菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4051大乘集論釋無性 吉那彌札 戒護菩提 耶謝德c3.5s dz|d4051大乘集論釋無性 吉那彌札 戒護菩提 耶謝德c3.5s dz

D4051

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཾ་གྲ་ཧ་ཨུ་པ་ནི་བནྡྷ་ནཾ། བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བཤད་སྦྱར། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་སྔ་མས་རིགས་ཚུལ་དུ། །རྣམ་པར་ཕྱེ བས་བློ་ཞེན་རྣམས།།མི་རྟོགས་པས་ན་ཚིག་རེ་ནས། །བསྡུས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ། །དོན་བཅུས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་དོན་དུ་བསྡུ་བར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཚིག་གམ་བཏགས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའམ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་གཟུངས་དང་སྤོབས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་འཛིན་པ་དང་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ནུས་པ་དེས་སམ།མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བས་གསུངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ།སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་སྲོག་ཆགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ངན་པར་བྱས་པ་ ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྲན་ཐུབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའོ། །བདག་གི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་ ཚིག་སྟེ།དཔེར་ན་མེ་ནི་ཚ་བའི་བདག་ཉིད། དུག་ནི་འཆི་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། འདི་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆེ་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་རང་གིས་མི་ཤེས་པས་དེ་རབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དགོངས་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བས་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། སྟོན་པ་དང་ཉེ་ན་གཞན་དུ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བཅུ་ཉེ་བར་འདོད་པར་འགོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུའམ།དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ཀྱི་གཞན་ལས་བརྩམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བརྩམས་ནས།བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཁྲོ་མི་བྱ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་དག་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མེད། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ། །ཆོས་མངོན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུའམ། གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པར་མིང་བཏགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གསུངས་ཀྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའམ། ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ།

印度語為:大乘集論釋。藏語為:大乘集論釋。第一卷。頂禮文殊童子。前師以理趣,分別已執著,因不瞭解故,當逐句分別。欲以十義攝大乘一切義故,以論體性十義為論典之門,而作’善入大乘’等開端。 功德語或假名為’善入大乘’,因其善解大乘或善入大乘故,稱為善入大乘。獲得總持與辯才功德、能持大乘義及善能宣說的善入大乘菩薩,或名為如是者所說。 所謂菩薩者,因緣于菩提與有情故為菩薩,此中’薩埵’聲即表示有情。以所緣亦如是稱,如緣不凈等三昧稱為不凈觀、空性等,緣惡作意念稱為追悔等。 或者,因為為菩提而能忍耐,故稱菩薩。‘大乘之大體性’者,以甚深與廣大二者無上。‘體’聲表性相與作用,如說’火以熱為體’,‘毒以致死為體’等。此因是大的體性故為大,其事相即大體性。‘宣說彼’者,因他人不知故詳加解說。‘為’字表示意趣。 ‘於世尊前’中,因斷四魔及具足自在等功德故稱世尊,即佛陀。何以故?因下文說’佛世尊’故。‘于彼世尊前’表示由佛開許而可信,因近導師故不說余。 ‘如是’表示列舉所欲十處。‘從大乘出發’者,為此或依此,非從聲聞乘或世間出發。再說大乘是表明唯從此出發非從他出,如此世間出發說:‘應說實語不應瞋,雖少亦應施乞者’等,佛語勝於其他。若依聲聞,如說:‘嗚呼諸行無常,是生滅法’等,勝於其他,是故應當決定。 ‘從對法大乘經中’者,因是法之極分別因或名聞故,假名對法之殊勝大乘經中所說,非從他說。彼既是乘又是大,或是諸大者之乘故為大乘,因為因果大故,是作用與所趣之所依故。略說即十地菩薩及果。

།རྒྱས་པར་བྱ་ན་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་དང་། གཞི་དང་རྟགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེའི་ མདོ་ནི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱང་པ་དང་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་སྒྲར་སྣང་བ་འདོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་དེ། ཉན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དེས་མ་བཤད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་དབང་ གིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྨི་ལམ་ན་བསྟན་བཅོས་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རེ་ཞིག་ངག་གི་རང་བཞིན་ནི་མདོར་མི་འཐད་དེ། ཡི་གེ་རེ་ རེ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་མ་ཐོབ་པའི་ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་བྱུང་བ་ཡང་མིང་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གསལ་ བར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མདོར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་མདོར་རིགས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དེ་ལས་སོ། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བས་ ན་ཁྱད་པར་རམ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ ལུས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།འདི་དག་གི་གསུང་ནི་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏི་མུག་གི་གཉིད་ གཉིས་ཟད་པ་དང་།།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་བཞིན་ནོ། །མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་ཀྱི་སྒྲས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཀྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་གནས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཉིད་ ཤེས་བྱའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། །ཤེས་བྱའི་གནས་ཉིད་ཁྱད་པར་ཡིན་པས། ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་གསུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་དུ་རྣལ་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འདྲ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སའི་ཁམས་སྲ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། མདོ་སྡེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

詳細來說,因為具有七種大的特徵,即:與菩提分相應的諸法,諸波羅蜜多,諸學處,基礎和標誌等是大乘。其經典是所說的,即單獨和組合的聲音顯現,隨順所欲義相而聽聞的分別語言。如果是這樣,菩薩如何解說它,因為聽聞的分別並非由他所說?由於是依其力而生起故稱為如是,如同依天等之力在夢中獲得論典和咒語等一樣。否則,語言的表示如何成為佛所說?首先,語言的自性于經中不合理,因為每個字母都不能理解義理。次第生起而不同時存在的諸法也不能聚合。如此,未獲得自性的語言不能趨入名稱。非字母本性的聲音生起也絲毫不能明顯表達名稱,如此名稱的自性也于經中不合理。因此,如所說的才是經中合理的,即從名為《阿毗達磨》的大乘經中。 ‘相’是指差別,由於彼此互不混雜而成為特殊,或者因為超勝於聲聞等諸法而成殊勝,因為能成就大菩提。‘十’是數量,由於佛語數量殊勝而安立論典的體系。由於這些言教以十種相殊勝,故諸佛世尊的言教以十種相殊勝。‘佛’是指滅盡煩惱性和非煩惱性二種無明睡眠,以及對一切所知開顯智慧,故稱為佛,如同人從睡眠中醒來,如同庫姆達花開放。所知即應知。 由處的聲音區分,故諸處即是諸有為法,即成為雜染和清凈的諸法。諸無為法則不是,因為無有處的意義。彼等之處即是阿賴耶識,因為是因和所依,應隨理配合。所知性成為所知的所依,所知性也不違背異熟識。由於所知處性是殊勝,故為所知處的殊勝,由此他們的言教殊勝,故以所知處的殊勝而成殊勝言教,即諸佛世尊的,應在一切處配合正確。所知相即所知的本性,因為是所表徵。關於三自性,圓成實是事物故為自性。遍計所執似自性故為自性。因為是錯亂因及自性的所依,故依他起為自性。其中圓成實相由於遍入一切法故為共相。依他起由於身等錯亂分別互相差別故為自相,如地界等。譬如在確定地界堅性時,雖非他性但說為堅相,又如大士相及經部的生等。

།དེས་ན་དེ་ནི་ཤེས་བྱའང་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་སོ།།འདིས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའམ། འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་ པར་ཏེ།དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མ་དག་པ་རྣམས་སོ།།འབྲས་བུ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་དེས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དེ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ས་བཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་ འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པའི་ས་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེ་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ན་དེ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་པས་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་ པ་སྟེ།ས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྤོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །གདུལ་བ་སྲབ་ཀྱི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་ པའི་ལས་རྣམས་འདིས་སྡོམ་པས་ན་སྡོམ་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པ་ཉིད་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའི་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བཟང་སྐྱོང་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཉིད་སེམས་སུ་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བྲིས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་བའི་དངོས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས། དེའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འདི་དག་ནི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར གྲོལ་བའོ།།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་ དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།

因此,它既是所知又是相,或者說是所知相,所以是所知相。由於它不是他者,也超離他者與非他者,故可隨宜配合。由此,這些言教殊勝。 這是趣入所知相,或者說這是趣入所知相,所以是趣入所知相。趣入即是現證。唯識性即是趣入所知相。這就是殊勝,由此這些言教殊勝。 關於趣入的因果殊勝而言教殊勝是指:趣入即是唯識性,其因是在加行道位時世間不清凈的波羅蜜多。果是在現證時這些超越世間,由清凈增上意樂所攝持。這些即是趣入的因果殊勝,由此這些言教殊勝。 關於其因果修習差別,唯識性的因果即是其因果。修習是對此熏習。由此差別故稱為因果修習差別,即是十地的自性。這就是殊勝,由此這些言教殊勝。 在那些修習波羅蜜多的不同地中,當精進攝持時即是學習,故建立三學。 以戒律為主的學處是增上戒學,即在這些地中受持菩薩戒、利益有情、行一切善、三種戒律。如同調御馬匹般,由此約束誤入邪道的身等諸業,故稱為律儀。如是學處即是增上戒,因與戒律相應。增上戒即是殊勝,由此這些言教殊勝。 以心為主的學處是增上心學。所說的勇進、虛空藏等三昧等,是包括善護和三昧王等。在增上心學中以三昧顯示為心,故說’如畫心相’等譬喻。 以慧為主的學處是增上慧學。無分別智是一切戲論分別的對治。就加行、正行、后得、無上而言,這些戒、定、慧學是道的自性。 由其果斷除和智慧兩種殊勝而言教殊勝,即:這些學處的果即是其果。既是其果又是斷除,故稱為果斷,即離諸客塵障礙的如是解脫。 不住涅槃是因見寂靜性故輪迴即是涅槃,了知此非執著處。無餘涅槃界非住處。這就是殊勝,由此這些言教殊勝。

།བསླབ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་འདི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་གཉེན་པོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་བྱས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཐོབ་པ་ སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སོ་སོར་མྱོང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་དང་། ཚོགས་ལྷག་མ་ ཡང་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྤྲུལ་པ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེས་དེ་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་མི་ཉམས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་མི་གཏོང་བས་ལས་དང་པོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པོ། ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་མེད་ན་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་དེ་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས བཅུ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐའ་དག་གནས་པས་གནས་ཏེ།གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེད་དུ་བཤད་པ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་སྨོས་ པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དེས་གནང་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མཆོག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྲིད་དུ་དོགས་ནས་སྨྲས་པའོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བསྟན་པར་མི་དམིགས་ལ། བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེ་དམིགས་ཏེ། དེ་ཙམ་ གྱིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཡི་སོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་གྱི་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བཞག་ནས།གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོའང་ཡིན་པའམ། ཆེན་ པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་།སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་སྤངས་པས། །དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཀུན་ ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གནས་བཅུ་པོ་དག་ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་དྲུག་གམ། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ གཏན་ལ་འབེབས་སོ།།མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྐྱོན་དང་བཅས་ཤིང་སངས་ རྒྱས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ལྟར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་སྟོན་པའོ།

這些學處的果實就是它的果實,它既是它的果實又是智慧,所以是它的果實智慧。關於佛陀的身語,自性身是無垢無礙的智慧,這是法身的同義詞。 如此,如果兩者都不生起分別念,那麼與無分別有什麼區別呢?那是對治,是有所作為的。這是它的果報,是已作所作,這是區別。 圓滿受用是由它的力量獲得的,以那殊勝智慧與大菩薩們一起各自體驗不共的殊勝智慧法的圓滿受用。 若無外在清凈智慧,菩薩的事業和其餘資糧也不會圓滿。 化身是隨後所獲得的智慧的差別。由此不離真如且不捨棄菩薩的圓滿受用,為初業菩薩們和聲聞們成辦事業。 以眼根及其識和色法為例,若無彼則無此。這就是殊勝,以此使他們的語言殊勝。稱為超勝聲聞乘是因為在彼處未宣說。 所謂這十處,是因為一切大乘義理都安住于其中而稱為處,即基礎的同義詞。 對於’菩薩為菩薩所說’的說法,說成是’世尊所說’,是因為在佛前經許可而說,如十地等。因此說’在世尊面前’。 所謂’殊勝’,是因為顯示該道成就佛果是最殊勝的。 關於’如來語言以十種殊勝而超勝’等說法,是為防止有人懷疑其不可能而說的。 如此,六事等在聲聞乘中未見宣說,而在差別等中則可見。僅憑這些,差別等也不會成為佛語,考慮到在他處可能出現的情況,故說’這十處是成辦大菩提的’等。 這既是菩提又是大的,或是諸大者的菩提,故稱大菩提。 是智慧和斷除的殊勝自性,即如所說:‘斷除煩惱所知障,由斷彼故,無垢智慧無礙,此為四種菩提。’ 成辦並獲得這些的是十處,而不是六事或主要等,因此它們不是佛語。 所謂’極為合理’是因為具有正量,如下文將確立。 ‘相應’是因為能現前,即隨順的同義詞。 ‘無違’是因為無過失,不像六事等的了知或聲聞乘有過失且與佛果不相應,這十處則不是如此。 此處所說’偈頌’是顯示前說和后出現的義理。

།འདི་ལྟར་གཞན་ལ་མ་མཐོང་ལ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གྲངས་དང་གོ་རིམས་ཀྱི་དགོས་པ་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འདི་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས པར་བྱས་ཏེ།དེ་ཡང་རྒྱུ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་མི་ཤེས་སོ། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་སྤངས་ནས་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་འདོགས་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཡོད་པ་ལ་སྐུར་ཅིང་སེལ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བའི་མཐའ་འདི་གཉིས་ནི་གཡང་ས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །འདི་གཉིས་ལ་གནས་ ན་དབུ་མའི་ལམ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་གཉིས་སྤངས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ཤིང་མི་སྐུར་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་ མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུར་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འདིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་ པའི་མཐའ་སྤངས་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པས་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་སྐུར་པར་མི་བྱེད་པའོ། །མཐའ་གཉིས་སྤངས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། འཇུག་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་གང་གིས་རྟོགས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་དང་མོས་པ་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ཤེས་ནས་དད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ལྷག་པར་ཆེའོ། །འཇུག་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །ས་བཅུ་ དག་ཏུ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་ཅིང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྒོམས་པས་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ། དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམས་དང་གྲངས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པ་ཡང་དངོས་དང་ཞར་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་གྲངས་ཀྱང་བཅུ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་། །འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་དུ་མི རུང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་གང་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མ་འཕགས་པར་ཡང་མི་འདོད་དེ། སྟོན་པ་དང་སློབ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ལམ་ གྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འགའ་ཞིག་བཤད་དགོས་ཏེ།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་དུ་མངོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལས་ ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ།

‘如是他人未見’等文句,是為闡釋證得大菩提、數目與次第的必要性及其合理性。即菩薩最初首先依止通達諸法因的智者,了知’此因生此果,此果之因是此’等緣起法。 此亦須依因而知,因即是阿賴耶識,舍離無因及不相應因而宣說。其後遠離增益損減二邊,了知緣起諸法之相。 于無有而增添為有即是增益,于有而否定遮除即是損減。增益與損減二邊即是所謂險處,若住於此二者,則將遠離中道。 善巧遠離此二邊即是如實觀察。于遍計所執無法不增不減,因其本無故,因會損減有法故。于依他起不作增益,因其是有故,因會增益無法故。亦不損減,因其唯是迷亂而有故。 于圓成實不作增益,因其是有故。正因如此故不作損減。或者此中善巧遠離增益損減二邊,即是于依他起中因遍計所執無故不增益,因圓成實有故不損減。 遠離二邊而通達三性如是,依此僅以唯識而了知如上所說諸所知相。通達即是領悟,即是趣入與現證。或者是由何而了知。 其後趣入唯識性,與此相應的世俗六波羅蜜多,應當證悟勝義,以清凈增上意樂攝持。意樂與勝解即是意樂,因攝於信解故,爾時此二增上。趣入即是與現證圓滿菩提同義。 於十地中修學三學,經三無數劫修習而圓滿彼等。其後獲得彼果,即斷除煩惱所知二障,獲得無垢無礙一切智智。 如是次第與數目的密意以及與大菩提相應,皆已直接與間接宣說。次第唯是此,數目亦唯十,不多不少。 因果無差別故,聲聞道不應成為佛道。就菩薩而言,于聲聞乘中未曾宣說佛道。亦不許佛較聲聞無殊勝,因將無師徒建立故。 是故須說某些道之差別,此于大乘之外不應理。因此,為成辦大菩提故,大乘顯然即是佛語,因佛事非佛者不能宣說故。

།བསྟན་པ་འདིར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཇི་སྙེད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོའི་མུ་མེད་པས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །དབྱིངས་ནི་རྒྱུ་སྟེ་ས་བོན་ནོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡོད་པའོ་ཞེས་ འབྱུང་ངོ་།།རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་དོན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏེ། རྒྱུའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་པས་གནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོད་པས་ན་ འགྲོ་ཀུན་དང་།།མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གནས་སུ་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ཞལ་ནས་གསུངས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཀུན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན གཞི་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བང་བ་དང་མཛོད་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །གང་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གནས་ནི་ཡིན་ནོ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་དོན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏེ། སྨན་ནད་མེད་ཀྱི་ཐིགས་པ་དུག་གི་བུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་དུག་གི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྟོན་ཏེ། བག་ཆགས་ཙམ་ནི ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི།བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་དག་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་དུ་ཁྱད་པར་བག་ཆགས་བསྒོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་དག་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་དག་གཙོ་བོ་ལ་མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་ཏེ། གཙོ་བོ་ཉིད་གསལ་བའང་ཡིན་ལ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགལ་ལོ། །དམ་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པ་སྟེ།འོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོས་མ་ཡིན་པས་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་བཤད་དོ། །དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གཞན་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པས་གྲགས་ པ་སྟོན་ཏོ།

在此教法中說’一切大乘皆圓滿’是不合理的,因為已經詳細宣說了殊勝因果的一切相。因此,這是大乘的總集,因為已經如實詳細地宣說了其數量和本質的差別。 ‘無始時之界’等,因為沒有最初的邊際故稱為無始時。界即是因,也就是種子。是誰的種子呢?是一切染污法的種子。不是清凈法的種子,如下文所說:‘多聞熏習所攝的阿賴耶識,不是如阿賴耶識那樣,是由如理作意所攝諸法的種子。’ 因為是所依,故是諸法之處,而不是因為是因。所依的含義是處所的含義,不是因的含義,所以另外提到處所。否則,僅用界字就足夠了。 由於它的存在,‘一切眾生,以及涅槃皆可得’,如下文所說:如果沒有阿賴耶識,就不會有地獄等眾生的輪迴雜染,以及雜染的止息即是涅槃,因此若無阿賴耶識,獲得涅槃也是不可能的。 又以佛語證成阿賴耶識,如說:‘一切法種子,識即阿賴耶’等。 ‘有生’是指有為法。‘一切染污法’是爲了與清凈法區分。清凈法本性上不是染污的,不會成為一切煩惱的容器和庫藏,不會對治方面產生果的作用,因為是其對治故。相違的法不能成為因果關係。 哪裡有所對治,那裡就有對治,所以是處所。因果關係的含義是阿賴耶的含義。同時存在的含義是處所的含義,就像無病的藥滴與毒瓶同處,但不會從毒因中產生。 ‘彼處’是指習氣的處所,僅僅習氣不是阿賴耶識,而是指具有習氣處所,如他人的意識。‘系屬’即是’現前差別熏習’的異名。或者說眾生以其自性系屬,即是執取的異名。 不像大等明顯法在最勝中以不明顯的自性相屬那樣,一切法在阿賴耶識中不是那樣,爲了區分這一點,說’具一切種子’,因為與一切種子同時生滅。 所依的方式中,阿賴耶識和轉識互相系屬,最勝既是明顯又是自性,這是矛盾的。 ‘對殊勝者’是指對殊勝的菩薩們宣說,因為他們堪能。對不堪能者則不宣說。 ‘彼亦名為執受識’等,是以其他經典顯示阿賴耶識的異名而成立其名稱。

།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཟབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁས་པའི་བློས་ཀྱང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ཤེས་བྱ་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མ་བཤད་དོ།།ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་རྒྱུད་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆུའི་ཆུ་བོ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་འཁོར་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་འདི་ལ་བདག་ཏུ་ཡོངས་ སུ་སེམས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་བྱིས་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་མ་བསྟན་ཏོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏོ། །འདིས་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལེན་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ཤི་བའི་རོ་བཞིན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀུན་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་མ་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་ཡང་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྟེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །དེ་སྤྲེལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་ནང་དུ་བརྒྱལ་བ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་མཐའ་དག་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་མཐའ་དག་གི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དུ་ལུང་གཞན་གྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི བདག་དང་བདག་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།དེའི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཏེ། ངའོ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཁེངས་སོ། །དེ་གཉིས་ཡོད་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་སྟེ། བདག་ལ་དགའོ། །དེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུའམ། འགལ་བ་མེད་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གནས་གཅིག་པོས་ནི་སྐྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སོ།།གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲར་གྲུབ་བོ།།དེ་མ་ཐག་པ་དང་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་རྣམ་པར་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཡིད་གེ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲའི་དོན་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཐད་པ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་སྒྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇོག་གོ། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་མེད་ན་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གགས་བྱེད་པ་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། གང་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉེན་པོ་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

關於’取識深且細’等詞,‘深’是指即使世間智者的智慧也難以測度其深度。‘細’是指即使聲聞們也難以了知。因此,由於他們不具備了知一切微細所知的機會,所以未向聲聞們宣說。 ‘水流’是指從一剎那到另一剎那相續不斷,如同水流一般。只要輪迴未盡,形態不會改變,若執著為我則不合理,因此未向執著我見的愚者們宣說。 關於’是一切有色根之因’等詞,是說聲音生起的原因。由於此識在盡形壽中隨順存在,以同一成就和安樂攝取一切有色根,故稱為取識。否則,將如同死屍一般毀壞。 ‘遍身’即是說成為一切身體的所依處,因為即使在有色根未生起和無色界中,身體也能顯現成就,這是結生相續。其延續即是執持。爲了執持其顯現成就,當昏迷於精血之中時,阿賴耶識執持整個身體,由於熏習整個身體的習氣而執持。 ‘此亦稱為心’等詞,是以其他教證顯示異名安立。‘第二染污意’是指由於與我見等四種煩惱相應的緣故。其中我見是對我和我所的執著。 由此而生起我慢,即認為’我是’的傲慢。有這兩者時,就會生起我愛,即喜愛自我。這三者的因是無明,即是與明相違的不知。 這是識的煩惱所依,因為在等持、不等持以及善等狀態中都無違地普遍生起。否則,在善心中怎麼會生起我執? ‘由一處生’是指由剛滅的意。‘第二令成染’是指與四煩惱相應,因為我執等煩惱是由它產生的。 ‘由了別境故’是指由於顯現為執取對境,故成立識的名稱。‘剛滅及我思故意有二種’是以詞源學的方式說明,因為意字的’ge’音被省略。通過建立和詞源學兩種方式可以了知詞義。 若無正理則無法向他人宣說,因此以偈頌的正理建立染污意。關於’不共無明’等,若無染污意,則無明也將不存在。不共無明即是障礙生起真實智慧的愚癡,如下文將解釋。 這不會在五識中生起,因為住於五識中時沒有對治。哪裡有違品,哪裡就有對治。五識非其對治,因為見道不會在五識中生起。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་དམ་བཅའ་ན་ནི་གཏན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དགེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་གི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེས་དྲངས་པའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགགས་ཏེ་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ ནའང་འདི་ལས་གཞན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།མི་མཐུན་པར་བཞག་པ་སྟེ། ང་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ གྱི།འོ་ན་ཇི་ཞེ་ན། གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཞིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སུན་འབྱིན་པ་དེ། སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་ལེན་པ་དེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐུན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་འགལ་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་གཞུང་ལ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་དོ། །གང་དག་སྙིང་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེ་དག་གི་དེ་ ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བཞིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དེ་ཡོད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཐད་དོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་གཉི་གར་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་ཐ་དད་པ་དང་། ངེས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།ཞི་བར་གནས་པར་འདོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པར་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། དེ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

非煩惱意識也不是,因為以煩惱的自性本身使其成為有煩惱的緣故。對於有煩惱者也不是,因為與彼之外的煩惱相應而不能成立不雜染的緣故。若主張該煩惱使意識成為有煩惱,則將永遠成為有煩惱,因為與煩惱的特徵相應的緣故,佈施等善心將不成為善。若如有人認為與善心俱生的有煩惱意存在,則與彼相應而不與其他相應。有煩惱意識不應現前其對治,若如有人認為有煩惱意與善心俱生存在,則因所引對治生起而障礙違品是合理的。 如是,此外與薩迦耶見等煩惱相應,豈不是因不能成立不雜染?不相違而安立,我不承許因不與其他煩惱相應而成為不雜染,那麼是什麼呢?因為他處無有的緣故,如同佛陀十八不共法。所說’因不能成立不雜染’是依他安立而說過失的緣故。‘與五者相似’這並非是成立。 那麼是什麼呢?破斥。若問何者是識,答曰是六識聚,承許此者則與眼等五識及意識相順而承許相違,因為無有俱生處的緣故。在他宗中無有任何無俱生處的識。阿賴耶識不是俱生處嗎?不是,因為說為增上緣而許的緣故。阿賴耶識是意識的因緣。此處欲說有煩惱意為增上緣。 有些人說任何住於心的色法是意識的俱生處,他們的這些也僅是分別而已。一切意識於一切處必定以決定了知及隨念分別二者而成為無分別,如同依色根的眼等識。‘三摩缽底差別’是指無想定和滅盡定。對於有有煩惱意者,于無想定有彼,于滅盡定則無,故差別合理。 若非如此,則於二者皆滅除想受,且有煩惱意識皆不生起,將成無差別。雖因第四禪與有頂地不同、出離與寂住欲樂不同而有差別,但不是,因為無有自性差別的緣故。於二者皆滅心心所有何差別?這是與經部共同的抉擇,因為與彼相近的緣故。

།དེ་ནི་མི་ལྡན་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫས་ཐ་དད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན པ་འདི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ཇི་ལ་གནས་པར་འགྱུར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་པའོ།།དེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྤྲེལ་བའོ། །དེའི་རྒྱུན་ནི་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འདོད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ནི་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཕགས་པས་སྨྲས་པའི་འོས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་ངར་འཛིན་པའི་ འཕེན་པས་ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ།།ངར་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྗོད་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་པ་དང་། རྗོད་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངར་འཛིན་ པའི་བག་ཆགས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་རིགས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་རིགས་སོ། །གང་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་ངར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོད་ པ་དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་ཏེ། ང་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་ངར་སེམས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གནས་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་གཏོགས་པར་གནས་གཞན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་སེམས་ནི་མ་རིག་པའི་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་། ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བའོ། །གསུམ་པོ་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ངར་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ། །མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཤད་དེ།།ཡང་དག་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །སེམས་ཀྱི་གེགས་སུ་རྟག་གྱུར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་གགས་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་དེ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ལུས་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་སྒྲའི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་པ་ལྟར་སེམས་ཞེས་བྱའི་སྒྲའི་ལུས་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ།།བརྗོད་པ་འདིའི་ལུས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། འདིར་སྒྲའི་ལུས་སུ་འདོད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།

如果不承認無所有等是實有的,那麼等至怎麼會成為實體差別呢?會有無有詞義的過失。關於’無有詞義的過失’,詞義即是確定的詞義。如’因為有我執故為意’這一詞義,若無染污意,將如何安立?六識也不應該因為有我執而稱為意,因為已經滅去了。 無想生起相續,將成為無我執的過失。關於’無想生起相續’,無想是指在無想天中心與心所滅去。生起是指結生相續。其相續是指此後相續生起。如果不承認染污意,就會成為無我執,因為未見到具足一切煩惱的生起相續無有我執。因此這是聖者所說的合理之處。 在生起剎那,以意識為所依的我執的牽引力使其具有我執。不能說由於未斷我執故如同具有能詮等,因為具我執而滅去,能詮等也不能離心而成立。我執習氣不應存在於身相續中,因為色蘊中無彼。因此,剎那之後凡夫的生起相續無我執,如前所說是合理的。 對於與之俱生的心有我執處所者則無過失。‘具有我執,一切種都不應理’是說一切方面都不合理的意思。善的狀態中佈施等是具有我執的,因為有’我行佈施’的我執。具有我執若無無明則不會生起。無明也是心所,無處所則不生起,除染污意外別無他處。善心不應成為無明的處所。 若無染污意則無二,是指不雜無明,與五識相同。‘三種相違’是指等至差別、詞義、無我執生起這三者。如前所說不雜無明,‘恒為入真實義心之障礙’是說障礙見到真實義,因為有彼則彼不生起。‘一切時中生起彼’是說在善、不善、無記諸位中也相續。 除阿賴耶識外不見有第三種心體。如同’意’之聲詞體是滅已的識,‘識’之聲詞是六識一樣,‘心’之聲詞別無他體可見。此說非無體。此也非異名,因為意與識二詞所詮不同。此處承許聲詞體即是所詮。因此,阿賴耶識是’心’之聲詞所詮。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ བསགས་ཤིང་གང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྒོར་བྱས་ཤིང་བསྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སེམས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཁས་བླངས་ནས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱ་རགས་པ་བསྡུ་བས་གདུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ནི་དེ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྟན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རགས་པ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དག་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ།དེའི་དོན་དུ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་གནས་སོ། །རགས་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ནི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། རྒྱུ་རགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྲ་བའོ།།ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་ངས་མ་བཤད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་དགོངས་པའོ། །མ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ གི་སྒྲ་དང་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྙེགས་ཀྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་མ་བཟུང་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཐུས་ནུས་པ་དང་།དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་བར་གཏོགས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གི་ བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་། ཁམས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐལ་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་དོ།།དེ་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་ན་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་ པར་བྱ་བའི་དོན་གཅིག་ལས་གཅིག་བཟློག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་ན་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་དོན་དང་། སེམས་ཅན་དང་། བདག་ དང་།རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་ནས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རིགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་དང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་ཏེ།མཐའ་ཡས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དག་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་པ་དག་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

怎樣呢?由於遍積集和充滿了種種不同型別具有特殊功能的法的種子,這些種子為轉識所攝,所以稱為’以此為門而依止’的意思,表明這是心識之名的趣入因。 ‘由於攝集微細所知’是說接受了微細所知后未對聲聞們解說,因為他們是以攝集粗大所知而調伏的對象,對於微細所知的了知是不相應的。聲聞們不相應於一切所知的了知,這是說明他們沒有能力、意樂和相應的特徵。 ‘即使對他們不說這些’等,是說雖然未對聲聞們宣說阿賴耶識,但他們對粗大所知如色等、苦和集的自性以無常等行相進行觀察,斷除煩惱,為此他們在世尊前住于梵行。粗大是指色法因為是有質礙的緣故,受等是因為所緣和行相完全間斷以及因的粗大性。與此相反的阿賴耶識則是微細的。 所說’若有一法未能證知及遍知,我說不能究竟苦邊’,這是針對煩惱而言。因為’若未斷’這個差別詞與基礎相符合,因為除煩惱外再無其他應斷之法。或者說因為只是追求無常等共相,而未執取阿賴耶識自體,所以無過失。 ‘諸菩薩相應於一切所知的了知’是說由於種姓力而具足能力、意樂和相應的特徵,故屬於應知一切。否則將無法利益他人。 若不知他人的意樂、隨眠、界、根的勝劣、有無根器、時與非時,則非一切智者,因無法完全利益他人,所以爲了這個目的而對希求此道的諸菩薩宣說阿賴耶識。 ‘若無彼智則難得一切智智’是說若無遍知阿賴耶識則不能斷除遍計所執,若不斷除彼者則由於有所遍計的對象存在而無無分別智。因此若未現證一切所知的共相則難得一切智智。 若未通達有分別智所觀察的一一對境的自相差別,則因無邊際而不能通達一切。若了知這些都是由阿賴耶識的言說習氣轉變力而顯現為境、有情、我及識,那時便能了知無所取境,進而以理通達也無能取,從而獲得無分別智。 此後修習一切法的共相即真如,了知彼與一切法同一味,由於無有無邊際性故易得一切智智。除了清凈所緣外別無清凈能知的方便。如是所說’以一剎那相應般若能知一切法’。

།ཡང་སྨྲས་པ། བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་རྟོག་པ། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་སྤངས་ན། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་བསྟན། །ཞེའོ། །ལུང་གི་ཚུལ་འདི་མི་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དག་ནི། དཔེར་ན་རྒྱུན་གྱིས་ནུས་ པའི་ཕྱིར།།མེས་ནི་ཐམས་ཅད་སྲེག་འདོད་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་འདོད་ཀྱི། །ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་རིག་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བསླབ་དང་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གཙོ་བོ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་ལ་གྲགས་པར་ཉེ་བར་འགོད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་པ་ཉིད་དུ་མཇུག་སྡུད་པར་སྐབས་སྦྱོར་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ན་ཕན་ཡོན་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་མདོ་གང་ལས་གསུངས་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞིའི་མདོ་དེ་ ལས་འདི་གསུངས་སོ།།སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་བས་དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཏེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་ཡང་འདི་ནི་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་དགའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། དེ་འདོད་པ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་གཞི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་འདོད་ཅེས བྱ་བ་ནི་ཉན་པར་འདོད་པའོ།།རྣམ་པར་གཏོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཉན་པའོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པར་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་སོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱས་བ་འདིས་ཀྱང་ ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་པར་སྒྲུབ་བོ།།རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ནི་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་སྟོན་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལུང་གི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་ནི་གང་ དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའོ།།དེའི་ཚེ་རབས་པ་ནི་གང་དག་འཆི་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་ནི་གང་དག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མི་སྲིད་པས་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མིང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཁོར་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལ་ལར་རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞི་དང་དུས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་ནི་གཟུགས་རྒྱུན་ཆད་དོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་དོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་དོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ལས་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སྒྲར་གསུངས་ཏེ། སྲིད པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་ལུང་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།

又說:‘對於所觀察的法若不斷除一切所知的分別,就不會有一切智性,因此宣說諸法無我。’ 不了知這種教理的人們,就像說:‘譬如因為相續的力量,火想要燒盡一切,同樣想要成為一切智者,並非因為能同時了知一切。’ 因此,若不了知阿賴耶識,要獲得一切智智就會變得非常困難,這是主要的說法。 若問:說’一切法無我’不就是一切智嗎?雖然是一切智,但不是一切相智。 又以異門在聲聞乘中也宣說阿賴耶識,這是通過引述其他部派中所知的內容,來總結開闢阿賴耶識大道的場合。 如來出世有四種利益,這是從宣說如來出世四種利益的經中所說。 關於’眾生皆喜阿賴耶’等,依止阿賴耶而生喜悅,因此當時普遍喜愛阿賴耶。 怎樣呢?如此’從阿賴耶正生’是指過去時,因為從彼而生。 如是此乃未來將有歡喜的本性,因為趣向于貪慾。因此稱為’于阿賴耶具足歡喜者’。 ‘為斷阿賴耶’是爲了善加摧毀。 ‘欲聞’即是想要聽聞。 ‘專注’是發願后以聞所生慧而聽聞。 ‘為遍知而安住心’是以思所生慧決定義理。 ‘修行隨順法’是以出世間的修所生慧。 道諦是所教法的隨順法,因為是應當精進的。修行即是安置於自心相續中。 ‘大眾部的教典中也’這句話也是成立開闢大道的意思。 ‘根本識’是因為是其他諸識的因,譬如樹根是樹幹等的因。 ‘說一切有部的教典中也’是指在他們的三種蘊教中,剎那性是指那些在每一剎那生滅的。 彼世系是指那些隨逐直至死亡的。 輪迴所繫是指那些隨逐直至未得金剛喻定的。 這些離開阿賴耶識也不可能存在,故以異名說示阿賴耶識,因為所說的諸蘊並非恒時存在於輪迴中。 怎樣呢?說’于某處某時’等,是說明處所和時間。其中,在無色界中色相續斷絕。 在無想天和無想定中心相續斷絕。在阿賴耶識中,色和心的種子相續直至對治生起之間都不會斷絕。 在上座部的教典中以’有支’的名稱來說,因為是有的因。 分別說部的教典中也如是說。六種見等,從眼識等乃至意識等,隨應配合。

།གང་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་དང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆ་ བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྲེང་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནས་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེའི་ལན་རིགས་པ་ཐིགས་པའི་ནང་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལམ་བོ་ཆེ་བཏོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལུང་དུ་མ་ལས་གྲགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་དུ་དོང་བ་དང་རྗེས་སུ་དོང་བ་ ཉིད་སྟོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྒྲ་གཉིས་དང་དོན་གཉིས་ཐ་དང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ནི་ཡིད་དོ། །ཡུལ་སོ་སོར་རྣ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་དུ་རྟོགས་ཏེ། དེ་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ནི་ཀུན་གཞི་ཉིད་ དེ།འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སོ་སོ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་དེའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རྟོགས་པས་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྟན་པ་ དང་།ཉེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་མེད་པ་དང་། རང་གིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དུ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་མི་རུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པ་སྟེ། རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཆེས་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པར་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། དེའི་བཤད་པའི རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངན་འགྲོ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་རྟག་པར་ ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་དེ།དེ་དག་ལ་རེས་འགའ་ཡང་བདེ་བ་མེད་དོ། །མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པའོ། །འདོད་པ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི་སུ་ཡང་མི་སྦྱོར་ཏེ། སྦྱོར་བའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དེ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་སྟོན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་དང་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་མི་རུང་སྟེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མ གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ཡང་དེ་ལ་དེ་དག་སྦྱོར་བར་མི་རིགས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

對於說’凡是阿賴耶識’等的回答,應當在《理滴論》中觀看。所謂’開闢了大道’是指在其他部派的諸多經典中廣為流傳,顯示了阿賴耶識之道的趨入和隨行。 有些人這樣想,是指顯示錯誤的理解,如所說’心、意、識是一義’等。‘這也不合理’是指不合道理的意思。由於意識二者所緣的對象有差別的緣故。這是指能詮和所詮性質的二種聲音和二種義理有差別,因為剛剛滅去的六識是意,各別了別境界是識,如經中所說,意和識二者的義理是不同的。同樣,心的義理也應當如此區分。 又有一些人,是指對阿賴耶產生歡喜等其他理解的人。他們說:‘五取蘊即是阿賴耶’,因為執著它們為我的緣故。‘薩迦耶見是阿賴耶’是指由它執著那些為我的緣故。‘具有貪著的樂受是阿賴耶’是指貪和受共同運作的總體即是阿賴耶,因為貪會增長的緣故。或者對各別而言,因為是貪著和它的所依的緣故。 這些是對阿賴耶識迷惑的人們。為什麼呢?所說’由教證和理解而如是認為’,是因為錯誤的教導和錯誤的領悟。或者是因為沒有可信的教證,自己也未能領悟。 雖然在聲聞乘的安立方式中,他們的這些安立並非完全不可以,這是貶義,是說按照自宗的傳統,顯示那一切在一切情況下都是可以的。對此,未迷惑者們的阿賴耶安立,執持阿賴耶識而安立是最好的,這是解釋貶義,因為說明了彼等解釋的分別過失。 如是,五取蘊與極其痛苦的惡趣中所生者並非不相應,這裡惡趣是指地獄、畜生、餓鬼。它們恒時極其痛苦,沒有差別,它們甚至暫時也無安樂。‘不相應’是指不欲求。對於不欲求的對象,任何人都不會趨入,因為不具有趨入的意義。‘他們欲求遠離那些’是指顯示這一點,意思是想著’若無這些苦蘊該多好啊’而欲求遠離苦蘊。 對於欲求遠離的對象,不應趨入,因為相違的緣故。具有貪著的樂受與第四禪以上的色界、無色界不相應,因為是厭離的因而能斷除的緣故。‘具有彼者的眾生’是指獲得第四禪的諸位。因此,在那裡也不應將彼等配合于彼,因為不存在的緣故。

།འཇིགས་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཆོས་འདི་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མོས་པ་སྨོས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་དག་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བར་འདོད་པ་དང་། སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ གཞན་གྱི་ལུགས་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས་དེ་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་གསལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཁྱད་པར་བཟློག་པའི་དོན་ཏེ། ནང་དུ་བདག་གི་ དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ནི་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པའོ།།དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པ་ལ་གཞོལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ ཞགས་པས་བཅིངས་པ་རྣམས་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྨོན་གྱི་བདག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་གྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ཆགས་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ངན་འགྲོར་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཡང་དེ་ལ་འདོད་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པར་འཇུག་གི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།གློ་བུར་དུ་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཐོས་ནས་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་དེ་ཕུང་པོ་དག་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ ལ་དེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དེ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ ཞེ་ན།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དེ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་དེ་སྤངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་དེ་ལོག་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ཆེས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་མཇུག་སྡུད་པའོ།།ཆོས་ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་མིང་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།

對於認為五蘊為我的見解,與在此法中信解無我的人相違背,這是爲了要斷除。提到’信解’是因為已經見到無我的人們不會有這種執著。對於這些人來說,不應該再修習這些,這是爲了想要斷除和斷除的緣故。 如此指出他人觀點的過失之後,爲了闡明自宗並宣說殊勝功德,說道’承許阿賴耶識為內在的我體’。‘是’這個詞是爲了遮遣他人所說的差別,‘承許內在我體’即是承許內在的我體。 因此,即使那些想要摧毀極度痛苦的地獄等眾生的痛苦蘊的人,由於被執著阿賴耶識為我的繩索所束縛,他們永遠不會想要摧毀阿賴耶識,因為與舍受相應故無有違逆。如是,他們雖常愿想’即使沒有這些痛苦蘊也無妨’,但卻不會想’即使沒有我也無妨’,因為沒有對治我見的緣故。 他們對其他眾生所依的諸蘊的欲求,也是由阿賴耶識的力量所致,而對意識如此執著為我是不合理的,因為意識在惡趣中與苦受相應的緣故。正因為如此,在其他眾生中也不應對意識有欲求。 即使是生於第四禪以上無色界的眾生雖然與有貪之樂相違,但由我執所繫縛的,是由我執的他力而唯緣于阿賴耶識,而不是意識。這是因為在對治未生起之前,阿賴耶識是恒常執行而不改變的,而意識則不然,因為在無想定、無想天和滅盡定中會間斷的緣故。無受的意識在二者中都不成立。 同樣,雖然此法的修行者與分別我見相違,但與阿賴耶識的俱生我執相應,這是確實存在的,因為突然聽到大聲時會生起恐懼的緣故。 若問為何不承許這種執著是緣于諸蘊本身?因為對諸蘊的執著也是從阿賴耶識中生起的。四蘊所緣和行相的間斷,在無想天和無想定中是不相應的緣故。 若說如此則阿羅漢也應生起執著,對此回答:我們說的是’雖與我見相違’,而不是說’雖已斷除我見’,因為阿羅漢已斷除我見故無過失。或者說,阿羅漢由於已經轉依,對阿賴耶識無有執著。 因此,阿賴耶識作為一切種子識的安立極為善妙成立,這是總結。‘善妙’是因為無過失且功德殊勝的緣故。如此建立諸門之後,爲了僅以名稱遍知自性,安立其相,以自相應的特徵令人了知。

།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱེ་བས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་ཡང་དང ཡང་མྱོང་ནས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གང་སྐྱེ་བ་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་ བ་དང་འགག་པ་མྱོང་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་རུང་ངོ་། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྒྱུའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་ས་བོན་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ གྱི།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་ནི་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་བྱུང་ བ་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཉིད་ དུ་བྱུང་བ་སྟེ།གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོག་ནས་ཀྱང་། ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས། །བྱུང་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་ལས་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ དང་འགགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡུན་རིང་དུ་རྙེད་ནས་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ལས་བག་ཆགས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུར་དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཏིལ་དག་ལ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒོས་ན་ཏིལ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ ཀྱང་ཏིལ་རྣམས་དེའི་དྲི་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པའི་དཔེ་དཔེར་བརྗོད་པའོ།

簡而言之,說’這有三種’是因為因果不同而區分了相關的特徵。就自相而言,說’依靠一切煩惱法的習氣,具有執持種子,是其生起的因相’。貪等一切煩惱法共同生起和滅盡,反覆經歷後生起,這些生起是因的事相。 ‘具有執持種子’的意思是’因為具有執持種子’的意思。其中具有執持種子是指與諸生起者共同生滅而經歷,如此狀態稱為習氣,即適合執持種子。因為具有此故,也成為彼等之因。主要等不是,因為不具有如前所說的執持種子。等無間緣等諸緣也不是,因為它們是助緣而非因,不具有主要因的執持種子。 主要因是種子,由於執持它,阿賴耶識是因相而非助緣。說因相,‘是其生起的因相’難道不是相關的特徵嗎?不是,因為僅說明尚未生起事緣作用力的因相故。因性是已生起作用力,而非僅是因相,因為經中說’阿賴耶識具一切種子,常時安住為彼等煩惱法之因’。 果性的特徵是已生起業用,即轉識所攝的貪等煩惱法生起時,由彼等產生習氣,此即阿賴耶識果相,因為互為因果故。下文也說:‘從諸法言說習氣,而生彼等,從彼等生此’等。 問’什麼是所謂習氣’是爲了確定習氣的本質而提問。‘依靠彼等法共同生滅,是其生起的因相’是指與熏習習氣者同時生滅,長期獲得后,即使熏習習氣者不在,也能生起的因相即是所熏習氣。‘性’字表示通過事緣將所熏習氣與能熏分開而顯示。 譬如以花熏芝麻,雖然芝麻與花共同生滅,但芝麻成為其他香氣生起的因相,這是舉出衆所周知的比喻。

།དཔེར་ན་ཏིལ་རྣམས་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྙེད་པར་གྱུར་ནས་མེ་ཏོག་བསལ་ཀྱང་དེའི་དྲི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འགག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མང་དུ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེས་ཆོས་འཛིན་པའི་བློ་དང་སྒྲ་དག་བྱས་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ལ་གྲགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་མང་པོ་འཇིག་རྟེན་དང བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་པ་དང་།ཕྱི་དང་ནང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ས་བོན་དེ་དག་གི་རྫས་དེ་དག་ཐ་དད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིས་འགེག་ཏུ་གཞུག་པར་རྟོགས་པ་སྙིང་ལ་བཞག་སྟེ། གཉི་ག་ལ་སྐྱོན་གདགས་པར་འདོད་ནས་ དྲི་བའོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོ་ན་ནི་དེས་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་རྣམས་གནས་ པར་བརྗོད་དེ།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ནུས་པ་ཡང་ནུས་པ་ཅན་དང་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ སྟེ།ནུས་པ་ཅན་རྒྱུར་བྱས་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ལྟར་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་བློ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་པའི་སྐབས་མི་རྙེད་དེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ ཤིང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དེ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་ནི་མང་སྟེ།རྣམ་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མང་པོ་ཉིད་དུ་རང་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་དུ་མ་མི་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཅིག་ ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དང་ དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་མར་མེ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཚིག་ན་མེ་ལྕེ་འབྱུང་སྟེ་དེའི་ཡན་ལག་ཚིག་པ་མེད་པར་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཇི་ལྟར་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་དང་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དུས་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་ཚིག་ལ་ཕྱིས་མེ་ལྕེ་འབྱུང་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེ་ལྕེ་ཡང་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་སྔར་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་ཕྱིས་ཚིག་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལྕེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཚིག་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ་གཉི་ག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་པོ་ཚིག་པ་དག་དུས་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཕན་ཚུན་གཅིག་ ལ་གཅིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ།།མདུང་ཁྱིམ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

比如芝麻與芥菜花等長期共同生長和滅去,即使除去花朵,其香氣仍會散發,這就是其原因。 比如貪慾等煩惱的行者,其貪慾等習氣與貪慾等同時生起和滅去而產生;多聞者的多聞習氣也是與聞法同時生起和滅去而產生。 因此,就像持法的心識和語言那樣,阿賴耶識也應當如是觀察。這是依據他人所知而說明阿賴耶識自身即是阿賴耶識。 舉例說明眾多世間和論典所依據的,以及內外差別的緣故。 阿賴耶識與種子的實質是否有別,抑或無別而安住?這是爲了引入雙重否定的理解而設定的問題,意在指出兩者都有過失。 若是各別,則善、不善、無記等熏習的諸法,其習氣也將如是成為差別的過失。 若無差別,則彼等無差別性不應理,因為因果有別的緣故。 彼等與實質既非有別亦非無別,是以超越有別無別的方式而說明諸習氣安住于阿賴耶識中,因為是功能差別的自性故。 所謂習氣即是功能差別,而功能與有功能者既不可說是一體也不可說是他體。 詢問彼等是否互相有別或無別是不如理的,因為是依據有功能者而假立的緣故。 依經部宗觀點,執取對境的心識生起,及諸行相互間是否有別無別,不得思維的機會,因為二者都將成過失。 何以故?‘諸樹’這一心識是一,而行相是多,行相首先不是一體,因為各自了知為多的緣故。 也非多體,因為不會同時生起多個認知,以及不超出識的單一本質的緣故。 如是應當了知,安住于阿賴耶識中的諸習氣也超越有別與無別。 阿賴耶識與煩惱法同時互為因,應當如何看待?這是因為一者對一者不可能具有因的緣故。 比如燃燒的燈火,是以理證而了知。木柴燃燒時火焰生起,無有其支分燃燒則不存在的緣故。 因此,就像精華燃燒與火焰生起同時,因為無有時間差別的緣故。 若先燃燒後生火焰,則無因而生的燃燒,如是火焰從何而生?若先生火焰后燃燒,則無因而生的火焰如何,燃燒又如何,二者都將不存在。 因此,如同燈火的火焰生起與精華燃燒同時,如是阿賴耶識與轉識也唯一同時互為因果事物。 如同竹竿互相支撐亦復如是。

།དེ་ལྟར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་དེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་གིས་རྒྱུ་ལྔ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་མེད་པར་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འདས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲོན་པོའི་དཔེས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ས་བོན་མེད་པར་ནི་ནུས་པ་མི་འཐད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་བཏགས་པ་པ་སྟེ། དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་སོ། །བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མེད་པར་རྒོལ་བའོ། ། དཔེར་ན་ཚི་གུའི་རྩི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པར་སྨྲས་པའོ། །ཚི་གུའི་རྩི་ནི་ཚོན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་མི་སྣང་བ་དག་གོ། །འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཚོན་གྱི་སྣོད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་དོ། །དེར་བཅུག པ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རས་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཚོན་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་ པའོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ནུས་པའམ། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་དགོས་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་།འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པ་ལ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ན་མ་ རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་དག་ནི་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པས་དམུས་ལོང་དཔེར་བྱས་སོ། །སྣ་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོར་ བསྡུ་ན་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།

如是建立為因緣者,即如前所說具有執持種子,而非其他。由於不見有其他因緣故,此說明如下:有諸說五因為因緣者,彼等亦以異門說是阿賴耶識。 若無熏習,則同類因、遍行因及異熟因等過去諸因不應成為因故。諸熏習亦離阿賴耶識外別無所依故。 以商主喻說明相應因中,心與心所互相觀待而緣境者,皆有自力。若無依阿賴耶識之種子,則此功能不應理。 俱生因唯是假立,以同時生起者不應有因果事故。由阿賴耶識是一切內外種子故,離此外別無所見因緣。 若問:熏習無差別且非雜多,如何能作差別雜多諸法之因?此乃無理之詰難。 譬如被諸染料所染者,此說為應理。染料即是染色差別,為非顯現雜多者。果成就即是染器,故為果成就染器。置於彼中者,為緣所攝持故。 如布即是阿賴耶識,以顯現如染料般雜多諸法故。大乘微細者,以世間難知故。最極甚深者,以聲聞等難測其底故。 緣起者,即是從因生起具因之義。分別自性者,自性即是自性,分別即是分別。能分別或應分別即是有分別,以阿賴耶識能分別一切雜染法自性生起故。 分別可意不可意者,即是善趣惡趣及可欲不可欲諸身差別成就中,以主要緣分別無明等十二支,及從阿賴耶識生起行等時,由無明等力故福、非福、不動差別故。 於此緣起,有諸愚者,有計從先所作因生者,即是誹謗士夫作用故。彼等為無明所盲,故以盲人為喻。觸鼻者,即是觸鼻之義。 略說阿賴耶識體性即是異熟識具一切種子者,略說即是由先前善不善業熏習及執著所取能取分別等,成就異熟自性有情事體阿賴耶識,是其自相。

།དེས་ ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་ནི་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ མཚན་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་དང་། རེས་འགའི་དུས་སུ་རྒྱུན་ཆད་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་ པའོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་དང་ནང་དང་མི་གསལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ས་བོན་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།མི་གསལ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཉིས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གིའོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་རྒྱུ་དང་གཞིའི་དངོས་པོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གཉིས་དག་ཅེས་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་བཤད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ དམ་པའི་ས་བོན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྟག་པ་མེད་དོ།།སྐད་ཅིག་པ་ཡང་འགགས་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱ་ཤི་བའི་སྐད་བཞིན་དུ་འགགས་ནས་འབྲས་བུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་དུས་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བོན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འདོད་དེ་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་གློག་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ཡུན་རིང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་ སུ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། རྩ་བ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ནི་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཕན་གནོད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ན་བཏགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ས་བོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ ཅར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན་ལན་བཏབ་པ།ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཞེ་ན་ལན་བཏབ་པ། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།རྟག་ཏུ་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ས་བོན་དེའི་ས་བོན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་འབྲས་བུས་བསྒྲུབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཉིད་སེལ་ཏོ།།ས་བོན་དང་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དཔྱོད་དོ། །བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་རྒྱུན་ ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་སྟེ།རླུང་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་བསྒོས་པའི་ཏིལ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་དྲི་བཞིན་དུ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་དྲི་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ རོ།།བརྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དྲི་མཉམ་པ་དེ་ལ་བསྒོ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲི་ཞིམ་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གླ་རྩི་བཞིན་ནོ།

關於’由此攝集三界一切身體和一切眾生’這句話,是指欲界、色界和無色界中所行的一切身體,以及一切眾生相續,即天等眾生的攝集,這是具有關聯性的特徵。 如同色法和轉識對某些境界和某些時候會間斷一樣,阿賴耶識則不會如此,在對治未生起之前,由於其遍及的緣故,能執持一切。 ‘具一切種子’是指此處所說的種子。以’外和內及不明顯’等五個偈頌顯示其詳細分類:外在種子是指稻等,內在種子是指阿賴耶識,不明顯是指無記法。二者是指外在和內在,或者說是果和因,這兩者的根據即阿賴耶識也有兩種。由此作為因和基礎的實體,能生起染污和清凈諸法。 對於那些讀作’二者’的人來說,解釋為因和果。‘世俗’是指外在的稻等,因為是阿賴耶識所變現。關於’勝義’,勝義種子是指阿賴耶識,因為它是一切種子的緣,且其自性是支分的緣故。 這兩種種子由於法的差異性而分為六種。‘剎那’是指生起即滅的緣故,因為無有差別,所以沒有常住的種子。 剎那性的種子並非已滅,如同鳥已死亡的聲音一樣,滅后不能產生果,所以是俱生。因此,由於與果的時間不相違,種子被認為與果同時存在,如同蓮花的根等。 俱生也不是如閃電般只住一剎那、二剎那或三剎那,而是由一剎那到一剎那相續,因長時間相續而生起,故稱為相續生起。 這如何顯現呢?對根的有益或損害也會成為對枝等的有益或損害,因為與之相應的緣故。 如果在相續生起時,也承認假立的方面為種子,為何不從一切中同時生起一切呢?對此回答:‘決定’是指由於功能決定,雖然是相續生起,但並非從一切中同時生起一切。 即便如此,為何不是在任何時候都能產生果呢?對此回答:‘觀待緣’,由於不是經常有緣近住,所以無過。 那麼這種子的種子是什麼呢?因此說’由自果所成’,由於種子和有種子無始,所以其果即是種子。 因此,由於不具備所說的種子之法,所以排除了勝性等為種子。種子和種子的實體是依賴於熏習所熏和能熏的關係而考察所熏。 ‘堅固’是指如同芝麻等相續而生,不是如風般動搖。難道風不也被花等所熏習嗎?如果是被熏習,則如同被熏習的芝麻相關的其他物質的香氣一樣,與之相關的物質的香氣也應當可以被感知。 即使是堅固的,對於無記且香氣平等的物質才能被熏習,對於香氣芬芳的則不能,如同麝香一樣。

།དྲི་ང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོག་པ་བཞིན་ནོ། །བསྒོ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསྒོ་བར་ནུས་པའམ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་ཆ་ཤེས་འདྲེ་ བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒོ་བར་བྱའོ།།སྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་དེ་སོ་སོར་གནས་ཤིང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོར་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བས་རྟག་པའོ། ། གཞན་ནི་རེས་འགའ་རྒྱུན་ཆད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འོས་པ་དང་བསྒོ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲུག་པོ་དག་ལ་འབྲེལ་མེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་གནས་དང་། དམིགས་པ དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་སོ་སོ་རང་གི་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་ཐ་དད་པར་འགལ་བ་མེད་དེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲུག་བོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །འབྲེལ་བ་མེད་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་ བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ག་ལ་འགྱུར།ཇི་སྟེ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ལ་བསྒོ་བར་འདོད་ན་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བ་མེད་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་རིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་བརྗོད་པར་འདོད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་གཅིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་གམ་སྐད་ཅིག་འགའ་ཞིག་ལ་བསྒོས་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བསྒོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའང་མི་རུང་སྟེ། རིགས་ལ་བྱ་ན་ གཞན་དུ་ཐལ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ལས་མ་འདས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་གཞན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་དབང་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་དབང་པོ་ཉིད་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།བསྒོ་བར་བྱ་ན་ཡང་བསྒོ་བ་ནི་འདིར་ཟད་དེ། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་དུའམ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ ལའམ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ལ་བསྒོ་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་འདི་གཉི་ག་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འཕེན་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུ་མངོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བརྒྱུད་ནས་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་འཕེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་མངོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བརྒྱུད་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིན་གྲང་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་བཏབ་ཤི་བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ས་བོན་དུ་མ་བཏབ་པ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ནང་དུ་ཡོད་པའི་ནས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡུན་རིང་པོར་རྗེས་སུ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

不是臭的,如同大蒜一樣。所謂’所熏’是指能夠被熏習或應當被熏習的,由於彼此的部分相互混合,所以它是可被熏習的。 青色等則不是,因為沒有相互混合的緣故。所熏也是與能熏相關聯的,對於那些相關聯的進行熏習,而對於各自獨立無關聯的則不是。 關於’其他則不是’中的’是’字,是爲了遮遣轉識為所熏性,因為與前所說不相符合的緣故。阿賴耶識在對治未生起之前相續不斷地生起故為恒常。其他則因為有時間斷故不是。 唯有它是無記性,其他則不是,因為還有善與不善的緣故。唯有它適合被熏習且能被熏習,因為具有恒常性和無記性的緣故。 轉識則不是,如此六識無關聯,為什麼呢?因為三種差別相違的緣故。如果六種轉識同時生起的話,處所、所緣和作意這三者就不會各自差別。 因為三者差別不相違而是差別性,所以六識不會同時生起。不同時生起則彼此無關聯。無關聯則怎麼會成為所熏和能熏的事物呢? 即使認為前剎那能熏后剎那,也是不合理的,因為剎那不能同時,這兩者不能同時存在的緣故。無關聯則無所熏和能熏,這是在說明。 即使依據種類的本質而想要說六識都是無差別的識類,因此熏習某一識或某一剎那,就會變成都被熏習,這也是不合理的。若對種類進行熏習則會有其他過失。 阿羅漢的心識也不超出識的種類,那麼他們的心也會被熏習不善的習氣。或者還會有其他過失,即對其他種類也是如此的意思。 怎麼說呢?眼等諸根具有根的種類,是清凈色性的緣故,由於根性共同的緣故,意根也會變成是由大種所造。 若要熏習,熏習也就到此為止。無論是相互之間,還是前剎那對后剎那,或是對識的種類進行熏習,都是不合理的,所以說除阿賴耶識之外的識不是能熏,這是善說。 外內二種種子都是能生和能引。外在的種子能直接生起苗芽,也能間接引生莖等。內在的種子阿賴耶識也能直接生起名色,也能間接引生直至老死。 既然是能生,為何又成為能引呢?因為能引生未種下的,這是所說的。如果種子只是能生而不是能引,則未種下的穀物等種子在瓶中存在時,其相續就不會長時間增長。

།ཤི་བའི་རོ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མདའ་ནི་བར་དུ་མི་ལྟུང་བཞིན། དཔེར་ན་ མདའ་ནི་སྔར་བཀང་ལ་འཕངས་ན་འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཀང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུ་རོལ་དུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བར་ཡང་འགྲོ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཀང་བ་ནི་དེ་ལ་འཕེན་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །གང་ དག་རང་གི་ངང་གིས་མཐར་འཇིག་ཕྱིར།།ཞེས་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདི་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་གྱི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྙིང་པོ་དང་མ་ཟད་པའི་མར་མེ་འཆི་བའི་ཚུལ་དུ་མཐའ་འགྱུར་བའི་རྒྱུན་འཆད་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་ གིས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གང་གིས་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ན་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་པས་ངེས་པར་འཕེན་པས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དང་ཕྱིའི་ས་བོན་གཉིས་མཚུངས་པར་ བསྟན་ནས།ཕྱི་རོལ་ས་བོན་མ་བཏབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ས་བོན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ་དཔེར་ན་སོལ་བ་དང་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། ལུག་གི་བལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཏིལ་དང་།ུཏྤལའི་རྩ་བ་དང་། རྩཝ་དྲུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། ཏིལ་ལ་སོགས་པ་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་བཏབ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ། །འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བཏབ་པ་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ངེས་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཉིད་དེ་ནི་ནང་ གི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་བཏབ་པ་ཉིད་ས་བོན་དུ་རུང་གི་མ་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏབ་ཀྱང་རེས་འགའ་ཆུད་ཟོས་ལ་སྲེད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་ནང་གི་ས་བོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་དང་མི་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་ས་བོན་ལས་ཕྱིའི་ས་བོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་དུ་སྔ་བཤད་པ་ལ་གནོད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།ལན་བཏབ་པ། ནང་ནི་ཕྱིར་རོལ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བག་ཆགས་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ནི་དེ་ལ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་སྣང་བར་བསྒྲུབས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཡང་སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་ས་རླུང་ཉི་མ་དང་། །ཕྱོགས་དང་རྒྱ་མཚོ་འབབ་ཆུ་རྣམས། །ནང་གི་བྱེད་པ་ཡང་དག་གི། །ཆ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་འདྲ་བར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་ནུས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །གཉིས་པ་ཉེ་ བར་སྤྱོད་པ་ཅན།།ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སྤྱོད་དང་། །དེ་ཡི་འཇུག་བྱེད་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གཞུང་ཉེ་བར་བཀོད་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གཞུང་ལུགས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ།

死屍等在腐爛等狀態時也不會隨之變化,而是剛死即會毀壞,這是其本性。 怎麼說呢?如同箭不會中途墜落一樣。比如箭先拉開弓射出后前進,其前進並非由拉弓所致,因為拉弓已不存在。也不會不前進,因為會落在近處。只要還在前進就會繼續前進,因此可見拉弓是射箭的原因。 有些人讀作’由於自然最終會毀壞’,按照他們的說法,這是能射出的論據的意思而非比喻。就像有油芯未盡的燈以死亡方式最終變化,其相續中斷的本性不依賴外緣而自然毀壞。因此可以推知諸行如何不再像先前那樣增長,必定由射出而完全耗盡。 第二品。如是說明內外種子二者相同后,‘外在種子未播種’等說明不相同之處。‘或’字表示不確定義。外在種子雖播種也好,都被認為是種子,比如炭灰、牛糞、羊毛等分別對應芝麻、蓮根、甘蔗等,雖未在炭灰等上播種芝麻等,但仍從其中生長。播種稻穀等種子則成為稻芽等的種子。 這種不確定的種子性在內在阿賴耶識中是不被承認的,對它而言只有播種才能成為種子,未播種則不行。這從何得知?因為若無聞等熏習,其果報多聞等不會顯現。 外在稻穀等種子雖播種有時也會損失,而貪等即使未播種也會生起,內在種子則不是這樣,由於已作與未作不會損失與生起,故與外在不同。 若內在種子與外在種子不同,如何不違背前說阿賴耶識具有一切種子性?答:內在是外在的條件,因為它是熏習的所依。如是,稻穀等種子是由食用它的眾生的業習氣種子依止於阿賴耶識中而顯現,因此離它之外別無他物。 又說:虛空、地、風、日、方位、海洋、河流等,是內在作用真實的部分,如外在般存在。 又轉識等是能遍及一切身體和天等一切眾生界的受用者,即能受用,因為所緣和行相完全斷絕。一是緣的識,二是受用者,受用、遍受用及其發起的心所,其中受用是感受等。通過引用《辨中邊論》的這些文句,顯示具有可信性且與論典相一致。

། ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྤྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་ལུང་གིས་བརྟན་པོར་བྱེད་དེ། མ་ལ་བུ་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི ཁྱེད་ངའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྱུང་བས་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ལ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ལའོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐུས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ པོ་དང་དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏེ་གོ་སྐབས་འབྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདི་གསུམ་གྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེས་པ་ལྟར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་སྔ་མ་དང་དོན་མཐུན་པར་རང་རང་གི་གསུམ་གསུམ་པོ་དག་གིས་འབྱུང་བར་མཚུངས་པར་བཤད་དོ།།འཁོར་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ།།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གསུམ་པོ་དག་གི་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་ལ་ཡང་བཞི་ཆར་ནི་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་ལུང་དག་གིས་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ལྡན་པའི་རིགས་ལས་གྲུབ་པར་བསྒྲུབས་ཏེ།རིགས་པ་དང་ལུང་སོ་སོས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དད་པས་ནི་ངའི་ཕྱིར་མ་འགྲོ་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་ཀྱི་དེ་དག་དེ་ལ་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་དག་པའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་དང་། ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་སྐྱེ་བས་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གཏན་དུ་བ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་གནས་པ་དང་བཅས་པ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

對於’一切法皆依識’等說法,是以教證來確立阿賴耶識和轉識二者互為緣起的關係,就像孩子們對母親說’我們是你的’這樣。‘彼等亦復如是’的意思是,就像說’你是我的’一樣。 因此,由於互相生起,阿賴耶識和轉識二者互為因緣。‘第一緣起’是指自性差別分別,即如前所說。‘第二’是指善惡差別分別。 ‘增上緣’直接指無明等,因為由它們的力量使諸行等在善趣惡趣中生起。‘六識由三緣生起’是指增上緣、所緣緣和等無間緣。 其中,眼根是眼識的增上緣,色是所緣緣,剛滅的意識是等無間緣,即開啟機會。如同這三緣產生眼識一樣,耳等識也是如此,與前者意義相同,都是由各自的三緣產生。 ‘輪迴者’是指自性差別分別,因為除此之外沒有其他三緣,所以確定是從因緣而生。 如是三種緣起的緣有四種,應當適當配合,應知一個心和心所並非具足四緣。以自宗和他宗的教證成立阿賴耶識后,又從相應的道理成立,因為單靠理證或教證都無法成立。如經中所說’不要因信仰而追隨我’等。 如此,離開阿賴耶識就沒有染污和清凈,而這些都存在於阿賴耶識中,因此它是存在的。 其中,染污性故為染污,即染污、不清凈的意思。清凈性故為清凈,即清凈。 染污有三種:煩惱所作、業所作和生所作。清凈有兩種:世間的是暫時的,僅僅是壓制煩惱而已;出世間的是永久的,因為聖道諦徹底斷除了隨眠。 由於轉識不可能有煩惱染污,所以才說’何等眼識’等。‘被其他識間隔的已滅眼識’是指被耳等識間隔,因為帶有貪等習氣而滅。‘不應與貪等同時生起’是指眼識不應與貪、嗔、癡相應而生,因為沒有因緣。

འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པས་མདོ་སྡེ་པ་དག་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཡང་འདས་པ་མེད་པས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཁས་བླངས་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མི་འཐད་པར་དཔྱོད་དེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེ་ཞིག་ སྒྲ་ནི་རིམ་གྱི་དོན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གནས་པས་གནས་ལ་བསྒོ་བ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་གྱི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་བསྒོ་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ ཅིག་མི་འདོན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ལ་གནས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམས་ཀྱི་གནས་ཏེ་ཐ་དད་དོ།།དེས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་གི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་།སྒོ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བག་ཆགས་མི་བསྒོ་སྟེ། བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྤོ་ པར་བྱེད་པ་ལས་དང་བྱེད་པ་དག་འཚོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པས་གཞན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བག་ཆགས་བསྒོར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ནི་འདི་ཙམ་དག་ཏུ་ཟད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་དང་དོན་མཚུངས་ པར་བཤད་དོ།།གང་ཡངས་གོང་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་དུས་ནའོ།།གནས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་དང་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་སྟོན་ཏེ་དེའི་གཞུང་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

具有貪慾等的過去眼識不適合作為其因,就像從過去業產生異熟果一樣。 就像說一切有部宗所說’從過去業產生異熟果’這一說法因為沒有熏習的作用而經部宗不承認一樣,對他們來說也是因為過去不存在,所以不應從其產生具有貪慾等的心。 這首先是對與貪慾等同時生起的眼識承認有貪慾等的熏習,表明從其所生的其他識不應具有貪慾等。 現在對與貪慾等同時生起的識本身也觀察熏習不合理,即’對與貪慾等同時生起的眼識也’等。 首先不是對貪慾,因為貪慾是依於它的緣故。這裡’首先’表示次第義。貪慾是心所,所以依于識。 所依對所依者熏習是合理的道理,而所依自身對所依者熏習是不合理的,因為對自身的作用相違。 ‘因為不穩固’這一句有些人不讀誦,因為識也是不穩固的。 ‘對其他諸識也不是’是指對耳等識。 ‘因為諸識的所依不同’中所依是指耳等,是諸識的所依且各不相同。 因此眼識只依眼而生,不從其他生,如前所說’因為與三種差別相違’。 ‘因為無同時生滅’是說對非同時生的諸法,沒有能熏所熏的事物,所以表明無熏習的特徵。 ‘對自體也不是’是說眼識自身不能對眼識自身熏習,因為會有所熏能熏的業與作者尋求的過失。 ‘識對彼識的熏習也不合理’是說耳等識對眼識,以及與其同時生起的貪慾等不能熏習的意思,如前所說因為所依不同。 方式僅此而已,一切方面都不合理。 ‘如同對眼識’等是與前文意義相同而說。 ‘又如從上界無想天死後生於此處者’是指欲界。 ‘煩惱和隨煩惱’是指貪慾等和忿怒等。 ‘最初’是指結生時。 ‘具有所依’如前所說。 說明經部宗和抉擇處,因為按照他們的宗義過去和未來都是無實法。

།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་གི་ཚེ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གང་དུ གནས་པར་འགྱུར།གཉེན་པོ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ཏེ།ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལའོ། །འདས་ནས་ཡུན་རིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བའི་ཐོབ་པའི་ཕྱོགས་ནི་མདོ་སྡེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་ཟིན་ཏེ་དེ་ནི་སྐྱབས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།ཉེ་བར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་དང་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་མེད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ན་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་མཇུག་སྡུད་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ།ཉེས་པ་མང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་འདིས་འཇིགས་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་དུས་ན་བསོད་ནམས་དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་པ་རྣམས་ལས་ནི་དེ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་སྐྱེད་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མེད་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡང་མི་རུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་བའམ། འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་ན་སྐྱེ་བའི་འབྲས་ བུ་འབྱིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལས་དེ་གང་དུ་གནས་ཏེ་སྲིད་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ད་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སོ། །ཤི་འཕོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའོ། །ཡིད་བར་མདོའི་སྲིད་པ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་ སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་སོ།

關於’如果生起對治煩惱的識’等所說,若無阿賴耶識,當最初趣入預流果時,由見所斷煩惱的對治尚未生起時,一切世間智已滅,那麼修所斷煩惱的隨眠將住於何處?對治與所對治品的種子相應是不合理的。 ‘由自性解脫故’是指由自性清凈的緣故,此為語義。‘無同時生滅故’是指所對治品與對治互不相應,如明與暗,說明其不能成為種子的特徵。‘其後’是指見道之後的修道。‘經過很久’等是助詞而已。 毗婆沙師的得的觀點已被經部師自身破除,故不能作為依據。由於接近,是就經部師觀點而作的分析,其中也有無習氣處所的過失。因此,若無阿賴耶識,則煩惱雜染不合理,這是以在其他情況下不可能的方式作出決定的總結。 ‘由行緣識不合理故’是說在轉識中不可能有業的雜染。若無阿賴耶識,而主張眼等識與貪等同時生起是由行緣所生,這也不合理,因為經中說’識緣名色’。眼等識是剎那性的,滅后經久,故不能作為名色之緣,將有諸多過失。 畏懼此過失而主張結生識也不合理,因為結生識時,福、非福、不動行已滅經久。從已滅者生起也不應理。由具有貪著與嗔恚,結生心非無記。異熟是無記,故不應是行緣。轉識與諸行相應者于阿賴耶識熏習種子是不合理的。 ‘若無彼則取緣有亦不合理故’是說處於習氣位的業將成熟或得以現行是有,而非結生識。若行所熏識不成立,當趣向引生果時,彼業住於何處而成為有?因此,若無阿賴耶識,業的雜染也不合理。 現在以’結生相續不合理故’等說明其他諸識中不可能有生的雜染。‘從不等引地’是指從欲界。‘命終’是指死亡。‘住中有’是指死有與生有二者之間的中有所住之心。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དེའི་ཚེ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སོ། །ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་འབྲེལ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་འགག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་འགགས་ན་སྐྱེ་བའི་ སྲིད་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མའི་མངལ་དུ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་བརྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་འགག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་ནུར་ནུར་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ནུར་ནུར་པོ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བརྒྱལ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བརྒྱལ་བཞེས་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དད་པ་དང་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྩ་བར་གྱུར་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་དང་།གང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་ འདོད་དོ།།ཁྱེད་ནི་འདི་སྐད་འདོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་ནི་སྲོག་གི་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་གནས་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་སྐྱོན་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་སྟོན་ཏོ། ། གང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་གཉི་ག་ལ་ངེས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གནས་ཡིན་ཏེ། བར་མ་དོའི སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་རྟག་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所謂意識,是因為其他諸識在當時已滅很久的緣故。所謂煩惱性,是因為具有貪慾和嗔恚而顛倒。所謂結生,是指能夠結生。其相續即是生,意思是執取身體。所說的煩惱性意識,是緣于生有。所謂滅于中有,是因為若不滅則不應有生有。 識在母胎中成為羯羅藍昏迷狀態,是指與精血同時滅時俱生,以一樂和合而成為羯羅藍。如世尊所說:‘阿難,若識不入母胎,羯羅藍也不會成為羯羅藍。‘若說正是那意識昏迷,是指非阿賴耶識。所謂昏迷,是指異熟生。 依此而生起後後位中其他與信、貪相應的善、不善,及與樂受、苦受相應的分別意識。因此說意識二者同時入母胎,是指作為根本的,當時不待造作的異熟自性無記,所緣行相相續不斷,與舍受相應的昏迷識,以及依此而有的其他有造作非異熟自性,所緣行相間斷,與樂受苦受相應的意識。 這與經典相違故不許。你們誦說:‘二識無前後而生起,是非處無容。‘彼二者亦不應是一,因為自性各異。若異熟間斷則命根將斷。若無異熟則亦無趣。 彼昏迷意識不應是意識,因為恒時是煩惱性處,這是說明主張義的過失違背有法自性。凡是二者決定為意識者,非恒時煩惱性處,如后時生起的意識。一切結生心皆是煩惱性處,因為中有所攝位緣生有者一切恒時是煩惱性故。 如是則因超越意識之法故,彼不應是意識。或者,因與四煩惱相應是煩惱性處故,結生心成為煩惱性。因是異熟故,亦許其為無記。認為已成立煩惱意。異熟性亦已遮破,不僅是遮破意識而已。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གནོན་ནོ། །གང་བདག་ཅག་གཉི་ག་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་ངེས་པ་དེ་ནི་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ།དཔེར་ན་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་ན་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉིད་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ཕྱིར་བརྒལ་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་འདིར་ནི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ཆོས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡོད་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་སྟེ། གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མ་གཏོགས་པའོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནས་སོ་སོར་ངེས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་གོ། །འདིས་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གཅིག་པུ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་མིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་གནས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འཛིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལ་བར་ཆད་དང་བཅས་པར་འཚོལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་ ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤི་བའི་ལུས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཏང་བ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཁོག་པ་ཟིན་ཏེ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་ཟིན་པར་ འགྱུར་ཏེ།འཛིན་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་ན། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །འདི་དག་གང་ཚེ་ལུས་འདོར་ཞིང་། །བོར་ ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི།།དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱེམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་བོ་བཞིའོ། །གཟུགས་ནི་ནུར་ནུར་པོའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་ གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་གནས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

‘意識不緣于所緣故’這句話是以其理由來否定它是意識。對於我們雙方都確定為意識的識,它必定緣于自己的所緣並加以了別,就像后時其他階段所生起的意識一樣,因為轉識的特徵是了別各自的對境。結生心並非如此不了別所緣,所以它不是意識。在此也不應以滅盡定心相同而反駁,因為那個並不承認是意識。因此,這裡是不緣于所緣、不加以了別,而不是不存在,就像當時法並非不存在,而是雖然存在卻不加以了別。因為意識的所依眼等未圓滿的緣故。 從’即使承認那個意識是昏厥’開始,直到’其異熟識具一切種子’為止的這段話是總結,因為容易理解所以未作解釋。‘已結生者’是指已獲得身體者。‘有色根’是指除意根以外的根。‘執持’是指遍持。‘除阿賴耶識之外的其他’是指轉識。 怎樣呢?‘因為處所各別決定’,即是眼等六處。這表明沒有單一的執持者。眼識的處所即是眼根,同樣耳等識的處所也是耳等根。某識的所依處,該處不能執持它,因為是不穩固的緣故。‘不穩固’意思是動搖,因為剎那剎那間有間斷地生起。在無想等定中也會間斷,所以執持的眼等根也會間斷,就像死屍被阿賴耶識捨棄一樣。 如果說身根執持身體是因為遍滿的緣故,這也不合理,因為身根也是所執持的對象。如果它是能執持者,就會成為未被執持,因為沒有其他執持者。雖然世尊說’由於捨棄身根而死亡,而不是由於捨棄識’,但也說過:‘壽、暖及與識,捨身而棄時,所遺留之身,如木無心識。‘因此,身根不應理為能執持者。 識與名色如同兩根蘆葦相互依靠而住的情況,若無異熟識則不應理。世尊說’識緣名色’,其中’名’是指四種非色蘊,‘色’是指羯羅藍。這兩者的緣——識,從一剎那到一剎那相續而住,這也不是除阿賴耶識之外的其他識。

།མིང་སྨོས་པས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟུང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་ཅི་ཞིག་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་འགྱུར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་བདག་གི་ཡིད་བཟློག་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གཞོན་ནུའམ་ གཞོན་ནུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་འགགས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་ འཐད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་དང་འདུ་ཤེས་པ་ན་མེད་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་མེད་པར་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་གནས་པ་མེད་དོ། །སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ནི་ཟས་སུ་མདོ་ལས་མ་གསུངས་ཏེ།ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་འཐད་པ་བསྟན་ནས། །འདི་ ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་མི་རིགས་པའི་འཐད་པ་སྟོན་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤི་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་ས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཉིད་ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཐོབ་པ་ཡང་ས་བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ས་བོན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་དེའི་ས་པའི་སེམས་གང་ལ་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངེས་པར་གནས་བཅའ་བར་བྱའོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི སེམས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱང་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་གཞི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་དེ་སྐྱེས་པ་ན་གང་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་འཇིག་རྟེན པ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འགགས་པ་ན་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་དེ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་པར་སྤང་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པའི་ལམ་མེད་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་གསལ་བ་མངོན་ དུ་བྱེད་དོ།

如果以名稱來表示執取識,那麼說’識’又有什麼主要含義呢?如說’從識中轉離我意,但並非超越識’這句話,若有阿賴耶識則合理,因為它作為身體的所依而相續不斷。正因為如此,經中說它是名色的緣,因為它遍及身體。 如經中所說:‘阿難,如果少男少女的識斷滅消失,名色能否增長廣大?”世尊,不能。‘等等這些話,若無阿賴耶識則不合理。 其他識不適合作為有情眾生的食,這是指轉識,因為它不遍及二定和無想定。無食則無法在三界中生存。定中的心和心所的滅盡並未在經中說為食,因為段食等數量是確定的。 如是,首先說明若無阿賴耶識,則欲界結生相續不合理的道理。從’從此命終生於等持地’等,說明在色界和無色界中也不合理的道理,意思是從欲界死後往上界投生時。‘有染污意識’是指與彼地等持味著煩惱相應。 說’其他具有種子者不合理’,是指欲界心非具種子,因為無俱生俱滅。等持心也非具種子,因為一法不能既是種子又是持種者。色界心雖在他世獲得也不能作為種子,因為無執持習氣的阿賴耶識。色身也非持種者,因為不承認色法。因此,必須確立無始時來彼地心習氣所依止的阿賴耶識。 關於’生於無色界’等,‘有染污善心者’是指具有等持味著煩惱者的染污善心也將無所依,意思是無異熟。因為當時一切心心所都成為彼性。因此必須承認彼所依異熟識。 ‘于彼’等是說在無色界現前出世間無漏心時,生起此無漏心時,除此無漏心外無其他世間心生起。滅時因無攝於趣的異熟,彼趣即應還滅,因為現前對治時已斷一切所對治,應無功用得無餘涅槃。 關於’生於非想非非想處者’等,是說當生於有頂者欲斷煩惱時,因無自地道,故現前清凈的無所有處地無漏心。

།དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་གཉི་ག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་གཉི་ག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པ་དང་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བའི་ལུས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་བརྟེན་པ་ལ་དེར་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ལེགས་པར་བྱེད་པའམ་ཉེས་པར བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྨད་ནས་རིམ་གྱིས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཉེས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོད་ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་འཐད་དེ། དེའི་ཚེ་གང་ན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གསུམ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཐོབ་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚེ་རབས་དུ་མར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པས་མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་མེད་དེ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་རིགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དེ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་འདིར་ལུས་པ་དང་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མཇུག་བསྡུས་ནས་དེ་ནི་རྒྱུའི་ཅན་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མཐུ་ལྷག་མའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་སོ་ སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ས་བོན་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གོང་དུ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟ་བུའོ།

當時那些眾生的兩種趣處都將消失,這是說有頂天和無所有處的兩種趣處都將消失,因為這兩處將不復存在。無漏法不屬於趣處,因為它不相應且是趣處的對治。 涅槃趣處也不應成為處所,這是說有餘涅槃界的階段,由於一切趣處都已消失,涅槃不是趣處,因為出世間的識處涅槃趣處的異熟身是不存在的。所說’涅槃是阿羅漢的趣處’,是依所依而說趣處之名。 關於’行善或作惡臨終時’等,行善者的體溫是從下身逐漸消失。作惡者是從上身開始體溫消失。因此,若無阿賴耶識這也不合理,因為當時任何地方都沒有意識,所以不是。阿賴耶識是不應該不存在的。 這樣說明三種雜染不可能存在之後,顯示轉識不可能有世間清凈,即如’未離欲貪者’等,乃至’色界心過去多生被其他心間隔’等。 在無始輪迴中,在其他生世獲得的色界心,那不是種子,因為它被多生欲界心間隔,按照經部宗的觀點,由於是過去的已經不存在。不存在的也不應該成為色界心的種子。同樣,以離貪的方式也應當如理配合一切,這是與前文相應的配合。‘如理’是指於何處相應即配合何處。 因此,從’一切種子異熟識從一處相續傳來’到’成立彼為因緣,加行所生善心為增上緣’,是由此處遺留和推理而如此,總結說明有阿賴耶識,並說明它是因緣,欲界加行所生善心是增上緣,因為分別是不共因和殊勝力的緣故。 現在顯示轉識不可能有出世間清凈,即從’依止他人言教和如理作意,從其因生起正見’開始。以此文已經說明。其中’聞熏習不應執持其種子’,是說不應執持出世間種子,如前所說。

།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མི་སྲིད་པའི་གནོད་པར་དྲི་བ་སྟེ། ནད་ལས་ནད་མེད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་ན་ནད་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལས་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་པ་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་གཞན་སྟོན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ས་བོན་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མཉན་པ་ནི་ཐོས་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་གནས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གནས་གཞན་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་མདོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུད་གང་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་ པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་ཏེ།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འདོད་ཀྱི། དེ་ས་བོན་ཉིད་དུ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་ཁོང་དུ་ནད་དུ་མ་ཞུགས་སམ་དུག་སྣ་ཚོགས་འཐུངས་པས་ན་ཡང་རུང་། སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་དུག་སྨན་འཐུངས་ན་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འདུག་ཀྱང་དུག་གི་ས་བོན་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད པ་ཉིད་གསལ་བས་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་པར་འདོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ན་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཉེན་པོ་ཡོད་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་སྐྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཚེ་རབས་སྟོང་དུ་ཡང་། །ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

從’一切種子異熟識’到’如何成為種子’這一段是不可能性的質疑,就像從未見過從疾病中產生無病一樣,那麼怎麼可能從如同疾病的阿賴耶識中產生如同無病的出世間心呢? ‘從極清凈法界相應因、聞熏習種子中生起’這句話是說明另一種原因,阿賴耶識並非其種子。 那麼是什麼呢?諸佛極清凈法界,遠離客塵障礙,其相應因即所說之法,因為從其因所生故相似。聽聞此法即是聞。其熏習即是出世間無漏心的種子,因為阿賴耶識不相應故。 從’聞熏習’到’觀察其所依為何’這段是說明另一所依,‘依諸佛菩提’是說無垢無礙智慧所說的經等教法聞熏習的所依,而阿賴耶識不是所依,因為與之同時執行。 因此說’依於何處’,即是說在何相續中執行,以同時執行的方式在異熟識中執行,如同牛奶和水一樣。這是說它與異熟識同時生起,而不認為它就是種子。 聞熏習種子並非阿賴耶識的本質,因為它是其對治的種子。這意思是說它是阿賴耶識的對治——無分別智的因。 譬如,無論是體內進入多種疾病還是飲用各種毒藥,若服用靈藥和解毒藥,雖與病毒同時存在一段時間,但既不是毒的種子,也不是毒的本質,聞熏習成為種子也是如此。 其中’依小熏習’等內容,因解釋明瞭故易於理解。 說明’應視為法身種子’後進行解釋:因為是阿賴耶識的對治故非阿賴耶識的本質,雖是世間法但是出世間極清凈法界的相應因。 雖有漏染但是出世間無漏心的種子,因為具有其資糧故。此處意在說明證悟的特徵即是法身。 世間性是因依世間而生以及與阿賴耶識同時執行的緣故。 為生起恭敬心而說其功德:‘即使尚未生起出世間心’等。 ‘煩惱纏縛的對治’是說若有此則貪等不生,因為有對治則不生違品。 因此無因則無果,故說’惡趣的對治’,如所說:‘若誰具有大正見,雖是世間法,彼于千生中,終不墮惡趣。’

།འོ་ན། སྔོན་བྱས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དེངས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐོག་པ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཉེས་པར་བྱས་པ་དེངས་ པར་བྱེད་པ་ནི་མཐུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དཔེར་ན་གྲོང་མི་ཞིག་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པའི་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལོག་པའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་ལྷག་པའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མཚར་གྱི་ཡོན་ཏན་དུ་མས་བརྒྱན་པ་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པས་རང་དབང་མཆོག་ཐོབ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་བཅིངས་པ་དང་ བྲལ་མ་ཐག་ཏུ་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་དང་།དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ཀྱང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཏང་ནས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ནད་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་ འགྱུར།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་འདིའི་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངང་པས་ཆུ་ལ་འོ་མ་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ ཡིན་པའི་ས་བའི་བག་ཆགས་འགྲིབས་ཏེ།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་བག་ཆགས་འཕེལ་ནས་གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མི་འཐད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་སྒྲུབ་པོ།།སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པ་གཞན་རྣམས་ཤི་བ་ལས་བྱེ་བྲག་སྟོན་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ལས་མི་གསལ་བ་ནི་མ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པས་གཉེན་པོ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པས་མ་ཞི་བ་དེའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་འགག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྟེ་འགགས་ ཀྱང་དེས་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

那麼,先前所造的惡業不會導致墮入惡趣嗎?為此說’是一切罪業消除的對治’。無始以來所造的罪業得以消除,即摧毀其力量,因此是對治。 攝於法身是因為是法身之因。‘攝於解脫身’也應如是理解。其中法身與解脫身的差別是這樣的:解脫僅僅是從煩惱束縛中解脫而已,比如一個村民從鐵鎖等束縛中解脫,僅僅是擺脫了那個痛苦的果報而已,並不具有更殊勝的自在。 法身則是從帶有習氣的煩惱和所知障中解脫,並以力、無畏等眾多稀有功德莊嚴,是一切圓滿的所依,能隨意受用而獲得最勝自在,如同王子一解脫束縛即受灌頂,具足最勝圓滿自在。 ‘所依也轉變’是如同服用靈藥後身體健康增長的方式。‘一切種子也成無種子’等,是因為斷除了一切種子的形態,應知這是斷除了一切煩惱種子。 如同鵝從水中飲取牛奶一般,以及世間離貪時,非等持位的習氣減少,等持位的習氣增長而轉依。這些詞義已經解釋完畢。 如是以煩惱和清凈不合理而成立阿賴耶識后,以’入滅盡定者們也’等來成立滅盡定非不存在。除佛陀、獨覺、阿羅漢及不退轉菩薩外,其他入滅盡定者與死亡的差別,世尊說:‘其識並未離身’,這即是阿賴耶識而非其他。 為何如此顯現?因為滅盡定不是它的對治。滅盡定不是作為它的對治而生起,因為所緣和行相未斷。由於不明顯的了別作用未確定為寂滅,故不能作為對治,因此滅盡定不是阿賴耶識的對治。 無有對治者即不能滅。轉識因所緣和行相斷絕而不寂滅,故生起對治,那即是滅。若認為’雖已滅但因觀察故說未離彼’,為此說’從彼起定者’等,此義已說明。 也因此它不是意識,因為不適合入定。因為無想受滅的緣故。此即是說,意識與眾多心所不相離,因想受未滅故不適合入定。也因此它不是意識,因為無所緣和行相。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་ བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ཉིད་དེ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མེད་དེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། རེག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ། །ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ལ་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།དེའི་མཐུས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་འདེབས་སོ། །རྣམ་པར་ སུན་འབྱིན་པས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པར་ནུས་ཀྱི།དེ་འགོག་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་འཇོག་པའི་གཞན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བ་དེ་འགོག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་གནས་འགོག་པ་མེད་པར་གནས་པ་འགོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེར་སེམས་ཀྱང་ འགོག་པར་གྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སེམས་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གནས་ཡོད་པ་ལ་གནས་པ་བསལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དཔེ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སར་ངེས་ཏེ། གང་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འབྱུང་བར རིགས་སོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འདི་གཉིས་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་ དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་ བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གོང་དུ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དགེ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ ནོ།།སུ་ཞིག་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཕངས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེའི་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ ལྡན་པས་དེ་དང་ལྡན་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

一切意識都不會在無所緣和無行相的情況下生起。由於無彼故,彼亦不成立。由此因緣故,彼非意識,因為與善根相應故。 彼等持心非不善,亦非無記,而是善性,無貪等若無則善心亦無,由相應而與彼相應,此乃依據成實論而說。 無貪等亦不離觸等而生,觸是由等持所生的輕安和舍受相應,受也與彼同時生起,故無等持。 對此若想:由於對想受二者以穀物和刺等事物作損害故,于滅盡定中應當滅盡。以’由其力而入定故’等語來回答。 以損害能令入定,但不能令滅盡。何以故?因為于無想定中,僅是想的間斷而已。 若損害者即成滅盡,則入無想定者以損害想故,于無想定中唯想間斷,餘者則不然。 又如無所依處則所依不可能滅盡故,彼處心亦滅盡,如是于滅盡定中心亦滅盡,非唯所依,因為有所依則所依不可除故。 由有譬喻故者,此中無想定為喻,如是由不可分離故二者皆滅。或者四大種及所造色亦是譬喻,因為互不相離而生故。 善等地決定,凡非一切處行者,於一切心中不應生起。 想和受是多地法,故為一切處行之自性。是故有識時此二者不可無,故說由是一切處行性,如是由無故。 由此因緣故,彼非意識,因為不應理為善、不善及無記故。凡是意識者,必定是善、不善或無記之一,彼非善,因為將與善根相應故。 如前所說:無貪等如何成善?彼等無觸如何生起?彼無俱生受等如何生起? 若有人認為:由加行所生善心所引發故等持心是善,非由與善根相應故。如是見解不符契經,因為違背’由相應故與彼相應’之安立故。

།སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་སུས་བྱས། དེ་ནི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐུ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། རེག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཚོར་བ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་འདུ་བྱེད་འགགས་པས་ངག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ཡིད་འབྱུང་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ལུས་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ཡིད་གནས་སོ་ཞེས་སླར་གཞིལ་དུ་ མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་གནས་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དུ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཟས་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དབུགས་རྒྱུ་བ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་གིས་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་པ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ ཀྱི་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་མེད་པར་དེ་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞར་ལ་བྱུང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་དགེ་བར་མི་འདོད་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཚེ་བཟོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བར་དམ་འཆའ་ན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་བོ། །གང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྔ་པ་གཞན་དག་གིས་བརྟགས་ པ་དེ་ནི་ལུང་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ།མདོ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་དེ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །གང་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་པ་རྟོག་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་འབྱུང་ལ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཕྱི་མ་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུར་བརྟག་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ སེམས་པ་དེ་གོང་མ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཞེས་བྱ་བས་སེལ་ཏོ།།གཟུགས་དང་སེམས་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་རེས་འགའ་རྒྱུན་ཆད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་དེའི་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་བའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་མི་འབྱུང་ སྟེ།འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཤི་བ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་སེམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་སེམས་ཐམས་ཅད་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཅན་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེས་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་མི་རུང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོས་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་མི་ ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由於相應修習心與無貪等相應,所以是善,而其等流果入定之心非善,誰作此定論?此心自性非善,因為自性善法是善根等,數量確定故。勝義善亦非,因為爲了決定解脫故。若說和合力即是和合,即是觸,而非一切,因為入定時捨棄了受等。彼時無有生受之力,此說已以’如是則成斷絕’等予以回答。因此,彼處不應有無受之意識。 複次,若因尋伺行止息而無語言,則意行止息而意生起,此有何因?不應以身行止息而身住存在為喻,說意行止息而意仍住存,因為世尊說身住之其他因亦是身行,如飲食、命根及識,無有呼吸亦由彼等令身住存。除思及想外,未說有其他意行。因此,無彼二者則不應住存,故彼非意識。旁論至此為止。 亦非不善,因為入定是善故。若連無想定亦不許為不善,何況解脫及次第住定中所攝之滅盡定。三種無記亦非,因為無故。彼時不生工巧等。若許是異熟生,則成立阿賴耶識。其他論師所計非異熟亦非加行的第五無記,經論中無故不成。已以’若爾則成退轉’予以回答。 經部師思維色與心後生起的有為法之因,認為色剎那後生色剎那,心剎那後生具相應的心剎那,何須計度阿賴耶識為因?此如前述不應理,已以’色與心有時斷絕顯現故’予以遮破。 複次,若如彼說,則從無色界死後之色不從色種生,因久已滅故。無想有情死後及從滅盡定出定之心亦不應從心種生,因久已滅故。又若一切心如阿賴耶識決定有餘心之種子,則阿羅漢最後心於無餘涅槃界不應理,因為等無間緣性不能窮盡余心種子性故。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ལྷུར་བྱེད་པས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ལྡན་པའི་རིགས་པའོ། །འདི་ལ་བྲལ་བའི་རིགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུས་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲི་སྟེ་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བ་བསྡེབས་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་པོའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བསྩལ་བ་མེད་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྩལ་ བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྩལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །གཉེན་པོ་ཉིད་ལ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་ཉིད་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་འདོད་ ན་དེའི་ཕྱིར།སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉེན་པོ་ནི་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གྱུར་པ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་ཉིད་སྤངས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་ འགྱུར།།སྤངས་པའི་རྒྱུ་གཉེན་པོ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་བྲལ་བའམ། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་འདོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྣམ་པ་མང་པོ་བསགས་པའི་ སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ས་བོན་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་མེད་པར་ནི་གཉིས་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ན་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ ཚེ་ནི་དེ་དག་མེད་ན་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ།ཆད་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་དགོས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདྲི་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་ པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་དང་།བྱ་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷ་དང་མི་དང་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ལས་ བདག་དང་།ཆོས་དང་། བྱ་བའི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་འབྱུང་བའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཡིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ གོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

即便如此,也將成為無有餘涅槃之無。如是,若無一切種子異熟識,則因有諸多大過失,故為自利者雖不願亦當決定了知異熟識,此乃相應之理。此中亦有離系之理,諸轉識與心俱生,以有行相故,如受等。受等緣及行相斷絕之心俱生故,亦非由法之差別相違因而成立,以胎中凝滑等位之諸心所亦與緣及行相未斷之心俱生故無決定。 複次,若無阿賴耶識,如何不可能住于轉識,如是以偈頌問,以偈頌相連而說故為偈頌。關於’菩薩善心’等,菩薩已說訖。‘善’即善法。‘離五識’即意識。‘非無記’中,無記即解脫不善及無記之無漏,異於彼無漏即有漏為異於無記。對治性中不應有隨眠。 若許為對治性,故說’以未斷故不應理’。對治非所斷。若爾云何?是斷之因。所成即所斷,以是果故。若許對治性即是所斷,因果無差別。若許斷之因對治即是果,以成一故。若許種子離,或成無事物,此乃分別,若是轉變,則或成離煩惱種子積集之心種,或種子成無。 ‘無彼則二俱無’即若有則成離種子或無事物,若無則不然。現前出世間心時,若無彼等,如何成離種子或斷滅?問此阿賴耶識之差別為何?以須分別成就相之義故問差別。應觀三相及四相。 言’表詞習氣差別’即我、法、作用表詞假立,如天、人、眼、色、行等諸種種習氣,由彼功能差別而生我、法、作用之表詞。‘我見習氣差別’即由四煩惱所染意之薩迦耶見力,于阿賴耶識起我想之習氣差別。 ‘有支習氣差別’即由福、非福、不動行力,于天等諸趣中從無明乃至老死諸習氣差別。三相已說訖。

།རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་བརྗོད་པས་ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ། དེ་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེས་སྐྱེ བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་ལྟོས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཕངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། རྩ་བ་མེད་པར་ཡལ་ག་ལ་ སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཐུན་མོང་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དུ་མའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ ཀྱི་བྱེད་རྒྱུའོ།།ཐུན་མོང་བ་ནི་རང་གི་ལས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་རང་ལ་ཡོད་པ་ནི་སོ་སོ་རང་རང་གི་ སྟེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་ དོ།།གཉེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྐྱེས་པ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་འགགས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་དེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བས་ཆུས་ཀྱང་མི་འཁྲུའོ། །སས་ཀྱང་མི་ འཛིན་ཏོ།།མེས་ཀྱང་མི་ཚིག་གོ། །རླུང་གིས་ཀྱང་མི་བསྒུལ་ཏོ། །དོན་ཡོད་པ་ལ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་སྐབས་རིག་ནས། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཐ་དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མོས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་ པ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།གསེར་དང་། དངུལ་དང་། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །ཐུན་མོང་འཆིང་བ་སྤང་དཀའ་དང་། །ཡོངས་ཤེས་བྱ་བར་དཀའ་ བར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའོ། །སྤངས་པར་དཀའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བས་ན་སྤང་དཀའ་དང་ཡོངས་ཤེས་བྱ་བར་དཀའ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་མཚན་མ་ཆེན་པོ་ ལས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཆེན་པོ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐ་དད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ནི་འགགས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ།

應當說為四種相。關於投生差別,所謂新生起異熟習氣者,即由習氣生起而說,是最初生起者,那是投生差別,因為它能投生。若無此,則不應有行緣識及取緣有。此即是說,阿賴耶識依止煩惱隨眠而生起,趣向現行安住,即名為有。 異熟差別者,即由行及有緣而投生諸趣的異熟,若無此,則成無因,則不應生起眼等再生之法,如無根本則不生枝葉等。 因性差別者,即阿賴耶識為染污意以薩迦耶見力執為我所緣,即是我執之因性,若無此,則無染污意相應的我執所緣。 以相差別者,即共等差別諸多行相。其中共者,即器世間種子。即是顯現為器世間諸識之能作因。共者,由自業相應異熟力,于彼一切受用者皆顯現為識生起故。不共者,即各別自根之種子,即各自所有,是內六處種子之意。 彼不共者是無受生起之種子,即無樂苦受之利害故,器世間無樂苦故。 對治生起,生道諦時,所對治內六處種子滅,因不相順故。于共他分別所執,則成清凈見。即瑜伽師雖內處分別已滅,于共器世間為他有情分別所執者成清凈見。 彼等見彼如虛空,故水不能洗,地不能持,火不能燒,風不能動。于有義成清凈見云何可能之他詰難處,說’由諸瑜伽師勝解差別’等。隨何勝解,如其所欲,如觀察金等差別種種所緣,即金銀草木等差別種種所緣。 ‘共縛難斷及,所知亦難知’者,共即由共因所生故而如是說。縛即貪著。難斷且難遍知,故說難斷及難所知。 ‘從外大相’者,即從大處器世間之意。‘異心’者,即諸種勝解。‘彼雖未滅’者,即為他有情分別所執故未滅。

། དག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་གཟིགས་པ་རྣམ་དག་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་གང་དག་འདམ་རྫབ་དང་། རྡོ་དང་བ་ཚ་ཅན དང་།མི་མཉམ་པ་དང་། སྡོང་དུམ་དང་། ཚེར་མ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། ལྡན་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཏེ། མྱ་ངན་ལ་ཤིང་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདི་ནི སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ།། འདི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འདི་ནི་བདེ་བ་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ངན་པ་ནི་སྡིག་པའོ། །དེ་ལེན་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པའི་ས་བོན་ནོ།།གནས་ངན་ལེན་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དང་ཡང་བ་དང་། ཟོ་མདོག་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱད་ཟིན་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་ཡང་སྨིན་པར་མི་ནུས་ཏེ།སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ནས་ཡང་བསྐྱེད་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ས་བོན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སྟེ། རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་དགེ་བ་དང་སྡིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བྱིན་པས་སྤྱད་ཟིན་པ་འཇིག་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་བྱིན་ནས་ཡང་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། མ་སྤྱད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མངོན་པར་ བརྗོད་པ་སྔོན་གྱི་རྙིང་བར་མ་གྱུར་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལ་ད་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་མེད་དོ།།དཔེ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དཔེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྟུན་པར་བྱ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྟུན་པར་བྱ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཡང་དག་པ་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམ་ གྲངས་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཤད་ཟིན་ཏེ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དྲི་བ་བརྩམས་ནས་བརྗོད་པ་འདོད་པ་བརྗོད་དེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རོ། །ཕན་ཚུན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

‘清凈者’是指已轉依者。‘由佛見清凈故’等,是說未斷除色等分別的凡夫們所見到的某些國土有泥濘、石頭、鹽堿地、不平坦、樹樁、荊棘和不凈物,而斷除了色等分別的如來們卻見到這些即是金等本性,如見到涅槃樹一樣。 ‘不共者即是有受之種子’是說因為是樂、苦等感受的所依。‘若無彼’是說若無共與不共特徵的阿賴耶識,則無法區分’此是有情世間’、‘此是器世間’、‘此是樂處’、‘此是苦處’等差別。 ‘隨眠特徵’中,‘惡’是指罪業。‘取’是指隨眠。是煩惱和隨煩惱的種子。隨眠即是不堪任性。 ‘輕安特徵’中,輕安是指與前述相反,即堪任性、輕快和安適之意。 ‘已作特徵’中’若善與不善’等是說已成熟者不能再成熟,因為已經受用。如種子生芽后不能再生芽一樣。 ‘未作特徵’是指’言說習氣種子’,因為隨緣而增長的種子無始以來都是戲論的因。 ‘若無彼’是說若無具二相的阿賴耶識,首先若無已作特徵,則善與惡等已經產生果報而盡的已作將不存在,意思是說已產生果報后還會再產生果報。若無未作的阿賴耶識,則新的言說習氣也不應產生,因為世間上沒有過去未曾有過的言說現在新生。 ‘譬喻特徵’是指應當與幻等譬喻相應,如幻等是見到真實的因,阿賴耶識也是如此。‘若無彼’是說若無與幻等譬喻相應,則不會認為阿賴耶識是顛倒的因,而會認為是不見真實的因。 如是已經以同義詞、語義解釋、特徵和分類解說了阿賴耶識的意義,因為與正確認知相應。 ‘為何’等是開始提問並說明所要說的。‘無覆無記’是指非煩惱性且無記之意。‘如是’是說明原因。‘如是無覆無記與善不善無違’是說在因果事相上。彼此非也,因為是對治和所對治的緣故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །ཤེས་བྱའི་གནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་གིས་དབང་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་ བྱ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ལྟར་མཚོན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པར་བྱ་བ་གཟུང་བས་དང་འཛིན་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པར་ མཚོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ན་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཤེས་པ་མེད་དེ། ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་མཚན་གཞིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་ཤེས་པ་དང་།ཅི་ཙམ་དུ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་མ་གསུངས་སམ། ཀུན་བརྟགས་པ་གཟུང་བའམ། འཛིན་པའམ། བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པས ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྣང་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཡིད་ དོ།།ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སྣང་བའོ། །གྲངས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཅིག་ལ་སོགས་པར་བགྲང་བར་སྣང་བའོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གྲོང་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་ གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པར་ཆད་པ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།ངའོ་ངའིའོ། །འདི་ནི་ངའི་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་གཞན་གྱིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་ བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ལྷ་དང་།མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།

因此異熟不是善或不善,因為兩種相違不能同時存在。所說的所知處已經講完了。這是不需要再解釋的。 第三品。所知的特徵略說有三種,這是因為一切法可分為三種。所謂依他起相,是隨順所取能取分別的業和其他煩惱所支配的緣故,任何所知若如是表徵即是依他起相。 所謂遍計所執相,是完全不存在的特徵,因為遍計所執的所取、能取、補特伽羅和法等一切遍計所執都是表徵的緣故即為特徵。 若問這如何成為特徵?為何不成?如是遍計所執無有認知,因為會導致存在的過失。若說不知則既不適合作為特徵也不適合作為所表徵,怎麼會不知呢?世尊不是說’對存在的不知其存在,對不存在的不知其不存在’,同樣也說’對存在的當知其存在,對不存在的當知其不存在’嗎? 遍計所執的所取或能取或我或法的不存在是圓成實相,若成為量的對象則可以認知。由於完全了知這點,可以決定遍計所執是存在的,因為有相違的存在。不是由於承認境的實體而決定的。 關於身、身者和食者的識等,其中身識是顯現為有色根,同樣下面諸識也要加上’顯現’一詞。身者識是意。食者識是意識。 所受用的識是外處。能受用的識是五識。時識是顯現為三時。數識是顯現為一等數量的計數。處所識是顯現為村莊和園林等。言說識是見聞、了別和了知等。 自他差別識是我執和我所執所決定的身等識,即’我’、‘我的’,‘這不是我的而是他人的’等差別執著的緣故。善趣、惡趣、死亡和出生的識是顯現為天、人、地獄眾生、旁生、餓鬼以及生死。 其中從’身和身者’到’言說識’,是從言說習氣種子所生的緣故。同樣,自他差別識是從我見習氣因所生,因為是染污意的種子。善趣等識是從無明等十二緣起支的習氣因所生。 關於’這些識的’等義,僅是詞語的連線。‘這些識的’是指前面所說的諸識。‘唯識性’是錯誤的遍計。

།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེར་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནོར་བར་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རྒྱུའོ།།འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཟློས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །གང་དོན་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཁྲུལ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཆ་ལ་དངོས་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་རང་གི་རྒྱུད་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཆུར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ལོག་པར་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་།།ཆུར་སྣང་བ་ལ་དངོས་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དོན། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་ དབང་།།དེ་ཡི་སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་གི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནས་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་དོན་མེད་པའི་དཔེར་རྨི་ལམ་སྨོས་ཏེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལུང་དང་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་ནི་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ས་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གང་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་བསྟན་པ་དེ་ས་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག པའི་རྣམ་པ་སྟེ།མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདུས་པ་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་དབང་གིས་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་བརྗོད་པ་ཡིད་ཆེས་པར་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སེམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་དོན་གཅིག་གོ།།ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་དོན་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་སེལ་ཏེ། བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མི་དགག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པར་ སེམས་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཅན་ལ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་དེ་ན་སེམས་གང་ཡོད་པ་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་ཡོད་དོ། །གང་ མེད་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་སུ་མེད་དེ།ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །ཁམས་གསུམ་པ་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་སྟེ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་དམིགས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པ་དང་། གཉེན་ པོ་ཡིན་པ་དང་།མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཁམས་གཉིས་པ་ཞེས་མི་བྱའམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་འབའ་ཞིག་མེད་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མེད་པས་སོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནོར་བར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཡང་ས་བཅུ་པ་བཞིན་དུའམ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོར་བསྡུས་བྱས་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།

所謂’被非真實分別所攝’是指安立為所取和能取的事物。‘非實有和錯誤義顯現之處’是指色等非實有,以及顯現為錯誤分別的明顯之因。‘此為依他起相’是重複說明所應了知的內容。‘雖無實義’等,是說依他起自性唯是識,心和心所的迷亂自性,在義的識的部分上執為實有,是遍計所執相。彼遍計所執與彼永遠分離,即是圓成實相。 譬如,對陽焰先起分別,安立為水的所取能取事物的顛倒遍計,是依他起。對水的顯現執為實有,是遍計所執。與彼永遠分離,即如圓成實。分別所計度的義,是遍計所執自性;分別是依他起;彼之空性是圓成實。 ‘此等識’是指從身等乃至受用之間的差別,因為是從彼等所生故。舉夢為無義識的譬喻,因為已成立故。‘如夢’等,已由彼詞本身說明。‘以教理’之說,是顯示教典所說義為比量境。‘十地’是指宣說菩薩十地的經典中十地安立的行相, 即以聖金剛藏之力,在聞者心相續中存在的法門,顯現為名句文身識聚。說彼教典是顯示其應可信。關於’唯心’等,心與識是同義。以’唯’字遣除外境,由彼無故,能取亦遣,因為是遍計故。彼心所法若無心則不生故,不遮心所法,如說’無心所時心永不生’等。 若問:‘滅盡定中之心如何?‘此于有宗成過。於我等,彼中有何心,彼即有相應;何者無,彼即無相應。三界者,即是顯現為三界的諸識。說三界,是立宗唯識,即欲等貪相應的三界所攝心心所。 緣真如和緣依他起的道諦所攝諸法及后得智則非此,因為未被三界所行諸貪執為我所,是對治,及無迷亂故。若依經部宗義,無色界僅是心心所,豈不應說為二界耶?不應理,因為是錯誤宣說故。不僅是無色,而是一切義皆無故。諸經部師不承認無色界的所緣是錯誤。解深密經亦應如十地經或如對法略論般解釋。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་ རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ།།དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ལོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་དངོས་ལྟར་སྣང་བའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ངས་ བཤད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བར་སྟོན་པའོ།།བྱམས་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པ་མེད་པས་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཚུལ་བརྗོད་པའོ།།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་པོ་རང་གི་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་སྣང་ཡང་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་སེམས་ཏེ། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་མཐུས་དོན་གཞན་དུ་མེད་ཀྱང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དྲན་པ་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐུས་གང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་སོ།།ལུང་དེ་ནི་ཚད་མ་དང་བཅས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པོ། །འདི་ལྟར་ སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རིགས་པ་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྨིས་པ་བཞིན་ནོ། །དྲན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་སྟེ།སུ་འདི་སྙམ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པ་ན་མཐོང་བའི་ཀེང་རུས་མོང་པོ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལ། འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སེལ་ཏོ།།དམིགས་པ་དེ་མདུན་དུ་གཞག་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དྲན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ན་མཐོང་བ་དེའི་ཡུལ་ངེས་པར་འདི་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་རིགས་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འབྱུང་བ་དེ་དྲན་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་ བ་ལ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དྲན་པར་བྱས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པས་མདུན་དུ་ཀེང་རུས་ དམིགས་པ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་མི་འབད་དོ། །གང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ལུས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྡུའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྡུའོ།

禪定是專注一境的心所法。其所緣境是對境。影像是如實物般顯現。所緣唯由識別而分別,是說無外在所緣。我說識是所緣,意思是所緣由唯識所分別即是其本性的意思,說識是由所緣顯現而分別的意思。 所謂’以彼心自身’等,是顯示自作相違。‘慈氏,任何法’等是回答,因為一切法無作用,故作用與作者不成立。所謂’如是生起’,是說緣起的殊勝性,即說一法顯現為二的情況。 譬如色法本體依靠自性,雖在鏡中等顯現,卻錯誤地認為見到影像,因為由鏡等因緣力雖無異義卻有顯現。如是,由念想等緣力,雖無差別卻顯現差別的禪定境界影像如是生起。此教證是世尊自身以量印定。 所謂’心等持時’等,是引述其他道理。如所欲顯現故,染污等非異於心,如瑜伽師夢中所夢染污等。 所說’憶念識亦不應理’是為遣除他人疑慮,若有人想:禪定境界影像是由曾在尸林等見到骸骨的經驗所生的憶念,對此說明並非如此。 所謂’若置所緣於前則顯現故’,若是憶念,則應如所經驗處所般憶念其境,然而並非如此。因此,如是現前成就的修所生智非是憶念。 若問:聞思所生事物所生之識是憶念,故其境應成立與識相異?答:此亦非然。如是,聞等所生之憶念是緣過去故。過去既無,故彼顯現唯是識,因為離憶念故。是故,如是顯現故此是唯識,如瑜伽師前所緣骸骨影像。 ‘以此比量’等,因明顯故不須努力解釋。所謂’如夢的種種識’是身與有身等諸識。 ‘其中眼識等諸識’等說,是攝有身與食者之識。彼等應知唯是識,因為是識的本性故。 所說’眼等有色諸識’等,是攝所觀察之識。

།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་མི་སྲིད་པ་འཛིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུང་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་སྦྱར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ལ། བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ།དེ་ལ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་བའོ། །བརྟན་པ་ནི་བར་མ་དོར་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་ལས་དང་སྐྱེ་བ་བསྡུའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་འདྲི་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། གང་ གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་དང་།བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མི་འབྱུང་ན་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྡོག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།།དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དྲིས་བ་བཞིན་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་གྱིས་ནི་དགོས་པ་དྲིས་ཀྱི། ས་བོན་ཞེས་ བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་དྲིས་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པས་མ་དྲིས་སོ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་གལ་ ཏེ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འཁྲུལ་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་ན་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མཐའ་དག་མངོན་ཏེ། ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་གྲངས་དང་། ཡུལ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། བདག་དང་། གཞན་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན འགྲོ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དྲུག་བསྡུའོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མྱོང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དགོས་པ་དྲུག་པོ་དག་གིས་ དུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འཆི་འཕོ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པ་དག་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་འཐད་པ་གཞན་དང་སྒྲུབ་པ་འདྲི་བའོ། །དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’如何唯識’是指執取色法不可能存在。‘彼等’等中,經典出自《十地經》和《解深密經》。理由是等持境界的影像和夢境等。‘如前’是指相應。‘若彼等’是指相似,問其堅固相續而轉的原因,其中相似是指相同。堅固是指中間相續不間斷。此即相續,因為是相續不斷的緣故。 由說’顛倒等煩惱所依’等,攝集煩惱、業和生。眼等諸觸即是顛倒等煩惱所依,因為住于因的體性故。‘故’是對問所為而作答,因為雖無眼等和色等境,顯現為彼等的諸識相似且堅固相續而轉,正因如此而生諸顛倒。‘若異此’是說若不如是生起,則于無境而執為境不成顛倒。 若無顛倒,則因無因故,煩惱障和所知障的煩惱不存在。若無煩惱,清凈也將不存在,因為由對治而區分故。因此’如是此等’的意義僅是約定俗成。 若問是否不由所為力而生,而是由因力而生?答非也,因為如問而答故。他人唯問所為,而不問種子之因,因為知彼住于阿賴耶識無始以來故而未問。迷亂因被認為是顯現為色的識。迷亂被認為是非色的識。因此若無顯現為色的色識,則迷亂非色識也將不存在,因為無境之有境不應理。 ‘何故身等諸識俱生’等,如前問。‘生及受用圓滿顯現故’是回答,如前。如是五識遍入一切身時,具受用之全身顯現,若缺任何一分則不成。 ‘何故時等諸識’等是問,如前。說’等’是攝集數、處、言說、我、他、善趣、惡趣、死有、生有等九種顯現識。從’無始時輪迴相續不斷’等至’生及老死受用無量差別故’,是以六種所為顯示時等諸識乃至死生諸識生起,如其次第。由’如何此等諸識’等,以理門問其他正理和成立。‘唯爾’是指無義之語,因為說’無義故’。

།དེ་ལྟར་ན་ཙམ་སྨོས་པས་ནི་དོན་དགག་པའི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དོན་མེད་པ་དེ་ལྟར་ལུང་གིས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་བཤད་ཟིན་ཁ་ཅིག་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །བདག ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བའི་ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཡང་ན་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་རྒྱུ་ མཚན།འཛིན་པའི་ཆ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་གཉིས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མོའི་གདིང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཆ་གཅིག་ནི་གཟུང་བ་དང་། ཆ་གཅིག་ནི་འཛིན་པར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ངོ་། །གང་དག་ དེའི་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་གཞི་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་བྱེད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ།དེ་དག་གིས་དེ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ རིག་པས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འདིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་དེ་ཙམ་ཉིད་དང་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས།དེ་ཙམ་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །དེ་དང་བྲལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་བྲལ་བར་གྱུར་པས་བྲལ་བ་སྟེ།དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པ་དེ་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མི་རུང་ སྟེ།རྒྱུ་ཡུལ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པ་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་འདི་ནི་གནས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་དེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དེ་དང་དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་མེད་ དོ་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སེམས་སོ།།ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན་སེམས་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་པ་གཅིག་ལུས་ལ་གནས་ཏེ། ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ། ངག་ལ་གནས་ཏེ་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།

如是說’唯’字,是爲了解釋遮遣義的意思。如同無義一樣,經典中也是這樣說的。有些道理已經解釋過了,有些道理將要解釋。 ‘以二’等,是指因相和見,即因相和見二者。與這二者相應的識,即具有因相和見的識,從眼等乃至身識。如其自性顯現為色等的識,由因相故稱為具有因相。眼識等各別了別境相顯現的見,稱為具有見。 或者,所取分為因相,能取分為見,即是二者。由於生起種種相故,如同在繪畫布等上,一個具有種種相的識,同時生起一分為所取,一分為能取。若有人認為其生起是次第的,按照他們的觀點,即使在大的所緣上,一天中也不會生起種種認知。 意識是由眼等乃至法的一切識等,即緣取一切境的意識,以眼等識乃至法識為因相而安住,由此等故稱為具有因相。由意識的了別故稱為具有見,如是于彼一切作分別,也是一切識的顯現方式,因此意識在此稱為見。 此處偈頌說,由了知唯、二及種種性,故說:‘唯、二及種種性,瑜伽師皆欲了知’,即瑜伽行者們欲遍知。 ‘若離彼’等,離即是遠離,即無所緣。若無彼所緣破除,則近住于離唯識性,因為識無了別作用故。若無所知則能知不合理,將成為無因境的有境。 聖者各別自證智所了知的非所取能取分別之事,非無情之事,此為安住。 ‘彼意識’等,是說見的差別,即唯一意識從彼彼眼等所依生起時,獲得從眼識乃至意識等彼彼名稱,無有轉變為其他種類的別識,某些菩薩如是思維。 如何譬喻?舉思心所為例:如同一個思心所住于身體,發動身體時稱為身業,住于語言發動語言時稱為語業,與意相應時稱為意業。 若如是意識將成無分別,如同依處種類的眼識。所依隨順所依,如是染污意為染污依處故,意識生起時成為染污。對此以’於一切所依生起’等作答,即于眼等一切所依處生起即是生。

།སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ལས་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བར་འགྱུར། དེའི་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལུས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བྱས་པའི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལུས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པའི་མྱོང་བ་ལུས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།གནས་ཐམས་ཅད་ དུ་ཡང་རེག་བྱ་ལ་འཛིན་པར་སྣང་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོང་ལྕི་བ་དང་།ཡང་ན་མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་བུར་སྨྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་སྨོས་པ། གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ཁོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁུངས་ཏེ། གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམུ་རྒོད་དོ། །འདུལ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ།།ལུང་གཉིས་པ་ཡང་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་རྟོན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཁུངས་གསུམ་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དུ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སྐྱེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་དོན་ལྟར་སྣང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ལྟ་བ་དེ་དང་། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཡང་དོན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལུང་གཞན་དང་རིགས་པ་གཞན་བརྗོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་འགལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི དོན་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་པས་ནི་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡི་དགས་དང་། དུང་འགྲོ་དང་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུ་ཀླུང་གང་ལ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣག་ལ་སོགས་པས་གང་བར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་དུད་འགྲོ་ཉལ་ སོགས་པས་བཏུང་བ་དང་གནས་ཡིན་པའི་བློས་གནས་པར་བྱེད་དོ།།མི་རྣམས་ནི་དངར་བ་དང་དང་བ་དང་བསིལ་བའི་ཆུར་རྟོག་ཅིང་ཁྲུས་བྱེད་དོ། །འཐུང་ངོ་། །འཇུག་གོ།

所說’以種種相而顯現為二’,是說以執著分別的自性,以種種相而顯現為二。即從一個識中,一部分顯現為僅是境,另一部分則顯現為對境的分別相。因此不會成為無分別性的過失。 所說’在有色界中’,是說不在無色界中。為什麼呢?因為意識依止於身體等。 如同眼等根依止於身體一樣,是說如同其所作的利害也屬於身體一樣,在有色界中意識依止於身體,因此其所作的感受也屬於身體。 所說’在一切處也生起對觸的執取顯現’,是說爲了確定等持時內重感和感受。 引述唯識論菩薩的教證:‘所謂無身’等,‘無身’是說因為無軀殼。‘穴居’是說因為住于內。‘遠行’是說因為遍行一切所知。‘獨行’是說那是根據,因為無有第二。‘難調’是說野性。‘調伏’是說降服。 第二教證也說’此等五根’等,‘意所領受境界’,意思是由意識。‘意是這些的依止’,是說因為由其力而成就。 又引第三教證。‘六識聚是意處’,意思是意識處。‘於何處也將阿賴耶識的了別安立為對境的了別’,意思是說因為是對境識的因而如此安立。 ‘其他’是說身等了別。‘因相’是說所緣,因為是清凈的。 ‘具有所依的意識了別’是說具有等無間意和煩惱,因為那二者是生起和煩惱的所依。見是分別的緣故。 ‘因為是其見生起的因相’是說因為是阿賴耶識的種種見生起的因相。眼等了別顯現如境,是與意了別的見和根本識生起的所依作用。 又為顯示無境而說其他教證和理證:‘菩薩具足四法’等。相互不相應矛盾諸識的因相事,即識生起的因相,因為外境不應理為因相,由知此應了知無境。 所說’餓鬼、旁生和人’等,是說對於同一河流,餓鬼們由自業異熟力見為充滿膿等,旁生等則以飲用和住處的心而安住。人們則認為是甘美清凈涼爽之水而沐浴、飲用、進入。

།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནམ་མཁར་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མི་རུང་བ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་དེ་ཉིད་རྣག་དང་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་ས་གང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་རལ་གྲི་ཐོགས་པའི་མིས་བསྲུངས་པ་ཡིན་པ་དྲི་ཞིམ་པ་དང་བསིལ་བའི་ཆུ་དང་། གནས་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་འོས་དང་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །བརྟགས་པས་དེར་སྣང་བར་ནི་རུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། །བུད་མེད་ལུས་ནི་གཅིག་པུ་ལ། །རོ་དང་འདོད་བྱ་ཟ་བ་ཞེས། །ཀུན་རྒྱུ་འདོད་ཅན་ཁྱི་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ གསུམ་མོ།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པོ། །རྨི་ལམ་ཡང་གྲགས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་བརྗོད་ཟིན་ཏེ། མདུན་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དྲན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ ཡིན་ནོ།།མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་ཁོ་བོས་འབད་པ་མ་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་བཞིན། །དོན་རྣམས་ཡང་དག་ཉིད་རྟོགས་ན། །ཡང་དག་མཐོང་བས་ལུས་ཅན་རྣམས། །འབད་པ་མེད་པར་དགྲོལ་བར་འགྱུར། །བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཏེ།བསམ་གཏན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བའོ། །འདི་དག་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །མོས་པ་ནི་མོ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའོ། དེའི་དབང་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུས་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །འདིས་སེམས་གཡེངས་བ་ཞི་བར་བྱེད་པས་ཞི་གནས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའམ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་སུ་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་སོ། །མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་བྱེད་པ་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་ པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ངོ་།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དོན་དེ་ཡོད་ན་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་དོན་ཡང་དག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ཡང་དེ་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རིགས་པ་སྨོས་མ་ཐག་པ་དང་རྒྱུད་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་མེད་དོ་ཞེས་མཇུག་སྡུད་པའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་དྲི་བ་གཉིས་གཉིས་སོ།།དྲི་བ་དེ་དག་གི་ལན་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་སོ།