菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4034大乘莊嚴經論廣釋智護 牟尼月 切札西c3.5s|d4034大乘莊嚴經論廣釋智護 牟尼月 切札西c3.5s(續13)

爲了說明隨順有情心意的道理而說’為隨順有情’等。如是諸行隨順於心,怎樣呢?如是造作惡業的有情們,由於心的力量,莊稼等的色香味等也變得微弱,金等物質也顯現為炭等。由於行善者們心的力量,穀物等顯現為色香圓滿,劣質物品也顯現為珍寶等,因此諸行顯然是心的果。 爲了總結這些文句而說’是故彼等是剎那’。如上所說,由於諸行是心的果,應知諸行是剎那性。爲了說明此義而說’由於隨順於彼,剎那因不應無剎那果’。一切果都隨順於因,種下什麼樣的因,就生起什麼樣的果。 譬如種下稻種之因,其果也就成熟為稻果。同樣,由於諸行之因心是剎那性,所以應知其果諸行也是剎那性。因為心是剎那性,其果諸行若成為非剎那性常住相是不合理的。 如是先以兩偈頌證成諸行無差別是剎那性,意思是:到此為止,未分別內外諸行,而是合為一體用兩偈頌顯示是剎那性。又爲了成立內在諸行,應知以諸偈頌,意思是:現在以五偈頌成立內在諸行心與心所是剎那性。 關於’最初漸增等’,內在諸行的生起有十四種:最初生起、漸次增長生起、相續生起、住位生起、變異生起、成熟生起、最後生起,如是殊勝生起、明顯生起、不明顯生起、往他處行生起、有種子生起、無種子生起、影像生起,對於這十四種生起,成立其為剎那性的因和量,是以’因與量的差別’乃至’隨順於心,一切有為法皆是剎那’來說明。 ‘從漸增等’意思是:從’最初漸增等’開始直到’一切有為法皆是剎那’的五偈頌成立內在諸行是剎那性。若問’以彼等如何成立剎那性’,意思是:以這五偈頌如何成立內在諸行是剎那性? ‘最初生起是最初顯現成就身體’,對於內在諸行有十四種生起的相,先說明其性質,后以理由說明它們如何是剎那性。

།དེ་ལ་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་མའི་མངལ་དུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ཏེ་བརྒྱལ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པ་ལ། ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས པ་འབྱུང་བ་ན།སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེ་བ་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕན་ཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ། མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་ མ་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་རང་བཞིན་འགགས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་འགགས་ ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །སོགས་པ་ནི་ཁ་ཟས་དང་། ཉལ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལུས་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་ལས་ཉམ་ཆེ་ ཞིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཁ་ཟས་དང་གཉིད་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུངས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ལུས་བརྟས་པར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འདི་དག་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོར་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ མར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་གནས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་རོ། །འགྱུར་ བས་ན་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་ནམ་སེམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་ན་ལུས་ཀྱང་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་། ཁ་དོག་མདངས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ དང་།ནམ་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁྲོ་གཉེར་བསྡུས་པ་དང་། སོ་གཙིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨིན་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ནས་དང་། བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། དར་ལ་བབ་པ་དང་། དར་བྱིད་པ་དང་། རྒས་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་མའི་མངལ་ནས་བྱུང་མ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ལ་འགྲོ་ ནུས་ལ་ཐུག་གི་བར་ལ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ནས་རྩེད་མོ་ནུས་ཀྱི་བར་ལ་ནི་གཞོན་ནུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ནས་སེམས་དང་ལུས་ཀྱི་མཐུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་དར་ལ་བབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་འདས་ལ་ནམ་ཆེ་རྒས་པ་ལ་སོགས་ པ་འགྱུར་བ་ལ་ནི་དར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རུ་ཞོམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རྟག་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ན་སྐད་ཅིག་མར་ རིག་པར་བྱའོ།

關於最初的出生,是指死亡階段的意識滅盡后,在母胎中第一剎那意識進入並昏迷,結生相續的狀態稱為最初的出生。如果是常有的話,死亡階段的意識滅盡后就不可能產生出生階段的意識。但事實並非如此,死亡階段的意識滅盡后產生出生階段的意識時,應知是剎那性的。 漸次增長是指從最初出生的剎那之後。漸次增長是指在第一剎那,意識進入母胎后,未覺知的第二剎那之後,出現凝酪位、膜皰位、血肉位等狀態。如果不是剎那性的話,凝酪位的自性滅盡后就不可能產生膜皰位等狀態。但事實並非如此,前面的凝酪位等滅盡后,產生其他的膜皰位等狀態,因此應知是剎那性的。 等等是指飲食、睡眠、梵行、禪定等。這些的含義是使身體從瘦小變得強健。在欲界中,通過飲食、睡眠和梵行使身體從虛弱變得強壯。在色界等中,通過入定使身體變得強健。如果這些事物是常有的話,即使通過飲食等也不可能使身體從虛弱變得強壯。但事實並非如此,因為通過飲食等使身體從虛弱變得強壯,所以應知諸法是剎那性的。 所依事是指眼識等以眼等為所依。所依事的生起是指眼識乃至意識六識稱為所依。從眼根乃至意根六根稱為所依,因為所依的諸識是剎那性的,其根也不可能不是剎那性的,因此是剎那性的。 變化是因為貪等使色等發生變化。變化的生起是指當心生起貪等狀態時,身體也與之前不同,面帶微笑、容光煥發;當生起嗔恨時,身體等也會皺眉、咬牙等呈現不同狀態。這樣的情況在常有的法中是不可能的,只有在無常的法中才會出現,因此應知諸行是剎那性的。 成熟是指出生后、嬰兒期、少年期、青年期、壯年期和老年期的階段。剛從母胎出生時稱為出生后。從此之後直到能行走為止稱為嬰兒期。從此之後直到能玩耍為止稱為少年期。從此之後直到身心力量圓滿稱為青年期。從此之後直到未顯老態為止稱為壯年期。身體衰敗時稱為老年期。在常有的事物中不可能出現這樣的變化,但事實並非如此,諸法從一個狀態轉變為另一個狀態時,應知是剎那性的。

།ཐ་མ་དང་མཆོག་ནི་གང་ངན་འགྲོ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ་རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ངན་འགྲོ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐ་མར་སྐྱེས་པ། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ ལ་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་འགགས་ནས་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་།ལྷ་དང་མིར་སྐྱེས་པ་ལ་འགགས་ནས། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཤི་འཕོས་ནས། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷ་དང་ མིའི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་རྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོད་གསལ་བ་ནི་གང་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་། འདོད་པའི་གཞན་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སེམས་ཙམ་ ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འོད་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་ལས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རིལ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ལ་འོད་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལུས་ཏེ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་མོ་གང་དང་གང་འདོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་འདོད་པ་དེ་ན། ལྷའི་བུ་མོ་ དེའི་སེམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།ལྷའི་བུ་མོ་དག་ཀྱང་ལྷའི་བུ་གང་འདོད་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ལྷ་གཞན་དག་དང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་དག་སེམས་ཀྱིས་འཕྲུལ་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། སོ་སོའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་འཇུག་འདོད་པ་དེ་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྲིད་པས་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའོ། །འོད་ མི་གསལ་བ་ནི་གང་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོད་མི་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ནི་གང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་།དགའ་ལྡན་དང་། མཚེ་མ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་། གླིང་བཞི་པའི་མི་རྣམས་དང་། ངན་སོང་ གསུམ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་མི་འགྲུབ་པས་ན་འོད་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོད་གསལ་བ་ལས་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་། རྟག་པའི་ཆོས་ལ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་ རྟག་པའི་ཆོས་ལ་སྲིད་པས་ན།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་སྐྱེ་བ་དེ་ ཡང་སྔོན་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་ཤིང་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྲིད་ཀྱི། རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མི་སྲིད་དེ་དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མའོ།

關於’最低和最高是什麼,即惡趣和善趣的轉生,分別如是’這句話,最低和最高的轉生即是按順序,轉生於三惡趣為最低轉生,轉生於天界和人間為最高轉生。對於恒常的法,從三惡趣死後轉生天界人間,從天界人間死後轉生惡趣是不可能的。實際並非如此,而是從三惡趣死後轉生天界人間,從天界人間死後轉生三惡趣,因此應知是無常的。 關於’光明是什麼,即欲界化樂天、他化自在天以及色界無色界諸天,因為一切都依賴於心’這句話,光明轉生即是在欲界六天中的化樂天、他化自在天,以及色界諸天和無色界一切諸天中的光明轉生。為什麼呢?因為這些天人的一切行為都依賴於自心,僅憑意念就能成就一切事。怎樣呢?化樂天的天人想與任何天女行欲時,依照那天女的心意,以心變化身色、衣服、裝飾等,就會如是顯現。天女們也是,想與任何天子行欲時,也會顯現如是因緣、身色、衣服等。 他化自在天也是爲了與其他天人享受欲樂,以心變化受用,就會如是顯現。色界無色界諸天也是,想入任何各自的禪定等,僅憑意念就能成就並現前。如是在恒常事物中是不可能發生這樣的情況,而在無常事物中是可能的,所以一切有為法都是剎那性的。 關於’不光明是什麼,即除此之外其他轉生者的’這句話,不光明轉生即是除上述以外的四大天王天、兜率天、夜摩天、三十三天、四大部洲的人類和三惡趣。這些僅憑意念不能成就一切事,所以稱為不光明。如是從光明轉為不光明,從不光明轉為光明,在恒常法中是不可能的,而在無常法中是可能的,所以應知是剎那性的。 關於’往他處是什麼,即從一處死後轉生他處’這句話,往他處轉生即是某事物往他處而生,也就是先前住于某處后滅去,之後轉生到其他處所。如是也唯有在具有生滅法性者中可能,在恒常法性者中不可能,因此是剎那性的。

།ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་གང་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བོན་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུས་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ལེན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་ལེན་པ་ཡང་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྲིད་པས་ན། འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་ བྱའོ།།ས་བོན་མེད་པ་ནི་གང་དེ་དག་གི་ཐ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་ ཐ་མ་ལ་བྱ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གཟུགས་བརྙན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསྒོམ་པའི་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ལ། ཐམས་ཅད་སྔོན་པོ་དང་ ཐམས་ཅད་སེར་པོ་དང་།ཐམས་ཅད་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ་ལས་ཕྱིས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བར་འགྱུར་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ལས་དེ་ལྟར་འགྱུར་སྲིད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་ པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནང་གི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཏན་ཚིགས་གང་གིས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་ པའི་གཏན་ཚིགས་དང་།ཚད་མས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་ མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ནུར་ནུར་པོ་འབྱུང་ངོ་།།ནུར་ནུར་པོས་རྒྱུ་བྱས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་གཞན་དག་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་རྒྱུར་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཕྱིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་དང་པོ་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགག་ཅིང་ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་གཅིག་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཕྱིས་ནུར་ནུར་པོ་ལས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་མེར་མེར་ པོ་འབྱུང་བ་དང་།མེར་མེར་པོ་ལས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་དུས་ན་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་དག་འབྱུང་ཞིང་དམིགས་པར་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བར་མི་ སྲིད་སྙམ་པ་ལ་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།རྟག་པ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་མེད་དེ། རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པས་རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དུ་མ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་དུ་མ་མི་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

關於’具有種子’,除了最後阿羅漢的蘊體之外的意思是:種子是指三界中能產生生命的煩惱習氣,具有種子的生命是指通過見道和修道所斷除的一切煩惱,獲得有餘涅槃的阿羅漢的蘊體,以及除了完全斷除蘊體餘留而成為阿羅漢的最後蘊體之外的阿羅漢、不還果、一來果、預流果和凡夫,這些都稱為具有種子的生命,因為由煩惱的因緣從一世到另一世相續。如此取受生命也不可能在常住的事物上發生,而是在無常的事物上發生,因此應當了知諸行是剎那性的。 關於’無種子是指彼等的最後’的意思是:無種子的生命是指阿羅漢們的有餘涅槃和無餘涅槃界中的最後蘊體。如果不是剎那性的話,就不可能從具有種子轉變為無種子,而在無常的諸法中,之前具有種子後來可以轉變為無種子,因此應當了知是剎那性的。 關於’影像是修習解脫者的三昧力所致’等的意思是:影像的生起是指修習八解脫的禪修者由三昧力所生起的一切顯現,如一切顯現為藍色、一切顯現為黃色、一切顯現為紅色等影像。如果是常住的話,就不可能從先前無影像顯現轉變為後來有影像顯現,而在無常中這種轉變是可能的,因此應當了知是剎那性的。 關於’此等四種生命’等的意思是:內在諸行的生命有十四種,這十四種生命全都是剎那性的。若問以何因由成為剎那性?應當以因緣、量度等因由和量度來了知其剎那性。 關於’最初生命是由於因的差別’的意思是:最初在母胎中的生命,應當以因的差別的理由了知其剎那性。也就是說,最初識入胎后,以此為因而後產生凝酪位;以凝酪位為因而產生與前不同的胞胎位等,因此應當了知是剎那性的。 關於’即使其因無差別,後來所生諸行的差別也不應被認知’的意思是:假設最初入胎的剎那是常住單一的,如果因是單一無差別的話,後來從凝酪位產生與之不同的胞胎位,從胞胎位產生與之不同的肉團位等,後後時期出現與前不同的其他自性是不可能的。 對於為何常住不能產生不同差別的疑問,說明’因為因無差別’,即在單一常住中沒有多種因的差別,因為因僅有一個,而單一的因不會產生多種果,就像稻種只能產生稻,不會產生稻和米等多種果實一樣。

།བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་ཕྱི་མ་དང་ཐ་དད་པས་སྐད་ཅིག་མ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དང་པོའི་རྒྱུ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཡིན་ལ། དེ་འགགས་པའི་འོག་ཏུ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ཕྱི་མའི་ཕྱི་མའི་གཞན་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་ བྲག་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་དང་མི་འདྲ་བའི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟག་ཏུ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ མི་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ ཅིག་མ་ཡིན་པས་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་ཀྱི་ལུས་ཆུང་ངུ་འགགས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བོང་སྐྱེད་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པ་ ལ་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་ཚེ་བོང་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ལས་ མེར་མེར་པོའི་ཚེ་བོང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་ཕྱི་ལ་ཚད་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དང་པོར་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་གང་ཡིན་པ་རྟག་ཏུ་ཡང་དེ་འབའ་ཞིག་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཆེན་པོར་སྣང་བ་ནམ་དུ་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་འགགས་ནས་ཕྱིས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་ མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།སོགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་ནི་སོགས་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་སྔོན་དུས་སུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པར་གནས་པ་ལས། ཕྱིས་ཁ་ཟས་དང་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཉམ་ཆེ་ཞིང་ ཚོན་པོར་བརྟས་ཤིང་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་བརྟན་པ་ན་སྔོན་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པའི་དངོས་པོ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ཉམ་ཚོ་ཞིང་ཆེན་པོའི་དངོས་པོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། སོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་མེད་ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་ ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་བརྟས་ཀྱང་རིད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འདུག་གི་།ཚོན་པོ་དང་ཉམ་ཆེན་པོར་འགྱུར་དུ་མི་བཏུབ་པས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ནམས་ཀྱང་ཉམ་ཆེན་པོ་དང་བརྟས་པར་ མ་བྱས་པས་ན།ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔར་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་ལས་ཕྱིས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བཟོས་པ་ནི། ཕྱིས་ཉམ་ཆེ་ཞིང་ཚོན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའོ།

關於’如果有差別,則由於與後者不同而成為剎那’這句話,假設因上有差別,第一個因是另一個剎那,在它滅去之後,與前者不同而生起後者的後者,當因有不同的差別時,果也會生起與凝滑位不同的胞位等其他狀態,如此則成立為剎那性。如果是常住的話,則應當永遠只顯現為凝滑位,而不會顯現為胞位等其他不同的事物。 關於’逐漸增長是由於量的差別’這句話,從凝滑位到胞位等的增長變大,也應當以量的差別的理由而了知為剎那性,因為是剎那性,所以凝滑位時期的小身體滅去後,會生起如胞位般的大事物。爲了說明’量’的含義,‘量’就是指體積的意思。 關於’若每個剎那不同,則無量的差別’這句話,如果這個事物是常住的,不是前剎那滅去後在後剎那中生起不同的事物,則從凝滑位時的小體積到胞位時的大體積等前後的量的大小差別就不會存在,因為最初凝滑位時是什麼樣永遠都只會顯現為那個樣子,而永遠不會顯現為胞位等大量的狀態。 但實際並非如此,凝滑位時期滅去後,後來出現胞位等時,應當了知為剎那性。關於’等的生起則等字不會無義’這句話,以等的生起不會無義的理由,應當了知內在諸行是剎那性的。爲了說明’等’的含義,說’顯示即是等’,是指從先前狀態羸弱瘦弱,後來由於飲食睡眠等而強壯肥胖堅實等。 如此,由於諸行是剎那性的,當以飲食等而堅實時,先前羸弱瘦弱的事物滅去後,後來生起強壯肥胖的事物,因此’等’字不會成為無義。關於’若無剎那性,則由於如是安住,那也將成為無義’這句話,如果諸事物不是前剎那滅去、后剎那生起這樣的剎那性,而是常住的話,常住是不變化而永遠如是安住的, 這樣的話,先前瘦弱羸弱的諸事物即使以飲食等得到滋養,也會停留在瘦弱的本性中,不能變成肥胖和強壯,因此飲食等永遠都不能使其強壯和滋養,所以食用飲食等就成為無義。但實際並非如此,從先前羸弱瘦弱到後來食用飲食等,後來變得強壯肥胖等並非無義,因此諸行是剎那性的。

། རྟག་པ་ཡིན་ན་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དེ་སོགས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཇིག ཅིང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཁ་ཟས་ཉིད་ཀྱང་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་བོང་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྱུར་བའམ། ཉམ་ཆེན་པོ་དང་། ཚོན་བོར་འགྱུར་བར་འགོག་པ་མེད་ པས་ཁ་ཟས་ཟོས་ཀྱང་བརྟས་པའི་ལས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་བོ།།གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་གནས་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་གནས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་མེད་པས་ དེའི་གནས་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟག་པ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།དབང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་གནས་དབང་པོ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་ རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གནས་འདུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པ་མི་འདུག་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུག་ན། དེ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ།མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།བཞོན་པ་འདུག་པ་ལ་ཞོན་པ་མི་འདུག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞོན་པ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞོན་པ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བཞོན་པ་རྟ་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་གནས་གཅིག་ན་འདུག་ ན།དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་གནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་མི་རིགས་ཏེ་མིའང་འདུག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་མི་གནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ན་དེ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་རྟས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རས་ཚིག་ན་ར་ས་ལ་ བརྟེན་པའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་མ་ཚིག་ན་རས་ཀྱང་ཚིག་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་མ་ཡིན་ན་ནི་གནས་སུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་རྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འགྱུར་བ་དང་སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ལ་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་མདོག་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྨིན་པར་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་ནས་འཇིག་ཅིང་ མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཐོག་མའི་རང་བཞིན་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ལེན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་པར་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ལ་ ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བདག་གི་ལུས་དང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་ལ།བྱིས་པ་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྨིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

爲了說明在常住的情況下還有其他過失,所以說’等’字也是不合理的,因為在每一剎那中都不會產生極大的生起等。如果每一剎那不從一處變異到另一處,那麼食物本身也不能成為增長身體的特徵。為什麼呢?因為對於常住之物,在每一剎那中都不會阻礙與剎那不同的體積逐漸增大,或者變得強壯、豐滿,所以即使吃了食物也不能產生增長的作用,因此食物不能成立為增長的特徵。 關於’在所依事物生起時不可能安住’的意思是:所依事物即是從眼根乃至意根的六根。能依是從眼識乃至意識的六識。其中諸識是剎那性的,能依的諸識沒有常住性,因此它們的所依諸根也不可能有常住性,所以應當了知諸根是剎那性的。如果有人認為所依根是常住的,而依於它的諸識是無常的,爲了說明這樣也不合理,所以說’所依若安住,能依不安住是不合理的’。 如果眼根等諸根不是剎那性而是常住性質的話,那麼依止於它的諸識就不可能是剎那性的無常。因此,如果根是常住的話,識也應當是常住的;如果識是無常的話,根也應當是無常的。爲了說明這個比喻而說:‘如同所乘安住時,能乘者不能不安住’等。所乘是指馬等,能乘是指與之相關的人等。如果所乘之馬沒有去任何地方而住在一處,那麼騎在馬上的人不可能去其他地方,人也應當安住。如果騎馬的人去了其他地方,那麼載著他的馬也必定會去其他地方。 另外,當布被燒時,依于布的青色等顏色也必定會被燒燬。如果青色沒有被燒燬,布也不應該被燒燬。‘若非如此則不能成為所依’的意思是:如果識不是剎那性的,諸根不是剎那性而是常住的話,那麼諸根就不能成為識的所依和依處。 ‘變化、成熟、生起和安住是不可能的’的意思是:由貪慾、嗔恨等的力量使身體顏色生起變化,以及從嬰兒等階段成熟為青年等特徵的生起,也不是剎那性的,而在常住的事物上是不可能有這樣的變化的。爲了說明為什麼不可能,所以說’因為從最初就不會壞滅和改變’。常住的事物從最初的自性既不會壞滅消失,也不會獲得與先前不同的其他特徵。因為安住於一個自性的東西不會變成多種樣態,所以常住之物不可能由貪等的力量使自己的身體和容貌等發生改變,也不可能從嬰兒成熟為青年等。

།དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པས་འགྱུར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་གནས་གཞན་དུ་ཡང་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཁ་དོག་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཛུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིས་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མི་འབྱུང་ལ།བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལུས་བོང་ཆེན་པོར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་མི་འཇིག་ཏུ་ཟིན་ན། ཐ་མར་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན། དང་པོ་སེམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པས་མ་ཞིག་མ་འགགས་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཡང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་འཛུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར མི་སྣང་གི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་མ་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་བཞིན་དེ་ཉིད་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མང་ཡང་གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་མི་འཇིག་ཏུ་མི་བཏུབ་ན་ནི་དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ བོང་ཚོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཤིང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་སྔོན་གྱི་བཞིན་དང་ཁ་དོག་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པའི་ བཞིན་དང་ཁ་དོག་གཞན་འབྱུང་བ་དང་།སྨིན་པ་ལ་ཡང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བོང་ཚོད་ལ་སོགས་པ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པར། དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་བོང་ཚོད་གཞན་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཐོག་ མར་མི་འཇིག་པ་དང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་དང་།སྨིན་པའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་སོ། །ཡང་ཐོག་མར་མི་འཇིག་ཅིང་མཐར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་མཆོག་དང་ཐ་མའི་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་ དང་མཆོག་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་། སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐོག་མ་ནས་མི་འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་ ནས་མི་འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་དེ་བཞིན་གནས་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལ། དང་པོ་བྱིས་པའི་དུས་མི་འཇིག་ཅིང་། དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ལ་ཡང་གཞན་དུ་མ་གྱུར་ན་ནི་རྟག་ཏུ་བྱིས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། དར་ལ་བབ་པ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནམས་ཀྱང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས། དགེ་བ་བྱེད་པའི་ལས་འགགས་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱིས་ཕྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་དགེ་བའི་ལས་ བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྔར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་འགགས་ནས་ཕྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་གྱི།རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

爲了詳細說明這個道理,所以說’如此安住時,不會被貪慾等所改變,也不會在其他處成熟’。對於具有常住性質的事物,不會因為生起貪慾心的緣故,而使其顏色與先前不同,出現微笑等後來改變的特徵。也不會從嬰兒等階段,後來發育成青年等階段,使身體成長為大體型而成熟。 爲了說明為何不會改變,所以說’如果最初不滅,最後也不會有改變’。即使是會改變的生起,當貪慾心生起時,如果最初未生起貪慾心時的顏色等沒有壞滅消失,那麼在貪慾心生起時,面容等的顏色也不會改變成微笑等特徵,在貪慾生起時仍會顯現為未生起貪慾時的面容。 即使成熟變化很多,假如是常住的話,嬰兒的特徵改變后若不會壞滅,那麼到了青年時期,身體也不會改變成大體型等,而是在任何時候都只會保持並顯現為嬰兒的本性。 但實際並非如此,當貪慾心生起時,先前的面容和顏色消失後,後來生起與之不同的面容和顏色;對於成熟來說,嬰兒等時期的身體大小等消失後,後來生起與之不同的青年等時期的身體大小。因此可以證明是剎那性的。 如此以最初不滅和不變的理由,證明了變化和成熟這兩種生起是剎那性的。又爲了證明最後和最勝生起的剎那性,所以說’同樣應當了知最後和最勝生起也是剎那性的’。 如同用最初不滅和不變的理由證明變化和成熟生起是剎那性一樣,對於最後和最勝生起,也應當了知是用同樣的最初不滅和不變的理由來證明其剎那性。 爲了說明如何用這個理由來證明剎那性,所以說’如同成熟生起一樣,若諸行如是安住,也不會留下業的習氣’。就像從嬰兒成熟為青年等時,如果最初嬰兒時期不滅,到了青年時期也不改變的話,就會永遠只顯現為嬰兒,而永遠不會顯現出青年等特徵。 同樣,如果諸行如是安住而是常住的話,從前在天界人間等處行善時,行善的業消失後,由作不善業的習氣而後來在三惡道中感受痛苦果報的情況就不會發生,在天界人間也會具有痛苦的本性。從前在三惡道中處於痛苦本性時,由作善業的習氣使先前所受的痛苦消失後,後來也不會感受快樂,而是會永遠具有痛苦。

།གང་གི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དང་། བཟང་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་འཇུག་ པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་གནས་པ་ན་མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དགེ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་བག་ཆགས་ཇེ་བརྟས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཕྱིས་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་འབྲས་བུ་བདེ་ བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྔོན་ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་གནས་པ་ན་ལས་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་སྔར་ལས་དགེ་བ་བྱས་པ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཇེ་བརྟས་ཇེ་བརྟས་སུ་གྱུར་པས་མཇུག་ཏུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི། རྟག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཡང་ན་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། བར་འགའ་བདེ་བར་འགྱུར། བར་འགའ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་དུ་མར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། ། ཐོག་མར་ནི་མི་འཇིག་ཅིང་མཐར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་འོད་གསལ་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་མི འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་མེད་ལ།དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ན་ནི་སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བར་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་ལས་སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མི་འཇིག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་དེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལས་ནི་སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་ གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་ཡང་ན་ནི་རྟག་པར་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར།ཡང་ན་ནི་རྟག་པར་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕྲུལ་དགའ་ལ་སོགས་པའི་ ལྷའི་རིས་ནི་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་འོད་གསལ་བ་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་རག་ལུས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བཞིན་གྱི་མདོག་དང་ལུས་ལ་སོགས་པར་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་པ་མེད་ཅིང་མི་འཇིག་པའི་དངོས་པོ་ལ། འོད་གསལ་བ་ལས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་འཇིག་པ་མེད་པར་མཐར་འགྱུར་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་སྨོས་ཏེ།ཐོག་མར་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཐོག་མ་ནས་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཐ་མར་འོད་མི་གསལ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ སྔོན་འོད་གསལ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོ་འགགས་ནས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་ འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པས་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

關於’由於轉生惡趣和轉生善趣也是由於相續逐漸轉變的差別而獲得趣入’這句話,實際並非如此。先前在三惡趣中時所造作的不善業剎那滅盡后,之後所造作的善業習氣相續逐漸增長的差別,而後感受天人善趣的安樂果報; 先前住于天人之中時所造作的善業滅盡后,之後所造作的不善業習氣逐漸增長,最終在三惡趣中感受痛苦果報。 對於無常法是如此,若是常法,要麼永遠只感受痛苦,要麼永遠只感受快樂,不會有時快樂有時痛苦這樣多種狀態。 以’最初不滅且最終不變’的因相,也證成光明和不光明是剎那性的緣故,所以說’光明和不光明的生起,同樣應當是剎那性的’。 若最初無不滅不變,諸法是剎那性的話,則從先前光明轉變為後來不光明,從先前不光明轉變為後來光明是可能的。 爲了說明從常法的先前不光明轉變為後來光明在性相上是不可能的,所以說’光明不從如是安住中產生,因為生起依賴於心的緣故’。 從不滅不變的常法性相中,不可能從先前不光明轉變為後來光明的性相,要麼永遠不光明,要麼永遠光明。若從先前不光明轉變為後來光明,就是剎那性。 為什麼呢?化樂天等天眾從不光明轉變為光明是依賴於心,由心的因而生。因此,由於心是剎那性的緣故,應當了知由此所生的容顏、身色等果法也是剎那性。 爲了說明在不滅且不變的事物上,從光明轉變為不光明是不可能的,所以說’對於不光明,也因為最初無滅而最終轉變是不應理的’。 最初安住光明自性而後轉變為不光明自性,在最初無滅且常住的事物上,不可能從先前光明轉變為最後不光明。 因此,應當了知由於先前安住光明的事物滅盡後生起後來不光明的本性,所以諸法是剎那性。 關於’對於往生他處的輪迴也無有行走的緣故’這句話,以無有往生他處的輪迴中的行走這一因相,應當了知是剎那性。 如是,除了諸法以剎那性從一處轉至一處之外,並無所謂從一處轉至一處的行走,因此應當了知諸行是剎那性。

།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་གཞན་ དུ་འཕོ་ཞིང་ཕྱིན་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བ་བྱེད་པ་པོ་གང་ ཡང་མེད་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའང་འགྲོ་བ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ་ཡུལ་གཞན་དུ་བྱེད་གྲང་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་ན། འདུ་བྱེད་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ སྐྱེས་ནས་གདོང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་གྲང་ན་དེ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་བསྟན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་དུས་ན་གར་ཡང་མ་སོང་བས་འདུག་པ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་འདུ་བྱེད་གནས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་འདུ་བྱེད་ཉིད་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་ལ་འཕོ་བའི་རང་ བཞིན་མེད་པས་ན།འགྲོ་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་འདུག་པས་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་དུ་གཞན་དུ་སྤོས་ཤིང་འགྲོ་བར་བྱས་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་བས་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་གཞན་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་སྤོས་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་རྫས་གཞན་མེད་པར་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དཔྱད་དེ། འདི ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོས་ན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལ་དང་པོའི་ཕྱོགས་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་དེ་དེ་ན་གནས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ན། གནས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་འདི་ན་གནས་པ་དེས་བདག་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་ གནས་པ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།བདག་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་གནས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་སོང་ན། འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་རྟས་མི་ཁྱེར་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་རྟ་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་གནས་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་ན་རྟ་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་བསྐྱལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ།

爲了說明此義,說’諸行無有向他處遷移之相的所謂行走之作用’。諸行前剎那已滅,后剎那生起,以此方式遷移前往他處而已,除此之外,諸行從一處遷移至另一處的所謂行走之作用的能作者實體並不存在,此為其義。 爲了以理由說明除諸行剎那性外無有行走作者,故說’彼行走是已生或未生而往他處耶’。若彼行走令諸行遷移他處,則諸行是住相,而所謂行走之法生起后令諸行從一處遷移至另一處,抑或未生之行走令諸行從一處遷移至另一處呢?二者皆不應理。 為顯示第一種情況不應理,故說’若是已生,則行走時尚未去任何處,故住者不應有行走’。若謂已生之行走令住於一處之諸行遷移他處,則諸行本身是住性,諸行無有遷移之性,故行走生起時諸行尚未去任何處而住,則行走令諸行遷移他處而行走是不應理的。若諸行非住性而是往他處行走之性,則諸行自身往他處,除此之外不應有行走之其他實體。 為顯示第二種情況不應理,故說’若是未生,則不應說無行走而去’。如是,行走尚未生起而說諸行遷移他處是不應理的,因為無有行走不能令諸行遷移他處。 除彼諸行外無有行走作用之他實體,以其他理由亦可觀察,如是若行走令諸行遷移他處,則行走自身住於此處而令諸行遷移他處耶?抑或行走住於他處而令住於此處之諸行遷移他處耶?二者皆不應理。 為顯示第一種情況不應理,故說’若彼作用住于彼處而作諸行之作用,則住者不應往他處’。行走住於此處,自身住于彼處而令諸行往他處不應理,因為自身住于彼處未往他處,則諸行往他處是不應理的。譬如馬載人往他處,若馬自身住于彼處未往他處,則不應說騎在彼馬上之人已被送往他處。

།ཕྱོགས་གཉིས་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི། བྱེད་པ་མེད་པར་ཡུལ་གཞན དུ་མི་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པས་འདུ་བྱེད་འདི་ན་གནས་པ་འཕོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་འདི་ན་གནས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་པར་མི་རུང་བར་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤར་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་རྟས་ནུབ་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་པས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ལ་འགྲོ་ བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དམ།ཡང་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ། འགྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དམ། ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་སྤོད་ གྲང་ན།རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྔར་སྐྱེས་པས། འདུ་བྱེད་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་སྤོང་པར་བྱེད་ཅེས་བྱར་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པས་ན། འདུ་བྱེད་མེད་པ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོར་མེད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་ སྐྱེས་པས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་གསོར་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱར་ཡང་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པས་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་ཏེ་མེད་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེས། འདུ་བྱེད་ ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོད་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པས་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་གླང་གི་རྭ་གཡས་ གཡོན་གཉིས་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་དང་།འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མགོ་མཉམ་དུ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་འདུ་བྱེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོས་པ་མེད་དོ། །བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ དང་གཞན་དུ་གནས་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་ཀུན་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་པ་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིག་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་པས་ན། འདུ་བྱེད་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་མང་པོ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འཇིག་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ། རྒྱུ་མང་པོས་ཡུལ་ གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཆག་པ་བསམས་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ མའི་རྒྱུན་གྱིས་གོམ་པ་བོར་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའོ།

爲了說明第二方面不合理,所以說如果處在其他處所,則無作用就不能去往他處,因此不合理。如果說能去的在他處,而令此處的諸行遷移,即是說能去的在他處而令此處的諸行遷移到他處是不合理的。譬如在東方的馬不能運送在西方的人去往他處一樣,因此也是不合理的。 還應當如此觀察:能去的令諸行去往他處時,是先生諸行而後生能去令諸行去往他處呢?還是先生諸行而後生能去令諸行去往他處呢?還是諸行與能去二者同時生起而能去令諸行遷移呢?三種情況都不合理。 其中,若說先生能去而後生諸行遷移,則當能去生起時諸行尚未生起,對無有的諸行,能去無法令其遷往他處,如同提婆多生時,未生之子無法撫養一樣。 若說先生諸行而後生能去令諸行遷往他處,則諸行生起時能去尚未生起而無有,無有的能去不能令諸行遷往他處,譬如尚未生的馬不能運送人去往他處一樣。 諸行與能去二者同時生起,能去也不能令諸行遷往他處。譬如牛的左右角同時生起,彼此都不能作為對方生起的因,同樣地,若諸行與能去二者同時去往他處,能去二者都不能令諸行有絲毫遷移。 作用於彼處及他處的一切諸行中都不可得,意思是說,諸行以剎那性而生滅,除了后剎那去往他處外,並無其他所謂能去的異體。 爲了說明此義,所以說’因此諸行生於他處外別無去’,如上所說,除了諸行以剎那性相續不斷遷往他處外,並無其他所謂能去的異體,這就是其義。 為總結這些文句,所以說’因無彼故成剎那’,如是諸行中並無其他能令去往他處的能去,所以諸行成就剎那性,這就是其義。 ‘于無間生起他處為相的去中當知有多種因’,意思是說,以前剎那滅后剎那生的方式,諸行去往他處時,有多種因令其去往他處。 ‘也有依心而去’,意思是說,以心為因令諸行去往他處是存在的,譬如由於思維行走的心的力量,身等的剎那相續邁步而去往他處。

།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྲིད་པ་བར་མདོའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུ་ སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མའི་མངལ་དུ་འཕོ་བའོ།།འཕེན་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕེན་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མདའ་འཕེན་པའི་མིའི་དབང་གིས་མདའ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། ། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྟ་ལ་མི་ཞོན་ཏེ་རྟ་དང་མིར་འབྲེལ་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་མིའང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆུ་དང་གཟིངས་སུ་འབྲེལ་པས ཆུ་གང་དུ་ཕྱིན་པར་གཟིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྐྱོད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐྱོད་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་རླུང་གི་དབང་གིས་རྩཝ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་ བུའོ།།རང་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རླུང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདི་ལངས་པའི་རླུང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་། མེ་གྱེན་དུ་ འབར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་མཐོན་པོ་དག་ཏུ་མེ་ལྕེ་འབར་བས་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་།ཆུ་ཐུར་དུ་འབབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཤོང་ལ་སོགས་པ་ཐུར་དུ་བབ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐུས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ཁ་ ཅིག་ནི་མཐུས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་སྔགས་པ་དག་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨན་འཐུངས་པའམ། ལུས་ལ་བསྐུས་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྡོ་ཁབ་ལེན་ གྱི་མཐུས་ལྕགས་འགུལ་ཞིང་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའོ། །ས་བོན་ཅན་དང་། ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚད་མ་གང་གིས་དེ་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་མི་རུང བ་དང་།ཐ་མལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་སྔོན་ས་བོན་ཅན་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པར་ས་བོན་དང་ བཅས་པར་གྱུར་ན་ནི་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ས་བོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་མི་ སྲིད་པར་འགྱུར་རོ།

關於’由前業所牽引’這句話,由前業的因力推動諸行前往他處,例如中陰眾生由前業力轉生入母胎。 關於’由推動力而行’這句話,由推動力作為因使諸行前往他處,例如射箭人的力量使箭前往他處。 關於’由關聯而行’這句話,有些由關聯作為因使諸行前往他處,例如人騎馬時人馬相連而去他處,人也隨之前往他處;又如水與船相連,水往何處,船也隨之而去。 關於’由推移而行’這句話,由推移作為因使諸行前往他處,例如被風推動,草和樹葉等隨風力前往他處。 關於’由自性而行’這句話,由自性作為因使諸行前往他處,例如風的自性是直行,故升起的風顯現前往他處;火的自性是向上燃燒,故火焰顯現燃向高空;水的自性是向下流動,故流向低處等前往他處。 關於’由力而行’這句話,有些諸行由力作為因前往他處,例如咒師以咒力從一處去往另一處,或以服藥、塗藥之力使眾生前往他處,又如磁石之力使鐵移動並上升或直行,具神通的眾生以神通力從此處去往他處。 關於’由有種子和無種子的事物生起而知是剎那性’這句話,從前住于具煩惱種子時,由修習聖道之力,後生起無煩惱的事物,因此應知是剎那性。 若問以何量知其為剎那性?為此說’因不應住留且終極不可能’。諸事物若非剎那性而是常住性,則從前有種子后成無種子是不應理的,將永遠具有種子。若如是永遠具有種子,則如阿羅漢的諸蘊那樣,有餘涅槃中無種子的自性,以及無餘涅槃界中最後諸蘊也將不可能存在。

།དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་དང་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གནས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ སེམས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ས་བོན་ དང་བཅས་པའི་སེམས་སྔ་མ་འགགས་ནས།ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒྱུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་དང་ བཅས་པ་ལས་ས་བོན་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་།ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། རྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ན་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་དཔེར་ན་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་སྔར་ས་བོན་འགགས་ནས་ཕྱིས་གདོང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ས་བོན་མ་འགགས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྔར་ས་བོན་ཡོད་པར་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་ དངོས་པོར་འགྱུར་བར་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ངོས་པོ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འཇིགས་པར་རྟག་ཏུ་དེ་གཞན་དུ་གནས་ན་ནི་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ།རྟག་པ་ལ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དང་ས་བོན་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །རྟག་པ་ལ་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པར་ཁས་བླང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། རྟག་པ་ལ་ནི་སྔར་ས་བོན་ནས་ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེ་བ་མེད པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས།ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོའི་དུས་ན་ནི་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་མེད་ན་ཐ་མ་ཡང་མི་སྲིད་དེ་འདི་ལྟར་ཐ་མ་ཉིད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འགགས། ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་པར་གནས་ན་ནི། རྟག་ཏུ་ཡང་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོར་གནས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ ཏེ།ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིས་མེད་པར་གྱུར་པས་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཐ་མ་མི་སྲིད་པར་གྱུར་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་དག་སེམས་ལས་ཐམས་ཅད་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་སེར་པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་འབྱུང་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

爲了詳細說明這個道理,說道’由於有種子和無種子的事物生起的剎那是不應該安住的’。從先前安住于有種子轉為滅去之後,後來又生起其他具有煩惱種子的心,以及從先前安住于有種子轉為那個剎那滅去之後,後來生起無種子的事物剎那,這些都不是非剎那的常住事物,在常住事物上是不會如此生起的。 對此,爲了說明在常住事物上,從有種子的前心滅去後,有種子的後心生起是不合理的,所以說’在每個剎那中,若無因的變化而如是安住,則于其他時候就不應成為種子的事物’。如此,從有種子轉為有種子的生起,也是由有種子的前剎那滅去作為因而生起有種子的后剎那,然而對於常住不變的諸事物來說,並沒有前前剎那為因、後後剎那為果這樣的生起。 若非如此,則從有種子的前剎那滅去後也不應生起其他有種子的后剎那,因為將永遠只是安住于同一自性。就像種子生芽時,是先前種子滅去後才生起芽,若種子未滅則永遠不會生起芽一樣。 爲了說明常住諸事物不可能從先前安住于有種子轉變為後來無種子的事物,所以說’最後剎那無種子也是不合理的’。如果事物是常住的,不壞滅而永遠如是安住,則從先前有種子轉為獲得阿羅漢時最後剎那的無種子事物是不合理的,因為常住者不可能有有種子和無種子兩種狀態。 爲了說明常住者為何不可能從先前有種子轉為後來無種子的特徵,所以說’對於先前有種子者,不應承許最後剎那無種子’。因為種子是從有種子的剎那滅去後,在最後剎那生起無種子的剎那,而常住者沒有從前種子生起後者,所以不能承許凡夫時心和心所安住于有種子,最後阿羅漢蘊時成為無種子。 若無此,則最後也不可能存在,如此最後也不會生起。若有種子的剎那並非滅去,後來也非生起無種子的剎那,而是永遠常住,則將永遠安住于有種子的事物,後來也不會轉為無種子。 由於後來沒有無種子的事物,則所謂阿羅漢最後蘊也不可能存在。如此若最後蘊不可能存在,則說’阿羅漢最後蘊生起’也不會發生,因此阿羅漢等也將不復存在。 ‘影像生起的剎那應當了知是隨心而轉’,修習八解脫者,一切顯現為藍色、一切顯現為黃色等影像的生起也是由心的力量而生起,因此應了知是剎那性的。

།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ བརྙན་སྣང་བ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྣང་སྟེ།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་ལ་སེམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ ཡིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པ་ནི་གོང་དུ་སུན་ཕྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ཞིག་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་བོ། །འབྱུང་བ་ རྣམས་དང་དོན་དྲུག་ལ།།སྐད་ཅིག་མར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཏེ།དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །སྐམ་དང་སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཆུའི་ཁམས་ནི་སྐམ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས། གཡོ་ ཞིང་སྐྱེ་དང་འབྲི་བའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་ཁམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་དང་སྐྱེ་ཞིང་འབྲི་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །ས་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་ཆུ་དང་རླུང་ལས་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་ བརྗོད་དོ།།ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་རེག་པ་ཡང་མཚུངས་པས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དྲུག་ལས་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་བཞི་ནི། ཆུ་དང་ས་དང་རླུང་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་དག་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་སྐབས་སྐམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ།།འབྱུང་བ་ཤིང་ལ་རག་ལུས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེའི་ཁམས་སྐད་ཅིག་མར་འབྱུང་བ་ཡང་ཤིང་ལ་རག་ལུས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་ནི་ ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །འདྲི་ བ་ལ།ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདྲི་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དོན་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དོན་དྲུག་པོ་རྣམས་གཏན་ཚིགས་དང་ཚད་མ་གང་གི་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུ་ནི་སྐམ་ཞིང་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུའི་ཁམས་ནི་སྐམ་པ་དང་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟེང་ཀ་དང་། མཚོ་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་བགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་སྐམ་པར་དམིགས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལྟེང་ཀ་དང་མཚོ་ལ་སོགས་པ་དབྱར་ལྟ་བུ་ཆར་ཆུ་ཆེ་བའི་དུས་ན་ནི་ཆར་ཞག་དུ་མའི་སྔ་རོལ་ནས་བབ་ལ། ཆུ་ཉིད་གཅིག་གིས་ལྷུག་ཅེས་ཆེན་པོར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མ རེ་རེ་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྣང་བ་དང་།དགུན་དཔྱིད་ལ་སོགས་པ་ཆར་ཆུང་ཞིང་ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ལྷུག་ཅེས་མི་སྐམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་སྐམ་ཞིང་འབྲི་བས་ན་ཆུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

爲了明顯地說明這個道理,說’因為在每一剎那都是由心的力量而生起’這句話。在每一剎那中,黃色和藍色等影像的顯現,也是隨著瑜伽士的心如何如何思維而如是如是顯現。因為是由心的力量而顯現,而心也是剎那性的,所以應當了知從心所生的藍色等影像也是剎那性的。因為從剎那性的因不可能產生非剎那性的果,這一點如前已經破斥。如是以五偈頌成立內在諸行是剎那性的之後,現在以三偈頌成立外在諸行是剎那性的。 ‘對諸大種及六境,應當說是剎那性’,這是說,這些外在諸行,即地、水、火、風四大種,以及色、香、味、觸、聲和法處所攝色。其中法處所攝色是無表色,應當說這些都是剎那性的。 ‘干與生’這句中,四大種中的水界,以乾涸和生起的理由說是剎那性的。‘自性動,生與減故’這句中,風界以自性動搖及生滅的理由說是剎那性的。‘地從彼等生’這句中,地界以從水和風產生的理由說是剎那性的。 ‘色香味觸亦同彼’這句中,六境中的色、香、味、觸四者依於水、地、風,與它們是同一性質,所以如同地、水、風的情況,以乾涸和生起等理由說是剎那性的。 ‘大種依于木,漸大而可見’這句中,火界的剎那性生起也以依賴木材的理由說是剎那性的。聲音則以漸漸增大而被覺察的理由說是剎那性的。 ‘隨心’這句中,法處所攝色即無表色也應當以隨順心的理由了知是剎那性的。 ‘外境亦剎那’這句中,對於不承認剎那性的人們,以詢問的理由使知四大種和六境一切都是剎那性的。 若問’如何說’,是指四大種和六境以何種理由和量度說是剎那性的意思。‘水乾復生起’這句中,是說水界以乾涸和生起的理由說是剎那性的意思。 爲了說明這個道理,說’如池塘、湖泊等水漸漸生起和乾涸而被覺察’。池塘和湖泊等在夏季等降雨多的時候,雖然雨水在多日之前就降下,但水並非一下子顯現為巨大,而是每一剎那漸漸地顯得越來越大。在冬春等降雨少而日照炎熱等時候,也不是一天之內就突然乾涸,而是每一剎那漸漸地變小減少而乾涸,由此可見水是剎那性的。

།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་མི་ འབྱུང་བ་མེད་ན་ཕྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ཆུ་འདི་རྟག་པ་ཞིག་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྔ་མ་ནི་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་ནི་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། འབྲི་བའི་དུས་ན་ཡང་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་ འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཆེར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་ལ།དུས་གཅིག་ཏུ་ཆུང་ངུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པས་རྟག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཡང་ན་རྟག་པར་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར། ཡང་ན་རྟག་པར་ཆུང་ངུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། བར་འགའ་ཇེ་ཆེར་སྣང་ པ་དང་བར་འགའ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་སྣང་བ་གཉིས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།རླུང་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། འབྲི་བའི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་པ་ལ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ དངོས་པོ་ལ་ནི་གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་དེ།རྟག་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་ཡུལ་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།རླུང་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། །ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ལངས་ནས་ནུབ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྟག་པའི་དངོས་པོ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་བར་འགའ་སྐྱེ། བར་འགའ་འབྲི་བར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རླུང་འདི་དང་པོ་ཆུང་ངུར་ལངས་པ་ལས་ཕྱིས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་ལྡང་བ་དང་། དང་ པོར་ཆེན་པོར་ལངས་པ་ལས་ཕྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།ས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། འགྱུར་བ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། འགྱུར་བ་བཞིའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ལ་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལ་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་ས་སྐྱེས་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་ བྱའོ།།ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་ཇི་ལྟར་ས་སྐྱེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་དུ་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་ཆགས་ སོ།།དེ་ནས་འཁོར་ལོའི་རྒྱུན་ཙམ་གྱི་ཆར་བབ་ནས་ཆུའི་ཁམས་ཆགས་སོ། །དེ་ནས་རླུང་གིས་ཆུ་བསྐྱོད་པས་ཆུའི་དབུ་བ་ལས་རི་རབ་དང་། གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་ནི་ཆུ་དང་རླུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཆུ་དང་རླུང་ནི་སའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་དེའང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས།ཆུ་དང་རླུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པས། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྲས་ བུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པ་འབྱུང་བར་ནི་མི་སྲིད་པས་གོང་དུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ས་ལ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འདི་ལ་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པས་ན། སྐད་ ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

關於’如果每一剎那都不生起,則無後來差別變化的因,因此兩者都不合理’這句話:假如這水是常住的,每一剎那前者不滅而後者也不漸漸增長,在減少時也不漸漸變小,那麼一時顯現為大的因也沒有,一時顯現為小的因也沒有。如果是常住的話,要麼永遠只顯現為大,要麼永遠只顯現為小,不可能有時顯現為漸大,有時顯現為漸小這兩種情況。 關於’風也因為自性動搖、生起和減少’這句話:風也說為剎那性,是以自性動搖的因相、生起的因相和減少的因相來說明其為剎那性,這是其含義。 爲了廣說其義,關於’住時則無動搖,無行進已經證成’這句話:若非剎那性,而是以常住相安住的事物,則無從一處到另一處的自性,常住無行進已在前面證成。如何證成呢?除了諸法以剎那性趨向他處外,沒有任何事物從一處到另一處的行進,這已經證成。 風則不是這樣,從東方等處升起往西方等處行進,因此應知是剎那性。同樣,關於’因為安住故無生滅’這句話:常住的事物在一切時中都無生滅而安住,因此不會有時生起、有時減少。然而風不是這樣,最初微弱升起后漸漸增強,或最初強烈升起后漸漸減弱,因此應知是剎那性。 關於’地是從彼生起及因四種變化’這句話:說地為剎那性,是以從彼生起的因相和四種變化的因相來說明其為剎那性,這是其含義。 爲了說明’從彼生’這個詞指什麼,說道:‘彼’指水和風二者。‘彼’字指水和風二者,因為地從水和風二者所生,所以應知是剎那性。 爲了說明如何從水風二者生地,說道:‘成住是從具水風而生,因此是彼果’。最初世界形成時,首先由業力在虛空中形成風界。然後降下輪狀相續的雨,形成水界。之後風動水,從水泡形成須彌山和四大洲等,因此地是水風的果,水風是地的因。 由於是彼果,故也應知是剎那性,這是說:是水風的果,而水風二者已證成是剎那性,其果也應知是剎那性,因為從剎那性因中不可能生出非剎那性的常住果,這在前面已經證成。 關於’地有四種變化可見’這句話:此中觀察到與先前不同的色相、形狀等其他四種變化,因此應知是剎那性。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར། ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་དབང་གིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་དབང་གིས་ས་ གཞི་ཤིང་བལ་བཞིན་དུ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དག་འབྱུང་བ་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་གིས་ས་གཞི་ལྕགས་བསྲེགས་པ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་ པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ས་གཞི་གཅིག་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་རྨོ་བརྐོ་དང་ལག་བྱད་ཀྱིས་མ་ཕྱིན་པའི་དུས་ན་ནི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མི་འཁྲུངས་ལ། ས་དེ་ཉིད་ལས་རྨོ་བརྐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལག་བྱད་ཀྱིས་ཕྱིན་པའི་དུས་ན་ལོ་ཏོག་བཟང་ དུ་སྐྱེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ།འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འཇིག་པ་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོ་བ་དང་འཇོར་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་ཅིང་བརྐོ་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་ཁུང་དང་གཤོང་དུ་མི་གནས་པ་ལས་ འཇོར་གྱིས་བརྐོས་པ་དང་།ཁུང་བུ་དང་གཤོང་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །མེ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ཀྱང་ས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མེས་བསྲེགས་ན་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་གིས་བདས་ནས་མཐོ་བ་ལས་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུར་བཅུག་ན་གཤེར་བ་དང་། ཞིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སའི་དུས་ཀྱིས བྱས་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ།དུས་བཟང་པོའི་ཚེ་ལ་འབྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཟང་དུ་འཁྲུངས་པའི་གཞི་བྱེད་པ་ལས་དུས་ངན་པའི་ཚེ་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ངན་དུ་འཁྲུངས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དབྱར་གྱི་ཚེ་ན་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དགུན་ གྱི་དུས་ན་ནི་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ཞིང་འཁྱགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ན་སྔོན་དགོན་པར་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་གྲོང་དང་འགྲོ་བ་ལང་ལོང་དག་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྲོང་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་དགོན་པར་གྱུར་པ་དག་ སྣང་སྟེ་འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེའང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་དེ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པས་ན། ས་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་རིག་པར་བྱའོ། །ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་རྣམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྐམ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་ དང་།དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ཏེ། གྲུབ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ལུས་བསྲེགས་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་ལ་བརྟེན་པའི་ ཁ་དོག་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་བསྲེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་མེ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ན་མེ་ལ་ཡོད་པའི་ཁ་དོག་སེར་པོ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་མ་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་པ་ཉིད་དོ།

由於眾生業的差別,關於’由業所作’等,由於業力所作的緣故,大地會發生變化,如是在天界等處,由於天人善業的力量,大地如棉花般柔軟,而在地獄等處,由於地獄眾生不善業的差別力量,大地變成熾熱的燒鐵,以及有峽谷和荊棘等各種痛苦現象。 又如同一片土地,當衆生未經耕種和工具加工時不會生長莊稼,而當同一片土地經過耕種等工具加工后便能生長良好的莊稼,故為剎那性,這是第一種變化。 關於’由擊打等所作的毀壞’,由於錘子和鏟子等擊打和挖掘的緣故,土地也會發生變化,從前沒有洞穴和低窪處,經鏟子挖掘后變成洞穴和低窪處,這是第二種變化。 關於’由火等大種所作’,由火等大種的力量,土地也會發生變化,被火燒后變成藍色和紅色,被風吹后從高處變為低處,浸入水中后變得潮濕和破碎,這是第三種變化。 關於’由於轉至他時故為時所作’,土地會因時間而發生變化,在好時節時能作為生長良好穀物等的基礎,而在惡劣時節則成為生長劣質穀物等的因,在夏季能生長青綠的草等,而在冬季則變得灰白併成為冰凍等的自性,有些地方從前是荒野後來變成村莊和人來人往的地方,有些從前是村莊後來變成荒野,這是第四種變化。 關於’若無剎那剎那趣入之因則不應生’,如是這四種變化也是剎那生滅,常住之事物是不會有這四種變化的,不是那樣的,由於觀察到四種變化,應知土地也是剎那性的。 關於’色香味觸諸法由與地等相同故,應知亦如是為剎那’,色香味觸四境也與地水火風性質相同且為因所生的色法,這些都依託於四大種,由於四大種的乾燥、生長、自性動搖、從彼生起等四種變化的理由而成立為剎那性,若成立此理,則應知依託於此的色等也成立為剎那性。 譬如焚燒提婆達多的身體時,依託于提婆達多的色香等也必定被焚燒,如是若成立火為剎那性,則火中所具有的黃色和香等也必定成立為剎那性。

།མེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་འབྱུང་བ་ ཤིང་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མེ་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ཡང་མེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཤིང་ལ་རག་ལས་ཤིང་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དེ། ཤིང་ལ་ཇི་ལྟར་རག་ལས་ཤེ་ན། ཤིང་ཡོད་ན་ནི་མེ་འབྱུང་། ཤིང་མེད་ན་ནི་མེ་མི་འབྱུང་། ཤིང་ མང་དུ་བཅུག་ན་ནི་མེ་ཆེར་འབར།ཤིང་ཉུང་ངུ་བཅུག་ན་ནི་མེ་ཆུང་ངུ་འབར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །མེ་ཤིང་ལ་རག་ལས་པས་ན་རག་ལས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་འབྱུང་ལ་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་མེ་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཀྱང་། ཤིང་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་ཏེ། དང་པོ་ཤིང་གིས་མེ་བྱུང་ལ་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཞིང་གནས་པའི་ཤིང་དེ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཅི་ཙམ་དུ་མེས་ཤིང་བསྲེགས་ཏེ་མེ་འདས་ཤིང་མི་གནས་ཏེ། ཞིགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཤིང་ཡང་ཞིགས་ཤིང་མི གནས་ཏེ།དེ་བས་ན་མེ་དང་ཤིང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་མིན་ལ། མེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཤིང་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། མེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མར་ཤིང་མེད་པར་ཡང་ གནས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།ཤིང་ཚིག་པའི་ཚེ་ནི་གནས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེས་ཤིང་བསྲེགས་ན་ཤིང་ཟད་དེ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། མཇུག་ཏུ་མེ་ཡང་གནས་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤིང་ཚིག་སྟེ་ཟད་པ་དང་། མེ་ཡང་མི་གནས་ཏེ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པས་ན་མེ་སྐད་ཅིག་མར་ གྲུབ་བོ།།གལ་ཏེ་མེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཤིང་ཟད་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་མེ་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རིམ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། དེ་ནས་གདོད་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་ པའི་རིགས་ན།དེ་ལྟར་ནི་མ་བསྒྲུབས་ཀྱི་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གསུམ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། དེ་ནས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཞི་ལ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་གདོད་མེ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་ཅེས་རྒོལ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བ་ལ་བདེ་བར་ཁ་ དོག་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་དེ།མེ་ནི་ཕྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་བཅད་སྦྱར་བ་ལ་མི་བདེ་བས་ཚིགས་བཅད་སྦྱར་བ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དོན་བཞི་སྔར་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། མེ་ཕྱིས་སྐད་ཅིག་མར་ བསྒྲུབས་ཏེ་བཤད་དོ།།ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ཕྱིས་སྒྲ་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན། ཕྱིས་ཀྱང་སྒྲ་འབྱུང་བར་སྣང་བས་སྒྲ་ རྟག་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།།དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དུས་གཞན་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་ཞིང་གྲག་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་དང་པོ་ཆེར་གྲག་པ་ལས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆེར་གྲག་པ་འགགས་ནས། དེ་བས་ཆུང་ངུ་གྲག་གོ། །དེ་ནས་དེའང་འགགས་ནས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ལ་མི་གྲག་པར་གྱུར་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲ་ རྟག་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཇེ་ཆུང་ངུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི། སྒྲ་དེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་ ནས་མཇུག་ཏུ་མི་གྲག་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

關於’火也是剎那的元素,依賴於木材’這句話,說火是剎那性的,是因為火這個大元素依賴木材而生起的道理而說是剎那性的。如何依賴木材呢?有木材則火生起,無木材則火不生;放入大量木材則火焰大盛,放入少量木材則火焰微弱,因此應知是剎那性的。 因為火依賴木材,爲了說明這種依賴的道理,‘火生起時與火同時生起的木材也不會持續’這句話的意思是:有些人雖然承認火是剎那性的,但不承認木材是剎那性的,這是要破斥的。最初木材生起火,與火同時相關而存在的木材,隨著火焰燃燒木材而逝去不住,木材也隨之損壞不住,因此火與木材既不是同時存在,木材也如火一樣是無常的。 如果有人認為木材是無常的而火是常住的,爲了說明這種想法不合理,‘最後沒有木材也不可能存在,當木材燒盡時就不能存在’這句話的意思是:火燒盡木材后木材耗盡不存在時,最後火也不能繼續存在,木材燒盡后,火也不住而消失,因此證明火是剎那性的。 如果火是常住的話,在木材耗盡之後火也應該顯現才對。他人質疑說:應該先依次證明地水火風四大元素是剎那性的,然後才證明色香味觸是剎那性的才對,但現在並非如此,而是先證明地水風三者是剎那性的,然後證明色等四境是剎那性的,最後才證明火是剎那性的這種論證方式。 對此回答說’頌文安排上色等先說,火則后說’,因為頌文編排不便,爲了使頌文編排順暢,所以先證明色等四境是剎那性的,後來才證明火是剎那性的而作如是安排。 有人說聲音是常住的不是無常的,認為如果聲音是每一剎那都在滅而生的話,鈴鐺等的聲音一生即滅,之後就不應該有聲音產生,但是之後仍有聲音顯現,所以聲音是常住的。 爲了說明這種觀點不合理,‘其他時候所感知的聲音也應知是剎那性的,因為可以感知到它逐漸變小的緣故’這句話的意思是:鈴鐺等的聲音在其他時候出現並且能聽到的也應知是剎那性的。為什麼呢?因為鈴鐺的聲音最初響亮,之後響亮的聲音消失,變得較小,然後那個也消失,逐漸變小最後不可聞,因此應知是剎那性的。 爲了說明聲音若是常住會有過失,‘若無剎那性,則不應觀察到每一剎那都在逐漸變小’這句話的意思是:如果鈴鐺等的聲音不是剎那性而是常住的話,這個聲音就不會逐漸變小最後消失,而會一直都能聽到,這就有過失,這就是其中的含義。

།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་བྱ་སྟེ།དེའང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྡོམ་པ་དེ་གསུམ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པས་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དྲི་བ་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་འདི་ནི་འདོད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ།།ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པར་འདོད་ཅེ་ན། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཏུ་འཆི་བར་སྣང་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཇུག་ཏུ་ཆག་པར་སྣང་བས་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་མི་འདོད་པ་དྲིས་ནས་དྲིས་པའི་ལན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱོད་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན།ཁྱེད་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་མི་རྟག་པར་འདོད་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་རྟག་པར་མི་རིག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཇུག་ཏུ་འཆི་བ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆག་པར་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མཐོང་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མར་བདག་ཅག འདོད་ན།དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་རྟག་ཅིང་འཇིག་པར་མི་རིག་ཅིང་མ་མཐོང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མ་མཐོང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་ འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པའི་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་མི་གཡོ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་མི་རིག་ན་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། གང་དང་གང་སྐད་ཅིག་མར་མི་རིག་པར་ དེ་དང་དེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་ན་ཞི་མར་མེ་དང་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དང་མུ་སྟེགས་པ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་མར་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རླུང་གིས་བསྐྱེད་དེ་མི་གཡོ་བའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ རིག་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་བཞིན་དུ་ཕྱིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་ནི་སྔོན་ཆེ་ཞིང་ ཁ་དོག་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་དེ་དག་མི་སྣང་གི་།མར་མེ་ཆུང་ཞིང་མི་གསལ་བར་གྱུར་ནས། ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་བའི་མཇུག་ཏུ་མར་མེ་དེ་ཉིད་ཤི་ནས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན དག་ནི་ལོ་དང་ཟླ་བར་བཞག་ན་ཡང་།ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲིའོ།

法處所攝色也隨心而轉故是剎那,如前所說。法處即是無表色,其中包括別解脫戒、靜慮戒及無漏戒三種。此三種戒隨心而轉且從心因而生,由於心是剎那性的,故其果報所生的無表色也是剎那性的。如前已證成,從心所生的諸法皆是剎那性。 從問難中也可證成諸行皆是剎那性。外道和世間人雖承認諸行無常,但不承認是剎那性。他們如何承認無常呢?他們說:內在諸行最終顯現死亡,瓶等外在諸行最終顯現破壞,故是無常。 對於如此承認無常而不承認剎那性的人,應當詢問他們為何不承認剎那性,通過他們無法回答的理由也可證成諸行是剎那性的。 對於承認無常而不承認剎那性的人,應當如此詢問:‘你承認無常,為何不承認諸行是剎那性的?’ 若他們回答說’不能在每一剎那中見到無常’,當他們如此回答時,他們會說:‘我們見到諸行最終死亡,瓶等最終破壞,所以承認無常。同樣,如果見到諸行在每一剎那中滅去,我們就會承認剎那性。但因為沒有見到每一剎那都無常和滅去,所以不承認剎那性。’ 對此應當如此詢問:對於那些說因為沒有見到每一剎那都滅去所以不承認剎那性的人,應當這樣問:‘對於已成立為剎那性的燈火等,在不動時也不見其剎那性,那為何承認其剎那性?‘意思是說,如果凡是不見其剎那性的就不承認其剎那性,那麼對於靜止的燈火和水流等,佛教徒和外道都承認其為剎那性,雖然它們是剎那性的,但當燈火和水等不被風吹動而靜止時也不見其剎那性,為何又承認它們是剎那性呢? 若他們回答說’因為後來不見如先前那樣’,對此也應當如此詢問:若他們說燈火先前大而明亮,後來不見如此,而是變得小而不明,漸漸變小最後燈火消失不見,所以是剎那性。對此,除此之外的瓶等其他諸行,即使放置年月,也不見漸漸變小,所以不承認是剎那性。對此也應當詢問。

།ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱིས་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དང་པོ་ སྣང་ལ།ཕྱིས་མི་སྣང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ལ། མྱུ་གུ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་པོ་སྣང་ལ། བར་དུ་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ནས། ཕྱིས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་དྲི་བར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་མཚན་ཉིད་མི་ འདྲ་སྟེ།མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་འབྱུང་ཞིང་། ཚ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་ཕྱིས་ཞིག་ཅིང་སྲ་བ་དང་། ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་ མ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་གཞན་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་ནི་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་སྐད ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ལ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ནས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གིས་ཆོད་དེ། ཕྱིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མར་མེ་ནི་ཚ་བ་ དང་།གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཡིན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་ནི་སྲ་བ་དང་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འདུ་བྱེད། སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེར་རུང་གི་།མཐུན་པ་གཅིག་གི་ དཔེར་མཐུན་པ་གཅིག་སྟོན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་དེའི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ལ་མར་མེ་དང་། བ་ལང་ལ་བ་ལང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་འགའ་ཞིག་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་ན། དེ་ལ་རང་བཞིན་ མི་གཅིག་པའི་དཔེ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ།དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཚ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ། དེ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མེ་དཔེར་གཞག་སྟེ། ཚ་བ་ཁྱད་མེད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བ་མེན་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཔེར་ན་བ་ལང་གཞག་སྟེ། བ་མེན་ནི་དཔེར་ན་བ་ལང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་དཔེར་ གཞག་གོ།།རང་བཞིན་གཅིག་པ་ནི་དཔེར་གཞག་པར་མི་རིགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་དང་མར་མེ་འདྲའོ། །བ་ལང་དང་བ་ལང་འདྲའོ་ཞེས་དཔེར་མི་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ།

如果問道應當如何提問,為此,那麼為什麼不認為諸行也是如此呢?說道:如是最初顯現,後來不顯現的諸法被認為是剎那性的,而芽、房屋、瓶子等最初顯現,中間形狀和顏色等轉變為他相,後來變得不顯現,為什麼不承認是剎那性呢?應當如此提問。 假如有人說:燈火等與其他諸行因為相互特徵不同的緣故。對此,如是詢問時,假如其他人這樣說:燈火與瓶子等其他諸行特徵不同,即燈火是以剎那性方式生起,具有熱性和發光的特徵,而瓶子等是在某時後來毀壞,具有堅硬和可盛水的特徵,因為特徵不同的緣故,燈火是剎那性的,其他諸行不是剎那性的。對此也應當如此宣說。 如何宣說呢?為此,說道:特徵不相同有兩種:本性不相同和執行不相同。其中諸行相互不相同有兩種:本性不相同和執行不相同。其中本性不相同如火的本性是熱性,水的本性是濕性。執行不相同即燈火等於每一剎那生滅,而瓶子等其他諸行是生起后經過一定時間間隔而後毀滅的執行方式。 其中如果承認本性不相同,則為此譬喻合理。即如果承認燈火是熱性和明亮的本性,而其他瓶子等諸行是堅硬和可盛水的本性,因為本性不相同,如是則燈火剎那性可以作為諸行剎那性的譬喻,但作為相同性的譬喻則不合理。 爲了說明此義,說道:彼之本性不是彼之譬喻,如同燈火對燈火,牛對牛一樣。即如此,若要成立某一諸行是常或無常,則應以與其本性不同的他法為譬喻,例如成立日光是熱性時,以與其本性相同的火為譬喻,說’熱性無別故’,成立野牛時以牛為譬喻,說’野牛如牛’而立為譬喻。 本性相同者不應立為譬喻,例如不立’燈火如燈火’,‘牛如牛’為譬喻一樣。

།དེ་སྟེ་འཇུག་པ་མི་མཐུན་ན་ཡང་དེ་བས་ན་དཔེར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མར་མེ་དེ་ལས་གཞན་པ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པའི་འཇུག་པ་མི་མཐུན་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེར་མར་མེ་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་ཏེ། བུམ་པ་སྐད་ཅིག་མ ཡིན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་ཏེ།དེ་བས་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མར་གྲགས་པ་དེས་དཔེར་བྱས་ནས། བུམ་པ་སྐད་ཅིག་མར་མ་གྲགས་པར་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲིས་ཏེ། བཞོན་པ་འདུག་ལ་ཞོན་པ་འགྲོ་བར་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྟ་ལ་མི་ཞོན་པ་རྟ་ནི་ཡུལ་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་འདུག་ལ། དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འདོད་དམ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་བཞོན་པ རྟ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་ན་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་བཞོན་པ་རྟ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། སྐད་ ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་ཟེར་ཏེ།རྟ་ལ་མི་ཞོན་ལ་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན། རྟ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི། མི་བཞིན་དུ་རྟས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ འདུག་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་རྟས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ན་ནི་ དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་མི་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ནི་རྟག་པར་འདུག་ན། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་མི་རུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྟག་ ན་ནི།དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ལ་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་ཡང་སྙིང་པོ་ནི་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། མར་མེ་ནི་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཤིང་འབར་ལ་མར་མེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་ཞིང་འཇིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་སྙིང་པོ་མི་འཇིག་ཅིང་རྟག་པར་གནས་པས་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་གནས་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བའི་དབང་པོ་ནི་མི་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་ཞིང་ལན་གླན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལན་གླན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྙིང་པོ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒྱུན་དུ་འགྱུར་ ཞིང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་མར་མེའི་མེ་ལྕེས་སྙིང་པོ་བསྲེགས་ནས། མར་མེའི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འདས་ཤིང་ཞིགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྙིང་པོ་བསྲེགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཞིག་ནས་གཞན་དུ་གྱུར་བས་ན། མར་མེ་ནི་ཞིག་གི་།སྙིང་པོ་ ནི་མ་ཞིག་སྟེ།ཕྱི་ན་གནས་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། དེའི་གནས་དབང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་རོ།

如果說入法不相應,則以比喻說明。假如說除了燈以外,瓶等諸行生滅的入法不相應,因此以瓶等為喻而立燈為例。如是,燈在世間中衆所周知是剎那性的,瓶雖是剎那性的但在世間中並不為人所知是剎那性的。因此以衆所周知是剎那性的燈為喻,來證明不為人所知是剎那性的瓶是剎那性的。 對此有如是問:‘是否認為所乘停住而騎者前行?‘對於承認無常而不承認剎那性的那些人也應當如是問:‘你們這些不承認剎那性的人,是否認為馬匹未去任何地方而停住,騎在其上的人卻去往他處?’ 如果所乘之馬未去他處,則騎在其上的人必定也不會去往他處。如果人去往他處,則所乘之馬必定也會去往他處。 若說’不如是承認’,當如是問時,不承認剎那性者如是說:‘騎馬之人去往他處時,不承認馬未去他處,而是承認馬如同人一樣也去往他處。‘對此也應當如是問。 應當如何問呢?因此說’眼等住于停止狀態而識相續流轉是不應理的’。譬如騎馬之人去往他處時馬也去往他處一樣,如果承認住于眼等諸根的諸識是剎那性的,則其所依處眼等五根也必定成為剎那性的。 如果眼等諸根是常住的,則住于其上的諸識以剎那相續而相續流轉是不應理的。因為如果眼等諸根是常住的,則住于其上的識也應成為常住。如果識是無常的,則諸根也應成為無常的。 如果有人說’燈芯停住而相續流轉,但芯是住于原處的’,對此也應當如是問。 如果不承認剎那性者如是說:‘燈住于燈芯而燃燒,燈本身雖相續流轉毀滅,但其芯不滅而常住,此為所見。同樣,識住于眼等諸根,識雖毀滅相續流轉,但諸根不滅而相續安住。‘對此也應當如是問答。 應當如何答覆呢?因此說’芯于每一剎那相續變化而生,故未見。‘如是,只要燈焰燃燒燈芯,燈的相續于每一剎那過去毀滅時,被燃燒的芯也于每一剎那毀滅而轉變為他物,因此燈是毀滅的,芯並非不毀滅,未見其後來仍住,同樣,如果識是剎那性的,則其所依處諸根也成為剎那性的。

།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་མ་ གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། གལ་ཏེ་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་ཤིང་མ་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ན།འདི་སྐད་དུ་ལན་གླན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལན་གླན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་འདྲ་བའི་རྒྱུད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ བས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་མི་རྟག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་བྱེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་ མ་ཡིན་ཡང་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་ན། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན། དེ་དག་གིས་སྐད་ཅིག་མར་མ་ཤེས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་ གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་དག་སྐྱེ་སྟེ། གཅིག་ ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྔ་མ་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་སྐྱེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་གི་།སྔ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་བདག་གིས་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཕྱིན་ཅི ལོག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེས་པས་སྔ་མ་མ་ཡིན་ཡང་སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ རྟག་ཏུ་གནས་པས་ཕྱིས་མཐོང་བའི་དུས་ན་ཡང་།སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ནི། དེས་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མཐོང་བས་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན།རྣམ་པར་བྱང་བ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་མཇུག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲིས་པ་ལས་ལན་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །གང་ཞེ་ན། མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མི་རྟག་ པའི་དོན་དུ་བསྟན་ལ།སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དོན་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ།

如果有人這樣說:‘如果諸行是剎那性的,為什麼像燈火等一樣,不能成立為剎那性?‘對於這樣的問題, 如果不承認剎那性的人們這樣問道:如果像燈火是剎那性一樣,瓶子等其他諸行也是剎那性的話,為什麼像燈火在世間中被公認為剎那性一樣,瓶子等其他諸行在世間中不被承認且不成立為剎那性呢?對此應當如此回答。 如何回答呢?因此說:‘由於顛倒的事物而產生相似的相續,所以人們不知道它們是剎那性的。’ 雖然瓶子等事物是無常的,但由於對不凈起凈想、對無常起常想的顛倒所生的事物,以及由於作為因的緣故,雖然不是剎那性,但會產生常想。 怎麼說呢?由於剎那相續而生起,后剎那的色、形等與前剎那完全相似地相續生起,所以人們不知道它們是剎那性的。爲了明顯說明這個道理, 所以說:‘雖然有從一個轉變為另一個的情況,但會產生『這就是那個』的顛倒想。‘也就是說,由於諸行以剎那相續而生起,前前剎那滅去,後後其他剎那生起, 雖然有從一個到另一個轉變的差別,但因為生起的後後剎那都與前者完全相似,所以不了知是剎那性,反而產生了’我現在看到的就是之前所見到的’這樣的顛倒認識。 若不是這樣的話,‘對無常起常想的顛倒也將不存在’這句話的意思是: 如果諸行是剎那性的,而不是因為後後剎那都與前者相似而生起,從而產生’雖然不是前者但認為看到了前者’的顛倒認識,而是諸法恒常安住,那麼在後來看見時也就是看見前者本身, 這樣的話,由於見到諸法的無顛倒性,就不會有將不凈執為凈、將無常執為常的顛倒。若無此顛倒,煩惱也將不存在, 那麼何來清凈呢?從這個問題也可以證成一切諸行都是剎那性的。如果眾生沒有顛倒,由於無顛倒就不會有貪等煩惱。為什麼呢?因為一切煩惱都從顛倒而生。 這樣的話,如果沒有煩惱,眾生就會自然解脫,那麼最終的清凈和涅槃又從何而有呢?涅槃也將不存在。但事實並非如此,而是先有煩惱后得涅槃。因此,從無法回答的角度也證成了一切諸行都是剎那性的。 由於已經證成補特伽羅無我,所以關於無我的分別有十二偈頌。關於法的四種道理中已經說明了一切有為法無常的意義,這又分為兩種。是哪兩種呢?既說明了無有的意義是無常的意義,也說明了剎那壞滅的意義是無常的意義。

།ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས། གང་ཟག་ ལ་ཡང་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་བོ།།གོང་དུ་སྐད་ཅིག་མར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་གང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དེས་བདག་མེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྐབས་སུ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་མོད་ཀྱི། མུ་སྟེགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་དང་། བྱེད་པ་ པོ་དང་།ལྟ་བ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་སྒྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ་མེད་ཅེས་བྱ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས། གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད་པ་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ གང་ཟག་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་ གསུངས་ལ།རང་གི་སྡེ་པ་ལས་ཀྱང་། ཨ་སམ་བི་ཏི་པ་དག་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཡང་འདོད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་འདོད་ན། ཁྱེད་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དམ། མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིའོ། །སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ལ་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བཏགས་པར་ཡོད་པར བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་གོ། །རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་། རང་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་གཅིག་ སྟེ།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་བཏགས་པ་དང་། མིང་ཙམ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་ལ། རྫས་དང་རང་བཞིན་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གང་ཟག་གི་སྒྲ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚིག་གི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དྲང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།གང་ཟག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཅག་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་ན་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་ཡོད་པར་མི་སྨྲ་བ། ཡང་ན་ནི་གང་ཟག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་མེད་པར་མི་སྨྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་བཏགས་པར་ནི་ཡོད་པར་ཡང་སྨྲ་ལ། རྫས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆང་པར་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། ལན་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པར བཟུང་ན་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་དང་མེད་པའི་ཉེས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་ཡོད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཆད་པ་མ་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཉེས་པས་ཀྱང་མི་གོས། མེད་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་མ་བཟུང་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ན་ཉེས་པས་ཇི་ལྟར་གོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །དེའང་རྫས་སུ་མེད་པར ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་དེ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ།།དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ།

現在廣泛闡述一切法無我所說的法門的意義。通過十二偈頌證成一切法無我的方式,也證成補特伽羅無我。雖然在前文通過剎那性的論述,由於凡是剎那性的就是無我,因此已經證成了無我,但是外道和世間人錯誤地執著認為有離蘊之外的我、作者、見者、受者、力者、主宰等,爲了使他們遠離這些顛倒見,所以還要用其他理由來證成補特伽羅無我。 關於’補特伽羅是有還是無’這一問題,主張有我和補特伽羅的人們,對於認為補特伽羅無自性的人這樣問道:世尊也說過凡夫補特伽羅、預流果補特伽羅、一來果補特伽羅、不還果補特伽羅、阿羅漢補特伽羅、菩薩補特伽羅,以及’一補特伽羅出現於世間時,能利益安樂一切世間,即如來補特伽羅’。而且在自部中,犢子部也認為有一個既非與蘊一體也非與蘊相異的、實有但不可言說的補特伽羅。外道和世間人也認為有我和補特伽羅。那麼你們這些主張補特伽羅不存在的人,這個所謂的補特伽羅,你們認為是有還是無?請說。 ‘說’是指對於這樣的提問,無補特伽羅論者回答說’唯是假立而有’的意思。‘假立’、‘僅是言說’、‘僅是世俗’、‘僅是名稱’這些是同義詞。‘實有’也與’有自性’、‘勝義有’是同義。補特伽羅是假立、僅是名稱、僅是世俗施設而有,但不是實有、自性有,所以說是無。因此《聖無盡慧經》中也廣說:‘如來說這一切補特伽羅之名,都是爲了引導眾生而施設的世俗言說處’等等。 主張有補特伽羅的人說:你們這些主張補特伽羅不存在的人,要麼應該執持補特伽羅存在的立場而不說補特伽羅存在,要麼應該執持補特伽羅不存在的立場而不說補特伽羅不存在,為什麼說是假立有而實體無呢?為什麼不作出一邊的決定?答覆說,如果不執持一邊,就不會落入有的過失和無的過失。如果只執持有的立場,就會染上有的過失;如果只執持無的立場,就會染上無的過失。如果不執持單一邊,就不會染上有的過失,也不會染上無的過失,所以不執持一邊。至於執持一邊會有什麼過失,後面會解釋。 如果問:‘如何了知實體無?‘這是有補特伽羅論者這樣問:補特伽羅如何顯現為實體無、無自性?爲了說明這個理由,所以說’因為不可得’。

།ཀཱ་རི་ཀཱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་ བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་འདི་ དག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་སྟེ།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་གང་ཟག་ནི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་དམིགས་ཤིང་མ་མཐོང་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མས་མ་བཅད་པས་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་ནི་བློས་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་ དུ་རྒོལ་ཏེ།གང་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མིག་གིས་མི་མཐོང་ལ་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་བློས་རིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། མིག་གིས་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བློས་རིག་ཅིང་བཅད་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་དེ་གཞན་དག་གིས་ མ་རིག་མ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།བདག་ཅག་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་ནི་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་དང་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དག་གཅིག་གིས་རིག་ཅིང་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་བློས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་ པའི་ཕྱིར།གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་དམིགས་སུ་རུང་བ་འཇུག་གི་ཚད་མས་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་ རྫས་སུ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ན།མདོ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་མི་སྩོལ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ གང་ཟག་ལ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན།ཇི་ལྟར་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་དེ་རུ་ དམིགས་ཀྱང་རྫས་སུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་རྫས་ སུ་མེད་བཞིན་དུ།དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་གང་ཟག་དམིགས་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡང་། གང་ཟག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ ལ་དགོངས་ཏེ་བདག་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་བདག་ཏུ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བས་དྲིས་པ། གང་ཟག་འདི་ཡོད་པ་ལས་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

爲了解釋該偈頌的意義,說’它如同色等,不能被觀察為實體’。關於此,證明諸事物實體存在的量有二種:現量和比量。 如是從色法乃至諸法,由於這些法存在,故為眼根和眼識等所觀察並現見,為現量所決定。而補特伽羅則不為任何根識所觀察和見到,不為現量所決定,因此補特伽羅不是實體存在。 ‘觀察’即是心識了知。對此,說補特伽羅論者們並非不能以心識了知補特伽羅,而說補特伽羅不可觀察,補特伽羅論者們如是爭辯: 不能說’唯有眼見者才是實體存在,其他非實體存在’。因為有些雖不能眼見卻實體存在且可為心識所了知,如心和心所法等。 同樣,‘觀察’一詞不僅指眼見,也指意識了知’此是如此’並作出判斷。因此,即使補特伽羅不為他人所見所觀察, 我等補特伽羅論者的心識並非不能觀察和了知補特伽羅,補特伽羅確實為一者所了知和觀察。如是,由於補特伽羅為心識現見,為現量所決定, 故說補特伽羅實體存在。爲了以隨理量證明補特伽羅可被觀察,世尊亦說’於此生中觀察並假立為我’,那麼如何是可觀察的呢? 若補特伽羅無實體而可觀察,則諸經中世尊不應說眾生於此生中觀察補特伽羅、假立補特伽羅。然而事實並非如此,世尊確實說 眾生於此生中觀察並假立補特伽羅,那麼怎麼能說補特伽羅不可觀察呢?其中’觀察’是指心識見到的意思。‘假立’是指言說的意思。 雖然如此觀察,但不能成為實體的觀察。為什麼呢?因為顛倒的緣故。雖然補特伽羅論者們觀察補特伽羅,但他們所觀察和見到的並非來自補特伽羅實體存在,而是在補特伽羅無實體的情況下 他們觀察和見到,因此他們對補特伽羅的觀察是顛倒的。世尊在經中說’於此生中觀察並假立為我’,這並非是基於補特伽羅確實實體存在而說觀察我, 而是基於眾生在無我的情況下視為有我、觀察為我這種顛倒見解而說’於此生中觀察並假立為我’。 若問’此如何可知’,即補特伽羅論者問:如何顯示不是因為補特伽羅存在而觀察並假立為補特伽羅,而是顛倒地觀察補特伽羅? 答曰’因為煩惱的緣故’,由於補特伽羅見和我見是煩惱的本質,故顯然是顛倒的。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་གང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་ང་དང་ངའི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས་ང་དང་ངའི་ཞེས་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་འོས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གང་དང་གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟག་པ་དང་གཙང་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་དང་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དེ། དཔེར་ན་མི་ རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རིག་ཅེ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམས་འདྲི་བ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེས་འདྲིའོ། །ལན་དུ། ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས། ཉོན་མོངས་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀཱ་རི་ཀཱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ འདིའི་རྒྱུ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ང་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ སུ་ལྟ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་རྒོལ་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། བཏགས་པ་ཡང་གཞི་མེད་པར་འདོགས་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བུམ་པ་མེད་པར་ འདོགས་མི་སྲིད་ཀྱི།བུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་ཞེས་འདོགས་པ་དང་འདྲ་བར། གང་ཟག་འདི་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདོགས་ཤེ་ན། ལན་དུ་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་འདི་ཡང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་།དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ངའམ་བདག་གི་ཞེས་ལྟ་ཞིང་འདོགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ལན་གླན་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་དྲིས་པ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ།གང་ཟག་དུ་གདགས་པ་དེ་ལས་གང་ཟག་གཅིག་ཅེས་དྲིའམ། དེ་སྟེ་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཏུ་གཅིག་ སྟེ།ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་ཡིན། གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གདགས་ ཞེས་འདྲིའོ།།སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་པས་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཞེས་ ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ།ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ།

關於這個問題,煩惱有六種:貪慾、嗔恚、我慢、無明、見解和懷疑這六種。其中,對於人我見是屬於哪種煩惱的本質呢?為此說道:‘此煩惱是薩迦耶見煩惱的特徵,即所謂我和我所。‘在六種煩惱中,這種執著我和我所的見解煩惱是薩迦耶見煩惱的特徵。 如果說人我論者們認為:‘雖然人我見是煩惱的特徵,但不是顛倒的特徵。‘爲了說明這種觀點的不合理,所以說:‘非顛倒不應成為煩惱。‘凡是煩惱的地方,那裡就有顛倒,比如執著常和凈。凡是沒有煩惱的地方,那裡就沒有顛倒,比如執著無常和不凈。 因此,如果執著我和補特伽羅成為煩惱的本質,就不應該成為非顛倒,必定會成為顛倒。當問到’如何知道這是煩惱’時,這是我論者和補特伽羅論者的提問,即在詢問薩迦耶見怎麼顯然是煩惱的本質。 作為回答,頌中說:‘因煩惱之故。‘爲了解釋這個頌義,說道:‘如是從此因生起貪等煩惱。‘即如此從我見和我執生起貪慾、嗔恚、愚癡等煩惱。因此,由於我見是煩惱的因,所以薩迦耶見顯然是煩惱的本質。 補特伽羅實有論者們這樣爭辯說:‘如果說補特伽羅不是實有而是假立的話,假立也不可能無基礎而安立,比如不能在沒有瓶子的情況下安立瓶子的概念,而是依靠瓶子而安立瓶子的概念。同樣,這個補特伽羅是依靠什麼而安立的呢?’ 回答說:這個補特伽羅的假立並非依靠實有的補特伽羅而安立,僅僅是依靠五取蘊而安立。因此經中也說:‘無論是沙門還是婆羅門,或任何人,凡是安立我或我所的,都只是對五取蘊見為我或我所而安立。’ 在如此回答之後,他人又問:‘對於色等事物,是將補特伽羅安立為一體呢?還是說有差別?‘這是說,你們這些主張無我的人們,將補特伽羅安立於從色蘊到識蘊的五蘊之上時,五蘊和補特伽羅是一體,即五蘊是什麼補特伽羅也是什麼,補特伽羅是什麼五蘊也是什麼,是以同一本質而將補特伽羅安立於五蘊之上呢?還是說五蘊和補特伽羅是差別的,即在五蘊之外另有補特伽羅而安立於五蘊之上呢? ‘說’是指無我論者們的回答。‘不說一體和差別,因為那個的緣故’,這是說,因為如前所說,補特伽羅僅僅是假立而無實體,所以不說補特伽羅和五蘊是一體,也不說五蘊就是我。

།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཏུ་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདྲི་བའི་ཚིག་སྟེ། ཁྱེད་ ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་གང་ཟག་ཏུ་གཅིག་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ལ།ཐ་དད་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱོན་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་སྨྲས་ན་ཡང་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་ ཐ་དད་ཅེས་སྨྲས་ན་ཡང་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉེས་པ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་གཅིག་པར་ཡང་མི་སྨྲ། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱོན་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་རྫས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ དང་གང་ཟག་གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བདག་གཅིག་པར་གྱུར་ ན།ཕུང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་བོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་ཡོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར་ན།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་རྫས་དང་རང་བཞིན་གྲུབ་ པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ན། གང་ཟག་གི་ཕུང་པོ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ཉིད་གང་ཟག་ གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མ་བརྗོད་ལ།ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ལ། དོན་དུ་ན་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་མེད། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན། གལ་ཏེ་གཞན་དག་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་གམ་ཞེས་འདྲི་ན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་མི་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ ཐ་དད་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཡང་།ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ལུང་དུ་མི་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་བསྟན་དུ་མི་རུང་ལ། ཐ་དད་པ་ཡང་བསྟན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཁ་དོག་ནག་པོར་ཡང་བསྟན་དུ་ མེད།དམར་པོར་ཡང་བསྟན་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡན་ཆད་དུ་སྤྱིར་མུ་སྟེགས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཉི་ག་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་སུན་ཕྱུང་སྟེ། ད་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་རྣམས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འདས་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གོ། །སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །དེའི་བསྟན་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆོས ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བཤད་པའོ།

不說五蘊和補特伽羅是相異的,也不說離開五蘊之外另有一個獨立的我,這就是其含義。 若問為什麼,這是對主張補特伽羅實有者的提問語,即為什麼你們既不說蘊和補特伽羅是一,也不說是異的意思。 因為有兩種過失,這是主張無我者的回答語,若說蘊和補特伽羅是一也有過失,若說是異也有過失,因為會產生兩種過失,所以既不說是一也不說是異,這就是其含義。 爲了說明是哪兩種過失,所以說’蘊成為我以及成為實有的緣故’。如果說蘊和補特伽羅是一的話,就如同我是常住的自性一樣,五蘊也將成為常住的自性,因此不說五蘊就是我,五蘊也不是我的自性。 而且,如果五蘊和我是一的話,如同五蘊是實有的一樣,補特伽羅也將成為實有,但補特伽羅不是實有而是假立的。這是第一種過失。 如果說離開五蘊之外另有補特伽羅存在的話,就如同外道們所說的我離開五蘊之外獨立實有一樣,補特伽羅也將成為獨立實有的過失,但補特伽羅離開五蘊之外並不存在實有和自性。 如此,由於補特伽羅是假立的,所以不能說是不可說。如上所述,補特伽羅將成為非實有,因為僅是假立,所以補特伽羅與蘊的自性是一。 既不說蘊就是補特伽羅的自性,也不說離開蘊之外另有補特伽羅,實際上蘊中也無補特伽羅的自性,離開蘊之外也無實有的補特伽羅,這就是其含義。 因此成為不可記事,這是說因為既不說蘊和補特伽羅是一也不說是異的緣故,如果他人問蘊和補特伽羅是一嗎,不記說是一。如果問蘊和補特伽羅是異嗎,也不記說是異。 為什麼呢?因為補特伽羅無自性,所以既不能說與蘊是一,也不能說是異,就像不能說石女兒是黑色,也不能說是紅色一樣。 以上總括性地破斥了外道的我見和佛教中主張補特伽羅實有者的觀點,現在爲了破斥入此教法的正量部實有補特伽羅的見解,所以說’對於那些違背導師教法而執著補特伽羅實有的人們當如是說’。 ‘那些’指的是正量部。‘導師’是指佛世尊。其教法是指十二分教,即說諸法無常、苦、空、無我。

།འདས་པ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ གཅིག་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་ཅེས་འདོད་ཅིང་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་ཀྱང་ཡོད་ལ་མི་བརྗོད་ལ། །དགོས་པ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་སྨྲས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་།གང་ཟག་ཀྱང་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་གཅིག་པར་མི་སྨྲ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་སྨྲས་ན་ནི་གང་ཟག་དེ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་དགོས་པ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ།ཁྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡང་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡར་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དར་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གཏན་ ཚིགས་དང་།དགོས་པ་སྨྲ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འདྲི་བ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨྲ་དགོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། གཅིག་དང་ཐ་དད་མི་ བརྗོད་ན།།དགོས་པ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཏུ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་མི་བརྗོད་པའི་ དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་སྨྲ་དགོས་ཏེ།དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲོའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་གང་ན་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པར་དེ་ན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་ཆུ་གཉིས་ཐ་ དད་པས་ན་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་པར་མི་བརྗོད་ན་ནི་གཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་མེའི་ཚ་བ་གཉིས་གཅིག་པས་ན་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅི་སྟེ་དཔེ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གང་ཟག་མི་བརྗོད་པར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། ཕུང པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དངོས་སུ་འདི་འདྲ་ཞེས་ནི་བསྟན་དུ་མི་རུང་གི་།འཇིག་རྟེན་ན་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་འདི་ཡང་རྫས་སུ་ཡང་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་མི་ བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པར་བདག་ཅག་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དཔེ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དཔེར་ན་མེ་དང་སྲེག་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་མི་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྲེག་པ་ནི་ཤིང་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟར་མེ་དང་ ཤིང་གཉིས་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་།མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤིང་ལས་མེ་འབྱུང་བ་ན་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་ན་ནི་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་མ་མཐོང་བས་དེ་བས་ན་ ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

過去有人對經典義理作顛倒解釋。如何顛倒解釋呢?是這樣的:認為補特伽羅實有存在,而且既不說它與五蘊是一,也不說它與五蘊是異。對此應當如此詢問。 如何詢問呢?因此說:‘實有存在卻不說,應當說明其理由。‘就像我們這些主張無補特伽羅的人,若說蘊與補特伽羅是一,則蘊也會如同我一樣成為常有,補特伽羅也會如同蘊一樣成為實有存在的過失,所以不說是一。若說蘊與補特伽羅是異,則補特伽羅會如同外道所計的我一樣成為實有存在的過失,所以也不說是異。就像這樣說明理由一樣,你們說補特伽羅實有存在,卻既不說它與蘊是一,也不說是異,那麼為什麼不能說與蘊是一?為什麼不能說與蘊是異?應當說明理由和目的。 為什麼呢?這是對主張補特伽羅實有的人們提問:為什麼要說補特伽羅與蘊既不說是一也不說是異的理由呢? 對此回答說:‘若不說一與異,理由不可缺少。‘如果不說蘊與補特伽羅本性是一,那麼為什麼不說是一的理由和根據就不可缺少。如果也不說是異,那麼為什麼不說是異的理由和根據就必須說明,沒有理由和根據就不能成立補特伽羅實有。 而且,如果不說蘊與補特伽羅是一,那麼在不說是一的地方就會成為異,就像火與水二者是異故不說是一一樣,這樣的話蘊與補特伽羅就會成為異。如果不說蘊與補特伽羅是異,就會成為一,就像火與火的熱性二者是一故不成為異一樣,這樣的話蘊與補特伽羅就會成為一,而不能成立’非一即異’的說法。 假如說僅僅是以比喻的方式不說補特伽羅,如果主張補特伽羅實有的人們這樣說:補特伽羅實有存在,既不說與蘊是一也不說是異,這樣的情況直接說’是這樣的’是不行的,但是世間上有實有存在而既不說是一也不說是異的情況,同樣地,這補特伽羅也是實有存在而既不說與蘊是一也不說是異,我們是這樣認為的。 爲了說明是什麼比喻而說:‘比如火與所燒二者,既非異也非不異。‘所燒是指木柴。這樣,火與木柴二者雖然實有存在,但火與木柴二者不是異,因為從木柴生火時,火與木柴二者不是異。如果火與木柴二者是異,則無木柴也應當生火,但未見到無木柴而生火,因此不是異。

།མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་མི་དད་ཅིང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ནི་མེའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཚ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། མེ་ནི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གཅིག་ན་ནི་མེ་ལ་རེག་ན་ འཚིག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཤིང་ལ་རེག་ན་ཡང་ཚིག་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ཤིང་ལ་རེག་ན་མི་འཚིག་པ་བཞིན་དུ་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་པས་མེ་ལ་རེག་ན་ཡང་མི་འཚིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་འདྲ་བར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་གཅིག་པ་ ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཡང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ། འདི་སྐད་དུ་ལན་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེ་དང་བསྲེག་པ་མི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་མཐོང་བ་ དང་།གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། ཉེ་བར་དམིགས་པ་གཉིས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་མཐོང་བས་ན་ཐ་དད་པ་དང་གཙུག་ལག་ལས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་མ་བཤད་ཀྱི། ཐ་དད་པར་བཤད་པས་ན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཚད་མས་ ཀྱང་ཐ་དད་པ་དང་གཉིས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པ་མི་རུང་སྟེ། ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ སོ།།སྲེག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་མེ་དང་ཤིང་དུ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས། མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྲ་བའི་ མཚན་ཉིད་ནི་སའི་ཁམས་སོ།།སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་མེད་པར་ བསྲེག་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་།བསྲེག་པ་མེད་པར་མེ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་གི་གཅིག་པར་མ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མེ་མེད་པར་ཤིང་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཤིང་ དང་མེ་འབྲེལ་པའི་ཚེའོ།།དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་ཕྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་ཀྱང་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བས་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ། ། གཙུག་ལག་ལས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་མ་བཤད་ཀྱི། ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་ཡང་མེ་དང་བསྲེག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མངོན་པའི་ཆོས་འབུམ་གྱི་གཞུང་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད།ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ནི་མ་གསུངས་ཀྱི། ཤིང་དང་མེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེ་ནི་ཚ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ས་ནི་སྲ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རླུང་ནི་གཡོ་བའི་ རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

火與木不是不同的,也不是一體的。木是火的因,沒有熱的自性,火是木的果,具有熱的自性,所以自性也不是一體的。如果自性是一體的話,就像觸控火會被燒一樣,觸控木也會被燒的過失,以及像觸控木不會被燒一樣,火和木二者自性一體,觸控火也不會被燒的過失。 同樣的道理,補特伽羅實有而與蘊一體,既不說是一體也不說是異體。對此應當這樣說,即對於說補特伽羅實有的人們如此說法,應當這樣回答。 火與燃燒不可說的特徵在世間所見,在經典中也不合理,因為有兩種所緣。對於你說火和木二者不說是一體,也不說是異體的說法不合理。為什麼呢?因為火和木二者是異體的緣故,也不可能是非異體。 如何是異體呢?由於特徵異體故是異體,由於世間人所見故是異體,經典中也未說火和木二者是一體,而說是異體故是異體,由於所緣量也是異體,以及由於所緣為二故也是異體。 說不可能是一體和異體,是說火和木二者不可能是一體,應成異體的意思。爲了說明特徵異體的意義,火即是火界。燃燒是其餘諸大種,由於它們的特徵異體故,火和木是異體。 在四大種中,所謂火即是火界,其特徵是熱性。所謂木即是地、水、風三界,其中堅性是地界的特徵,攝性是水界的特徵,動性是風界的特徵。如是,由於火和木二者特徵異體,故說火和木是異體。 爲了說明在世間見到火和木是異體,在世間也見到無火時有柴等,無燃燒時也見到火,故成立為異體。在世間也見到火和木二者是異體而非一體,如此在某些時候無火唯有木,即木與火相關聯之時。在某些時候無木唯有火生起,無木而火生起的意義后當說明。如是由於世間人也見到火和木是異體,故彼二者非一體而成立為異體。 爲了說明經典中也未說火和木二者是一體而說是異體,經典中世尊也未曾說火與燃燒不可說。在阿毗達磨十萬頌論中,世尊也未說火和木二者既不可說是一體也不可說是異體,而是宣說木和火二者就是異體。如何呢?火是熱性自性,地是堅性自性,水是濕性自性,風是動性自性,因為如是宣說。 因此這是不合理的,即以上述理由,火和木二者一體的特徵不合理,此為其義。

།བསྲེག་པ་མེད་པར་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིང་མེད་ པར་ཡང་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ།ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས་ཉེ་བར་དམིགས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རླུང་ གིས་མེ་འཕངས་པ།རྒྱང་རིང་པོར་ཡང་འབར་བ་བཞིན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤང་ངམ། ནགས་ལ་སོགས་པ་མེས་ཚིག་པ་ལས་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་མེ་ལྕེ་བཅད་ནས་རླུང་གིས་འཕངས་ཏེ། མེ་ལྕེ་རྒྱང་རིང་པོར་སོང་བ་ན་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་འབའ་ཞིག་འབར་ བར་མཐོང་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབའ་ཞིག་གནས་པ་མཐོང་ངོ་། །དེ་སྟེ་དེས་ན་གཡོ་བ་རླུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་ཁྱེར་ན་ནི་ཤིང་ལྟ་བུར་མེ་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རླུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།གང་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་རླུང་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རླུང་ནི་དེའི་ཚེ་མེ་ལྕེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པས་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། མེ་ལྕེ་ནི་ཚ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་ཀྱི། གཅིག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདྲི་བ་སྟེ། རླུང་གིས་མེ་ལྕེ་ཁྱེར་བའི་དུས་ན་རླུང་དང་མེ་ལྕེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པར་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་གཉིས་སུ་སྟེ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས གཉིས་སུ་ཞེས་འབྱུང་གི་།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། རླུང་གིས་མེ་ལྕེ་ཁྱེར་བ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དམིགས་ཏེ། རླུང་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་ལ། མེ་ལྕེ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་སུན་ཕྱུང་སྟེ་བཀག་གོ། །ད་མུ་སྟེགས་པ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་གྲོལ་བ་པོའི བར་དུ་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མུ་སྟེགས་པ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་དའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས། ཆོས་ལ་ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བས་ན། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་ཡང་བདག་དེས་ད་ལྟར་འཁོར་བའི་རྣམས་ཀྱང་བདག་དེས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་འཆིང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཐར་ནས་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་བདག་དེ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་ངའི་བདག་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་རོ།།བདག་བྱེད་པ་པོར་ནི་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་དེ་ནི་ལྟ་བ་པོའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས། གྲོལ་བ་པོའི་བར་གྱི་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果問到’無可燃物而有火’是如何得知的這句話,是指上文說世間上沒有木柴也有火的說法,對此問到沒有木柴怎麼會有火這個意思。 對此回答,頌詞中說’所見’,意思是在世間上見到沒有木柴也有火的意思。 爲了解釋這個意思,說’如風吹火,即使遠處也能燃燒’這句話,有時從草原或森林等處著火時,因風力切斷火焰,被風吹動,火焰飛到遠處時,可見即使沒有木柴也只有火在燃燒,因此可見沒有木柴也只有火存在。 對於’那麼動者是風’這句話,如果補特伽羅論者們說火焰被風帶走時,如同木柴一樣使火燃燒的因是風,爲了說明這也不合理,說’因此火與風二者成立為相異’,這樣風在那時使火焰到達其他處所的作用,是動的自性,而火焰是熱的自性,所以這二者成立為相異,不是一體的自性的意思。 如果問’為什麼’,是補特伽羅實有論者們問,當風帶著火焰時,風和火焰二者怎麼成立為一體的意思。 回答說’二者’和’所見’相連,頌詞中雖然只出現’二者’而沒有’所見’這個詞,但當風帶著火焰時,可見為二種相:風被見為動的相,火焰在那時被見為熱的相,所以這二者是相異的意思。 如此三昧底派駁斥了補特伽羅實有論者的見解。 現在爲了駁斥外道所說有我和補特伽羅的觀點,對於’如此見者乃至解脫者之間有補特伽羅’的說法,外道們這樣說:有所謂的我,從見色的作用乃至知法的作用,以及善惡業的苦樂果報也由此我感受,所以善惡業也由此我造作,現在輪迴中的也是由此我造作。 眾生的束縛有三種:有情性、微塵和黑暗。這樣從三種有情束縛中解脫后,此我獲得解脫和涅槃,如此我即是作者,他們如此說。 爲了說明我作為作者是不合理的,現在說’從見者到解脫者之間都不合理’,意思是此我從見者的作用到解脫者之間作為作者都是不合理的。

།ཇི་ལྟར་མི་རུང་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའང་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའམ། བདག་པོར་འགྱུར་བ་བགྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་ལ་ཉན་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་པ་ནས།ཆོས་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་བདག་དེ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་ན། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོས་རྐྱེན་དང་གྲོགས་བྱས་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་དེས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་གྲོགས་བྱས་ནས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བྱུང་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཇི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་བདག་དེས་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་དམ།འོ་ན་དཔེར་ན་རྗེ་བོ་དང་དཔོན་པོ་བྲན་ལ་དབང་བས། དེའི་དབང་ གི་མཐུས་བྲན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྣམས་རྗེ་བོ་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་བདག་དེ་དབང་བྱེད་དེ་བདག་གི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བདག་དེས་མཐོང་ ཞིང་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་གྲང་ན།དེ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་།རྣམ་ཤེས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །འབྱུང་ཕྱིར་དེ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཡང་བརྟེན། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་གཉིས་ལས་མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་།བདག་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤིང་གིས་མེ་བསྐྱེད་ཟིན་ན་ཆུ་དེའི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ། ཆུས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་མིག་གཉིས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེད་ཟིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་དེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཅི་བྱ་མི་དགོས་ཏེ།བདག་དེ་ན་མེད་པ་དང་། བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཅི་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་པོ་ཡང་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་པོ་ཡིན་ན་མི་རྟག་དང་། །མི་འདོད་པ་ནི་འབྱུང་ མི་བྱེད།།ཅེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྣང་ཅི་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་དེས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སེམས་ཅན་དག་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་ དང་ནམ་དུ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་པར་འགའ་འབྱུང་། བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །མི་འདོད་ པ་དང་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་དེ་དབང་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་འབྱུང་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བར་གྱུར་པས་ན། བདག་དེས་རྟག་ཏུ་ བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

爲了說明為何不合理,又說’如果數算能作為觀者所謂識的緣的事物或成為主人’。如是,觀看色法的是眼識,聽聞聲音的是耳識,乃至了知法的是意識。如果我執成為作者,譬如眼根作為緣和助緣而生起眼識,同樣,我執也作為眼識生起的緣和助緣,眼識生起觀看色法的作用后,眼識中生起色法的形相,我執能見到,是否認為以這種方式作為觀看等作用的作者? 那麼譬如主人和官長掌控僕人,以其權力使僕人們獻上所思,同樣,我執掌控眼識等諸識,以我執的力量使諸識觀看色法,識中顯現色法的形相,我執能見到並體驗,是否以這種方式稱為作者?這兩種方式都不合理。 首先爲了說明不合理作為生識的緣,故說’依於二識而生起,故彼非緣’。眼識依於色法,也依于眼根,從兩種緣而生,因此所謂我執不是生起眼識的緣。為什麼呢?因為無義。 雖然從兩種緣生起眼識,為何我執不是生識的緣呢?如是,木頭已生起火,水此時絲毫不需要生火,水絲毫不能作生火之事,同樣,色法和眼根二者已生起眼識時,此時我執絲毫無事可做,我執不存在,我執絲毫不作任何事。 爲了說明我執作為識的主人也不合理,故說’若為主人則無常,不欲之事不會生’。如果我執掌控諸識,識中顯現色聲等任何形相,我執能體驗。如是,有情恒常只欲求安樂,永不欲求痛苦, 具樂的識有時生起有時不生起而成為無常相,將有具樂識恒常生起的過失。不欲、不樂俱識永不生起的過失。為什麼呢?我執掌控諸識,識中生起任何樂苦我執都能體驗,故我執將恒常只生起具樂之識,永不生起具苦之識。

།དེ་དག་གི་དོན་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་གཉིས་ཀར་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་པོ་བྱེད་པར་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པས་ན། བདག་དེ་ལྟ་བ་པོ་བྱེད་པས་ན། གྲོལ་བ་པའི་བར་བདག་བྱེད་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་སྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་ན། དེ་དག་ལ་ལས་ཀྱང་ཡོད་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ལས་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ།།མིག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་དང་བའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་ ན་ནི་གང་ཟག་དེ་ལས་ཅི་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་སྒྲུབ་དགོས་ལ།གང་ཟག་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྒྲུབ་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་མེད་ན་ནི་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ། ཉེས་པའི་ སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི་ཡང་ཉེས་པ་འདི་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་གང་དག་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་སྙེད་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས། བྱང་ཆུབ་བྱེད་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པས་ཆོས་གཟིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེས་གང་ཟག་དེ་གཟིགས་ པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། གནོད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཆོས་གསུམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན།ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ནི་ བདག་ཡོད་པར་ལྟའི།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཁྱེན་པས་ན། ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་བྲལ་བ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་པ་ ཙམ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

爲了總結這些意義,所以說’因為兩者都不可能’等等。如此依據上述的道理,所說的’我’既不適合作為產生識的緣,也不適合作為識的主宰者,通過這樣的論述表明,‘我’既不適合作為見者,乃至也不適合作為解脫者,這就是其意義。 爲了說明主張補特伽羅實有者還有其他過失,所以說’彼之業與相成立’。如此,如果眼根和識等是實有的,那麼它們就應該有業和相。其中眼根和識的業就是見色的作用。眼根的相是明凈。眼識的相是了知青等色的自性。如果認為所謂補特伽羅也是實有,那麼就必須成立補特伽羅有什麼樣的業,以及補特伽羅具有什麼樣的相。如果它沒有業和相,那就如同兔角和石女兒一樣是不存在的。 爲了說明主張補特伽羅實有者還有其他過失,所以說’又若彼實有’。如果承認補特伽羅是實有,就會產生這些過失,這是其意義。 如果問有什麼過失,為此說’佛世尊,於三菩提有害’。如此,所謂’佛’是指如實通達一切所知諸法的意義而稱為佛。因此在稻稈經中也說:‘什麼是佛世尊?因為通達一切法故稱為佛。以彼及聖法身和智慧眼,見菩提、有學和無學之法。‘如果補特伽羅存在,那麼一切智者應該見到這補特伽羅。如果見到並了知補特伽羅,那麼說’通達並證悟三種法而成佛’就不成立。因此說’於三菩提有害’,意思是說沒有通達三法。 如果問是哪三法,為此說’甚深現等覺、不共現等覺、出世間現等覺’。其中通達法無我故為甚深現等覺。通達補特伽羅無我故為不共現等覺。為什麼說不共?是與外道不共,為什麼呢?因為諸外道執著有我,不見補特伽羅無我。如此通達法無我和補特伽羅無我即稱為出世間現等覺。因為世間人未能了悟法和補特伽羅無我。 或者說,因爲了知遍計所執無自性故稱為甚深現等覺。依他起離遍計所執法和遍計所執補特伽羅二種自性,不是僅僅無有心和心所,而是通達唯有存在性,故稱為不共現等覺。如此因為外道等任何人都未能了悟,所以稱為不共。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གང་ཟག་དང་བདག་ཡོད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་ན་ནི་མུ་སྟེགས་པ་དང་མ་འདྲེས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བས། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མཁྱེན་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་མ་འོངས་པའང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡུན་རིང་པོ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པས་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་ལྷག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ཟག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་དང་བཅས་པ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དང་པོ་ལྟ་བ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ དམ།འོན་ཏེ་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་མེད་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་གྲང་ན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཐང་ཅིག་འབད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ན་ཡང་འབད་པ་དེ་ཡང་རང་བྱུང་བ་གློ་བུར་བའམ།དེའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབད་པ་དང་བཅས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ན་ཡང་འབད་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབད་པ་དེ་རང་འབྱུང་བ་སྟེ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་གྲང་ན་གཉི་ག་ལྟར་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལ་འབད་པར་རང་འབྱུང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་རང་བྱུང་མ་ཡིན་གསུམ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་ལ་ཉན་པ་ལ་སོགས་བྱེད་པའི་འབད་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་རང་ འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབད་པ་རང་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་གསུམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་འབད་པ་རང་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དེའི་རྐྱེན་ལས་འབད་པ་བྱུང་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཀྱང་སྟེ། དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་དེ་བདག་དེས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན། བདག་ གི་རྐྱེན་ལས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ཡང་སྨྲས་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་བདག་དེའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་འཆད་དོ།

由於通達圓成實相的體性,故稱為出世間現證菩提。圓成實相世間任何人都沒有,所以稱為出世間。如果是補特伽羅現證菩提並通達補特伽羅,就不是通達甚深。為什麼呢?如此執著,即是說一切世間都了知。補特伽羅和我的存在是一切世間都了知的,所以佛陀並未比世間更勝解任何甚深。 而且,如果沒有通達補特伽羅,也就不會與外道有所區別。為什麼呢?外道們執著,即是說,外道們也見有我存在,所以佛陀對於外道也沒有證知任何不共法。再者,如果世尊通達補特伽羅,那麼就不是未來世間。為什麼呢?隨順長久輪迴,即是說,凡夫們從無始輪迴以來執著我見,所以佛世尊並未超勝世間而通達任何。 爲了顯示執著補特伽羅實有還有其他過失,又說:‘如果補特伽羅是從見者乃至了別者,那麼見等是有功用還是無功用呢?‘也就是說,如果那補特伽羅是從見者到了別者的造作者,就應當觀察兩種情況。怎樣呢?即是首先生起欲見的意願,然後是否要通過睜眼等功用而想要作看見色法的行為呢?還是無需睜眼等功用就想要作看見色法的行為呢?兩種情況都不合理。 爲了顯示以有功用的方式作見等行為不合理,說:‘若是有功用,則此功用是自然突然產生,還是從其緣而生?‘也就是說,如果認為以有功用的方式作見色等行為,那麼對此功用也應當觀察兩種情況。怎樣呢?是認為此功用自然產生而作見色等行為呢?兩種都不合理。 爲了顯示功用非自然產生不合理,說:‘作見等行為非自然生起有三過失’也就是說,見色聞聲等行為的功用不應該無因自然產生。為什麼呢?因為如果功用自然產生,就會產生如下所說的三種過失,所以功用不應該自然產生。爲了顯示從其緣生起功用不合理而說:‘彼作者之緣亦非’也就是說,見色等行為的功用也不是由那個我作為因緣而產生。 為什麼呢?因為眼識等見色的行為是由眼根和色法的緣而生起,所以見色行為的識不是從我的緣而生,如前所說,以後也會解釋那個我不會成為緣。

།འབད་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་མི་བྱེད་པ་ནས་སྒྲ་ལ་ཉན་པའི་བར་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་མི་བྱེད་ན་ནི་བདག་དེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གྲུབ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ལྟ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་འབད་པ་ཡང་མེད་པས་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉན་པའི་འབད་པ་མེད་ན། བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ཡང་མི་ལྟ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཉན་པ་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནས། ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མི་བྱེད་པས་ན། བདག་དེ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་ནས་ཉན་པའི་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་གལ་ཏེ་འབད་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ན ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གླེང་བ་ལས་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་དང་། །ཅིག་ཅར་རྟག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉེས་པ་གསུམ་ནི་བདག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ པའི་ཉེས་པ་དང་།འབད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་གྱི། རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། འབད་པ་རྟག་པར་གྱུར་པས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་དེ་དག་གི་བར་དུ་དབྱེ་བ་ཞིབ་ཏུ་ནི་འགྲེལ་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ བྱེད་པ་ནི་རང་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱེད་པར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་དེ་རང་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ན་ ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་།གང་ཟག་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས་ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བར་དེ་དག་གི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་དང་གང་གིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་མ་བྱས་པ་བསྐྱེད་པ་ནས། ཉེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི བར་དག་གང་ཡང་གང་ཟག་གིས་མ་བྱས་མ་བསྐྱེད་པ་ན།གང་ཟག་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ན། ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གློ་བུར་ཡིན་ན་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་གི། །རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་གང་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་དག་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་མི་སྐྱེ་བས་བར་འགའ་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་ན། ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་རྟག་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཅིག་ཅར་རམ།རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཅིག་ཅར་དུ་ཐལ་ཞེས་བྱ་བའམ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།

爲了說明不應該無需努力就進行觀察等行為,所以說’如果是無需努力的話就已經成就了’這句話。意思是說,如果這個我不需要努力去做觀察色法的行為,乃至不需要努力去做聽聞聲音等行為的話,那麼這個我就已經成就為非作者了。 對於’如何成就’這個疑問,因此說’無有觀察等作用’這句話。也就是說,如果這個我既無觀察色法的努力,也無聽聞聲音等的努力,那麼這個我既不觀察色法,也不聽聞聲音等,從非觀察者到非聽聞者等,都不是作者,所以這個我怎麼能成為從觀察的作者到聽聞的作者等作用的作者呢?是不可能的。 ‘因為三種’這句話中的三種過失是指什麼,就是上文所說’如果努力是突然產生,從無因而生的話,就會產生三種過失’中提到的三種過失是什麼的意思。 爲了說明這三種過失,所以說’非作者、無常,以及同時恒常執行的緣故’這句話。三種過失是:我非作者的過失,努力等作用成為無常而非恒常的過失,以及因為努力成為恒常而同時產生和恒常產生的過失。這些內容的詳細區分在註釋中已經說明了。 因此說’觀察等作用也不應該是自生的’。如果作用產生的話就會有三種過失,所以說觀察等作用是自生的也不合理。 如果觀察等突然產生作用的話,‘如果補特伽羅非作者’這句話的意思是,如果從觀察的行為到了知的行為等這些突然產生,不是從任何因緣產生的話,那麼補特伽羅既沒有作也沒有生起觀察的行為乃至了知的行為,那麼這個補特伽羅就不是從觀察行為的作者到了知行為的作者等作者。 ‘如果是突然的話,由於無所依待,作用就永遠不會無有,就不會成為無常’這句話的意思是,如果觀察等行為的作用是突然產生,不是由因產生的話,那麼那些依待因緣的法,有因則生,無因則不生,所以不會有間斷;而無因的諸法因為不依待因緣,所以觀察等作用永遠不會無有,而是一直具有觀察等行為的作用。如果這樣的話,觀察等行為的作用就不會成為無常,而會成為恒常的特徵。 ‘如果作用恒常的話,就會有同時或者恒常產生的過失’這句話的意思是,如果觀察等作用成為恒常的特徵的話,就會有觀察等行為同時產生的過失,或者會有一切時恒常產生的過失。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་ རྟག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་གི་།ཁ་ཅིག་འབྱུང་ཁ་ཅིག་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བར་འགའ་འབྱུང་། བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། རྟག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་གཞག་ཏུ་མེད་པས་ན། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཁྱབ་པར་འབྱུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའི་སྐྱོན དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །བདག་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གནས་དང་ཞིག་པ་ལས། །སྔ་ན་མེད་ཅིང་མི་རྟག་ཕྱིར། །གསུམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་ དུ་ཡང་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱེད་ན། བདག་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དེས་རྐྱེན་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་བདག་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་ པ་དེས་རྐྱེན་བྱེད་དམ།ཡང་ན་བདག་དེ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་གྲང་ན་གསུམ་ཆར་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། བདག་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམས་པར་ འགའ་འབྱུང་།བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཀྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནམ་མིག་བལྟས་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་ལ། མ་བལྟས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སྔ་མ་མེད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་དེ་མི་རྟག་པར་ཏེ་ཞིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བདག་དེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་དོ། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་འགལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་གང་ན་རྟག་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མི་རྟག་པ་མེད་དོ། །གང་ན་མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་རྟག་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་གཅིག་ལ་རྟག་པ་ཡང་མ་ ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་ཡང་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པའི་སྐྱོན་ཡང་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དེ་སྟེ་ཡང་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ བྱེད་པ་བྱུང་ན་ཡང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ།སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ པར་གནས་པ་ཡིན་པས།ཇི་ལྟར་མིག་ཕྱེ་བའི་དུས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་མ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ནི་མིག་མ་ཕྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་དེ། ཕྱིས་གཟུགས་གདོད་མཐོང་བས་ན་གང་ཟག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ།

為什麼呢?對於無常法,不會同時生起,而是有的生起有的不生起,有時生起,有時不生起。而對於常法,不能安立多種形態,就像虛空一樣會持續遍滿,會產生一直生起的過失。因此,說見等作用突然生起也是不合理的。 爲了說明我也不應該成為見等作用的緣,所以說:‘由於安住如是及滅壞,先前無有且無常故,第三方面亦不存在,故不應成為緣。’ 如是,我不應該成為見等作用的因和緣。為什麼呢?如果我是見等的因和緣,那麼這個我是常住的,是以常住來作為緣,還是我是無常的,是以無常來作為緣,或者我既非常住又非無常,以這樣的方式作為見等的緣呢?三種情況都不合理。 怎麼不合理呢?如果我是如是安住的常住,那麼從常住因所生的果不應該有時生起有時不生起,而應該一直生起,因為在眼睛看的時候有見的作用,在未看之前就不應該沒有見的作用,在那之前也應該有見的作用,所以不應該先前無有。 如果說我是無常即滅壞的自性,作為見等的緣,那麼這樣我成為無常,承認常住就沒有意義了。除了常住和無常的方面之外,沒有既非常住又非無常的第三方面。 為什麼呢?因為常住和無常是相違的法,哪裡有常住,那裡就沒有無常;哪裡有無常,那裡就沒有常住。因此,對於一個法不能安立為既非常住又非無常這兩種情況。 再者,如果不是常住就會成為無常,無常的過失前面已經說過了。如果不是無常就會成為常住,常住的過失前面也已經說過了。 即使說由補特伽羅的緣產生作用,那麼如是安住的它也不應該成為緣,因為先前無有的緣故。也就是說,補特伽羅作為因緣而產生見色等作用也是不合理的。 為什麼呢?因為補特伽羅是如是常住安住的,就像眼睛張開時看見色法一樣,在眼睛未張開時也應該看見色法,但在眼睛未張開之前是沒有見色的,後來才開始見色,所以補特伽羅成為作用的因緣是不合理的。

།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་ན་བྱེད་པ་སྔ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨོས་ཏེ་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་ལས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ ལྟ་ན་ནི་གང་ཟག་ནམས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཟག་རྟག་པར་ཡོད་པས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཡང་ནམས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་དེ་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར་གྱི་གང་གི་ཚེ་མིག་ཕྱེ་ནས་གཟུགས་ལ་བལྟས་པ་དེའི་ཚེ་འབའ་ཞིག་ ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་སྐྱེད་ཀྱི་དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རིགས་ན། སྔར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྐྱེན་དུ་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་བར་འགའ་སྐྱེ། བར་འགའ་མི་སྐྱེ་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། ། ཞིག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ནི་གཞན་དག་གིས་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པས་གང་ཟག་མི་རྟག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཁས བླངས་པའི་དོན་མེད་དོ།།གང་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་གང་ཡང་མེད་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་རྟག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བར་བཤད། མི་རྟག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་དུ་གཞག་པ་ནི་མེད་དེ།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ལ། རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བས་ཕྱོགས་དེ་ཡང་སྔར་སུན་ཕྱུང་ ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྫས་སུ་གང་ཟག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་མན་ཆད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས་ད་ནི་ལུང་གི་ཚད་མས་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་སྒྲུབ་བོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདག་ མེད་དེ།།དམ་པའི་དོན་དུ་སྟོང་པའོ། །བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཉེས་པར་ཡང་། །གང་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཤད་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་བཤད་དེ། ལུང་ལས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ནང་ནས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་ངོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་གཅིག་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ལུང་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་ལུང་རིང་པོའི་གཞུང་གི་ནང་ནས་ཆོས་གཅིག་ལས་བརྩམས་པ་དང་། གཉིས་ལས་བརྩམས་བ་དང་། གསུམ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། བཞི་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ལྔ་ལས་བརྩམས་པའི་ཆར་གྱི་ནང་ནས་ལྔ་ལྔས་ལས་བརྩམས་པའི་ལྔ་ཕྲུགས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་བལྟས་ན་ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་རྫས སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱང་ཡོད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ཡོད་པ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་འདི འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

爲了說明此義,如果是從其緣而生,則諸補特伽羅也不應成為無,那麼當生起時,為何作用之前是無呢?說道:如果是從補特伽羅之緣而生起看色等作用,如此則補特伽羅也永遠不存在。 因為補特伽羅若是常有,則看色等作用也永遠不應成為無,應當一切時中都存在,然而並非如此,而是當睜眼看色之時,才生起看色的作用,在此之前為何不生?在此之前也應當生起看色的作業,因為之前未生,故補特伽羅不應理為緣。如此有時生,有時不生,則不應理從常因而生。 壞滅也不應理為緣,因為是無常的緣故。對此,補特伽羅若是壞滅無常的自性也不應理為緣。為何?因為其他人承許補特伽羅是常的自性,若補特伽羅成為無常,則承許為常的義理就不存在了。 所謂’既非住,亦非滅,第三方面皆不存在’,如上所說常也不應理為緣,無常也不應理為緣,因此既非常也非無常的第三方面是不存在的。對一事物而言,不能安立為既非常又非無常這兩者,若非常則墮入無常方面,若非無常則墮入常方面,此方面已如前破除。 如是依一而言,補特伽羅實體不可得。從此以下,以現量和比量證成補特伽羅實體不存在後,現在以教量也證成補特伽羅實體不存在。 ‘諸法皆無我,勝義中是空,執著我過失,以彼亦說故’。教中也說補特伽羅實體不存在。問:何處經中?答:四法印中說:‘諸行無常、諸行是苦、諸法無我、寂靜涅槃’,其中說一切有為法和無為法皆無我。 聲聞經《勝義空》中也說:‘一切法勝義中空’。聲聞一分所造及《長阿含》等諸多論典中,《長阿含》中有從一法所造、從二法所造、從三法所造、從四法所造、從五法所造品,其中在五法品中說:‘因為執我見則生五種過失’,因此補特伽羅實體不存在。 ‘業亦有,異熟亦有’,業存在是指造作善不善業存在。異熟存在是指感受苦樂果報存在。‘除法之名言’等,從無明緣行乃至生緣老死等十二緣起支輪迴中生,稱為法之名言,除此種方式生起外,舍此蘊而取他蘊之諸蘊是不存在的。

།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་འདིའང་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བར་ཁྱད་པར་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐར་པའི་ལམ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ན། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདིས་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་བལྟས་པས་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བལྟས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཞེས བྱའོ།།མི་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དད་མི་གནས་མི་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ཉན་པའི་དུས་ན་དད་པ་མེད་པས་ན་མི་དད་པའོ། །སེམས་པའི་དུས་ན་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་ན་མི་གནས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འབྱུང་བས་ན་མི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་ བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པ་མི་འབྱུང་བས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཚིག་རིགས་པ་དང་ སྦྱར་ན་ཡང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམས་ཡང་རྒོལ་བའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཀུན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ གང་ཟག་དང་།ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་དེ། དེ་སྟེ་གང་ཟག་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་མང་པོར་བཤད་ ཅིང་བཀའ་སྩལ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་བཀའ་སྩལ་པར་མི་འགྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཅིང་བཤད་པས་ན་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་རྒོལ་ལོ། །དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་ལ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་མིང་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་། ། གནས་དང་ཆད་པ་ཐ་དད་པ། །འཇུག་དང་རྒྱུད་ཀྱང་ཐ་དད་པར། །གང་ཟག་གིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དང་ཐ་སྙད་མ་བཏགས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པ་དང་། གནས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཆད པ་ཐ་དད་པ་དང་།འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དག་བསྟན་དུ་མི་རུང་གི་།དེ་དག་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ཡང་། གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་མིང་གི་སྒོ་ནས་དེ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་གང་ཟག་མིང་དུ་བཏགས་སོ།

關於’我見和命見’,如果承認補特伽羅實有,就會對無我無我所的蘊體執著為我和命,這是第一種過失。 關於’與外道無別’,如此外道們也執著我和補特伽羅為實有,而此執補特伽羅實有見與外道執著我和補特伽羅見無有差別,這是第二種過失。 關於’入邪道’,涅槃解脫之道是觀修諸行無常、苦、空、無我,而此執補特伽羅見執著我和補特伽羅,是入邪道,即是入輪迴惡趣之道的意思。這是第三種過失。 關於’其心不入空性’,空性是無我無我所之法,由執補特伽羅實有見故其心不入空性。為顯示不入之義,說’不信、不住、不樂’,即聞時無信故不信,思時不生證解故不住,修時亦不能見空性故不樂。這是第四種過失。 關於’其聖法不得清凈’,‘其’是指執補特伽羅實有見者。聖法是指見道和修道,依見道修道,以見修斷除所斷煩惱,不能現證涅槃,故說聖法不得清凈。這是第五種過失。如是將經文與理結合,補特伽羅實有是不應理的。 關於’世尊于彼彼處’等,是補特伽羅論者的反駁語。即世尊在諸經中說遍知補特伽羅、能知補特伽羅、舍重擔補特伽羅、隨信行補特伽羅、隨法行補特伽羅等多種補特伽羅。若無補特伽羅,世尊為何多說補特伽羅種類?若補特伽羅非實有,世尊不應說補特伽羅種類,然世尊已說,故從經典可知補特伽羅實有。 對此反駁,世尊說補特伽羅並非因其實有,而是爲了以補特伽羅假名安立染凈諸法的世俗言說。為顯示此義,說’煩惱清凈,住處斷異,趣入相續亦各異,以補特伽羅極善說’。若不立補特伽羅名言,則不能顯示煩惱差別、清凈差別、住處差別、斷除差別、趣入差別、相續差別等,雖補特伽羅非實有,但以補特伽羅假名而說。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་། ལྡན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་དུས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་གནས་རྣམ་པ་མང་སྟེ། ཀུན ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་གདགས་སོ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་ ལ་གནས་ན་ནི་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་ པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་གནས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་ བ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་འབྲིང་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་ཞིང་ཆད་པའི་ གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།གང་ཟག་གང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་ཞིང་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།གང་ཟག་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ནི་གང་ཟག་འདི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་གང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ གང་ཟག་འདི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པ་མེད་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གནས་ཐ་དད་པ་དང་། ཆད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་གང་ཟག་ བཏགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་།རྒྱུ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མ་བསྟན་མ་བཏགས་པར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་ བའི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་།གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པར་ཆད། གང་ཟག་འདི་མི་དགེ་བ་བྱེད་པར་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་འདི་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ། གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་འཇུག་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་ འདིའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་འདིའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་ཞེས་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་ མིང་བཏགས་ཤིང་བཤད་དོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ།

對於此,若具有煩惱法,在煩惱時稱為具有煩惱的補特伽羅。若具有清凈法,在其時稱為具有清凈的補特伽羅。 其中煩惱也有多種狀態:安住于小煩惱、安住于中煩惱、安住于大煩惱。 其中安住于小煩惱時,此補特伽羅應稱為小貪。安住于中煩惱時,此補特伽羅稱為具有中貪。安住于大煩惱時,此補特伽羅稱為具有大貪。同樣也適用於嗔等。 清凈法也有安住于小清凈、安住于中清凈、安住于大清凈,清凈也有三種不同狀態。 其中安住于小清凈者稱為獲得小道。安住于中清凈者稱為獲得中道的補特伽羅。安住于大清凈者稱為獲得大道的補特伽羅。 其中某補特伽羅一向造作不善業者,稱為墮入煩惱方且偏執的補特伽羅。某補特伽羅一向行善者,稱為墮入清凈方且偏執的補特伽羅。 行於煩惱者稱為行於煩惱的補特伽羅。行於清凈者稱為趣入清凈的補特伽羅。 凡是安住于煩惱的補特伽羅,稱為此補特伽羅具有煩惱相續心。凡是安住于清凈法的補特伽羅,稱為此補特伽羅具有清凈法相續心。 如是若不安立補特伽羅,則不應分別宣說彼等諸法差別。 若無補特伽羅之假立,則不能顯示煩惱與清凈、不同住處、偏執差別、不同趣入及不同因。 此中若不說示、不安立’補特伽羅’之名,則不能顯示煩惱與清凈之差別、煩惱與清凈之不同住處、‘此補特伽羅偏執行善、此補特伽羅偏執行不善’等差別、‘此補特伽羅趣入不善、此補特伽羅趣入善’等趣入差別、‘此補特伽羅心相續具有煩惱、此補特伽羅心相續具有清凈’等相續差別等諸多差別。 因此為顯示諸多差別而安立並說示’補特伽羅’之名。 遍知經中說:‘應遍知之法是煩惱,能遍知者是清凈’。此中遍知經中說遍知所知法與能遍知二種。 其中苦諦與集諦二者稱為遍知法,歸屬煩惱方。滅諦與道諦二者稱為能遍知,歸屬清凈方。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་མ་བརྟགས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གང་ཟག་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་ཐ་ དད་པ་དང་།རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་གི་མིང་བཏགས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ཤིང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁུར་ཁྱེར་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཁུར་དང་ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁུར་བོར་བ་ནི་རྣམ་པར་ བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁུར་ཁྱེར་བའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཀྱང་།ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་ཅེས་གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཁུར་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བའམ། ཁུར་ལེན་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་སོ།།ཁུར་བོར་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་གང་དུ་ཁུར་བོར་བ་དང་གང་གིས་ཁུར་བོར་བའོ། །དེ་ལ་གང་དུ་ཁུར་བོར་ཞེ་ན་འགོག་པའི་དུས་སུ་ཁུར་བོར་རོ། །གང་གིས་ཁུར་བོར་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པས་ ཁུར་བོར་ཏེ།འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་། ཁུར་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྡན་པ། །ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ལ་ནི་ཁུར་པོར་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཁུར་བོར་བའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་པ་མེད་པ་འདི་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་གོ། ། འདི་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས་གནས་རྣམ་པ་མང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་ལ ཡང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་གནས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་མོས་པ་ སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ནི་གང་ཟག་དེ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའམ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མ་བཏགས་པར་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུད་ཐ་དད་པར་བསྟན་ པར་མི་ནུས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་ནས་བཤད་དོ།

關於這個問題,如果不分析人,就無法說明和解釋’這是應當了知的人’和’這是能了知的人’這些人的不同行為和不同相續。因此安立人的名稱。 其中,應當了知的人是指趨入煩惱方面並與煩惱法和心相續相應的人。 能了知的人是指趨入清凈法並與清凈法和心相續相應的人。 在《擔負經》中也說:‘擔負和能擔負是煩惱,捨棄擔負是清凈’。在《擔負經》中也說明了擔負者和捨棄擔負者兩種人。 其中,苦諦稱為擔負,集諦稱為擔負者或取擔負者,這兩者屬於煩惱方面。 捨棄擔負有兩種:於何處捨棄擔負和以何捨棄擔負。其中於何處捨棄擔負?在滅時捨棄擔負。以何捨棄擔負?以道諦捨棄擔負。這兩者屬於清凈方面。 其中,未斷除苦和集的人是趨入擔負並與擔負和心相續相應的人。 獲得滅諦和道諦的兩種人是趨入舍棄擔負並與捨棄擔負法和心相續相應的人。 如是,若不安立’人’這個名稱,就無法說明他們的不同行為和不同心相續,說’這是擔負者’,‘這是捨棄擔負者’。 菩提分法也因加行道、見道、修道和究竟道的差別而有多種境界。 修習三十七菩提分時,有在加行道位時修習,有在見道位時修習,有在修道位時修習,有在究竟道位時修習等,有許多修習的境界。 其中,加行道是指四種勝解行地,此時修習菩提分時,稱為勝解行人。 見道時,是菩薩獲得初地或聲聞獲得預流道,此時修習三十七菩提分法的人稱為住見道的人。 依大乘而言,從第二地以上是修道,依小乘而言,從獲得預流果以上稱為住修道,此時修習菩提分時稱為住修道的人。 聲聞獲得阿羅漢果和大乘現前成佛稱為究竟道,此時住于菩提分的人稱為無學人。 如是,若不安立’人’這個名稱,就無法說明如是差別的建立中的不同行為和不同相續,因此安立’人’這個名稱而解說。

།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ བཤད་ཅིང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་ཀྱང་རྫས་སུ་མེད་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ ཞེས་སྨོས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན། སྔ་ནས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཟིན་པས་ན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱིས་གོམས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཅན་གྱིས་གོམས་པ་དང་།འདྲིས་པར་བྱས་ཟིན་པས་ན་དེ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ གལ་ཏེ་བདག་མཐོང་བས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་ཤིང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མིང་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱིས་བདག མཐེ་བོང་ཙམ་མམ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་ཐར་པ་དང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བདག་མཐེ་བོང་ཙམ་དང་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི། འབད་པ་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཐར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་ཐར་པར་འགྱུར་ན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱོ་བོ་ཕལ་པ་བདེན་པ་བཞི་མ་མཐོང་ བ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པས།དེ་ལྟ་ན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་མ་བྱས་པར་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ།།ཡང་ན་ཐར་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་བཅིངས་པར་འགྱུར་གྱི་ཐར་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་མེད་དོ།

關於’因此雖然補特伽羅不是實有’等,世尊在諸經中所說和宣說補特伽羅,也是基於這些密意而說和宣說的意思。若不如此,則補特伽羅既非實有,世尊所假立的補特伽羅也將成為無義和無用。 若補特伽羅實有論者如是說:‘爲了在眾生相續中未生我見者的相續中生起我見,世尊說補特伽羅。‘為顯示這也不合理,故說’這也不適合為生我見’。世尊說有補特伽羅,不適合說是爲了生起我見,這是其義。 對於為何如此不適合的疑問,說’因為不是為生我見,已先生故’。說有補特伽羅也不是爲了在眾生相續中生起我見。為什麼呢?因為我見從無始輪迴以來已在心相續中生起,所以不適合說是爲了生起。 若補特伽羅論者如是說:‘雖然眾生相續中已生我見,但眾生不應熟習該我見,因此世尊說補特伽羅是爲了生起對我見的熟習。‘為顯示這也不合理,故說’也不是爲了熟習’。說有補特伽羅不適合是爲了熟習我見,這是其義。 為顯示如何不合理,故說’因為我見從無始以來已熟習’。如是我見從無始輪迴以來眾生已經熟習和串習,所以不適合說是爲了熟習而說。 又’若說是為見我而得解脫’,若補特伽羅實有論者如是說:眾生雖已熟習我見,僅從名言上了知所謂我,但因眾生未見拇指大或芥子大的我的體性而得解脫,爲了通過見拇指大或芥子大的我使眾生獲得解脫和涅槃,世尊說補特伽羅,這也不合理。 為顯示如此不合理,故說’若不如此,一切未作功用,解脫或’。若由我見得解脫,則凡夫未見四諦者亦有我見,如是則不需為見諦而聽聞、思維、修習等功用,一切眾生都將獲得解脫和涅槃的過失。 又’或者解脫也將成無義’,若說由見我而得解脫,如是則因我見本身是束縛,將被其束縛而不得解脫,所以說世尊為使眾生解脫而說補特伽羅也無意義。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་བདག་དང་བདག་མེད་པར་བཟུང་ལ། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། བདག་ཡོད་པར་འཛིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ ཡོད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ།སྔོན་ཆད་མ་བསྒོམས་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཡོད་པར་མ་མཐོང་གི་།བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་ན་ཐར་བར་འགྱུར་གྱི་བསྒོམས་ནས་ཕྱིས་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྔོན་མི་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་ པ་བཞི་མ་ཐོབ་པས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐར་པར་མ་གྱུར་གྱི་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་གདོད་ཐར་པར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཡོད་པར་སྔོན་མ་མཐོང་བས་སེམས ཅན་ཐར་བར་མ་གྱུར་གྱི།ཕྱིས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་ཕྱིས་བདག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་དང་། གདོད་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ བདག་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་ནས།དེས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་ནས་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ མཐོང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ།བདག་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ། བདག་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པར་འགྱུར་གྱི་ཐར་པར་ནམས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་ན་ནི་ཉེས་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ངོ་ཚ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་ པར་བཤད་པའི་བར་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ལྡན་པས། །བདག་གི་དོན་ཀྱང་མི་འདོར་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཏེ་གང་ དུ་བཤད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་དེ།ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བདག་གི་དོན་མི་འདོར་བ་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་དོན་ཀྱང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་སྤང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ་དེ་དག་ཐོབ་པ་ལས་ནམས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར བ་ནི་བདག་གི་དོན་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་འདི་མན་ཆད་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ལམ་རྫོགས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་ལམ་དེ་དག་ལ་སློབ་པའི བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡོན་ཏན་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

爲了解釋其義,先說’執著有我和無我,當證悟見到真謙時’等。如是,見到有我即如同見到真諦。在未修習時,于有我之法不見有我,而見無我故得解脫。修習后成為有我,解脫及涅槃,此為其義。 如同先前不執著苦為苦而後來執著一樣。譬如在未聞思修等之前,因未得苦等四諦,眾生未得解脫。後來見到苦等四諦才得解脫。同樣,眾生對有我之法先前未見有我故未得解脫,後來以修習等力而見有我,才得解脫,若如是說則不應理。 為顯示此理,故說’如先前一樣,後來也同樣得解脫’。若由見我而得解脫,則如先前眾生因有我見,由此緣故生貪等煩惱,為其所縛故不得解脫。同樣,若修習后見到我,則由見我生一切煩惱:對與我相順者生貪,對與我不順者生嗔。如是若生煩惱則為煩惱所縛,永不得解脫。因此,說由我見得解脫是相違的。 ‘若有此則成彼等過失’是說若有我見則會生起上述過失之意。 現在從慚愧開始直至說人無我之間,為略說菩提分諸業,故說’如是具足彼等德,菩薩恒時不捨棄,自利亦不廢他利,亦覆成辦利他事。‘其中’如是’指如上所說,即如所說具足慚愧等功德之菩薩行二種業:二種業即不捨自利及成辦他利。 其中自利即圓滿斷德與圓滿智慧德二種。斷即斷除煩惱障與所知障。智慧即通達人無我與通達法無我,獲得此等永不退失即名不捨自利。令眾生安住于斷德與智慧即名成辦他利。 菩提分品釋畢。自此以下解說功德品。其中於菩提分品中已完整宣說菩薩所緣、行相、自性、差別等一切菩薩學處道。于彼等學處道中修學之菩薩具足二種功德:何為二種功德?即修習功德與稱讚功德。因此,菩提分品之後解說功德品相關。

།དེ་ལ་བསྒྲུབ་ པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འབྲེལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བསླབ་པའི་ལམ་དེ་དག་ལ་དུས་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལམ་གྱི་ ངོ་བོར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ཡང་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། རང་གི་ལུས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི། །བློ་ལྡན་དག་གིས་ངོ་མཚར་ ཤེས།།ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འབྲེལ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་ངོ་མཚར་ཆེ་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་ བའི་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་སེམས་ཅན་ལ། །བྱམས་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་། སྣོད་དུ་ཡང་ནི་བྱེད་པ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་པར་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བས།གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་དབྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་ལུས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྲིད་པས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་འདོད་པ་རྣམ་པས་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དགེ་སློང་ཕ་དང་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་མི་གཙང་བ་དང་མཆིལ་མའི་རྡོག་བུ་བཞིན་དུ་བོར་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན ནོ།།ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་དང་མཐུ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བས་གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཅི་ཆེ་སྤྲང་པོ་དང་གདོལ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་དང་དབང་ཆུང་བ་ རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ལ་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

關於修行的功德有三種:隨順因緣的功德、相應的功德、以及觀察眾生的功德。其中隨順因緣的功德是指長期修習這些學處道路,菩薩本身成為道的本體,因此常常宣說已生起的道,未生起的善法也將增長。這也就是從’捨棄自身’開始,到’具慧者知無分別智慧為稀有’這兩個偈頌所說明的。 相應的功德是指通過見道和修道二者斷除煩惱障和所知障二障后,獲得佛地清凈住處。其中’如來種姓’說明見道,‘獲得授記和灌頂’說明修道,‘希求獲得菩提稀有’說明獲得遠離二障的清凈住處。 如是菩薩獲得與一切眾生平等的心,如’如何具慧以慈心,善待一切眾生’等三個偈頌所說。獲得與眾生平等心的菩薩常常利益眾生,如’令成法器’等十六個偈頌所說。如是獲得與眾生平等心及利益眾生,即稱為具有觀察眾生的功德。 關於’稀有分類三偈頌’,是說凡夫、聲聞、緣覺等所沒有且不可能具有的功德稱為稀有,這稀有法分類有幾種,以三個偈頌說明。 其中三個偈頌所攝的內容是說明修持六度的稀有和獲得果位的稀有。‘捨棄自身’中,佈施波羅蜜多不僅是佈施飲食衣物等物品,這些在世間人、聲聞、緣覺中也有,不足為稀有,而是隨愿佈施頭顱手足等,這才是菩薩佈施的稀有。 ‘為戒律圓滿’中,持戒波羅蜜多也不僅是爲了受持比丘比丘尼等戒律,而是爲了正受戒律,捨棄轉輪王等圓滿受用,如同拋棄不凈物和痰涕一般,從在家出家,這才是菩薩正受持戒波羅蜜多的稀有。 ‘對弱小忍辱’中,對國王大臣等有權勢力量者作損害時能忍受並不稀有,而對乞丐旃陀羅等弱小無力者作種種損害時也能忍受,這才是菩薩忍辱波羅蜜多的稀有。

།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ ལ་ཡང་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་འགའ་ཙམ་བྱེད་པའམ་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱེད་པ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ན། ལུས་ལ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སྲོག་ལ་བབ་པ་ ན་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ཕངས་པར་བྱས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོར་རྩོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དག་ལ་མ་ཆགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་དམ་པ་མཆོག་ཐོབ་ན་ཡང་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་འཛིན་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་སྤངས་ནས།སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་མན་ ཆད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། །བློ་ལྡན་དག་གིས་ངོ་མཚར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱེད་ པ་ཡིན་ན།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ལ་ ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ ཆད་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རིགས་སུ་གནས་པ་ལས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ པ་ནས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཅིག་ཐོབ་ པའོ།།ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ ཐོབ་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའོ། །དབང་བསྐུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་དགུ་པ་ལས་འདས་ནས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དེ།དེའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཐོབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་མཆོག་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་ལ་ནི་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བའོ།

對於’不顧身命而精進修持’這句話,精進不僅僅是指聽聞、思維等少許善行或做些微善,這些並不稀奇。而是說在修習善法時,即使遭受寒熱等痛苦,乃至危及生命時也不放棄精進,不惜生命軀體而廣泛精進修持,這才是菩薩精進的稀有之處。 關於’不貪著禪定之樂’,在禪定波羅蜜多中,即使獲得初禪、二禪等殊勝安樂,也不執著喜樂,捨棄禪定之樂,而重返欲界,乃至投生三惡道等處所,這是稀有之事。 關於’無分別智慧,智者知稀有’,在智慧波羅蜜多中,智慧雖是分辨諸法自相與共相,但對有為法和無為法的有無等任何方面都無所分別,這是菩薩智慧的稀有之處。如此以兩偈頌顯示六波羅蜜多修行的稀有殊勝。 現在顯示獲得果位的稀有殊勝。其中果位分為有學果位和無學果位兩種。關於’如來種姓’,從信解行地以下處於凡夫種姓,獲得初地時得生如來種姓,這也是稀有之事。其中如來種姓即法界和無分別智,從獲得初地開始稱為生於如來種姓。 因此,十地經中也說:‘爾時以其自性獲得法位,稱為生於如來種姓’。這是獲得第一種有學果位。 關於’獲得授記’,獲得第八地時,超越一切勤作與精進,獲得任運無分別智慧,此時十方一切如來授記無上菩提,這也是菩薩們的稀有之事。這是獲得第二種有學果位。 關於’灌頂’,超越第九地獲得第十地時,十方一切如來為其灌頂,立為法王太子,這也是菩薩們的稀有之事。這是獲得第三種有學果位。 關於’獲得菩提’,在佛地證得無上菩提圓滿成佛,這也是菩薩們的稀有之事。這顯示獲得最上無學果位。 為何這些稱為稀有?因為上述這些法,在凡夫、聲聞、緣覺等處是不可能存在的,所以稱為稀有。

།ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ལ། དེ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། །སྒོམ་པ་དག་ནི་དམ་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་མཉམ་པ་ལ། །དེ ལ་སྦྱོར་བ་ངོ་མཚར་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྙེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། །བསྒོམ་པ་དམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་རྙེད་པ་དག་གིས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་སྦྱོར་ ཞིང་བྱང་ཆུབ་དམ་པའི་བར་དག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ།ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་རྙེད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ མཚར་དུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་བདག་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕངས་པར་འཛིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་ལེན་ པ་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱས་ནས་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟོད་པ་བྱེད་པ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ལོ་རེ་རེ་ཉི་མ་རེ་རེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་དགེ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྒོམ་ནུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞི་གནས་སྒོམ་པའི་སེམས་ དང་ལྡན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་དང་སྲོག་ལའང་མི་ལྟ་བར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སར་རོ་ལ་མ་ཆགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དམ་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་།ས་བཅུ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པས་བདག་གི་དོན་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡང་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།