d4091阿毗達磨俱舍論釋·契經相應僧祥c3.5s dz|d4091阿毗達磨俱舍論釋·契經相應僧祥c3.5s dz(續5)
若問為何稱為道?因為由此前往彼處,或由此尋求涅槃,故此是涅槃之道。若問解脫道和殊勝道二者如何是道?因為具有其種性,或是最勝,或能漸次增上,或能完全滅盡諸蘊故。 道為成就涅槃故亦稱為修習,修習有四種。有遲鈍神通難修習者,有敏捷神通難修習者,同樣易修習者亦有二種。其中,于諸禪定修道易,於四禪中因具足支分、止觀平等、無須勤勉而入故,修道容易。 于其他地難。于未至定、殊勝禪定及無色定中,因支分不圓滿、止觀微弱、須勤勉而入故,修習困難。于未至定與殊勝禪定中止微弱,于無色定中觀微弱。 此修習亦有二種:智慧小而神通遲鈍,其他則神通敏捷。鈍根者無論修習易難,皆屬遲鈍神通。利根者無論修習易難,皆屬敏捷神通。此修習中神通遲鈍故稱為遲鈍神通,敏捷神通亦復如是。或因是鈍根補特伽羅故神通遲鈍,因心利故神通敏捷。 複次,此道獲得菩提分之名。三十七菩提分即:四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道分。其中,盡智與無生智是菩提。盡智與無生智依補特伽羅差別分為聲聞菩提、獨覺菩提、無上正等正覺菩提三種菩提。因彼二智完全斷除無明、如實成就自利、證知無所作故。 由與彼相順故,三十七是彼分。因隨順菩提故稱三十七菩提分。從名稱而言實法有十。菩提分實法有十,何為十?信及精進念,慧定喜舍,輕安正命圓滿。如是彼等為十實法。 云何?念住是慧,正斷名精進,神足是定。念住、正斷、神足等是慧、精進、三摩地自性。是故首先根力所說即是信、精進、念、慧、定五實法。 念住等、擇法覺支及正見即是慧。諸正斷、精進覺支及正精進即是精進。
།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་ལུས་ཤེ་ན། དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། རྫས་དེ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ནི་རྫས་བཅུར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྫས་ གཉིས་ཡིན་པས་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར། གཙོ་བོ་སྨོས་ཀྱི་དེ་དག་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཙོ་བོ་སྨོས་པས་དེ་ སྐད་བཤད་པ་ཡིན་གྱི།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྡེ་ཚན་བདུན་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། །ལས་ནི་དང་པོ་ བདག་དང་།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་མཐུན་དང་། །མཐོང་དང་བསྒོམ་ལ་རབ་ཏུ་སྐྱེད། །ལས་དང་པོ་པའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་ པ་དག་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་དག་ན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དོ། །ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས། དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་ དོ།།ཉོན་མོངས་པས་མི་བརྫི་བའམ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་གྱིས་མི་བརྟུལ་བའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་སྟོབས་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དོ། །འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་དེ།དེ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔར་བདུན་བཤད་ལ་ཕྱིས་བརྒྱད་བཤད་པར་གོ་རིམས་གྲུབ་བོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དུ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་མེད། དེ་གཉིས་ནི་བསྒོམ་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་བོ། ། གཞན་རྣམ་གཉིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ས་གང་དག་ཅིག་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དུ་དག་ཅིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཐམས ཅད་ཡོད་དོ།།མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་བ་མེད་པ་ན་དགའ་བ་མེད་ཅེ་ན། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པ་དང་། ས་འོག་མ་པའི་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་རྟོག་མ་གཏོགས་གཉིས་པ། །བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །བསམ་གཏན་གསུམ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་དགའ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཁོ་ནའོ། །བསམ་གཏན་བར་མ་ནའང་། དེ་གཉིས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔའོ།
神足和正定覺支以及正定就是正定自身。正念覺支和正念就是念自身。還有什麼呢?喜、輕安、舍覺支,以及正思維,戒支,這五事,如是則彼等菩提分為十事。說一切有部認為由於身業和語業二者有別,故戒支為二事,因此成十一。 關於所說念住等是慧、精進、定的自性,此中,‘說主要者,當知彼等是一切修所生功德’,由說主要而如是說。念住、正斷、神足是一切修所生功德。 菩提分在何時生起?‘七品依次第,初業及自性,順抉擇分位,見道修道生。‘在初業位中,由觀察蘊等而生起諸念住。在暖位中,由殊勝所得而增長精進,故生起諸正斷。在頂位中,為入不退善根,故生起諸神足。 在忍位中,為得不退轉的自在,故生起諸根。在忍位中,為不被煩惱所壓制或不被其他世間法所屈服,故生起諸力。在修道中,由接近菩提,故生起諸覺支。在見道中,由行相差別,故生起諸道支,因為這是速行道。為使數量相應,故先說七后說八,次第成立。 今當說菩提分中,幾是有漏,幾是無漏。覺支和道支無漏,因為這二者是在修道和見道中安立。雖然世間也有正見,但不得稱為聖道之名。其餘二種,其他菩提分既是有漏也是無漏。 在何地有幾種菩提分?初禪具一切,初禪中有三十七種全部。未至定中除喜,為何未至定中無喜?因為近分定需要加行力牽引,且具有下地的功用。二禪除正思維,第二禪中除去正思維僅有三十六,因為彼處無尋。二中除彼二,第三禪和第四禪中除去喜和正思維僅有三十五。中間禪中亦除彼二,有三十五。
།གཟུགས་མེད་པ། གསུམ་ན་དེ་དང་མཚུངས་ཡན་ལག་།མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི། ཡང་དག་པའི་དག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡང དག་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། །དེ་གཉིས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་གནས་པ་ན། གནས་སྐབས་གང་དག་ཏུ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བདེན་པ་གསུམ་མཐོང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ། །ལམ་མངོན་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། །དེ་ཡི་དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་རྣམས མངོན་པར་རྟོགས་ན།ཆོས་ལ་ཞེན་ནས་དད་པ་དང་། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཐོབ་བོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལས་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ ཆོས་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་ལས་དད་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་རྗོདད་པ་གཉིས་ཀྱང་འཐོབ་བོ། །འདིར་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་རང་སངས་རྒྱས། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ལས་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་དང་དགེ་ འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་དད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པས་ན་རྫས་གཉིས་སོ། །ཅི་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ། དྲི་མ་མེད། ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་དོ། །ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། ཀྱེ མའོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། སྨན་པ་དང་སྨན་དང་། ནད་གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བར་གྱུར་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དད་བ་ཡིན་པའམ།དེ་ནི་དེ་ལྟར་དད་པར་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའམ། ནད་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐ་མར་བཞི་པར་བཤད་པའམ། སྟོན་པར་བྱ་བ་དང་། ལམ་དང་། ལམ་གྲོགས་དང་། བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ སློབ་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ།།མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་བཤད་ཅེ་ན། བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། །རྣམ་པར་གྲོལ་མ་བཤད། སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ བཅིང་བ་ལས་ད་དུང་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བཅིངས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། བཅིངས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བས་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་ པར་གཞག་།མི་སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས། ཚིག་དེ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ། ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས། །མོས་པ་འདུས་བྱས། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ།
無色界中除了與彼相應支分,即在無色界中,除了正見、正業、正命、正精進、正念、正定二者之外的三十二種。 除菩提支分和道支分,欲界和有頂具有二十二種菩提分,因為彼二處無無漏道的緣故。 住于菩提分時,在何種情況下獲得證信,應當了知:見三諦、戒律和法獲得證信,現證道時于佛及其僧眾也是如此。 現證苦、集、滅諦時,獲得於法的證信和聖者歡喜的戒律。現證道諦時獲得于佛及其聲聞僧眾的證信。彼等信心即是成就無學佛陀之法,及成就有學、無學僧眾之法而獲得的信心。 ‘也’字表示也獲得戒律和法的證信二者。此處所說的’法’是指什麼呢?法是指三諦以及獨覺、菩薩道。因此,現證四諦時也獲得於法的證信。 如是,彼等依信心所依的差別,從名稱而言稱為四種證信。從事物而言是二種:于信和戒律、於法和僧眾的證信是信心的自性。聖者歡喜的戒律是戒律,故為二事。 彼等是有漏還是無漏呢?首先,諸證信唯一清凈。何謂證信?如實通達諸諦而生信解即是證信。 彼等次第是依據出定后如何現前而安立的。出定后如何現前呢?想到:‘啊!世尊是真正圓滿的佛陀,他的教法善說,他的聲聞僧眾善入’,因為如同醫生、藥物和護理人員。 若生凈信,則是極為信受戒律,或是如是生信的修行,或如同無病,因此最後說為第四,或如同所教示、道路、道友和乘騎。 經中說:‘有學具足八支,無學具足十支’,為何不說有學具有正解脫和正智呢?因束縛故,有學支中未說解脫。有學尚未從煩惱束縛中解脫,故為束縛。 如是,既為束縛,如何安立為解脫呢?從束縛的一分解脫不稱為解脫。未解脫者如何安立為解脫智? 無學已從一切煩惱束縛中完全解脫,以其自性智慧分別,故此說法合理。 何謂解脫?有為和無為。其中,斷除煩惱是無為,勝解是有為。斷除煩惱是無為解脫。
།མི་སློབ་པའི་མོས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ནི་དེ་ཡིན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་བྱས་དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། ཡན་ལག་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གཉིས། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད། མདོ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཡང ལྟའོ།།ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བྱང་ཆུབ་བཤད་ཡེ་ཤེས། །སྔར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡེ་ཤེས་སུ་རིག་པར་ བྱའོ།།འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་འབྱུང་བའི་སེམས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར། །བསྟན་བཅོས་ལས་མི་སློབ་པའི་སེམས་མ་འོངས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤངས་ནས་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཤད་དོ། །གང་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲའོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྙེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་དག་ཏུ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞེ་ན། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། ། དེ་ལྟར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པོ་སྤོང་བའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་། འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བའི་ཁམས་ནི་གཞན་དག་གི་། ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདོད་ཆགས ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་སྤོང་བའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།འགོག་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་རྣམས་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བའི་དངོས་པོ་དེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་། སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ། བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མུ་བཞི་པར་འགྲུབ་སྟེ། ཡིད འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ་དང་།ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བ་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།
無學的勝解是有為解脫。支分即是彼。彼有為解脫是無學支分,如是宣說,因為諸支分是有為法。 彼即二種解脫。彼有為解脫,經中所說心解脫和慧解脫二種解脫,彼即是解脫蘊。 正解脫已說訖。不屬於正見的正智是什麼呢?如前所說菩提智慧。如前所說菩提,即是盡智和無生智,此處應知即是智慧。 過去、未來或現在的心,何者將得解脫呢?無學心將生,從障礙中得解脫。論中說,無學心將於未來生起,從障礙中得解脫。 其障礙是什麼呢?因為障礙其生起,是煩惱的得,彼由金剛喻定斷除,彼無學心將生起並得解脫。斷除彼已,無學心生起並解脫。 非將生起和世間心雖也得解脫,但此處說的是必定將生起者。世間心從何得解脫呢?從生起障礙中得解脫。 解脫時不是也生起世間心嗎?彼與此不同。如何不同呢?彼具有煩惱得。 在何種情況下斷除生起障礙呢?以將滅道,斷除其障礙。此是’如是’之義。 所說無為解脫,以及斷除三界之界、離貪界、滅界,彼等有何差別?無為即是界。彼無為解脫即是三界。 其中,貪慾盡即離貪。貪慾的斷除是離貪界。斷界是其他的。應配合’真實盡’,除貪慾外其他煩惱的斷除是斷界。 滅界是四者的。應配合’真實盡’,不屬於煩惱的四者的斷除是滅界。 以何事物厭離,即以彼事物離貪嗎?有四句,如何呢?以苦、因的忍智生厭離。唯以苦和因的忍和智生厭離,非由其他。 以何斷除,一切得離貪。以苦、集、滅、道的忍和智斷除煩惱者,一切皆得離貪。 如是成立四句:唯厭離是以苦和集的忍智不斷煩惱,因為緣于厭離事物。未離貪是以滅和道的忍智斷除煩惱,因為緣于最勝喜事物。
།གཉི་ག་ནི་སྔ་མ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱི་མ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མི སྤང་ངོ་།།ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་གིས་མི་སྤོང་ངོ་། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་མདོ་དང་མཐུན་པ་ལས། ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའོ།། །།བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ན། ཅི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་རྣམས་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།བཟོད་པ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དག་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བ་ཡང་ཡིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་དྲུག་།ལྟ་བ་ལྔ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ནི་དེ་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤེ་ན། ཤེས་པ་བཅུས་བསྡུས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ནི། །དེ་གཉིས་ཀྱང་། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཕལ་ཆེར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟག་མེད་རྣམས་ནི་གཉིས་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི ཐམས་ཅད་དོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས། ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་ དང་ལམ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་བདེན་བྱེ་བྲག་གིས། །བཞི་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་ དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་བདེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་རྣམ་བཞི་ནི། མི་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་ཡེ་ཤེས། །ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བའི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ཤེས་ཞེས་པའོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ ལས་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ།།རིག་པས་ན་རིག་པ་སྟེ་ཤེས་པའོ།
二者是以前者斷煩惱。非二者是以後者斷煩惱。其中已離貪慾者觀察諸諦時,以法智和忍不斷煩惱。以諸智亦不斷攝於加行、解脫和殊勝道者。《阿毗達磨俱舍論順正理釋》中,宣說道與補特伽羅品第六竟。 雖說’諸忍’,亦說’諸智’,雖說’正見’,亦說’正智’,那麼是否忍是智而非智?或是正智而非正見呢?無垢忍非智,因為尚未斷除所斷的隨眠疑故。由於彼等是正觀察的本體故非見。如同諸忍是見而非智一樣,盡智與無生智非見。盡智和無生智也非正觀察,非具有遍求之意樂故非見。除此之外聖智二者。除忍、盡智和無生智之外的無漏智慧既是見也是智。其他是智,一切世間智慧唯是智。 六見。五見和世間正見,即世間智慧六種是見,其他非見。智是彼等及其他。若問以幾種攝一切智?以十智攝。總之,有漏無漏智,此二者,初者是世俗。有漏者,多分是執瓶、毯、男人、女人等世俗故是世俗智。 無漏分二即法智,及隨智。無漏智分為法智和隨智二種。彼二智成為三種,即世俗智、法智和隨智。世俗境是一切。世俗智所緣是有為法和無為法一切諸法。法智行境是,欲界苦等。法智所緣是欲界苦及其集、滅、道。隨智行境是上界苦等。隨智忍是色界和無色界苦及其集、滅、道。 由彼等諦差別故,四種,即法智和隨智彼等由諦差別故,成為苦、集、滅、道智四種智,因為緣于彼等故。彼等四種即,無生智和盡智。法智和隨智四種四種彼等非見性者即是盡智和無生智。彼二初生者,是苦因智。盡智和無生智初生時是苦和集隨智,因為緣于有頂蘊為苦和集行相故。除四者外知他心。由了知故是了知即智。
།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་བཞི་ལས་སྐྱེ་བར་བལྟའོ། །དེའི་ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ས་དབང་གང་ཟག་འདས། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་མི་ རིག་གོ།།ས་འདས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པ་མི་ཤེས་པའོ། །དབང་པོ་འདས་པ་ནི་དད་པས་མོས་པ་དང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་ ཟག་འདས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འོག་མས་གོང་མ་མི་ཤེས་པའོ། །ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་ད་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་རྗེས་ཕྱོགས་བློ་ཕན་ཚུན་ མིན།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་མི་ཤེས་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་པས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ།།དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ཤེས་པར་འདོད་པས་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་དང་པོའི། མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཉན་ཐོས། །རིགས་སྟེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་གསུམ། །སངས་རྒྱས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཀུན། །ཉན་ཐོས་ ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལས།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཤེས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དམིགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ སེམས་བཅུ་དྲུག་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་བར་མ་དོར་ནི་མི་ཤེས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་དང་པོའི་གཉིས་དང་བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་ཤེས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་བཅོ་ལྔ་པ་རྣམས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏོ། །ཡང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་རྣམས་ལ། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་ངེས་པའོ། །ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་ལ་སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློར་ འདོད་དོ།།ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། སྣང་བ་ དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ནས། བདག་གིས་ལམ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་བཅོས་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ། ལངས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ནི་ཁྱད་ པར་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། གཅིག་གི་ཆ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་བདུན་གྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།
他心智應當觀察是從法智、隨智、道智、世俗智四智中生起。其確定性是這樣的:超越地、根、補特伽羅,以及已滅和未生者不能了知。超越地是指上地禪定者不能了知上地禪定者的心。超越根是指信解者和時解脫者的道不能了知見至者和不時解脫者的道。超越補特伽羅是指不還、阿羅漢、獨覺、佛等下位者不能了知上位者的心。已滅和未生是指不能了知過去和未來,因為所緣是現在的緣故。 其他還有什麼呢?法智和隨智的分別心不能互知。法智分的心不能被隨智了知,隨智分的心也不能被法智了知,因為這兩者分別緣取欲界和上界的對治,所以是互相背向的。 在見道中沒有他心智。其所緣是存在的,若於此以他心智欲知見道而作加行,則聲聞初見剎那二,獨覺三,諸佛無加行皆能知。聲聞以他心智于見道中能知苦法忍、法智二剎那。隨智分的所緣也需以其他加行來成就,所以只要開始作加行,就能隨得十六心,中間則不能了知。 獨覺能知初二和第八緣起隨智等三剎那,因為加行較小的緣故。有些人說能知第一、第二和第十五。諸佛世尊無需加行即能了知見道的一切剎那。 複次,盡智與無生智有何差別?盡智對諸諦確定已遍知等。無生智則認為無所遍知等。什麼是盡智?即了知’我已遍知苦’、‘已斷集’、‘已證滅’、‘已修道’,從此因所生的智、明、覺、解、光明、現觀,這就稱為盡智。 什麼是無生智?即了知’我已遍知苦亦無所遍知’乃至’我已修道亦無所修’,從此因所生等,如論中廣說。 無漏智如何如是了知?迦濕彌羅諸師說論中說:由出定后得而如是了知,因此以其差別而說明這兩者的區別。 如是則成為十智,即:法智、隨智、世俗智、他心智、苦智、集智、滅智、道智、盡智、無生智。其中世俗智是一智,也是一智的部分。法智是一智,也是七智的部分,隨智也是如此。
།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས པ་གཅིག་ཡིན་ལ།བཞིའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་ལྔའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་བཞིའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་དྲུག་གི་ ཆ་ཡིན་ཏེ།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གསུམ་ཡོད་ལ་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །རྣམ་པ་རྣམས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །རབ་སྦྱོར་བྱ་བ་བྱས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་བཅུ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱུ་བདུན་གྱིས་བཅུར་ རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་གྲག་སྟེ།རང་བཞིན་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལས་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་མདོ་ཀྱི། སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ རྒྱས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བཤད་མོད་ཀྱི། གཞན་ཡང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ལ་ ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ།།ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་ པོ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མེད་དོ།།ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས། །ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་།དེ་དག་མདུན་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཞན་དུ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།བདེན་པའི་རང་རང་གི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས། རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ། །དྲི་མེད་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་དང་བཅས་ནི། ཤེས་བྱའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་དོ། །གཉི་ག་ཡང་། རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་མི་འཛིན་པ་གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མི་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཇི་ལྟ་ བུ་ཞེ་ན།དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གོས་དང་དྲི་མ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མའི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་སྟེ། སྟོང་དང་བདག་མེད་མ་གཏོགས་སོ། །ལྷག་མ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ནི་ སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ནོ།
苦諦智是一種智,是四種的部分。集諦智和滅諦智也與此相同。道諦智是一種智,是五種的部分。他心智是一種智,是四種的部分。盡智是一種智,是六種的部分,無生智也與此相同。 為什麼它們雖然有三種,卻安立為十種呢?由自性、對治、行相、所緣、加行、已作及廣大因七種因緣而安立為十種。 由自性,是世俗智而非勝義智的緣故。由對治,是法智和類智,因為是欲界和上界的對治的緣故。由行相,是苦智和集智,因為所緣無差別的緣故。由行相和所緣,是滅智和道智,因為行相和所緣有差別的緣故。 由加行,是他心智,雖然它也能了知他人的心所,但因爲了知他心需要專注修習才能成就,所以稱為他心智。由已作,是盡智,因為在已作的相續中最初生起的緣故。由廣大因,是無生智,因為是一切無漏的因的緣故。 雖然說法智是欲界的對治,因為一切對治一切的緣故,但還有:在修道中對於滅諦和道諦的法智是三界的對治。修道所攝的滅諦和道諦的法智是三界的對治。 不是欲界的類智,在任何情況下都沒有欲界的對治是類智。在這十智中,法智和類智有十六行相,這些將在後面詳細解說。 世俗智也同樣如此,世俗智不僅有十六行相,而且因為能取一切法智的自相和共相等,所以也有其他行相。 各別諦智有四種行相,苦智、集智、滅智和道智各自以其行相運作,所以每一智都有四種行相。 同樣,無漏的他心智也如是有四種行相,因為是自諦的四種行相,因為是道智的緣故。有漏的他心智則取所知的自相。有漏的他心智是取自相的緣故。 所應了知的心和心所的自相,就是其所分別的。兩者都是各別事物為所緣。當取心時不取心所,當取受時不取想等。 如是,世尊說:‘于有貪心如實了知為有貪心’是什麼意思呢?並非同時取兩者,如同衣服和污垢不能同時取一樣。 他心智已經解說完畢。其餘兩智有十四行相,除去空和無我。其餘的盡智和無生智這兩種,除去空和無我的行相外,有十四種行相。
།དོན་དམ་པ་ཡིན་ཡང་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་འདིའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་ དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེ་ན།རེ་ཞིག་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ། དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་རྣམས། མེད། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡོད་ཅེས་བསྟན་བཅོས་ལས་གཞན་ཉི་འོག་པ་རྣམས་ན་རེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན་བསྟན་ བཅོས་ལས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དག་ཤེས་སམ་ཞེ་ན་ཤེས་ཏེ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རབ་ ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་དང་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།།དེ་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཅི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རྣམ་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ལ།ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་ལ་ནི། རྫས་རེ་རེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་།ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པས་མི་རྟག་པའོ། །གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ ལོ།།བདག་གིར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །བདག་དུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་བདག་མེད་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ན་རྒྱུའོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ན་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དང་འཁོར་ལོ་དང་ཐེ་གུ་དང་ཆུ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་བུམ་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཕུང་པོ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ། །མེ་གསུམ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ། །སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་ན་ལམ་མོ། །རིགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་འབའ ཞིག་གིས་རྣམ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དང་ནི། དམིགས་བཅས་བཅས་པས་རྣམ་པ་གཅོད། །ཤེས་རབ་དང་གཞན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡོད་དོ་ཅོག་གི་རྣམ་པ་གཅོད། །གང་ཅུང་ཟད་ ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅོད་དོ།།དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། གཅད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡང་ཡིན། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཅད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན། དམིགས་པ་ མེད་པ་ནི་བཅད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ།།གཞན་ཡང་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རྣམ་གསུམ་གཞན་རྣམས་དགེ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོར་འདོན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡེ་ཤེས་དགུ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། །འདོད་པའི་ཁམས་དག་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ན་ཡོད་དོ། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་ པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ན་ཡོད་དོ། །དགུ་ན། རྗེས་ཤེས་བྱ་བ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ས་དྲུག་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དག་ན་ཡོད་དོ།
雖是勝義諦,我已盡生死,不知此外有其他輪迴,以此力故而作如是施設。 是否還有其他無漏自相之行相,抑或沒有? 首先,迦濕彌羅諸師說:‘除十六無垢外,其餘皆無。‘即除十六種無漏行相外,再無其他。 其他論師,即日下諸師則說有其他。 如何了知?依論典而知。論中如是說:‘若問是否了知不相應心之慾界相應法?答:了知。以理所生慧了知無常、苦、空、無我,以及因、集、生、緣,彼有住處,彼有所依。’ 此十六行相是依名稱而立,還是依實質而立? 有些人說是依名稱而立十六種。若依實質而言,苦諦之行相有四種,集、滅、道各有一實質,故共有七種。 如說:‘依實質而言有十六行相。’ 其中,依緣而住故為無常,具有損惱性故為苦,是我所見之對治故為空,是我見之對治故為無我。 以種子之理為因,以生起之理為集,以相續之理為生,以成就之義為緣,譬如泥團、輪盤、繩索及水和合而成瓶。 因蘊滅盡故為滅,因息滅三火故為寂靜,因無損惱故為妙,因遠離一切過患故為出離。 為利眾生故為道,具有正理故為如理,以真實成就義故為修習,因能究竟出離故名為出離。 何為行相之義?智慧之行相又是否僅由智慧斷除行相? 答:不是。 云何?彼與有所緣者共同斷除行相。智慧與其他有所緣之一切法共同斷除行相。斷除一切存在之行相,凡是存在者,皆斷除其行相。 如是解釋,則智慧既是行相,又能斷除行相,也是所斷之行相。有所緣之其他法既能斷除行相,又是所斷之行相。無所緣者唯是所斷之行相,如是成立。 複次,應說彼十種智之善等差別。初三種,余皆善。世俗智因頌文首先宣說故為初,彼有善、不善、無記三種。其餘九智唯是善。 初遍一切地,從欲界乃至有頂皆有。 法智在六地,即法智在四禪、未至定及殊勝禪中。 類智在九地,即類智在前述六地及三無色界中。
།དེ་བཞིན་དྲུག་།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ ནི་ས་དགུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ན་ཡོད་དོ།།དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་དྲུག་ན་ཡོད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་དགུ་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་ན། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ནི་ འདོད་དང་གཟུགས་ལུས་ལ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་ལུས་ལ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་དུ་ནི་མངོན་ དུ་མི་བྱེད་དོ།།གཞན་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ལུས། །གཞན་ཡང་གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །ས་དང་ལུས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྡུ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྨྲས་པ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ གཅིག་ནི།།འགོག་བློ། །བློ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་བློ་ནི། གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་གསུམ་ཡིན་ ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་བཞི་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་ནི། ཤེས་པ་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ།།ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ ནི་རྒྱུ་བློ་གཉིས།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བཞིའི་བཅུ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ བཅུ་ཆར་ཡིན་ནོ།།གཅིག་གི་མེད། འགོག་པ་ཤེས་པ་སྟེ་གཅིག་གིས་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་བཅུ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་དང་དྲི་མེད་ཆོས། །མ་བྱས་རྣམ་གཉིས་རྣམ་གཉིས་སོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ལ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ སྦྱར་བར་བྱ་ཞེ་ན།ཤེས་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དུ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་བོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བཞི་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་དང་ལྔ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དྲུག་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་དང་བདུན་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་དང་དྲུག་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ཤེས་པའི་ནི་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ལམ་ཤེས་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་མེད་དོ།
同樣六種,苦、集、滅、道、盡、無生智,無差別地存在於那九地中。若分別,則法智所攝的在六地中,隨智所攝的在九地中。 他心智在禪定中,他心智唯在四禪中,其他地中則無。它緣欲界和色界身,此他心智現前于欲界和色界中。法智緣欲界身,法智唯依欲界之身而現前,不於色界和無色界中現前。 其餘三界身,其餘是哪些呢?除他心智和法智之外的諸智。地和身已說完。 當說念住攝,故說:一念住是滅智。智、慧、知是異名。滅智是法念住。他心智是三種,他心智是受念住、心念住、法念住三種。其餘是四種。除滅智和他心智之外的諸智都是四念住。 某智所緣是幾智?法智所緣是九種。法智所緣是除隨智之外的九智。道隨智所緣是九種。道智所緣也是除世俗智之外的九智,隨智所緣也是除法智之外的九智。 苦智和集智二者,苦智和集智二者所緣是世俗智和他心智二種。四智的十種,世俗智、他心智、盡智、無生智的所緣是十智全部。一智無所緣,滅智一種無所緣智。 應配十法。何為十法?三界及無漏法,無為二種二種。欲界、色界、無色界中的有為法和無漏法,從相應和不相應分類成八種。無為法分為善和無記二種,如是為十法。 如何配此十法?某智所緣是幾法?其中世俗智所緣是一切十法。法智所緣是欲界系、無漏四法和善無為法共五法。隨智所緣是色界系、無色界系、無漏六法和善無為法共七法。 苦智和集智二者所緣是欲界、色界、無色界系六法。滅智所緣唯是善無為一法。道智所緣是無漏二法。他心智所緣是欲界、色界、無色界相應三法。盡智和無生智二者所緣是除無記無為法外的九法。 一智慧知一切法否?答:不能。
།འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་གཅིག་སྟེ་རང་ཚོགས་ལས། གཞན་ནི་བདག་མེད་ཉིད་དུ་རིག་།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ཚོགས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཤེས་སོ། །རང་གི་ངོ་བོ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་དེའི་རང་དང་ཚོགས་ཡིན་ལ།ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པ་དང་། དམིགས་པ་དེ་གཅིག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་མི་འཛིན་ཏོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མཉམ་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མཉམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི། གང་ཞིག་ཤེས་པ་དུ་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།།འཕགས་པ་ནི། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་ཡི། བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །དེ་ཡན་ཆད་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ལ་ནི་དེ་ལ་ཤེས་པ་རེ་རེ་འཕེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་ བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འཕེལ་ལ།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བས། དེ་ལྟར་ན་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་པ་བདུན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷག་པར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཡང་གནས་སྐབས་གང་དག་ཏུ་ཤེས་པ་དུ་དག་ཅིག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། མཐོང་ལ་བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་མ་འོངས་འཐོབ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པའམ་ཤེས་པ་གང་དང་གང་སྐྱེས་པ་དེའི་རིགས་ཅན་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནའི་ཐོབ་ པ་སྐྱེའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་རིས་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། རྗེས་གསུམ་དག་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ གསུམ་དག་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།བདེན་པ་ཟད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཞེས་བྱ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེན་པ་རེ་རེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་བདེ་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རིལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས ཀྱི་ལམ་ནི་ཟད་པར་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེའོ།།ཇི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ། རེས་འགའ་ཞིག་ན་མངོན་དུ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། གཅིག་ཏུ། དེ་ནི་ མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན།།ཇི་ལྟར་ན་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་པ་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དུ་བའི་ཤེས་པ་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། རང་དང་འོག་ས། མཐོང་བའི་ལམ་ས་གང་པའི་ཡིན། །ས་དེ་པ་དང་ས་འོག་མ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ་གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ཞིག་ ཡིན་ན་ནི།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ས་གཉིས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ན་ནི། ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་བར་དུའོ།
然而世俗智唯一,即從自聚中,了知其他為無我。世俗智了知除自聚外的一切法皆無我。自性及與之俱生的諸法是其自聚,因境與有境差別,所緣一致及極為接近故,于彼等則不執取。此復欲界所行者,是由等持及思所生。色界所行者是由等持所生,非由修所生,因其緣于地之間斷故。此已圓滿。 今當說’某者具足幾智’。首先,凡夫唯具足一世俗智。若是離貪者,則亦具足他心智。聖者于無漏第一剎那,具貪者具一智。若是未離欲貪者,于苦法忍位唯具一世俗智。第二具三,于苦法智位具世俗智、法智及苦智三者。上位四者,各增一智具足。其上四剎那,應知于彼各增一智,即于苦類智位增類智,于集、滅、道法智位增法智,如是于道法智位具足七智。若是離貪者,應知一切時皆增具他心智。 複次,於何等位生幾智之得?見道忍智諸位,如其所生得未來。于見道位,隨所生起何等忍或智,即生彼類未來四種之得。何故於見道位唯生同類智之得?因未得諸類故。即于彼位世俗智亦於三類。即于見道位中,世俗智亦于苦、集、滅三類智位生得。因未遍知諸諦故,于諸法智位則不然。是故說’現觀后得’。正因如此,彼於一一諦現觀之後生得,故名現觀后所得智。 何故於道類智位不生得?道諦未曾以世間道現觀,且未遍知故。苦應遍知,集應斷除,滅應證得,而道則不能遍修,因現觀無邊際故,于彼不生現觀后得之得。如是現觀后所得世俗智,是否有時現前?永不現前,唯一,彼是不生法。云何說彼有得生起?因從未得而得故。彼智之得生於幾地?自地及下地。見道位屬何地,即彼地及下地。世俗智之得生起,若是未至定地,則生未至定地、欲界及第二地之得,如是若是第四禪見道,則乃至生七地世俗智之得。
།ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། འགོག་ པའི་མཐའ།འགོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཐ་མ་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི།རང་བདེན་རྣམ་པ། བདེན་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་སྨོས་པས་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྩལ་བདག་ ཉིད།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁོར་དང་བཅས་པར་སྨོས་ན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་དྲུག་།འཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ།ལམ་ཤེས་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དྲུག་གི་ནི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་ལ་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་བདུན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བདུན་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེའོ།།དེ་ཡི་གོང་མ་སྒོམ་ལམ་ལ། །འདོད་ཆགས་བཅས་པས་བདུན་འཐོབ་པོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་གོང་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་ དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞིག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་ཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམས་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །གོང་མའི་སྒྲོལ་བའི་ལམ་ བརྒྱད་ལའང་།།ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ས་བདུན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་གསུམ་དག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སློབ་པས་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ ཡིན་ན་ནི།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བདུན་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་གོང་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་པ་དག་ལ་ནི།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་པ་ བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།
若問念住有幾種?滅邊、滅現觀的世俗智即是最後的念住,是法念住。由一種推知其餘,可知皆是四念住。 現觀后所得世俗智,是自諦行相。現觀某諦后所得者,即是彼諦之行相,說’彼之行相’,即說明其所緣也是彼諦。這是因為已得見道之故。 加行所生是其義。若說具眷屬,則是欲界及色界中四蘊五蘊之自性。 有貪者于第十六剎那得六,即若是未離貪者,于第十六道隨智時,道智及道隨智二者是現在,而法智、隨智、苦、集、滅、道智六未來智則生其得。 離欲貪者得七,若是離貪者則第七他心智之得也生。 其上修道中,有貪者得七。第十六剎那以上修道中,乃至未離欲貪之間,于加行、無間、解脫、勝道一切中,生法智、隨智、苦、集、滅、道、世俗智七智之得,若是世間修道則世俗智是現在,若是出世間則法智等任一是現在。 勝七地及現通得,不動得與間雜修,無間道諸道,上解脫道八中,亦生七智得。即七地是四禪三無色,勝彼者即是有學離貪勝彼七地、五神通、證不動及間雜修禪,其一切無間道中皆生彼七智之得,若是世間修道則世俗智是現在,若是出世間則四隨智及二法智中任一是現在。 證不動時則不生世俗智得,因非有頂對治故。彼中應知滅盡智是第七。 于勝七地離貪后,上有頂離貪第八解脫道中,生法智、隨智、苦、集、滅、道、他心智七智之得。不生世俗智得,因非有頂對治故。現在者是四隨智及滅道二法智中任一。
།སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་གྲོལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བདུན་ ཐོབ་འམ།།སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དབང་པོ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་བསྣན་ཏེ་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག། །སློབ་ པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་རུང་མ་བྲལ་ཡང་རུང་སྟེ།དབང་པོ་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དྲུག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཀག་ཅེ་ན། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་རྒྱལ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དྲུག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དགུའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པོ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་དགུའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།མི་གཡོ་བ་ནི་བཅུ་འཐོབ་པོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཅུའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །དེར་འཕོ་ཐ་མའི་གྲོལ་བ་ལའང་། །གང་ཞིག་མི་གཡོ་བ་ ཉིད་དུ་འཕོ་བ་དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་བཅུའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་ཐོབ། །ལྷག་མ་ཡང་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་དང་། །ས་བདུན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ དང་།སྤེལ་མར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ།རེ་ཞིག་སློབ་པའི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ནི་ཤེས་པ་དགུ་འམ་བཅུའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྤེལ་མར་བསྒོམ་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ལ་ནི། བརྒྱད་ དང་དགུའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ། །ཡང་ལམ་གང་ལས་དུ་པའི་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ས་གང་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། དང་པོ་ཉིད་དུས་ གང་ཐོབ་པས་དེ་པའི་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་གང་པའི་ལམ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་གང་། །ཐོབ་པ་དེ་ཡང་འོག་མའང་འཐོབ། །ས་གང་ཞིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་སྤྱོར་ བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ས་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་དེའི་ས་པ་དང་།ས་འོག་མའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་དང་།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྔུབ་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡང་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ།
對於有學道中的解脫,是獲得六種或七種智。對於有學有貪慾者的根本解脫道,生起法智、隨智、苦智、集智、滅智、道智等六種智的獲得。若是離貪者,則加上他心智,生起七種智的獲得。 ‘或’字的含義,有些人說是爲了表明兩者都生起世俗智的獲得。這兩者的加行道中也生起世俗智的獲得。 無間道中有六種。不論有學是否離貪,在根本無間道中,如前所說生起六種智的獲得。不包括世俗智,因為已離見道。也不包括他心智,因為在一切無間道中都被遮止。 為何遮止?因為不是對治。 同樣在有頂勝觀中,在從有頂離貪的無間道中,也同樣生起六種智的獲得。 盡智中有九種。在從有頂離貪的第九解脫道中,除無生智外生起九種智的獲得。 不動者獲得十種。凡是不動法者,因為獲得無生智而生起十種智的獲得。在趣向不動的最後解脫中也是。凡是趣向不動性者,在其最後解脫道中也生起十種智的獲得。 在其餘所說中獲得八種。其餘是指什麼呢?即是從欲界離貪的第九解脫道、以及七地離貪、神通、交替修習的解脫道、證悟不動的八種解脫道、一切離貪的加行道等,在這一切中,除盡智和無生智外,生起八種未來智的獲得。這是就有學而言。 無學在神通等加行、解脫及殊勝道中,生起九種或十種智的獲得。在神通和交替修習的無間道中,生起八種或九種智的獲得。 兩種神通因是無記性,故在解脫道中不生起任何未來獲得。 複次,從何道生起幾種智的獲得?首先,世俗智在任何地的任何道中,以及最初獲得時,即生起彼地的未來獲得。 無漏智不僅是任何地的道,怎樣呢?為離貪故,所獲得者亦得下地者。在任何地中爲了離貪而修習加行道等二種道,以及以離貪所獲得的彼地及下地無漏智的獲得也將生起。 盡智有漏者也是。在盡智中,通過盡智所應獲得的有漏功德,即不凈觀、出入息念、念住、無量、解脫等一切地的獲得也生起。
།ཅི་གང་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ སྐྱེའི།སྔོན་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ། གང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཐོབ་ཟིན་པ་ལས་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་རྙེད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའམ་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྙེད་པའི་ཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་ཐོབ་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་ པའོ།།དེ་ལ། རྙེད་དང་བསྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་འགྱུར་བ། །གཉེན་པོ་དང་ནི་ཐག་བསྲིང་ངོ་། །ཐོབ་པ་ཟག་དང་བཅས་པ་ཡིན། །རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉི་ གའོ།།གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཉི་འོག་པའི་ཆོས་མངོན་པ་པ་ དག་ན་རེ་ནི་ཐོབ་པ་དྲུག་སྟེ།བཞི་པོ་དེ་དང་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་འཛིན་པའི་ཐོབ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བར་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ལྟར་ ལུས་འདི་ལ་སྒྲ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ། དེ་གཉིས་ནི་གཉེན་པོ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པའི་ཁོངས་སུ་འདུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པ་སྤྱིར་བཤད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་ པ།།སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་གི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྙེས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ ཆེན་པོ་རྣམས་སོ།།སྟོབས་བཅུ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདི་ལས་ནི་ངེས་པར་སྐྱེའོ། །འདི་ནི་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་ པ་སྟེ།གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མང་བ་དང་ཉུང་བ་དང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་། མིང་དང་འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་། དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཉམས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ རྟུལ་པོ་དང་འབྲིང་དང་རྣོན་པོ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམན་པ་དང་བར་མ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པར་བྱ་བ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ།
若問:是否對一切所獲得的任何些微事物都會生起獲得?答:不是,只對之前未獲得的生起獲得,對之前已獲得的不生起獲得。對從退失中獲得的也不生起獲得,因為已從所得中捨棄故。 複次,若問:是否唯獨對所得稱為獲得?獲得有四種:所得的獲得、依止的獲得、對治的獲得、遠離的獲得。 其中,‘所得與依止,是有為善法的獲得,對治與遠離,是有漏的獲得。‘所得和依止的獲得是有為善法的,未來諸法唯一種,現在諸法則二種。 對治和遠離的獲得是有漏法的,如是,有漏善法有四種獲得,無漏法和有煩惱無記法有二種獲得。 日下部阿毗達磨論師們說有六種獲得:即前述四種及律儀獲得和執持獲得。其中,前者是諸根的,後者是身體的。 如經中所說:‘此六根極調伏乃至極修習’,又如廣說’如是於此身中有聲’等。 迦濕彌羅諸師說:彼二者攝於對治遠離獲得中。 一切補特伽羅的無生智功德獲得已作總說,‘唯佛不共法,力等十八種。‘唯有佛陀以盡智獲得,其他補特伽羅則不能獲得。 何為十八?即:十力、四無畏、三念住、大悲。 何為十力?如經中所說當廣說。其中,處非處智力是指無礙了知因果決定,此因必生,此因不生。處即是可能,非處即是不可能。 業異熟智力是指無礙了知善不善業果報的多少、決定不決定等義。 禪定解脫三摩地等持智力是指無礙了知彼等禪定等的自性、名稱、獲得方便、利益、味著、清凈、無漏等,以及退失、安住、殊勝、順抉擇分等義。 根上下智力是指無礙了知諸有情根器鈍中利。 種種勝解智力是指無礙了知下中上等。 種種界智力是指無礙了知諸有情自性及諸法自性差別。
།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཟད་ པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་པ་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྲིད་ པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གཟིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ གསུམ་དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་ནི། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ། གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་ པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ།།ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱ། །ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི། འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་དང་ཁམས་དག་ནི། །དགུ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ལ།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་དང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་དག་ལ་ བཅུའམ།འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགུ་འམ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་སྨོས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་ཡིན་ན་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན། ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ཤི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི། ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། ཆོས་ཤེས་པ དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་།འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ་རང་བཞིན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས། །བསམ་གཏན་དག་གི། སྔོན་གྱི་གནས་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི། ས་རྣམས་ཀུན་གྱི། ལྷག་མ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། མི་ལྕོགས པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེས་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་སྟོབས་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར། དེ་སྟོབས་གང་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་དེའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས། དེ་བས་ན་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དག་གི་ཤེས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ལ་ལར་འདོད་ཀྱང་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ དག་གི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་མིང་འཐོབ་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་དཔེ་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་འདོད་པའི་མ་ཕྱི་བཏང་བ་དང་། བྱ་ཞིག་ཁྲས་གཙེས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་མ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཐུགས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ།
所謂’遍行道智力’,是指無礙了知一切能成就生死和滅盡生死的諸法。 所謂’宿住隨念智力’,是指無礙了知自他相續的前世。 所謂’死生智力’,是指無礙了知未來世的結生相續。 所謂’漏盡智力’,是指無礙了知漏盡及漏盡之方便。 四無畏、三念住和大悲,如經中所說。如是,這些是佛陀的十八不共法。因為是不共於他者,故稱’不共’。 其中,處非處智有十種。處非處智力是十種智。 業果有八種。業異熟智力,除滅道智外,是八種智。 禪定等、根、勝解和界等是九種。禪定、解脫、三摩地、等至智力,除滅智外是九種智。勝解智力、根上下智力和種種界智力也應如是理解。 道有十種或九種。‘或’字是爲了分別理解九種之義。若說道及果,則遍行道智力是十種智。若不然,則除滅智。 二者是世俗智。宿住隨念智力和死生智力唯是世俗智。 漏盡六或十種。若漏盡智力僅是滅智,則漏盡智力是法智、類智、滅智、盡智、無生智和世俗智六種智。若漏盡智力是漏盡相續之智,則是十種智。自性已說訖。 今當說:宿住、死生智力是第四禪地所攝。 其餘是一切地所攝。其餘為一切所攝。即是欲界、未至定、殊勝禪定、禪定和無色界等。 一切皆依賴閻浮提男身,因為在其他處不出現佛陀。 其他補特伽羅的這十種智不稱為力。這唯是佛陀的力。 為何?因為無礙故為力。因為其智慧於一切所知無礙,故稱為力。其他補特伽羅的智有障礙,因為有些雖欲了知卻不能趣入,故不應得力之名。 此中以上座舍利弗不知欲出家者之前世,及不知被鷹所害之鳥的前生等為例。 如是,由於諸佛的智慧無礙,故其心力如所知般無邊際。
།སྐུ་ཡི་སྲེད་མེད་བུ་ཡི་སྟོབས། །སྐུའི་སྟོབས་ནི་སྲིད་མེད་བུའི་སྟོབས་ཙམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ཚིགས་ན། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཚིགས་དང་ཚིགས་ན་སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་ཙམ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བཙུན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་ཀྱང་ ཐུགས་ཀྱི་སྟོབས་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་སྤྲུལ་གཅུས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལུ་གུ་རྒྱུད་དང་། གཟེར་བུས་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། གླང་ཆེན་སྟེན་སྟོབས། བཅུས་གླག་བདུན་གྱི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །གླང་པོ་ཆེ་ཐ་མལ་པ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚན་བོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་དང་། སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་བུ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་དང་། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་། རབ་གནོན་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཕྱེད་ཡིན་ནོ། །དེ གཉིས་སུ་བསྒྱུར་བ་སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ་ཇི་ཙམ་དུ་མང་བ་དེ་ཙམ་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སྐུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་བདུན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྟོབས་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། ཅི་ལྟར་དང་པོ་བཅུ་པ་དང་། གཉིས་པ་བདུན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་ པ་མཁྱེན་པ་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར། ངས་གང་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་དུ་འགོར་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་སྐྲག་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ནི་མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པར་བྱས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་། དྲན་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་གསུམ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཉན་ཐོས་གུས་པར་ཉན་པའམ་མི་ཉན་པའམ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་ཏུ་དགྱེས་པའམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྔོན་གྱི་གནས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ལ་གུས་པར་ཉན་པའམ་གུས་པར་མི་ཉན་པའམ། གཉི་ག་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་སྐབས་སུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་ དག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན།དེ་ལ་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཡ་མཚན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གི། གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྨྲས་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་བློ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ།
身體的無愛子之力。說身體之力如同無愛子之力。其他人說,其他人說在關節和關節處有如無愛子之力,尊者說那力量如同意力一樣無邊際。若不如此,則說無法容忍無邊際的智慧力。 諸佛和轉輪王的關節如同盤蛇一般,如同連環,如同釘子所釘。無愛子力量的程度有多大呢?大象十力,十頭象的力量是七頭象的力量。十頭普通象的力量等同於一頭香象的力量。 如是香象、大香象、勝伏象、最勝支象、最勝力象、無愛子等,依次十倍增長而說。其他人說,普通象、香象、大香象、勝伏象等力量依次十倍增長,是無愛子力量的一半。將其乘以二則為無愛子力量,也有人這樣說,越多越合理。 這是觸處。身體的力量應當了知是一切觸處自性大種差別性。其他人說是由七種色法所成之外的另一種。 諸力已說完畢。四無畏,如經中所說。此四無畏中,如第一是第十力,第二是第七力。如所知處非處智力一樣,于現證正等覺的無畏也應當如是了知。如漏盡智力一樣,于漏盡的無畏也與此相同。 如業自性智力一樣,于’我對聲聞說為障礙法’的無畏也與此相同。如遍行道智力一樣,于’我對聲聞說為出離道’的無畏也應當如是了知。 為何智本身是無畏呢?無畏是不怖畏,由彼等而成不怖畏。應當是已了知為無畏,而非了知本身。 由眷屬差別而成三念住,如經中所說。此亦,念與慧自性三。三念住是念和正知的自性,當聲聞恭敬聽聞或不聽聞或二者時,皆生歡喜,也不生嗔惱。 為何稱彼等為佛不共法?因為已斷除宿世習氣。或者,聲聞對其所屬者恭敬聽聞或不恭敬聽聞或二者時,極生喜等機會,而對其他則不如是。 于彼不生起者立為稀有,而於其他則不如是。此當說大悲等,如說:大悲是世俗智。大悲是世俗智的自性。
།གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པ།སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཚོགས་དང་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཆེས་ཆེའི་ཕྱིར། །ཚོགས་ཀྱི་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ པོས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ལས་ཆེས་ཆེ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙིང་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཐ་དད་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །རང་བཞིན་ལས་ནི་ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། །གཏི་མི་མུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ལས་ནི་ཁམས་ གཅིག་དང་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ལས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་ལས་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚོགས་དང་ཆོས་སྐུ་ འགྲོ་བའི་དོན།།སྤྱོད་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དག་།མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སྐུ་ཚེ་དང་། །རིགས་དང་ཚད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།སྐུ་ཚེ་དང་ཆོ་རིགས་དང་ཚད་དུ་བྱས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། ཡུན་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུར་འཚོ་བ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཐ་དད་པ་དང་། །འོད་སྲུངས་དང་ཤཱཀྱ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པ་དང་། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐུའི་བོང་ཚོད་ཆེ་ཆུང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ གསུམ་པོ།།རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ། དགའ་བ་དང་བཀུར་སྟི་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པར་ནུས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གོམས་པ་དང་།ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་དང་། །བར་ཆད་མེད་པར་གོམས་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་དང་། མ་འབད་པར་མཁྱེན་པའོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་ ཏེ་སྤངས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ།
否則,就像悲心緣於一切有情那樣,也不會成為三苦的行相。為什麼稱為大悲呢?因為資糧、行相、所緣、平等及最勝的緣故。資糧是由大福德資糧和智慧資糧圓滿成就的緣故。行相是三苦的行相的緣故。所緣是緣於三界有情的緣故。平等性是平等趣入一切有情的緣故。最勝性是因為再無比此更勝的緣故。 悲心與大悲二者有何差別呢?有八種差別。從自性而言,是因為不瞋恚和不愚癡的自性。從行相而言,是因為一苦和三苦的行相。從所緣而言,是因為緣於一界和三界的有情。從地而言,是因為四禪和第四禪地。從相續而言,是因為從聲聞等和佛陀相續中生起。從獲得而言,是因為離欲界貪和離有頂貪而獲得。因為是不救護和救護,因為是等同和不等同的大悲。 是否一切佛陀在一切方面都是平等的呢?資糧、法身、利益眾生、行為,諸佛皆平等,壽命、種姓、身量則不平等。一切佛陀以一切福德智慧資糧圓滿成就、法身圓滿成就、世間利益行為這三種因而平等。 壽命、種姓、身量則有差別:有長壽短壽之別,有剎帝利種姓和婆羅門種姓之別,迦葉、釋迦等種姓之別,以及隨時代不同而有身量大小之別。 如是三種圓滿:因圓滿、果圓滿、利益圓滿,唯有憶念這些的智者,才能對諸佛世尊生起大歡喜和大恭敬。其中因圓滿有四種:熟習福德智慧資糧、長時熟習、無間斷熟習、恭敬熟習。果圓滿也有四種:智慧圓滿、斷除圓滿、威力圓滿、色身圓滿。利益圓滿也有四種:從三惡趣和輪迴中徹底解脫的圓滿,以及安置於三乘和善趣的圓滿。 其中智慧圓滿也有四種:不待教授而了知、一切了知、遍一切了知、無勤而了知。斷除圓滿也有四種:斷除一切煩惱、永斷、連習氣一起斷除、斷除一切禪定和等至障礙。
།མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕྱིའི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་དང་།སྒྲིབ་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་ཡང་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་འཇུག་པར་མཛད་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།དཔེ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དབྱེ་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་ནི་མཐའ་དག་བརྗོད་པ་དང་མཁྱེན་པར་སྤྱོད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་དང་ཕན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཤིང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བྱིས་ པ་རང་གི་ཡོན་ཏན་དབུལ་བས་མོས་པ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།མཁས་པ་རྣམས་ནི་རྐང་ཡན་ཆད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་ མངོན་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པའི་སྡིག་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།ལྷ་དང་མིའི་ལེགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། མཐའ་བཟང་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་དག་རྒྱལ་བ་རྣམས་འདྲེན་ལ། །ཅུང་ཟད་བྱ་བ་བྱེད་པ་འགྱུར་བའང་། །མཐོ་རིས་སྣ་ཚོགས་བགྲོད་ནས་ནི། །བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས གསུངས་སོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་གཞན་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཡང་ཐུན་མོང་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་ཅི་རིགས་པར། ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །སོ་སོ་ ཡང་དག་རིག་མངོན་སོགས།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡོན་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་རིག་ནས་གཞན་དག་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འདོད་དེ། ཅི་ནས་གང་གིས་གཞན་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། འགའ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་སམ། ཞེ་སྡང་ངམ། ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལམ་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས། །དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཐ་མའི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་ཆོས་དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ དག་ནི་རེས་འགའ་བདག་གི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་ནུས་སོ།།མི་སྐྱེད། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཉིད་དང་། གླིང་གསུམ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་འདོད་གཏོགས་པ། །མ་སྐྱེས་གཞིར་བཅས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།
殊勝神通圓滿有四種:外境變化和轉變加持的自在圓滿、壽命捨棄加持的自在圓滿、障礙和虛空及極遠處迅速前往以及小入大的自在圓滿、自身種種稀有法圓滿。 色身圓滿也有四種:相好圓滿、隨好圓滿、力量圓滿、身如金剛堅固圓滿,這些是諸佛世尊偉大本性的略說。若詳細分別則有無量差別。即使世尊以無量劫壽加持,也難以完全宣說和了知。 如是,諸如來是智慧、神通和利益功德無邊稀有的大寶藏。然而,愚者因自身功德貧乏而喪失信心,即使獲得如是功德圓滿也不恭敬佛及佛法。智者則從足跡開始,就對世尊及其法生起信心。他們僅以信心專一趣入,就能降伏不定業的罪業,享受人天善果,趣向涅槃。 正因為此,由於果不空、果可意、果殊勝、果圓滿,如來稱為無上福田。世尊也說:‘若人于諸佛,少作供養事,歷經種種天,終得甘露位。’ 暫且,這些是佛十八不共法。其他與聲聞共同的佛功德,有些與凡夫也共同。這些是什麼呢?如理:無煩惱、愿智、正確了知、神通等。 無煩惱、愿智、正確了知、神通、禪定、無色定、無量、解脫、勝處和遍處等。 其中,所謂無煩惱是指:某些阿羅漢了知眾生苦從煩惱而生,自身也是應供特殊者,為斷除他人緣此而生的煩惱,希望以任何方式使他人不生一切煩惱,無人緣此生貪、嗔或慢的智慧,此道絲毫不令人煩惱,故稱無煩惱。 又此是:無煩惱即世俗智,這是其本性。屬第四禪地,因為是成就安樂之最勝。不動法阿羅漢非他人所能,其他人有時連自相續的煩惱也無法斷除。 不生,於人中生,生於三洲。煩惱屬欲界,未生者及其所依為所緣。
།དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་པར་གཏོགས་ པ་མ་འོངས་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་གཞན་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞི་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ། སྨོན་ ནས་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ཐ་མ་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དང་། མིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ན་རེ།།སྨོན་ནས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་ཀྱི། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་ཏེ། འདིར་དཔེ་ནི་ཞིང་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྨོན་པ་སྔར་བཏང་ནས་ཤེས་པ་ནི་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་སྟེ་གང་ཞིག་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ སྨོན་ནས་རབ་ཀྱི་མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་ཞིག་གྱུར་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་དང་། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་དང་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ པ་དང་།མིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དང་སའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཐ་དད་པར་བརྗོད་དོ། །མིང་ཚིག་དོན་ལ་ཐོགས་མེད་ཤེས། །གསུམ་པོ་དག་དང་རིམ་བཞིན་ནོ། །མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་དོན་དང་ཚིག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་རིག་པ་ཐོགས་མེད་པར། །བརྗོད་དང་ལམ་ལ་དབང་ཉིད་ལ། །ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་རིག་པ་དང་། ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་དབང་བ་དང་།རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་དག་དང་ལམ། །དེའི་དམིགས་པ་དག་དང་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་དགུ་སྟེ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ས་ཐམས་ ཅད་དང་།དེ་ནི་ངག་དང་ལམ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱིས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་དོན་རིག་བཅུ་འམ་དྲུག་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། གལ་ཏེ་དོན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པའོ། །གཞན་ཀུན་རྫོབ། གཞན་ ཆོས་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་།ངག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རིག་འདོད་དང་བསམ་གཏན་ན། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ས་ལྔ་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞིས་ བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གོང་ན་མིང་གི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ངག་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གོང་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
其所緣是未來的具有所依的欲界煩惱,因為入于令他人不生煩惱之故。遍行者緣於一切自類,故不能斷無所依的煩惱。如前所說無煩惱,愿智亦復如是。世俗智亦是屬第四禪及不動法性者,依人身。其所緣是一切。愿智所緣是一切法,如是則是差別。 說一切有部諸師說:‘不能現知屬無色界的愿智。‘云何?由同類因及行為差別門而知,此中譬如農夫。先發愿而知是愿智,即發願說此當知已,入第四究竟禪定,如實了知彼等持所行境。如是法義詞解及辯才無礙解。 無礙解有四種:法無礙解、義無礙解、詞無礙解、辯才無礙解。彼等如無煩惱。彼等如是者何?是不動法性者及依人身,彼等所緣及地之差別則說為異。名句義無礙知,三者依次配。 于名句文身及義句無礙智,依次是法義詞無礙解。第四解無礙,說及道自在。配無礙智,即是智慧、無礙說、等持自在、明瞭無礙智。 其所緣及道。其所緣及道。智有九種,辯才無礙解除滅智外是九智自性。一切地,彼緣語言及道二者隨一故,是從欲界乃至有頂一切地。 正義解十或六。義無礙解,若義是一切法則是十智。若義是涅槃則是法智、類智、滅智、盡智、無生智、世俗智等六智。彼是一切。義無礙解是一切地。余是世俗。 其餘法無礙解及詞無礙解二者,緣名身等及語言故是世俗智自性。法解在欲及禪定。法無礙解是欲界及四禪所攝五地,因其上無名身故。語在欲及初禪。語及詞解釋是一義。詞無礙解是欲界及初禪地,因其上無尋故。
། བཏགས་པ་ལས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་དང་གཉིས་དང་། མང་པོ་དང་། ཕོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དེ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཡང དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྲུབ་བོ། །ཚིག་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལན་དང་ལན་ལ་སྤོབས་པས་ན་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་དེ་དག་གི་སྔར་སྦྱོར་བ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་རྩིས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་མཁས་པར་མ་བྱས་པར་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་ གིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཅིག་ཐོབ་པ་དེས་གདོན་མི་ཟ་བར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཆར་ཡང་འཐོབ་སྟེ།མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དེ་དག་མ་ཚང་བར་ཐོབ་པ་ཅན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ། དྲུག་ པོ་དེ་དག་རབ་མཐའ་ཡིས།།དེ་དག་ནི་རབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པོ། །དེ་ནི་རྣམ་དྲུག་།རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གསུམ་དང་། རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་དེ་ཉིད་དང་། དྲུག་གི་ བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་མཐའ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ས་ཀུན་རྗེས་མཐུན་ཞིང་། །འཕེལ་བའི་མཐའ་མར་ ཕྱིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཕེལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲིང་། འབྲིང་ལས་ཆེན་པོར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བ་ནི། འཕེལ་བའི་མཐར་ཕྱིན པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མཐའི་ཐ་མར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བའམ་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། མུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྦྱོར་ལས་སྐྱེ། །སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ པའི་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་ ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མངོན་ཤེས་རྣམ་དྲུག་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། །རྣ་བ་ཡིད་དང་སྔོན་ཚེ་དང་། །ཤི་འཕོ་སྐྱེ་དང་ཟད་ཤེས་པ། །མངོན་དུ་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ ཡུལ་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཚེ་སྔ་མ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ།
關於標記,正確的各別證知是這樣說的:爲了對詞語、文字、其義、其一與二、多數以及陽性陰性等詞語標記無礙,無礙了知即是法等各別證知。 因此,它們的次第就是如此成立。詞的確定即是確定的詞,如’由於可見故稱為色’等。其他人說:‘由於對答無礙故稱為辯才’。 這些各別證知的前行依次是算術、佛語、聲明和因明,據說若不精通這些就不能生起這些證知。有說一切的前行唯是佛語。 誰獲得一種各別證知,他必定獲得全部四種各別證知,不會有缺少而獲得的。沒有人能缺少而獲得這些各別證知。如是所說的無煩惱等功德, 以六種究竟而獲得這些。這些是以究竟禪定的力量而獲得。那究竟有六種。第四究竟禪定即是:無煩惱、愿智、三種各別證知、究竟本身,具有六種自性。 確定詞的各別證知是以其力而獲得,並非是第四禪定地的。何謂究竟?即是禪定的究竟,是第四禪定。它隨順一切地,並達到增長的究竟。 如何是隨順一切地?從欲界心生起初禪,從初禪生第二禪,如是次第直至非想非非想處。不隨順則是直至欲界心。 又隨順是直至第四禪,如是一切隨順。如何是達到增長的究竟?如是修習從小到中,從中到大平等入定而增長至最勝,即是達到增長的究竟。 如是禪定即是究竟。這僅是達到最後的究竟,此處’究竟’即是增長或方面,如’四句’一樣。 這六種功德,除佛外由修生。除佛以外是由修行而生,並非由離貪而獲得。佛陀則完全沒有由修行而生的。 因為他是一切法的自在者,一切功德的現證唯依意願而成。這些是與聲聞共同的功德。 神通等是與凡夫共同的。何謂神通?六種神通:神足通、天耳通、他心通、宿命通、死生通和漏盡通當現證。 神變境智、天耳、心差別、前世、死亡、轉生和漏盡智現證的神通。如是六種神通中,五種是與凡夫共同的。
།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། གྲོལ་ལམ་བློ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པར་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །སེམས་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་ པ་དང་།ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་པ་དྲུག་གམ། བཅུ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་ པ་ཡིན་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་གི། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ས་དེའམ་ས་འོག་མར་འགྲོ་ཞིང་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཀྱི་གོང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་རང་གིས་པ་ཁོ་ནའམ།ས་འོག་མ་པའི་སྒྲ་ཐོས་ཀྱི་ས་གོང་མ་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་ས་གོང་མའི་སེམས་མི་ཤེས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཀྱང་མི་དྲན་ནོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ ཀྱང་མཐོང་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པའི་སེམས་ནིས་གོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་སྔོན་གྱི་གནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་འཛིན་ཏོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བས། །ཐོབ་སྟེ་འདྲེས་པ་ཆགས་བྲལ་བས། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ཚེ་ རབས་གཞན་ན་གོམས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པོ།།བྱེ་བྲག་ཅན་ན་ནི་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤྱོར་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ། གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།དང་པོ་རྣ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་མིག་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ།ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དང་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ ལྟར་ན་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་ཤེ་ན།དེ་ནི་དེས་མི་ཤེས་ཀྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་གང་གིས་དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ སྐྱེའོ།།ལྷག་མ་དག་ནི་ངེས་པར་མ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་དགེ། །། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ནི་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་གྲུབ་ཅེ་ན། གནས་ཀྱི་དབང་གིས་དེའི་ས་པར་བཤད་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཆར་གྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བར་ཆད་མེད་པའི ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ།།གཞན་བཞི་པོ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལས། གསུམ་ནི་རིགས་པར། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། ཤི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ།
這一切都是解脫道智慧,如同沙門果一樣,是解脫道智慧的本性。四種是世俗智,除了心的種類和漏盡智的神通。心智有五種。了知心的種類的神通是法智、隨智、道智、世俗智和他心智這五種。漏盡神通如同力。這如同所說的漏盡智力是六種或十種那樣理解,同樣也應知是一切時分。 其餘五種是屬於四禪定的。五種神通是屬於四禪定地。在五種神通中,神足通能到達該地或下地而變化,但不能到上地。同樣,天耳通也只能聽到同地或下地的聲音,而不能聽到上地的聲音。了知心的種類的神通也不能知道上地的心。宿命隨念也不能憶念。死生智神通也能見到,因為這兩種對於無色界地的心是上地,所以心的種類和宿住神通兩者都不能把握。 如何獲得這些呢?不雜染者由修習獲得,雜染者由離貪獲得。神通若在其他生中已經熟習,則由離貪而獲得。若是特殊的,則由修習獲得。這一切也都是由修習而生起的。第一、第三是三念住。了知心的種類的神通緣於心和心所,故是受念住、心念住和法念住三種的本性。 第一是耳通、神足通和天眼通,這些神通因為緣於色法,所以是念住的事,即身念住的意思。神足通所緣的是除聲音外的四處。天耳通和天眼通所緣的是聲處和色處。 如何由死生智而知道’這個眾生具有身惡行’等呢?那不是由它而知,而是對聖者們來說,由其他能如此了知的、作為神通眷屬的智而生起。其餘的因為未確定,所以成立是四念住的本性。 天眼通和天耳通是無記,其餘是善。天眼通和天耳通是無記。它們不是與眼識和耳識相應的智。如何成立它們是第四禪定地的呢?僅僅是依據所依而說是彼地的,因為它們的眼和耳是屬於四種禪定地的。或者是依據無間道的緣故。其他四種是善。在這些神通中,三是明。宿住、死生和漏盡現證是三無學明。
།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ དག་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།སྔོན་མཐའ་སོགས། མ་རིག་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་དག་ལ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པར། མི་སློབ་ཐ་མ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཁོ་ ན་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་དེའི། རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ། །གཞན་གཉིས་ནི་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན། མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་སློབ་པའི་ཡིན་པར་མི་འདོད། གང་གི་ ཕྱིར་ན་ནི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན།སློབ་པ་འདོད་དེ་མ་རིག་དང་། །བཅས་རྒྱུད་ཕྱིར་ན་རིག་མི་བརྗོད། །རྒྱུད་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི། །།དང་པོ་ གསུམ་པ་དྲུག་པ་ནི།།ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན། རྫུ་འཕྲུལ་དང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། །ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་འདུལ་བའི་སེམས་ ཤིན་ཏུ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན་པའམ།ཞེ་འགྲས་པའམ། །བར་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས། བསྟན་པ་མཆོག་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མི་ འཁྲུལ་ཕྱིར་དང་ཕན་པ་དང་།།ཡིད་འོང་འབྲས་ལ་སྦྱོར་བྱེད་ཕྱིར། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་རིག་སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེད་དེ། ས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་སྔགས་གང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་རྟོག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རིག་སྔགས་གང་གིས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཏོད་པ་ཙམ་དུ་བྱེད་ལ། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་ཕན་པ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལས་ནི། སྤྲུལ་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལས་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་མགྱོགས་པ་ཅན་དང མོས་པ་ཅན་དང་ཡིད་མྱུར་བའོ།།སྟོན་པ་ལ། ཡིད་མྱུར་འགྲོ་བ། ཡིད་བཞིན་དུ་མྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་མྱུར་གྱིས་འགྲོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འབའ་ཞིག་གི་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་པོར་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་བྱོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།གཞན་འགྲོ་བ་གཉིས་ནི་མ་བཤད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་མངའ་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ། མགྱོགས་པ་ཅན་དང་མོས་ཅན་ཡང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ ལུས་མགྱོགས་པ་ཅན་གྱིས་འགྲོ་བ་ནི།བྱ་བ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་ལུས་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་ཅན་ནི་ཐག་རིང་པོ་ལ་ཉེ་བར་མོས་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ སྤྲུལ་པ་ནི།ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའོ།
若問為何唯獨是這些而非其他?前際等,爲了遮除無明等。它們分別遮除對前際、后際和中際的愚癡。在這些當中,就勝義而言,無學最後,唯有漏盡智現前才是無學明。 兩種因從其相續生故稱為彼。其餘兩種因從無學相續生故,既非無學也非非無學。為何神通不許是有學的?若問為何不稱為有學明?有學欲求具無明,相續故不說為明。如同相續具有無明般,安立為明非為明,因為仍被煩惱所勝。 這些神通中,第一、第三、第六是神變。神足通、他心差別通和漏盡智通分別是神變神通、記說神通和教誡神通三種神變。因為最初能極其攝受調伏之心故為神變,或者因為能一再攝受怨敵者或處中者的心故為神變。 其中,教示最勝。教誡神通是最勝。因不迷亂及能引發利益與悅意果故。神變和世俗通過明咒也能做到,如持地明咒能在空中行走,思察明咒能知他心,但如實教誡則無法用其他方式,因為不迷亂故為最勝。前二者僅能引導,而教誡神通則能教示引發利益與悅意果的方法,故此為最勝。 若問所謂神變是什麼?依毗婆沙師的觀點,應解釋為:由此神變等持而成就。由此成就什麼?由此:變化和行走。其中行走有三種:身迅速行、勝解行和意勢行。 對於佛陀,意勢行,因如意般迅速,意勢行唯佛世尊獨有,他人則無,因為即便是極遠處也僅由發心便能前往。正因如此,世尊說諸佛的佛境界不可思議。其他兩種行雖未說明,但已成立佛具有。 對於其他,具迅速及勝解。聲聞和獨覺的身迅速行,如鳥般次第迅速行走故。勝解行是對遠處作近處勝解而行故。變化有二種:欲界所行和色界所行。其中首先,屬欲界的變化是外四處。欲界所行的變化是除聲處外的色、香、味、觸處的自性。這又有二種:與自身和他身相關。
།གཟུགས་གཏོགས་གཉིས། གཟུགས་སུ་ གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི།དེ་ནི་དྲི་དང་རོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་དག་གི་སྤྲུལ་པ་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མདོར་བསྡུ་ན་ སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་ན། དྲི་དང་རོ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གོས་དང་རྒྱན་བཞིན་དུ་མི་ལྡན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཅི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ། སྤྲུལ་སེམས་དག་གིས། དེ་དག་རྣམས་ནི་བཅུ་བཞིའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། བསམ་གཏན་འབྲས་གཉིས་ནས་ལྔའི་བར། །རིམ་བཞིན་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞིའི་ས་དག་ལ་ཡང་བཞི་དང་ལྔར་སྤྱོར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ ནི།རང་གིས་པ་དང་ས་འོག་མ་པའི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིམ་བཞིན་གོང་མ་ལས་སྐྱེ་མིན། །བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུ་ས་གོང་མ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ས་པ་ལས་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན། སྤྲུལ་པའི་སེམས་དེ་དག་གི་རྙེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི། དག་དང་བདག་ལས། སྐྱེ་སྟེ་སྤྲུལ་པའི་ སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དག་པའམ།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་མཇུག་ཐོགས་ཤིག་ལས་སྐྱེའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཉིས། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དག་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མ་ཞུགས་པར་དེ་ལས་ལྡང་བ་ནི་མེད་དོ། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། རང་གིས་པས་སྤྲུལ་པར་བྱེད། ས་གཞན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྨྲར་འཇུག་པས་ནི་འོག་མས་ཀྱང་། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་ས་པས་ཀྱང་སྨྲར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྤྲུལ་པ་ནི། རང་གི་ས་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་སྨྲར་འཇུག་གོ། །དེའི་གོང་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ས་གོང་མ་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སྨྲར་འཇུག་གོ། །སྤྲུལ་པ་མང་པོ་རྣམས་སྨར་འཇུག་གོ། ། སྟོན་མིན་སྤྲུལ་པ་པོ་ཉིད་བཅས། །སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས་ཏེ་སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཅིག་ཅར་དུ་སྨྲའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། གཅིག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ན། སྤྲུལ་བ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད། །གཅིག་མི སྨྲ་བར་གྱུར་པ་དང་།ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པར་སྨྲའོ། །གང་གི་ཚེ་སྨྲར་འཇུག་པའི་སེམས་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་དེ་སྨྲར་འཇུག་ཅེ་ན། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ ཕྱིར།སྤྲུལ་པ་གནས་པར་འདོད་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར། བྱེད་པའི་སེམས་གཞན་གྱི་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་གསོན་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་བྱིན་རླབས་རྗེས་སུ་འཇུག་གམ་འོན་ཏེ་ཤི་བ་ལ་ཡང་ཡོད་ཅེ་ན། ཤི་བ་ལ་ཡང་བྱིན་རླབས་ཡོད། །འཕགས་ པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེའི་རུས་པའི་རུས་གོང་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།
色處二種。屬於色的變化,由於它沒有香和味的緣故,是色和觸兩種處。它也同樣是二種。如同欲界的變化是四種一樣,色界的也是如此,這樣簡要來說變化有八種。 如何在色界出生的人在欲界活動時變化,不具有香和味呢?如同衣服和裝飾一樣不具有。有些人說變化兩種處。 又問,是否僅通過神通來作變化呢?答:不是。如何呢?神通的果報,通過變化心。這些共有十四種。十四種變化心,從二禪果到五禪果。依次初禪果是欲界和初禪地的變化心二種。 第二禪的是三種。同樣在第三禪和第四禪地也分別配四種和五種。禪定果報的變化心,應知是自地和下地的。依次不從上生。下禪的果報沒有上地的變化心。 第二禪等的果報比欲界活動的變化和初禪地的殊勝。其獲得如同禪定。那些變化心的獲得如同禪定。 又問,是否僅從變化心出定呢?這是沒有的。因為它從凈和自生。變化心是從清凈禪定或者變化心相續而生,不是從其他生。從此二種。從變化心也生清凈禪定和變化心,不是其他。 住于定的果報者,未入定時不能從中出定。一切變化也由自地所變化。他地的變化心不能變化他地的變化。 通過令說話則以下地也。以’也’字表示以自地也令說話的意思。欲界和初禪的變化,由自地心令說話。在其上由於發起表業,上地諸者由初禪地令說話。令多變化說話。 非佛具變化者。除佛以外的變化是具有變化者而說話。當變化眾多時同時說話。偈頌中也說:‘一說話時,諸變化皆說話。一不說話時,一切不說話。’ 佛世尊的變化隨意前後說話。當是令說話的心時,若無變化心如何令說話呢?加持后他入故。欲住變化而加持后,發起表業的其他心令說話。 是否僅對活著的加持相續還是對死者也有呢?對死者也有加持。因為通過大迦葉尊者的加持,他的骨頭骨架得以儲存。
།དེ་ཡང་མི་བསྟན་མིན། མི་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་དེ། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མིན་གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་ ཤི་བ་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་ཀྱི།རུས་པའི་རུས་གོང་གནས་པ་ནི། །ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་སེམས་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཅིག་ནི་དུ་མ་སྟེ། །བྱང་བར་གྱུར་ནས་བཟློག་པའོ། །དང་པོ་ཁོ་ ནའི་སྤྲུལ་པ་གཅིག་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དུ་མས་སྤྲུལ་བར་བྱེད་དོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་བྱང་ནས་ནི་སེམས་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་སྤྲུལ་པར་འདོད་པར་སྤྲུལ་པ་དུ་མ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བསྒོམ་ལས་སྐྱེས་ པ་ལུང་མ་བསྟན།།བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ བྱས་པའི་སྤྲུལ་པ།བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ནི། སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཅི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་གཉིས་ཁོ་ ནར་ཟད་དམ་ཞེ་ན།དེ་རྣམ་གཉིས། སྔགས་སྨན་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། གསང་སྔགས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྨན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ལས་ལས་ སྐྱེས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ང་ལས་ནུ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་ལྷའི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་ལྷའི་དང་འདྲ་བས་ན་ལྷའི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལྷ་ཡི་མིག་དང་རྣ་བ་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས། བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ལ་གཏོད་པའི་སྦྱོར་བས་བསམ་གཏན་གྱིས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་བ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དག་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པའི རྒྱུར་གྱུར་པའི་མིག་དང་རྣ་བའི་ཉེན་ཀོར་དུ་མངོན་པར་གྲུབ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བ་དེ་དག་ནི་ལྷའི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་། རྟག་དང་བརྟེན་བཅས་མ་ཚང་མེད། ཐག་རིང་ཕྲལ་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ། །ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མེད་དོ།།ནོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ཐག་རིང་བ་དང་ཕྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།གང་ཕྱིར་ཤ་ཡི་མིག་གིས་གཟུགས། །ཐག་རིང་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་། །ཕྲ་དང་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་ལ། །ལྷ་ཡིས་མཐོང་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་མིག་གིས་ཐག་ཇི་སྲིད་ཅིག་མཐོང་ཞེ་ན། གང་གི་མིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྟོང་གཅིག་དང་།སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་མཐོང་ངོ་། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ནི། དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་པ་ཡིས། །སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང་། །མངོན་པར་འདུ་བྱས་ན་ཉན་ཐོས་ཆེན་ པོས་ནི་སྟོང་གཉིས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་མཐོང་ངོ་།།བསེ་རུ་ལྟ་བུས་ནི་སྟོང་གསུམ་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཇི་ཙམ་བཞེད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་དག་གཟིགས་སོ།
而且這不是不可記,對於不可記的事物是沒有加持的,因為大迦葉尊者對肉等沒有加持的緣故。其他不是其他有人說,那是對死者沒有加持,但對於骨頭的骨架存在,是被天神加持的緣故。 是否一個心只能變化一個化身呢?一根變多,修習后則相反。最初的一個化身是由多個化現心所化現。神通修習成就后,即使一個心也能隨意化現多個化身。 又問,所有化現心都是無記性嗎?修習所生是無記。凡是修習的果都必定是無記性。生得有三種。生得的天、龍、羅剎等的心是善、不善和無記性。 他們所作的化現,與自身和他身相關的,因為是無聲的色處,所以是第九處,因為與根不相異的緣故。根是不能化現的。 修習所生和生得的神通是否僅有這兩種呢?有兩種,咒藥業所生,神通有五種。神通總的來說有五種:修習的果、生得、咒語所生、藥物所生、業所生,如難陀和中有眾生等。 所說的天眼和天耳,是否僅是天界的?還是如菩薩和轉輪王的居士寶那樣,因與天界相似而稱為天的呢?是天眼和天耳。因為這二者,是屬於禪定地的色,以及入禪定時對聲音和光明專注的加行,以二禪的四大為因所成的凈色,作為見色聞聲之因的眼耳處所成就。 因此,由於是屬於禪定地的緣故,這些眼耳唯是天界的。這二者,恒時有所依無不全,遠細等為境。天眼天耳因為恒時具有識,所以無所依。因為無錯亂,所以也不是根不全,如色界眾生。這二者的境是遠、細、有障礙的色聲等。 此中說:因為肉眼對於色,遠處和有障礙,及細微等一切不能見,而天眼能見故。天眼能見多遠呢?視各自眼的情況,聲聞、獨覺、佛陀們無功用即能見到小千、中千、大千世界。 以功用則:阿羅漢、獨覺、導師,能見二三千及無數。以功用時,大聲聞能見中千世界。獨覺能見三千世界。佛世尊能隨意見到無數世界。
།ཅི་རྫུ་འཕྲུལ་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་དག་ ཀྱང་ཡིན་ཞེ་ན།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་འཐོབ། །ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མིང་མི་འཐོབ་པོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ལྷའི་མིག་གང་ཡིན་པ། དེས་ནི། སྲིད་པ་བར་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྲིད་པ་བར་ མ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མིག་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྟོག་ དང་རིག་སྔགས་བྱས་གང་སྤང་།།གང་དག་རྟོག་པ་པོའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མཚན་མ་ཅན་རྣམས་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དག་གིས་ནི། དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོ་ཤེས། །ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མཉེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཤེས་སོ། །འགྲོ་བ་གཞན་དག་ན་གནས་པས་ནི་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ། །མི་ལས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། །མི་རྣམས་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ནི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། ལས་ ལས་སྐྱེས་པ་དང་།རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མདོ་དང་མཐུན་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བདུན་པའོ།། །།ད་ནི་རང་བཞིན་གཞན་ རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། །བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ བཞི།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་བརྗོད། །དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་སུ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེར་སོ་སོའི། བསམ་གཏན་ལ་ནི་ས་གསུམ་པ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ས་བརྒྱད་པ། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་སྟེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་ན་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་ནི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བཅས་ཕུང་པོ་ལྔ། །འཁོར་དང་ བཅས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོ་ནི། དཔྱོད་དང་དགའ་དང་བདེ་དང་ལྡན། །དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་།དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དཔྱོད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་རྟོག་པ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི། ཡན་ལག་ལྔ་ལྔ་སྤངས་པ་ནི། །དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་སྤངས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་དགའ་བ་སྤངས་ལ་དགེ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྤངས་པའོ། །བསམ་གཏན རྣམས་ནི་ཇི་ལྟ་བར།དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད། རྣམ་པ་གང་གིས་ན། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་ལ། བཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།
是否僅僅通過神通生而獲得?還是其他方式也可以獲得?其他也可以通過生而獲得。天耳等四種雖然也有通過生而獲得的,但是生而獲得的卻絲毫也不能獲得神通的名稱。生而獲得的天眼是什麼呢?以此不能見到中有。中有隻能以神通眼見到,而不是生而獲得的。他心通有三種。與’生而獲得’相連,應當了知他心通生而獲得的有善、不善、無記三種。觀想和咒術所作皆舍。那些觀想者對他人心識的有相知和咒術所作的,也應當了知有三種,不像修習的果報僅僅是善的。 他心通和宿住隨念生而獲得的,地獄眾生最初能知。直到被痛苦折磨為止都能知道。其他道眾生則恒常能知。人道中生而獲得的沒有。人類沒有如前所說的神通等生而獲得。那麼自然能憶念前世的是什麼樣呢?那是從他們的業的差別而生,宿住隨念有修習的果報、生而獲得、從業而生三種。就智慧而言,從智慧因所生的功德已經說完。《阿毗達磨俱舍論順正理疏》中,這是講述智慧的第七品。 現在要說明其他自性。首先,因為是一切功德的基礎,從禪定開始。禪定有二種。禪定略說有生和等至的差別二種。這些也有四種。從初禪到第四禪。其中說明生起禪定。在世間品中如何說呢?如說:‘各別禪定有三地,第四則有八地。‘應當說明等至禪定。因此說:‘等至善一境,無差別即是善心一境性是禪定,因為是三摩地的自性。隨伴五蘊。應當了知具有眷屬是五蘊的自性。 那麼善心一境性的初禪是什麼樣?乃至第四禪是什麼樣呢?首先初禪:具有尋、喜、樂。善心一境性的初禪與尋、喜、樂相應。說’尋’也包含了伺,因為如煙與火一樣同時尋求。沒有伺就沒有具有喜樂的尋。第三禪:各舍五支。與’善心一境性’相連。第二禪舍尋而具有喜樂。第三禪舍喜而具有樂。第四禪舍尋、喜、樂。 如同禪定,無色界亦然。以何種方式呢?它們也有生和等至二種,也有四種,它們的生已經說過了。
།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གཟུགས་མེད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ། །འཁོར་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མའི་ས་ལས་དབེན་ལས་སྐྱེས། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་དབེན་ པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལམ་གང་གིས་ས་འོག་མ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། གཟུགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་གསུམ་དང་བཅས། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས།གཟུགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་སྟེ། མ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་དེ། ཆུང་ཟད་སེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕུང་པོ་ བཞི་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྒྲུབ་པ་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ གཟུགས་བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དུ་གཟུགས་རྒྱུན་ཆད་པ་ལས་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ། གཟུགས་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འདུ་འཕྲོད་རྙེད་པ་ལས་སྐྱེའོ། །དེ་ནི་ཐལ་ཟིན་ཏོ། །འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གསུམ་ནི། དེ་བཞིན། སྦྱོར་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ། ། ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིང་གྲངས་བཞིན་དུ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དམན་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་པའོ། །འདུ་ཤེས་དམན་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདུ་ཤེས་དེ་ནི་གསལ་བའང་མ་ཡིན་ལ མེད་པ་ཁོ་ནའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞིའི་རྫས། །རྣམ་བརྒྱད། དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་དངོས་གཞིའི་རྫས་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ། བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་། བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གཞན་པ་ བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རོ་མྱང་བ་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །རོ་མྱང་བ་དང་། དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །བརྒྱད་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རོ་མྱང་བ་དང་དག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ། རོ་མྱང་མཚུངས་ ལྡན་སྲེད་བཅས་ཏེ།།རོ་མྱང་བ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ནི། །དག་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེས་ཅི་ཞིག་རོ་མྱང་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེས་མྱོང་ངོ་། ། སྙོམས་པར་འཇུགས་པ་དག་ལ་འདས་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་དེས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ལངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་འདས་པའོ།
無色定是無差別的善心專注的自性。如是以這些行相。若有眷屬則為四蘊,因為無隨行的色法。 從離下地而生,從離第四禪而生的是空無邊處。從離彼而生的是識無邊處。從離彼而生的是無所有處。從離彼而生的是非想非非想處。如是為四無色。 何謂離?即是以何道而厭離下地,為斷除貪著而行故。彼等無色亦稱離色,具三近分。空無邊處近分緣第四禪故,彼未離色想,故不得離色之名,即是未離之義。 有人說無色界中亦有少許色,如微塵。所說四蘊者,暫且是為成立無色界中無色之義。若有色者,云何稱無色?是故無色界中無色。 今問:如何從彼死沒者,經多劫斷絕色法相續後復生色法?色從心生,色從熏習彼異熟因之心得緣而生。彼已過去。 當說此:空無邊處等是否因緣虛空等而得此名耶?不是。云何?首先三者如是,由修習故名空無邊、識無邊、無所有。即作意修習’虛空無邊’、‘識無邊’、‘全無所有’,由於如是修習故,依次得此等名。 由劣故名非想非非想。由想劣故名非想非非想處,因為彼想非明顯亦非全無故。如是等至正行事,共八。如是等至正行事即是四禪及四無色,共八種。 其中,七者三種,除有頂外七者三種,即:味相應、凈、無漏相應。第八有頂唯二種,即味相應及凈相應。無漏則無。 其中,味相應具貪。味即是貪。世間善法為凈。世間善法等至事稱為凈,因具無貪等白法故。 複次,味相應心以何為味?彼以彼為味。于諸等至中,以剛出定者為所味,能味者為入定。無漏是出世間。
།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་དེ་དག་ལས་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ། དང་པོ་ལྔ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་། དགའ་བདེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་ བ་དང་།བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དེ་ལྔའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན། བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དམག་གི་ཡན་ལག་བཞི་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གྲག་གོ། །གཉིས་པའི་ཡན་ ལག་དག་དང་ལྡན།།དགའ་ལ་སོགས་དང་བཞི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་བཞིའོ། །གསུམ་པའི་བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་དང་། །ཤེས་བཞིན་བདེ་དང་གནས་དང་ལྔ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་ཡན་ལག་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྔའོ། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཐ་མའི་བདེ་ མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན།།བཏང་སྙོམས་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་བཞི། །ཐ་མ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྟེ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་བཞི་སྟེ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་ པོ་དང་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་ནི་ལྔ་ཡིན་ལ།གཉིས་པ་དང་བཞི་པའི་ཡན་ལག་ནི་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟའོ། །རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཅིག་གོ། །རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་ལྔའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་འཕེལ་ལོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ བཏང་སྙོམས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། དགེ་བ་རྣམས་འཕེལ་ལོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འཕེལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ན་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་ པའོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལམ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པོའི་བདེ་ བ་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་བདེ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་སྦྱངས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བདེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཅི་ཞེ་ན། དད་པ་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །དེ་བས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ལས་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འདིར་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཇི་ལྟར་སྡེ་པ་གཞན་དག་འདོད་པ་རྣམས་ཏེ། སྡེ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ ན།དགའ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དག་གི་བདེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། ལུས་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་དགའ་ཡིད་བདེ། རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་བཀའ་སྩལ་ཏེ།འདིར་འདིའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ལུས་པར་དགའ་བར་འགྱུར་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པར་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།
出世間的等至體性是無漏的。在這些等至體性中,諸禪定是具有支分的,無色定則不具有支分。其中,初禪具有五支:尋、伺、喜、樂和定。尋、伺、喜、樂和心一境性,這五者是支分。定既是支分也是禪定。其餘諸支僅是支分,如同四軍支一樣,五禪支也是如此。 第二禪具有四支:喜等四支。第二禪有四支:內凈、喜、樂和心一境性四者。第三禪有舍、念、正知、樂和住五支。第三禪的支分是舍、念、正知、樂和定五支。‘住’是定的異名,如經中說:‘什麼是正定?即心和心所的正住。’ 第四禪有不苦不樂、舍、念和定四支。最後即第四禪,其支分是不苦不樂受、清凈的舍、清凈的念和清凈的定四支。如是初禪和第三禪各有五支,第二禪和第四禪各有四支,因此這些禪定支共有十八支,這是就名稱而言。 就實體而言有十一支。就實體而言,初禪有五支。第二禪增加內凈。第三禪增加舍、念、正知和善。第四禪增加不苦不樂受。因此,若問初禪支是否即是第二禪支,有四句分別:第一句是尋和伺,第二句是內凈,第三句是喜、樂和心一境性,第四句是前述之外的諸法。同樣,應當相互比較一切禪定的諸支。 因此,若問三禪的樂是否為不同實體,因為其樂是受,而初禪和二禪的樂是輕安。內凈是什麼法?是清凈的信。因此,獲得第二禪時,對於必定出離等至地而生起信解,這就是此處所說的內凈。 所說喜即是悅,如何理解其他是什麼?如其他部派所許,其他部派又如何許?他部認為喜唯是別的心所法,而悅是三禪的樂。禪定的樂不應是悅,因為身有二故,喜與悅。在轉依經中,世尊說到第三禪:‘此中,其悅根完全滅盡而成為喜。‘又說在第四禪中,樂根滅盡。
།ཡང་འདི་སྐད་དུ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་ དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དེ།དེ་བས་ན་དགའ་བ་ཉིད་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དོ། །དེ་དག་ལ་གང་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དགའ་བ་དེ་དང་། རབ་དང་ཤེས་བཞིན་དྲན་པ་དང་། །བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་དག་པ་མེད། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པས་རྙོག་པའི་ཕྱིར རོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཅེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་རབ་སྦྱངས་བཏང་སྙོམས་དག་།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།།སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་དག་ནི་མི་གཡོ་བའི། །སྐྱོན་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དང་ནི། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་སྨོས་པས་ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་བདེ་བའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ཅི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་དག་གི་ཚོར བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་གི་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་བཏང་སྙོམས་ཚོར་བའོ། །སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ནི་ཚོར་བ་ གསུམ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞི་ཆར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་སོ། །སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དག་ན་ནི་ཚོར་བ་གཉིས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཞན་མེད་པའི་ ཕྱིར་བདེ་བ་ནི་མེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དག་ན་ནི་ཚོར་བ་གཉིས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དག་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པ་དང་། རྟོག་ པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་ན་དེ་དག་གི་མཐོང་བ་ཡིན་པ་ནས།རེག་པའི་བར་དུ་ཡིན། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་དག་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ལ་དེའི་ས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་ སོགས་དང་པོར་གཏོགས།།ལུས་མིན་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། །རྣམ་རིག་ཀུན་ནས་སློང་གང་དེ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དུ་ནི་གང་གིས་དེ་དག་གི་མཐོང་བ་ནས། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་བར་དེ་ནི་སྤྲུལ་བའི་སེམས་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་དང་། རྣ་ བ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།
又說道:‘捨棄了樂,早已捨棄了苦,以及喜憂也消失’,因此第三禪中沒有喜根。所以喜即是喜受,而非樂受。 又問:‘有煩惱的禪定中是否也有這些所說的支分?‘答:‘沒有。’ 問:‘它們中缺少什麼?‘答:‘有煩惱者無有喜,及凈、正知、念,舍念清凈亦無有。’ 初禪中沒有離生喜樂,因為未離煩惱。二禪中沒有內等凈,因為被煩惱攪濁。三禪中沒有正念正知,因為被有煩惱的樂迷惑。四禪中沒有唸的清凈,因為被煩惱染污。這是一些人的說法。 有人說:‘有些無有極練及舍清凈。‘有人說有煩惱的初禪和二禪中沒有極練,三禪和四禪中沒有舍,因為這些是多種善地法。 世尊說:‘三種禪定因有過患故是有動搖的。’ 由於解脫八種過患,第四禪是不動的。什麼是這些過患?尋、伺、氣息及樂等四種。尋、伺、樂、苦、喜、憂、入息、出息,第四禪中這八種過患一個也沒有,因此稱為不動。 第二禪中說喜即是喜受。第三禪中是樂。第四禪中是舍。 問:‘等至禪定中的受是否與生禪定中的相同?‘答:‘不是。如何不同?生禪中有喜受和舍受,舍受與憂受,以及舍受與舍受。’ 生初禪中有三種受:三識身的樂受、意地的喜受、四識聚的舍受。生二禪中有兩種受:意地的喜受和舍受。因為沒有其他識聚,所以沒有樂受。 生三禪中有兩種受:意地的樂受和舍受。生四禪中唯有舍受。 如果二禪等中沒有三識身和尋伺,那麼從見到觸,如何發起表業?那些生在彼處者,並非沒有眼識等,也不是彼地所攝。如何? 二禪等屬初禪,除身識及耳識,以及發起表業,二禪等中從見到發起表業,如同變化心一樣,現起初禪的眼、耳、身識和發起表業。
།དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །དེ་དག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དམན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དགོས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། ཆགས་བྲལ་སྐྱེ་བས་དག་དེ་དག་།མི་ལྡན་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ས་འོག་མ་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལས་དག་པའི་བསམ་གཏན་ནམ། གཟུགས་མེད་པ་མི་ལྡན་པ་ལས་འཐོབ་སྟེ། དེ་ན་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་དག་འཐོབ་ལ།ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་བོ། །ཟག་མེད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡིན། །དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཟག་པ་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མི་སློབ་པ་འཐོབ་བོ། །དབང་པོ་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་འཐོབ་བོ། ། ངེས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཐར་གྱིས་འཇུག་པས་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །ཉམས་དང་སྐྱེ་བས་ཉོན་མོངས་ཅན། །དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན་ནི།ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་གོང་མ་ལས་འོག་མར་སྐྱེ་ན་ནི་སྐྱེ་བས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དུ་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་དང་།གསུམ་པའི་ས་པའི་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་དང་དྲུག་སྐྱེའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གིས་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་པའི་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དག་ པ་ཁོ་ན་དང་བདུན་སྐྱེའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། དང་པོའི་ས་པའི་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་དང་བརྒྱད་སྐྱེའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གིས་པ་གཉིས་ཏེ། དག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ནམ་ མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་བཞི་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་གསུམ་དང་དགུ་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རྫས་བཅུར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ལྟག་འོག་ གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ་སྐྱེ་སྟེ།དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་དག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་བཟུང་སྟེ། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གི་ས་པ་དང་། ས་གོང་མ་པ་དང་། ས་འོག་མ་པ་གསུམ་པའི་བར་གྱི་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེའོ། །ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པར་བྱེད་པས།གསུམ་པ་ལས་ཕན་ཆད་དུ་ནི་རྒལ་བར་མི་ནུས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གི་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་བཤད་པ་ལྟར། དག་པའང་དེ་བཞིན་དུ། རིག་པར་བྱ་ལ། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །དག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྷག་པར་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཉོན་མོངས པ་ཅན།དག་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དག་པ་སྐྱེའོ།
這些無記非煩惱。那些現前的初禪地的識,是無覆無記,因為已離貪故非煩惱。因為低劣故也非善。禪定的內容已完。 如何獲得正等等禪定和無色定呢?離貪和生起獲得這些。從不具足中獲得。從下地離貪,或者除有頂外從下地受生而得清凈禪定或無色定,從不具足中獲得。因為彼處無有生得。 為何說從不具足中獲得呢?具足清凈者從加行中也獲得順抉擇分,從退失中也獲得順退分。無漏是離貪性,從不具足中獲得。如是配合,具足者從漏盡智中也獲得無學,從根轉也獲得有學和無學。 豈不是從決定入定中最初也獲得無漏嗎?因為漸次入定非學故不定,如必定獲得那樣解說。從退失和受生獲得煩惱,從不具足中獲得。如是配合,若從彼離貪退失則由退失,若從上地生下地則由受生。 在何等等持之後生起幾種呢?在無漏初禪之後,生起自地、第二禪、第三禪地的清凈和無漏等六種。在無所有處之後,生起自地、識無邊處、空無邊處的清凈和無漏,有頂唯有清凈故七種。 在第二禪之後,生起自地、第三禪、第四禪、初禪地的清凈和無漏等八種。在識無邊處之後,生起自地二種即清凈和無漏,空無邊處和第四禪地四種,無所有處和有頂地三種共九種。如是其他禪定和無色定也配合為十種,這是略說。 在無漏之後,生起上下三地間善法。說善即攝清凈和無漏,因為是善性故。在無漏等持之後,生起自地、上地、下地三地間的清凈和無漏。 以超越次第入定者,超過三地則不能超越。在後得智之後無色定等,在法智之後則不然,因為彼所依和所緣是下地故。如說無漏等無間,清凈也應當如是了知。 自地煩惱也在清凈之後,更多生起自地煩惱。其餘如無漏等無間。在無漏之後不生煩惱。對於煩惱,煩惱等持之後生起自地煩惱和清凈。
།འོག་མའི་ས་པའི་དག་པ་གཅིག་།ཉོན་མོངས་པས་གཟིར་བ་ན་ས་གོང་ཨུ0f37མའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་ཡང་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡོངས་ས ཨུ་བཅད་ནས་འོག་མར་འཕོ་ན་དགེ་བ་ལས་འཕོ་བ་ཡིན་གྱི།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཡོངས་སུ་མ་བཅད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འཕོ་ཞེ་ན། སྔོན་འཕངས་པ་ལས་ཏེ། སྔོན་འདི་སྙམ་དུ་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་པས་ནི་འོག་མའི་དག་པ་བླའོ་སྙམ་དུ་འདོད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ འདོད་པ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།སྨོན་ནས་གཉིད་ལོག་པ་འདོད་པའི་དུས་སུ་སད་པ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །དག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའི། གཞན་གྱིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཀྱི།འཆི་འཕོ་ཅན་ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མ་མིན། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གིས་པ་དང་།ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའི། ས་གོང་མ་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དག་པ་ཉམས་པའི་ཆ་མཐུན་སོགས། །རྣམ་བཞི། དག་པ་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གནས་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་དང་རང་ས་དང་། གོང་མ་ཟག་མེད་རྗེས་མཐུན་ པའོ།།ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི། །ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རང་གི་ས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ས་གོང་མ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེའོ། །ཡང་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན།།ཉམས་ཆ་མཐུན་སོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ། །གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ་དང་གཅིག་།ཉམས་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་པ་དང་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གནས་པའི་ཆ་ དང་མཐུན་པ་དང་གཉིས་སྐྱེའོ།།གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་སྐྱེའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུམ་སྐྱེའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་སྐྱེའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ས་བརྒྱད་རྣམས་ནི་འབྲེལ་པར་ནི། །སོང་ཞིང་འོངས་ནས་གཅིག་རྒལ་བ། །ཐོད་རྒལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིས། །མི་མཐུན་གསུམ་པར་འགྲོ་བའོ། །ས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །སོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ནས་སོ། །འོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སོ།
下地的清凈者,當被煩惱所逼時,也會喜歡上地的等至。如果斷除煩惱後轉生下地,是從善業轉生,而非從煩惱轉生。若未斷除,則如何轉生呢?是從先前所發願而來。先前曾這樣想:上地的煩惱不如下地的清凈,而生起欲求。眾生的先前願望也隨著相續而轉,如同發願后入睡而在欲求時醒來一樣。 煩惱性的後面絕不會生起無漏。在清凈和煩惱性之後,只會生起自地的煩惱性,而非他地的煩惱。這是就等至時而言,若是臨終轉生者則一切煩惱都會生起。臨終時,在生得清凈之後會生起一切地的煩惱性。 從煩惱性不生上地。臨終時,在煩惱性禪定和無色定之後,會生起自地和下地的煩惱性,而不會生起上地的煩惱性。從一切清凈后也不會生起無漏等至,為什麼呢?清凈有退分等四種。清凈分為:退分、住分、勝進分、抉擇分四種。有頂地除了勝進分外具有其他三種。 其特徵是什麼呢?依次為:與煩惱生起相順、與自地相順、與上地及無漏相順。退分是與煩惱生起相順。住分是與自地相順。勝進分是與上地相順。抉擇分是與無漏相順,無漏從此生起。 這四者之後各生起什麼呢?退分等之後,分別生起二、三、三、一。所謂退分即是退失所說,其後生起退分和住分二者。住分之後,除抉擇分外生起其餘三者。勝進分之後生起退分等三者。抉擇分之後唯生起抉擇分一者。 如何生起超越等至呢?八地相連,往返跳過一地,以超越等至趣入第三違品。八地是指禪定和無色定的等至。有二種,即有漏和無漏。相連是指次第。往是指順行入定。返是指逆行入定。
།གཅིག་རྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་བརྒལ་བ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི ས་བརྒྱད་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བདུན་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་།ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ནས་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ།དེ་ནས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་གཅིག་རྒལ་ཞིང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ནས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། དེ་ནས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུགས དང་མི་མཐུན་པར་ཡང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕྱིར་བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གླིང་གསུམ་དག་དུ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཀྱི། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཡིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་གང་གིས་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དུ་ཞིག་མངོན་དུ བྱེད་ཅེ་ན།བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རང་དང་ནི། །འོག་མའི་ལུས་ཉིད། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་། འོག་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་། རང་གི་ས་དང་། ས་འོག་མ་དག་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གོང་མར་སྐྱེས་ལ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་འོག་མ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི། འོག་དགོས་མེད། དེའི་དགོས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འོག་མའི་རྫས་ཀྱིས་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་བསྟན་པར་བྱས་ནས་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་མངོན་བྱས་ནས། །འཕགས་པའི་སྲིད་རྩེའི་ཟག་ ཟད་བྱེད།།འཕགས་པའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། རང་གི་ས་པ་མེད་པ་དང་དེ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྲེད་ བཅས་རང་གི་སྲེད་ལ་དམིགས།།རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི། རང་གི་ས་པའི་སྲེད་པ་ལ་དམིགས་སོ། །སྲེད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གཟུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོག་མ་ལ་མི་དམིགས་སོ། །ས་རྣམས་ཀྱི་སྲེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་ལ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ།།དགེ་བར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དོ་ཅོག་།དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་པ་དང་། །ཟག་པ་མེད་པ་དེའི་དམིགས་པ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ། ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཆུང་ཟད་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་ རྣམས་ཀྱི།།སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་རྣམས་ནི། རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་དམིགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ ལ་དམིགས་ཀྱི།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་སོ།
所謂’一個超越’是指逐一超越,即對於有漏的八地和無漏的七地,按順序和逆序進行等持的修習。 後來從有漏初禪到有漏第三禪入定,然後入定於空無邊處,之後入定於無所有處。同樣也要按照逆序修習。 無漏也是一個超越,按順序和逆序入定,這就是超越等持的修習。 當從有漏初禪到無漏第三禪入定,然後入定於有漏空無邊處,之後入定於無漏無所有處,同樣也要逆序入定時,因為要經過三種不同類別,所以稱為圓滿。 因為距離太遠,所以不入定於第四禪。 這些也只有在三洲中不被時間所束縛的解脫阿羅漢才能修習,而見道所得的利根者則不能修習。 即使在禪定上得到自在,也不是無煩惱的。時解脫者即使是無煩惱的,但在禪定上也不得自在。 以何種身體現前多少禪定和無色定呢? 禪定和無色定以自身及下地身體現前。有頂地可以在有頂地現前,也可以在下至欲界現前。同樣,其餘的也是在自地和下地現前。 為什麼生在上地的不能現前下地定呢?因為對他來說下地無用。其作用是以下地的等持物質都不能做任何事,因為低劣的緣故。 在總說之後進行特別說明。 現前無所有處后,聖者在有頂滅盡諸漏。獲得聖者有頂地生的人,現前無所有處的無漏定后滅盡諸漏。 為什麼在那裡出生的人能現前呢?因為沒有自地和接近的緣故。 那麼這些禪定和無色定的所緣是什麼呢? 有貪者緣于自地貪。與味著相應的緣于自地的貪愛。說’貪’是指有漏事物。因為已離貪故不緣下地。因為已完全了知諸地的貪愛,所以也不緣上地。因為善能解脫,所以也不緣無漏。 禪定善所緣一切。清凈和無漏的善禪定,其所緣是一切有漏或無漏的任何事物。 無色定正行諸善的行境是有漏下地。無色定的善正行不緣于自地和上地等,所以只緣下地的有漏事物。無漏也緣於一切類智分,但不緣法智分和下地的滅。近分定的無間道緣于下地。
།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས། ཟག་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་རྣམས། །སྤོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་འོག་མ་ལ་ཡང་མ་ཡིན།དེ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ཉེར་བསྡོགས་པས་ཀྱང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་དག་ པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་སྟེ།ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ཀྱང་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བརྒྱད། །རེ་རེ་ལ་ཡང་ཉེར་བསྡོགས་གང་གིས་དེ་ལ་འཇུག་པ་རེ་རེ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། །དེ་དག་གི་ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ་མི་འདྲ་སྟེ།དག་པ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །དེ་དག་ནི་དག་པ་ཡིན་ཞིང་འབད་དེ་དྲན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ས་འོག་མ་པ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དང་པོ་འཕགས་པ་ཡང་། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དང་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དག་པ་འདི་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དགག་གོ། །ལ་ལ་ནི། རྣམ་གསུམ། ལ་ལ་ནི་ མི་ལྕོགས་པ་མེད་པར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ན། ཅི་དོན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་དོན་ཐ་དད་ཅེ་ན། དོན་ཐ་དད་དེ་ཉེར་བསྡོགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་ གཏན་ཉིད་ཡིན་ལ།བསམ་གཏན་ལ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤིང་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་གཞག་གོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡང་། རྣམ་གསུམ། རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཟག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཏེ། འདི་ལ་བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པས་ན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས པས་དྲན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསྒོམས་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ།མདོ་ལས་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཙམ་ཞིག་ བཀག་པའི་ཕྱིར།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །དེ་མན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ཆད་གཉི་ག་མེད། །དེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་པས་ན་གཉི་ག་མེད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་ པ་ཅན་ཡན་ཆད་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའོ།།ཡང་མདོ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གསུངས་ཏེ། མཚན་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་ པ་དང་།།འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།
從禪定和無色界這三種中,以無漏斷除諸煩惱。因為已離貪慾,所以不是下地,因為不是彼自身對治,所以不是自地,因為殊勝的緣故,所以也不是上地,既然清凈的也不是,那麼有煩惱的就更不用說了。 近分定也是,色界和無色界的近分定即使是清凈的也能斷除諸煩惱,因為是下地的對治。近分定有幾種呢?彼等有八種近分定。每一地都有一個能入彼地的近分定。 彼等是否也是三種,彼等的受是否也相同呢?答:不同。清凈的既非樂也非苦。彼等是清凈的,且是需要專注憶念的,因為未離對下地的厭離,所以具有舍根,因為是離貪之道,所以不與味著相應。 第一聖者也是,第一近分定不動是清凈的,也是無漏的。如果以近分定結生相續時,雖成為有煩惱,但在等持時則遮止有煩惱性。有些是三種,有些在不動中也有與味著相應的。 既說近分定,也說殊勝禪定,是同一義還是不同義呢?是不同義。近分定是離貪之道,無尋禪定即是禪定,殊勝于禪定且不與尋相應的是殊勝禪定。正因為如此,第二禪以上沒有殊勝,所以不安立。 殊勝禪定也是三種:與味著相應的、有漏的和無漏的。既非樂也非苦,此中既無樂也無苦,所以既非樂也非苦,即是與舍根相應的意思。因為是有功用所緣唸的,所以不與喜相應。正因為如此所以難以成就。 殊勝禪定的殊勝果是什麼呢?果是大梵天。修習殊勝禪定后成為大梵天。 又略攝一切三摩地,經中宣說有尋有伺三摩地、無尋唯伺三摩地、無尋無伺三摩地這三種三摩地。其中首先殊勝禪定因為僅遮止尋,所以是無尋唯伺三摩地。此下有尋有伺三摩地,初禪和不動是有尋有伺的。 此上二者皆無。因為彼處二者皆無故說二者皆無,從殊勝禪定以上,從第二禪近分乃至有頂的三摩地是無尋無伺的。 又經中說空性三摩地、無愿三摩地、無相三摩地三種。無相是與寂靜行相和滅諦行相相應的三摩地是無相,有四種行相。
།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་བཅུ་ནི་ ཡུལ་ལྔ་དང་ཕོ་དང་མོ་དང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ།།སྟོང་ཞིང་མཚན་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ལ། །འཇུག་སྟེ་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་བདེན་རྣམ་དག་དང་། ། བདེན་པ་ལྷག་མའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དག་གིས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་། ལམ་ཡང་གཟིངས་ལྟ་བུར་གདོན་མི་ཟ་བར་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་དེའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཏིང ངེ་འཛིན་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།དེ་དག་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དག་གི་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དག་དང་དྲི་མ་མེད། འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དག་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ལ་ལམ་ཡོད་པ་དག་ན་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ནི། དྲི་མེད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་དག་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་། སྟོང་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ཞེས་ལ་སོགས། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གཉིས་ནི་སྟོང་དང་མི་རྟག་པར། །མི་སློབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གཉིས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དམིགས་ ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་མི་སློབ་པའི་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཉིད་ལ་ སོགས་པར་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མེད་ནི། །ཞི་བར་མ་བརྟགས་ཟད་པ་ལ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་ མཚན་མ་མེད་པའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ།།མི་རྟག་པ་དང་འགོག་པ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་གཞན་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ།ཟག་བཅས། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མི་རྣམས་དག་གི་ནང་། མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ཀྱི། ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སུ་སྐྱེད་ཅེ་ན། མི་གཡོ། དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་དག་གིས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ས་དུ་པ་ཅིག་ཅེ་ན། ཉེར་བསྡོགས་བདུན་མ་གཏོགས། ཉེར་བསྡོགས་བདུན་མ་གཏོགས་པ་གཞན་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་དོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་བཞི་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལ། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།
涅槃是遠離十種相故為無相,緣于彼之三摩地即是無相三摩地。十相即是五境、男、女及有為之相。 入于空性及空性相中,與無我及空性行相相應者即是空性三摩地,為二種行相。 無愿者,即是與其餘諦清凈及余諦行相相應之三摩地為無愿三摩地,為十種行相。 由無常、苦及其因而生厭離,道亦如筏必當捨棄,緣于彼等行相之三摩地即是無愿三摩地,因為趨向超越彼等之故。 因與涅槃相似之故,空性及無我二者非是厭離。 彼等三種三摩地有二種,即清凈及無垢。因為是世間及出世間故為清凈及無垢,世間者存在於十一地中。出世間者存在於有道之處。 彼等即是無垢解脫門三種。彼等三種無垢三摩地因為是解脫門故,即是空性解脫門、無愿解脫門及無相解脫門,稱為三解脫門。 複次,空性空性等,其他亦有三種三摩地。即是空性空性、無愿無愿及無相無相,彼等因為緣于空性等故如是稱呼。 二者緣于無學之空及無常。其餘二種三摩地亦緣于無學三摩地,空性空性以空行相緣于無學三摩地。無愿無愿亦以無常行相緣于無學無愿。 無漏者因非是其相故非是苦性,亦非是因性等,因為是應當厭離故亦非是道行相。 無相無相,于寂靜無觀察滅盡。無相無相者,因於無漏中無有各別觀察滅故,以寂靜行相緣于無學無相之無觀察滅。 因為無常及滅是共同故,因為是無記故,因為非是離故滅及殊勝、出離諸行相非是。 其餘彼等三摩地唯一有漏,因為是厭惡聖道故,無漏者非如是。 若問於何處生起?於人中。唯於人中生起,于天中則不然。 若問誰能生起?不動。其餘阿羅漢則不能。 若問在幾地?除七近分。除七近分外,其他欲界及不繫屬、殊勝靜慮、靜慮及無色,存在於十一地中。 複次有四種修習三摩地,即修習三摩地若善修習、串習、多修習,于現法中得安樂住等,廣說如是。
།དེ་ལ། བདེ་བར་བྱ་ཕྱིར་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ། །དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡིན། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྟེ།དག་པའམ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ཡང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདོན་ མི་ཟ་བར་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བྱ་མིག་གི་མངོན་ཤེས་འདོད། །མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་བསྐྱེད་བྱ་ཕྱིར་སྦྱོར་ལས་སྐྱེས། །ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་པའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་བསྒོམ་པ་ནི། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བསམ་གཏན་མཐའ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོང་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནར་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་གྲག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དང་ སྙིང་རྗེ་དང་།དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར།
這段文字討論了禪定和四無量心,我將其翻譯如下:
“關於此,‘為得安樂故修定,是為善初禪’。爲了現法樂住而修習禪定,這是善的初禪,即清凈或無漏禪。因為這是初禪,應知其他禪定也是如此。
對於已入般涅槃者,因為他們沒有退失而轉生上界的情況,所以不是爲了來世安樂而修。
‘為見修天眼通’,爲了見而修習禪定,這是天眼神通。
‘為生智故修習’,爲了生起智慧而修習禪定,這是三界一切無漏功德。
‘為盡諸漏修習,金剛喻定為最後’。爲了斷盡有漏而修習禪定,這是第四禪中的金剛喻定。據說,諸佛世尊說法是爲了自利,因此唯在第四禪中宣說。
禪定品已說完。現在是說依止禪定的功德之品,當解說這些。
四無量心:慈、悲、喜、舍,因為緣無量有情故稱無量。
若問:‘為何只有四種?‘答:‘為對治害心等故。’”
這段經文主要闡述了:
- 修習禪定的不同目的
- 禪定與神通的關係
- 金剛喻定的特殊性
- 四無量心的基本概念
這是對佛教禪修理論的重要闡述,特別強調了修習的目的和次第。
།གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་མང་བ་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཞི་པོ་དང་ གྲངས་བཞིན་ནོ།།ཞེ་སྡང་མེད་བྱམས། བྱམས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མ་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ན་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ ཆགས་པས་དྲངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་།རྣམ་པ་ནི། ཀྱེ་མ་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། །མགུ་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བྱམས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་ པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ།།ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་མགུ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་དགའ་བའོ། །སེམས་ཅན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་བར་མར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ས་དུ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དགའ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་དག་ན། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ནི་དྲུག་ན། གཞན་ནི་ ཚད་མེད་པ་གསུམ་ནི་ས་དྲུག་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ན་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ལྔ། ཁ་ཅིག་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ན་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ ཅི་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།དེ་ཡིས་མི་སྤོང་བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ཡིན་པ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྦྱོར་བས་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་། སྤངས་ཟིན་པ་ཐག་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར།དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་བཤད་དོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། མི་དག་གི། །ནང་དུ་བསྐྱེད་དེ། མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་བསྐྱེད་ཀྱི་གཞན་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
這段文字討論了四無量心的性質和修習,我將其翻譯如下:
“為對治害心、損惱、不喜、貪慾和害心等,依次修習這四種[無量心]。
慈是無嗔的自性,悲心也是如此。喜是意樂的自性,舍是無貪的自性。若問:‘如何是害心的對治?‘因為它是由貪引生的緣故。
慈等[四無量心]的行相是:‘愿得樂’、‘[離]苦’、‘隨喜’和’[平等視]有情’。即:
- 作意’愿諸有情得樂’而入慈等持
- ‘諸有情苦啊’是悲心
- ‘愿諸有情歡喜’是喜心
- 作意’是有情’而入舍,因為是處於中庸位
它們的所緣是欲界有情,因為是對治針對他們的害心等。
若問:‘它們在幾地?’ 喜在初二禪,因為喜是意樂故在初禪和二禪中有。其餘三種在六地,即未至定、[四]根本定和殊勝禪中。有些說在五地,認為除未至定外的五地中有。
若問:‘說是害心等的對治,四無量能斷煩惱嗎?’ 答:它們不能斷[煩惱],因為是根本定地攝,是勝解作意,緣有情故。由於它們的加行能鎮伏害心等,並使已斷者永不復生,故說為對治。
這四無量唯在人中生起,只在人中修習,不在其他[道]中。”
- 四無量心各自的性質和作用
- 它們的修習方法和所緣對像
- 它們在禪定中的地位
- 它們與煩惱對治的關係
這是對四無量心修習的詳細解說,對修行實踐具有重要的指導意義。
།ཅི་ཚད་མེད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན། ངེས་གསུམ་ལྡན། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ བཞི་པར་སྐྱེས་པ་དག་།དགའ་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་ལ། །ཚད་མེད་པ་གསུམ་གྱི་རྙེད་པ་དང་ནི་རྟག་ཏུ་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། བརྒྱད་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །དེ་དག་གི། དང་པོ་གཉིས། མི་སྡུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། དང་པོ་ གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མི་སྡུག་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་། བསམ་གཏན་གཉིས་དག་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ཡོད་ཀྱིས་གཞན་དག་ན་ནི་མེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དག་གི་གཉེན་པོར་གྲངས་བཞིན་ནོ།།གསུམ་པ་མཐའ་ན། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡོད་དོ། །དེ་མ་ཆགས། དེ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པའི་རང་ བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་མེད་མཉམ་གཞག་དགེ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་མཉམ་པར་གཞག་པ་དགེ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་ནའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། གཞན་དག་ན་ཡང་མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །འོག་མ་ལ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།
這段文字討論了四無量心和八解脫,我將其翻譯如下:
“若問:‘具足一無量者是否必定具足一切無量?’ 定具三種。生在第三、第四禪者,不具喜心,但常具其餘三無量。
八解脫: 第一是’有色觀諸色’。 第二是’內無色想觀外色’。 第三是’凈解脫身證具足住’。 此外還有四無色解脫,第八是滅受想[定]。
其中,前二解脫: 是不凈性,因為是青瘀等行相,故其性質如不凈觀。這兩種唯在初、二禪中有,其他地中無。依次是對治欲界和初禪地的色貪。
第三在最後[禪]: 凈解脫在第四禪中。它是無貪性而具凈相,故非不凈性。這些及其眷屬都是五蘊自性。
無色解脫是: 無色善等持。無色界善等持得’解脫’之名,非染污,非不等持,如死有時。有人說其他位也有不等持。近分解脫道也得’解脫’之名。因緣下地故,無間道不得[解脫名],因與解脫義相違故。
滅盡定: 滅受想解脫即是滅盡定,此前已說。”
- 四無量心的相互關係
- 八解脫的詳細內容
- 前三解脫的性質和所依地
- 無色解脫的特徵
- 滅盡定的定義
這是對高深禪定境界的系統闡述,對於理解佛教修行次第很有幫助。
།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའམ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་། ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་བྱས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་གོ།།སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི། རང་གི་དག་ཀྱང་འོག་མ་ཡིན། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་དག་པའམ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལས་ལྡང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ལ།ལྡང་བའི་སེམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་དག་།འདོད་གཏོགས་སྣང་བ་དང་པོའི་ཡུལ། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག་།སྤྱོད་ཡུལ་ རང་དང་གོང་ས་ཡི།།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གིས་པ་དང་། ས་གོང་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འགོག་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཕགས་ པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་སྤྲུལ་པའི་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བར་བྱ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་གང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། ཚེ་སྟོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། །ཟིལ་ གནོན་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་བརྒྱད་དེ།།ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱི་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་དག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས། གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་གཉིས།།དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་གཉིས་པ་བཞིན། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པོ་གསུམ་པོ་དང་བཞི་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་རྣམས། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན། །གཞན་དག་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་བཞིན་ལ།འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མོས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། ཡིད་དག་གིས་ནི་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཟད་པར་བཅུ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཟད་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་སྟེ། ཟད་པར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ལས། དེ་རྣམས་ལས་དང་པོ་བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་མཐའ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདོད་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གིས་པའི་ཕུང་པོ བཞི་ཡིན་ནོ།
背離一切想、受或行的緣故。其他人說:‘由於從等至障中解脫故為解脫。‘彼等也是在極其微細之後等至,色有頂的想是微細的,較彼更為微細而入滅盡定。 諸等至者,自心也是下地,以聖心從彼起。從色有頂清凈心或無所有處清凈心中以無漏心出定,如是彼等的等至心是有漏的,出定心是有漏和無漏的。 彼等解脫,欲界所攝是初相的境。彼等所緣是隨應欲界所行的可意和不可意色處。 諸無色者,所行境是自地和上地的苦等隨知分。無色解脫的所緣是自地和上地的苦及其因、滅、隨知分一切。 瑜伽師們爲了無煩惱等和聖神通變化的目的,遠離煩惱、獲得生自在,以二種因生起解脫等,即加持轉變事物和舍壽等。 勝處有八種。以內有色想觀外色少、妙色及惡色,勝知勝見彼等諸色已,如是起想,此是第一勝處。如是無色想者及大者為四種,以內無色想觀青、黃、赤、白等,如是成八。 其中,二如初解脫。二勝處,第一和第二如第一解脫。第二如第二,二勝處第三和第四如第二解脫。其餘如凈解脫。其他如凈解脫,此是差別:為隨欲勝解及不生煩惱故,彼等僅是背離,而此等則是勝所緣。 遍處有十,由於相續遍滿故為遍處,即地遍處、水遍處、火遍處、風遍處、青遍處、黃遍處、赤遍處、白遍處、空遍處、識遍處。 其中,前八是無貪性。唯在第四禪。所行境是欲界,緣欲界色處。有說風是觸處。 二是無色凈。最後二遍處是無色凈性。所行境是自四蘊。彼二所緣是自地四蘊。
།གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་།འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་དེ་ལ། འགོག་པ་བཤད་ཟིན་འགོག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །འགོག་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཞེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་ལུས། །ལྷག་མ་དག་ནི་མི་ལས་སྐྱེ། །གཟུགས་མེད པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་མཐུས་མིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་ པར་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།རྒྱུ་དང་ལས་དང་ཆོས་ཉིད་དང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་བསྐྱེད་དེ་དེ་ལ། ཁམས་གཉིས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ། །རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྐྱེད་པ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བ་དང་ ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ།།ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གོང་མའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་གོང་མར་སྐྱེ་བར་ནི་མི་ནུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས། །དེ་དང་ཆོས་ ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་དུ་ནི། བསམ་གཏན་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་གཉིས་པོ་དག་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་དེ། འཇིག་པའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། ས་འོག་མ་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གང་ལ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དེ་དག་མངོན་པ་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ཤེ་ན།སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལུང་ནི་མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བའོ། །རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དམ་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ ཡིན་ལ།དེ་འཛིན་བྱེད་དང་སྨྲ་བྱེད་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལུང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཅི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། །དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལུང་ནི་དེ་བས་ཡུན་རིང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ལས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། འདི་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཁ་ཆེ་བྱེ བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད།།ངན་པར་ཟིན་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དམ་ཆོས་ཚུལ་གྱི་ཚད་མ་ཐུབ་རྣམས་ཡིན། །བདག་གིས་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཚུལ་དུ་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བདག་གིས་ཉེས་པར་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་ ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དག་གི་ཚད་མ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།
由於從高到更高的殊勝,解脫門能趣入勝處,勝處能趣入遍處。除滅盡解脫以外,所有這些解脫等都存在於凡夫和聖者相續中。 關於解脫等是由修習所生還是由離貪所得的問題,滅盡已經解說完畢。其餘的由離貪和修習獲得。除滅盡以外的解脫等,既可通過熟習和不熟習而離貪獲得,也可通過修習而獲得。 無色界即三界身,其餘從人身生。無色解脫和無色遍處依於三界之身,其餘由於需要身體力量而只能依於人身。 關於如何在色界和無色界中生起無色定和禪定差別,由因、業和法性三種因緣生起禪定和無色定。其中,在兩界中無色定由因力和業力而生。因力是由於親近和數數修習,業力是由於上界余報業果成熟的緣故。若未離地獄貪慾則不能生於上界。 色界諸禪定由因、業及法性生。在色界中,禪定不僅由因力和業力二者生起,也由法性生起。因為在劫壞時,一切眾生增長善法,下地眾生也能生起這些禪定。 關於這些法的體性何時住世,佛陀正法有二種:教法和證法。其中教法即經藏、論藏和律藏。證法即菩提分。如是正法有二種。 由受持、宣說和修證而住。受持教法即是宣說,受持證法即是修證。因此,這二者住世多久,正法就住世多久。有說住世一千年。其他說法認為證法住世一千年,而教法則更久。 關於此阿毗達磨論中所說是否與阿毗達磨論相同,確實相同。我所說此阿毗達磨法,大多依據迦濕彌羅毗婆沙宗的教理。若有錯誤皆是我過,正法教理以諸佛為量。我所說此阿毗達磨大多依據迦濕彌羅毗婆沙宗的教理而成立。其中若有錯誤,過失在我,因為正法教理唯佛及佛子是量。
།སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །མངོན་སུམ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་རང་དགར་གྱུར་པ་ཡི། །ངན་རྟོགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་དག་དཀྲུགས། །རང་འབྱུང་རང་འབྱུང་བསྟན་མཆོག་གནས་ འཛིན་རྣམས།།མཆོག་ཏུ་ཞིར་གཤེགས་འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན། །གདམས་མེད་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །དྲི་མས་དགའ་དགུར་དེང་སང་འདི་ན་སྤྱོད། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་ནི། །ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་ཞིང་ཉོན་མོངས་རྣམས། །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིགས་ནས་ནི། ། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་གྱིས། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མདོ་དང་མཐུན་པ་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མདོ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།
導師世間眼已閉, 現見眾生多滅盡, 不見真諦任意行, 邪解之人擾此教。 自生自生教法最勝持有者, 入于最寂眾生無怙主, 無有教誡摧毀功德之, 污垢今時於此任意行。 如是能仁之教法, 如命入喉般危急,煩惱等, 具足威力之時故, 欲求解脫者當具正念。 《阿毗達磨俱舍論釋·契經相應》中宣說等至品,即俱舍論第八品。 《阿毗達磨俱舍論釋·契經相應》由阿阇黎僧祥所造圓滿。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。