d4241所緣觀察廣釋調伏天 釋迦獅 貝則c3.5s
D4241
། །།[]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་ལཾ་བྷ་ན་པ་རཱི་ཀྵ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་བཤད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེས་ཟིན པའི་དགོངས་པ་ཅན།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་སྤྱི་བོ་ཡིས། །ཕྱག་འཚལ་དམིགས་པ་བརྟག་པ་ཡི། །རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་བྱ། །གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ མཚན་བསྟན་ཏོ།།དགོས་པ་དང་འབྲེལ་པ་དག་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ཤུགས་ཀྱང་སྐབས་སུ་བབ་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་དགོས་པ་རྣམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཡིན་པའམ། དེ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏོ། །དགོས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དག་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤུགས་ ནི་འདི་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་། ནང་གི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་མོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་དག་དགག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་རྩོམ་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་ སྒྲུབ་པ་དག་ནི་དགོས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ནི་དགོས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རིགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་དགག་ པ་དང་།ནང་གི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དག་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དགོས་པ་དག་ཐབས་དང་ཐབས་ ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་དག་དགག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།
我將為您翻譯這段藏文。這是一部關於認識論的論著的開篇部分: 梵文題目:Ālambana-parīkṣā-ṭīkā (आलम्बन-परीक्षा-टीका) (Ālambana-parīkṣā-ṭīkā) (所緣考察釋) 藏文題目:དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་བཤད། 首先禮敬一切佛菩薩! 以頭頂禮敬 具大悲意趣 一切智者尊 今當善宣說 所緣之考察 此論首句”凡是眼等諸識”,顯示了本論所要論述的內容和錯誤認識的原因。至於論著的必要性和關聯性,可以通過推理來理解,在適當時機會加以說明。 本論的關聯性、所詮內容和必要性是必須闡明的。若不如此,則具有先行思維的聽眾不會接受一個沒有關聯性、沒有論述內容和沒有必要性的論著。 因此,此處說”有些人認為眼等諸識的所緣是外境,他們或認為是極微,或認為是極微的聚合”,這句話顯示了所要破除的本質內容。“因為是其因”以及”因為能生起顯現為彼的認識”這些話,顯示了錯誤認識的原因。必要性和關聯性是通過推理來顯示的。 其推理應當這樣理解:造此論是爲了否定外在所緣和成立內在所緣。因此,由於本論是爲了否定和成立外內二境而作,通過推理可知,否定和成立是其必要性,而論著本身則是方法。因為具有先行思維的人既不會趨入無必要之事,也不會採用非方法。 在此,以理論否定外在所緣和成立內在所緣是所詮內容。其否定與成立即是必要性。而這個必要性是通過本論來實現的,所以本論是達到這個必要性的方法。因此,論著與必要性之間具有方法與方法所生的關係。 由此可知,本論是爲了否定和成立外內二境而造作的。
།དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་འགོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་འདི་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་མཁོའོ་ཞེས་གླེང་བར་བྱེད་ན་འདིར་སྨྲས་པ། དོར་བ་དང་། བླང་བ་དག་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། དེ་གཉིས་འདོར་བ་དང་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པར་བྱེད་དེ། ཅི་ནས ཀྱང་འགོག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་དོར་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལས་ནང་གི་དོན་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་དོར་བར་བྱ་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་དག་དོར་པར་བྱ་བ་དང་བླང་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དགོས་པ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚིག་དང་པོ་འདིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླང་བར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་བསྟན དགོས་སོ་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཚིག་དང་པོས་བསྟན་ནས་གཙོར་དེ་དག་དགག་པར་བྱའོ། །ཕྱིས་ནི་ཞར་ལ། ནང་གི་ངོ་བོའི་ཤེས་བྱ་ནི། །ཕྱི་རོལ་ ལྟར་སྣང་གང་ཡིན་ཏེ།།དོན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནང་གི་ལེན་པར་བྱེད་དེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་རིལ་གྱིས་དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དབང་པོ་གང་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་གཟུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་འདོད་པ་ ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་འདིར་ཚར་གཅིག་ཏུ་དགག་པར་བྱའོ། །དེ་གཞག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་གང་གིས་ནི་དེ་གཞག་པར་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འགོག་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་རང་གི་འགྲེལ་བཤད་ ལས།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཞིག་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཤེས་གྲང་། བདག་གིས་ནི་དེའི་བསམ་པ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་མི་རིག་གོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།
針對這種情況,如果有人質疑說:“否定和成立這些有什麼用處?這些在任何場合都是不需要的。“對此我們回答:凡是有關捨棄和獲取的否定與成立,都是爲了捨棄和獲取這兩者。比如,爲了捨棄外境而進行否定,意即通過否定使人了知外境應當捨棄,從而捨棄它。同樣,通過成立使人了知內境應當獲取,從而獲取它。因此,爲了捨棄和獲取外內二境而進行否定與成立,這就是其必要性的解釋。 那麼有人可能會問:“既然如此,正如第一句顯示了所要破除的本質內容,是否也應當顯示所要獲取的自性呢?“對此我們回答:主張外境論者由於執著外境而受到極大損害,因此首先以第一句顯示外境,主要是爲了否定它們。之後順便以”內在所知性,現似外境者,即是所緣境”這句話來說明內境的獲取。這是總的含義。 現在解釋支分義:所說”凡是眼等諸識”中,並非所有論敵都承許所緣是外境,因此說”凡是”。凡是具有眼等感官者即是”眼等”,“等”字包括從耳等直至意識。因為意識也被認為是以外境為所緣,所以在此也要一併否定其所緣。 至於為何要建立這些,論著作者並不會在別處否定所要建立的對象。因此,關於法護論師在其自釋中為建立意識所緣而作的諸多論述,或許他自己知道其含義,但我因其意趣深奧而不能理解。“眼等諸識”即是眼等的識。
།མིག་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉིད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་མང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མང་པོའི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་དཔེར་ན།ཟངས་དང་ལོ་མ་དག་ལ་དམར་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བས་ན་དོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱའི་རྫས་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་པ་ཡང་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འདི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡིན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་དེ་དག་རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཡུལ་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དག་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཡིན་པས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་སྟེ། གང་ཕན་ཆད་ཆེས་ཕྲ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཁོ་ན་ སྐྱེ་ཞིང་འགག་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཞན་དག་འདི་དག་འདུས་པ་རེ་རེ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྫས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ལ་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར།རྡུལ་རེ་རེ་ཞིང་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་སྤྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཕྲ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་འདོད་དོ། །འདིའི་བསམ་པ་ནི་དམིགས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་ནི་ནང་དུ་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྐྱེན་ཡང་རྒྱུ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་འདི་ཡང་གཞན་གྱི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ།
正是由於眼等諸多形相,才顯示識的形相也是多種,因此對識應當使用複數詞,如同”銅和葉子都變紅”這樣的說法。 關於”所緣外境”,“外境”是指在識之外的,這是其語義。“境”(義)是指應當了知、應當把握的對象,這是其語義。這裡的”境”字應當理解為”對境”的異名,而不是表示實有,因為雖然後面會解釋集合體也是對境,但它並非實有。“認為是所緣”意即承許為所取,這是其語義。 “是否為極微”是指那些論敵是否承許識的對境是極其微細的極微。所謂極微,既是微塵又是極其微細的,因為再沒有比它更細的了,故稱”極其微細”,這是其語義。 雖然只有極微的集合才生滅,但有些人認為每一個集合都是所緣,他們認為:正如諸根的功能各有定限,所以色、味等雖然聚合為一,卻是各自特定根官所取的對象;同樣,由於識在判別事物時也有確定的功能,所以是一一極微作為所緣,而不是共相。即便是集合,但如此微細的事物怎麼能成為所緣呢?因此說”因為是其因”,意思是:雖然它們微細,但由於實有而成為識的因,所以認為是所緣。 這種想法認為所緣的含義就是因的含義,因為諸緣是爲了顯示內所緣而說的,而緣也是因。但這種因性恰恰是他人錯誤地認定極微為所緣的理由,因為當它們成為識的因時,主張外境論者就認為它們是所緣。在”因為是其因”中,“其”字是指識。
།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར། དེ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་གྲང་ནའོ། །དེ་དག འདུས་པ་ནི་དེ་འདུས་པའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འདུས་པར་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་དམིགས་པར་འདོད་དོ། །འདིར་ཡང་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདུས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས པ་འདུས་པར་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལྟར་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེར་སྣང་བའོ། །འདིར་ཡང་ དེར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཚིག་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་གཞན་དག་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ དང་།འདུས་པ་དག་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དག་ཡིན་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྒྱུ་ཉིད་ལྟ་ ག་ལ་ཡིན།འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པར་ནི་ཕ་རོལ་པོ་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མི་སྐྱེ་བས་སོ།
爲了安立第二方面,說”假設認為是聚合”,即假設認為識的所緣是極微的聚合。“彼等聚合”中的”彼”字是指極微,因此解釋為”極微的聚合”。 為什麼他們認為聚合是所緣呢?因為”生起顯現為彼的識”。由於眼等諸識恒常生起時顯現為聚合,所以認為聚合是所緣。這裡,錯誤地認定聚合為所緣的理由正是顯現為聚合。因為識顯現為聚合,所以他們認為聚合是所緣,如同所說”識如何顯現而生起,即認為其對境是如此”。 由於此識有如是顯現,故稱”顯現為彼”。這裡”彼”字是指聚合。“彼”既是顯現又是識,這樣組合詞義,簡稱為”生起顯現為彼的識”。如此,這裡其他人認為極微和聚合確實是所緣,因為符合所緣的定義,這是前說。 爲了首先破除前說,故說”雖是根識之因,極微諸塵”等。從真實義而言,極微並非實有,因為若認為有部分,則應成世俗有;若認為無部分,則應成無有影障等。因此,它們怎麼可能是因?然而他們承許極微是因,認為它們是所緣。 雖然極微成為識的因,但由於不生起具有極微相的識,所以不是所緣,如同根官。雖然成為根識的因,但對方不承認它是其對境,因為識不生起具有根官相。
།དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དབང་པོ་དྲུག་ཅར་གཟུང་སྟེ། འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཁས་ལེན་པའི་རྒོལ་བ་སྟོན་ཏེ། དེར་མི་སྣང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང ལ་དེ་དག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་སྟེ།དེར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་སྦྱར་རོ། །དེར་མི་སྣང་བ་ནི་དེར་མི་སྣང་བ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་འདིར་གཏན་ཚིགས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའིའོ། །ཡུལ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་དབང་པོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་དབང་བྱེད་པ་རྣམས བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་གྲང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་གོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་བཞིན་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ནི་ གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་ལ་བྱའོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་སྨོས་པས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི་རྟོག་ པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིས་ཡུལ་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བའི་རྣམ་པའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་པར་སྐྱེ་བའི་བུས་ཕའི་གཟུགས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་སྐྱེ་བས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སོ།
關於”根識”,“根”一詞包含意根在內的六根,這裡的因已經解釋完畢。“極微諸塵”這個詞義已經明白。“雖是”這個詞表明承許的論者。 關於”因不顯現彼”,凡有如是顯現者即是”顯現為彼”,這裡”彼”字是指極微。“不顯現為彼”即是不顯現為彼,第三處應觀察因,即解釋為”因為不具有極微相”。“彼之”是指根識的。 “對境非極微如根官”,意思是如同根官不是對境一樣,極微也是如此。這裡”根官”一詞是指諸根。 若問:如果識不具有極微相,那有什麼過失?極微能生起認知,為什麼不能成為對境呢?為此說”對境”等。因為對境是指能確定把握其自體相而生起其相的。“是”字表示”因為”的意思。關於”確定把握自體”,“自體”是指自相和共相。“確定把握”即是分別,意思是遍計執取。 “生起其相故”意味著除了生起對境相之外,識無法確定把握對境。因此說具有青等相的識確定把握青等義。在此,識確定把握對境這一名言安立的確定把握的特徵的作用絲毫也沒有。如同兒子生起隨順父親相而執取父親的形象一樣,識也是生起隨順對境相而安立”執取對境”的名言。
།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བས་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་འཛིན་ ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་མི་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར། ངེས་པར་མི་འཛིན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དུ་འགྱུར། དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་དཔེར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཡང་། དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་རྣམ པར་ཤེས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པས།ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དམིགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཙམ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆའོ། །རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། ། ཡང་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ། གཟུང་བའི་ཆ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ།།སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གི་བཤད་པ་བདག་གིས་བྲིས་ཀྱི་རང་གི་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ཡང་དགག་ པའི་ཕྱིར།འདུས་པ་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་འདུས་པ་ཅན་དུ་སྣང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདུས་པ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་བས་སོ།
以下是完整的直譯: 若有人想:極微也同樣通過生起其相而確定把握自體。為此說”雖然極微是其因,但並非如此”等。雖然極微是其因,但若識不隨順各別確定的相,如何能執取它們的自體?若不能確定把握,又如何成為對境?“雖然是其因”意思是雖然是識的因。 這裡舉例”如同根官”,就像根官雖然成為因,但由於生起其相的識不能確定把握自體,所以不承許為對境,極微也應當如此觀察。根官也會有成為所緣的過失,所以所緣不僅僅是因的性質而已。 如此否定了極微是所緣后,爲了總結而說”如是首先”等。意思是由於不符合所緣的定義,極微不是所緣。 這裡的論式是:極微不是所緣,因為不能產生顯現自身的識,如同根官。異品是所取分。若非顯現自身識的生因也是所緣,則有太過之失,這是能破的量。 或者:極微不是所緣,因為不能確定把握自體,如同根官。異品是所取分,所取分是所緣將被成立。若不能確定把握自體也是所緣,則有太過之失,這是能破的量。 這兩個論式是我記錄的法護論師的解釋,不是自己的解釋。如是首先否定了極微是所緣。 爲了也否定和合,說”雖然顯現為和合”等。雖然識顯現為具有和合,但和合不是所緣,因為那個識不從它生起。
།དེ་ལས་མི་སྐྱེར་ཆུག་ན་ཡང་དམིགས་ བར་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་གང་ཞིག་རང་སྣང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་གང་ཞིག་རང་སྣང་སྟེ་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་ངོ་། །འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གང་ཞིག་གི་ངོ་བོའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་ལ།དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་རུང་གི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ ལྟར་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དོན་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་སྐྱེས་ན་དོན་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དེ་ནི་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདི་སྐད་དུ། དོན་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་སྐྱེས་ནས། དོན་དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་དེ་ནི་ དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་སྨོས་པས། དམིགས་པའི་རྐྱེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ། །དེ་བས་ ན་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་སྐྱེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ།།འདུས་པ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འོག་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དཔེ་ཟླ་གཉིས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ནི་ཟླ་བ་ གཉིས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་རང་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ།
即使允許不從它生起,為何不能成為所緣?為此說”任何能生起顯現自身的對境”等。如是,任何能生起顯現自身、顯現為自體的識的對境,才能成為所緣。這是說,識隨順任何對境的自體,而且它也是能生因時,才能成為所緣緣,其他情況則不是。 若問:何以見得唯有能生因才是所緣?為此說”如是彼”等。如是,彼在論典中被說為生起的因相。論典中說:“任何對境既是心、心所生起的因相,又在它們生起時安立為經驗該對境的名言,那就是所緣。” 這是說:任何對境能生起心、心所,而當這些心、心所生起后,對該對境安立”如是經驗”這樣的名言,這樣的對境稱為所緣。因此,由說”是生起的因相”,已成立所緣緣就是能生因。具有其相這點因在此宗中極為著名故未說明。因此說明:具備二者特徵的任何對境即是所緣。 若有人想:和合也是能生因。為此說”和合也非如是”,和合不是能生因。若識不從它生起,如何能成為所緣?若問:為何不是能生因?說”因為無實體”。因為和合不是實有,所以不是能生因,因為非實有者沒有產生果的能力。和合是非實有將在下文成立。 對於”非實有者不是能生因”這點,說”如第二月”為例。如是,因為無實體,第二月不能成為顯現第二月的識的因。同樣,和合也不能成為顯現自身的識的因。
།གལ་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་པས་དེ་མི་སྐྱེད་ན། འོ་ན་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་ཉམས་པས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མིག་གི་དབང་པོ་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར། དེའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཟླ་ བ་གཉིས་པས་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་དེས་མ་སྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ། ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཟླ་བ་གཉིས་པར་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་ཉམས་པ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས། དངོས་བོ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི། འདུས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། རྫས་ སུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ།།ཡང་ན་འདུས་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ། གཟུང་བའི་ཆ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ རོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། །ཚད་མ་འདི་གཉིས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་ བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གཉི་གར་ཡང་། །བློ་ཡི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའོ། །གཉི་ གར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།འདུས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་རོ། །བློའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའིའོ།
若問:如果第二月不生起它,那麼它豈不是無因?為此說”因為根不具足”等。並非無因,因為當根損壞時會見到二月。如是,當眼根被翳障損壞時,會生起顯現二月的識,但這並非由第二月所生。當它不是由彼所生時,雖然二月的識顯現為二月,但它並非其對境。因此說明:因為不是能生因,所以不成為對境。此處”不具足”一詞表示損壞。 如是在譬喻上充分成立后,爲了應用於事物,說”如是由於非實有性”等。如同第二月因為無實體故非識之因,因為非因故非其對境;同樣,和合也因為無實體故非識之因,因為非因故非其對境。 此處論式為:和合非是因,因為無實體故,如第二月。異品為識。無實體者無功能,這是能破的量。 或者:和合非是所緣,因為非是因故,如第二月。異品是所取分,所取分是因性及所緣性將得成立。若非因也是所緣性,則第二月等也應成為所緣,這種太過是能破的量。這兩種量也是阿阇黎法護所說。 如是遮破二邊后,爲了總結而說:“如是外境於二者,皆不應成識境”等。如是依所說方式,無論是哪一種情況,外境都不應成為識的對境。外境即是識之外的。“二者”是指極微的立場和和合的立場。“覺”即是識。
།ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་མེད་ དོ།།འདུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡན་ལག་རེ་རེ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པ་འཇོག་ པ་དང་།རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའོ། །འདི་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། འདུས་པ་དག་ལ་མེད་པས། དེ་གཉིས་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་ཡན་ལག་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་ སྒྲར་བརྗོད་པར་ཟད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་ནས་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ནི་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་ཕ་ཁོལ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་དག་དབང་ པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་དོ།།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ།།རགས་པའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་འཇོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འདིར་རགས་པའི་ རྣམ་པའོ།།བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྲ་བར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་འདི་དག་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྲིད་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དོན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་འདིར་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་བོ་དང་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། མངར་ བ་དང་།རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།
若問:為何不應理?為此說”因為缺少一支分”等。如是,在極微立場中有因性而無其行相;在和合立場中有其行相而無因性。因此,由於各自缺少一支分,所以極微和和合之義都不是所緣。這是說:所緣性有兩個支分的行相,即安立自相和作為因。這兩者在極微和和合中都不存在,所以這兩者都不是境。在”境具有二法性”的論述中,也僅僅是用”二法性”之詞來表達這兩個支分而已。 如是遮破二邊后,爲了建立第三立場,說”於此有人”等。對於這種外境實在論的立場,法護等某些人主張極微和合的行相是根識之因。他們這樣說:極微中也有和合的行相。凡是極微中所有的一切,都是實有。因為實有,所以和合的行相成為識的因。因為粗大,所以也能在識中安立自體,因此極微是以另一方式成為境。“ni”字應視為”yang”(也)的意思。和合的行相在此是指粗大的行相。“生起”是指因。 極微的行相不是衆所周知的極其微細嗎?因此,這些怎麼可能有和合的行相?即使承認有,如何能容許一法有二種行相?為此說”一切義具多行相”等。這不是過失,因為一切有色事物都具多行相。如是,一切有色法都是四大種的本性,而它們又具有青色、香氣、甜味、粗糙等行相,所以具多行相。同理,如同極微具有多種行相,和合的行相也存在於它們之中。
།གལ་ཏེ་དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་དག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར དེ་དག་གི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ ནས་རྣལ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན། འདིར་སྨྲས་བ། དམིགས་པའི་ཆ་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པས་ནི། རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་རང་གི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །འདུས་པར་སྣང་བ་ཞེས་སྨྲས་པས་ནི་རྣམ་པ་འཇོག་པ་དང་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབས པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་འཇོག་གི་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པར་ཡང་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་ན་གོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལ་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ།ཇི་ལྟར་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་དེ་ཉེ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲན་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་།དབང་པོའི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་བློའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་འདི་དག་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་ཐ་སྙད་ གདགས་སོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།
若問:如果一切義都具多行相,為何不能了知一切行相?為此說”以某些行相”等。這些雖具多行相,然而僅以某些行相被認為是現量,而非一切行相。如是,由於諸根的功能各自確定,故諸根不能取一切境。這是依循尊者佛護的教義而解釋的,如是十處僅是大種而已。 如是成立具多行相后,爲了與正理相應,說”于極微等”。極微中也有能生顯現和合之識的因性,意思是說能生具有和合行相的極微之識。既然是在證成極微有和合行相,難道不應該說”極微有和合行相”嗎?為何說”極微中有能生顯現和合之識的因”? 對此回答:爲了顯示所緣的兩個方面而如是說。其中說”能生識的因性”,是以自身詞語表明因性;說”顯現和合”,則既成立安立行相,也成立有和合行相。因為境只能在識中安立自身所具有的行相,而非不存在的行相,所以也就說明了有和合行相。 若極微有粗大行相則可以,但如何稱其為極微?為何不像取微細行相那樣取它?為此說”極微行相”等。爲了詳細解釋這點,說”如同堅性等”。如同堅性、濕性、暖性等境雖然存在,但由於根的功能各自確定,故不成為眼識的對境,同樣,微細的極微也不會成為對境。依靠那個行相,也對這些安立”極微”的名言。“ni”字應視為”nyid”(性)的意思。
།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་སུན་དབྱུང་བ་དེ་དག་ལྟར་ན་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་རྡུལ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་ཁས་ལེན། རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་དང་། ཕོར་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀ་བ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུས་པར་གྲགས་སོ། །འདི་དག་ གི་ནང་ན་རྣམ་པ་གང་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་འདོད།གལ་ཏེ་བུམ་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེ་ན་དེའི་ཚེ་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བུམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁམ་ཕོར་གྱི་རྣམ་པའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་གྱི་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བུམ་པའི་བློ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་བློ་ཐ་དད་པ་དག་ཡིན་པ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་སྐད་དུ། བློ་ནི་ཡུལ་ལ་རང་གི་ངོ་བོའི་རྗེས་སུ་བྱེད་ཅིང་སྐྱེ་ལ། ཡུལ་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་བློ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ།བུམ་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་ལ། ཁམ་ཕོར་ལ་ནི་ཆེས་ཉུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་མང་བ་དང་ཉུང་བ་ཉིད་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་མང་བ་དང་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་ཁམ་ ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལ་ནི། ཉུང་ངུ་དང་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་ལ། ཁམ་ཕོར་ལ་ཆེས་ཉུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་འདུས་པའི་ རྣམ་པ་ལ་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེའི་སོ་ན་འདུག་སྟེ། གང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་བ་དེར་ནི་བུམ་པ་ཆེ་ལ། གང་དུ་ཆེས་ཉུང་བ་དེར་ནི་བུམ་པ་ཆུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ལས་མང་པོ་ལས་ནི་བུམ་པའི་བློ། ཉུང་ངུ་ལ་ནི་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ བུམ་པའི་མགྲིན་པ་ནི་གྱེན་དུ་བལྟ་ལ།དེ་ཡང་ཞུམ་པ་ཡིན། ལྟོ་ནི་རྐེད་ན་འདུག་ལ་དེ་ཡང་ཡངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།
如是安立三種情況后,爲了破斥,說”瓶、碗等識”等。對於那些承認極微有和合行相的人,應當進行推究:他們承認極微具有何種和合行相?首先,世間中和合是指瓶、碗、杯子等,以及柱子、香等。在這些當中,認為極微具有哪種行相? 若說是瓶的行相,則一切和合物都將生起瓶的認識。若說是碗的行相,則也將對一切生起碗的認識,而不會出現對某些生起瓶的認識、對某些生起碗的認識這樣的差別認識。這裡所說的是:認識隨境的自性而生,若境是同一自性,怎麼會有不同的認識呢? 對此若想:瓶中極微較多,碗中極少,同樣其他物也應了知有多有少。因此,由多少造成的認識差別是存在的。為此說”瓶、碗等的極微”等。 在這裡,不應由多少造成認識差別。雖然瓶中極微較多,碗中極少,但是屬於極微的和合行相本身並無任何差別。因此過失仍然存在:只能說極微多的地方瓶大,極微少的地方瓶小,僅此而已。但不能說由於和合行相相同,從多數極微生起瓶的認識,從少數極微生起碗的認識。 爲了顯示他人言論的機會,說”若以行相差別而分”。爲了詳細解釋這點,說”若作是念”等。若作是念:瓶頸向上且收縮,腹部在腰處且寬大,如是等是其行相差別。
།ཁམ་ཕོར་ནི་ཁ་ནི་ཡངས་ལ། ཞབས་ནི་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་ དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས།བུམ་པ་དང་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་བློ་རྣམས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཏེ། བཀོད་པ་དང་། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་འདི་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་བུམ་པ་དང་གཞན་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མི་བསྙོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དེ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་དབྱེ་མེད་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །བུམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ ཡིན་ལ།ཁམ་ཕོར་གྱི་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ཚད་དབྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྫས་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ པ་དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་ཇི་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཚད་ཅུང་ཟད་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟླུམ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ལ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཟླུམ་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པར་འགྱུར། འདུས་པའི་རྣམ་པ་རགས་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཀོད་པ་ཐ་དད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། གང་དག་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པས་བཀོད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆ་ཤས་མེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྫས་མེད་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྣམ་པས་ཆ་ཤས་མེད་པ་རྣམས་ལ་བཀོད་པ་ཐ་དད་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།
碗則口部寬闊,底部收窄等,這些是行相的差別。因此,通過行相差別的門徑,瓶、碗等的認識成為差別。 所謂”行相差別”中的”行相”即形狀,也就是說佈置和安置的意思。 爲了顯示行相差別不是對境,說”此差別唯在瓶等”等。你所說的瓶與碗等的行相差別確實存在,這一點我們也不否認,但是作為實有的極微則沒有這種行相差別。 為什麼呢?說”因無量度差別”。也就是說,極微的圓形量度是沒有差別的。若問:瓶的極微是一種實體,碗的極微是另一種實體,為何說沒有量度差別?為此說”諸極微”等。因為雖然瓶、碗等的極微是不同實體,但在圓形性上沒有差別,所以極微沒有行相差別。 正如按照你們的觀點,極微有多少都是實有,同樣,極微的一切量度都是圓形的本性,而極微的圓形性是完全相同的。因此,怎麼能由它們的差別而成為差別呢? 雖然承認和合行相是粗大的,但因為是實有,所以也必須是無分的。若不如此,有分的話就不會是實有。因為無分,所以怎麼會有不同的佈置呢?因為有分的事物可以由各種功能而成為佈置,而無分的則不能。 如是遮破了極微的行相差別后,爲了總結而說”是故彼在非實有中”。因為如上所說,無分者不可能有不同佈置,所以這隻能在非實有中觀察。
།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ། ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་པའི་ལྟར་ ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ཞིག་ལ་དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྩལ་བར་བྱས་ན་ཡང་བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེའོ། །དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པས་ན། འདི་ནི་ དེར་སྣང་བ་སྟེ།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བུམ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདྲ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན། དེར་སྣང་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉམས་པ་ནི་དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་པ་སྟེ། དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བསལ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེད་ཟིན་ཀྱང་། ཅི་དེ་ཙམ་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།འབྲེལ་པ་ཅན་བསལ་ཀྱང་རང་གི་བློ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཀྱང་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་བསལ་ཀྱང་། རང་གི་བློ་མི་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བསལ་བར་བྱས་ནས། རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཞིག་པས་དེའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར བཤད་པ་གལ་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་དེ་དག་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡིན། དེ་ལ་རྩོམ་པར་ བྱེད་པའི་ཆ་ཤས་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་གིས་ནི་དེ་དེ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།
論典作者爲了解釋經典的意義,說”行相差別”等。所謂行相差別,唯存在於世俗有中,因為具有部分。而在極微中則不存在,因為無有部分。 若按照勝論派的觀點,瓶等是實有,因此若有人問:“如何得知瓶等是世俗有?“為此說”瓶等是世俗有”等。應當如此了知瓶等是世俗有:如是,若逐一觀察極微,則不會生起具有瓶相的認識。 “因彼相顯現識壞滅”中,由於此識中有如是顯現,故稱”彼相顯現”。“彼”字是指瓶,“顯現”字表示相似。既是彼相顯現又是識,故稱”彼相顯現識”。其壞滅即是彼相顯現識的壞滅,因為彼相顯現識壞滅之故。 雖然逐一觀察極微時不生起具有瓶等行相的認識,但是否僅憑這點就能證明瓶等是世俗有呢?為此說”對於諸實有”等。如是,凡是實有者,即使除去其關聯物,也不會捨棄自身的認識,如同色等。若瓶等確實是實有,則即使除去其關聯物,也不應捨棄自身的認識。 是否因為逐一觀察極微,組成實體的結合已壞,故瓶壞滅而不生瓶的認識,而非完全不存在呢?對此回答:若除極微外另有瓶等具分實體存在,則彼是否以其一切所有的本性存在於極微中?還是以部分方式存在?其中,除去構成部分外,不可能以具分的部分方式存在於彼中。
།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ དག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཅན་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་དུ་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར། རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པའི་རྣམ་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་དུ་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དམིགས་པ་ཉིད་ དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པར་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་བློ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ གཞུང་ལུགས་བཀག་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པ་བཀག་ནས།ཁས་བླངས་པ་ལ་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་དུ་འོངས་པས་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོའི་དོན་ནི་ཤེས་ པ་ལ།ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་བེག་བུར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟེ། དེ་ཡང་འདིར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བདུན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་པ་ལ་ནང་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་མངོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བེག་བུར་ཆད་པ་བཞིན་དུ། དེས་གཟུང་བའི་ཆར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་གི་ངོས་ སུ་འབྱུང་བ་ན།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དབང་གིས་ཁྲོན་པ་ན་འདུག་པ་ལྟར་བེག་བུར་ཆད་པར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱན་ཉིད་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།
若問”不是以部分方式存在”,則應成是以一切所有的本性而存在。因此,有多少極微,瓶等具分就有多少部分,這樣具分的單一性就會被破壞。 此處論式為:具分非實有,因為同時攝取多個事物之故,如同非馬性等。相違的是自相。若是事物的本性,則如前所說方式,同時攝取多個事物不應理,這是能破的量。 如是在三方面都證明了外境不可能成為所緣后,爲了總結而說”因此,根識”等。由於如是極微不可能成為所緣,因此成立根識不以外境為對象。 如是遮破他宗並完全否定所緣后,由於承許會遭受共許的違害,爲了顯示自宗對所緣的安立,故說”所知內自性”等。經義是:唯有顯現於識中如同間斷的所知行相,才是識的對象。 “內”即是內,此處應知是指識。“內”字本性上是第七格的意思,因此說”于識中為內”。“所知自性”即是所取境相分的意思。“ni”字應視為決定詞和間隔詞。“如外顯現”即是似外顯現,意為似乎間斷。 其如是顯現的原因是虛空界的顯現。由於虛空顯現於識中,故如同從識中間斷一樣顯示為所取分,如同月影生於鏡面時,由虛空界影像的力量而顯現如同在井中般間斷。 若無外境,識的所緣緣豈不是完全不存在?為此說”外境”等。
།འདི་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ནང་ན་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་བས། དེ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་དང་། ཤ་སྦྲང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ ལ།སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་སྐད་དུ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ་གང་གི་ ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པོ།།དེའི་རྐྱེན་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱོར་རོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་པ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོའི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ དང་།དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ན་ནང་གི་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་བྲིས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱ་བྲིས་པའི་རྣམ་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།
此處無有缺乏所緣緣的過失。雖然無外境,但由於內在確實有如外顯現,故彼成為所緣緣。如同眼翳者對髮絲、蚊蠅等行相的認識中的髮絲等行相。此說明:由於所取分適合作為所緣相,故說為所緣緣。 若問:“此又如何適合作為所緣相?“為此說”因為是識的本性”等。由於識因遍計所執的藍、黃等習氣成熟力而生起具有藍、黃等行相,故由具有藍等行相而成立為彼之行相;又因為藍等行相是彼識之緣,故也成立為因。 “彼之緣”即是”彼之緣性”,“彼”字與識相連。“彼之本性”即是”彼之緣性”。由於是彼之緣性,此第三格應視為因。 論師為總結解釋經義的方法而說”內識現為境”等。由於識具有內在境相而成為彼之行相,且境相存在時彼生起,故由具足二法性而應理成為內所緣。此說:識顯現如同內在所畫的境相。因此具有彼之行相,如同繪畫的行相具有彼之行相。
།གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་ན་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན ནོ།།འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་ནི་རག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱ་སྣང་བ་ཉིད་ནི་ཡིན་ལ་རག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ངེས་བྲིས་ པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་ན་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གོ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཛིན་པའི་ ཆ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ།བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །འདི་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ལན་གདབ་པར། གཅིག་ཆའང་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར་ན་རྐྱེན། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་འདིར་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྐྱེན་གཞན་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། བདག་པོ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དབྱུག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། འདི་རྐྱེན་རིལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། རྐྱེན་རེ་རེ་ལ་སྒྲོ་གདགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཤེས་པ་དེ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ལས་ཕན་འདོགས་པ་མི་རེ་ན་ཅི་སྟེ། དེ་མེད་པར་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕན་མི་འདོགས་པ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཕན་མི་འདོགས་པ་ནི་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགའ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མི འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་འདིས་གཟུང་བའི་ཆ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དུ་ཟད་དེ། འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་དག་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ལ་ལར་འདོད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་མར་ མེ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་བདག་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ།
由於所取分存在時生起,故彼識稱為從彼生。因此,由具足所緣二分,此理應成為所緣。 為顯示他人言論的機會,故說”且姑且依于如是顯現”等。識中內在所知的顯現是必要的,因為彼如同所知行相確定描繪的行相而生。若說其一分與俱生所知行相,如何成為彼識之緣?若如是,則成承認自性作用及太過,取分亦應成為生起所取分之因,牛角左右亦應成互為生因,此為前宗。 對此論師回答說:“由一分亦不錯亂故為緣。“為解釋此義,說”縱然成為俱有”等。此處無過失,因為所取分雖成俱生,但從其他因緣、等無間緣及增上緣所生識的所緣緣性。如是,無彼所取分則彼識不生,彼僅是如杖依止般的某所緣,此非作全部緣之作用,亦非歸屬於各別緣。 即使彼識不期望從彼所取分得益,何故無彼亦不生?如是,不應依賴無益,若無益者雖無,任何亦不應不生。若以此方式所取分亦僅成為因,有何相違?牛角左右因錯亂故無因果事。自性作用於某處亦是所許,如燈之喻。彼唯由自性而自明。
།ཆའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་རེ་སྐན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དག་གི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ཡོད་ལ། །དེ་མེད་ན་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ ཡིན་ལ།ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་ན་ཤེས་པ་ཡོད་ལ་མེད་ན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། །གཏན་ཚིགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ དག་ནི་གཏན་ཚིགས་པ་དག་སྟེ།རྟོག་གེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དུས་མཉམ་པ་བསྟན་ ནས།ད་ནི་རིམ་གྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན། ནུས་པ་འཇོག་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནུས་པ་འཇོག་པ་ན་རིམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་འགག་པ་ན། །ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ནུས་པ་དེ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་རྣམས་སྒྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ལ་རང་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་སྒྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པའམ། བཞི་ བ་ལ་ཡང་རུང་གང་གི་ཚེ་འདི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ།ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་རང་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མི་སྲིད་དེ།འདི་ལྟར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་གཟུང་བའི་ཆ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་སྲིད་རེ་སྐན། གལ་ ཏེ་ནུས་པས་ཤེས་པ་སྐྱེད་ན།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བའི་ཆ་སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ།
由分別差異,豈無自性作用?因果事物不錯亂的理由從何而來?為此說”如是因明者們有無等”。如是,因明者們說有與無的有性與無性,是因與有因次第生起的相。若有此則有彼,若無此則無彼,此為因,另一為有因。於此,有所取分則有知,無則無,因此,彼二俱生亦成立為因與有因性。 “因明者們”指安立因明名言者,即論理學者之意。“具彼性”指具有性與無性。“因與有因”即因與果之義。 如是,首先顯示境與有境事物同時,今為顯示次第境與有境事物,故說”或由安立功能故為次第”。或者,彼所取分于安立功能時成為次第生起本性之境。如是,彼所取分滅時,于阿賴耶識安立功能。若彼功能于第二剎那具足助緣,則于第二剎那生起與自相順之識。若不具足,則于第三或第四剎那,乃至何時具足,成熟後生起與自相順之識。 於此分,由違背自性作用、為一分、為俱生等過失不可能,如是於前識有所取分青等行相者,能生具青等行相之後識。是故,豈有此等過失?若由功能生識,則唯功能成境,而非前所取分,作如是念時,說”次第亦是”等。此無過失。
འདི་ལྟར་རིམ་གྱིས་ཀྱང་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནི་རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ནུས་པ་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་ཆ་དེས་ནུས་པ་དེ་གཞག་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ནུས་པ་དེས་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ འགལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེས་རང་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་དེ་སྐྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དོ། །འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འོ་ན་ནང་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ནང་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ནང་གི་གཟུགས་དེ་དང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་སྔར་སྣང་བར་གྱུར་བའི གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མིག་གིས་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ན།ནང་གི་གཟུགས་ནི་མིག་སྔར་སྣང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ནང་གི་གཟུགས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མིག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་མདུན་ན་ མི་འདུག་ན།དེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འདིའི་ལན་གདབ་པར། ལྷན་ཅིག་བྱེད་དབང་ནུས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་ན། ཁོ་བོ་ ཅག་ནི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དབང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནང་གི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་ནང་གི་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། ལྷན་ཅིག་ བྱེད་དབང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡུལ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་དབང་པོར་འདོད་པའི་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱས་ནས་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དབང་པོའི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་མཛེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དབང་ པོ་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་གི་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།
如是,次第地,彼所取分為生起自相順果,于阿賴耶識所依之功能而作。若彼所取分未能安立彼功能,則彼功能亦不能生起如是識。是故,從功能所生之識亦唯從彼所取分而生,故全無相違。 於此分極為合理具有二法性,如是由彼所取分生起自相順后識,故具有二法性。此中為顯他語機會,故說”若爾唯內色”等。若汝許唯內色為所緣緣,爾時如何依內色與眼生起眼識?如是,眼前所現之色與俱時之眼生起自識,然內色不成眼前所現,如何說彼內色與俱時之眼生眼識?彼從不在前,如何能現?此為前宗。 論師為答此,故說”俱作根功能”等。若根是大種所成,則有此過,然我等許根體即是與境俱作功能,是故依我等見,如色為內,眼亦唯內,豈有如所說過失?“俱作根”者,應視為”許為與境俱作之根”。若非如是而說”根之根”,則成無關,且說”根之根”亦不雅。 複次,云何知根為功能體性?為此說”根者”等。由根從自果識相而推度為功能體性,非大種所成故。
། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལས་ནི་རྒྱུ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་ལ་ཁྱབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དུ་བ་ལས་མེ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི། མེའི་ཁྱད་པར་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྲས་བུའི རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྒྱུ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི།རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ནི་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན། བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ལྟར་ན་ནི་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིད། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། དབུ་མ་པའི་ལྟར་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན། གྲངས་ཅན་པའི་ལྟར་ན་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནུས་པ་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད པས་ནུས་པ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ནུས་པ་ནི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ནུས་པ་ཅན་གཞི་མེད་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་པས་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་པར་གྲུབ་ པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རྣམ་རིག་ལ་མི་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྟེན་ཡིན་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་རྟེན་ཡིན་དུ་ཟད་དེ། ནུས་པ་ནི་གང་གིས་ན་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགལ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ནུས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཞན་སྐྱེད་དོ། དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་དོགས་པ་བསུ་ བར་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལ་ནི་རྟེན་གྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ནུས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། འོན་ཏེ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ དེས་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་བྱ་བར་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ།
如是,從果僅能推度因,而不能推度因之差別,因為差別之相無遍攝故。譬如從煙僅能推度火,而不能推度火之差別如草葉等,如是從果識之相僅能推度因,而不能推度因之差別如大種所成等。如是,依毗婆沙師見,根是大種所成;依尊者佛陀提婆見,是大種體性;依瑜伽行派見,是識之體性;依中觀派見,是世俗有;依數論派見,是我執,如是等差別不能推度。因此,由功能推度唯因,故成推度唯功能。 若於此作是念:功能依于具功能者,無功能所依處不應理。具功能者即是根,彼亦是大種所成,故成立根是大種所成。為此說”彼亦于唯識無違”。若必須有所依,則識即是所依而已。如是,由識是境各別了知體性故,及是自證體性故,二者皆共許。是故,彼由業熏習即是所依而已。功能與識無有相違,何以故彼不應成識所依? 若作是念:住于大種所成之功能能生余果,住于識之功能亦生余果,是故當知根必定唯是大種所成。為遣此疑,故說”功能雖住于識亦可”等。此中無所依所作差別,如是功能或住于識,或住于余,一切情況下僅作見色等事而已,是故於生果無差別。
།བསྟན་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འདོད་པའི་དབང་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དབང་པོས་མི་སོད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ། །མ་བརྟགས་ པ་ཡང་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཞན་འདོད་པའི་དབང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དབང་པོའི་ནུས་པ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དབང་པོའི་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོའི་ནུས་པ་འདི་ལ་ཡང་། །དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ལ། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོའི་ནུས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར ན་འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་པོའི་ནུས་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འཇུག་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྒྱུད་པ་འདིའི་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡང་མེད་པས་འདི་གཉིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་པོའི་ནུས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་གཟུགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། སྔར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེའོ།།ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ངེས་པའི་དོན་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། འདི་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དུ་སྣང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྣང་བ་ ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་དོན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པར་མི་སྣང་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་སོ། །འདི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་དེས་ན་དངོས་སུ་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འོན་ ཏེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་ཅི་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སམ། འོན་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།འོན་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ།
所謂”不可示現的自性”,是說他人所許之根的自性,因為不為根所行故不能觀察,未經觀察亦不能示現,因此他人所許之根是不可示現的自性。 若問:“彼根之功能其因為何?“為以總結方便示現彼故,說”如是境之體性”等。如同此識從根功能生,如是此根功能亦從引生根之前識生,而彼前識亦從前根功能生。如是,此根功能與具境相之識二者,互為因而轉,此因果相續之始亦無,故應視此二者為無始時來。 論師為顯經義,故說”名為眼”等。所說眼根功能,依內色俱生或先生,生起不定義相之識。非如外境論者所說唯從定境生識,此中不爾,故說生起顯現為境之不確定識。 他人則說”顯現為不可言說義”,然此意義極不相關,因為此處全不需要不可言說性。如是一切自相皆不可言說,若生起顯現為彼之識,則直接能成就何事?若謂生起具境相之識不能言說,於此亦問:為因無故不能言說?抑或因自相故?且若謂因無故,此不應理。如是無體之兔角等亦可言說。若謂因自相故,此已答訖。
།མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།འོ་ན་ནུས་པ་དེ་གང་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནུས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནུས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ལ། ནུས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་བས།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བརྒྱུད་པ་འདི་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དབང་པོའི་ནུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ཁོ་ནས། ཡུལ་གྱི་ནུས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རེས་འགའ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་ནུས་པ་སྐྱེའོ། །འདི་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བརྒྱུད་པ་འདིའི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་ ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་ཅི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ནུས་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ན་དེའི་ཚེ་མིང་ཙམ་ཞིག་ལ་ལྡོག་པར་རྟོགས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་ནི་མཐུན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ གཏོགས་པའི་དབང་པོ་དང་།དམིགས་པ་དག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ནུས་པ་འདི་ནི་དབང་བོའོ། །འདི་ནི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་དཔྱད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ནུས་པ་རྣམས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་དམ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་གཉི་གར་ཐལ་བ་མེད དོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ན་ནི། །དེའི་ཚེ་ཅི་དགར་རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། རེས་འགའ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུའོ།
讓我為您翻譯這段藏文佛教邏輯論著: 所謂”依靠眼等感官的功能”這一說法中,“等”字應當理解為包含其他感官,這裡是在解釋”關於眼等”的含義。 那麼,這種功能是從何而生呢?文中說道”這兩者互為因緣”。這種功能是從前一剎那投射感官的識生起,而那個識又從前一剎那的功能生起,這功能又從投射感官的前一剎那識生起。因此,這種因果本質的相續是無始以來就存在的。如此,首先說明了感官功能和識之間的因果關係。 “這兩者互為因緣且無始時來”這句話,也同時表明境界的功能和識互為因緣,且是無始時來的。爲了說明互為因緣的關係,經文說”有時從功能成熟而生”等。有時從所謂戲論習氣的功能成熟而生起識的境界相,有時從具有境界相的心識中生起功能。在這種情況下,由於因果相續不曾間斷,應當知道是無始時來的。 再者,感官和境界的這些功能是否與識有別?還是無別?如果是有別,那麼只是在名稱上有所區分而已,實際含義是一致的,因為承認了不屬於識的感官和所緣。如果是無別,那麼就不能建立”這是感官功能,這是境界”這樣的安立。 因此經文說”識與彼二”等。若從實相的角度觀察,那麼這些功能是種種狀態差別的自性,因為是世俗有,所以不能說它與識是異或不異。因此不會落入前述兩種過失。若依世間言說,那麼可以隨意有時說它們與識有別,有時說它們與識無別。
།འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རེས་འགའ་ནི་ཐ་དད་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ནང་གི་ཡིན་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡི། །རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་གསལ་བྱས་པས། །དགེ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་དེས། །འགྲོ་ བ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ཤོག་།དང་པོའི་ལས་ཅན་དགའ་བྱའི་ཕྱིར། །རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དུལ་བའི་ལྷས། །ཁམས་བཅུ་དང་ནི་བྲལ་བར་བྱས། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་བཟོད་པར་གྱིས། །ཉེས་པ་འཛིན་པ་ལྷུར་ལེན་པས། །འདི་ནི་འདོད་འདོད་དཔྱད་དུ་མེད། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་དབང གིས་ན།།ཉེས་པ་མེད་པའམ་བློ་ལ་སྣང་། །དམིགས་པ་བརྟག་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷ་ཤེས་བྱའི་དམིགས་པ་མཐའ་དག་ལ་གཞོལ་བ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་མུ་སྟེགས་ཅན་གླང་པོ་ཆེའི་གླད་པ་[(]འགིམས་[,]འགུམས་[)]པར་མཛད་པས་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།
我來為您翻譯這段藏文: 如是,世俗諦中存在的諸法,在世間有時安立為相異,例如所謂”旃檀之香”等;有時安立為無異,例如對色等稱為”瓶”等。如是在兩方面都顯示所緣是內在的之後,爲了總結,故說”如是內”等。如是,依所說的方式,由於所緣與識無異且具足二法性,故成立為境。 【以下偈頌體】 由清凈解釋 所緣遍觀察 以此所得善 愿眾成佛果 為初學者喜 廣說調御天 遠離十種過 智者祈容忍 執著過失者 此不堪觀察 由自分別力 無過現智中 【末跋】 《所緣觀察廣釋》由大師調御天——通達一切所知所緣、獅子般的論師、能摧破外道象之腦髓者所造,圓滿。 註:我已經保持了原文的結構,包括散文、偈頌和末跋三個部分,並儘可能保持了偈頌的對仗形式。翻譯力求準確傳達原意,同時注意邏輯連線詞的處理,使文意連貫清晰。
། །།
我理解您的要求。這是一個完整的直譯: 如是,在世俗諦中存在的諸法,於世間中有時被施設為差別,譬如所謂”旃檀之香”等;有時則被施設為無差別,譬如對色等稱為”瓶”等。如是于兩方面皆已顯示所緣為內在之後,為作總結故,說”如是內”等言。如是,依所說之理,由於所緣與識無別且具二法性,故得成立為境。 【偈頌部分】 所緣周遍觀, 釋論已明顯, 以此所得善, 愿眾證佛果。 為初學歡喜, 廣釋調御天, 遠離十種過, 智者祈寬恕。 執著過失者, 此非所觀察, 由自分別力, 無過現智中。 《所緣觀察廣釋》由阿阇黎調御天——通達一切所知所緣之境、說法獅子、能摧外道大象腦髓者所造,圓滿。 註:此譯文嚴格遵循原文結構,保持了論述部分、偈頌部分和末跋的完整性。偈頌部分儘量維持了對仗形式。本文中未出現種子字和咒語,故未標註梵文對照。全文采用直譯方式,未作任何刪減或意譯。
D4242
རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་ཡཱ་ལོ་ཀཱ་སིདྡྷི། བོད་སྐད་དུ། རིགས་པ་གྲུབ་པའི་སྒྲོན་མ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་ཕྱག འཚལ་ལོ།།མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་ཐེ་ཚོམ་ལས། །གྲོལ་ནས་ངེས་དོན་གནས་བྱའི་ཕྱིར། །ཕྱོགས་ཤེས་ང་རྒྱལ་བཅོམ་ནས་ནི། །བདེན་དང་འབྲེལ་བའི་མཚོན་བྱེད་དགོད། །གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་འཇལ་ཚུལ་དང་། །དགོས་ཆེད་བསྡུས་དོན་དབྱེ་བ་དང་། །འདུས་འབྲས་བུས་ ལུས་གཞག་གོ།།སྣང་གྲགས་མྱོང་རིག་ཆོས་རྣམས་ལ། །བདེན་དང་འབྲེལ་པའི་མཚོན་བྱེད་ཀྱིས། །རང་གི་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་དང་། །དེ་དག་སྒྲོ་སྐུར་བྲལ་བར་འཇལ། །དེས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། །བྱེད་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། །རིགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་དགོས། །བསྡུ་ན་ངོ་བོ་ ངེས་ཚིག་དང་།།ཚིག་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུ། །བདེན་དང་འབྲེལ་པ་མཚོན་པའི་ངོ་། །ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ། །ལྡན་དང་འབྲེལ་ལེགས་འགྲིག་དང་ཐོབ། །ཚིག་དོན་གནས་ལུགས་མཚན་མ་དང་། །ངེས་པའི་ཤེས་པ་འབྲེལ་ལེགས་ཚིག། རྟོགས་ནས་ལམ་ཞུགས་དོན་གྲུབ་པའོ། །དེ་བྲལ་ང་རྒྱལ་ཚན་ཁ་ཡིས། །མུ་ཅོར་འདོད་རྒྱལ་སྨྲ་བའོ། །དབྱེ་ན་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །འཇལ་བའི་ཚད་དང་ཐལ་བའི་ས། །ཆོས་ཉིད་བྱ་བྱེད་ལྟོས་འཐད་སྒྲུབ། །དེ་ཡི་ཆ་ཡིས་ཁྱབ་པས་ན། །ཆོས་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ བསྒྲུབ་པ།།མཚོན་པར་བྱ་བ་མཚོན་བྱེད་པ། །དེ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའོ།
我來為您翻譯這段藏文文獻: 這是一部由印度堪布釋迦獅(Śākyasiṃha)和藏族大譯師班智達貝則(dPal-brtsegs)翻譯、校對並最終確定的作品。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。