菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4050大乘集論釋世親 吉祥燃燈智 戒勝王c3.5s dz|d4050大乘集論釋世親 吉祥燃燈智 戒勝王c3.5s dz

D4050

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སང་གྲ་ཧ་བྷཱ་ཥྱཾ། །བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དང་པོ་། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མུན པ་རབ་རིབ་དག་གིས་ཇི་སྙེད་ཇི་ལྟ་བར།།ཡོད་པ་དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་གང་གཟུགས་བརྙན་གཞན་དུ་སྣང་གྱུར་པའི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསམ་པ་བཞིན་དུ་དྲི་མེད་ཐར་པའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་བཅས་པར་བཅོམ་པའི་དྲི་མེད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ རྟོགས་པ།།རྣམ་རྟོག་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་ཟེར་གྱིས་ཐོབ་གྱུར་ནས། །གང་གིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ། །དེར་མི་རྟོག་པས་གནས་པ་མེད་ཅིང་སྙིང་རྗེ་མྱ་ངན་འདས་ལ་མི་གནས་གང་། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བས་བདག་གཞན་དོན་གྱི་མཐར་བྱོན་དང་།།གང་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་གང་བཅོམ་ལྡན་དེ་ཡིས་ཡང་དག་རྟོགས་ནས་ལེགས་བསྟན་པ། །གང་འདི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིས་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཞི་བ་འཐོབ། །གང་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོར་ཡུན་རིང་ཤིན་ཏུ་ འབྱིང་།།སློབ་དང་མི་སློབ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ལམ་དེ་ནས་སོང་དགེ་འདུན་གཞན་གྱི་མཆོག་།གང་ཞིག་བདེ་གཤེགས་དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་དྲི་མེད་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ། །བླ་ན་མེད་བསོད་ནམས་ཞིང་ལ་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་འདིར་བྱས་ན། །ས་དང་ནམ་མཁའ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལྟར་ མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད།།དེ་དག་ལ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་ལན་ཅིག་མིན་པར་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁས་པར་རློམ་པར་རང་གི་རྟོག་ལ་བརྟེན་པས་ལུང་དང་རྟོགས་པ་དཀྲུགས་གྱུར་ཅིང་། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་དམ་ཆོས་ཚུལ་དཀྲུགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་མཛད་པའི། །ཏིང་ འཛིན་མི་གཡོ་འཇིག་རྟེན་འདས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་བརྙེས་པས།།སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་བ་ཡི་དམ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཉི་མ་ཕྱོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་འོད་ཟེར་དྲ་བ་འགྱེད་པ་ལྟར། །གང་གིས་ལེགས་པའི་གྲངས་པ་གཞུང་གི་འོད་ཟེར་དྲི་མེད་རྣམ་ པར་སྤྲོ་བྱེད་དེ།།ཟབ་ཅིང་དོན་ཆེ་བཟང་ལ་སྣ་ཚོགས་ཚིག་བཟང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལས་བྱུང་། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་རང་དགའ་མེད་པ་དྲང་བ་མཉེན་ཞིང་གུས་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལའང་གང་གི་བློ་ནི་ཐོགས་མེད་ལ། །རྙེད་དང་ གྲགས་པ་དང་ནི་བསྟོད་དང་བདེ་བ་རྣམས་ལའང་ཆགས་པ་རྟག་མེད་པའི།།གང་གིས་མིང་ཡང་ཡོན་ཏན་རྗེས་མཐུན་ངེས་པ་མཁས་པ་དག་གིས་བརྟག་བརྗོད་དེ། །གང་ཞིག་ཐོགས་མེད་ཅེས་ནི་མི་དང་ལྷ་ཡིས་གྲགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྗོད་བྱེད་པ། །མི་ཟད་བློ་ལས་དམ་ཆོས་ཚིག་དོན་བདུད་རྩིའི་ཆར་ འབབ་པ་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད།།ཐོས་ཏེ་བྱིའུ་ལྟ་བུར་རང་གི་ནུས་པ་ཅུང་ཞིག་གང་ཡང་ཅི་བཟུང་དང་། །བསྡུ་བ་གཏན་ལ་དབབ་པར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ལས་ཅུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ། །དེས་ཀྱང་ལ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་གཞུང་གི་རྒྱ་མཚོས་སྐྲག་པའི་དོན་བྱེད་སྲིད། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ཅི་ལས་བརྩམས་ནས་རྒྱུ་གང་གིས་བརྗོད་ན།ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུས་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་ག་ ལ་ནུས།ཡང་གང་གིས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་རིམ་པ་འདི་ལྟར་བསྟན་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པ་མེད་ན་འདི་གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་དང་། མདོའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བཅུ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

梵語:Mahāyāna-saṃgraha-bhāṣyam 藏語:大乘集論釋。第一卷。 頂禮佛陀!頂禮聖者文殊師利童子! 彼以所知障暗翳,如量如實諸法相,勝義世俗諸法中,如鏡現影異相現。 隨諸眾生之意樂,無垢解脫三種法,煩惱習氣悉斷除,證得無垢正等覺。 斷除一切分別網,以無垢智光獲得,任運十方廣宣說,不住輪迴不執著。 大悲不住涅槃中,以大方便智慧攝,成辦自他利究竟。 彼等正法世尊證,善說正法隨行者,獲得甘露寂靜位。 若有捨棄此正法,長久沉溺苦海中。 有學無學果位住,道中所行僧眾勝。 善逝僧眾功德凈,以清凈戒律修持,無上福田微善根,如地虛空廣大故。 智者由此成解脫,身語意業恒敬禮。 自恃智慧依己見,錯亂教證之愚者,如是擾亂正法軌,以法光明普照耀。 依止出世不動定,蒙聖慈氏垂加持,昔所未有正法教,敬禮如是大師尊。 猶如日光遍十方,普照無量光明網,如是善說論典光,無垢光明廣宣流。 甚深廣大善巧語,種種善說了義經,令諸智者生歡喜,柔和恭敬無傲慢。 甚深難解法性中,其智無礙無阻滯,利養名聞及讚譽,安樂不生貪著心。 其名稱德相符合,智者觀察而稱讚,無著名稱人天中,功德廣大眾所知。 無盡智慧正法語,甘露法雨一分中,如鳥隨力取所需,略說攝論廣說義。 或有畏懼廣論海,是故略說其義趣。 如是諸佛世尊語,以十殊勝而超勝,此說何義何因緣? 廣大所知法性中,甚深廣大唯佛及菩薩力能宣說,餘者豈能? 複次,此論如是次第宣說者,若不說對法,則不知此為論藏,故為顯示經名,如十地經說’大乘對法經’。 複次為令知是論藏故說對法。

།ད་ནི་མདོ་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་སྨོས་པ་ནི་འདིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། མདོའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་གཙུག་ལག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་རང་གི་རྟོག་པའི་བློ་དག་གིས་ཆོས་མངོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་།མཁས་པ་དག་གིས་བྱས་པར་འདོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་གཟུང་ངོ་། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་གཟུང་ བས་ནི་རང་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བར་ཡང་དག་པར་སྣང་ངོ་།།གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་མངོན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྡེ་ སྣོད་གསུམ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་།འདུལ་བ་དང་། མངོན་པའོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཐེག་པ་དམན་པ་དང་། ཐེག་པ་མཆོག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཡང་དེ་ནི་གསུམ་ཡང་རུང་གཉིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ ན།བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་གང་གིས་གསུམ་ཡིན་ན་རྒྱུ་དགུ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ན་མདོ་སྡེ་སྟེ། གང་དོན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་དོན་དེ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོས་ན་འདུལ་བ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ ཐོབ་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་བཀག་པས་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་སྤོང་བ་ཉིད་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྗེས་སུ་གནང་བས་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་སྟོན་པས་ན་མདོ་སྡེའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་འདུལ་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འགྱོད་པ་ལས་རབ་ཏུ་འདའ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཆོས་དང་དོན་རྟོགས་པས་མདོ་སྡེའོ། ཆོས་དང་དོན་སྒྲུབ་པས་འདུལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །ཆོས་དང་དོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ ལ་མཁས་པས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།རྒྱུ་དགུ་པོ་དེ་དག་གིས་ན་སྡེ་སྣོད་ནི་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བསྒོ་བ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། འཇིལ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ འབྱེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།ཐོས་པས་ནི་སེམས་ལ་བསྒོ་བ་ཉིད་དོ། །བསམ་པས་ནི་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཞི་བའི་དོན་ཏུ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་འཇིལ་བ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཉིད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་དེ་དག་སོ་སོ་ཞེང་དོན་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་རྟོགས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་དོན་ཤེས་པས་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པ་འཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཞིང་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་དང་དོན་མདོར་སྟོན་ པས་ན།མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་ཡུལ་གང་དུ་གང་གིས་གང་ལ་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

現在開始闡述經典撰著的必要性,是爲了讓未領悟者獲得領悟。提到’阿毗達磨經’是爲了說明法的分類內容和顯示經的名稱。提到’大乘’是爲了尋求聲聞的阿毗達磨,因為有人錯誤地認為所有阿毗達磨都不是經典。其中有些人以自己的分別心認為阿毗達磨是佛所說。有些人認為是聲聞所說和智者所造。說’大乘經’是爲了顯示其超勝於聲聞等。 又提到阿毗達磨是爲了攝持菩薩藏。由於攝持菩薩藏,則在自己的大乘中調伏自己的煩惱而如實顯現。因為在大乘中菩薩們的煩惱即是分別念本身是煩惱,所以菩薩的阿毗達磨具有廣大深奧的特徵。 其中三藏是經藏、律藏和論藏。這三者又因小乘和最勝乘的差別而分為二種:聲聞藏和菩薩藏。無論是三藏還是二藏,為什麼稱為’藏’呢?因為是攝集,即攝集了一切所知義理。 為什麼是三藏的原因有九種:經藏是對治疑惑,因為對於任何有疑惑的義理都確定地顯示其義理。律藏是對治二邊執著,即通過禁止有過失的受用而斷除貪著欲樂邊,通過允許無過失的受用而斷除自我苦行邊。阿毗達磨是對治執著我見為最勝,因為明顯顯示無顛倒法的特徵。 又因為顯示三學故為經藏。因為成就增上戒和增上心故為律藏,因為具足戒律者超越追悔而獲得禪定。因為成就增上慧故為阿毗達磨,因為通達無顛倒義理。 又因爲了解法和義故為經藏。因為成就法和義故為律藏,因為與調伏煩惱相應即從瞭解而來。因為善巧于抉擇法和義故為阿毗達磨。由這九種原因而主張為三藏。這些都是爲了從輪迴中解脫。 又問:如何由這些獲得解脫呢?是由教誡、了悟、止息和抉擇而得解脫。聞法即是教誡於心。思維即是了悟。為寂靜而修即是止息。由觀慧即是抉擇。 總之,經藏、律藏和論藏各有四種義理,菩薩若了悟這些則將獲得一切智性。聲聞即使僅知一偈頌的義理也能獲得漏盡。如是各有四種義理是什麼呢?經藏是由處所、相、法和略說義理。其中處所是指在何處由誰對誰宣說。相是世俗諦相和勝義諦相。

།ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་དང་། བསམ་གཏན་ དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ནི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་མངོན་པའོ། །བདེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པའི་ཆོས་ནི ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།ཆོས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མང་པོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བར་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ། །མདོ་ སྡེའི་དོན་འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཡང་ཆོས་མངོན་པའོ།།ཡང་འདུལ་བ་ནི་ལྟུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བའི་རིས་ལྔའོ། །ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལྟུང་བ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། བག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་མང་བ་དང་།མ་གུས་པ་ལས་སོ། །ལྟུང་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་འཛིན་པའི་བསམ་པས་ཡིན་གྱི། ཆད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སོ་སོར་ཆགས་པ་དང་། ལྟུང་བར་མཐོང་བ་དང་། བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པའི་ལས་ དང་།ནང་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཏེ། བསླབ་པའི་གནས་བཅས་པ་ལ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་འདུན་བློ་མཐུན་པས་རབ་ཏུ་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཉིད་དང་། རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་བུད་མེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མཚན་གྱུར་པས་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དག་གོ།།ལྟུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟུང་བ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ན་འདུལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ ཉིད་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པ་བཅས་པའོ།།གང་ཟག་གི་ཉེས་པ་གང་གིས་ཞུས་པ་ན། དེའི་དབང་གིས་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་བསླབ་པ་བཅས་པས་ན་བཅས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་དེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ ལྟུང་བ་དང་།ལྟུང་བ་མེད་པར་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །ད་ནི་རྩ་བའི་གཞུང་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་དང་གུས་པར་བཅས་པས་ཚིག་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པས་ཀྱང་དོན་དང་ཚིག་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་འདིས་བསྟན་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བརྗོད་པ་ ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ནི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ།།གང་གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་མཆོག་གི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་པར་ བྱ་བས་ན་ཤེས་བྱའོ།

法即是蘊、處、界、緣起、食、禪定、無量、八解脫、勝處、遍處、菩提分、無礙解等。義即是隨說。由趣向現前故,由反覆宣說故,由勝伏故,由現證故而應了知對法,趣向無住涅槃之法即是對法。 反覆宣說諦、菩提分、解脫門等法即是對法,因為對每一法都以眾多分類如決定語、自相、共相等來宣說故。由勝伏故為對法,即是依對方諍論者而言的勝伏。由通達經藏義故亦是對法。 複次,律即應知墮罪、生起、出離、決定出離。其中墮罪即是五類墮罪。生起即是由不知墮罪、放逸、煩惱熾盛、不恭敬而起。出離即如實由受持律儀之心,而非由懲罰。 決定出離有七種:各別懺悔、見罪、懲罰羯磨如給予學處等、內律即依次第隨許而僧眾同心制定學處之基礎隨許、所依轉變即比丘比丘尼轉變為女性男性之不共差別。 以法園林方式觀察墮罪真實之殊勝,以及由現證法性見諦而從微細墮罪中決定出離。 複次由四種義而應知律:補特伽羅即依誰而制學處。制定即由何補特伽羅之過失而請問,以其力故一切僧眾集會而制學處。分別即將所制學處分別抉擇。決定即于彼決定何為墮罪與無罪。 今當造根本論:‘於世尊前’即表示精進恭敬而非他義。‘極入大乘’即獲得總持等功德之義,由獲得彼等功德而能持正義文句及善說,或由如是名號之菩薩。 何故宣說?為宣說大乘之大體性故。其中宣說即開示大乘之大體性。此即從大乘而言,即依彼而說。 具足十種殊勝語之殊勝者,即具足十種殊勝語者即是十種殊勝語之殊勝者。其他殊勝語之義即最勝義,如是即是殊勝義。其中由所知處之殊勝而殊勝之語者,由應知故為所知。

།དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །དེའི་གནས་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །འདི་ནི་ལས་འཛིན་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའམ། གང་གིས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ མོ།།དེར་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ནི་རྒྱུའོ། །དེ་དག་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེའི་སྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྒོམ་པ་གོམས་པ་སྟེ། དེའི་གོམས་པ་ནི་སའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། བསླབ་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒོམ་པ་གང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པའི་སེམས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་སེམས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་སོ་། །སེམས་ཉིད་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སམ། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སར་ ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཉིད་དག་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའི་སྤངས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ སྤངས་པ་ཉིད་དེ།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།མིག་བཞིན་ནོ།

此外還有雜染和清凈,這也是三種自性。其所依是因的意思。所謂殊勝的教言,是由阿賴耶識所致。這是執持業,由於是所知的差別性質,故為所知差別。所知相是所知體性的意思。所知相即是所知相,為三種自性。于彼所知相如何趣入或由何趣入,即唯識性。 彼中趣入即是趣入彼。關於趣入的因果,趣入唯識時,在世間佈施等波羅蜜多修行之時是因。彼等現前併成為出世間時是果。 關於彼因果修習的差別,彼因果即是彼之因果。彼修習的差別即是修習串習,彼串習即是地的差別。彼之作用是真實。 于彼修習差別中增上戒,就戒學而言的學處是增上戒,彼學處即是菩薩修習中不作不善法的心。關於增上心,內心即是增上心。就心而言的學處是增上心,即三摩地。 關於增上慧,現證的智慧是增上慧,或就慧而言的學處是增上慧,即是無分別智。 關於斷的差別,殊勝或差別或各別自證斷除煩惱障和所知障,即是無住涅槃。 以智慧差別而殊勝的教言,是離障智慧,即是隨順無分別智。佛智是斷除一切障礙習氣,此即是無分別智和智慧差別。 所謂如何宣說,即是以何種方式的意思。 六波羅蜜多是彼趣入的因果,由唯識性故,三自性差別清凈的波羅蜜多是因,因為引導世間和出世間故。已入地者則是彼等清凈。成為出世間是果。 十地是彼因果修習差別,關於三學及其果,其斷即是彼果之斷。彼體性即是彼果之斷性,即是斷除所知障的意思。 關於無分別智是增上慧,聲聞的無分別是對四顛倒的無分別。菩薩法是一切法無分別性,彼等是無分別的差別。 關於佛陀三身是彼果,彼等之果即是彼果,彼果和智慧即是彼果智慧。彼體性即是彼果智慧性。若於彼無自性則非法身自性,如眼。

།དེ་མེད་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། འདིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་མཚུངས་པའི་ཆོས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མེད་པར་ས་ཆེན་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་མེད་པར་ཡང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་པར་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་བའི་ཚོལ་བ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ན་ངེས་པར་སྐུ་ གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་མ་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཚད་མས་བརྟགས་ནས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་བཅུ་པོའོ། །མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལམ་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་བཞིན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་མི་འགལ་བ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་འདི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རེ་ཞིག་དང་པོ་ཉིད་དུ་ ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས།འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་དུ་འདི་ལས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི།།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ནི་གང་རྒྱུ་གང་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་ཡོད་པར་ མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ཡོད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་མཐའ་དེ་དག་གཉི་གའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འདུག་པ་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དག་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་པས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ནི་ས བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བསྒོམས་པས་བསླབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ལྷག་པའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐུ་གསུམ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་ཏེ་། འདི་དག་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །དེས་ན་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་དོ།

如果沒有這個,也就不是圓滿受用身,就像眼識一樣,在此應當觀察所依與能依相應的法。沒有圓滿受用身,入大地的諸菩薩就不會生起法的受用。沒有這個,也不會圓滿資糧,就像看不見色法一樣。對於化身,如果隨信行的諸菩薩和信解聲聞乘的諸人的凈信尋求也會衰退,因此必定成為三身。 所謂大乘超勝聲聞乘,是指在聲聞乘中未宣說而在大乘中特別宣說的殊勝法。這些是什麼呢?這十種處能成就大菩提,即獲得一切智智最為合理、相應、無違。所謂成就大菩提,就是成就大菩提的因。所謂最為合理,是指通過理等量度觀察而宣說的道理因由,即十種因由。所謂相應,是指對於證悟而修行,是隨順安住,如同隨順所說的道路而安住。所謂無違,是指在諸地中沒有不相應的違害因,如同在所說的道路上沒有盜賊等違害,即輪迴與涅槃不相違。 為何如此次第宣說呢?因為菩薩首先從法開始,直至證得涅槃果位和無上正等正覺,都是從此宣說。如此了知因法后,即通達緣起,知道從何因生何果,而非從自在天等而生,因此便能了知因果二者。由此便知從何因所生諸法的相,其相是什麼呢?即是對非有的遍計執著為有而增益,由於對非有增益,便會誹謗圓成實有,遠離這兩邊過失即是智者。 然後應當了知僅是唯識的相,由此便能無障。然後安住于唯識性時,應當了知隨順的六波羅蜜多世俗諦和勝義諦,以清凈意樂攝持,這是其義。然後以十地差別在三無數劫中修習,不同於聲聞的證悟,他們以三生對治而解脫。然後于彼等修習而圓滿戒學等三學。 然後殊勝果位涅槃,斷除煩惱障和所知障,證得無上正等正覺三身圓滿菩提,這就是次第。這些即是大乘。因此如是所說的緣起也都攝於阿賴耶識中。其相即是三自性。因此證悟即是唯識性。

།དེ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ནི་ས་དག་གོ། །ས་དག་ནི་བསླབ་པའོ། །བསླབ་པ་ལས་ནི་སྤངས་ པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཏེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གོ་རིམས་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་ འདྲེན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་འགལ་ལོ་། །མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ལ། ཕྱིས་འགལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། །གནོད་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ལ། །དཀར་ནག་ངོ་བོར་མི་ལྟ་བའི། །དང་ པོའི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྣམ་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་དོན་བཞིན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ དང་བཤད་པ་ཉིད་དེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ནི་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པར་གནས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་ལས་དང་པོར་བསྟན་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱིངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡོད་པས་དེ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡོད་ན་འགྲོ་ཀུན་ཏེ། གང་སུ་འཁོར་བ་ན་ཡོད་པའི་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའང་སྟེ།དེ་ཡོད་པས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ངོ་། །ལུང་གཞན་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་པ་དང་པོ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་ པས་བཤད་དོ།།དམ་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དག་སྐྱེས་པའི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་འདིའི་ལུང་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་དེ་ལས་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་དག་ སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དང་གང་དུ་ཡང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སམ།ཡང་ན་མངལ་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དང་པོར་འདི་ལྟར་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་། །རྟེན་པ་དང་ བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་དང་།ལེན་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་འཇུག་ལ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉི་ག་ཡོད་ལ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་།བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

從此而有波羅蜜多。從波羅蜜多而有諸地。諸地即是學處。從學處而有斷證與智慧,不住涅槃是由三身所攝。這些即是稱為佛陀,因此次第是如此宣說。 另外一種解釋,所謂成就大菩提者,是引導無戲論無分別智慧。極為合理是指不違背三種正理量。所謂相應是指先前隨順,後來不相違背,如說:‘于善生隨順,于害作饒益,不觀白黑性,大悲為初根。’ 所謂獲得一切智智是指恒常不斷地以一切行相了知一切法。極為合理等義理也是極為合理相應無違,即是教說與解說,如何呢?極為合理即是安住于相應無違。 其中阿賴耶識的經證,即是世尊在阿毗達磨中最初宣說的’無始時分界’偈頌。界即是因。‘是諸法住處’,意思是因為是因,所以是一切法的住處。由於它存在,它是一切法的住處,則有一切趣,即是輪迴中的眾生。不僅是眾生,也包括涅槃,由於它存在,所以也有雜染和涅槃。這是阿賴耶識的經證。 另一經證說:‘是諸法住處,識含一切種’,第一句由第二句解釋。‘于諸勝者’是菩薩的語義,而非阿賴耶識。‘于彼相應’即是安住。‘有生者’是說對於有生的稱為有生者。‘雜染法’即是與清凈相反的意思。‘眾生生起彼自性相應’意思是執取。 又此經證即是解深密經中說:‘廣慧,於此六趣輪迴中,任何眾生於任何眾生類中,或從卵生,或從胎生,或從濕生,或從化生而成就出現身體時,最初有兩種執取。依止根身色及執取、相、名、分別言說戲論習氣執取為緣,一切種子心成熟、轉起、增長、廣大。’ 其中色界有兩種執取,無色界則無二執取。廣慧,此識也稱為執取識,因為它執取攝受此身。也稱為阿賴耶識,因為它與此身成就、安樂一味之義而相應、極相應的緣故。

།སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་བཅས་པའི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་དུས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལན་ ཅིག་འབྱུང་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ཙམ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞི་ལྷན་ཅིག་གམ། ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་བྱུང་ན་ཡང་དེར་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དཔེའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པ་ལས་གལ་ཏེ་རླབས་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་རླབས་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རླབས་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་རླབས་མང་པོ་དག་འབྱུང་ཞིང་ཆུའི་ཀླུང་དེ་རང་གི་རྒྱུན་འཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་ཟད་མི་འགྱུར་རོ། །མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་གཟུགས་བརྙན་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་ ཞིང་།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཅིག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་ལན་ ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འདོགས་སོ།

也稱為心,因為它是由色、聲、香、味、觸、法等所積集、所近積的緣故。廣慧,依止並安住于取識之後,這六識聚即:眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、意識等生起。其中,依于具識之眼與諸色而生眼識,與彼眼識同時執行、時分境界相同的分別意識也生起。 若是一個眼識同時生起,則與眼識境界相同的分別意識也僅一個同時生起。若是二、三、四識聚同時,或五識聚同時生起,則與彼五識聚境界相同的分別意識也僅一個同時生起。 廣慧,以譬喻廣說,譬如大河流水,若是一波生起之緣近住,則僅生一波。若是二波或多波生起之緣近住,則生多波,而彼水流不斷其相續,亦不窮盡。 若於清凈鏡面,一影像生起之緣近住,則僅生一影像。若是二影像或多影像生起之緣近住,則生眾多影像,而彼鏡面不轉成影像之事,亦不顯現圓滿和合。 廣慧,如是依止並安住于如水流、如明鏡之取識,若是一眼識同時生起之緣近住,則眼識也僅一個同時生起。若是乃至五識聚同時生起之緣近住,則五識聚同時生起。 廣慧,如是菩薩依止並安住于知法理,通達眾生、意及識之秘密,如來稱許菩薩通達心、意、識之秘密,僅此稱許一切中之一切。

།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ལེན་པ་མི་མཐོང་། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཡིན་པ་དང་།ཀུན་གཞི་ཡང་མི་མཐོང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། བསགས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། སེམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་ཀྱང་མི་མཐོང་། གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ་བ་ཡང་མི་མཐོང་། སྒྲ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་།སྣ་ཡང་མི་མཐོང་། དྲི་ཡང་མི་མཐོང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེ་ཡང་མི་མཐོང་། རོ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལུས་ཀྱང་མི་མཐོང་། རེག་བྱ་ཡང་མི་མཐོང་།། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞིང་། བློ་གྲོས་ ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ཡིད་ཀྱང་མི་མཐོང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་འདོགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ་རྟོགས་པར་དཀའ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་སོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །བདག་ཏུ་ རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་པའོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་བཟུང་ན་ཤི་བའི་ལུས་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བས་གང་ཡང་ཤི་བའི་དུས་ན་དེ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན་འདི་དག་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དེས་བཟུང་བའི་བར་དུ་ཚེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ལེན་པ་སྟེ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་ན་ཡང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེས་ན་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བྱས་པས་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལུས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །ཉེ་བར་འཛིན་པ་ནི་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། དེའི་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཡང་བདག་གི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དོན་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལྟར་འདིའི་དོན་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་བསྟན་ཏོ།

廣慧啊!因為菩薩不見內在各自的取,也不見取識,這也是如實的。不見阿賴耶,也不見阿賴耶識,不見積聚,不見心,不見眼,不見色,不見眼識,不見耳,不見聲,不見耳識,不見鼻,不見香,不見鼻識,不見舌,不見味,不見舌識,不見身,不見觸,不見身識。 廣慧啊!因為菩薩不見內在各自的意,也不見諸法,不見意識,這也是如實的。這就稱為菩薩通達勝義,如來也稱許通達勝義的菩薩是通達心、意、識秘密的。 廣慧啊!僅此便是通達心、意、識秘密,如來稱許菩薩通達心、意、識秘密也僅此而已。此義又以偈頌說:‘取識甚深細’等來說明,因為難以瞭解。 ‘一切種子如河流’是說次第趣入,其中一切種子如河流般剎那次第趣入。‘取識’是異名和確定語。‘若執為我則不應理’是說對於一相趣入不應執為我。 ‘是一切有色根之因’的解釋如’乃至隨壽際’等,因為眼等有色根若不為阿賴耶識所執持,則如死屍般成為青瘀等狀態,所以當死亡時離開它時,這些也會成為青瘀等狀態。因此應當這樣執持:只要被它執持,壽命就不會衰損。 因為是一切身體攝取處所,所以稱為取,這由’結生相續時亦能執持彼等令得生起’來解釋。因為結生相續,所以結生相續而生起時執持,由遍攝一切身體而成就,因為阿賴耶識中一切身體的習氣都安住。 ‘彼等生起’即是彼等現前生起。‘執持’即是執持彼等生起,其執持也將生起自體。此義說明阿賴耶識即是取識。 ‘又彼名為心’中的心即是阿賴耶識,如意識緣取種種境界,此心的對境也成為種種,以此來說明。

།དེ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དེ་མ་ཐག་པར་འགགས་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཡིད་གཅིག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ། དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གང་གི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་ཏེ། བདག་ཉིད་མཐོའོ་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ལ་མི་བདེན་པའི་བདག་ལ་སྲེད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་དང་། གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་གནས་གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་པ་། གཉིས་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྐབས་སྦྱིན་པས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས ལ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐབས་སྟེར་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཡིད་གཅིག་གོ། །བདག་ཏུ་ ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ།།གཞན་ཡང་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་མེད་ན། གང་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡིད་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་ཡིད་ཀྱི་ གཉིས་པ་ཡང་སྨོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་གང་གིས་ཡིད་གང་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་གང་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །ཆོས་ ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།གང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གང་ཞིང་བསགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོའི་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པའམ།རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་དོན་དུ་སྤྲོ་བ་མེད་ཀྱི། བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རགས་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་སྤོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་ གཞན་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཡང་དེ་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་ནི་ལྡན་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་གང་ན་གཉེན་པོ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ན་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཏེ། ཡང་གང་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཡོད་པས་དེ་ལ་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་འདྲེན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཡང་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་གྱི་ ཡིད་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་ན།དེ་དང་དེས་དྲངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་ན་ཅིག་ཤོས་འགག་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།

由於作為等無間緣的緣故,剛剛滅去的識即成為意識之因,所以這是第一意。第二是被四種煩惱所染污的意,即是薩迦耶見,執著於我,由此而生起我慢,認為我高於他人,又對此不真實的我產生貪著,以及作為這三者之因的無明,無明即是不知。由一處所生,由二者而成為染污意。對此,剛滅的識稱為意,是一切識生起的所依。第二染污意是令一切煩惱生起,因為即使在善心中也會生起我執。 由於了別境故為識。由於作為等無間所依及思我的緣故,意有兩種。其中,由於執取境界的意義是識,由於給予機會的意義是第一意。由於我慢等煩惱的意義是第二染污意。 此外,若無此染污意,則以此為因的意識也不會生起,應當如是觀察。說識時也說了第二意,因為以何因滅去的意即稱為意而得到。又此的詞義解釋是:由於種種法的習氣種子充滿及執取的緣故。其中種種是各種差別。法的習氣種子是指由何因而有的特殊功能。充滿是指極其充滿積聚的意思。 由於攝集一切微細所知的緣故,即是微細且是所知,故為微細所知,是屬於微細所知,或因難以了知。聲聞不爲了知一切所知而精進,僅為自利之因,他們通過了知粗分煩惱障、苦等而斷除。菩薩則為自他二利。 又如是若問此說法如何成立,若無此,則有無獨立無明的過失。又何為獨立無明?即在未生對治時障礙真如智,此亦不與五識相應,因為不障礙安住其中,由於何處有對治生起,彼處也有違品生起。 在無染污意識中也無此,因為會有成為染污的過失。若非染污則不能成立與煩惱相應。如此,若承認意識被煩惱所染污,則會成為極度染污,如何能生起佈施等善心? 由於與彼相應的緣故,又由於有與善相應的意,故與彼相應,而在染污意中不應引生對治分。又若有僅與煩惱意相應的善心,當彼及其所引生的對治分生起時,另一分即滅,故此無過失。

།ལྔ་པོ་དག་དང་ཆོས་མཚུངས་དང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་ པ་ལྔ་པོ་དག་རྟེན་མཚུངས་པར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་སྟེ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་དེ་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་ ལ་ནི་དེ་མེད་དེ།དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་གཉི་ག་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་མེད་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། གང་འདི་སྐད་དུ་ངར་འཛིན་པས་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་གཞི་གང་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་ འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་མི་བརྗོད་དེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཐོབ་པ་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་དུས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འཕགས་པས་ ཀྱང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་ན་དེ་ནི་སྨད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་རིག་པ་མེད་པར་མི་རིགས་ལ། མ་རིག་པ་ཡང་རྟེན་མེད་པར་མ་ཡིན་ ཞིང་།རྟེན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་གཞན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ད་ལྟར་དང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཤད་དོ།།དོན་གཞན་ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རོ། །ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་སྟེ། གང་སྔར་ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་གཞི་ ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྩ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་དེ་ལ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་།།དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་མེད་ན་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ དོ།།འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལ་ལར་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཟུགས་སོ། །རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁ་ཅིག་གི་གནས་སྐབས་ སུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ལས་ཡང་སྲིད་པའི་གཟུགས་དང་སེམས་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་མ་རྨོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་དེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ཆེས་ལེགས་པར་ རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ།

與五種相同之法,即如同眼等五識以眼等五根為所依一樣,意識也有與之相同的所依。 由於定的差別,即有煩惱意者有無想定,由此而有。其他則無此,此為差別。否則,若二者皆無遍行意識,則無差別。 由此將成無詞過失。所謂’由執我故稱為意’的詞源學解釋,其所依為何?對於六識滅已的識不能如是說,因為已滅故。 獲得無想生相續時將成無我執過失,因為此時若無煩惱意,則將生起無我執。若如是,則聖者也不應呵責,然而實為所呵責,因此應知彼時實有。 具有我執,即佈施等佈施時也具有我執性。有我執不應無無明,無明也不應無所依,若無煩惱意為所依則無他依,由斷煩惱障與所知障故勤勉,為此等而說。 ‘眾生皆喜阿賴耶’是所說之語。現在、過去、未來三時的次第,以余詞解說。 另義,喜阿賴耶即如是。喜阿賴耶是過去時,即先前由喜阿賴耶而如是從阿賴耶正生。由喜阿賴耶及從阿賴耶正生,于未來時極喜阿賴耶。 隨法之法即如教授而行。亦稱根本識,以此異名亦說彼,如依根之樹木而說,其中根本識即為一切識之因。 如樹根是枝等之因,無根則無枝等,如是阿賴耶識即是根本識。 所說’輪迴時際諸蘊’,以此異名等,即是輪迴時際諸蘊。由於某處即無色界有色。‘有時’即某些定的階段,即無想定。 關於’阿賴耶識中彼種子相續不斷’,即由色與心習氣因而生未來色與心。 ‘開阿賴耶識大道’即極為廣大之義,攝持阿賴耶識而安立,此極為妙。 ‘由不迷者安立阿賴耶識’,即對其不迷之菩薩們宣說。 其中阿賴耶識之安立,從’是故極應理’開始,乃至’是故阿賴耶識極善安立為阿賴耶’為止。

།དེ་ལ་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བ་ནི་ངན་འགྲོའོ། །ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་མི་འདོད་པ་ཅན་གྱི་ངན་འགྲོ་རྣམས་ཏེ། གང་ཡང་དེར་རེས་འགའ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མ་ལ་མེད་དེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས། བསམ་གཏན་བཞི་ པ་ཡན་ཆད་གོང་མ་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གོང་མ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ལ།དེ་ལ་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་སྨོས་པ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཁས་བླངས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞིག་པར་འདོད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་སྲེད་པས་བཅིངས་པའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོམས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ནི་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ལྡན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒོ་ཞིང་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་གང་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ། ཆོས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཐོག་ མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཐོབ་པ་ནི་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དག་ཐ་དད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་དེ་དང་ཐ་དད་ན་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མས་ཀྱང་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བདག་གི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །ཐ་མི་དད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་མང་པོ་ཡིན་དེས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ལྟར་ ཡང་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་དེ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་ པའི་དོན་ཏོ།

關於惡趣,即餓鬼、畜生和地獄是惡趣。所謂極其痛苦,是指具有極不可意業果的諸惡趣。即使在那裡偶爾生起樂受,那也是等流果,而不是異熟果,因為生於彼處者的異熟唯是痛苦。 具有貪著的樂受在第四禪以上的上界是沒有的,因為與具有彼界的眾生不相應的緣故。第四禪以上的上界,即第四禪及以上。‘具有彼’是指生於彼處者。 從’阿賴耶識被執為內在實體’開始直到’永遠不會想要毀壞它’為止。其中提到’執為內在自我實體’是指執著內在的自我。想要毀壞苦蘊是祈求遠離痛苦感受。‘被阿賴耶識的我執所束縛’是指執著阿賴耶識為我而被貪愛所束縛。 如是首先已說明了分類安立。僅僅通過說明分類,無法確定把握所謂阿賴耶識的自性、因性和果性,因此其自相是:依於一切雜染法的習氣而能生起彼等的具有特殊功能的識,這是其自性。 說明其功能即是’執持種子’等。其中,依於一切雜染法的習氣而成為生起彼等諸法之因,故稱為執持種子,意即具有特殊功能的習氣。這些是其自相。 因此,因性的特徵是:依於一切雜染的習氣而具有生起彼等的種子,即被雜染法所熏習併成就特殊功能,能作為生起彼等的因,這是阿賴耶識因性的特徵。 從果性的安立開始直到’依無始時習氣而生’為止。依于彼等諸法的習氣而成就,由無始時來執持習氣,依于與彼等諸法俱生俱滅而生起的因,這是所要說明的。 與彼等雜染法俱生俱滅所得即是生起的因相,因為是彼等諸法的因性故。 複次,阿賴耶識與雜染法的種子是異還是不異?這有何過?若是異者,則在一切方面都將獲得差異性,且會被剎那性所違害。因為與彼異故,善不善的習氣將成為種子性,然而它被認為是無記的。 若是不異,又如何是眾多?因此也不應如是,因為兩種情況都有過失。 從’與彼等住處在實質上既非異’開始直到’稱為一切種子’為止。其中說’既非異亦非不異’是爲了遮除前述過失的緣故。

།དེ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བའོ། །དེ་འབྱུང་བའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།དོན་འདིའི་དཔེ་ནི་ཇི་ལྟར་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དུས་རིང་པོར་བཞག་པའམ། མེ་ཡིས་ཉམས་པའི་ནས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ནུས་པ་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ན་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་ས་བོན་མེད་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེས་ན་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་ཇི་ ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེས་བསྟན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་བྱུང་བ་དང་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཕན་ཚུན་དུས་མཉམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཉིད་ལ་སྙིང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དེར་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུའོ།།འབར་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྲེགས་པས་དེ་ཡང་དེའི་སྲེག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྲུབ་པར་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རུང་བ་དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གོས་ སྐུད་པ་མང་པོས་བཅིངས་ན་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་མི་མཐོང་ལ།ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་པ་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་བ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གོས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་དེ། དེར་བཅུག་པ་ནི་རྐྱེན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་ན་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མཐོང་སྟེ་བཙོས་པའི་གོས་བཞིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲ་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཕྲ་བ་ནི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བློས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བདག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟབ་པོར་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ལ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མིང་བསྟན་ཏོ་། །གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅན་དེ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའམ། བདག་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་། །འདི་ནི་དམུས་ལོང་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ།

所謂’如是生起’,是指以如此方式生起。‘具有生起力的殊勝性’是指具有能產生這些煩惱法的特殊能力的相應,具有產生這些的能力也稱為一切種子。 關於這個意義的比喻是:如同大麥種子具有產生芽的因性,這就是它的因性。又如長時間存放或被火損壞的大麥果實,當其能力被破壞時,雖然仍以那樣的形態存在,但因力量已損壞而成為無種子性。 同樣,阿賴耶識具有產生一切法的能力。因此,由於具有能力而稱為一切種子。又如何看待這些煩惱法同時互為因性?以比喻說明:如同燈火生起與燈芯燃燒互為同時,在同一剎那,燈芯作為所依而生起火焰,這是它的因。 燃燒也在同一剎那依託而焚燒,所以這也是它的焚燒之因。如此則說明了俱生因。因此,可見雖然同時存在卻成立因果關係。從’阿賴耶識煩惱法’開始直到’因為不見其他因緣’為止,這表明阿賴耶識與煩惱法互為因性,如此則是因緣。 關於’習氣無差別且非雜多,如何能作為差別雜多諸法之因’,以比喻說明其如何可能:如同衣服雖被許多線束縛卻不見雜多,但放入染料器中時則顯現雜多,阿賴耶識如同衣服的基礎。果實成就的染料器即是果實成就的染料器,放入其中意指被緣所攝受。 雖然在習氣階段非雜多,但在果位時見到多種法之因的本性,如同染過的衣服。 第二品 關於’這是大乘最極微細深奧’,其中’微細’是因為凡夫智慧難以理解。‘最極深奧’是因為阿羅漢們也難以理解。其中總之,緣起有此二種,從這開始直到’執著我為作者與受者’為止。 其中以’自性差別分別’和’愛非愛差別分別’這兩者顯示緣起的名稱。‘依于阿賴耶識’是指以阿賴耶識為因的諸法生起,這是自性差別分別,因為成為各種自性差別的緣的事物。 具有無明等的是愛非愛差別分別。因此,成為可愛不可愛或自性差別種種相的因。有些’唯從先前所作因而生’是指不承認其從士夫作因而生。這以盲人摸象的比喻來說明。

།མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་སྟེ། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་སོ་།།རྒྱུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔར་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་སེམས་སོ།།གཉིས་པ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མི་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟབ་པོར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ནི་དེས་ བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔའོ། །འགྲོ་བ་དེ་དང་དེའི་རིས་མཐུན་པ་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་བསྟན་པ་དེས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་གསལ་བར་ བྱ་བར་འདོད་ནས།ཕྱི་དང་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མི་གསལ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ དང་།མི་དགེ་བའོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དེའི་ས་བོན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་དོན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡང་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག འབྱུང་བ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན།མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ཐ་དད་དུ་མ་ཡིན་པར་ས་བོན་གྱི་དུས་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བར་འདོད། དེ་ནི་རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་ཇི་སྲིད་རྩ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་ སྨིན་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུའོ།།ངེས་དང་སྟེ་གང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། སོ་སོར་ངེས་པ་དེའི་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྐྱེན་གང་ཐོབ་པ་ན་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་འབྲས་བུས་ བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རང་གི་ས་བོན་ལས་རང་གི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། འབྲུ་ལས་འབྲུ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི། བརྟན་པ་ ལ་བསྒོ་བར་བྱའོ་།།གཡོ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་བཞིན་ནོ། །རླུང་གིས་ནི་བསྒོ་བ་མི་འཛིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱང་གྲགས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་ལ་བསྒོས་པ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་གོ། །ཙམ་གྱི་བར་གྱིས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་ཡང་དྲི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་དྲི་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་།།གང་དྲི་མི་ཞིམ་པ་སྒོག་སྐྱ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དྲི་ཞིམ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་དོ། །བསྒོ་བར་འོས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྡོ་བ་དང་། དངུལ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བསྒོའོ།

所謂’無明盲目’是指被無明所矇蔽,不知阿賴耶識的本性。 所謂’因性’是指前面已經建立的自相。 因相的建立即是因性的相。 果相的建立即是顯示果相,由於不知這些,即是由於無明的力量而不知阿賴耶識的差別,所以認為諸法的因性是自性等。 第二,由於不知分別可愛與不可愛,而執著自我為作者,並認為是深奧的。 其中一切法的因即是阿賴耶識,因為在其中積累習氣的緣故。 果也是它,因為熏習於它的緣故。 本性即是異熟識一切種子,其中各自獲得自性的是異熟,一切種子性是由於被它熏習的緣故。 所謂’一切身和一切趣’中,趣有五種。與彼彼趣類同和不同的各種差別即是一切身。 爲了顯示阿賴耶識是一切法種子而說明法的本性,以’外與內’等五偈來說明。 其中關於外與內等,內自性即是阿賴耶識。不明顯即是外在,意思是無記。 二即是阿賴耶識善與不善。另外也是染污與清凈。 所謂’世俗’即是外在,說是世俗的種子。 因此,這些即是阿賴耶識的轉變。 勝義也是阿賴耶識,它是一切法的種子。 如是一切種子性有六種。 又彼等是剎那的,因為二者一生即滅,因為不適合恒常作為種子的本性,如是一切時中無差別的緣故。 俱生非過去,非未來,非差別,種子時是什麼,即是能生果。 彼即是相續生起。彼所依阿賴耶識直至對治生起為止。 外在的也是直至有根本和直至成熟為止。 決定即是並非從一切種子生一切,而是從各別決定的種子生彼。 待緣,並非從一切種子生一切處,而是獲得何緣則生起。 所謂’由自果成就’,即是從自種子生自果,即從阿賴耶識生阿賴耶識,從谷生谷,如是首先從種子生果。 如實顯示習氣的相即是’應熏于堅固,非於動搖,如風’。 風不持熏習,因為即使在俱盧舍量的距離內,熏習也不隨之。 僅在百由旬的距離內香氣也隨之生起。 所謂’無記’意思是說熏于無記。 對於不悅香如蔥以及悅香則不然,而是熏于無記。 熏于應熏之處,而不熏于不應熏之處,如石頭、銀、金等。

།གང་བསྒོ་བ་འཛིན་པ་དེ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་ པས་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསྒོ་བར་འོས་པ་ལའོ། །འབྲེལ་པ་ལ་སྒོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་དེ། དེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ལ་ མི་བསྒོའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་བར་ལ་མི་འཇུག་པའམ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་འདུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་ན་བསྒོ་ བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།དྲུག་པོ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་གཞན་དང་གཞན་ལ་རེ་རེ་ཞིག་།དམིགས་པ་གཞན་དང་གཞན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་གྱི་དོན་གཞན་ ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་དག་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མེད་དེ། གང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ཡོད་ན་ནི་ བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་སྒོ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་འདོད་ན། རིགས་ལ་བྱ་ན་གཞན་དུ་ཐལ་ཏེ་། རིགས་གཞན་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་དང་བ་ ཉིད་དུ་རིགས་མཐུན་པས་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བསྒོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ས་བོན་གཉིས་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེད་པ་དང་ནི་འཕེན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུའོ། །ནང་གི་ས་བོན་ནི་མཐར་ཐུག་ པའི་བར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་བཏབ་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །ཤི་བ་ནི་ནང་གི་སྟེ། ལུས་ནི་འདི་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགྱེས་པར་འཕངས་ནས་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ན། གང་གིས་ན་དེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཕྱིས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་རྗེས་སུ་ འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བས་ན་ངེས་པར་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དེ་དག་ཀྱང་མདའ་ལྟོང་སྦྱོར་བ་དང་འདོམ་རྫོགས་ པ་གཉིས་མདའ་འགྲོ་བ་དང་ཕོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།དོན་དེ་ཉིད་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་མངོན་པའི་ལུང་གིས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་དེའི་ཚེ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། །གང་གི་ཚེ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

對於能夠接受囑咐的人進行囑咐,故稱為囑咐,即對於適合接受囑咐的對象。關於’相續中囑咐’是指不是對於無相續者,即意為對於無間斷相續者。‘非彼之外’是指除彼之外,即脫離非彼者,對阿賴耶識之外不作囑咐。 剎那等所有這些都存在於阿賴耶識中,而非存在於剎那性的轉識及對治生起之間的不轉起,或者由於是輪迴期間善等決定因,故依福、非福及不動行緣,于善惡趣中成熟,而於轉識則應當運用於一切不相順法。 又如是阿賴耶識具足彼等功德故於彼處應當囑咐,而於六識則不然,因為無相續及識動搖性故。由於違背三種差別故,即依于不同所依一一地,緣于不同所緣,以不同作意之義趣,以不同行相而轉。 爲了破除由前剎那生起后剎那這一比喻所說的,故說’因無同時剎那故’,即諸剎那不能同時存在,若有同時生滅,則成為習氣之處。 若認為對於同類識與彼相順之類雖無相續亦可囑咐,則若對種類而言則成他過,即于異類亦應有過,因眼等諸根與凈色性同類,則彼等亦應互相囑咐。 又如前所說兩種種子,外內生起及牽引所欲,其中能生種子于外果成熟之間,內種子則是直至究竟能生。能牽引未種下者是外在的,死亡是內在的,即身體被牽引后亦不散而住。 若是生起種子之因,則何以不會衰損,以致后時絲毫也不相續。若從一剎那轉入另一剎那,前剎那成為后剎那之因,則永不衰損,因此必定是從牽引因所生。 彼等種子亦如箭矢上弦及圓滿二者成為箭行進及命中二者之因。 又其他轉識應當視為於一切身及趣中是近行者,即于彼處生起近行之義,近行之體性說為具近行者。 此義以辨別中邊頌及阿毗達磨教證而說,即彼等諸識一一互為緣之教證出自阿毗達磨經:‘諸法系屬於識’之頌,‘互為因事’者,由於彼等從根本識生起故為因。‘恒時系屬果事’者,當阿賴耶識為因時彼為果,當彼為因時阿賴耶識為果。

།དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འཁོར་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། གཉིས་པ་ལ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མིག་གོ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་གང་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེས་སྐབས་མ་བྱིན་ན་གང་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་ནས།ད་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རུང་གི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རིག་པས་ངེས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིའོ།།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རོ། །གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའོ།།བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ བའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་དེའི་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་འདས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་དེ་ནས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན།ཆོས་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། རེ་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མི་རུང་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་རིགས། རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་མིག་།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ན་བསྐལ་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་དག་ལ་གཞན་དག་གི་བག་ཆགས་ མི་རིགས་སོ།།རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

這些是三種緣起。輪迴、慾望和不欲之趣以及受用者有四種緣。其中第一是因緣,即阿賴耶識中諸法的習氣。第二是增上緣,即由無明等力而生諸行。又說受用者的緣起,六識有三種緣。其中眼識的增上緣是眼,所緣緣是色,等無間緣是其後立即生起的識,因為若無其開導則任何也不會生起。其餘諸識也是如此。 如是說明阿賴耶識的異名后,現在當建立其相,應以理證明如何二者皆適於阿賴耶識而不適于其他。即如眼識與貪等煩惱及隨煩惱同生同滅者,即于彼處熏習彼等種子之體性的習氣,而於其他則不然。‘于彼處’即于眼識,‘彼等’即貪等,‘種子之體性’即因之體性,‘于其他則不然’即于耳識等則不然。‘為他識所間斷’即為耳識等所間斷。‘習氣’即貪等習氣,‘習氣之處’即眼識。‘與貪等俱生’即與貪俱生。 因此,從過去因則不應理,如從過去時生異熟果不應理一樣,彼亦不應理。若說毗婆沙師許過去是有,故從過去生起,彼等所說過去僅是言說所說故不成立,此中過去為何?若有法生異熟果者,非無習氣。關於眼識,首先眼識與貪等俱生者亦不應有習氣,于已生眼識中習氣如何應理?首先於貪則不然,貪中眼識習氣不應理,因為貪依于眼識故,及不依故。于其他諸識亦不然,即于耳識等,因為彼等處所不同故,若有處所不同性則無同生同滅故。 眼識之處是眼,耳識之處是耳,如是乃至意識之處是意,如是由處所遠離故,於他者不應有他者之習氣。于自體亦不然者,即于眼識亦無眼識習氣,因為無二眼識生起,無二體性故無同生同滅故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་མི་རུང་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དང་པོར་རོ། །དེ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བའོ།།བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དྲུག་པོ་འགགས་པ་ནའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རྟིང་ལའོ།།བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ས་བོན་མེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་སོ།།སྐྱེ་བར་ནི་འབྱུང་བར་རོ། །འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་མི་རུང་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མེད་ན་གང་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་པར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གིས་བག་ཆགས་མི་འཛིན་པ་ནི་སྔར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ནའོ། །ལེན་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པའི་དབང་གིས་བག་ཆགས་རྒྱས་པས་སྲིད་པ་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། ལས་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལས་ ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་གི་དངོས་པོ་འཐོབ་པ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །མཉམ་ པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སོ།།ཤི་འཕོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའོ་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་ནས་བར་མདོའི་སྲིད་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱལ་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ།

因此,眼識不應被貪慾等煩惱和隨煩惱的習氣所薰染,而且那眼識本身也不是眼識的習氣。‘最初’即是此處的’開始’。‘無種子而生’即是無因而生。‘具有所依的習氣’即是具有心的煩惱習氣。當生起對治煩惱的識時,其他一切世間識都滅盡,即是六識滅盡時。‘彼識不應具有煩惱和隨煩惱的種子’,即是說對治識相續時世間識將如何執行。‘其後’即是出世間心之後。‘彼習氣具有所依’中,具有所依即是具有識。‘彼習氣’即是煩惱和煩惱習氣。‘從無種子’即是從無因。‘生起’即是出現。‘將成’即是無阿賴耶識也是如此。 其中煩惱性即是雜染性,是煩惱的雜染。如此,此處煩惱的雜染是不合理的。應當證明業的雜染以何種方式不合理。若問如何不合理,由於’以行為緣的識不合理’,即是福業、非福業和不動業生起和滅盡時,若無阿賴耶識,將在何處安立習氣?如何六識聚不持習氣,前面已經證明了煩惱雜染。‘若無彼’即是若無以行為緣的識。 以取為緣的愛也不合理,因為由行所熏的識以取力增長習氣而有有的生起。其中業性雜染即是業的雜染,或從業而起的雜染即是業的雜染,若無阿賴耶識,那也不合理。當時雜染如何不合理呢?爲了說明這一點。‘結生相續不合理’即是獲得我體也不合理。‘從不定地’即是從欲界。‘命終’即是死亡。‘以染污意識’即是具有煩惱的意識。‘結生相續’即是執取我體。 而且彼染污意識緣取生有時,中有即將滅盡。‘于彼昏迷’即是意識與精血同時形成,成為一味,即依止於彼昏迷的意識而其他意識得以趣入。‘同時’即是在同一時間與彼昏迷意識相應的意識。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་གནས་ཏེ། འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདིའི་གནས་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་ནི་མི་སྲིད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་སོ། །བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་དམིགས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་པ་སྟེ། གཞན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རང་རང་གི་གནས་བླངས་པར་གྱུར་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ འགགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཐོབ་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རུལ་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། ། གཟུགས་ནི་ནུར་ནུར་པོའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་གོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཟས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཟས་ནི་བཞིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའིའོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་སྟེ། ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་གང་གི ཕྱིར་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ།།རེག་པའི་ཟས་ནི་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སྐྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་པས་རྟེན་ལ་ ཕན་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ།སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ཆུ་མཐོང་བས་མ་ཤི་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་གིས་དེ་བླངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་ཤི་བའི་རོ་བཞིན་དུ་རུལ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཉིད་ནི་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེག་པའི་ཟས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གང་ཡིན་པའིའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པའིའོ། །གཞན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ན།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་བླངས་པ་མི་འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་གཞན་གང་ཡིན། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ།

為什麼這樣說呢?因為是恒時煩惱之處,意識為貪等煩惱所染,是染污意之處。緣于有之生起,此染污意之處,故此是染污處。在異熟無記位時,染污處是不可能的。 所謂意識不緣所緣,意識是依所緣而住,即是法。在昏厥時是無所緣,因此這不適合稱為意識。 所謂結生相續已完成,是指已獲得自身。其他者,即非阿賴耶識者為其他,其他六識是因處所決定及動搖的緣故。如同眼識處所決定一樣,耳識等其餘諸識也以耳等色根為所依。 因此,若彼等識各自攝取處所,當諸識滅時,所得眼等將會腐壞。如何非阿賴耶識之識與名色如同竿舍相互依靠的方式執行是不合理的,應當說明其不合理性。 如世尊所說:‘以識為緣有名色,以名色為緣亦有識。‘其中,以識為緣有名,即識蘊。這是指四無色蘊。色即羯羅藍。以名色為緣有識,此中除阿賴耶識外別無他者,彼依名色剎那相續不斷而轉。 其他識不適合作為食,應當說明。世尊說四食:段食、觸食、意思食及識食。其中段食是在消化時,因消化而滋養所依。觸食是具境,即僅見色等境時生起滋養所依。意思食是具有思維時,因思維而生起滋養所依,如同渴者見水而不死一樣。 識食是具有取著,以其攝取而住所依,否則將如死屍般腐壞。因此,由於滋養所依,應當承許識食性。其中觸食是六識聚所攝。意思食是意所思維。其他所說識食性,在無心睡眠、昏厥、入滅盡定時六識雖滅,若無阿賴耶識,何者能使所取身體不壞?如是已說非等持位結生相續關係。

།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། དེའི་ས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ན་ཤི་འཕོས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་ས་པ་དང་ཕྲད་པར་གང་གིས་ ཇི་ལྟར་འགྱུར་།དེས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ས་དེའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་དེ། བག་ཆགས་གང་ལས་སེམས་དེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དེས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ ལས་གྲོལ་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་དགེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ཉིད་དོ། །ས་བོན་མེད་ཅིང་གཞི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དོན་གཞན་ཡང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། གཞི་མེད་ན་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ སེམས་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མེད་པར་གྱུར་པས་ དེའི་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་གསལ་པོར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གསལ་བར་འཇུག་པའི་སེམས་ལ་གནས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་གཅིག་པུ་དེའི་གཞིར་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་རུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དེ་དག་ནི་ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་གཞན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་འགྲོ་བ་གཉི་གའི་རྟེན་དུ་མི་རིགས་ལ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཞིར་ ཡང་སེམས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཞིའི་ངོ་བོར་མི་རིགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་དེ་གང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེ་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ལུས་སྨད་དམ་སྟོད་ ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་བའང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་།ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་སྨད་དང་སྟོད་ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྨད་ནས་སོ། །ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྟོད་ནས་སོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་འདོད་ན།ལུས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་གཟུང་བས་ནི་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་པ་ན་སྨད་དམ་སྟོད་ནས་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོར་བར་འགྱུར་རོ།

現在要說明為何等持地也不合理:由於這是由染污識結生相續,在等持地中,由染污和不等持結生相續。所謂染污,是指被該地的煩惱所染污,該地的煩惱即是對禪定的味著。其染污心是等持地的心和不等持的心。 從不等持地死亡時,其死亡心如何能與該地相遇?因此必須承認阿賴耶識,其中從無始以來具有該地心的習氣,由此習氣使該心執行並結生相續。 所謂生於無色界,即是解脫於色。染污心和善心是指對禪定的味著。所謂無種子無所依,即是無因無緣。另外,若無因從何而生?若無所依,依何而轉? 此心從阿賴耶識中由識所執持的自種子而生,依此而使其相續流轉。因此,當現前出世間心時,由於其他世間心不存在,其流轉應當止息,這意味著應當無功用得證無餘涅槃,然而若無阿賴耶識則不能成立。 當生於非想非非想處者現前無所有處的出世間心時,因為該心是明顯執行,而非想非非想處是不明顯的。因此,安住于明顯執行的心而現前出世間心,出世間心唯一不能作為兩種流轉的所依。 世間地中,生於他地而現前他地之心,不應成為兩種流轉的所依,對於有餘涅槃也不應以此心為所依。因此,這三種流轉都不應成為所依體性,若無阿賴耶識,此心將依何而住? 出世間心行善業或惡業,臨終時從身體下部或上部冷卻也不應理。即行善業者從下部開始,行惡業者從上部開始。若不承認這些也為阿賴耶識所執持,身體如何會冷卻?由阿賴耶識執持,捨身時從下部或上部依次冷卻。

།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་རུང་ཞེ་ན།དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དེ་ཡང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པ་མེད་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་དེ་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་འདས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་པའི་རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་ནུས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་དེའི་ནུས་པ་ཡིན་པས་། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་བར་དུ་ཆོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཐོབ་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་དེས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་ཤིང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོས་པས་བསྒོས་པ་དེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་དུས་རིང་དུ་ཤིན་ཏུ་འགགས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ཡང་གང ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བརྟགས་པའོ།།དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་པ་དེས་ན་དེ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ ཅད་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན།དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ནི་སྔར་མ་སྐྱེས་པས་དེའི་གང་དེའི་བག་ཆགས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེའི་བག་ཆགས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ནི།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་ སྤང་པའོ་།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའོ།

如何說明世間的清凈也不合理呢?應當這樣說明:爲了斷除欲界貪慾而精進修行時,欲界所生的心與色界的心不會同時生滅,因此未被薰染的色界心無因而生。色界心過去多生被其他心間隔,因為已經過去而不存在,所以不能作為等持心的種子。 ‘彼因彼緣’是指:從阿賴耶識中安住的自種子所生。從修行所生的善心並非無力,因此增上緣是它的力量,但不是因緣。因此從增上緣生起欲界心。同樣也適用於離貪等。 如何說明出世間的清凈不合理呢?應當這樣說明:依他言音及如理作意,即是與言音相應或作意。意識也被其他散亂識間隔,這是指與正見相應的出世間心退失的意思。 當如理作意相應心生起時,意識所熏習的習氣滅盡過去已經很久,意識由聞熏習的習氣滅盡過去已久而不存在,那麼後來它的果從何而生?對於如理作意相應的心,聞熏習不應執持為它的種子。 ‘于彼’是指世間意識。‘聞熏習’是指依他言音所聞熏習意識所執取。‘不應執持為彼種子’是指不應執持為出世間清凈的種子,因此它不應從彼生起。 又如何說明一切種子異熟識是染污因,而它怎能作為對治的出世間心的種子呢?異熟識本身作為所對治的因,就不應成為能對治的因。 出世間心是清凈無雜的,因為它先前未生,所以它的習氣是不存在的。出世間心的習氣確實是不存在的。它是從法界極清凈等流聞熏習種子而生。 區別于聲聞等的是法界極清凈等流聞熏習。因為法界極清凈是斷除煩惱障和所知障。法界極清凈的等流是教法,即經典等。聽聞法界等流的經典等是聞法界等流。

།དེ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སོ་།།ཡང་ན་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། དེའི་བག་ཆགས་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིར་འགྱུར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་། དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་དུ་འགྱུར། འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ བོན་དེའི་གཞི་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་དོ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྒྱུད་ལས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆུང་ངུའོ་། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཆུང་ངུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྲིང་དང་། འབྲིང་ལས་ཆེན་པོའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་འཇུག་པའི་གཉེན་པོའོ། །གང་གིས་དེ་སྤོང་བ་དེ་ནི་ངན་འགྲོའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་ནོ།།གང་ལ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་གིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་། ངེས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་། །མདོར་བསྡུ་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །མ་འོངས་པ་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པ་དང་། ཕྲད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་ལས་དེ་འབའ་ཞིག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མི་ཐོབ་བོ་། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་འབྲེལ་པའི་ཞེས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལུས་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་མཐོང་ངོ་། །ཡང་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་ན་ དེ་ཡང་འབྱུང་བས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་མ་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་ལངས་པ་ན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་དེ་གང་གི་ཕྱིར་མེད་ན་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

聽聞的習氣是法界的等流聽聞習氣。或者說聽聞本身的習氣就是聽聞習氣,其習氣存在於阿賴耶識中,以此為因而生起出世間的心。 如此的聽聞習氣是否就是阿賴耶識的本性?還是不是?這將如何?是阿賴耶識的本性。那麼它如何成為阿賴耶識的對治種子?或者說它不是阿賴耶識的本性。聽聞習氣的種子是另一個基礎。 依靠諸佛菩提而聽聞習氣趣入,這就是法界極其清凈的等流聽聞習氣。‘依靠’是指從何相續中趣入,雖然它如水乳一般以共處的方式趣入為一體,但它並非其本性,不是阿賴耶識。因此是阿賴耶識的對治。 其中應當觀察小、中、大的聞所成、思所成、修所成,因此每一個都成為三種。另外,聞所成是小,思所成是中,修所成是大。‘具足多次聞思修’是指增上聞等,這也是從小因生中,從中生大。 煩惱纏縛的對治是貪等過分趣入的對治。能斷除它的是惡趣的對治。對於在其他時間成熟的業而將生惡趣者,這也是決定轉變的因。簡言之,是過去、未來、現在一切惡行的對治。也是未來遇到具信善知識的因。 應當觀察初業菩薩雖是世間但攝於法身,‘初業’是指凡夫。‘攝於法身’是指成為其因。關於’攝於解脫身’,成為解脫身之因是聲聞解脫的因,從此僅得解脫而不得法身。 如何為阿賴耶識所了知而非異熟識所了知,入滅盡定時的阿賴耶識則不然。由說’不相應于識’而成立阿賴耶識確實存在。 世尊所說’此識不離身’,這對於異熟識以外的其他識不合理。因為入滅盡定時,生起趣入識的對治時見到寂滅性。 又若說當分別生起時它也生起,故依此而說’不離’,這不合理,因為出定時它也會生起。由於異熟識滅而結生相續,若無此則有情的存在也不會成就。

།གང་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་སེམས་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ནི་མི་རུང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་པོར་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་དག་ནི་འདིར་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་དེ་ནི་འགོག་པའི་ཡོད་པས་དེ་དང་དེ་འགོག་པས་རབ་ཏུ་བསྒོས་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་སྐྱོན་དེ་མེད་དེ། དེ་ལ་གནས་པར་འདོད་པའི་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ལས་གཞན་ པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ནི་སེམས་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་དག་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་ནི་རྐྱེན་འདི་དག་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་རྟེན་ཉེ་བར་གཟུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་རེ་ཞིག་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་འགལ་ལོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ མི་འདོད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དེ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་མེད་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ ཉིད་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དེས་ན་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་པར་དགེ་བ་ཉིད་ནི་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་སྤྱོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་རིགས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་དོ་། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་ དུ་སྤྱོད་པ་ན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དེ་ལས་སེམས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་གཞན་ཡོད་ན། རེག་པ་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མཉམ་པར་ གཞག་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ།།དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན། དེས་ན་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའམ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རེག་པ་འདོར་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།

如果認為滅盡定中有意識,因此認為是有心的,即便如此想法也是不合理的。因為不適合入定的緣故,阿賴耶識如前所說的自相,乃至認為轉識差別中滅盡定是有心的,這是不合理的。 為什麼呢?入定是不合理的,因為見到與彼相應的已斷除,故是其他的心。想和受在此是滅的,由於彼等是滅的存在,由於滅除彼等而熏習,于彼入定是不合理的。 若承認有阿賴耶識則無此過失,因為認為住于彼中,與彼不相應的其他心心所的對治生起,而明顯顯示的並非阿賴耶識。因此,于其他則此心不生。 為什麼呢?因為所緣和行相不可得的緣故。心和心所相續不是無所緣和無分別的。入定心也不會成為無所緣和無行相的本性,然而這兩者都不可得。 若承認有阿賴耶識則不會有這些緣,因為由所依近取而分別的緣故。其中轉識若有善等差別,則彼識應成善、不善、無記性,然而首先不是善的,因為會有與善根相應的過失,這是相違的,自性也不是。 彼識也會成為未離善不善相應。由於入定心是善性,不欲求與無貪等善根相應也會獲得,然而不欲如此,因為于其他善心差別也一切處會有此過失。 不善和無記也無,因此不善和無記也不合理,因為離貪之時已斷一切不善根,故非不善。入定是善的緣故非無記。 也因此非善,因為會有想受執行的過失,因為無善根則無善性。如同執行善根般也會執行想受,因為因無差別的緣故。 因此如是合理:當違品執行時即無對治品。如同貪等現行時無不凈等觀一樣。如是彼處無其他心。 若如是有非阿賴耶識的其他心,則會有觸可得的過失,也會有善執行,如同其他等持狀態。 因此等持時若有轉識差別,則由於是從三摩地所生殊勝輕安,不會捨棄樂受或苦受的有相觸。因此從彼等緣會成為樂受,以及非樂非苦受。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་མཐུས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་པ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཚོར་བ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་མཐུ་ཡོད་པ་ མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རེག་པའི་ཚོར་བ་ཁས་ལེན་པས་དེ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ། གཉི་ག་ཡང་རྒྱུན་ ཆད་པར་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ཡོད་ན་སེམས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་འབྱུང་བས་དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་གསུངས་པས་སེམས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དོ། །གལ་ ཏེ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།འགལ་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞག་ནས་སེམས་ཙམ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟེན་ལས་བརྟེན་པ་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །བརྟེན་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་སྟེ།རྟེན་དང་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཕན་ཚུན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དག་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དབྱེར་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དུས་ཐམས་ཅད་ དུ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་རྟེན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ལས་དབྱེར་རུང་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་ལས་ བརྟེན་པ་དབྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་དེ། མཐོང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྟག་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་གང་ཡང་ཕྱོགས་ གཉིས་དེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཡང་གང་དག་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་། །ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་ འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྱོད་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟོའི་གནས་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་སྤྲུལ་པ་དང་མེད་པ་པོ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ནི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྔ་ནི་མེད་དོ།

為什麼這樣說呢?由於它的力量會進入等持,就像在其他等持差別中也見到那些感受生起的力量一樣,在這裡也是由觸作為結生因緣而生起感受,但這是不合理的。僅僅會成為想的間斷,因為承認觸生感受,在那裡就僅僅會成為想的間斷,但並不希望如此。因為說兩者都間斷的緣故,所以觸是不合適的。 如果有其他識和與之相應的觸存在,由於會生起心和信等善根,所以說由於生起與識相應的觸,也有與之俱生的思。因此思也會生起。 如果有思生起,由於是善心造作的緣故,信等善根的修習也會生起,但並不希望如此。如果爲了斷除如上所說的過失,爲了斷除矛盾,爲了破斥它而捨棄心所而承認唯心,那也是不合理的。因為所依和能依是不可分離的。所依是唯心,能依是心所。 所依和能依心所從無始輪迴以來相互不離,一切時中如是執行時,即使努力也不能將所依和能依分開。為什麼呢?因為有比喻,凡是一切時中俱行的能依,是不可能從所依中分離的,因為在生起和執行等方面相互不離的緣故,如所造色一樣。同樣,唯心也不能從心所中分離,所以不合理。 而且,從所依中分離能依是不合理的。想和受是與之相違而成為破斥的緣故,沒有修習,其他的也不是,因為不合理。為什麼呢?因為是遍行性,所以同樣不存在,其他的也以同樣方式,因為對其他沒有差別因,所以會成為無有修習,但不希望如此,因為與現見相違。有心等持觀察品終。 現在要說明兩方面的意義:有些人認為滅盡定是有心的,是由意識而不是由阿賴耶識。又說他們的心不合理是善、不善和無記的緣故。首先由於是善性,所以沒有不善性。無記中有威儀、工巧、變化相應的,也沒有變化者性。如果是異熟無記,那就是阿賴耶識性,五種無記是不存在的。

།གལ་ཏེ་སེམས་དེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་དགེ་བར་གྱུར་པའི་ གནས་སྐབས་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་ནས་གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།རེག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལ་ལ་ དག་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བ་སྐྱེད་པས་དགེ་བ་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། །དེས་ན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གསུམ་འདུས་པའི་མཐུ་སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ན། དེ་ཅི་ཡང་གང་དང་གང་སྦྱོར་བའི་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེས་འཕངས་པ་ཡང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་དང་འགལ་བར་གནས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་གི་ཕྱིར་མི་འཇུག་ལ་དགེ་བ་ནི་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན། གང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སུས་ཀྱང་མི་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་ཅིང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འོ་མ་དང་ཆུ་ མཉམ་པར་བསྲེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་རྒྱས་པར་ རྟེན་གནས་གྱུར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་སོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལས་མ་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མི་འཐད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ ཞི་བར་མཐོང་བས་སོ།།ཡང་གང་ལ་ལ་ལངས་པ་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་དགོངས་ནས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་གང་རྒྱུན་ཆད་ཅེ་ མེད་ན།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་རིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ལངས་པ་ན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པས་དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་མི་འཐད་དོ།།འདི་ལྟར་ན་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའོ། །ངག་གི་འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་པ་དང་འདུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་འགག་པར་གྱུར་ན་ངག་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགག་པར་གྱུར་ན་ཡིད་འཇུག་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如果那個心是善的,則與無貪等善根相應。如果是無心的話,由於煩惱意轉變為善的狀態,依止並緣于那個善心,三和合觸如何能生起。如果有觸的話,那麼就沒有滅盡定了,因為心和心所沒有滅。 有些人說善心能生起快樂故為善,由入定引發的心的加行力雖然是善,但不是與習氣等相應,從’能力和合稱為和合’開始。因此雖然它是善,但是由三和合的力量所生,如同等流果生起一樣。 如果這樣理解的話,那麼任何加行心是善的,它就與善根相應,它所引發的也與無貪等善根相應。因此為什麼入定的加行或入定與相違的習氣等不入而善卻入呢? 這樣的說法誰也不承認,因為等流果也是有隨眠的法就成為有隨眠,有識也成為與阿賴耶識同時的事物,如何阿賴耶識不存在而非阿賴耶識卻如是安住呢?這也如同牛奶和水混合的比喻所示。 又如何在一個離世間貪的阿賴耶識中,斷除不等引地的煩惱習氣,而等引地的善習氣增長而依止轉依。同樣也應這樣觀察,所說’入滅盡定者也非無識’,由此成立阿賴耶識的存在。 第三品。世尊所說’此識未離身’,這對非異熟識的其他識不合理,因為入滅盡定時捨棄了識而不生起,因為見到寂靜的緣故。 又有人說出定時它也會生起,因此依此密意說未離的,這是不合理的。因為按照他們的說法,如果異熟識的相續結生聯繫中斷,就不應理成就,出定時也不會生起。 又有人認為沒有阿賴耶識而有意識,所以滅盡定是有心的,因此這樣也不合理。這樣也不合理,因為世尊說:‘身行滅,語行是尋伺,意行是思和想’。 如同尋伺滅時語言不轉,同樣意行滅時意也不會轉起。

།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ན་ཡང་ལུས་ གནས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་ན། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་ལུས་གནས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྲོག་གི་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།གང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཡིད་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་པ་ཉིད་གཞན་མེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་མེད་ན། སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲར་གསུངས་པར་འདོད་པས།དེས་ན་ཡང་ལངས་པ་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་དོ། །གང་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་གཟུགས་ནའི་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པར་གྱུར་ན་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གཟུགས་ ཇི་ལྟར་འགྱུར།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་ཡང་དེའི་སེམས་ནི་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པར་གྱུར་ན་སེམས་འབྱུང་བ་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་དང་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ནི་གཟུགས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་གནས་པར་གྱུར་པར་མི་རིགས་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་པོའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས པ་གཉེན་པོ་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའོ། །བསལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་པ་ལ་སྟེ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་མི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་སྨོས་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཞེས་སྨོས་སོ། །སེམས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ས་བོན་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཉེན་པོ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་། །སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་འགྱུར་གྱི། འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་ནི་ སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དག་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་གཉེན་པོ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果認為在入定時即使身行止息身體仍然存在,同樣地即使意行止息意識仍然存在的話,這種說法是不合理的。因為身體的存在是由其他因緣所致,世尊所說的身行是這樣的:食物、命根和識,即使沒有呼吸出入也能存在。而意識沒有其他的造作因,如果沒有安住的意識,就會進入無心的狀態。 認為世尊說的識是指異熟識,因此出定時會產生能夠運作一切種子的識。關於色法和心識相續而生為諸法種子的觀點,前一剎那的色法是后一剎那色法的因,識的種子即是識。 那麼從無色界死後,色法滅去已久,如何成為生起色法的因?從無想天死後以及從滅盡定出定時,心識已滅去已久,如何成為生起心識的因?如果是這樣的話,阿羅漢的無餘涅槃也不合理,因為色法和心識的因沒有窮盡。 應當觀察從過去的等無間緣的最初色法剎那生起色法,從識生起識,而不是從因緣。如此則可成立阿賴耶識的存在。 為什麼僅僅依止轉識而住不合理,用三個偈頌來說明。菩薩善心是指與對治善法相應的意識,意為出世間。舍離五識是指舍離眼識等五種識。除此之外是指其他染污意識,雖然說善是爲了以有漏善斷除有漏不善,但仍說’除此之外’。 心如何轉變是指將含有一切煩惱種子的阿賴耶識轉為無種子的意思。對治已轉是指對治已經完全轉變。因為非斷故不應理,煩惱斷除是從對治而來,這樣對治雖非斷除但是斷除的因,如果這樣的話就會有因果無別的過失。 斷即是涅槃是果,對治即是道是因,如果說果和對治即是斷,這裡就會成為一體,僅僅生起對治就會成為涅槃。

།གལ་ཏེ་ས་བོན་བྲལ་བའམ། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་འདོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ས་བོན་མེད་པར་བྱས་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ན། དེ་མེད་པ་ན་ གཉིས་མེད་པའོ་།།འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཉེ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། དངོས་པོ་མེད་པར་བྱས་པས་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་རིང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉིད་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ཅེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ནི་མིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གང་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་མིག་ཅེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བདག་ཅེས་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་དེ། གང་གིས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་འདིར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པའི ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་ བྲག་གོ།།བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་པོར་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་དེ་སྟེ། བྱེ་བྲག་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལེན་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འབྱུང་བའི་ སྲིད་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་བྱས་པའི་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་།།སྲིད་པ་སྟེ། འདི་ལས་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་གྲུབ་པས་ན་སྲིད་པའོ། །འདི་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་གོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འཕངས་པའི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྒྱུ་མེད་པས་ཡང་སྲིད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་རྟེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པ་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དེའི་དམིགས་པ་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པ་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།

關於’如果遠離種子或者想要成為無實法’這句話,如果想要使轉識無種子或成為無實法,那麼在無有彼時,二者皆無。不應成為如是,也就是說,在入定的狀態時,轉識不會生起,因此會成為無種子,或者由於成為無實法而成為無實法。因此不應成為如是。 如果有阿賴耶識,即使轉識遠離,其種子也住于阿賴耶識中,能夠使其遠離種子或成為無實法。因此,具有如是功能的阿賴耶識應當承認。 爲了說明如是成立的阿賴耶識的差別相,‘由三種習氣的差別’,其中言說習氣的差別是這樣的:比如說’眼’這個言說所成熟的識的習氣,成為眼睛形成的因,所形成和成熟的眼睛被稱為’眼’,是由言說的因而形成的。同樣,對於耳等一切所說的,這是其差別。 ‘我見習氣的差別’是說由薩迦耶見的力量,染污意以阿賴耶識為基礎而熏習’我’的習氣,由此而有’我’與’他’的差別。 ‘有支習氣的差別’是指無始以來執行的善、不善和不動行,這些應當如所知相廣說。 其中’由引發而分別’是指聖者相的差別。‘新生習氣’是指最初生起的習氣,如果沒有如是所說差別的阿賴耶識,則由行的生滅所熏習的識和取所攝持的生有趨向所作的有不應理。 有,即從此生起現前成就故為有。這是取,即善或不善串習的果。 ‘由異熟而分別’是指由行和有緣所引發的諸趣中的異熟,如果沒有稱為異熟的阿賴耶識的差別,則無因故,具有後有的諸色法根如眼等不應生起,因為那是異熟果故。 ‘由因性而分別’中,由於意依止於阿賴耶識,故有我見和我執的因相阿賴耶識的差別,如果沒有所謂的因相,則薩迦耶見的因即意所執的我的所緣不應理,因為那是等流果故。 ‘由相而分別’中,彼有多種。即共相和不共相,無受生起種子相和有受生起種子相,這是略說。

།དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །གང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོ་རང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་མེད་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཤིང་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་ བ་ཉིད་དོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །སྤྱད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་གིས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་། །མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པ་འབྱུང་བས་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་མེད་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།རྙིང་རྣམས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གང་འཇིག་རྟེན་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེའི་ མཚན་ཉིད་ནི་ཅི་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ས་བོན་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་ན་རྒྱུ་མཚན་ ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་དགེ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་མི་དགེ་བར་འབྱུང་བས་འདུས་བྱས་ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་དེ། དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་ དང་བཅས་པས་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ལ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པའོ།།ལུས་དང་། ལུས་ཅན་དང་། ཟབ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ལུས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔའོ། །ལུས་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །ཟ་བ་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཁམས་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཁམས་སོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་བགྲང་བའོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཐ་སྙད་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞིའོ།

關於阿賴耶識,由於它是一切眾生共同器世間的因,所以是無感受的種子。所謂不共的,是指各自阿賴耶識作為自身色等諸處的因,這是有感受生起的種子。若無如此形態的阿賴耶識,則一切眾生共同受用的因——器世間就不會存在。同樣,若無第二阿賴耶識,有情世間也不會存在,因此就如同木頭一樣不會產生感受。 所謂隨眠的特徵,是指不堪能性。善修習的特徵,是指堪能性。已作業的特徵,若無阿賴耶識,則反覆所作的善業與不善業所產生的果報耗盡這一現象就不應理。未作業的特徵,即是言說熏習的種子,這是如實顯示言說熏習的差別。 由於從無始以來產生戲論故為種子,是說若無從無始以來作為真實言說之因而稱為阿賴耶識者,則新生言說熏習也不應理。由於舊的不存在,因此現在的言說也不成立。也將成為前所未有,因為在世間從無始以來未曾出現。 譬喻的特徵,如幻術本身是幻化大象等的因,同樣阿賴耶識作為譬喻特徵的闡述也是非真實分別的種子,是顛倒的因相,若無此識則因相不應理。 所謂無覆無記,無覆是指非煩惱性,凡是煩惱性和無記性的是無覆無記,並非如色界所生的煩惱、非善及無記。若有善不善業的異熟,則不會轉為煩惱。因此,由善生善,由不善生不善,有為法無有究竟,故由煩惱和有漏善而輪迴。 依所知相而說,其中何為依他起相?這裡’略說’是指真實攝持。‘遍計所執所攝’是指非真實分別。 關於身、身者和受者的了別,其中身是指眼等五界。身者是指染污意。受者是指意界。所受用的了別是指外部色等六界。能受用的了別是指六識界。時間的了別是指輪迴相續不斷。數量的了別是指計數。處所的了別是指器世間。言說的了別是指見、聞、覺、知四種言說。

།རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་ རིག་པ་གང་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྟེན་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ།།གང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་ པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་གོ།།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་བཞི་དག་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་ རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནོར་པའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་གི་ངོ་བོ་དོན་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་དེ་ཉིད་ལ་བདག་མེད་པར་བདག་ཅེས་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་གནས་ནི་སྣང་བའི་གནས་ཏེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་དོན་མེད་ཀྱང་འདི་ལྟར་བདེན་པ་ཉིད་དུ སྣང་བའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ་དོན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྣང་བ་ཙམ་དེའི་སྣང་བའོ། །དོན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་པ་དེ་བདག་ཏུ་སྣང་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མི་བདེན་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་དོན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གཏན་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྣང་བ་གཏན་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ་དང་། དགོངས་པ་ ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་དེས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལས་སོ།།དོན་ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ན་གནས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདུན་དུ་བྱས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པའི་དོན་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མདུན་ན་གནས་པ་འདི་ནི་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

暫且,如是諸種分別識是以言說習氣為因。我與他差別的分別識的差別所依是以我見習氣為因。凡是善趣、惡趣、死亡、出生的分別識,即輪迴諸趣差別,是從有支習氣種子取而生。 ‘以此等分別識’是指剛剛所說的諸分別識。‘攝一切界、趣、生’是指三界及其所攝五趣、四生的煩惱。‘攝’是指其自性。‘依他起相’是指依他起自性,是顯示非真實分別。 此等分別識唯是分別識性為非真實分別所攝,其中’為非真實分別所攝’是指其自性。‘此是無有及錯亂義顯現之處’是指無有及錯亂義顯現之因,其中’無有’是指無,如是執取我之自性義如是存在,而於其上無我顯現為我,其處即顯現處,是因之異名。如是是依他起相。 何為遍計所執相?謂無義而如是顯現為真實。‘唯識而為義’是指非真實義之顯現,如是唯自義顯現,即其顯現。‘顯現為義’是指顯現為所取,如是無我顯現為我。 圓成實相是指于彼無有不真實顯現之因義中,顯現為其自性完全無有,如是我之顯現完全無有即是唯有無我性,此等即是唯識,如十地經中所說,解深密經中亦云:‘我說識以所緣唯識所分別’,故彼所緣唯識所分別即是唯識性,是離義之異名。 說’識’之言說識者,是顯示三摩地境識。然而’如是所生’是指如是形相所生。故’顯現為異義’中,‘從彼’是指從三摩地境。‘異義’是指顯現為所取自性般截然不同的識。 觀想等三摩地境影像非是識之憶念,因為如實住于境故。如是非是經驗之憶念,因為見為現前故,且識之憶念義不明顯,而此現前住者明顯可見故。

།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ དང་།གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་རིང་དུ་འདས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ནི་འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཐད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་ན།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ལུང་དང་རིགས་པས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །མཚུངས་ལ་བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་ བའོ།།བརྟན་པ་ནི་དུས་གཞན་དུ་གནས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དག་གོ། །གཞིའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོའི་འདི་དག་ཉིད་གཞན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་མེད་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དོན་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ནི། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ འཁྲུལ་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་།རྣམ་རིག་གཟུགས་ཅན་མིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ན་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟབ་པོར་རྣམ་པར་རིག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའོ་། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། རྐྱང་པས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རྐྱང་པ་ནི་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྙེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི དོན་ནི་མེད་དོ་།།ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པོ་དེའི་ཆ་གཅིག་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་ལྟ་བར་འགྱུར་ན། དེས་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་གཉིས་ཉིད་དེ།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཆ་གཅིག་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གཉིས་པས་ནི་འདི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་དེས་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བསྟན་ཏེ་སོ་སོར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ དག་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཙམ་སྟེ། དོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཙམ་གཉིས་དང་སྟེ་ རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དང་།ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ།

再者,如果按照所聞、所思、所修習的那樣,即使已經過去很久,也如同現在發生的一樣,對此,所聞和所思已經過去很久而不復存在,所聞和所思的自性因為過去很久而不存在,因為不存在的緣故,所以凡是所生起的都是識,顯現如是的緣故,因此這些都是唯識,所以無境已成立。 眼識等諸識是無色的,所以應當是唯識,那麼眼等有色識如何呢?對此,那些也應當以教證和理證來觀察,如前所說。 相似而堅固相續執行,其中相似是指相同,堅固是指存在於其他時間。顛倒等煩惱,即煩惱障和所知障等為因。所謂基礎,即因的體性,這些若在他處執行,則非義而執為義,心不會顛倒,因為沒有這些,所以煩惱障的煩惱和所知障的煩惱也不會生起。 以偈頌顯示這些義理:迷亂的因和迷亂,依次是色識和無色識。其中有色識是迷亂的因,若無作為因的有色識,則作為果的無色識也不會生起,那麼如何會有一切身體和受用呢? 身、身者和受用三種識於一切身中同時生起,所謂同時生起即是一時生起。所謂受用即是因的體性,三種都是唯識,以偈頌和單句來安立。單句即是僅此而已,一切唯識即是唯識性的緣故,所得即是唯識,因此是唯識而無境。 又二種性即是所緣和見分識所安立。若唯識一者的一分是所緣,第二是能見,那麼眼識等也是二性,以種種體性安立,又唯識一者中,如理一分生起種種,第二分則如是執取。 又因為意識能執取,所以眼等諸識一切法究竟都是所緣,意識是能見。那些意識也說為因,因為不決定的緣故。又其他諸識因為境決定和無分別的緣故,所以有分別者即是能見。如是,這是唯識的安立。 偈頌即是:唯此無境而趣入,唯二即是所緣和見分唯識。

།སྣ་ཚོགས་ཉིད་འཇུག་པ་སྟེ། གང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའིའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་འདི་ལྟར་འདོད་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཞུགས་གྱུར་པ། །དེ་དང་བྲལ་ན་དེ་ཕྱིར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་སེམས་ཙམ་ལ་ཞུགས་པས་དོན་མེད་པ་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་དོན་མེད་ན་སེམས་ཀྱིས་གང་ལ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་ཉིད་དང་། གཉིས་ཉིད་དང་། སྣ་ཚོགས ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན།རྒྱུ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཞན་དང་མཚུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གང་ཡང་དེའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་སེམས་པ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་གི་སྒོ་ནས་ནི་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་ཡང་མིག་ལ་བརྟེན་ ནས་འཇུག་པ་ན་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མིང་འཐོབ་ཀྱི། ཡང་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ ལྟར་ན་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ན་གང་གི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བྱུང་སྟེ།དེ་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང བར་འགྱུར་ལ།ཡང་དེ་གཉིས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རེག་བྱའི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་ཉེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ནང་གི་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལུས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་གནས་པའི་དབང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལུས་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རང་གི་གནས་ཉིད་དེ་ལ་དེས་བྱས་པའི་ཕན་འདོགས་པ་ དང་གནོད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་འགྱུར་བར་བྱེད་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་རེག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ ཡང་རེག་བྱའི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་རང་གི་རྟེན་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའམ། གནོད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་བྱའི་སྣང་བ་བྱུང་ནས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་ པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།འདི་དག་གི་ལུས་ནི་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ལ། རིང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཅིག་པུ་རྒྱུ་བ་ནི་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་བྲལ་ བ་ཉིད་དོ།

多樣性趣入,即是顯現為種種相的識。瑜伽師們欲證悟,是說瑜伽行派如是主張。於何處呢?入于唯心,離彼故復,是說如是入于唯心故,離無義。又若無所取義,心將執何?若入于彼量性、二性及種種性,說為唯因,此為語義,與余相同。 有些菩薩主張唯一意識。又當說彼之次第安立,于彼思于身語業如是等,如何思通過身門趣入時稱為身業,通過語門則稱為語業,意業則得意業之名。如是雖是唯一意識,依眼趣入時得眼識之名,如是乃至得身識之名,然于彼非意識之其他識如阿賴耶識等則無。 如是,於一切所依生起時,其種種相二現生起,因彼顯現為唯義及分別顯現故,以此等遍斷。其中’一切所依’即眼等一切所依。‘種種相二現’以’唯義顯現及分別顯現故’二語顯示。此二語說明彼一識之一分顯現為唯義,其第二則生起義之分別相,故無前說過失。 因為若有色則一切處生起觸顯,因為等持時五識非近,而內領受則生起,如住于身之其他色根,如何住于身之眼等其他根住于彼身故,根之自處即彼由彼所作利益損害近作。如是此中亦當許意識住于身故能轉變身。 複次,如身根等依止身時,若有外緣所觸,于身根亦生觸顯,彼生起時于自所依身作利益或損害。如是意識亦因依止身故,生起觸顯而作利益損害身。 此等身若無分別之眼等,依彼之意識趣入亦得無分別性,如煩惱意依止遍煩惱故生起為煩惱。彼亦菩薩為成立偈頌故說,‘遠行’即由緣一切境故。‘獨行’因無第二故。‘無身’即離身性。

།ཕུག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕུག་གི་ནང་ན་གནས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་འདུལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། །གདུལ་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་དཀའ་བའོ། །ཡང་ལུང་ནི་འདི་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དབང་ པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་རེ་རེ་ཞིང་སོ་སོ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་རྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་གཡེང་བར་གྱུར་ན་དེ་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ བས་དབང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ལུང་གིས་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡིད་འབའ་ཞིག་ ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།མཚན་མའི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྟ་བའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རེག་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ ལྟ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་ བྱེད་པས་ན་ཤེས་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་ཤེས་པའོ། ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་ནི་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་མེད་པར་ཡང་གཉེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའོ།།བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་ སུ་རུང་བ་ཐོབ་པའོ་།།མོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་དོན་དེ་དག་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སའི་རང་བཞིན་དུ་མོས་ནས་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དོན་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་ པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་སོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་དོན་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲུག་པོ་ལ་སྣང་བའི་དོན་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

所謂’洞住’是指住在身體的洞穴之中。 所謂’調伏心’是指使之降伏。 所謂’難調伏’是指難以調治。 又經中說’這些境界是意識各別領受’,是指凡是顯現為根境的對境,由意識一一各別領受,因為對一切法都是有分別的,所以是各別領受。 ‘意是這些的所依’,是指因為當意識散亂時這些就不會生起,所以意識是這些生起的因。 又經中說明六識聚是以’意’字表示,而不是以其他識的名稱表示,因為經中說’六識聚是意處’。因此應當如是了知唯有意識。 具有相的見及識的安立是阿賴耶識,意識與阿賴耶識俱起的是見。眼等觸是因相。 彼等既是一切法又是唯識,故說’彼等唯識為因相’,眼等生起的因是所緣的體性。‘彼見生起的因相’是說彼即是見,彼見。 當彼顯現為見時,因為是意識的見相續不斷安住的因,所以說是起依的作用。 ‘由了知識不相應的因相’中,識不相應諸法的因相是境。由了知故稱爲了知。 ‘由無所緣的識所緣’是說無所緣時識的生起即是見,如緣過去等所緣。無需努力也會成為無顛倒,如是了知。 ‘由隨順三種智的了知’中,因為義理如是:如同顯現彼不存在時對治也會生起,所以會成為無顛倒,如是了知。‘由隨順三種智的了知’是說由了知彼義隨順三種智而了知。 ‘禪修者’以及’聲聞與獨覺們’是指聲聞與獨覺們。‘獲得心自在’是指獲得心調順。 ‘由勝解力如是彼等境顯現’中,若勝解為地的自性則成為如是,如是觀火等境亦復如是。‘獲得止’是指獲得三摩地。 ‘於法精進修習勝觀者’是指精進修習經典等者。 ‘唯作意而境顯現’是說即使是一境,隨著如何作意而顯現諸多行相。 ‘獲得無分別智’中,若六識所顯境如實存在,則無分別智將不存在。即便如此,當彼存在時,也應當決定承許境無自性。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དོན་སྣང་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་དོན་ དུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། གཞན་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་བྱུང་བ་ཉིད་ན་གནས་པར་མི་རུང་ བ་དང་།རང་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་གཞན་དབང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་དམིགས་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུའོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ལུས་མེད་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གཏན་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་། །སླུ་བ་མེད་པའི་འཁོར་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མིང་གིས་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ལ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་མིང་གི་མཚན་མར་འཛིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།།ལྟ་བས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མཚན་མས་མཚན་མ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཞེན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ ཞེན་པས་མི་གནོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་ངག་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་བཞི་པོ་དག་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞིས་གཞན་དང་ ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པའོ།།མེད་པའི་དོན་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ།།དེས་ཀུན་ནས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མས་བཟུང་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པས་དོན་དེས་ན་གཞན་གྱི་ དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཏན་མེད་པས་འདི་ལྟར་དོན་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果唯識所顯現的境,也就是說雖然無有外境而唯識本身顯現為外境的因,這就是其含義。如果唯識是依他起,那它如何是依他起呢? 自身是所取,因此是依他起,若說’他’,則是從自因而生且生已不應安住,以及由自身執取而稱為’他’的依他起。 其中’安住’是指所說的依他起唯識所依。‘無境’是指不存在的意思。‘顯現’是指緣取外境。‘如何’和’為何’二者如前所說。 ‘具無量相’是指緣取一切境的意識。‘遍計’是指意識遍計。‘顛倒生起之因’是指以所緣自性成為產生顛倒外境之因。 ‘無自相’是指無其體性。‘唯緣遍計’是指唯緣錯亂識。‘彼全無相’是指遍計所執無體性。 ‘如何’和’為何’如依他起一樣。‘不變異故’是指無欺。如無欺眷屬。 ‘是清凈所緣及一切善法之最勝故’是指清凈所緣體性是圓成實,因為是最勝故如圓滿處。 ‘遍計如何遍計’是指意識稱為遍計,其中於依他起遍計,顯示以何相遍計即是’以名所緣’等文。 于依他起自性執為彼相,即于依他起本身執為眼等名相,因此執取相而遍計。 ‘見而於彼耽著’是指執取相為’此是如此’而耽著。‘以諸分別發語’是指雖然耽著不害,但以三種分別發起言語。 ‘以見聞等四種言說而施設言說’是指以見、聞、覺、知四種言說與他言說。 ‘于無義增益為有’是指如言說般執取無義為有義故。 ‘遍計因相’是指以遍計識執取為遍計相而生起所緣自性。 ‘由彼遍計故’是指由彼稱為遍計的意識執取所緣相而遍計,因此稱依他起為遍計。 意識遍計以遍計性遍計,如其所計,彼全無故,因此依他起即稱為圓成實。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གཉི་གའི་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མིག་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་ བྱེད་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །བྱང་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའོ།།ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཡི་གེར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟེན་དང་བཅས་པའོ། མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མཚན་མའི་འགྱུར་བ་ལ་མཚན་མར་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱས་ནས་ཏེ། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེངས་ཤིང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ནད་དང་། འཆི་བ་དག་བསྡུའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བསྡུའོ། །འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་བསྡུའོ། །གནོད་པ་དང་དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བའོ། །གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡེག་ པ་དང་།འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དམྱལ་བ་བའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྩོགས་པས་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་བསྡུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྡུའོ། །མཚན་མར་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་མཚན་མར་སྣང་བར་གང་འགྱུར་བ་སྟེ། མཚན་མར་སྣང་ བར་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་གི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་དེ་དང་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ།

所謂煩惱和清凈的自性不成立的依他起,是因為如此的依他起,當其成為分別時即成為煩惱,當其成為無分別時即成為清凈。這兩者的聲音合為一體時是不成立的。 關於自性遍計和差別遍計,其中自性遍計是如同對眼等諸根計度眼的自性等。差別遍計是指對彼等自性的無常等差別進行遍計。 關於自性圓成實和清凈圓成實,其中自性圓成實是有垢真如。清凈圓成實是無垢真如。 所謂善巧名言是了知名言。所謂非善巧名言者是指牛等,因為雖然它們有分別但不能用文字表達。 將一切分別歸納為十種分別而說明:其中根本分別是指由於是所遍計故稱為分別之根本,即阿賴耶識。所謂相分別是指以因相自性而分別的意思,即色等識別。 所謂相顯現分別是指生起具有相的形態之分別,分為所分別或分別,即眼識等具有所依的識別。 所謂相變異分別是指對相的變異具有相變異自性的分別,即衰老等是指身體的大種自性遷變成為他相,對此的分別稱為相變異分別。等字所攝的是病和死。樂受等也是如此,即身體的變異。等字所攝的是苦受和不苦不樂受。 貪等也是如此,等字所攝的是嗔和癡。所謂損害和時變異等,同樣是身體的變異,即緣此而生起的分別。損害是指毆打、束縛等。時變異是指寒冷等時節的變異。 地獄趣等也是如此,等字所攝的是畜生和餓鬼。所謂欲界等如前所說,等字所攝的是色界和無色界。 關於相顯現變異分別,是指眼等的眼識等,其相顯現所變異,即具有相顯現變異自性的分別。 因此,這些如實顯示的衰老等,能生起彼彼狀態的變異。所謂他所教示分別是指由他人所教示的。

།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ལྟར་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་བྱུང་བའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ ཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མ་སྟེ། རྣམ་པར་ གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།ཡང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོད་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ལྟར་བསྟན་ཏེ། གང་ ལས་བསྟན་པ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དངོས་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོར་ནི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོ་འདི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་གཅིག་ཡིན་ན་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་ དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

複次,此有二種:隨順聽聞非正法和隨順聽聞正法。此又有二種:對諸法的分別即是隨順聽聞法,應當如是攝集善與不善等。 關於’非如理分別’,此是從聽聞非正法而生。‘此外道等’即是諸外道。 關於’如理分別’,此是從聽聞正法而生。‘此法者等’即是諸佛。 ‘執著分別’即是從非如理作意因而生,是依止我見,如經中所說六十二見相應的分別。 ‘散亂分別’即是菩薩的十種分別。其中’無事相散亂’即是無事性為相而散亂。 又此散亂的對治,如般若波羅蜜多經中說:‘雖有菩薩’,說’有’是指菩薩以空性為自性而有。如是顯示,從何處顯示自身存在,即是空性的自性。 ‘有事相散亂’即是事性本身為散亂之相,其對治即是在同一經中說:‘不見真實菩薩’,意為不見遍計所執和依他起自性的真實。 關於’增益散亂’,其對治即是在同一經中說:‘色以色自性空’等,即是遍計所執的異名。 關於’損減散亂’,其對治也在同一經中說:‘非以空性’,即是法性自性的異名。 關於’一性散亂’,其對治經文為:‘色之空性即非色’,若依他起和圓成實二者為一,則依他起也應如圓成實一樣成為清凈所緣。 關於’異性散亂’,其對治經文為:‘色不異於空性,色即是空性’,因為若彼等為異,則法與法性成為異體,若成為異體則不應理,如無常與無常性一樣。執取遍計所執自性而說’色即是空性,空性即是色’,即是說遍計所執的無自性即是空性,空性即是其無自性,而非如依他起和圓成實二者。 關於’自性散亂’,其對治經文為:‘須菩提,譬如色這一名稱僅是名稱而已’,意思是說此中無有色的自性。

།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འགག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་སྐྱེ་མི་འགག་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།རྐང་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་མིང་གིས་སོ་སོར་རོ། །དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་གློ་བུར་པའི་མིང་གིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཡང་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་རྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ ཅི་མངོན་ཞེ་ན།དེ་བསྟན་པ་ནི་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་མིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་བློ་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མེད་པར་ནི་ བུམ་པའི་དོན་ལ་བུམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་བུམ་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་མིང་དང་དོན་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་འདིར་ནི་མིང་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། དོན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་སྟེ། གལ་ཏེ་མིང་དང་དོན་དག་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེས་ན་མིང་བཞིན་དུ་དོན་ཡང མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དོན་ཡང་མང་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དོན་གཅིག་མང་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ན་འགལ་བ་གཉིས་པ་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གོའི་སྒྲ་ དོན་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུས་མིང་ལ་ནི་ངེས་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གལ་ཏེ་མིང་དང་དོན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་འདོད་ན་ནི་དོན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ན་སྐྱོན་གསུམ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བག་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མིང་གི་དོན་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ལ། གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའོ།

特別是對於所謂的’散亂’,其對治是’自性不生不滅,非煩惱,非清凈’。其中,生是煩惱,滅是清凈。如此’不生不滅,非煩惱,非清凈’是其含義,這些偈頌的意義就是如此。 所謂’如名散亂于義’,是指如名稱那樣散亂于意義。其對治是’觀察彼等諸法之假名’,‘觀察’是指對名稱與名稱的各別觀察。 所謂’如義散亂于名’,是指如意義那樣散亂于名稱。其對治是’以客塵名而作言說’,意思是說’意義的自性中並無名稱’。 為對治這十種散亂而宣說般若波羅蜜多,又從宣說的因中會生起無分別智慧。 若問:依他起自性如何顯現為遍計所執自性而非其本質?對此解釋是:‘因為名稱之前無有心識,故與其本質相違’。若依他起與遍計所執是一體,則不依賴名稱,心識就能趣入義理,就像沒有’瓶子’這個名稱就不會對瓶子的義理生起瓶子的認知。 若’瓶子’這個名稱與瓶子是同一性質,則應能趣入,但由於不是同一性質,因此名稱與義理不可能是同一本質。 此處,名稱是依他起,義理安立為遍計所執,因為依他起的名稱力量使得對一個義理也遍計許多名稱。若名稱與義理是同一性質,則如同名稱,義理也應成為多體。 如此一來,義理也將成為多體性質,一個義理既是一又是多,這是相違的。 再者,若它們是同一本質,還會導致第二個矛盾:因為如同’牛’這個聲音可以趣入十種義理那樣,名稱並非確定,因此若承認名稱與義理是一體,則義理具有二者的本質,這就相違了。 如此承認的話還會出現第三個過失:因為帶有習氣等性質的名稱的諸義理將成為一體。 以偈頌顯示此義,‘將成立’是指依他起與遍計所執成立為一體。

།ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་གིས་སློབ་མ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སློབ་མས་འགལ་བ་གཉིས་དྲིས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་དག་པ་འགལ་ལོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་ གླང་པོ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་མེད་པ་ཙམ་ལ་དང་བཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་སྒྲིབ་གཡོགས་སུ་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་མེད་དུ་ཟིན་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར།དེ་མེད་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་དམིགས་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་དེས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་གསུངས་སོ།།དྲི་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ།།དེ་འཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་ པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།དེ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ དག་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་དུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ གཉིས་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།།ཕྱི་མ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱི་མས་བསྟན་ཏོ། །བྱུང་རྟེན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྟན་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འབྱུང་བར་བསམ་པའོ།

關於’諸法無所緣’等偈頌,是以幻術等比喻使學生生起信解。學生問到兩個矛盾之處:諸法無而有所緣,以及無煩惱而清凈這兩者相矛盾,對此產生懷疑。對此以幻術的比喻來說明:就像幻化的大象雖然不存在卻可以被緣取一樣,同樣地雖然不存在也可以被緣取。 就像虛空本性光明,因此雖然沒有被云等所遮蔽,但僅僅說是無雲而清凈一樣,諸法也是本性光明,因此雖然本無煩惱,但當暫時的垢染遮蔽消失時也說是清凈。 如果依他起如所顯現般不存在,為何依他起的自性不會在一切處完全不存在?若它不存在,圓成實性也將不存在,因為煩惱和清凈都將不存在。因此,若二者都不存在,為何一切不成為無?爲了說明這點,說’將成為無煩惱和清凈的過失’等。因為煩惱和清凈是可緣取的。因此,若主張二者雖可緣取卻不存在,就成了否定實有的煩惱和清凈。 第四品:所謂’本性清凈’是指以自性清凈的自性,它也是如此存在的。由於一切眾生都以共同相而存在,所以說一切法都具如來藏。 ‘無垢清凈’是指如此性本身離開了煩惱障和所知障等垢染,因此是以清凈如此性而區分的佛性。 ‘獲得彼道清凈’是指獲得彼果的道路也是清凈的,這包括菩提分法如念住等,以及六波羅蜜多等。 ‘能生彼所緣清凈’是指能生起並作為所緣的菩提分法的證悟,既是能生起又是所緣,故稱為能生所緣。其清凈故稱為能生所緣清凈。這也包括經典等十二分教的教法。 因為若教法是遍計所執,則將成為煩惱的因。若是依他起,則將成為不真實義。由於是法界清凈的等流,故從這兩者中解脫,因此不是不真實,是從圓成實中生起。 另外,在所說的這四種清凈中,若說其中任何一種都是大乘,應知是在顯示圓成實性。其中前兩種是不變圓成實的圓成實,後者是無顛倒圓成實。這些義理由後面的偈頌顯示。‘所依如幻等所說’是指依他起的生起。

།དེ་ཡང་གང་དུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ བསྟན་པ་དེར་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པས་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་དེ་ལ་ནོར་པ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ། ནོར་པ་ཉིད་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་སྟོན། པར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་དང་། རྟ་དོན་དུ་མེད་ན་ཡང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དེའི་སོམ་ཉི་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དོན་མེད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར བས་དེའི་གཉེན་པོར་སྨིག་རྒྱུ་སྟེ།དེ་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །ཆུའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་ཆུའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཆུའི་དོན་གྱི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་ན་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་ན་ཡང་འདོད་པ་དང་ མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཐོབ་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་དོན་མེད་ན་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེས་ཆོས་ མཐུན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་བརྙན་ལ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དམིགས་པ་ཉིད་ དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེའི་གཉེན་པོར་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མིག་ཡོར་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲིབ་མའི་རྩེད་མོ་འདོད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་ པ་ན་དེ་ན་མིག་ཡོར་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་ན་ཡང་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་བྲག་ཅ་གྲག་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་བཞིན་དུ་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།

此外,從’一切法如幻’到’如化’所說的,應當知道這是說明依他起的本性。 ‘依觀察而說無’這句話,從’無色’到’一切法皆無’所說的,應當知道這是說明遍計所執。 因為依他起的本性是以幻等譬喻來說明的,對於這種說法會產生懷疑是否有錯誤,對於這種錯誤的懷疑,就用幻的譬喻來說明依他起的本性。就像幻化的象馬雖然實際上不存在,卻能成為境界一樣,應當這樣來看待對境,爲了遣除這種懷疑。 另外,會懷疑心和心所法如果沒有對境,怎麼會生起無所緣,爲了對治這種懷疑,以陽焰為喻。其中,如同陽焰處的是心和心所法,如同水處的是對境。因此,就像陽焰生起時,雖然沒有水的對境,卻能生起水的對境的認知。同樣,當心和心所法生起時,也會生起不存在的對境的認知。 又有凡夫懷疑,如果沒有對境,怎麼會獲得可意和不可意的受用,爲了遣除這種懷疑,說明依他起如夢。就像在夢中雖然沒有如實的對境,卻能獲得可意和不可意的受用一樣,在此也應當知道是同樣的道理。 又有懷疑,如果沒有對境,善業和不善業的可意和不可意果報怎麼會現前成就,爲了遣除這種懷疑,以影像的譬喻說明相應的依他起。就像雖然沒有色法的對境,卻能從影像中生起色法的認知,但實際上並沒有色法的對境存在,同樣在此也應當觀察雖然沒有可意和不可意果報的對境存在,卻有其所緣。 又有懷疑,如果沒有對境,各種識怎麼會生起,爲了對治這種懷疑,以光影遊戲的譬喻說明與依他起相應的道理。就像由於想要玩耍影子而使其變現各種形態時,雖然沒有光影遊戲的對境,卻能顯現各種形態。同樣,識雖然沒有各種對境,卻顯現為各種對境的形態。 又有懷疑,如果沒有對境,怎麼會生起各種言說,爲了遣除這種懷疑,安立為如回聲一樣,就像雖然沒有對境,卻能聽到回聲一樣,雖然沒有各種言說,卻能近緣這些言說。

།ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ངོ་ཞེས་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་སོམ་ཉི་ཟ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་མཐུན་པ་ཆུ་ཟླའི་དཔེས་བསྟན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཟླ་བའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རླན་པ་ཉིད་དང་། དང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ནི་རླན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བདག་གི་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེའི་གཉེན་པོར་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུས བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་དགོས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་སྤྲུལ་པའི་དོན་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ལུས་ལེན་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་པོའི་བདག་གི་ལུས་ལེན་པའི་དོན་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བརྒྱད་བསྟན་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྒྱུ་མའི་དཔེ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་བཞིན་དུ་ དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྨིག་རྒྱུའི་དཔེས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་གདུངས་པའི་དབང་གིས་ཆུར་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཏེ།དེས་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེ་འདྲ་བར་ཉེ་བར་བསྟན་ ཏེ།དེས་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ངག་གི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་བྲག་ཅ་དཔེ་བསྟན་ཏེ། ངག་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་དེས་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ཀྱི་ ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་དང་།ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་གང་ཡིན་པའི་གཉེན་པོར་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ཉིད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་ཆུ་ཟླའི་དཔེ་སྟེ། དེས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པས་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཆུའི་ཟླ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང བསམ་པས་བསྒོས་པའོ།།དེས་ནི་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

再者,如果無有實義,為何等持者們的心與心所會緣取世間的對境呢?以及’以等持心如實了知並如實見到’這樣的說法又作何解釋呢?因為有此疑惑,為對治此疑惑,以水月的相似法為喻來說明。 譬如水中雖無月亮的實義,但因水的濕潤性和清澈性,而在水中顯現月影。同樣,雖然等持心中無有所緣的實義,但仍會顯現所緣。在此,如水月般是濕潤性的緣故,即是三摩地。 又有疑問:如果無有實義,為何爲了成辦有情的事業,證悟真實義的菩薩們爲了利益有情,發起意樂而在各道受生呢?為對治此疑惑,以依他起性相似的幻化為喻來說明。 譬如雖然幻化無有實義,但依靠幻化的力量能成辦所需,同樣顯現幻化的對境。如是,雖然受生無有實義,但應當了知為利益一切有情而受生的身體顯現是如此的。 若問世尊依何義而宣說幻化等八種無實的譬喻?當如是說明:首先,幻化的譬喻是對治內在自性的六處(眼等),因為如同幻化的大象,雖然它們無有實義,但應當了知是顯現而已。 以陽焰的譬喻也說明器世間,因為它們與陽焰相似,如同陽焰,雖無實義,但因炎熱而顯現為水一般。 以夢的譬喻對治色等的受用,因此如同夢中,雖然這些色等無有實義,但同樣顯示由此所生的可意、不可意受用。 以影像的譬喻相似地說明對治身業,因此依靠身業善與不善,從此生起其他形色的影像,如是顯示。 以回聲的譬喻對治語業,由語業的因而顯示語業果如同回聲。 意業有三種:等持地、隨聞行和欲界所行。其中,對治非等持地的是如同陽焰,以此顯示意業果如同陽焰。 對治等持地意業的是水月的譬喻,以此顯示等持地的意業如水中月。 對治隨聞行意業的是幻化的譬喻。其中隨聞行是由聞思所熏習。以此顯示隨聞行的意業執行如同幻化。

།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ནི་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་ཡང་མ་དམིགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་དམིགས་ཞེས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་གང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་ དབང་ནི་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པར་གཟིགས་ནས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་འཁོར་བ་ཡང་མི་ དམིགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་དགོངས་ནས་དེར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་དེ་དག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དེ།དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གསེར་གྱི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་སའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ས་ ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་བོན་ནོ།།སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བ་ཉིད་དོ། །ས་ནི་ཉེ་བར་རྟེན་པའི་གཟུགས་སའི་ཁ་དོག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསེར་ནི་ས་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །དེའི་གསེར་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ གི་ཚེ་མེ་དང་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན།གསེར་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་ མིན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་གང་གིས་གང་གི་ཕྱིར་མེད་པ་དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་དེས་ན་ཆོས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་མིན། །གཉིས་སུ་མེད་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །ཆ་རེས་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཐའ་གཅིག་གིས་སོ།།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། །གཉི་གའི་ཆ་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་པའང་མིན་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཡོངས་ སུ་བཟུང་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་མཛད། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་གྱུར་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པས། དེ་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་ བརྗོད་པར་མཛད།།ཅེས་བྱ་བའོ། །གང་ལས་དགོངས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། རང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རང་ཉིད་རྐྱེན་མེད་པར་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་འདིའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་འགགས་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་། རང་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་ན་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མར་མི་གནས་པ་སྟེ། གནས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ།

如果問三自性的特徵的法性是如何與經典相符合的話,現在爲了說明這個,從《梵天所問經》中世尊依何密意而說’如來既不見輪迴也不見涅槃’這句話?是依輪迴和涅槃無差別的密意而說的。依他起不是輪迴,因為它會成為涅槃的緣故。遍計所執法也不是涅槃而是輪迴。因此,觀見不能說為一體,由於入於一體的差別無自性,所以既不見輪迴也不見涅槃,這是依此密意而如是宣說的。 同樣,遍計所執自性是雜染性,圓成實自性是清凈性。依他起不是這兩者的本性,依此密意,從《阿毗達磨經》中說:‘法有三種:屬於雜染分的、屬於清凈分的、屬於這兩分的。‘這是如此宣說的。這也是以金精要地的比喻來說明的。其中’地下有金’是指金的種子,地界是堅性,地是所依的形色即地的顏色,在其中觀見這三者。金顯現為地性,後來才會了知其金性,當與火相應時,即能觀見為金性,因此而成立其存在性。 義頌說:‘如何諸法非有,如何顯現多相’,按順序配合’如是非法非無法’。由於何因故非有,故諸法非有;由於何因故顯現,故非無法,即是法的意思。因此’如是非法非無法,無二顯示為二分’,是就一邊而言。有無即是事物與非事物。‘顯示’即解說。‘二分皆非有,亦非無所說’,是說由於執取具有二者本性的依他起而顯示有無性。 ‘如其所現即非有’是說如其所見即如是非有,‘故說為無也’。‘由於如是而顯現’,由於唯是顯現而有,故說為有,即是’故說為有也’。為顯示依何密意說無自性,即說’自身’等,由於自身無緣不生,這是無自性的一種密意。由於諸法無有自性,這也是此中的密意,即已滅者不會以其自性再生,因此也是無自性。‘不住自事故’是說僅僅生起即剎那不住,由於不能安住,故也是無自性。如是首先是聲聞共同的諸法無自性性。

།གཟུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མ་འགགས་པའོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་མ་ འགགས་པ་དེ་ནི་གདོད་མ་ནས་ཞི་བའོ།།གང་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྟེན་བྱས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ བསམས་ནས་དེ་གང་ཡིན་པ་ནི་བདག་ཡིན་ལ་བདག་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཚུངས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་གཟིགས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་སྙོམ་ལས་མང་བ་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་འདི་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་མང་གི་མཚན་བཟུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ དགེ་བའི་རྩ་བས་དེ་དག་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་ཡིན་གྱི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་པཎ་གཅིག་པཎ་སྟོང་དུ་སྒྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཉི་མ་གཅིག་གིས་སམ། དུས་གཞན་དུ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།པཎ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་པཎ་སྟོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ལྟར་བྱས་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་དགོངས་པ་འདིའི་དོན་འདི་ནི། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་ གྱུར་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་གསུངས་ལ། ཡང་དེ་ཉིད་ནི་མི་བསྔགས་པར་ཡང་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་གང་སེར་སྣ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་སྦྱིན་ པ་བསྔགས་པར་མཛད་ལ།གང་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྔགས་པར་མི་མཛད་དེ། དེས་ན་དགོངས་པ་འདི་མེད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་མ་བསྔགས་པ་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་མི་བསྔགས་པ་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྒོམ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའོ། །དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུགས་ལ་བཞག་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཉིད་ཀྱིས་ ངེས་པར་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཞུགས་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་ནི་བཞུགས་པ་ལ་ལྡམ་པོར་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟོན་པའོ།

‘由於無有如所執’這句話是不共聲聞的,因為如同凡夫所執著的遍計所執的體性並非如是存在,基於此密意,在此大乘法中說一切法無自性。一切法無自性性是如此成立的,即以無生等的緣故。因為凡是無自性的即是不生,凡是不生的即是不滅,凡是不生不滅的即是本來寂靜,凡是本來寂靜的即是自性涅槃的緣故。 ‘後後為所依’是指後後為因的體性之意。平等性密意是指如同有些人思維平等性法性而說’彼為我,我即是彼’一樣,世尊也是基於法身相同的密意而說’我于爾時’等,並非毗婆尸佛就是釋迦牟尼佛自身,這就是平等性密意。 關於’其他時間的密意’,對於那些懈怠懶惰的人們以此方便相而令其修習此法,僅是基於執持寶勝如來名號所生的善根將成為他們獲得殊勝的因這樣的密意,而非僅僅持誦名號就能入于決定並獲得無上菩提。如同說’一錢變千錢’,是指一日或其他時間的意思,即如同那一錢成為千錢之因一樣。‘僅以發願即得往生極樂世界’也應如是理解。 別義密意是指不會自然通達大乘法義,即三自性之義的特徵不會自然通達。如果世尊的本意是如言詞般通達義理,那麼這樣做也應能領悟,因此此密意的含義是’非僅承事眾多佛陀’。 關於補特伽羅意樂密意,對某些人讚嘆佈施,而對佈施本身又不作讚歎。這是對補特伽羅意樂的密意,即對於吝嗇的補特伽羅則讚歎佈施,對於已經信解佈施的則不讚嘆佈施。因此若無此密意,讚歎與不讚嘆佈施將相互矛盾,通過此密意則能理解讚歎與不讚嘆佈施的道理。持戒等也應如是理解。 ‘某些修行’是指世間的修行。若問密意與隱密意有何差別,世尊所開顯的意趣是密意,以何方便令入決定宣說是隱密意。其中安住隱密意是指以世俗諦方式宣說補特伽羅、法的體性與差別,因眾生安住其中故稱為安住隱密意。相中隱密意是指在應當宣說法相處宣說三自性。

།གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར རོ།།བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་ཚིག་གི་དོན་གཞན་དུ་བརྗོད་ལ། དོན་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ སྙིང་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།འཕྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱས་ནས་ཏེ། དེ་ལ་བླ་མའི་བློ་འབྱུང་བ་ནི་སྙིང་པོར་ཤེས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པའོ་ཞེས་གང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ལས་བཟློག་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་ངལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་པོར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་དུས་རིང་པོར་ འཁོར་བ་ན་འདི་ལྟར་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཕྱི་རོལ་ གྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའོ།།བག་ཆགས་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི། རྒྱུ་མཚན་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གང་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས། ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་དོན་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དང་བཅས་པ་ལས། དེ་དག་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་དམིགས་པའམ། དམིགས་པའམ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ དང་མཐོང་བ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་གཉི་ག་ཙམ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དུས་དེ་ཉིད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མི་དམིགས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པ་ནི། གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་གཉི་ག་མཉམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལའོ། །གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་དག་གོ། །དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

對治方面的隱密意趣是指針對眾生行為而宣說對治法,爲了讓眾生安住于煩惱對治法。 轉變方面的隱密意趣是指用詞語表達一種含義,而實際指向另一種含義。例如’了知無實為實,安住于顛倒,煩惱極煩惱,將得殊勝菩提’等。其中’無實’指三摩地,因為無散亂故稱無實,對此生起殊勝見解即是’了知為實’。‘安住于顛倒’意為安住于相違,即對無常執著為常的顛倒見,實際是安住于與常相違的無常。‘煩惱極煩惱’中的煩惱指疲憊,即長期為眾生利益而極度操勞,如經中所說’雖然煩惱,但為利益眾生而長期住于輪迴’。‘將得殊勝菩提’的詞義容易理解。 諸法從言說習氣而生,‘從彼等’意為從言說習氣,即分別念和外境習氣安住于阿賴耶識。從彼習氣所生即是一切法,也就是轉識的本性。‘從彼等’意為分別習氣也從法的因而生。這表明阿賴耶識和轉識互為因果。 彼等轉識的特徵之法,是具有因相和見解的識知本性,意為具有因相和見解的識知自性。彼等的特徵有三種,如所說的所依特徵即依他起相。此說法是宣說三自性的特徵。彼等的含義也以半偈頌顯示:‘從具因相及見解,應知彼等三特徵。‘如是應當解說。 關於’彼二者有無不可得或可得,以及未見真如與見真如同時’,彼二者即遍計所執和圓成實。其中一者是無,第二者是有,故說彼等二者有無。因為未見真如時,遍計所執顯現而圓成實不顯現。同時,見真如時,遍計所執不顯現而圓成實顯現。 以偈頌顯示此等義理:‘依他起上無遍計’等。‘故彼二者等同’中,‘等同’指同時,‘彼’指依他起,‘二者’指見真如與未見真如。‘故’即是因此之意,表明依他起上無遍計所執而有圓成實之義。

།བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཚིག་གི་ལྷག་མས་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་མི་མངའ་བས་དེ་ནི་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པ་འདི་ལ་མི་མངའ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་ གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འདི་ལ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་སོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་གི་མཚར་ཉིད་ལ་གནས་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པས་ན་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པར་གཤེགས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མཆོག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གཤེགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་དམིགས་ནས་གནས་པ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདི་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པའི་བློའོ། །འཇིག་ རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་མི་གོས་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དང་། བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱིས་བས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་རྣམས་མཁྱེན་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་དག་ནི་ཚིག་སོ་སོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ན་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་པ་སྟེ།དེས་སངས་རྒྱས་ལས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་མནོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ལ་མོས་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་མོས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡུལ་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་ པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་སྙེད་དོ་ཞེས་བཅད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱངས་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཡང་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།