等。由於不以虛偽欺騙上師等,故為正直意樂。由於法行相應,共處安樂,故為柔和意樂。降伏煩惱、隨煩惱及魔業,安住對治分,故為堪能意樂。以不被修習善法的違品所降伏之心,與其修習相應,稱為堪能意樂。 見到一切行的過患意樂是調伏意樂,因為厭離彼等而調伏。見到一切行寂滅的涅槃為寂靜相是寂靜意樂。恒常修習菩提分法的意樂是善良意樂。隨順修習彼等的極為遠離意樂是不雜意樂,因為遠離一切散亂行為。 在家人不貪著欲妙及殊勝受用的意樂,出家人不貪著利養恭敬的意樂,如是對身體、住處、受用無所貪著的意樂。
།ཐེག་པ་དམན་པ་སྤངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཉིད་ནི་རླབས་པོ་ཆེའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ བསམ་པ་ཉིད་ནི་ཆེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དེ།གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་བདག་གི་དོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ནས་བསམ་པ་འདིར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དབང་ གིས་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འཕེལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་ བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཆུང་ངུ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཆུང་ངུ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་རྣམ་ པར་འཚོ་བར་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུའི་མཐར་ཐུག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲིང་ངམ་ཆེན་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བསམ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྲུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི་དེས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ངན་འགྲོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་མོ། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་པའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི་བདེ་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་ བྱའོ།།དེའི་གོང་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤྱང་ཞིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་སྡུད་པར་འགྱུར་གྱི། བདག་གིས་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་སྤངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་བས་དགའ་བར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ ལས་དམྱལ་བ་དང་།བྱོལ་སོང་དང་། ཡི་དྭགས་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཚེ་ཐུང་བ་དང་། སྒྱུ་དང་གཡོ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པའི་བར་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་ཤིང་ གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དགོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི།བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།
捨棄小乘而信仰大乘即是廣大意樂。為一切眾生利益的意樂即是大意樂,因為將他人的利益作為自己的利益。所謂’入于彼心’,是指由第一住愿所分別的心。住于彼處而入此意樂。由此稱為清凈意樂。 ‘因為廣大’是指修行達到最高境界。自性增長即是圓滿。以極喜心得入第二地,此為語義。 因為自性中無有破戒行為,故為自性持戒者。因此說道:‘即使小的也不行’等,僅僅以思維小業道也不損害諸有情等,以此顯示十不善業道的究竟。‘何況中等或大的’等也是如此顯示。 在一切生中都顯現十善業道圓滿。其中經文為:‘住于無垢地的菩薩自性具足十善業道’乃至’于佛法僧決定意樂’,其義為自性中正顯現。 ‘常時不斷守護此十善業道’乃至’應知有閻魔世間之趣’,其義顯示即是如此自性持戒者等。煩惱即惡趣,即三惡道。以行小等造作業,善知因果之理。 又由正受持十善業道因,知有生至有頂,其義顯示為善趣,應善知其安立。 其上’此十善業道非獨心’乃至’應當精進於一切種清凈及現證’,此等義顯示為善知三乘安立。 ‘更以此方式正學’乃至’我當斷除此十不善業道,以法喜而住’,為顯示其義故說’異熟及等流’。其中異熟果由大中小因而生於地獄、畜生、餓鬼中。 從彼死後生於人中,短命及誑詐等行為是等流果。‘我住於十善業道,亦令他人安住其中’,顯示對治之義,從’自身亦斷不善業’乃至’亦令正入’。
།དེའི་གོང་དུ་ཤས་ཆེར་ཕན་པའི་སེམས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པོ་ཆེན་པོ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི། ལས་མི་མཐུན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་སོ་སོར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་གི་དོན་ནི་མདོའི་ རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་དཔེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐ་དད་དོ། །གསེར་དེ་ཉིད་ནག་ཚུར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ བསྲེགས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པས་སེར་སྣ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་སྤངས་པ་དང་། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པང་དག་པས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕལ་ཆེར་གླིང་བཞི་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་དགོད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བས་ཕལ་ཆེར་གླིང་བཞི་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔ་མ་ལས་བཅུ་འགྱུར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་མདོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་ པ་མ་ལུས་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་དོན་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ དང་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ གནས་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་མི་གནས་པའི་བར་དུའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ།།འབྲས་བུ་ནི་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་པ་གསུམ་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་བར་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།ཐབས་དེ་དང་དེས་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་། དེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་དང་། གང་དུ་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་། མཐུ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ས་གཉིས་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གསུམ་པ་གནོན་ཏེ། དེས་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུས་གནོན་ནོ།
在此之前,多說利他之心等,乃至安立於無上大乘之間的意義,是以’行持一切不善業過失’等,乃至’各別觀察是苦’之間的文字來說明。這些意義應當隨順經典而了知。 見佛有二種,如前所說。清凈善根也有三種因,如前所說。其中譬喻的差別是不同的。 若將金子放入黑炭中燒煉,則會變得極為清凈。同樣,經過百千無量劫積累的善根變得極為清凈,斷除慳吝和破戒的污垢,以及它們的對治佈施和清凈戒律,應當了知這是因為以清凈意樂心趣入的緣故。 住於此地的菩薩大多成為四大部洲的轉輪聖王。為顯示’善於安立十善業道’的意義,故說’多生為四大部洲轉輪聖王’等。 ‘應知較前增長十倍’,如經中所說’獲得千種三昧’。 為略說所有住處的意義,故說’如是諸菩薩’等,其行相應隨順所說義理而了知。 顯示詞義即是’能除一切破戒垢染’。那些增上戒律即名為增上戒學處。增上戒學處圓滿。 由於清凈戒律能令心等持,故於增上戒學處之後,安立增上心學處,這是就離貪的等起加行、離貪的加行、離貪性本身以及離貪果而言。 其中第一即應了知是心意的作意。離貪加行是直至入定而不住為止。離貪是獲得禪定與無色定。果即是無量等。 此第三住處應當安立為八種:即趣入圓滿心作意、乃至菩提的證悟、以種種方便如實尋求、尋求諸法、安住于證知、隨欲往生、善根清凈、出生與威力。 複次,善男子,二地菩薩極凈增上意樂,趣入菩薩第三地,以十種心意作意而趣入。
།བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ སྟེ།དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བརྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སེམས་ཀྱི་ བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱངས་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་དབང་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་གནོན་ཏེ་ཞེས་མདོ་ན་ས་གསུངས་པ་འདི་དག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།བསམ་པ་དག་པ་བཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་གནས་པས་རིམ་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་རྣམ་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་བར་དུའོ།།དེ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ལུས་པ་མདོར་བསྟན་པས་གནས་པ་གཉིས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་གནས་གསུམ་ལ་འཇུག་པར་ འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པ་བཅུས་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའོ། །འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་ མི་མཐུན་པར་ཡང་གནས་སོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།སྒོམ་པ་སེམས་ལ་བརྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བཞི་པའོ། །གཉེན་པོ་འདི་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་བརྟན་པར་གྱུར་པས་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་ནི་དྲུག་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འདུན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བདུན་པའོ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གནོད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ནི་དགུ་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བཅུ་པའོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པར་སོ་སོར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་ བོ་མང་པོ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད། ཡིད་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདོད་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲས་སོ། ། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མེད་པ་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་ནུས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་ཐག་པ་ནས་འདུན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་རྣམ་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ལ་རྟོན་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་ནི་བག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕན་ ཡོན་མཐོང་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བའོ།
什麼是十種呢?即是:清凈心意的思維作意,堅固心意的思維作意,厭離心意的思維作意,離貪心意的思維作意,不退轉心意的思維作意,堅實心意的思維作意,修習心意的思維作意,自在心意的思維作意,廣大心意的思維作意,以及殊勝心意的思維作意。經中說到以這十種心意思維作意來對治,爲了解釋這些含義,所以說’菩薩們住于增上心’等。 所謂十種清凈思維,是在第二地中所說的作意,直至’已經通達’這些詞,是依次通過聞、思、修三個階段。所謂’其他十種’,即是從’如是清凈思維作意’直至’已經通達’。 然後,爲了安住于這些心意作意的廣大修習,以及爲了以無餘略說超越第二住處而趣入第三住處,以十種方式使自心思維清凈的作意是第一種。‘此不會退失’是第二種。‘于有漏法心不趣入且安住于不相應’的作意是第三種。修習心意堅固的作意是第四種。‘此對治法不會退失’的作意是第五種。 如是由對治堅固而不為違品所動搖是第六種。於一切佛法生起廣大欲樂的作意是第七種。一切難行不能損害的作意是第八種。于廣大大乘生起勝解的作意是第九種。歡喜利益眾生的作意是第十種。 ‘善男子們,住于菩薩第三地的菩薩,觀察一切有為法無常’乃至’見到能救護眾多眾生’等經文的含義,爲了顯示其義,從’見到一切有為法過患而厭離、心生厭倦’直至’生起欲樂’。 從’他如是見到如來智慧無害’開始,直至’思維能安置於涅槃安樂’之間的含義,爲了顯示其義,以’以至誠欲樂觀察眾生界為種種苦所苦’等來說明。 如是通過思維如來智慧而精進于救護一切眾生,爲了顯示這些含義,對那一切眾生具有關懷之心。關於’依止義之心’,由見到諸行過患而生起正念,由見到如來智慧功德而為菩提燃起精進。
།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཞོལ་ཞིང་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལ་མཁས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མདོའི་དོན་ བསྟན་པ་ནི།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མ་བསྒྲིབས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་རྒྱུ་བ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་བསྟན་པ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་མཁས་པ་བློས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ། བློས་སོ་སོར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་ གཏན་ལ་མཁས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལ་མཁས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ནི།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་པའི་གཞི་ཡིན་པར་ མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི། མཐོང་ནས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་རྩོམ་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསྒོམ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་འབྲུ་དང་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་མདོ་ལས་ནི་ཇི་ སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚིག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒོམ་ པའི་སྦྱོར་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དམིགས་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། མངོན་པར་ ཤེས་པ་ལྔ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། དེ་དེ་དག་གིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དབང་གིས་ས་དེར་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ནི། དེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཐབས་ ལ་མཁས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སླར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་འདོད་པའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་བསྲབས་པར་འགྱུར་རོ།
從’爲了要普遍救護一切眾生而專注,如是思維’到’除了通達聞法者外,其他人不能做到’這段經文的含義是: 從’對眾生具有廣大悲心’到’見到唯是無障礙智慧’這段經文表明。 關於’除了無所行、無生的般若之外’這句話的含義是:對於法界的分別之行等,法界即是真如。因為遠離一切分別之行,所以稱為無所行。因為是對治一切煩惱,所以是行於無生。 關於’那般若之光明唯有通達禪定者以智慧決定,除了以智慧觀察外,其他人不能做到’這句話的含義是:關於成就那智慧光明等。 關於’通達禪定者以決定智慧觀察,除了通達聞法者外,其他人不能做到’這句話的含義是:從’禪定和解脫’到’見到是以聞法為先導和聞法為基礎’這段經文表明。 從’如是具有觀察智慧’到’以如是精進修行而求法’這段經文的含義是:以’見已而發起大精進’等來表明。應當依照經文理解,從’為聽聞正法’到’如前所說的作意’。 關於’諸佛法如是依止隨順法之修行’這句話的意思是:應當以修行來成就,這是其含義。 ‘不是僅以文字和聲音而清凈’這句話的意思是:不是僅以多聞就能成就,這是其含義。 其中經文從’對如所聞之法如理觀察’到’不是僅以語言清凈’來表明。 ‘依止於聞法’是指對如所聞之法以修行加行而作意。 ‘諸法相’是指緣取彼法之影像相,這是其含義。 因此說’作意所緣’,從’遠離諸欲’開始到’成就五神通而安住’這段經文表明修習禪定、無色定、無量和神通的成就。 ‘以此等多次安住’表明善巧于入出禪定和三昧。 以其力故不生彼地。其中經文的表述是從’彼禪定和三昧’開始到’除發願外,以方便善巧成就心相續故’。 爲了說明已離欲界貪者為何還會再生欲界的原因,所以說’不因彼等力而生’。 其中經文是:‘彼較之前更能減少一切欲界繫縛。’
།སྲིད་པས་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དེའི་ལྟ་བར་གྱུར་བའི་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་ནས་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན། བསམ་གཏན་བཟློག་པ་མ་མཁས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཉིད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ ཕྱིར་ལྟ་བས་བྱས་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་བསྲབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཡང་མདོ་ལས། ས་འོད་བྱེད་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མར་ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་འགྲིབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལོག་པའི་གཏི་མུག་འགྲིབ་པར་ ཆོས་ཡིན་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་འདིའོ། །ཚད་བཞིན་དུ་ འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ནི།སྐྱེ་འབྲི་མེད་པར་ཚད་མཉམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་ པས་ན་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། ཐོས་པའི་རྣམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་གསལ་བ་ཉིད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་གསལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་རྫོགས་སོ།། །།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ས་བཞི་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་དོན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་རྣམ་པར གཞག་པ་ཉིད་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་སྣང་བ་ལ་འཇུག་པ་བཅུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མང་དུ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་སྣང་བའི་དངོས་པོ་བཅུ་པོ་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་པ་བཅུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ཆེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་དེའི་ས་གནོན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་གི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གཞུང་གི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གསུམ་པ་ལ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ནོན་ཏེ།དེ་ཆོས་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་བཅུས་གནོན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་།འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་པ་རླབས་པོ་ཆེའི་མོས་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།
這是在闡述’一切輪迴的束縛以及由其見解所產生的一切束縛,早已斷除’的含義。由於已經遠離了欲界的貪慾,所以斷除了欲界的束縛。由於不善於逆轉禪定,所以斷除了色界和無色界的輪迴束縛。由於從勝解行地就對一切法的真如生起勝解,所以減輕了由見解所產生的束縛。 這也如經中所說:‘住於此發光地’等,‘在多億百千俱胝劫中,斷除不應減少的邪貪’等,乃至’斷除不應減少的邪癡’等義理。關於’邪貪’等,由於趣入損害自他,所以是邪的。其中差別是’如是’即是此喻。‘如量而住’的含義是指無增無減平等量。同樣,應知住於此地的菩薩清凈善根,如前所說一樣清凈。 為顯示出生所攝,故說’多分出生’等。地的詞義解釋是:由於以聞法的行相顯現光明,以及由三昧光明顯現所區分,故稱為’發光’。由於具有顯示內在自性清凈心的這些,故說’乃至’。增上心住圓滿。 增上慧住的分類有三種。其特點是:與菩提分相應,即修習菩提分,‘正相應’是其同義詞。第四地也是以如所聞義所攝的三昧清凈、智慧清凈來區分。應知這分為四種安立:清凈對治修習增長因的安立、清凈增長的安立、對治修習增長的安立、以及彼等果的安立。 其中清凈對治修習增長的因是獲得十種入法明。‘依多聞尋求’即是依止多聞的意思。為顯示十種法明事,故說’獲得十種入法明’。為顯示這些廣大圓滿性是其地的因,故說’增上心住’等。為顯示總攝其義而說:‘應如經中所說而了知’,即’善男子,如是清凈的菩薩圓滿第三菩薩地后,趣入第四菩薩地。以十種入法明而趣入。何為十種?即:以光明趣入觀察眾生界、世界、法界、虛空界、識界、欲界、色界、無色界、廣大意樂勝解界、大意樂勝解界。’
།གང་དག་འདོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྣང་བས་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ལ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། གང་དུ་འདོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་སེམས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཡང་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ།སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་གིས་སོ། །ཁམས་གསུམ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ནི་བསམ་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ།མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ཅན་ ལ་ལྟ་བ་གཙོར་བྱས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་མདོ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས བསྒོམ་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།
‘所謂繫縛者’,是指由界和生處所攝的諸有情。針對如是世間的觀察而說:‘以觀察有情界之光明而趣入’。爲了顯示彼等繫縛乃至虛空界之邊際,隨後宣說世間界。為顯示此義而說:‘於何處繫縛’。又,由於有情和世間彼等同為一味,故就勝義而言即是法界之體性。為顯示彼等於勝義中等同虛空,故說:‘以觀察虛空界之光明而趣入’。 為顯示如是唯假立的有情界之雜染與清凈義,故說識界。如經中所說:‘由心雜染故有情成雜染,由心清凈故成清凈’。為顯示三界由遍行煩惱而成雜染,故說欲界等界。‘於何處清凈’者,是就無雜染及不捨棄有情而言。 就不共聲聞等之義而言,由廣大意樂故於大菩提欲求即成清凈。廣大意樂即是顯示利益有情。如是,當知依于圓滿佛法及成熟有情而得清凈。為顯示從’諸佛子’乃至’為得其自性法故’之義,故說’不退意樂等智’。 所謂智慧成熟法者,即具足十種智慧成熟法,即具足十種智慧成熟。‘成就’者是就清凈增長而言,即成就如來種性,依多聞而至智慧究竟。故說’為得其自性法故’。 就一切種菩提及觀察有情為主而修習圓滿菩提分法的意趣而說之經:從’具足觀察一切有情’乃至’具足彼大慈’顯示具足觀察有情。從’殊勝緣於一切智智’乃至’以大方便善巧觀察’顯示觀察菩薩。‘如經所說而修習’者,顯示雖有修習菩提分,然有有漏與無漏。由說’以大方便善巧觀察’,當知即是以方便善巧攝持而修習。
།དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་དེ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མདོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པའོ་ཞེས་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གཅིག་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་། སྤྱོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གཟུང་བའོ། །དེས་ནི་དེ་དག་སྤངས་ན་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་ སྤྱོད་པས་གཏན་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྨད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། དེ་རྣམས་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསྔགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དེ་བས་ཀྱང་གང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བརྩམས་ནས།མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམ་པས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ས་གོང་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལས་ རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཚོལ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་མདོའི་ཚིག་ནི་དེ་དེ་ལྟར་དུལ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་ཚུལ་དང་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་བསམ་པའི་ ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་ནི། གཞི་དེས་དེའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་ཤིང་མི་བསྐྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དཔེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གཏོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་འཕྲོ་བ་དང་ཆོས མཐུན་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་པ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།ས་ལྔ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དང་། །མི་ གནས་པའི་ལམ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ནི། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྔར་ཡང་ཆོས་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ས་འདི་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུས་འཇུག་གོ།
爲了解釋從’以薩迦耶見為先導的我’等到’與一切世間住處皆相離’之間的經文含義,說’極其微細的薩迦耶見’等。‘於一切中皆不行’是指連習氣也不剩餘。 薩迦耶見即是對蘊、界、處的執著,執為一體性、作者性、受用者性。若捨棄彼等,則彼見也將捨棄。‘由於一切動搖皆不行而永遠斷除’是指以世間見為先導者。 爲了解釋’一切正等覺所呵責的業皆完全斷除’的含義,說’由斷除彼等而於一切中皆不行’。 爲了說明’對於正等覺所讚歎的業,即與菩薩道資糧相應的諸業,皆如實受持而安住’,以’凡是所讚歎’乃至’如實’來說明。 爲了解釋從’較此更加如何如何’乃至’相應而持’之間的經文含義,以’如是則較此更加’乃至’具足種種白法’來說明。 經中說明’對清凈上地諸業亦精進尋求,獲得大精進’的文句,是以’如是具足調伏’乃至’辨別正邪之精進信’來說明。 從’較此更加清凈意樂界’乃至’與有情意樂相應’這些義理的說明,是以’由此基礎其意樂’乃至’一切外道與魔眾皆不能奪取動搖’來說明。 爲了說明譬喻的殊勝,說’此中差別是’等。第二個譬喻的說明是’譬如放射光明的寶珠’等。其餘如前應知。 ‘成為智慧光明普照’是爲了說明與放光相順應的法,即以說法對世間人作慧光照明之義。 增上慧住第一品終。 第五地應當安立為三種:即安立意對治的殊勝性、安立通達無住道、安立其果。 其中意對治的殊勝性是:獲得十種心意平等性,其作意是不退轉的,此前已說是對治’已證悟法’的增上慢。 爲了在此地宣說清凈相續差別的增上慢對治,故說:‘于清凈獲得十種意樂平等性’。‘如經中所說’是指:‘善男子,圓滿第四菩薩地道的菩薩,趣入第五菩薩地,以十種心意平等性趣入清凈。’
།བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་ པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ དང་།ལྟ་བ་དང་། སོམ་ཉི་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། འགྱོད་པ་སེལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གོང་མ་གོང་མས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། འདི་དག་གིས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་མི་མཉམ་ལ།ཆོས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་དང་ལྡན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་དེ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།རྣམ་པ་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་ པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུའོ།།དེ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་ནི་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོའི་ཚིག་ནི།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདེན་པ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན།ལམ་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གོ་རིམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྒྲུབ་པ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་བསམ་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བའོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། དེ་གཉི་གའི་གནས་ལས་བརྩམས་ཏེ་གང་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉིད་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའོ།
什麼是十種呢?即:對過去佛的清凈法具有平等心,對未來佛的清凈法具有平等心,對現在佛的清凈法具有平等心,對戒律清凈具有平等心,對心清凈具有平等心,對斷除見解、疑惑、猶豫、後悔的清凈具有平等心,對了知道與非道的清凈具有平等心,對了知以道斷除的清凈具有平等心,對一切菩提分法由上上建立的清凈具有平等心,對成熟一切眾生的清凈具有平等心,以此等而趣入。 由於超越其他眾生界,故與無等佛不等。具足法之諸法,與佛法如何平等,應當了知其分類有十種。又具足何等佛法,即三世力等,應知有三種平等性。所謂與佛法如何平等,略說即戒律、禪定、智慧及成熟眾生等,乃至對成熟一切眾生的清凈具有平等心。 其’為求殊勝智慧’等經文,從’善男子,獲得菩薩第五地’乃至’成為不退轉而如實了知’。‘於四聖諦’等經文,從’如實了知此是苦聖諦’乃至’此是趣向苦滅之道聖諦’。 如經中所說,應當了知一切,即善巧世俗諦,善巧勝義諦,善巧相諦,善巧差別諦,善巧分別所證事諦,善巧生起諦,善巧盡智無生智諦,善巧趣入道智諦,從成就菩薩地一切次第相續乃至如來智慧現前之諦皆善巧。 為令其他眾生隨其意樂而滿足,故如實了知世俗諦,為顯示此經義故說’令他了解’。由趣向唯一道路,故如實了知勝義諦,為顯示此經義故說’自己證知’。由通達自相共相而如實了知相諦,為顯示此經義而說’依彼二處所說’,即依教法與證法的自相共相之處,無顛倒地完全顯明自相共相之義,即是教法。緣真如而分別即是自證。
།གང་གིས་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས། ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་མ་མོ་ལས་བརྩམས་པའོ།།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བ་དང་མ་མོ་ལས་བརྩམས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ནས། གང་གིས་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ལྷག་ མ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་བསྟན་པའོ།།ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཉམས་སུ་འབབ་པས་དངོས་པོའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །འགྲོ་བར་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་བསྟན་པ་ནི།རྒྱུ་ལས་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱའོ། །རིམས་ནད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཟད་པས་དེ་ཟད་དེ་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །མི་གཉིས་པ་ མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ལམ་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པ་ནི། དེ་སྤང་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆེས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ པའོ།།འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་ནི། དེ་དེ་ལྟར་བདེན་པ་ལ་མཁས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་བློ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་དང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱིས་པ་འདྲིད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་ནི། དེ་དེ་བས་ན་ཤས་ཆེར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ཅན་བྱིས་པའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་འདས་པར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མདོའི་ཚིག་ནི།དེ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ངོ་མཚར་ཆེའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག ནི།མ་ལ་བདག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་པའི་བར་གྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསག་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་ པའི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མདོའི་ཚིག་ནི།དེ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་བློས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ ཏན་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མདོའི་ཚིག་ནི།དེ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་བརྗོད་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།
關於’由何所說’這句話,經中說:‘通過分別安立諸法而了知分別諸諦’,這是從經藏和本母開始的。 ‘通過安立蘊界處而分別了知諸諦’,這是從律藏和本母開始的。 如是說明了’教法’之後,以’由何所說’來說明其餘諸諦行相。 ‘由身心受損而了知事物真諦’的含義,即是’如是生起的苦性’。 ‘通過了知趣入輪迴而了知生起真諦’的含義,即是’從因生起未來之苦’。 ‘通過息滅一切熱病折磨而了知滅盡與不生真諦’的經文含義,為此說’由相續滅盡而滅盡不生’。 從’通過成就無二而趣入了知道諦’乃至’了知如來智慧真實生起真諦’的經文含義,即是’從宣說斷除彼等方便開始如是宣說’。 ‘以智慧真實破除一切有為法’的經文,即是從’如是通達諸諦的智慧成就之心,了知一切有為法虛妄欺誑’直至’如實了知愚者迷惑’。 ‘對有情界增長悲心意樂’的經文,即是’因此對諸有情更加生起大悲,並且大慈光明亦得顯現’。 ‘如實通達愚者有情顛倒行為超越前際后際’這段經文,即是從’如是獲得智力’直至’即是經歷生、老、病、死、憂、悲、苦、惱、煩惱等眾多痛苦真是稀有’。 ‘為令彼等解脫而發願攝受廣大福德智慧資糧’的經文,即是從’嗚呼!我于如是痛苦折磨的有情’直至’愿獲得無執著智慧究竟’。 ‘成就住于彼處意樂’這段經文,即是從’如是以極為稱讚的智慧所成就的心’直至’為度一切有情出離輪迴而精進’。 ‘具足念慧證悟等眾多種種功德’這段經文,即是從’彼更加以不可言說法性而具足正念’直至’具足以大方便善巧於世間結生的極其發願之心’。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。