菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s|d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s(續2)

相等之間相互攝持,例如眼根被眼處所攝,眼處也被眼根所攝,這是應當了知的阿毗達磨的觀點。例如以四攝事攝受眷屬,四攝事是佈施、愛語、利行、同事。四眾是比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷。以此攝受彼等,這是有時性的。有時性是指有時出現,即有時對他們行佈施和說愛語,但並非攝受。言說施設是世俗諦,自性攝持是勝義諦。 雖有眼等二種,種類、行境、識,由於相同故為一界。這是說明:由於種類等差別,隨應安立為不同界,而非由於所依差別。其中眼界等相互間種類、行境和識是不同的。色界等是種類和識不同。諸識界是種類和行境不同。法界是意識的不共行境。同樣也應當配合耳鼻等。 種類相同是指二者都是耳的自性。行境相同是指二者的對境都是聲音。識相同是指二者都是一個耳識的所依。因此耳界唯一。同樣也應當配合鼻。 若問:既然沒有其他必要,應成不生二種?為此說:為莊嚴故生二種。眼耳若成一所依,鼻孔若成一,將極不莊嚴,即極不悅意。 雖然駱駝、貓頭鷹等的眼等也生二種,所依不也是不莊嚴嗎?相對其他種類而言,它們的所依確實不莊嚴。但相對自類而言,凡是有二種眼等者,其所依在自類中是莊嚴的,若無則是不悅意的,因此此破斥不應理。 論師善聚解釋此經義:‘為莊嚴’即是’為自在’之意,世間上說具足諸根為莊嚴。諸根若所依不全,則見聞嗅不圓滿,將成非自在。如同二眼見為圓滿,一眼則不然。同樣也應當配合其他二種。如是則這些根性將衰損,其義應當如是說:為明瞭所緣故。對此也可以這樣說:業欲生起一個廣大的明瞭所緣之所依,何須斷絕的所依?

། །།བམ་པོ་བཞི་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ན་རེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་འདི་གཉི་ག་བྲིས་སོ། ། ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དབང་པོ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་བརྗོད་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདིར་ལས་ཀྱི་དབང་ཁོ་ནས་དབང་པོ་གཉིས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ཡིན ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་མཛེས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་གསལ་བར་དམིགས་པའི་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ གཉིས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ལས་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་ རིགས་ཡོད་པས་ན་འདི་དག་ནི།སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏེ་དེ་ནི་མདོ་ལས། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་། །འདས་པ་འམ། མ་འོངས་པ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང བའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་སྨོས་པ་ནི་འགོག་པ་ གཞན་བསལ་བའི་ཕྱིར།འགོག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་འགོག་པ་དང་། སྐྱེ་བས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་འདས་ པ་ནི་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་འདས་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འགོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བས་འགོག་པ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་འདི་སྨོས་སོ།།མ་འོངས་པ་ནི་མ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་ལ།མ་འགགས་པ་སྨོས་པ་ནི་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་འགགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ཡང་བྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།གཞན་གྱི་ཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །གཞན་ གྱི་ཕྱི་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

第四品。從《毗婆沙論》中說:‘有人說爲了美觀而生起二者’,其他人說’爲了明顯而生起’,這兩種觀點都已記錄下來。附帶內容已完畢。 若問:難道不是由業力而生起諸根嗎?為何還要說’爲了美觀’和’爲了明顯’這些其他原因呢?這裡是說明僅僅由業力而生起二根。 如何理解呢?眾生從無始以來,由於身體部分如此分別而產生美好的我慢習氣。因此,以追求美好為先導和以追求明顯為先導的業力,成就這兩種根,所以說是爲了美觀和爲了明顯而生起。 ‘蘊與生門及種類,即是蘊處界諸法’,這是說這些具有積聚、生門和種類的含義,所以這些就是積聚、生門和種類的意義。是哪些呢?就是蘊、處、界。 另一種解釋是:這些是積聚、生門和種類的意義。是哪些呢?就是蘊、處、界。 經中說:‘由於積聚的緣故,積聚的含義就是蘊的含義’,這是說積聚的含義就是蘊的含義,這在經中廣說為:‘任何色,無論是過去的、未來的還是現在的’等。 ‘一者’的含義是:‘一者’即是’一種’。‘由無常性而滅’是指由有為法的特徵無常性而滅的意思。 提到無常性是爲了排除其他滅。滅有五種:即特徵滅、定中滅、生滅、擇滅和非擇滅。 如果僅僅說’過去色是滅’,因為沒有特別說明,就會導致定中滅等也成為過去,這是不應該的。定中滅和生滅僅屬於未來的心心所法。擇滅僅屬於有漏法。非擇滅僅屬於不生法的未來法。因此,爲了表明是特徵滅而說此無常性。 ‘未來是未生’是指尚未成為現在。‘現在是已生未滅’中,說’已生’是爲了區別于未來,說’未滅’是爲了區別於過去。未來雖然未滅但未生,過去雖然已生但已滅。 ‘內’是指存在於自相續中的,如眼等和色等。‘他者為外’是指那些存在於他相續中的和非有情數法。 或者從處的角度來說,‘內’是指眼等五根,存在於自他相續中。‘他者為外’是指色等五境,存在於自他相續中的和非有情數法,以及因為是外處的本質,所以也包括無表色。

།རགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསྩགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡང་ན་ལྟོས་པ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་ལྟོས་པས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲོ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིག་རགས་པ་ཡིན་ལ་ཤིག་ལ་ལྟོས་ནས་སྲོ་མ་ ཕྲ་བ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་རགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྲ་བ་ཡང་ཡིན་གྱི། ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོ་མ་ཕྲ་མོ་དེ་ཉིད་ཉི་ཟེར་ གྱི་རྡུལ་ལ་ལྟོས་ནས་རགས་པ་ཡིན་ལ་རགས་པ་དེ་ཉིད་ཤིག་དང་ནས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བཞིན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམ་པར་མི་གནས་ན་ཇི་ལྟར་ན་རགས་པ་ཡང་ཕྲ་བ་ཡིན་ལ་ཕྲ་བ་ཡང་རགས་པ་ཡིན།མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པས་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ནི་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ཏེ་རགས་པ་ཡང་ཕྲ་བ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕ་དང་བུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ཡིན་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བུ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ཡིན་ན། མཆོད་སྦྱིན་དེ་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ནི་ཕ་ཡིན་ལ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་ནི་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ འདི་ཕའི་ངོ་བོར་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་སྦྱིན་དེ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྷ་སྦྱིན་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ངན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སུན་མ་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་དེར་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཉེ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའམ་ནང་གིའམ་ཕྱིའི་འམ་རགས་པའམ་ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་དག་གིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ལ་ཡོད་པའི་རགས་པ་ ཉིད་ནི་མེད་དོ།།ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྟེན་ཀྱང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་སྟེ། རགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚོར་བའོ། །ཕྲ་བ་ནི་[(]དཔེ་གཉིས་ལའང་འདི་བཞིན།[)]བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། །རགས་པ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ།།ཕྲ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གནས་བརྟན་འགའ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་མིང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་དེ་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所謂’粗’是有礙的,因為是極微積聚的緣故。所謂’細’是無礙的,是指無表色。或者說是相對的,即由相對而成粗細,譬如相對於蟣子而言虱子是粗的,相對於虱子而言蟣子是細的。因此如是,有礙性既是粗也是細,而無礙則因為非積聚故唯是細。 所謂’由於是相對的故不成立’是說,那蟣子相對於陽光塵埃是粗的,而這粗相對於虱子和穀粒又是細的,如此彼此間粗細不定,怎麼能說既是粗又是細呢? ‘不是的,因為相對差別的緣故’是說,由相對而有差別即是相對差別,因此並非不成立。凡是相對某物而成粗的,對於該物而言永遠不會成為細的,對其他物也不會成為細的,這是詞義。 ‘如父與子’是說,譬如提婆之子是耶若,耶若之子是毗濕奴友,那麼耶若相對於毗濕奴友是父,相對於提婆是子。由於是相對的,這並不妨礙其成立為父的本性,因為有相對差別的緣故。耶若對於毗濕奴友既不是子,對於提婆也不是父,與此相似。 所謂’劣’是有煩惱的,因為為聖者所呵責。所謂’勝’是無煩惱的,因為未被煩惱所損害。所謂’遠’是過去和未來的,因為相續已壞及尚未至故。所謂’近’是現在的,因為相續鄰近的緣故。 ‘乃至識蘊亦復如是’是說,凡是受,無論是過去的、未來的、現在的,或內或外,或粗或細,或劣或勝,或遠或近,將這一切總集為一,歸入受蘊之數。如是乃至識蘊,也是將這一切總集為一,歸入識蘊之數。 這些過去等性質如色蘊一樣。這是差別:受等的粗是依五根的受等四蘊,因為非色法故沒有自身的粗性。細是意生的,因為所依也非色法故。 或者’依地’是說受等粗細,粗是欲界受,細是初禪地受。粗是初禪地受,細是二禪地受,如是乃至粗是無所有處地受,細是有頂地受。如受蘊,乃至識蘊亦當如是說。 ‘尊者’是某位說一切有部長老,或是某位具此名者。有殊勝根器者說此是長老法救。

།འདི་ལ་བདག་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས།མདོ་སྡེ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དངོས་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་ ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།བཙུན་པ་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་བའི་ལྟ་བ་ལ་འཚེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ནང་དུ་བཙུན་པ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྲིས་སོ། །བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བཤད་པའི་ནང་དུ་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་ཁོ་ན་བྲིས་སོ།།དེས་ན་བཙུན་པ་འདི་ནི་ཆོས་སྐྱོབ་ལས་གཞན་པ་མདོ་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་འགའ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལྔའོ།།གཞན་ནི་ཕྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ་ཡིད་དུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིང་བ་ནི་ཡུལ་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའི་ཡུལ་དང་རྟེན་གྱི་ གཞིའི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།བལྟ་བར་ནུས་པ་ནི་སྣང་བའོ། །འདི་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་ཡོད་པས་ན་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ཏེ་གཞིའི་ཡུལ་ལམ་རྟེན་གྱི་གཞིའི་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ནོ། །དཔེར་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་རྫ་མ་འམ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ནི་ཉེ་ བ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་མི་སྣང་བ་ཅན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །རིང་བ་ནི་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་མ་བཤད་པ་ནི་ལ་ལ་ཉེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་དེ་ནི་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིང་བར་ཡང་མི་འདོད་པས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། འདས་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཟློས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ནི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ སྐད་དུ་ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པོ། །རྟེན་ཏམ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ནི་ལུས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་སྤྱིའོ།།རྒྱུད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་གནས་དག་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འབྱུང་གནས་ནི་ཁམས་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་གསེར་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཁམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་མ་བྱས་སམ་གཞན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་འབྱུང་གནས་དག་ཅེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་དམིགས་ པ་ཡིན་པ་དང་བདག་པོ་ཡིན་པས་འབྱུང་གནས་དག་ཡིན་ནོ།།སྤུངས་པ་དང་གང་ཟག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ནི་སྤུངས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་འབྲུ་སྤུངས་པ་བཞིན་པའམ་གང་ཟག་བཞིན་ནོ།

對此,如果此人是法救,那麼他就是主張過去和未來是實有的,因此不是經部師,這是說’不是實事論者’的意思。如此,主張轉變為異體性的是尊者法救,據說他說:‘諸法在時間中執行時,轉變為異體性,而不是轉變為異實體性’,這將會解釋。此尊者是依附於經部見解的。 在《毗婆沙論》中寫有’尊者說’等文字。法救尊者在《毗婆沙論》中也只寫有’法救尊者說’等自己的名字。因此,此尊者顯然是除法救以外的某位經部比丘長老。 所謂’五根所取’是指色等五種。所謂’其他是微細的’是指眼等五根和無表色。所謂’悅意’是指遍及意識,即悅意,意思是適意。 所謂’遠是境不顯現’是就所依境和能依境而言。能見的是顯現的。此中由於有境顯現,故稱為境顯現,即所依境或能依境顯現。例如瓦罐或眼等,這是近的。境不顯現者與此相反,是遠的。 未說’遠是不顯現’,是因為有些雖近但因極其微細而不顯現,由於這是境顯現者,所以也不承認是遠的。 又為何尊者如此解釋呢?因為過去等是以自名顯示的,若不如此,就會有重複的過失。‘彼等的遠近性是依所依而定’是說受等彼等由於是無色法故不住于處所,因此應當這樣說:在遠處的是依不顯現的受等,在近處的是依顯現的。 ‘粗細性如前’是說粗的是依五根的,細的是意生的。由於能生起、產生、增長心心所,故稱為處。依二者而生識的一切都成立為處性。 關於’依止或相續一’,依止是身體的總相,相續是心心所相續的特徵。‘自類的是什麼?‘應結合語境理解為’是源’。由於是等流因,故眼前生者是後者的等流因,故源即是界,如金等所從生處即是彼等之源。 無為法將不成為界,因為無為法不是無為法或他法的等流因。那麼’是心心所的’是什麼意思呢?應結合語境理解為’是源’。由於依二者生識,故必定一切界都是識相應生起的所緣和增上,故是源。 ‘如蘊和補特伽羅’是說蘊因為應當以積聚的詞說,故是假有,如穀物的積聚或如補特伽羅。

།གང་ཟག་དེ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་འབྲུ་སྤུངས་པ་བཞིན་ནོ།།བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ཉིད་ཁུར་ཡིན་པས་བྱ་བའི་ཁུར་ཏེ་འདིས་དེ་ཁྱེར་བས་ན་ཁྱེར་བའོ། །བྱ་བའི་ཁུར་ ཁྱེར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བ་དང་འདྲ་བར་ཕུང་པོ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་ནི་མཚམས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ དོན་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་དེ་གཉི་གའོ།།མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མདོ་ལས་འདས་པའོ། །མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཕུང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ འདི་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ཞིང་སོ་སོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདུས་པས་འདུས་པ་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤུངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་སྐད་དུ་སའི་ ཁམས་གང་ཞེ་ན།སྐྲ་དང་སྤུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རེ་རེ་ཡང་སའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །ལན་འདི་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་གྱིས་ཕྱོགས་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་ནི་སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་འདུས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་འཛིན་ནོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འདུས་པ་ཁོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཉིད་དུ་མཆེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་འདུས་པ་དག་ནི་མ་ ཡིན་པས་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་བསྩགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་འདུས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་པོ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི་འདུས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

那個補特伽羅,因為不依賴於色等假立之因,是無法執取的自性,所以是假立的存在,如同穀物堆積一樣。 所謂’擔負事業重擔的意義’,是指事業本身就是重擔,所以稱為事業重擔,由於此者擔負了它,所以稱為擔負。 擔負事業重擔是身體的一部分,這在世間上稱為’擔負肩上重擔’。 由於’緣名色而生六處’等等的緣故,這也是擔負事業重擔。 因此,如同擔負肩上重擔一樣,蘊也是如此,這是一種比喻性的稱呼。 遍斷的意義就是邊際的意義,從色的遍斷乃至識的遍斷為止。 所謂’這與經典相違’是指擔負事業重擔的意義和遍斷的意義這兩者。 與經典相違就是超出經典。‘經典中’是指那詳細宣說。 如何詳細闡述’各自是蘊’呢?答:說’過去色等這一切,每一個都各自是色蘊’。 所說的’聚集而成的實法’,是指認為那些過去色等是積聚的。 經中也說:‘何為地界?發毛等’等詳細開示,顯然是說發等每一個實法都是地界。 這個回答也能用於擔負事業重擔的意義和遍斷的意義兩方面。 所說’如是不能了知’等詳細內容,是因為說’一切總集’的緣故,所以不能了知每一個都是色蘊。 如果是那樣的意義,就應該只說’那一切是色蘊’。 ‘總集’這樣的說法就成了無意義。 因此,‘色蘊等如同積聚一樣是假立的存在’,這是論師所立的觀點。 對於色蘊的闡述,應當理解為’因為它是聚集性的,所以是實有’。 關於’諸色法等’的詳細內容中,說’色法’是爲了與非色法作區別,非色法的意處雖然不是聚集,但能執持因的自性。 眼處等色法也唯有聚集才能作為心和心所生起的門,而非聚集者則不能,因為是聚集的相,所以如同蘊是假立的存在,因為五識身是依賴積聚和所緣的。 所說’不是,因為諸聚集各自成為因的自性’,這是不對的。 為什麼呢?因為聚集的諸法各自都是因。 如是,眼等眾多微塵互相觀待,每一個都是因的自性,而不是聚集。

།དཔེར་ན་ཤིང་དྲང་བར་བྱ་བ་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་མང་ པོ་དག་རེ་རེ་ནས་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་ལྟ་བུའམ།དཔེར་ན་སྐྲ་སོ་སོ་ན་གནས་པ་དག་གིས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་འདུས་པ་དག་གིས་མ་འབྱར་ཀྱང་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་ པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རེ་རེས་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་འདུས་པ་དག་གིས་ནི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་འདུས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་རྫས་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་དག་འདུས་པ་སྐྱེ མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།སོ་སོར་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མདོ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །འདི་ལ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ དག་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དག་བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེ་ དག་ནི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ།།ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་ པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ ཉིད་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཏགས་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ལ་ནི་ཕྱོགས་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲ་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་མི་འཇོག་གོ། །འོན་ཏེ་མི་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཅན་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡང་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།དཔེར་ན་རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པ་ལ་རས་ཡུག་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་རེ་རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཕྱོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་ཁོ་ན་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དག་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པ་དེའི་ཚེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

例如,要使樹木挺直,單個牽引者沒有力量,但相互依賴的眾多牽引者聚集在一起就有力量。又如,單獨的頭髮不能產生眼翳者的眼識,但聚集在一起即使不相連也能產生。同樣,眼等根塵和色等境塵的微塵,單個也不能產生眼等識,但聚集在一起就能產生。應當了知諸法的功能就是如此。 所謂’因為是境界的助緣’,是說如果眾多事物因為是生門的本性而成為聚集處,而不是實體處,那麼根塵和境塵的微塵聚集就成為生門的本性,它們的聚集就成為處,而不是各自成為處。然而,經中說’十二處’,所以也承認各自都是處。 對此有論證:眼處的實體微塵聚集與其他助緣一起聚集的自性並非成為處,因為是眼識的因,如同眼處和色處的實體微塵聚集。如同眼處的實體微塵聚集一樣,乃至身處的微塵聚集也應如是類推。 ‘如毗婆沙論中說’這句話也表明諸蘊是假有。這是特殊之處,雖然它們不是實有,但依假立而宣說,爲了表明這個特殊性而說’如’字。 ‘如果觀察蘊是假有’是說,如果觀察蘊是假立的存在,即觀察積聚是假立的存在的意思。 ‘一個微塵界’是指在十種色界中任何一種的部分。同樣,也是這些處中任何一種的部分,以及色蘊的部分。為什麼呢?因為在觀察假立時,表示整體的詞不安立於部分。 ‘如果不觀察’是什麼意思呢?應與’蘊是假立’相連。 ‘彼一微塵界’等廣說,是指所說的任何處界和唯一的色蘊。 ‘雖是部分,也如整體一樣假立’是說,雖然微塵是部分,但也如同色處和界一樣假立為色蘊。 ‘如布的一部分燒焦時說布燒焦一樣’是說,如同’布’這個通稱雖然是指整體,但有時也假立於布的一部分,同樣,‘蘊’這個詞雖然是指過去等色的總體,但也假立於部分微塵。 因為是所謂的色等蘊,所以唯有諸蘊是假有,而處界不是。當說’唯有色等是蘊’這種總結語時,意思是它們是實有。

།འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ དབང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་ན་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་འདི་རྣམས་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འབའ་ཞིག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན།འདི་ ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་ཡུལ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་སེར་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།སྔོན་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་དེའི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ མི་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།གནས་སོ་སོ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རེག་བྱའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་ རུང་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་མོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྨོངས་པ་དང་དབང་པོ་དང་འདོད་པ་དག་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིལ་པོའི་ བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རིལ་པོར་བཟུང་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ཏེ། རིལ་པོར་བཟུང་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་འདི་ནི་རིལ་པོ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཁ་ཅིག་བདག་གི་དངོས་པོ་འདི་ནི རིལ་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་བདག་དེ་ཡང་ཚོར་བ་པོ་དང་།འདུ་ཤེས་པ་པོ་དང་སེམས་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་གོང་བུ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་འདི་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཚོར་ བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དག་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ དག་ལ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཁོ་ནར་བསྟན་ལ། སེམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ དང་སེམས་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ལ་ནི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ལ་སེམས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེའི།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་འབྲིང་པོ་དང་རྟུལ་པོའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་དང་། ཚིག་ལྷུར་ལེན་པའོ།

在此應當觀察:如果根塵和境塵對於產生識的作用互相依賴而相同的話,為什麼這兩者不像僅僅根塵那樣安立為一處呢? 這是因為眼根等一切微塵都是產生自識的共同因,而境塵則不是如此。比如眼根微塵既是產生藍色識的因,也是產生黃色等識的因。藍色微塵只是產生自識的因,而不是產生黃色等識的因。 因此,由於眼根微塵和其境塵的作用不同,且處於不同位置,眼和色的微塵不應安立為一處。同樣,身根和觸塵的微塵也不應安立為一處。 ‘由愚癡、根性、欲樂三種’是指由於愚癡、智慧和信解三種的意思。愚癡、根性和欲樂三種,因此執著為整體的我。 有些人執著心所為整體而執為我,因為執著整體而起我執。對於他們宣說蘊,即宣說受、想、行差別的三種心所,爲了對治執著’這不是一個整體,而是心所的差別’的我執。 另一種情況是,有些人愚癡地認為我的實體是整體的本性,而且這個我是能受者、能想者、能思者。對他們宣說蘊,‘這不是我的整體本性,而是這些是心所,即受、想、行的執行’,作為對治我執。 有些人’僅對色’執著整體而愚癡,這要與上下文聯繫理解。對他們宣說處,其中色以眼等差別分為多種,而心所僅宣說為一個法處,心也宣說為意處。 有些人’對色和心’執著整體而愚癡,這也要與上下文聯繫理解。對他們宣說界,其中色以眼等差別分為多種,心也以眼識等界的差別分為多種,而心所則不然,因為僅宣說為法界。這是爲了對治執著色和心為整體的愚癡。 ‘根性也’等廣說是指補特伽羅有三種:因為有利根、中根和鈍根的緣故。或者說補特伽羅有三種:提綱挈領即能瞭解者、詳細宣說方能瞭解者、執著文字者。

།དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ།དགེ་སློང་གང་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གློ་བར་ཆུད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཤེས།བཙུན་པ་གཟུགས་ནི་བདག་མ་ལགས་ཏེ། ཆོས་དེ་ནི་བདག་གིས་སྤང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་འབྲིང་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ འབྲིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲིང་དུ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ཕུང་པོ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་རང་གི་བློའི་མཐུས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ།།འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་འདོད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ནི་བར་མ་འདོད་དོ།།ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་འདོད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་བདེན་ན།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་དག་དང་ལྟ་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པས་དོན་གྱིས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་རོ མྱང་བའི་དབང་གིས་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ།འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ལའོ། །ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཆོས་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཞན་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཁོར་བ་ན་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པར་བྱེད་དོ།།གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་སུ་བླག་པ་ལ། རགས་པ་དང་ནི་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྣོད་སྩོགས་དོན་ཁམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱུ་བཞི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་པས་རགས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ངའི་ལག་པ་ལ་ཚོར་རོ་རྐང་པ་ལ་ཚོར་རོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ གཉིས་པས་ཆེས་རགས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཆེས་རགས་པ་སྔར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་ཕོ་དང་མོ་དག་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཆགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ།

對於利根者宣說蘊,因為他們根器銳利,僅通過分析蘊就能瞭解處和界的差別,如經中說:‘比丘,凡不是你的,你都應當捨棄。”世尊,我已瞭解。‘又如經中說:‘比丘,如何了知此略說之義?”尊者,色不是我,我應當捨棄此法。‘等等廣說。 對於中根者宣說處,因為他們根器中等,僅通過中等宣說就可以,不需要廣說。通過詳細分析處就能瞭解界的差別,而不是通過簡略的蘊的分析。 對於鈍根者宣說界,因為他們根器遲鈍,若不詳細分析就無法依靠自己的智力理解。 所說的’欲有三種’是指由往昔串習而有三種欲。另一種說法是,修習止的人喜歡簡略,修習止觀的人喜歡中等,修習觀的人喜歡廣說。 若問:‘為什麼’等廣說,對於執著心所為一個整體我而迷惑的人宣說蘊,這個原因不是已經說過了嗎?雖然確實說過’對他們分析心所’,但為什麼單獨將受和想從行蘊中分出來作為蘊,而其他的則不然呢? 廣說’對欲的強烈執著’,是指對欲和見的執著。這兩種執著是諍論的根本,其主要原因分別是受和想。說’主要’是暗示無明等不是主要原因。 由於受用感受的緣故,在家人執著諸欲;由於顛倒想的緣故,執著諸見。如何執著呢?由於將非法想為法、將法想為非法,將無我等想為有我等,而執著戒禁取等種種見解。這些人大多是出家人。 ‘執著于受’等廣說,是指執著于受並被四顛倒所顛倒的人在輪迴中相續受生。 關於次第的原因,‘所以’等是指在蘊的次第安立中,將要解釋’粗重及染污,如器等義界’這四種原因。 色由於有對礙故最為粗重。在非色法中,受因為活動粗重,如說’我手感受,我腳感受’等言說。想是第二粗重。識比行粗重,所以先說較粗重的,這是第一個原因。 又在無始輪迴中,男女互相貪著色,這是因為貪著受的享受。貪著的原因是想的顛倒,而顛倒又是由於諸煩惱。

།སེམས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྣོད་དང་ཟས་དང་ཚོད་མ་དང་བྱན་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་རྣམས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་ཞེས་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་ རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ཆེས་རགས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཟས་དང་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་དང་དེ་དག་གིས་ཁམས་གཉིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དག་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་སོ།།དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་ཞིང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་དྲུག་པ་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞན་ཞིག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ཡུལ་དང་ཉེ་བ་མེད་པས་མདོར་བསྡུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསམས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཤད་པ་ ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་ནས།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་ཤེས་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ཞིག་པ་ཡང་ ཁམས་མ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་མཆེད་ཞིག་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མ་བཞག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་སྐད་དུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ནང་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཕུང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རིམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉེ་བར་འགོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་པས་རགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་པས་རགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་རགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ རགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由於心也被那些煩惱所染污,所以是隨煩惱的次第,這是第二個。或者由器等義,即色等蘊如同器皿、食物、菜餚、僕人和食者,這是第三個。或者由界,即以欲的功德色所分別的是欲界。以受所分別的是諸禪定。以想所分別的是三無色界。以行蘊所分別的是有頂,這些是四識住,識住于其中,故蘊的次第如田地和種子的次第而說,這是第四個因。 由於這些是最粗重的、隨煩惱次第的因、如同食物和菜餚,以及由它們分別二界次第的因,正因為如此,受和想別立為蘊。因為不能成為義,所以暫時不能攝入它們自身之中,即從’是色的自性’乃至’乃至識的自性’,因為不能成為色等的義且不可能,所以不能攝入那五蘊自身之中,因為不是它們的自性。也不能說第六蘊。為什麼呢?因為不能成為義,即因為不能成為過去等的義。 雖然無為法眾多,難道不應該成為另一個無為蘊嗎?過去等義有何用呢?這是不合理的,因為無為法沒有境和親近,所以不能攝略。又爲了了知煩惱的所依,廣說’因為無漏故非煩惱所依,因為是無為故也非清凈所依’,清凈所依是指清凈因。另一方面,說’色蘊’乃至說’識蘊’后,從色蘊到識蘊是煩惱所依和清凈所依,如果說’無為蘊’的話,則不知是煩惱和清凈所依,所以無為蘊是不存在的。 界和處也應如是過失,即如彼等所說,如同破碎的瓶子不是瓶子,同樣,壞滅的界也不是界,壞滅的處也不是處,則無為法應不安立為法界和六處,然而也說’主張一切法攝入界和處中’。已說蘊的其他相。 所謂次第,這裡’是’字依于表述聲而安立。‘比一切粗重’是說色由於具有可見、有對等,比受等一切粗重。‘在受等非色法中也’是第六差別。受因為行相粗重故粗重,即因為生起粗重的意思。

།འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཉིས་པས་རགས་པ་ཡིན་ཏེ་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཤེས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་རགས་ཏེ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་ འགྱུར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟར་རགས་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བར་རིགས་པས་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཕོ་དང་མོ་དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་དང་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།འདུ་ཤེས་ནི་ཚོར་བ་ལ་དེའི་མཚན་མར་འཛིན་པས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚོར་བ་འདོད་པས་ན་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚོར་བ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ ཕྱིར་བྱན་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཉིད་གཟུགས་དག་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ་དེ་ན་ནི་སེམས་པས་ཚེ་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲི་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་པས་ཕྱིས་ བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ དག་གོ།།འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་གནས་པས་ཐམས་ཅད་པས་ཕྱིས་བཤད་དེ་དེ་ལྟར་ན། ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ན་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྔའི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ གི་ཡུལ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་གསལ་བ་ཡིན་པས་གཟུང་བར་སླ་བའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་དོ།།ཡུལ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དག་ནི་སྔར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་ན་ཡང་སྔར་བཤད་དོ། །ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་ དཀའ་བ་དང་ཕལ་ཆེར་ཕྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

想蘊比行蘊和識蘊二者粗重,因為容易通過了知相而知曉。 行蘊比識蘊粗重,因為其特徵是造作’應當成為快樂,不應當成為痛苦’等。 識蘊因為其特徵僅是緣取,所以是最細微的。 對所化眾生也應當如粗重的次第而教導,所以蘊的次第是如此。 男女二者也因貪著受用感受而互相喜愛色相。 所謂’於此貪著’是指貪著感受。 ‘因為想顛倒’是指執取常等相。 感受雖是快樂,但因行蘊和變異苦性而是痛苦。 廣說’器和食’等,是因為色是感受的所依而如器。 感受因是所受用而如食。 想因執取感受的相而令其明顯,故如調味料。 或者因想的力量而希求感受,故想如調味料。 思因造作異熟感受而引導,故如僕人。 識因對此有所作用,故如食者,次第是由器等的意義而來。 又所謂’由界’是指欲界的功德即是色,由此分別且偏重者是欲界。 由受分別的是諸禪定,初禪是由喜和樂根分別。 第二禪是由喜根分別。 第三禪是由樂根分別。 第四禪是由清凈的舍根分別。 由想分別的是三無色界,空無邊處是由空想分別。 識無邊處是由識想分別。 無所有處是由無所有想分別。 僅由行分別的是有頂,彼處由思而引發八萬大劫壽命。 若問為何識最後說? 為此廣說’此等是識住’。識住有四: 趣向色的識住是欲界。 趣向受的是諸禪定。 趣向想的是三無色界。 趣向行的是有頂。 因依止彼等而住於四識住,故最後說,如是, 蘊的次第是為顯示如田地和種子的次第而說。 因此說’蘊唯有五,不多不少’,意思是因粗重等原因而不多不少。 所謂’五境是現在故先說’是指凡是現在境者因境明顯而易於把握,故先說。 現在境者先行作用,現在也先說。 所謂’意是不定境’是因境混雜而難以了知,且多後行作用。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པ་ནས་ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པས་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་དུས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་བཞིན་ དུ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བར་སླ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕྱིས་བཤད་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྟོགས་པར་སླ་བ་སྔར་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་།།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་ཡུལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལུས་ལས་སྔར་བཤད་ དོ།།ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ངེས་ཏེ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ལ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བཅད་ནས་འཛིན་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མ་བཅད་པར་འཛིན་ནའོ། །ལྷག་མ་ཅི་རིགས་ པར་ཆེས་རྒྱང་རིང་བ་དང་མྱུར་བར་འཇུག་པས་གཞན་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལྷག་མ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་པས་ཅི་ཞིག་པར་སྔར་སྨོས་སོ། །ཆེས་རིང་མྱུར་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པས་གཉིས་དང་གཅིག་པས་གཅིག་དང་། ཡང་གཅིག་པས་གཅིག་ རིང་དུ་འཇུག་པ་དང་ཆེས་རིང་དུ་འཇུག་པ་དང་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེ་གཉིས་པས་དེ་དག་སྔར་སྨོས་སོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ མིག་ནི་ཆེས་རྒྱང་རིང་བ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཆུ་ཀླུང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཡང་དེའི་སྒྲ་མི་ཐོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྔར་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་མིག་དེ་རྣ་བ་བས་སྔར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་སྣ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་དང་ལྕེ་དེ་གཉིས་ལས་ལྕེ་བས་སྣ་སྔར་སྨོས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་སྣ་དང་ལྕེ་དག་ཡུལ་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྣ་དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་འཛིན་ཅེ་ན། དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རླུང་ལ་དྲི་གཞན་ ཞིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་དྲི་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དབུགས་མ་བརྔུབས་པར་དྲི་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། ཟས་གོང་བུའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྔ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་དྲི་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྣོམ་པར་བྱེད་པས་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྕེ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་རོ་མྱོང་ བར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཟས་གོང་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་རོ་ཁོ་ན་མྱོང་བར་བྱེད་པས་དེ་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་གྱི།སྤྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།

怎樣呢?有些對境是現在,乃至有些對境是三時和非時之間,說到’之間’這個詞,是說有些對境是過去,有些對境是未來。 有些對境是三時,例如’一切法無我’這樣。有些對境是非時,是指無為法為對境的意思。 如此,意識對境是不確定的,同樣也不容易理解,所以後說。在世間中也顯現易解的先說。 ‘四是大種所造故’,是指眼等四根的對境所造色,因此它比身根先說。 身根的對境是不確定的,有時是大種,有時是所造色,這是在分別執取時。有時是二者,如果是不分別執取的話。 餘者隨理由於極遠和迅速轉故先說,其中餘者是指眼等,為何比其他先說呢?由於極遠和迅速轉故,二者比二者,一者比一者,又一者比一者遠轉、極遠轉和極迅速轉故,應當分別配合,這是意思。 怎樣呢?說道:眼和耳由於對境遙遠故比鼻和舌二者先說。在眼和耳二者中,眼是極遠轉,如從遠處見河流而聽不到其聲音,因此它先說,即眼比耳先說。 在這二者中鼻極迅速轉故,是說在鼻和舌二者中,鼻比舌先說。 怎樣呢?說道:因為在食物未接觸舌頭時就能取香。這裡應當觀察:鼻和舌是接觸對境而取,那麼鼻如何取食物中的香呢?它並非取食物中所有的香,而是在風中生起另一種香。 或者是取隨食物微細部分而來的香,因為不吸氣就無法取香。若如此,則不應說’正是因為取未接觸舌頭的食物的香’。考慮到說的是食物團的本體未接觸舌頭,所以無過。 如此,鼻能嗅取隨食物部分而來的香,所以是極迅速轉。舌不嘗隨食物部分而來的味,只嘗隨食物團而來的味,所以它不是極迅速轉,應當如此理解。 差別的意義是什麼呢?爲了說明這點,廣說’乃至於對境和有對境性’等。乃至於通過安立色等對境和眼根等五根為有對境性的方式,這十種一一是處,而不是總的色處等唯一一處,應當知道。如此則不會成為未作相互差別。

།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་དོན་དུ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དགུ་པོ་དག་གི་མིང་གཞན་བརྗོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཡང་གཞན་ཞིག་མི བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་གང་མིག་ལ་སོགས་པར་ནི་མིང་མ་བཏགས་ལ་གཟུགས་ནི་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་འདིའི་མིང་གཞན་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་མདོ་རིས་ བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བ་ལང་མདོ་རིས་མ་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདོ་རིས་མེད་པ་ཉིད་མངོན་མཚན་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་གནོད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་།འདི་ནི་འདིའི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་ཡུལ་རྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདི་ཁོ་ན་གཟུགས་སོ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན་ཅི་ ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་།ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་གྱི་སྤྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་གང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་མ་བཏགས་ལ་ཆོས་ནི་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་འདིའི་མིང་གཞན་མ་བརྗོད་དོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བསྡུའོ། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་ ཉི་ཤུ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤའི་མིག་ནི་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པའི་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་མིག་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཁོ་ན་མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་ གི་ལྟར་ན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གི་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་གང་དག་གི་ལྟར་ན་སེམས་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་མིང་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ།།མིང་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གང་ཞེ་ན།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་གསུང་དང་བརྗོད་པ་དང་དབྱངས་དང་ངེས་པའི་གསུང་གི་ལམ་དང་གསུང་དབྱངས་དང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་དང་གསུང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགེ་བའི་ཐུགས་དང་ལྡན་ཞིང་གསུང་བཀའ་སྩོལ་བའི་གསུང་གསུང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

如果爲了區分而說從眼處到身處以及從聲處到觸處九處的異名,為何不說色處的異名呢?為此說’以眼等差別所未命名而是色者即知為色處,故未說此異名’,譬如在所有打上標記的牛群中,未打標記的牛,正是以無標記而顯著,與此相同。 所謂’因為是主要的’是說:色處是三因的主要,因為是手等和合觸所損害相的色所依,因為是’此在某處’這樣恒常所依的處所,因為在世間中也唯此稱為色而聞名。 所謂’以差別義說一為法處’,若問何為差別義?應知十二處唯是從建立境與有境的角度各別為處,而非總體。以眼等差別所未命名而是法者即知為法處,故未說此異名。 所謂’受等’中的’等’字,是攝集想、行、無表色及無為等。所謂’二十種’,是因為經中說’色有二種及二十’。 所謂’因為是三眼的境界’,肉眼是我等的,天眼是諸天的,聖智慧眼是諸聖者無漏智慧緣四諦的。因此唯色是三眼的境界,而眼等則不是,所以唯說彼為色處而非其他。 所謂’依某些人說是佛語言詞的自性’,是說依某些經部師認為是語表業的體性者,彼等認為是色蘊所攝,因為聲處是色蘊所攝。 所謂’依某些人說是名的自性’,是說依其他部派認為有非心相應名者,彼等認為是行蘊所攝,因為名是行蘊所攝。 依阿毗達磨論師則認為佛語是二者的自性,如《入智論》中說:何為佛語?即是如來的教言、語言、言說、音聲、決定語道、語音、語業及語表業。 佛語應說是善還是無記?既是善也是無記。何為善?如來具足善心而宣說教言的語表業。何為無記?如來具足無記心而宣說等,如前所說。

།ཡང་དེ་ཉིད་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཆོས་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་གོ་རིམས་སུ་བཀོད་པ་དང་། གོ་རིམས་ སུ་བཞག་པ་དང་གོ་རིམས་སུ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་པོ་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི་བདག་གིས་བཅོམ་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ བརྒྱད་ཁྲི་ལྷན་ཅིག་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་མདོ་ལས་ཀྱང་། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཚད་དེ་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལ་ཚད་བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་དེའི་གཞུང་གི་ཚད་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་པོ་དེ་དག་ནི་ནུབ་སྟེ་ འདི་གཅིག་པུ་ལུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ནི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་སྟེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རེ་རེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲིའི་གྲངས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ བཟུང་ངོ་།།སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རམ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ཐེ་ ཚོམ་སྤྱོད་པ་ཡིན།ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེ་སྡང་སྦྱོར་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་གི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་སྦྱོར་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ལྟར་འཆོས་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ལྟར་འཆོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གཞན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དེ་དག་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དཔྱད་ནས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་འདི་དག་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་བྱ་ཞིང་ནང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཕུང་པོ་དག་ནི ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ།།ཁམས་དག་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་སྤོང་བའི་ གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

又從彼經後續中說到,所謂佛語是何種法?即是名聚、句聚、字聚按次第安排、次第安置、次第正確結合。 依照那些阿毗達磨論師們的觀點,八萬法蘊都是由色蘊和行蘊所攝。 經中也說:‘我從世尊處親自領受八萬法蘊。’ 其他部派引經中說:‘法蘊有八萬四千。’ 有些人說論典有量。即是說,有些人說因為論典有量度,所以這法蘊就是論典的量度而已。 其量為六千頌。即是說,所謂論典蘊的文量有六千頌,說那八萬法蘊已經消失,只剩下這一個。 有人說蘊等是一個論題。即是說,其他人說(從上下文推知)每一個關於蘊等的論題就是一個法蘊,而這些數量就是八萬法蘊,如是解釋。 緣起等將在此後解說。所說的’等’字包括愿智、無煩惱等,‘等’字所攝的還有攝事、業道、不凈觀、出入息念等。 為對治諸行,相應說法蘊。其中’為’字是爲了遣除前說諸方或是確定之義。 貪慾、嗔恚、愚癡、我慢等不同行為,‘等’字所攝有見解、懷疑等。有些眾生是貪行者,有些是嗔行者,有些是癡行者,有些是慢行者,有些是見行者,有些是疑行者,有些是貪嗔行者,有些是貪嗔癡行者,有些是貪心而嗔行,有些是嗔心而貪行,有些是已斷嗔而裝作貪者,有些是已斷貪而裝作嗔者,世尊為對治這些而說彼等法門。 詳細所說的’其他蘊、處、界等’,即是說,凡是蘊、處、界等,也都應當依照此論所安立的方式,觀察各自的體性后攝入蘊、處、界中。蘊當攝入諸蘊中,處當攝入諸處中,界當攝入諸界中。 戒蘊為色蘊所攝,是因為戒蘊是身語止息的色法體性。 其餘為行蘊所攝,是因為定等是心所法。 此中解脫是指勝解。解脫智見唯是慧的差別。

།བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཟད་པར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཡིན་ནོ་བརྒྱད་མ་ཆགས།།ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་མ་ཆགས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དེ་ནི་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་ བསྡུས་ཏེ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་མ་ཆགས་པ་དེའི་འཁོར་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།།ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་དང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ།དེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་ནི་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་།ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་ བ་སྐྱེའོ།།ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ན་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཐོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གནས་ན་དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མ་དྲན་པ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་ཡང་། ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་ཟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར འགྱུར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

八者由於是無執著的自性,故為法處所攝。何為八?即遍處中的地、水、火、風、青、黃、赤、白處。彼等即是八無執著,如是所說,是無執著的自性,而無執著也包含在法處中,故為彼所攝。若連同眷屬,則因為是五蘊的自性,故為意處和法處所攝。在此聚集中,無執著的眷屬隨行之色是色蘊。受和想是受蘊和想蘊。思等相應法和生等不相應法是行蘊。識是識蘊。如是,彼等是五蘊的自性。 第九和第十遍處虛空無邊處和識無邊處,將在下文解說。勝處亦復如是,即彼等亦因是無執著的自性,故為法處所攝。若連同眷屬,則因為是五蘊的自性,故為意處和法處所攝,如前所說而解釋。 遍處虛空和識無邊處,以及虛空無邊處等四處,即虛空、識、無所有、非想非非想處,因為是四蘊的自性,故為意處和法處所攝。其中無色蘊。 所謂五解脫處等廣說者,經中說此五種是解脫處。何為五?於此,若有比丘,由師或如師之智者同梵行者為其說法,則隨其所說之法,能如實了知其義,如實了知其法。如實了知義與法已,生起極喜。由極喜而生喜。意生喜已,身得輕安。身輕安已,領受安樂。安樂已,心得等持。心等持已,能如實了知見。如實了知見已,生起厭離。生起厭離已,離貪。離貪已,得解脫。此是第一解脫處。若住於此,比丘或比丘尼雖未住于正念亦能安住,未得等持亦能等持,未盡諸漏亦能盡漏,未得無上涅槃安樂亦能獲得。

།གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ་ གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དབྱངས་ ཀྱིས་རྒྱས་པར་ཁ་ཏོན་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ རྣམས་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁ་ཏོན་ཡང་མི་བྱེད་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་སེམས་པར་ཡང་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་བར་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོགས་ པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་བར་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་དོན་ཡང་མི་བྱེད་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་སེམས་པར་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ ཀྱང་འདིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཟང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ་རྣམ་པར་རྣགས་པའམ་རྣམ་པར་བམས་པའམ་རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པའམ་རྣམ་པར་དམར་བའམ་རྣམ་པར་ཟོས་པའམ་རྣམ་པར་འཐོར་བའམ་རུས་གོང་ངམ་ཀེང་རུས་ཤིག་ ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ཡིན་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལེགས་པར་བསྟེན་པ་ཡིན་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཟང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེགས་པར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་སྟོན་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ དག་ལ་སྒྲ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་ལ་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པས་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་ སོ་སོར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ཡིན་ནོ།

再者,此處比丘雖然沒有老師或者如同智者上師般的清凈梵行者為其說法,但是如其所聞、如其所教、如其所通達的諸法,以音聲廣為誦讀,如是如是于彼等法能如實了知各別之義,如前所說。此為第二解脫處,若住於此,如前所說。 再者,此處比丘雖然沒有老師或者如同智者上師般的清凈梵行者為其說法,也不以音聲廣為誦讀如其所聞、如其所教、如其所通達的諸法,但是將如其所聞、如其所教、如其所通達的諸法廣為向他人宣說。如是如是向他人廣為宣說如其所聞、如其所教、如其所通達的諸法時,于彼等法能如實了知各別之義,如前所說。此為第三解脫處,若住於此,如前所說。 再者,此處比丘,如前所說’有老師或者’等。既不誦讀也不向他人廣為宣說,雖然思維,但是思維、權衡、觀察如其所聞乃至如其所通達的諸法。如是如是思維、權衡、觀察如其所聞乃至如其所通達的諸法時,于彼等法能如實了知各別之義,如前所說。此為第四解脫處,若住於此,如前所說。 再者,此處比丘,如前所說’有老師或者’等。既不誦讀也不向他人廣為宣說,也不思維,但是此人善加把握、作意、修習、修持、通達任何殊勝的禪定相,也就是青瘀相、膿爛相、蟲噉相、穿孔相、紅腫相、食殘相、分散相、骨鎖或白骨。如是如是,如前所說’任何殊勝的禪定相’乃至’善加通達’,如是于彼等法能如實了知各別之義,如前所說。此為第五解脫處,若住於此,如前所說。 解脫生起之門是智慧的差別,而智慧為法處所攝。若連同眷屬,則為聲處、意處、法處所攝。因為在說法、誦讀、如實向他人宣說時聽聞聲音,故有聲處;意處和法處是智慧的眷屬,遍一切處故為彼三所攝。 ‘從二處’是指經中說:‘有色眾生無想無別想者,如無想眾生,此為第一處。’

།སེམས་ཅན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ན་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཁོ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དེ་དག་ལ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་དག་ན་ཡོད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་ཏེ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ དག་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་མང་པོ་པ་ལས་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱི་མཁས་པ་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་མཁས་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཁམས་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།སའི་ཁམས་ དང་།ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། བདེ་ བའི་ཁམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མ་རིག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་བཞི་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་ ཁམས་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།འདས་པའི་ཁམས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཁམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་པའི་ཁམས་དང་། བར་མའི་ ཁམས་དང་།གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཁམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ཁམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།སློབ་པའི་ཁམས་དང་། མི་སློབ་པའི་ཁམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཉིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཁམས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཁམས་འདི་གཉིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་ མཐོང་ན་ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་མཁས་པ་ཁམས་ལ་མཁམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

有些有情超越了無所有處,圓滿成就非想非非想處而安住,也就是說,如同趣入非想非非想處的諸有情一般,這是第二處。如是所說,此二處中,無想有情攝於十處,因為彼處唯無香處和味處。意處則于彼等死生之時存在。趣入非想非非想處者,為意處和法處所攝,應當如是配合語境。彼等無色故。 關於多界經中所說的六十二界,經中說:具壽阿難如是啟問世尊:‘尊者,何等程度稱為通達界?‘世尊告曰:‘阿難,智者如實了知見到十八界,阿難,從眼界、色界、眼識界乃至意界、法界、意識界等十八界如實了知見到。’ 又如實了知見到六界:地界、水界、火界、風界、空界、識界。又如實了知見到其他六界:欲界、嗔恚界、害界、出離界、無嗔界、無害界。又如實了知見到其他六界:樂界、苦界、喜界、憂界、舍界、無明界。 又如實了知見到四界:受界、想界、行界、識界。又如實了知見到三界:欲界、色界、無色界。又如實了知見到其他三界:色界、無色界、滅界。又如實了知見到其他三界:過去界、未來界、現在界。又如實了知見到其他三界:劣界、中界、勝界。又如實了知見到其他三界:善界、不善界、無記界。又如實了知見到其他三界:有學界、無學界、非有學非無學界。 又如實了知見到二界:有漏界、無漏界。又如實了知見到其他二界:有為界、無為界。阿難,如是如實了知見到此等諸界者,即稱為通達界。’

།སྦྱར་བའི་ཚིག་འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ལ་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གིས་ནི་མངས་སུ་དོགས་པས་མ་བྲིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་བར་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་དང་པོའི་གཞི་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ སྣང་བ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དེ་ཡང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།བདེ་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་སོ། །ཚོར་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དག་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་བཅུ་བཞིར་འདུས་སོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།འདས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདི་དག་གི་བསྡུ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཁམས་ ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཁམས་དག་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དག་དང་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་དང་ པོ་གཉིས་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ལས་དང་པོ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ།།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལས་དང་པོ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་མང་པོའི་བར་རོ། ། དེ་དག་ལས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་། འདི་དག་གི་ནི་མཚན་ཉིད་ནི། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་གྲུབ། །སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། །དེ་ལ ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པ།།ཞེས་བཤད་ཟིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་པ་བདེན་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་གོ་ཅི་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་ལ།ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཤད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ནམ་ མཁའ་ལས་གཞན་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའི་བློ་འདིས། གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཅི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

這些所說的詞句,應當逐一解說。我因恐繁瑣而未寫,應當如是了知。 應當了知隨宜攝集,即十八界就是彼等,彼等為此等所攝。 如是,于地界等六界中,初基為觸界所攝。虛空界以明暗為體故,攝入色界。識界攝入七心界。 于欲界等六中,欲界在此是指欲貪,彼亦是心所,害心界等亦唯是心所,故彼等為法界所攝。樂界等六亦攝入其中。 于受界等四中,三者攝入法界。識界攝入七識界。 于欲界等三中,欲界攝入十八界。色界除香、味、鼻識、舌識外,攝入十四界。無色界攝入意界、法界及意識界。 於色界等三中,已說二界攝集。滅界攝入法界。 過去界等三各自攝入十八界。劣等三界即是欲界等,故已說其攝集。 于善界等三中,善界與不善界攝入色界、聲界、法界及七心界。無記界攝入十八界。 于有學、無學界等三中,前二攝入意界、法界及意識界。第三攝入十八界。 于有漏無漏界中,前者攝入十八界。後者攝入意界、法界及意識界。 于有為無為界中,前者攝入十八界。後者攝入法界。此等即是六十二界。 ‘于彼等’是指諸多界。‘若未說二者之相’是指地界等。‘此等之相,由執持等業成就。堅、濕、暖及動’等已說。虛空界相亦于’彼中虛空無障’已說。識界相亦于’識各別了知’已說,豈非已說? 雖然說了一切識的相,但識界是指某些識還是一切識尚未分別。對於虛空,也只說了無為相,而非虛空界。此必定異於虛空,因經中說:‘比丘,此人是六界。‘以此想法而說’若未說二者之相’。 因此說’是否應知虛空即是虛空界,一切識即是識界’。‘口鼻等’中的’等’字,攝入耳等。

།སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་པའི་གཞུང་ལུགས་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་ནམ་མཁའ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་ཡོད་པའི་མུན་པ་དང་ཉིན་མོའི་འོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པར་ འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བསྟན་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་བརྩེགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རོ། །ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩེགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བརྩེགས་པར་གནས་པ་ སྟེ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པའམ་གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བརྩེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩེགས་པ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཉེ་འཁོར་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ པར་བཤད་པ་འདི་ལ་ཡང་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་གང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་གཞན་ཐོགས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་གཟུགས་གཞན་མི་ཐོགས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ།བརྩེགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་གཞན་གྱི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་པས་ཐོགས་མེད་ཉེ་འཁོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི། སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་དང་།ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་བུ་འཇུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་འཆི་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕེལ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ།འདི་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ ཡིན་ཏེ།གོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་ཁམས་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་གང་ཞིག་དང་ལྡན་ན་དངོས་པོ་དེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚིག་གིས་གཞན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ནི་བསྟན་ཡོད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྟན་དུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད པར་འགྱུར་རོ།།བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འདིས་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས། དགེ་སློང་མིག་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་དང་བ། གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་སློང་ལུས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

關於’明與暗’這句話中的’是’字,是用來表達他方宗派的觀點,顯然是認為自宗的觀點是虛空僅為無礙的實體。 所謂’夜晚和白天的自性’,是認為夜晚存在的黑暗和白天的光明性質的光明。 這種說法是就大多數情況而言。 ‘障礙’是指因為能夠造成極大損害而堆積存在的色法,那是它的鄰近。 ‘是’字是指堆積而住即是堆積住,因為能造成極大損害或能被損害,所以是堆積。 ‘那是它的鄰近’是指堆積的墻壁等是它的鄰近且靠近存在,依此而安立的意思。 在這個解釋中,‘是’字也是爲了明確顯示是說明毗婆沙師的解釋。 自宗的觀點是下文所說的,他說道:在此由於不被其他色法所障礙,因為其他色法不能障礙它,所以它既是無礙,又是堆積住的其他色法的鄰近。在這種觀點中,它既是無礙又是鄰近,所以總結為是無礙鄰近。 關於’有漏識’,是認為是生起的因的識。 如果問為什麼,為此說道:如是這六界是認為是生起的所依,如說’比丘,此人是六界’以及’依六界而入母胎’。 從結生心到死心之間的生起等廣說,是因為它們能生起、能養育、能增長,所以是基礎。 其中能生起的是識界,是結生的種子。能養育的是諸大種,因為是它的所依。能增長的是虛空界,因為能開展空間。 正因為如此,這些被稱為界,因為能執持結生,所以是界。無漏法則不是這樣,因為與生起相違,所以不是生起的所依。 關於’此中可示唯一色’,如果問這是什麼,具有某種特徵時,能如是顯示那個事物的特徵即稱為示。 或者,以言語生起他人眼識即是示,與之相應的是可示,即唯一色界。 此中從十八界中唯獨色界是可示的,因為特別指出的緣故。其餘諸界是不可示的,將會解釋。 以可示性而說是主要,不會有重複的過失,因為這是已成立的。 這些可示性等差別大多是從經中所說而顯示,如經中說:‘比丘,眼是內處,以四大種為因,是有色、不可示、有對’等,乃至’比丘,身是內處’等如前。

།དགེ སློང་ཡིད་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དགེ་སློང་གཟུགས་དག་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་སྒྲ་དག་ནི་ ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་སློང་རེག་བྱ་དག་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་བཅས་པའོ།།དགེ་སློང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཏེ།གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ།།བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟར་བརྩལ་བར་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བརྩལ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་གཟུགས་ཅན་གཉིས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལག་པའམ་རྡོ་བ་ལ་ལག་པ་རྡུགས་ཤིང་ཐོགས་པ་སྟེ། ལག་པའི་གནས་སམ་རྡོ་བའི་གནས་སུ་ལག་པ་མི་འབྱུང་བའམ་རྡོ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་སྟེ་རྡོ་བ་ལག་པ་དང་རྡོ་བ་དག་གི་གནས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལ་ཐོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཆུ་ལ་འཇུག པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་ཕལ་ཆེའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཉ་བ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་མངལ་དུ་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཕ་བང་ནི་ཁ་རྐུབ་དག་ཡིན་ནོ། །བྱི་ལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཆོམ་རྐུན་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ནི་རྩལ་ཡིན་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁོ་ནའི་ཡིན་ལ་ཡུལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཞིག་ཤིང་ངམ་རྩིག་པ་གང་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་བྱེད་པ་མི་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་དེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་ན་འདི་ལ་གཏོད་པ་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་འདི་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏོད་པའོ།

比丘們,意是內處,是無色、不可見、無礙的。比丘們,色是外處,以四大種為因,是有色、可見、有礙的。比丘們,聲是外處,以四大種為因,是有色、不可見而有礙的。乃至比丘們,觸是外處,是四大種及四大種所造,是有色、不可見而有礙的。比丘們,法處是外處,不為十一處所攝,是不可見、無礙的。 這些內容直到《俱舍論》第一品結束都是在專門闡述諸界的差別,因為是色與識的差別。 關於’有礙有色十’,說’有色’是爲了排除無色。色是可成為色的,由於這些具有色性,故稱為有色。‘十’是指眼界等五界及其境界的五界。 若問:為何不計入法界?雖可說由於其中有無表色,故它也是有色。答:爲了明確限定’有色’,故不計入。因為只應取那些本性是有色的界,而法界則具有有色和無色的本性。 ‘于自境中能障礙他生起’等廣說,是指在有一個有礙事物之處,第二個色法不能生起。例如手或石頭相碰而有阻礙,即手的位置或石頭的位置不能生起手或石頭,這兩者即石頭對手和石頭都不能在對方的位置生起。 ‘於水有礙’是指進入水這一境界的意思。‘如一般人’中說’一般’是爲了排除魚類等。‘也有不屬於兩者的’是指必定死於胎中者。‘彼等相’即是指那些相。 ‘門戶’是指口和肛門。‘貓等’中的’等’字包括盜賊及虎等。 ‘某者對某境起作用,即是其境界’中,作用即是功能,如眼耳等對色聲等的見聞等即是作用。這也應知是以自心及心所的所依體性功能差別為相。 色等為心和心所以所緣方式所取的,即是所緣。如是,所緣唯是心和心所的,而境不僅是心和心所的,眼等也是。 ‘由不趣入余故’是指世間上,某物不能趣入除木或墻之外的他處,即是對它有礙。同樣,眼等也不對其他境界起作用,只對自己的境界起作用,因此說對它有礙。 或者,如廣說’於此專注即是有礙’,專注於此境界即是專注。

།རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅུ་པོ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་དག་གི་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དྲི་མ་མུ་བཞི་སྟེ་མུ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དྲི་བའི་ཆ་ཕྱི་མ་བཟུང་ནས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆ་སྔ་མ་བཟུང་ན་ལན་འདེབས་ པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཏམ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་ཤིང་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ ཀྱང་གང་ཞེ་ན།དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གཞན་དག་གིས་བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་བརྡར་ བཏགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། གཞན་དག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་མ་ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པ་ལས་འདས་ཤིང་ངན་སོང་ལས་རྒལ་བས་ན་དགེ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཤེས་རབ་ནི་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་འདྲ་བར་རྣོ་བས ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ལེན་པས་ན་དགེ་བའོ། །གཞན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་འདི་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’進入自己境界’是動詞詞尾。因此,‘十者為有礙’詳細解釋為:‘有礙者為十種色法’,此處十界是由於對障礙有阻礙而被認為是有礙的。其中心與心所雖然對境和所緣有阻礙,也是有礙性,因此有四句分別,四句即是四種的同義詞。 ‘與后詞相連’是說,如果抓住問題的後半部分來回答,那就是與后詞相連。如果抓住前半部分來回答,那就是與前詞相連。 ‘彼等對境有礙’是指心與心所,它們由於對境有礙和對所緣有礙而成為有礙。五根對所緣無礙,因為無所緣。 所謂’于所欲生起意識處’詳細解釋為:于所依或所緣處欲生起意識時,若能被其他障礙所阻礙而不能生起者,唯彼為有礙,因為以障礙相為特徵而有礙故。其他人說:以能障礙他法于自境生起為特徵故是有礙。 彼等是什麼呢?即是五根和五境界的自性。相反的是無礙,即是于意識欲生起處不能被他法所阻礙,例如於意界和法界生起意識時,他法不能作障礙。 因此,七識界和法界是無礙自性,這是成立的。‘無記八’是專指八種無記,因為未記別為善或不善性故為無記。凡是除善不善之外的那些才是無記,認為善法不是不善和無記,不善法也不是善和無記,因為語言的運用是依據假立而運用的。 ‘餘三種’是與’界’字相連,其他的唯是三種,既非一種也非二種,這是確定詞。 所謂’與無貪等相應者是善’詳細解釋為:七識界與無貪、無嗔、無癡、慚、愧相應者是善。與貪、嗔、癡、無慚、無愧相應者是不善。超越過失且度脫惡趣故為善。或者說,智慧如同吉祥草鋒利,故稱為’俱舍’,取此義故為善。 其他與無貪等及貪等不相應者是無記。所謂’法界’詳細解釋為:無貪等的自性即是已經解釋過的這些。

།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གཞན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་མ་ ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་འདི་ནི་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་ལུས་དང་ ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་གི་རེ་རེས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོ་དེ་གཉིས་ཏེ་དྲི་ཡང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཕྲ་མོ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་འདི་ན་རེག་བྱའི་ཁམས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ ཉིད་དོ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་དང་རོ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་བྱ་ཡོད་དུ་བཅུག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་གཞིའི་དངོས་པོ་དང་བགོ་བའི་དངོས་པོར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཏེ། ལུས་ལས་སུ རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་གྱི་བཙུན་པ་དཔལ་ལན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཁྱད་དུ་བསད་དེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་གླགས་དང་བཅས་པར་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམ་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་དེར་སློབ་དཔོན་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་ ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློགས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དྲི་དང་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན། དེ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་དག་ཡིན་པ་ལྟར་དྲི་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་ན་ཆོས་ཅན་ལས་བཟློག་པ་འདི་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ གསལ་བར་ཡོད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ།

與無貪等相應的是受等。無貪等所引發的是得、生等不相應和無表色。其他是擇滅,法界四種是善。貪等自性及與之相應和所引發的是不善。其他是無記,即非無貪等自性相應和引發,以及虛空和非擇滅,以及隨其所應的得、生等,此法界是無記。 其餘是無記,即善不善心所引發的色聲界之外,無記心所引發的色聲界身語表業所攝及非表業所攝者是無記。 屬於欲界一切,即由十八界所攝,故一切唯屬欲界,這是確定的,並非每一個都攝一切。因此說’色界有十四’。 這兩者是段食故,即香和味兩者,香也是微細段食。 如此則觸界也應無,即因是段食故,此色界中觸界應成無,因論中說:‘段食在欲界,三處為自性。‘故香味也應如是。即非食性者應在彼處,此是語義。 說’觸可容許’是什麼意思?即受用,為根所依事、處所事和分配事。其他說,即尊者勝授。‘與輕安俱’即與輕安同生,與身堪能俱,此是語義。 此處論師對尊者勝授的教義加以評破,見到毗婆沙師教義有漏洞而開始詳細抉擇,故廣說’如此則’等。毗婆沙師們間接主張色界無香味,因無用故,如男根。論師破斥此觀點,此立場因法差別相違而有過失。 色界香味為有境者是所立法,彼應成無有境,如男女根因無用故無有境,香味境亦應如是。能顯此法差別相違的比量也明視訊記憶體在:色界應無鼻舌根,因無用故,如男女根。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་ དེ་དག་མེད་པར་ནི་རྟེན་མཛེས་པ་ཉིད་དང་།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་མཐོང་བས་གནོད་པ་འདིས་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཡོད་དེ།དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། གལ་ཏེ་དགོས་པ་དེར་ཟད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཁོ་ནས་ལུས་མཛེས་པ་དང་ཚིག་སྨྲ་བར་འགྱུར་གྱི་དབང་པོས་ནི་མ་ཡིན་པས་དགོས་ པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་ཞིག་གིས་དབང་པོ་མེད་པའི་རྟེན་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དབང་པོ་མེད་པའི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་མི་སྲིད་དེ། རྟེན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་བཞིན་ནོ།།འདིས་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་དེ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་རིགས་ ཀྱི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་ནི་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་དགོས་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པར་རིགས་སོ། །འདིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དབང་པོ་མེད་པའི་ སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་སྲིད་དེ།དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོའི་རྟེན་བཞིན་ནོ། །འདིས་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་ བཀག་པ་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་མངལ་ དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དགོས་པ་མེད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ།།འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།དགོས་པ་མེད་པར་དབང་པོ་གྲུབ་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཡུལ་ལས་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་ལས་ཀྱང་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་རབ་ ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནམ་ཕོའི་དབང་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་ དཔོན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་འབྱུང་ན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།

爲了回答毗婆沙師一些論者的觀點而說’有作用’等廣說。若無鼻舌根,則所依不端嚴,也不能成為語表業,以現量相違故,這是遮遣其過失。此中以現量違害比量。 其為何?色界有鼻舌根,因為有作用故,如眼根。 論師說’若僅有此作用’等廣說。僅由所依能使身體端嚴及能言說,而非由根,故說’有作用’因不成立。 毗婆沙師一方說’無根之所依不可能’等廣說。色界中不可能有無根的鼻舌根所依,因為是所依故,如男根所依。此說明有作用已成立。 論師說’彼應無作用故不應有’等廣說。男根所依應不存在因為無作用,而鼻舌根所依則因身體端嚴和言說有作用,故有作用。因此這些無根亦應合理。 此中也當說能立:色界中有無根的鼻舌根所依,因為有作用故,如眼根所依。此說明有作用不成立。 如是此中遮遣毗婆沙師一方所說有作用,毗婆沙師們說’若爾則鼻舌根亦應無,因為無作用故’,為顯示此似能破而說’無作用亦’等廣說。 如胎中必死者諸根雖無作用而生起,彼等不能見色等。如是色界中雖無作用,鼻舌根亦當生起。 此說明’色界無鼻舌根,因為無作用故,如男根’之無作用因不定。 論師說’雖無作用’等廣說。雖無作用而根得成,然有為法有因故非無因。又離貪于境者必定離貪于根,此說明無因。 故當如是說能立:色界無鼻舌根,因為無因故,如無因芽或如男根。 又說’男根何不成’者是論師自設疑問。其意為何?若無作用及無因而鼻舌根生起,則男根何不得成?

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ཏེ་འདིས་ནི་ཕྱོགས་ཏེ་ ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་ མི་མཛེས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་དེ། མི་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལ་གནོད་དང་། ཁོ་བོ་ཅག་གི་དམ་བཅས་པ་འདི་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།རིགས་པ་ཅན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་མི་གནོད་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོམས་སུ་སྦ་བ་ནི་ མདོམས་ཀྱི་སྦ་བའོ།།མདོམས་ནི་གང་གིས་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦ་བ་ནི་ཕོའི་དབང་པོའོ། །སྦུབས་ནི་གང་དུ་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་དེ་གནས་པའོ། །གང་དག་ལ་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ ཏེ་དེ་དག་གི་ཅི་སྟེ་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་མཛེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་ནི་མི་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མི་མཛེས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔགས་པས་ཕྱོགས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པས་སྐྱོན་ དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རང་གི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་ན་ནི་མདོ་ལས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ ཞིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ནི་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མདོའི་དོན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་དག་ གིས་དབང་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨ་བ་རྣམས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་དང་རོ་དག་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཅིང་འབྱུང་ལ། ལས་ཀྱང་དེས་མངོན་པར་བརླན་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

毗婆沙師們的觀點是:色界有情相續具有鼻根和舌根,因為是有色法的緣故,如同欲界有情相續。論師說:那麼男根為何不成立呢?這是表明從所立法的差別而反駁。色界有情相續無男根是所立法,與此相反即是有男根。 毗婆沙師爲了回答說’因為不莊嚴’。如何呢?色界沒有男根,因為會造成不莊嚴,如同跛子和瘸子。對於這個推理的過失,我們的立宗並非相違,因為如理論者的宗義中說’若不為現見所違’。 論師說:‘對於生殖器隱藏於腔內者,為何會不莊嚴呢?‘生殖器隱藏即是生殖器。生殖器是指包裹男根之處。隱藏即是男根。腔是指生殖器所安住之處。凡是生殖器隱藏於腔內者,即是生殖器隱藏於腔內的諸者,為何會不莊嚴呢?實際上是莊嚴的。這是說明不莊嚴性不成立。 ‘也非由需求而生’等廣說:毗婆沙師說’因為不莊嚴’者,以義勢即是承許男根是由需求而生。這也不應成為推理的主張,因為從所立法的自性相違而有過失。如何呢?說:男根是由需求而生,因為是由自因所生,如同跛子和瘸子。 毗婆沙師說:‘那麼與經中說’不缺根且非無根’相違’等廣說。‘色界有情相續無鼻根和舌根’是主張。此主張與前說相違故有過失。即如世尊說:色界有情不缺根且非無根。不缺根是指無跛子瘸子等。非無根是指非無眼等根。 論師說’彼是諸根所有’等廣說。經義是指除了鼻舌根外,色界中所有的眼等諸根非無,因此理解為此義故無相違。‘如是說’是指毗婆沙師們。 ‘有性’等廣說:色界中鼻舌根是有,而香味則不然。諸有情由身門即自相續門而於六處生起貪愛結縛,業也由此潤澤,因此色界的鼻舌根是有因的。

།དེ་བས་ན་ རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདི་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།ཕོའི་དབང་པོ་ནི་འཁྲིག་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་སྲིད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་དེ།རྒྱུ་མེད་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཁམས་བཅུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཡིད་དང་ནི། ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁམས། ། དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་གཟུགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་ དག་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་ ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་གྲུབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ལྷག་མ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་རྣམས་ ནི་ཟག་བཅས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་དོ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་འདིར་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་སྤང་ བར་བྱའོ།།རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གཉིས་པའི་ནང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔྱོད་པ་ཡང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་འདུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུའོ་ ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་དག་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ནི་ རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ།

因此,由於有因,色界中確實存在這些,如同有因的苗芽等一樣。這表明所說的’色界中無鼻根和舌根,因為無因’這一論證是不成立的。 男根是從淫慾的角度而言,如何呢?應當結合’遍行貪愛’這一語境來理解。色界眾生已離淫慾貪著,因此于彼處無前行業。所以由於無因,彼處無男根,如同無因的苗芽等,故色界有十四界是成立的。 關於’屬無色’的廣說:唯有意界、法界和意識界屬於無色界,由於確定這一點,故說其他界是不存在的。因為離色貪者生於彼處,所以彼處無十種色性界,即五根(眼等)和五境(色等)。 依于彼等和所緣的五識界也不存在,這是說,對於那些依次以眼等和色等為所依和所緣的識,彼等即是能依和所緣。由於彼處無所依等根和色等所緣,故亦無眼識等界。 ‘此三有漏無漏’是確定唯此三者是有漏和無漏。‘余唯有漏’為何要說呢?雖然通過確定唯此三者是有漏無漏,似乎已成立其餘諸界是有漏,但實際並未成立。 為什麼呢?因為會對其餘諸界是唯有漏還是唯無漏產生懷疑。爲了遣除這些疑惑,故說’余唯有漏’。 ‘有尋有伺是五識界’中的’是’字表示確定唯有尋伺。‘后三有三種’是確定唯后三者有三種。 ‘除尋伺’是說尋伺是法界相應的體性,由於這二者在此處會重複,故應當捨棄。尋歸入第二種,伺中殊勝禪所生者歸入第三種,其餘則不屬於三種中的任何一種,這將在後文解釋。 意界等乃至法界相應為止,這些在欲界和初禪根本定及近分定中是有尋有伺的,因為與尋伺相應。正因如此,在殊勝禪中由於無尋故無尋,而與伺相應故唯有伺。 正因如此,從第二禪乃至有頂,既無尋也無伺。法界中一切不相應法,是指隨應三界中的色法、心不相應行法和無為法。

།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་ པ་ནི།རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དཔྱོད་པ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་ དང་པོ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ནི་མི་འདུ་སྟེ།དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ ཡང་མི་འདུ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུ་སྟེ། དེ་ནི་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་མེད་པའོ། །རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ན་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་ག་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ནི་མ་བཤད་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཞིག་གམ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་ག་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི།སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ ལུགས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་བསམས་པ་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆོས་གཞན་ནི་མེད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ལས་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་སེམས་པ་ དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་སེམས་རྩིང་བའོ།།དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གང་སེམས་ཞིབ་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། གཏན་ལ་མི་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སེམས་པའོ། །གཏན་ལ་ འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དམ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྩིང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་ བྱ་བའོ།།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་རྟ་རྐང་གཅིག་པ་ལ་རྐང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་པ་ གསུམ་བཅད་ནས་རྐང་པ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་རྐང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་ བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའོ།།དེ་ནི་ཡིད་ལ་ཡོད་པས་ན་ཡིད་ཀྱིའོ།

殊勝禪定的尋思是:由於無尋,故亦無尋,由於無第二伺,故亦無伺。‘不攝入此三種尋思之中’是說,欲界和初禪地的尋思,首先不攝入第一種’有尋有伺’中,雖然它有尋,但是沒有伺,因為不與伺相應。也不攝入第二種’無尋唯伺’中,因為與尋相應且無第二伺。也不攝入第三種’無尋無伺’中,因為雖然由於無第二伺而無伺,但不是無尋,因為與尋相應。 若問:‘那應該如何說呢?‘因此說’無伺唯尋’,因為無第二伺故無伺,因為與尋相應故唯尋。‘正因為如此’是說,因為在有尋有伺地中有’無伺唯尋’這樣的尋思,所以這是第四種。‘其餘皆離二者’是說,其餘未說的是色界十處。對於它們是唯伺無尋,還是無尋無伺產生懷疑,所以確定’其餘皆離二者’,意思是唯無尋無伺。 若問:‘如何是無分別?‘是因為經中說:‘與眼識相應時知青色,而不作青色想。‘傳說分別有三種。‘傳說’一詞是表示引述他人的教義。自己的想法是,認為分別是思和慧的差別,本質上並無其他分別法。如此,在五蘊中解釋:‘什麼是尋?是遍求意言,即思和慧的差別中較粗者。什麼是伺?是細察意言,即思和慧的差別中較細者。‘這樣解釋:在未決定階段是思,在決定階段是慧,如此安立。 卷六。‘因此它們有自性分別’中,‘因此’是語助詞,意為’所以’。由於自性即是粗分別的特徵,所以自性分別即是尋。這在五識聚中以相應的方式存在,因此稱為’有分別’。‘其他則不然’是說,這些識中決定沒有決定分別和隨念分別,因此稱為’無分別’。‘如獨足馬稱無足’是說,雖斷三足僅餘一足也稱無足,同樣,雖有一種分別也稱無分別。‘這是決定分別’是說,非等持的意識慧,即聞所生、思所生和生得慧。因為在意識中有,所以稱為’意的’。

།གཡེང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཟབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཡེང་བའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མིང་དུ་ལྟོས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ སྟེ་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པས་འདི་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ པའོ།།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་དམིགས་པའི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།།དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་བདུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་ གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་གར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདུན་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ ཕྱོགས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ངེས་པར་མ་བཟུང་ན་ནི་དོན་འདི་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་ཟིན་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པའི་ཕྱེད་དང་ བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་གང་གི་ཕྱེད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །བརྒྱད་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་ འགྱུར་ན་མི་རུང་བས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཐའ་དག་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ།བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་གཞན་སྒྲ་དང་དགུ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགུ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་བཞིའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གིས་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་དུ། དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་ཀྱང་མདོར་བྱས་སོ། །ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་མིག་སྨན་དང་ལག་པས་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་ལ་སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོས་ཉེ་བར་ བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བདག་གིར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡིན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

所謂’散亂’是指種種,即是’種種所緣’的意思。或者說是遠離甚深,因為一再依止所緣故為散亂。 為什麼稱為’決定分別的分別’呢?因為依靠名稱而趣入彼彼所緣,以及決定分別色、受、無常、苦等故。 等持是由修習所生,因為不依靠名稱而趣入所緣,所以這不稱為決定分別的分別。 ‘意念等持與非等持一切’是指等持和非等持。 其特徵念是什麼呢?因為經中說’是心的言說’,所以不依靠名稱而僅僅趣入體驗所緣義,如是傳說。 與五識蘊相應者,因為不趣入體驗義的言說,所以不承許是隨念分別。 ‘有所緣心界七’是指唯七有所緣,而有所緣唯七,如是雙重限定。 ‘法界一半亦有所緣’,這是除已說外的陳述,此中亦是唯法界一半有所緣,而有所緣唯是法界一半,如是雙重限定。 因為有’唯七有所緣’和’唯法界一半有所緣’的限定,所以餘十色界和法界無相應分是無所緣,如是成立。 若不如是限定,則此義不得成立。 ‘無執受九’是指九唯是無執受的限定。 ‘及第八一半’是指’俱’的意思。 ‘彼等八’是指七心界和所說有所緣的法界一半。 說八是爲了攝取法界全部,因為若僅攝取法界一半則不合理,即是說彼等八及其他聲等九是無執受。 ‘餘九二種’中,九是指眼等五及除聲外的色等四。 彼等唯二種,即執受和無執受,以此詞義表明不唯是執受。為此義,略說’餘九二種’。 ‘因為利害互相隨順’是指對眼界等的利益和損害,如眼藥和手擊等相,也成為對心和心所的利益和損害,對心和心所的利益和損害,如悅意和不悅意相,也成為對眼界等的利益和損害。 因此說’為心心所以所依事攝持’,即是’據爲己有’的意思。 ‘世間所說有心’即是’有命’的意思。 ‘觸二種’是指唯觸二種,而二種唯觸,如是雙重限定。

།ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི། །འབྱུང་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་ཡང་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱའི་ཁམས་ལ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དང་འབྱུང་བ་བཞི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ།།སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དག་གི་ནང་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་འདུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་སའི་ཁམས་ དང་ཆུའི་ཁམས་དང་མེའི་ཁམས་དང་རླུང་གི་ཁམས་སོ།།སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྲ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རེག་བྱ་ ཡིན་ལ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བལྟ་བྱ་དང་མཉན་བྱ་དང་བསྣམ་བྱ་དང་མྱང་བྱ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རེག་བྱ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་ཏོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ནི་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།ལྷག་མ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འབྱུང་བ་དག་མ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་གི་ཤའི་གོང་བུ་ལ་སྲ་བ་དང་མཁྲང་ བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁྲང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མིག་གི་དབང་པོ་ནི་སྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་ཤའི་གོང་བུ་ལ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ གི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་རྟེན་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྟེན་ལ་ཡང་མིག་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤའི་གོང་བུ་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཞེད་ན་མིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ལས་སམ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །འབྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀའི་ དོགས་པ་བསྡུ་བར།སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རིག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

其餘九種有形的,稱為所造,在此處也是二者都確定的。法界的一部分,也是大種所造,在此處也是二者都確定的。由於這些在二者中都是確定的緣故,所以餘下的七種心界和無表色除外的法界,非二者,由此得以成立。 由於四大種及堅等性質確定的緣故,即由於確定為四種的緣故,觸界中有地、水、火、風界四大種。其中柔軟等性質和眼等非大種。由於堅等性質確定的緣故,地、水、火、風界中不會包含眼等其他法。 怎樣呢?四大種是地界、水界、火界、風界。什麼是地界?即堅性等,如是廣說。由於它們是觸境的緣故,即由於堅等是觸境的緣故。如是,它們是觸境,而色等是所見、所聞、所嗅、所嘗。 如何知道它們是觸境呢?為此說道:眼等也不能取堅等。那麼是什麼呢?唯有身根,因此應知它們是觸境。若認為色等也是觸境,為此說’身根也不能取色等’,即是說不能取。 經中也廣說,即在其他經中也廣泛宣說。如何呢?‘比丘,諸觸是外處,即四大種及四大種所造的無見有對色’,如是廣說。明顯顯示餘下的眼等處非大種。 那麼對於經中所說’眼肉團中堅硬性’等,是指堅硬的狀態,有人認為眼根本性是堅性而提出質疑。這只是說明與眼根不相離的肉團而已。即是說對與眼根不相離的所依如此稱呼。 眼的所依也可以假名為眼。正因為如此才說’肉團’,若不然,如果僅指根本身,就應該只說’眼’而已。 ‘此人是六界’等廣說,是指在入胎時或羯羅藍等階段。爲了顯示僅是大種,對’無所造’的質疑,集論中說’為顯示有情之事物基礎’,即為正確顯示有情之事物基礎。 地等四大是有情的基礎,因為從它們產生五觸處等。意界也是心的基礎,因為從它產生意識處。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཕྱིས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཁམས་བཞི་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་པར་ གྱུར་ན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་བཤད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པའི་ཞར་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་ཟད་དོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རག་པའི་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྫས་རྣམས་བཟུང་གི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྫས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ན་དེས་ན་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཙམ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་ཉེས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་ལས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསྒྲུབ་པ་ ཡང་འབྱུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་རང་གི་རྟེན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ ཞིག་རང་གི་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རྟེན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རི་མོ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སེམས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་འདོད་ཆགས་དག་ཕན་ཚུན་དོན་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

一方面,地界等四界是作為色法所依的因,而識界也是諸心所的所依,正因為如此,所以是有情的所依。怎麼知道呢?因為說有六觸處,即在那部經中後來說道:‘觸處有六種,從眼觸處乃至意觸處’。因此說’比丘,此人是六界’,是爲了顯示有情實質的所依,而不是僅僅安住于界的緣故,應當如是了知。 如同識界雖然不異於意處而又說意處一樣,眼等雖然不異於四界卻也被說及,不是嗎?因此,說觸處也不能成立離開四大種另有所成。對此回答說不是這樣的。如果地界等本身就是觸處的話,就應該只說它們是觸處,但事實並非如此。 那麼是什麼呢?經中說’從眼觸處乃至意觸處’,因此應當了知除地界等之外還有眼等。識界只是在說眼等觸處時順便提及而已。什麼是觸處的含義呢?是’心所之所依’的意思。 若說’會導致無有諸心所’是指如果’比丘,此人是六界’這句話僅僅按字面理解為實法,而不包括依於它的其他實法,那麼在這裡由於只提到識界,就會導致依于識界的諸心所不被包括在內的過失。 如果認為接受這種說法也無過失,那是不對的,因為這種觀點是有過失的。認為’諸心所只是心的差別’這種觀點與自宗的宗義相違背,所以是有過失的。因此說’承認心就是諸心所也不合理’。 為什麼呢?因為經中說:‘想和思這些法是心所,依於心’。這裡也有論證:想和受是異於心的他法,因為在蘊的教說中是分開宣說的,如同色蘊一樣。或者說,想和受是異於自己所依的他法,因為依於它的緣故。凡是依于自己所依的,都是異於自己所依的他法,如同依於牆壁的繪畫一樣。 所說’因為心有貪等的緣故’是指如實了知’有貪心即是有貪’,如實了知’離貪心即是離貪’,如實了知’有嗔心即是有嗔’等廣說。這裡的論證是:說’心有貪’表明心與貪是互為他法。

།ལྷན་ཅིག་ལྡན་པར་བསྟན་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནག་པ་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་ བསགས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་ཁོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་པར་བཟུང་བ་འདིས་ན་ཁམས་གཞན་དག་ནི་བསགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའོ།།དགྲ་སྟ་དང་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་རེས་འགའ་ནི་དགྲ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་ བ་འབྱུང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་བྱེ་བར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྒྱུན་འགག་པ་ནི་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། རྒྱུ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་ གིས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁམས་བཞི་པོ་ཁོ་ན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་བས་ཁམས་གཞན་དག་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འདིར་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འཆད་པར་འགྱུར་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བཅད་པ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དག་བརྗོད་དོ།།ཡན་ལག་མ་ལུས་པར་བཅད་ཅིང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ན་དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྨྲས་པ། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ་བཅད་པའི་ཡན་ལག་ལུས་དང་བྲལ་བ་ལ་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་བཅད་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་དང་རེག་བྱ་ ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྣའི་རྩེ་མོ་བཅད་དེ་ཡང་སྦྱར་བས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ཅེ་ན། སྣའི་དྲུང་བ་དང་འབྲེལ་པས་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འདི་ ན་རྨིགས་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་མ་བཅད་པ་དག་འགུལ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནོར་བུའི་འོད་དང་ བའི་ཕྱིར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་མེས་བྱས་པའི་འགྱུར་བ་ནི་སྲེག་པ་ ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དབང་པོ་དག་ལ་མེད་དེ།ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའམ་པགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།

通過說明俱有而說明的緣故,如同所說的’黑人及其子’。‘十種有形色是積聚’,意思是說只有十種極微是積聚的本性,這是其詞義。通過這個限定,成立其他界非積聚的說法。 ‘外界是四界’,是指除聲以外的色等。‘斧頭和木頭’等,是指斧頭等是能割的,木頭等是所割的,因為存在故如是說,有時斧頭等也是所割的。 ‘相續生起’詳細解釋是:此中相續生起是指未分離而生起的自性,故積聚的相續是相續生起,即色等積聚的相續的意思。其分離所生即是能生分離,這就是割斷。 諸剎那事物雖無斧頭等仍將解釋,但相續的斷滅是由斧頭等,故說由斧頭等作割斷,因為由因緣聚合的差別而生果的差別。 其中唯四界是能割和所割,通過如是限定,成立其他界非二者。因此,‘身根等非所割’等廣說,此處應說’眼根等’,為何說’身根等’?如是,若將解釋,則身根的割斷將變得明顯,因此說身根等諸根。 當截斷所有肢體和支分時,彼等無法成為二分,因為身根等彼等無法成為二分。如何知道彼等無法成為二分?為此又說:諸根無法成為二分,因為離身的被截肢體無根。 如何知道離身的被截肢體無根?因為依彼等及觸等不生身等識。若問:如何鼻尖被割后再接合能生身識?因與鼻根相連而生身根故無過失。 若彼無身根,如何此處被割的牛尾等動搖?應知那是風界的變化,而非身根的作用。 ‘也非能割,因如寶珠光明清凈故’,譬如寶珠光明因清凈故非能割,諸根亦復如是。 ‘如是燒割稱量等’,以’如是’聲顯示外四界與此相似之義。木等被火所作的變化是燒,而諸根中無此,因如寶珠光明清凈故。彼等不如木等或皮等變化。若問何故?因與彼相連而成斷絕。

།ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྲང་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་ འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ལུས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་དག་གི་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་གཅོད་པར་བྱ་བའམ་བསྲེག་པར་བྱ་བའམ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འོག་ མ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བསམ་པ་ནི་ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མེ་དང་རྩི་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ཡང་ཁམས་བཞི་པོ་སྤྱིར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞལ་ བར་བྱ་བ་ནི་ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡང་སྤྱིར་སྲང་མདའི་མགོ་དམའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །མེའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ལྕི་བ་ཉིད་ཁོ་ན་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་མེ་འབར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཁོ་ན་སྲེག་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྕི་བ་ཉིད་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཁོ་ན་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཡང་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་སྨོས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་ བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཁོ་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ནི་གང་དག་རང་གི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །ཡང་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་གླང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་དག་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་བ ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那四大種本身成為秤等是能稱量的,而諸根不是,同樣因為明顯的緣故。無形的諸大種因為無形體的緣故,不可能有切割等,所以不應思考它們的切割等。 聲音也不是,因為是斷續的是什麼意思呢?能切割和所切割或所燒或能稱量,因為不連續存在的緣故。‘燒和稱量說不同’,就是聲音也不是,因為是斷續的,這個也要連線到下文。 有些人認為,思維是那四大種本身既是能燒又是能稱量,能燒的是火和烈性藥等,在那裡四大種普遍成為灰等變化的原因的緣故。所稱量的是鹽等,在那裡普遍是使秤桿頭低下的原因,這樣認為。 只有火大是能燒的,只有重性是所稱量的意思是:火大以火焰等形態在作用上佔主要的才是能燒的,地大等雖然在自身作用上佔主要,但看到不是能燒的緣故。以因構成的色法中重性在作用上佔主要的才是所稱量的,因為看到光明等輕物質雖然在色等作用上佔主要,但不是所稱量的緣故。 ‘內五’中說’內’是爲了遮遣色等。說’五’是爲了遮遣意。內五隻是異熟生和長養所生,而不是等流所生,這樣確定。 為什麼呢?因為除了那些之外沒有等流的緣故。等流是與因相似的緣故,異熟生和長養所生雖然也是等流所生,但因為它們已經被異熟生和長養所生所攝,所以不應執著為等流所生,因此主張那些既與自因相似又不是異熟生和長養所生的是等流所生。 眼等不是那樣。那麼是什麼呢?是異熟生和長養所生,因此說’除了那些之外沒有等流的緣故’這句話。 又怎麼知道它們沒有等流所生呢?因為死後不相續的緣故。眼界等不像色等那樣死後相續。 ‘異熟因所生’中,異熟果的因是異熟因。異熟因所生是異熟生,因為省略中間詞的緣故,如’牛車’。就是因為省略’因’字的緣故,如’牛車’,比如有牛的車叫做牛車。 或者’到達果時的業’意思是:處在緊接著異熟果生起的剎那,這是詞義。

།ཡང་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ རྒྱུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡོད་པས་ནི་སྔོན་གྱི་ཉིད་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ།།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བཟློག་སྟེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཟས་དང་ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་གཉིད་ ལོག་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟས་དང་གཉིད་ལོག་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པར་ཟད་དོ། །ལེགས་པར་བྱ་བ་ནི་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མར་བཏང་ བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་བསགས་པ་ནི་རྒྱས་པའོ། །བསགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་དམག་ལ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བསགས་པ་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དབང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་མི་གནོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྨྲས་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དེས་ནི་མི་གནོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པ་ནི་ཟས་ལ་སོགས་པས་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་འགྱུར་བར་ཟད་དོ། །ཕྱིར་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྲུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ལ་བསྐོར་ཏེ་གནས་པས་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་གསང མཐོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སྒྲ་བསྒྲགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ་མི་འདོད་ན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་གང བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྒྱུད་པ་འདི་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མགྲིན་པར་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་འབྱུང་བ་དག་འགྲུབ་ལ་དེ་དག་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལས་དག་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ། དེ་ལས་ནི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པའམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ། དེ་དག་ལས་ནི་ རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གསར་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ།དེ་དག་ལས་ནི་སྒྲ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།

或者說’將果標于因’這一廣泛的說法是:業的性質之因雖非異熟的本體,但也稱為異熟,因為它能產生異熟的緣故。例如’將因標于果’這一廣泛的說法是:如說’這六處即眼等觸處是前業’,因為存在於前世,所以前業即是前業。雖然那些觸處的本體並非前業,但因為從前業所生,故說是前業。同樣在此處也應當理解為相反的假立。 ‘由飲食、調養、睡眠和三摩地的差別而增長者,是從增長而生’,其中’差別’一詞應當分別配合每一項。其中飲食和睡眠在世間是衆所周知的。調養是按摩身體、服用藥油等的本體。三摩地是心一境性的性質。積聚即是增長。存在於積聚中即是從增長而生,如同存在於軍隊中一樣。或者說積聚本身即是從增長而生,如同從律中所生一樣。 有人說’以及梵行’是因為見到以梵行和調伏諸根的人身體增長的緣故。‘彼僅是無害而已’是說非梵行會使身體虛弱,而梵行則不會使身體虛弱。因此所說梵行僅僅是無害而已,並非增長。增長是由飲食等所致。那麼為什麼有些出家修梵行者身體會變得虛弱呢?那只是因為具有慾望的煎熬等的緣故。 ‘隨後而護持’是說增長相續圍繞著異熟相續而住,所以是護持。‘聲是從增長而生’是因為見到非虛弱身體發出響亮的聲音的緣故。‘因為隨欲而生’是說若想發出聲音則生,若不想則不生。異熟所生法即使不願意也會生起,因此聲音不是異熟所生。 對此也應當說明論證:聲音不是異熟所生,因為隨欲而生,如同心所法中的如理作意。凡是異熟所生者即非隨欲而生,如同眼根。 那麼’如論中’這一廣泛的說法,這是執持與自宗相違的立論。有人說’此相續是第三種’這一廣泛的說法是:在喉部成就遠離粗語業道的異熟本體的諸大種,從彼等產生聲音。在第二方面,從諸業成就異熟所生的諸大種,從彼等通過飲食增長或三摩地增長而成就從增長所生者,從彼等成就從等流所生的除前大種外新生的諸大種,從彼等成就聲音。因此聲音是異熟所生。

།ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤངས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་དེ་འགྲུབ་པ་ ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་དེའི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གཏོད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་ སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལ། རྣམ་ སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས།།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་ཐ་དད་པར་འདུག་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དབང་པོ་དང་ཐ་ དད་པར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།ཤི་བ་ལ་ཡང་དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །རྫས་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཅིག་ཁོ་ན་རྫས་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཟག་པ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ཡིན་གྱི་དོན་འདི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་ཐ་མ་དག་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་འཕྲད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཁམས་གཉིས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏེ་མིང་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所謂’斷除無義語即能成就梵音’這句話是從間接成就的角度來說的。這就完全消除了與其所立宗的自宗相違之處。 如果按照聲音那樣違背道理的話,這是說聲音隨意生起,因為違背異熟的道理,所以說不是從異熟所生。如果身體的感受也像那樣隨意生起,就不應該是異熟所生,但它並不是隨意生起的,如同眼等。因此認為稱為異熟所生是合理的。 那麼它是什麼樣的呢?就是不需要快樂和痛苦的條件而生起的。由同分和遍行因所生的是等流所生,這是說僅由同分和遍行因所生,而不是由異熟因所生,這是一個限定。 異熟因所生的是異熟生,這是說僅由異熟因所生,而不僅僅是由異熟因生,這是一個限定。因為異熟生也是由同分因所生。 在這裡也確定八無礙是等流所生和異熟所生。因為它們不是積聚的緣故,所以不是長養所生,因為不是微塵積聚的自性。 其他三種,是說其他唯三種,這是一個限定。其中,‘異熟是無記法,稱為有情’,因為有這樣的經文,所以異熟所生只是與根不相離而住的。等流所生和長養所生也可以是與根相離而住的。 那麼如何知道在與根相離的情況下也有等流所生呢?因為看到在死後也隨之而行,而且不承認非有情數是異熟所生。 唯一個有實物的是有實物,這是一個限定。說’因為堅固所以是實物’是因為不壞滅的緣故。 一剎那不是等流所生,這是說一剎那是由不同分所生。前剎那不是無漏的自性,所以是剎那,而不承認這個意思是說剎那滅于其他剎那。 如果不是這樣,由於確定只有最後界是剎那的緣故,將導致除此之外的界不是剎那的過失。 又如何在苦法智忍的聚中,意界和意識界同時生起時,不承認二識相遇呢?不說這二者同時生起。那麼是什麼呢?在這裡將識安立為二界,說為二名,這是詞義。

།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས སོ།།ལྷག་མ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཚོགས་དེ་ལ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ལྷག་མ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སོ་སོ་ ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་བསྟན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སོ་སོ་ཡང་མ་ཡིན་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་གང་ཟག་རིམ་གྱིས་ཏེ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སམ་འཆི་བའི་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་འཐོབ་པོ། །གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཅི་ འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཏེ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའང་རུང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའང་རུང་འཐོབ་པ་ནའོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ་དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དང་མིག་མེད་པ་འཆི་བ་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ་དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སམ་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་དེའི་ཚེ་དེ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་པོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྔར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་དེ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་སྔོན་མི་ལྡན་པ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་བོ།།མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པོ། ། མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ན་སྔོན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས ཁོ་ན་མིག་གི་ཁམས་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་སྟེ་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

因此說’與苦法忍相應的心是意界和意識界’。‘其餘與之俱生的是法界’是指除了心以外的其餘與忍相應的法,也就是無漏律儀、受、想、思等相應法,以及它們的得、生等是法界。 ‘獲得相應’是指獲得先前未得的得,這是其含義。‘與眼識也是嗎’是什麼意思呢?這是與’獲得相應’的語境相連。‘各別獲得’這句話說明了第一、第二種情況。‘也同時’這句話說明了第三種情況。第四種情況因為容易從解釋中理解,所以未說明。或者’也’字表示既非各別也非同時的情況也存在,這也是一種解釋。 ‘欲界中次第獲得眼根’是指住在欲界的補特伽羅次第地,即通過凝滑等次第或死亡次第獲得眼根。與何相應呢?是否僅與欲界相應?答:不是,無差別地,不論是與欲界相應還是與色界相應都可獲得。在凝滑等階段或同樣地次第死亡時以及無眼者死亡時,是不相應眼界,而在六處生起的階段或中有階段時,因為那時沒有它,所以獲得與之相應。 不是獲得與眼識界不相應者的相應,因為這在前面中有結生時就已經與善、煩惱、過去、未來相應。這是就特殊階段而言,不是獲得得與相應的階段。 關於’與眼識界’等廣說,是指生在第二禪等處的人,因為那裡沒有眼識,從先前不相應轉為現前第一禪地的眼識無覆無記性時,此時獲得與眼識界不相應者的相應。不獲得與眼界不相應者的相應,因為如同已得一樣相應。 ‘從彼處死沒往生地獄時’是指從第二禪等處死沒往生地獄第一禪或欲界時,在中有結生時獲得與眼識界善、染污、過去、未來不相應者的相應。但不是眼界,因為如同已得一樣相應。 ‘也有獲得二者相應’是指從無色界死沒時,從先前不相應眼識界轉為在中有結生階段獲得眼界生起趣向,以及獲得與眼識界善、染污、過去、未來相應,因為中有眾生不會缺少根。

།གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་ན་ནི་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡང་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་ལྡན་པ་འཐོབ་མོད་ཀྱི་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་མི་ལྡན་མོད་ཀྱི་ལྡན་པ་ འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་པ་མིག་དང་ལྡན་པ་ཅིག་ཅར་ཤི་བས་ནི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཆ་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་སྟེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུའང་འཐོབ་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མུ་བཞི་པ་འདི་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ་མུ་ བཞི་པའི་དང་པོ་ལ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་ནི་མི་ལྡན་ཏེ།དེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མིག་མ་ཐོབ་པ་འམ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པའོ། །མིག་མ་ཐོབ་པ་ ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།མིག་ཉམས་པ་ནི་མིག་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་ཐོབ་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་གྱི་མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་ན་མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་ཚེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་ས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་གཞན་གྱིས་པའི་མིག་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེད་པའོ། །ཅི་རིགས་པར་ བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་ པ་ཡོད།རེ་ཞིག་སོ་སོ་ནི་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་མུ་འདི་ནི་མེད་དོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་གཉི་ག་དང་ མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་[(]གཟགས་[,]གཟུགས་[)]ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནའོ། །གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ།

所謂’除了這些行相’是指除了解說三種情況的三種法之意。從無色界死後往生到彼處者,不具二者且不得具有。在彼處唯有不具,而無得具。生於第二禪等處不現前眼識者,也是不具二者且不得具有。 何以故?雖得具眼界,但非不具眼界。雖不具眼識界,但不得具,因為不現前故。欲界中具眼者同時死亡,于中有結生時,不從不具二者得具,因為已具彼等故。 問:‘凡具眼界者是否也具眼識界?‘此問以’各別及同時也有得’之經文,配合四句分別。得即獲得。有時依所欲說的角度也可單指得,如四句分別中第一是獲得,第二是單純得。 所謂’第一句’等廣說:生於第二禪等處者,因諸根無缺,必定具眼根,而不具眼識界,因彼處無故,且不現前第一禪地的眼識故。 ‘欲界中未得眼及已壞者’是指此中有未得眼或已壞眼故稱未得眼及已壞。未得眼是指羯羅藍等階段。眼已壞是指成為無眼者,即彼于欲界中有結生時,雖具善染污眼識,但不具眼界,因彼無故。 ‘已得眼及未壞者’是指此中有已得眼及未壞眼故稱已得眼及未壞,即是欲界中的眼界與眼識界。如是也具先前所得及當時無記。 生於初禪者也具彼二,因彼處必定有自地者故,也可能有第二地的眼故。‘生於第二禪等處觀者’意指現前初禪地眼識時,彼也必定具此二者。 第四句’除了這些行相’是指生於無色界。‘應如理觀察’是指若問:凡從不具眼界得具者是否也是從不具色界得具?凡從不具色界得具者是否也是從不具眼界得具? 眼界與色界可各別及同時得。首先各別者,有是眼界而非色界,即漸次得眼根時。有是色界而非眼界之句不存在。同時者,也有從不具二者得具,即從無色界死後往生欲界及色界時。也有非二者,即除了這些行相。

།གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་རེ་ཞིག་གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་མིག་ཐོབ་པ་ཉམས་པའོ། །གང མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ།གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ནི་སོ་སོ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རེ་ཞིག་ སོ་སོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་དེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ནའོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ།།གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནམ། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྱི་མ་ དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་རེ་ཞིག་གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནའོ། ། མིག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་པ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣ་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྒྲའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང བསམ་པར་བྱའོ།།ནང་གི་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཁོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་གང་གིའོ། །ཡང་ན་བདག་གི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གིའོ། །ཡང་ན་ནང་གི་ཉིད་ དམ་མངལ་ཡོད་པས་ན་ནང་གིའོ།།ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་སེམས་ཡིན་པས་བདག་ཅེས་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། མཁས་པས་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ནི། །དུལ་བས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སེམས་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན ལས།སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དོན་ནི་ཆོས་གང་དག་ནང་སེམས་སུ་བྱ་བའམ་ནང་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་གྱུར་པར་འདུག་པ་དེ་དག་ནི་ནང་གི་ཡིན་ལ་གང་ དག་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་འདུག་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མངོན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ནི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果問:具有眼界者是否也是色界呢?與前句相連,首先具有眼界者也是色界。有是色界而非眼界者,如在羯羅藍等階段未得眼根和已得眼根而退失者。 如果問:不具眼識界而得具者是否也是色界呢?如果問:是色界者是否也是識界呢?如是彼二者,各別及同時也有得者。首先,有是眼識界而非色界者,即生於第二禪等處而現前眼識時。有是色界而非眼識界者,即從無色界死後生於第二禪等處時。同時者,即不具二者而得具者,如從無色界死後生於欲界及梵世時。非二者,即除彼等情況。 如果問:具眼識界者是否也非色界呢?是色界者是否也是眼識界呢?與后句相連,首先具眼識界者也是色界。有是色界而非眼識界者,即生於第二禪等處而不現前眼識時。 如是思維眼、識、色等的得與具,同樣也應思維耳及識界等各別及同時也有得者等耳、識、聲界等的得與具。 所謂內十二是二處決定,僅由決定而成立其他色等是外的。依自在而作是屬於誰的。或為自己而作是內的。或由內性或有胎故是內的。 由是我執所依故者,說我論者認為我執所依是我,由識是我執所依故假名為我。如何?如偈頌所說:‘智者以善調,自己得生天。‘又識以我聲說者,云何得知?故世尊說’從他’等。如其他偈頌:‘調心實為善,調心能引樂。’ 是故義為:凡是依內心所作或依內心自在而住于所依體性者是內,凡住于境體性者是外。何為所住?由彼識隨轉故。唯于眼等有識顯現,於色等則無,如是心住于與根相連的身份處,而非住于境分處。

།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རེ་ཞིག་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ དང་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ།འདིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་འདས་མ་ཐག་པ་ལས་རྣམ་པར་ འཇོག་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ནང་གི་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་འདས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་ཤེ་ན། འདིས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོས་ནང་གི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་འདི་དག་ཀྱང་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབས་པ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ན་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ ཉིད་ནི་དུས་རྣམས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གང་གི་ཡུལ་དུ་ངེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ངེས་པ་ནས་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་བར་དུ་ངེས་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་འམ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ནས་གལ་ཏེ་དེ་ལ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་འམ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དེ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། རལ་གྲིའི་སོ་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ ཡང་མེད་དོ།།ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་ཡོད་པའི་མིག་རྩི་ནི་དེས་མི་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་དམིགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པར་གྱུར་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟག་ཏུ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།ལྷག་མ་ནི། དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་དག་ཁོ་ན་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是,‘六識界’廣說者,且此中五識界由境、根同時故,唯是現在,五識身是緣現在境,此中意識界亦唯是現在而安立。以所依意界亦從剛過去安立,意界與意識界唯由時間差別而安立為異,是故彼等非是內,彼等非成意界及非成過去者不成為心所依。 若時是彼時,彼等即是彼等,不離自相’此語成立何義?此成立’以當來所依體性故是內故,此等現在亦是所依體性’之義。 若’未來及現在識’廣說者,是思惟過去時有意界相者,于未來及現在時亦有。相於諸時無錯亂者,謂無舍自性之義。 ‘法’者,‘具所依’者,決定執持法唯是具所依。‘某識定為某境’者,謂如色定為眼識境,乃至諸法定為意識境,若於彼生眼識或當生法性,乃至若於彼生意識或當生法性之境,名為具所依。 ‘彼所緣亦除自體及俱生’者,除自體及俱生,除自體及俱生外一切法是彼識之所緣體性。于自體作用不應理故,如指尖即以指尖自觸亦無,劍刃即以自割亦無。 以極近故,彼俱生相應或不相應亦非,如眼中眼脂彼不能取。彼心剎那亦是余心剎那之所緣者,前剎那自體及俱生法若未成所緣者,彼等亦成所緣故,二剎那之所緣即一切法。 是故法界恒具所依,法界定唯是意。餘者,‘彼等相同亦爾’,‘亦’字謂亦是具所依,謂餘者唯與具所依相同而決定執持。

།ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ཁོ་ན་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྟེན་པ་དང་བཅས་ པ་དག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ནི།དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྩམས་ཏེ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་རང་གི་ལས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་།དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་དེ་རིང་འདས་པ་དང་ཁར་རྩང་འདས་པ་དང་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནམ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཇི་སྐད་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་དེ་རིང་ འདས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱེད་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ལ་རྩལ་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣ་བ་གང་གིས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་པ་འམ་ཉན་པར་འགྱུར་བའི་རྣ་བ་དེ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱར་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་གི་མིག་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གི་མིག་དེ་དང་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ལ་སོགས་ པ་གང་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་དེ་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མི་འཛིན་ཏེ་རང་གི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲེ་བའི་རིགས་ཏེ་གཅིག་གི་དྲི་རྟེན་པ་ དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི།གཟུགས་ཇི་ལྟར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །གཅིག་གི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་གིས་ཡང་ཡིན་པ་སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ།ཇི་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་གཞན་དག་གི་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་གིས་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པའི་ལྷས་བྱིན་དེ་ཁོ་ནའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

僅法界是有所依的,爲了確定這一點,其餘的不是有所依的,難道不會成立為有所依和與彼相似嗎?不會成立,雖然不僅是有所依,而是僅與彼相似,爲了遮遣這一點,其餘是’與彼相似’,這樣說明,不僅是有所依,也不僅是與彼相似。 ‘凡是不作自業者’,是指與彼相似,因為是在’與彼相似’之後解釋的緣故。凡是作自業者是有所依,這樣解釋,是說唯有不作自業者是與彼相似,唯有與彼相似者是不作自業,這樣確定,由義理的力量,作自業者是有所依。 ‘見諸色’,不應說’將見’。如此則今天已過去和昨天已過去也將包括在內,若不如此則成為遍行相。或者,如所說的僅僅是表示而已,應當觀察,今天已過去也應當說。同樣,乃至意也應當以作用於自境來說,即應當以力用於自境來說。 怎樣呢?耳朵凡是能聽聞或將聽聞聲音的耳朵,那就稱為有所依,應當遍及一切。 第七品。‘具有識和不具有識’是指與識相應和不相應的意思。一人的眼根有所依,那就是一切人的有所依的意思。‘與彼相似者也如是’是指一人的眼根與彼相似的,那就是一切人的與彼相似的意思。 ‘因為接觸而取’是說凡是與天授的舌根等接觸而取的香等,祭授不取,因為住于自己的鼻根等的緣故。因此是不共的緣故。這些應當如眼等類推,一人的香有所依的,那就是一切人的,與彼相似也如是,應當這樣說,而不應說如色一樣香等也與彼相似。 一人的鼻等能生識的香等,其他人也有可能,是說如果它們與天授的鼻根等接觸,則生天授的識,如果與祭授的鼻根等接觸,則生祭授的識的意思。或者’其他人也有’是說也能生其中的微小蟲等的識,而不是說香等與誰的鼻根等接觸,僅生那個天授的識。

།དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་ཡུལ་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོར་མངོན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབང་པོའི་ཁམས་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་གི་ནི་རྟེན་ གྱི་ནི་ངོ་བོར་བརྟེན་ཏེ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དག་ཀྱང་རང་གི་དབང་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་དབང་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ།།ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ཅན་དང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱེད་ པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་དེ་ལ་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ། །རྟེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པས་སམ་འདི་དག་ལ་རྟེན་པ་འདྲ་བ་ཡོད་པས་འདི་དག་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རེག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ ཞེ་ན།།རྟེན་པ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་རྟེན་པ་སྟེ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རེག་པ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་འདིར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདྲ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་བསྡུས་པ་ ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཐ་མའི་གསུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་གསུམ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ གསུམ་[(]སྟ་[,]སྟེ་[)]ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྗེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དག་ཡིན་ནོ།

所謂根、境和識互相依止,是指互相依止、境和所依的體性現前,即如是諸根界隨應為諸識界之所依的體性而依止,即是依止之義。諸境則為所緣的體性。如是諸境界亦依止於自己諸根界之境的體性。對諸識界則依止為境和所緣的體性。 如是諸識界亦依止於各自諸根界之所依的體性。對諸境界則依止為所緣和能緣的體性。因此互相依止即是所依。作用依止即是所依者,作用即是眼等之作用為見等。諸識界則是能識性。諸境界則是彼等之境或所緣的體性。依止於彼作用即是所依,即是說彼等具有此義。 此僅是略說而已,詞句安立則如是:由依止和俱住故,具依止或由此等有相似依止故,此等即是同依止。由果觸相同故者何?依止和相同者,應結合語境。由是所依故為依止,詞句安立如前。 此等根、境和識之果即是心所觸,眼和色等為緣而生眼識。由三和合而有觸等故。所說非具依止等廣說者,即是眼等非具依止者,由與所說具依止相相同故為同彼,此中相同聲義為相似。 所謂見所斷者,見即是最初見諦,即是無漏心剎那十五所攝。修即是對彼再三觀察。或者修即是世間等持智。十是修所斷,五亦是者,即是色界十和彼等之識界五。 唯是彼等者,此如何知?由說’最後三為三種’故,除最後三外即是十五界,即是確定唯是修所斷。三種者,即是見所斷、修所斷和非所斷等之義,唯彼等為三種。 八十八隨眠及彼等俱生者,隨眠即是薩迦耶見等。彼等俱生即是識和受等相應及彼等之相和隨相非相應。彼等得隨行者,彼等聲結合隨眠等,即是彼等隨眠和彼等俱生之得。

།ཐོབ་པ་དག་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐོབ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་པས་སྔ་མ་དང་འཕྱི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དག་བསྡུའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷག་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ བཅུ་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་འདུ་བྱེད་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྗེས་སུ་འབྲང བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ནང་དུ་གཏོགས་ལ་ངན་སོང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པས།དེའི་ཕྱིར་གནས་ མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་།འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་མེད་ལ་ངན་སོང་བར་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་ན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་མི་སྐྱེའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་ན་ནི་ངན་སོང་བའི་ལས་ཀྱང མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་ཟིན་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་ནས་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། ། གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ཡང་མཐོང་བས སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་གཞན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་དགེ་བ་དག་དང་མི་ལྡན་པར་འདོད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་འདོད་དེ། ཐོབ་པ་བཅད་ པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ན། དེ་དག་དེ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འདོད་དེ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ དག་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

雖然得與隨眠及其俱生,但並非一切。有些得是與隨眠等俱生的,即是同時生起的。有些則比它們先後生起,因此得單獨提及。說’具隨行者’,是攝集后得及其相。 其餘有漏法是修所斷,即是說,在那三界中,除了見所斷之外,其餘有漏法都是修所斷。那些是什麼呢?即是十種隨眠及其俱生法,以及它們的得和隨行,有漏善法,無覆無記行,有漏無表色及其隨行。 無漏法非所斷,即是道諦和無為的自性。難道沒有其他所斷嗎?詳細來說,凡夫性也是無覆無記行的自性,故屬修所斷;惡趣定業的身語業也是色法的自性,故說是修所斷。 因此,大眾部以’與聖道相違故’為由而爭論說:凡夫性在聖道生起時也不存在,若有惡趣定業,聖道則不生;若聖道生起,則惡趣業也不生。因此,二者如身見等是見所斷。 爲了破斥這種說法,雖已說過,但爲了易於理解,再簡要說明:‘非煩惱非見斷,非色非六生起。‘見即是見。非煩惱即是無覆無記和有漏善法,非見所斷。色雖是煩惱性但非見所斷。非六生起即是從五識蘊所生,它非色且是煩惱性但非見所斷。除此之外如前所說的非見所斷。 凡夫性是無覆無記,因為斷善根者和離貪者也具有此性。斷善根者雖不具善法,但不離凡夫性,因為承認他們是凡夫。因此,凡夫性也非善法。離貪者也具有此性,故非煩惱性,因為煩惱性是以自性斷而斷,稱為斷得斷。 若凡夫性是煩惱性,則世間離貪者由於斷其得而應不具此性,然而承認他們具有此性,因為承認世間離貪者就是凡夫。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འདོད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ནས་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གཟུགས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་དག་ གི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤངས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ངོ་བོར་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་ པར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་དྲུག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་བསྡུ་བ་འདི་ནི་སོ་སོ་ སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་འཆད་ཀྱི། འགགས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེའི་ སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆད་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་ན་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་ཐོབ་པ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །འདི་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ནས་ལྡོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་འདི་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས སྤོང་བར་འགྱུར་རམ།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་ས་དགུ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སོ་སོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཕན་ཆད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྤང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་སྤང་བ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

如果是非煩惱性的無記性,則無過失。非煩惱性是指想要斷除貪慾,即所謂斷除緣于彼的煩惱之得的意思。並不是想要斷除其自性之得。 如是,世尊對比丘們廣說:‘諸比丘,凡是對色的貪慾,你們應當斷除。斷除貪慾后,如是你們即斷除了色。’ 因此,即使斷除了彼等凡夫性的非煩惱性無記,也如眼等一樣會生起,所以與之相應。 又問:為何凡夫性是非煩惱性無記故非見所斷,而身語業是色法故非見所斷?答:因為不會對諸諦產生顛倒分別。凡夫性因為不被煩惱所染污且非所緣故,不會對苦等諸諦產生顛倒分別,即不會進入顛倒的本性之意。身語業也因為非所緣故不會產生顛倒分別,因此二者都非見所斷。 ‘因為不會對諸諦產生顛倒分別’這一因由也應用於非第六處所生。 又因為在苦法智忍位也會成為凡夫性的緣故。這個總結理由只是爲了遮遣唯有凡夫性是見所斷而說的,與身語業無關。 在苦法智忍位斷除凡夫性之得,而非已斷。如經中說:‘以滅盡之道,斷除其障’,如同所斷煩惱之得一樣。在苦法智位才斷除其得。 因此,在苦法智忍位時因為有其得,此補特伽羅應成為凡夫性,然而在此階段因已得聖道,不能安立為凡夫。 如是,凡夫性的定義是:‘何為凡夫性?即未得聖法。‘而未得性在獲得聖法后即轉變,因此此人唯是聖者。 且問毗婆沙師:凡夫性是否唯由獲得修道而斷?答:不是。凡夫性是從欲界乃至有頂的九地,且是非煩惱性。 因此,在斷除各自煩惱的第九品時斷除,一切有漏非煩惱性法皆在第九解脫道斷除。 若如是,則在未離貪時聖者應成為凡夫?答:不是,因為凡夫性已壞滅。 從苦法智忍以上唯是壞滅,而非斷除。問:壞滅與斷除有何差別?答:壞滅安立為得的斷絕。

།སྤངས་པ་ནི་ གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོབ་པ་ཆད་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཁོ་ན་ དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ན།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པའོ།།སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ནི་མི་སློབ་པའི་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ ལྟ་མིན།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲིན་བཅས་པ་དང་སྤྲིན་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དག་གིས་ཆོས་ལ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་ རྟེན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཆོས་ལ་ལྟའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་མེད་པའི་མཚན་མོ་དེ་ ཉིད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པའི་ལྟ་བས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བ་ཡིན་གྱི་ཤིན་ ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་སྤྲིན་མེད་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་རྟོག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ངེས་པར་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ ངེས་པར་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཤེས་རབ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་གིས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ལ་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱོགས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།