d4296言辭門利劍論釋持明智慧稱c3.5s
D4296
@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཝ་ཙ་ན་མུ་ཁ་ཡུ་དྷོ་བ་མ་ནཱ་མ་པྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ། སྨྲ་བའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་བཞེད་པས། བར་ཆད་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་། དགོས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་བར་དམ་བཅས་ནས། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་ལེགས་པར་བསྟན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་ཡང་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི ཕྱིར།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་དང་བཅས་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདིའི་གཞུང་ཉིད་ཀྱང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ ཚད་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདིར་ཕྱག་འཚལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་མཆོག་གཙོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་དང་། བདུད་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཏེ།དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་དོན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅའ་བ་དག་བསྟན་པར་མཛད་པ་ལས། འདིར་དགོས་པ་ནི་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ལུས་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེས་སོ། ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། ངག་གི་འདུ་བྱེད་གང་དེ་ཡི། །ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངག་གི་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནོ། །དེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞུང་ཉིད་བསྟན་པ་ལས། དང་པོར་ཡི་གེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གནས ལས་བྱེད་པ་དང་ཕྲད་པས་སྒྲ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཁོག་པ་མགྲིན་པ་རྐན་དང་ལྕེ། །སྣ་དང་སྤྱི་བོ་སོ་དང་མཆུ། །སྤྱི་དང་རེ་རེར་ཆ་དག་ལས། །ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་དང་། །དོག་པ་དང་ནི་ཡངས་པ་ནས། །དྲང་པོ་བསྒྲེང་དང་བཀུག་པ་དང་། །བསྟོད་པ་དང་ནི་སྨད་པ་དང་། ། བསྒྲིམས་དང་ཀློད་པའི་ང་རོ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་འདི་རྣམས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་ཁོག་པ་དང་། པགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། ལག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གནས འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ནས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་།།རེ་རེའི་ཆ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་དེ་དག་ཕོ་སྒྲ་ཕོ་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་། མོ་སྒྲ་མོ་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན། གནས་འདི་དག་སོ་སོ་ལས་ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྒྲ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། འདི་དག་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་ འཆད་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་དང་། །དོགས་པ་དང་ནི་ཡངས་པ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཞི་ནི་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་ལ་མཐེབ་མོ་དང་གཞུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལྟར་གནས་འདི་རྣམས་སུ་ཕྲད་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ཡང་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། དྲང་པོ་བསྒྲེང་དང་བཀུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་གནས་དང་བྱེད་པ་ཕྲད་པ་ལས་དབྱངས་ཀྱི་རྩ་བ་བདུན་འབྱུང་ བར་སྟོན་ཏོ།
印度語稱為’語門武器般論’,藏語稱為’語門武器般論釋’。頂禮一切智者中最勝者。 此處欲造論典者,爲了遣除障礙及隨順賢者之道,首先頂禮;爲了了知所需,宣說所要闡述之內容后,善說論典正文,為使造論成就大義,宣說迴向善根。 其中此論正文也宣說字母聚、名聚及句聚。簡要而言,彼等支分如何宣說者,即以彼等之因、自性、數量、詞義及分類來說明。 其中首先為顯示頂禮,故說’頂禮語中最勝主’。沙門、婆羅門、天、魔等具理智者中最勝者即是佛陀,頂禮彼已當說,如是宣說。 為何如此?以’為圓滿語支分’等宣說立誓,此中目的是爲了圓滿語言之一切因緣。 何者?說’彼語行聚集’,語之作用即是行,其聚集即是因緣。我當宣說此義。 今顯示正文,首先宣說字母。為顯示彼由總別處所作用及接觸如何發聲,故說:‘腹喉腭及舌,鼻頂齒與唇,由總及別分,接觸微觸及,狹處與寬處,直揚與屈曲,讚歎及貶低,緊緩聲音起。’ 其中’總’者,謂從此等處所總體而生,如琵琶聲從腔體、皮、弦、把手等一切處發聲。如是從此等處所總聚中生字母聲。 ‘別分’者,如琵琶聲中陽聲從陽弦生,陰聲從陰弦生。如是從此等各別處所,各別字母聲多分而生。此等詳細當於下文解說處了知。 ‘接觸微觸及,狹處與寬處’此四者是作用緣,如琵琶聲被拇指和弓弦撥動時聲音變異,如是於此等處所由接觸等緣使聲差別,此亦當于下文詳細了知。 從彼等生何等聲?故說’直揚與屈曲’等。此顯示由處所與作用接觸而生七種基本元音。
།དྲང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངག་འདི་བདུན་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དྲང་པོ་ནི་ཨའོ། །བསྒྲེངས་པ་ནི་ཨེའོ། །བཀུག་པ་ནི་ཨིའོ། །བསྟོད་པ་ནི་ཨོའོ། །སྨད་པ་ནི་ཨུའོ། །བསྒྲིམས་པ་ནི་རྀའོ། །གློད་པ་ནི་ལྀའོ། །དེ་ལ་ང་རོ་བདུན་ནི་ངག་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ། །ཀ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཡིག་འབྲུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཨ་ཨི་ཨུ་གསུམ་ནི་རྩ་བའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཨ་དང་ཨི་སྦྱར་བ་ནི་ཨེ་ཡིན་ནོ། ། དང་ཨུ་སྦྱར་བ་ནི་ཨོ་ཡིན་ནོ།།ི་ཉིད་བསྒྲིམས་ཤིང་ཚེག་དྲག་དང་སྦྱར་བ་ནི་རྀ་ཡིན་ནོ། །ི་ཉིད་ཀློད་དེ་འདྲེན་པའི་དོན་ནི་ལྀ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བའོ། །ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་ལ་ཡང་རྩ་བ་དང་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བ་ཡོད་དེ། ཡ་ནི་ཨི་དང་ཨ་སྦྱར་བའོ། ། ཝ་ནི་ཨུ་དང་ཨ་སྦྱར་བའོ། །ར་དང་ལ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཤ་ཥ་ས་གསུམ་ནི་ར་དང་མཐུན་ཏེ་ཚེག་དྲག་དང་སྦྱར་བའོ། །ང་ཉ་ཎ་ན་མ་འདི་ལྔ་ནི་སྣ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཨེ་ཞེས་བྱ་བར་འདུས་སོ། །དེས་ན་རེ་ཞིག་རྩ་བའི་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ ཡང་ག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་རྣམས་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་པོ་དང་པོ་རྣམས་དང་ཨ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།གྷ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པ་རྣམས་ནི་ག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་རྣམས་ལ་ཧ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྩ་བའི་ཡི་གེ་བཅུ་གཅིག་གོ། །ཁ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱང་ ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ཆ་དང་ཁོང་ནས་འབྱུང་བའི་སྒྲའི་ཆ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྩ་བའི་ཡི་གེ་ནི་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཧ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྩ་བ་ཡང་ཨ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྩ་བ་བདུན་ལས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དྲང་པོ་བཀུག་དང་སྨད་པ་དང་། །བསྒྲིམས་པ་དང་ནི་ཀློད་པ་ལ། །གྲཝར་དང་ཙྭང་གིས་ཕྱེ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཨ་ཨི་ཨུ་རྀ་ལྀ་འདི་ལྔ་ལ་གྲཝར་ཞེས་བྱ་བ་རིང་པོ་དང་། ཙྭང་ཞེས་བྱ་བ་ཐུང་ངུ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ བཅུར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། ཨ་ཨཱ། ཨི་ཨཱི། ཨུ་ཨཱུ། རྀ་རཱྀ། ལྀ་ལཱྀའོ། །གཞན་ཡང་། བསྒྲེང་དང་བསྒྲེང་སྟེ་བཀུག་པ་དང་། །བསྟོད་དང་བསྟོད་དེ་སྨད་པ་དང་། །སྣ་ལྡན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཡིས། །ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བསྒྲེང་བ་ནི་ཨེའོ། །བསྒྲེང་སྟེ་བཀུག་པ་ནི་ཨཻའོ། །བསྟོད་པ་ནི་ཨོའོ། །བསྟོད་དེ་སྨད་པ་ནི་ཨཽའོ། །སྣ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཨཾ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བཅད་པ་ནི་ཨཿཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་དབྱངས་ཀྱི་རྩ་བ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ ཡང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལས་དང་པོར་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ང་རོ་དག་གི་གསལ་བྱེད་ནི། །དྲང་པོ་བཀུག་དང་སྨད་པ་ལ། །འདྲེན་པ་རིང་ཐུང་གསུམ་ཡོད་དེ། །དེ་ལའང་ཆེ་འབྲིང་རྣམ་པ་གསུམ། །དེ་དགུ་སྣ་ལྡན་ བཅོ་བརྒྱད་དོ།
這七種語言,即直、揚、曲、贊、貶、緊、松,是語言造作的根本。其中,直是’a’,揚是’e’,曲是’i’,贊是’o’,貶是’u’,緊是’ṛ’,松是’ḷ’。這七種聲音是一切語言的特徵,是自然的字母。所有的字母如ka等也都從這裡產生。其中a、i、u三個是根本,其餘是相互結合。怎樣結合呢?a與i結合成e,與u結合成o,i本身緊縮並與重音符號結合成ṛ,i本身放鬆並有引導的意思是ḷ,因此是相互結合。 在ka等字母中也有根本和相互結合,ya是i與a的結合,va是u與a的結合,ra和la如上所述。śa、ṣa、sa三者與ra相似,都與重音符號結合。ṅa、ña、ṇa、na、ma這五個是帶鼻音的,歸為e類。因此,基本字母有二十五個。其中,ga等第三音是與ka等第一音加a而成。gha等第四音是ga等第三音加ha而成,因此基本字母有十一個。kha等第二音也有ka等聲音的成分和內部發出的聲音成分。 這樣,基本字母是a、ka、ca、ṭa、ta、pa、ha這些。這些的根本又是a。因此,a是一切字母的祖母。現在爲了說明從七個根本轉變成十六個元音字母,說’直、曲與貶,緊以及松,以gravar和cvaṅ分開’等。這樣,a、i、u、ṛ、ḷ這五個各以gravar即長音和cvaṅ即短音分成兩類,元音字母成為十個,即:a ā、i ī、u ū、ṛ ṝ、ḷ ḹ。 另外,‘揚和揚曲,贊和贊貶,以及鼻音和音斷,聲音成十六’,這樣元音字母成為十六個。即:揚是e,揚曲是ai,贊是o,贊貶是au,帶鼻音是aṃ,音斷是aḥ,這樣元音字母成為十六個。現在說明這些元音根本每一個又變成十八和十二個輔音。 首先爲了說明變成十八個輔音,‘聲音的輔音,在直、曲和貶中,引導有長中短三種,其中又有大中小三種,這九種加上鼻音成十八。’
།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ནི་དྲང་པོ་ཨ་དང་། བཀུག་པ་ཨི་དང་། སྨད་པ་ཨུ་དང་གསུམ་ལ་སྒྲའི་འདྲེན་པ་གསུམ་གསུམ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར་ཧྲ་སྭ་ཞེས་བྱ་བ་ཐུང་ངུ་སྟེ་ཐ་མལ་པ་དང་། དཱིརྒྷ་ཞེས་བྱ་བ་རིང་པོ་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ དང་།པླུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་སྟེ། གསུམ་གྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆེ་འབྲིང་གསུམ་གསུམ་སྟེ། ཨུ་དཱཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་ཅན་དང་། ཨ་ནུ་དཱཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཆུང་ངུ་སྟེ་ཕྱེད་པ་དང་། སྭ་རི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་བར་མ་སྟེ་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་གཅིག་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཨཾ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྣ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྣ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་འདི་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་གསལ་བྱེད་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་རིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསལ་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒྲེང་དང་ བསྟོད་ལ་ཐུང་བ་སྟེ།།བསྒྲིམས་དང་ཀློད་ལ་རིང་བའོ། །བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གསལ་བྱེད་སྤང་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་བསྒྲེང་བ་དང་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཨེ་དང་ཨོ་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུང་ངུ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཐུང་ངུ་ལ་ཆེ་བ་གསུམ་གསལ་ བས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་སྣ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲིམས་པ་དང་ཀློད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྀ་དང་ལྀ་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རིང་པོ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རིང་པོ་ལ་ཕྱེ་བའི་ཚོགས་གསལ་བས་འདི་ཡང་བཅུ་གཉིས་བཅུ་ གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཨ་ཨི་ཨུ་གསུམ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་བཅོ་བརྒྱད། ཨེ་ཨོ་རྀ་ལྀ་བཞི་ལ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྒྱ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་བརྒྱ་རྩ་གཉིས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཡི་གེ་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཆ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་ན་བརྒྱ་དང་བཅུ་ རྩ་གཅིག་།རང་གནས་དང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །ཡི་གེ་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་ཆ། །ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཚོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང་ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་རྀ་ལྀ་བདུན་དང་ལྡན་པས་ཨ་ལ་གསལ་བྱེད་རིང་ཐུང་གསུམ། དེ་རེ་རེ་ལ་ཆེ་འབྲིང་གསུམ་གསུམ སྟེ་དགུའོ།།དེ་ལ་སྣ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཨི་དང་ཨུ་ལ་ཡང་ལྡན་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི། ཨེ་ཨོ་ལ་ཐུང་ངུ་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས། རྀ་ལྀ་ལ་རིཌ་ང་པོ་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ བསྣན་བས་བརྒྱ་རྩ་གཉིས།ཐུན་མོང་གི་འབྱུང་ཁུངས་བརྒྱད། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་རུང་གཅིག་སྟེ་དགུ་བསྟན་ན་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ། །རང་གནས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་ཀྱི་གནས་རྫས་སུ་མ་བགྲངས་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་རེ་ཞིག་ཤས་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་ རྫས་སུ་མ་བགྲངས་སོ།།ཡི་གེ་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་སྙེད་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་བཅུ་གཅིག་གམ། །སྣ་དང་ལྡན་ན་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །རང་གི་གནས་དང་ བཅུ་གསུམ་མོ།
所謂’如是’,這些元音字母的輔音有直立的阿(a)、彎曲的伊(i)、下垂的烏(u)三種,每種都有三種音調,即:所謂’短音’(hrāsva)是短促的即普通的,所謂’長音’(dīrgha)是長音即用兩倍時間發音,所謂’延長音’(pluta)是極長音即用三倍時間發音。每一種又各有大中小三種,即:所謂’高音’(udātta)是大音即有兩個字母的音,所謂’低音’(anudātta)是小音即一半,所謂’中音’(svarita)是中等即后一個字母,如是成為九種。 其中又分為所謂’昂’(aṃ)音即帶鼻音和不帶鼻音,如是各成十八種。現在爲了說明輔音成為十二種的道理,‘明顯的是這樣:上揚和讚頌為短,緊縮和鬆弛為長。‘即十二種。 所謂元音字母中的輔音,捨棄並明顯的是:所謂上揚和讚頌即e和o兩者,本性上沒有短音。如是短音中有三種大音,明顯成為六種。其中又分為帶鼻音和不帶鼻音,各成十二種。同樣,所謂緊縮和鬆弛即ṛ和ḷ兩者,本性上沒有長音。如是長音分類明顯,這也各成十二種。 如是a、i、u三者各十八種,e、o、ṛ、ḷ四者各十二種,如是成為一百零二種,故說’一百零二’。現在爲了說明字母總體的部分有多少,故說:‘總體上一百一十一,自住及十二,一個字母的部分,語言造作聚集。’ 即如’ka’等一個字母也具有a、i、u、e、o、ṛ、ḷ七種,其中a的輔音有長中短三種,每一種又有大中小三種即九種。其中分為帶鼻音和不帶鼻音即十八種。同樣i和u也具有,如是五十四種。e和o沒有短音故各十二種,ṛ和ḷ沒有長音故各十二種,如是加上四十八種成為一百零二。 共同來源八種,任一緣的形式即九種,說明後有一百一十一種。所謂’自住’即未計入差別處所的實體,因屬於共同範疇,暫時只是程度較大而已,未計入實體。‘一個字母的部分’即ka等的形式,而非元音字母。 問:如此多的形式是否同時出現?答:同時只有十一種,或帶鼻音則十二種,加上自住則十三種。
།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་འབྱུང་ཁུངས་བརྒྱད། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་།གསལ་བྱེད་རིང་ཐུང་གསུམ་ལས་གང་རུང་གཅིག་།ཆེ་འབྲིང་གསུམ་ལས་གང་རུང་གཅིག་སྟེ། བཅུ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །སྣ་ལྡན་བསྣན་པའི་ཚེ་ན་བཅུ་ གཉིས་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་།།རང་གི་གནས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དཔེ་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚོན་འདེབས་གར་དང་ལས་བྱེད་དང་། །སྟབས་འགྲོས་ལྟ་སྟངས་བྱེ་བྲག་དག་།རྐང་ལག་མིག་གི་འགྱུར་ བག་གིས།།ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་ནི། །ཐད་ཀར་ལྟ་དང་གྱེན་དུ་ལྟ། །དེ་བཞིན་བཟློག་སྟེ་ལྟ་བ་དང་། །བསྟོད་དེ་ལྟ་དང་སྨད་དེ་ལྟ། །བསྒྲིམས་དང་གློད་དེ་ལྟ་བ་ལྟར། །གར་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་ལྟར། །ངག་གི་འདུ་ བྱད་དེ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་བྱེད་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྩོམ་པ་ན་དྲང་པོར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲེང་བ་དང་། བཀུག་པ་དང་། བསྟོད་ པ་དང་།སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། ཀློད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བདུན་པོ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མེད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལྟ་སྟངས་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཅིག་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་ཐད་ཀར་ལྟ་བ་ནི་མིག་མི་འགྱུར་བར་ དྲང་བོར་ལྟ་བའོ།།བསྒྲེངས་ཏེ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་ནས་གྱེན་དུ་ལྟ་བའོ། །བཀུག་སྟེ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསྐོར་ཞིང་བཟློག་སྟེ་ལྟ་བའོ། །བསྟོད་དེ་ལྟ་བ་ནི་མིག་འཕང་བསྟོད་པའོ། །སྨད་དེ་ལྟ་བ་ནི་མིག་འཕང་སྨད་པའོ། །བསྒྲིམས་པ་དང་གློད་པ་ནི་མིག་གི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ བསྒྲིམས་པ་དང་ཀློད་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པའི་སྟབས་འགྲོས་དག་ཀྱང་ཐད་ཀར་འདོར་བ་དང་སླར་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོར་བ་དང་། བསྒྲེང་བ་དང་། འཕང་བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། ཁོང་བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདུན་ནོ། །མཚོན་འདེབས་པ་དང་། གར་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་གཉིས་དང་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དྲང་པོའོ། །གྱེན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་བསྒྲེང་བའོ། གཞན་ནས་བྱེད་པ་ནི་བཀུག་པའོ། །འཕང་བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ངག་ གི་སྒྲ་དག་ཀྱང་དྲང་པོར་དྲངས་པ་ནི་ཨ་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ།།བསྒྲེང་སྟེ་དྲངས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །བཀུག་སྟེ་དྲངས་པ་ནི་ཨི་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྟོད་པ་ནི་ཨོ་དང་ལྡན་པའོ། །སྨད་པ་ནི་ཨུ་དང་ལྡན་པའོ། ། བསྒྲིམས་པ་ནི་རྀ་དང་ལྡན་པའོ། །གློད་པ་ནི་ལྀ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བརྡར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེའི་དབྱིབས་དང་དེ་གཞག་པའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྟོན་དབྱིབས་ཀྱི་གནས ལུགས་ཀྱང་།།མདའ་དང་བསེ་རུ་གླང་ཆེན་སྣ། །གདུགས་དང་རྐང་རྟེན་ལྟ་བུ་དང་། །མེ་རི་ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། །ཐད་ཀར་ཟུར་དང་ཟུར་ལོགས་དང་། །སྟེང་འོག་རང་གི་ལུས་རྣམས་ལ། །གནས་པའི་བརྡ་འདི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དྲང་པོའི་ཡི་གེ་ནི་མདའ་ ལྟ་བུའོ།།བསྒྲེང་བའི་ཡི་གེ་ནི་རི་དྭགས་བསེའི་རྭ་ལྟ་བུའོ།
說此等,共同的八種來源,任一種緣的形式,三種長短的明顯之一,三種大中小之一,共出現十一種。加上鼻音時,各出現十二種。自身的位置如前。現在爲了通過七種身體造作的比喻來說明七種語言造作,故說:‘投擲武器、舞蹈與作業,姿態步伐與觀看方式,手足眼睛的變化中,身體七種造作者。正視與向上看,如是反轉觀看和,仰視以及俯視看,緊張與放鬆觀看般,舞蹈等等亦如是,如同身體七造作,語言造作亦如是。’ 如是說道,這樣語言的七種造作與身體的七種造作相應,其中身體造作是在開始身體造作時,有直行、上舉、彎曲、上揚、下垂、緊張、放鬆,如是七種之外再無其他身體造作。 其中首先如同觀看方式般,其他也應當了知,如是在觀看一個對像時,正視是眼睛不變而直視。上舉觀看是從觀看處向上看。彎曲觀看是從其他方向轉而回看。仰視是眼睛向上抬。俯視是眼睛向下垂。緊張和放鬆是眼睛的特殊緊張和放鬆。 如是腳步姿態也有正直放步、迴轉方式放步、上舉、上揚、下垂、內緊、放鬆等七種差別。投擲武器和舞蹈等也相似,動作和行為兩者最初如何安住,如是而行即是正直。向上而行即是上舉。從他處而行即是彎曲。上揚、下垂、緊張、放鬆如是。 語音也是直接發聲即成為含’a’的組合。上舉發聲即成為含’e’的組合。彎曲發聲即成為含’i’的組合。如是上揚即含’o’。下垂即含’u’。緊張即含’ṛ’。放鬆即含’ḷ’,語言七種造作如是而生。 現在爲了說明表示七種語言造作的符號形狀及其安立處所,故說:‘表示此等形狀規則,如箭如犀如象鼻,如傘如足撐等物,如火山如水輪般,正直角落與側角,上下及於自身體,此等符號應了知。’ 其中正直的字形如箭。上舉的字形如犀牛角。
།བཀུག་པའི་ཡི་གེ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལྟ་བུའོ། །བསྟོད་པའི་ཡི་གེ་ནི་གདུགས་ལྟ་བུའོ། །སྨད་པའི་ཡི་གེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྐང་རྟེན་ལྟ་བུའོ། །བསྒྲིམས་པའི་ཡི་གེ་ནི་མེ་རི་ལྟ་བུའོ། །གློད་པའི་ཡི་གེ་ནི་ ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་དབྱིབས་བདུན་པོ་དེ་ཡང་རང་རང་གི་སྒྲ་དང་མཐུན་པའི་བརྡར་བྱས་ཏེ། སྒྲ་དྲང་པོ་ལ་ནི་བརྡ་དྲང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་ཀྱང་མདའ་འདྲ་བས་ནི་ཐད་ཀར་མཚོན་ནོ། །བསེ་རུས་ནི་ཟུར་ ལའོ།།གླང་པོ་ཆེའི་སྣས་ནི་ཟུར་ནས་ལོགས་སུའོ། །གདུགས་ནི་སྟེང་དུའོ། །རྐང་རྟེན་ནི་འོག་ཏུའོ། །མེ་རི་དང་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡི་གེ་རང་གི་ལུས་ལ་མཚོན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ངག་དང་བརྡ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏེ། དྲང་པོ་ལ་ནི་ཐད་ཀར་མཚོན་ནོ། །བསྒྲེང་བ་ལ་ནི་ཟུར་ལ་མཚོན་ ཏེ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ད་ནི་བརྡ་དེས་བསྟན་པའི་དག་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་བདུན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བསྐུལ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་བསྟན་བརྡ་ཅན་འབྱུང་བ་ན། །ལྕགས་རྣམས་ལ་ན་ཁབ་ལེན་བཞིན། །རྣམ་ རྟོག་དབང་གིས་གནས་རྣམས་གཡོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁབ་ལེན་གྱི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལུས་ལ་གནས་པ་བསྐུལ་ནས་དེས་སྒྲ་འབྱུང་བའི་གནས་རྣམས་གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ ཇི་ལྟར་རླུང་སྐྱོད་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་གནས་གཞི་མེད་བཞིན་དུ། །མཁའ་ལ་འདབ་བ་བསྐྱོད་རླུང་འབྱུང་ལྟར། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱོད་པ་ན། །བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་། །ལུས་ལ་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་བྱ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བའི་ཚེ་འདབ་མ་བསྐྱོད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་རླུང་འབྱུང་བ་ལྟར་མིང་དང་།མིང་ཅན་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་བློས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པའི་རླུང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཅན་བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལྡང་ཞིང་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དེ་གཡོས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ ན།བྱེད་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཡོ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་རྣམས་བསྐྱོད་པས་ནི་གནས་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡོ་རླུང་རབ་ཏུ་གཡོས་པ་ཡིས། །བྱེད་པ་ཀུན་དུ་བསྐྱོད་པས་ན། །དོག་དང་ཡངས་པའི་གནས་རྣམས་སུ། །ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་བྲད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོག་པ་ནི་མགུལ་པ་དང་། སྣ་དང་། གླད་པའི་སྦུབས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་ཡངས་པའོ། །རྐན་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་དང་། སོ་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་དང་། མཆུ་གཉིས་སྦྱར་བ་ནི་ཕྲད་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་སྟེ་འདི་ཡང་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི ཕྱིར།དེའི་ཚེ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་པའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་དང་བྱེད་པ་ཕྲད་པའི་ཚེ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་དབུགས་ཡིན་ཏེ། འདི་དང་སྒྲའི་ཚོགས་སུ་འདྲེས་ནས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།
彎曲的字形如同象鼻。讚歎的字形如同傘蓋。貶低的字形如同人的腳跟。緊縮的字形如同火山。鬆弛的字形如同水輪。這七種形狀都與各自的聲音相應而成為符號。 對於直接的聲音就用直接的符號。其他的也應當如是了知。這些標記的情況是:箭形的表示正直。獨角獸表示角度。象鼻表示從角度轉向一邊。傘蓋表示向上。腳跟表示向下。火山和水輪表示在字型本身上,這也表示語言和符號相應,對於直接的就正直表示,對於上揚的就從角度表示,其他也應當如是了知。 現在所說這些符號所表示的聲音是從七種因緣和合而生。爲了說明其中激發的因是分別,故說:‘如同磁石對鐵,分別力使諸處動搖。‘就像磁石的力量使鐵動搖一樣,由分別的力量激發身體中名為vāyata的風,使發聲之處動搖。 若問分別如何使風動?‘如同無所依處,空中翅動風起般,由分別所動時,名為vāyata的風,于身中極動搖。‘譬如鳥在空中飛時,翅膀的運動本身使風生起,如是當名稱與所指事物關聯的分別為使他人瞭解的心所驅動時,遍佈全身的風即名為vāyata的風升起並動搖。 若問此風動搖后如何?諸發音部位皆動搖,發音部位動搖則與發音處相遇。為說明此故說:‘動風極動搖,使諸發音部位動搖,于狹與寬處,相遇或微觸。‘其中狹處是指喉嚨、鼻子和腦腔。其餘為寬處。上顎與舌相合、牙齒與舌相合、兩唇相合是為相遇。其餘是微觸,這也將在下文解釋。 為說明此時俱生因故說:‘此時與niḥśvāsā風俱生。‘即當發音處與發音部位相遇時,niḥśvāsā風即是呼吸,此風與音聲和合而生,這是俱生因。
།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན། །ང་རོ་ལ་ནི་བརྟེན་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དབྱངས་ དང་གསལ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེ་དང་།མིང་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་རང་གི་སྣང་ཆ་ལས། །གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཆ་མཉམ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་ཡུལ་ལ་ སྣང་བའི་ཆ་མིང་དང་མིང་ཅན་འབྲེལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀ་བ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་བརྡའི་དུས་ན་ཞེན་པས་ཕྱིས་དོན་ལ་སྐྱེས་བུ་འཇུག་པས་ན་རང་གི་སྣང་བ་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། གནས་རྣམས་དང་ནི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་དང་རླུང་གཉིས་དང་། །ང་རོ་གསལ་བྱེད་སྣང་ཆ་ཡིས། །ངག་གི་ འདུ་བྱེད་ཀུན་དུ་སྐྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་འབྱུང་བའི་གནས་མགུལ་ཕ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞིའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྐུལ་བའི་རྒྱུའོ། །བཱ་ཡ་ཏ་དང་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་གཉིས་ལས་བཱ་ ཡ་ཏན་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ།།ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །རང་སྣང་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲའི་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ སྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ལས་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱི་མིང་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་འདོད་ནས།རྒྱུ་བདུན་དག་ལས་འབྱུང་བ་ནི། །གནས་རྣམས་གཞི་ཡི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གནས་རྣམས་བཞིའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ གནས་རྣམས་ནི་དྲིལ་བུའི་སྦུབས་དང་འདྲ་སྟེ།སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་གཞིའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཞིའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེད་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིལ་བུའི་ལྕེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐུལ་ཞིང་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་རྣམ་རྟོག་སྐུལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐུལ་བར་འདྲ་བས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཅུང་ཟད་དུ་སྐྱེས་བུ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་སྐུལ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་རླུང་བཞིན་དུ། །བྱེད་པ་བསྐྱོད་རྒྱུ་བཱ་ཡ་ཏའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རླུང་གིས་ཤིང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཱ་ཡ་ཏའི་རླུང་གིས་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱོད་པར་ བྱེད་པས་བཱ་ཡ་ཏའི་རླུང་ལ་སྐྱོད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།
爲了說明遍行因,說’如同色法依四大,音聲依于聲韻母’。譬如一切色法由四大種所生,如是一切字母聚中,十六元音字母和十八輔音字母遍及一切。因此,所謂’音聲’是依于元音和輔音,由此產生一切字母、名稱和詞句的聚集,這就是遍行因。 爲了說明同類因,說’分別自顯現之相,如同影像等同生’。此時分別念于自境顯現相中,名稱與所名顯現為相關聯。如是,對柱子之實體安立’柱子’之名稱,在約定時與之相關聯,後來人們趣入義境,故生起與自顯相應的字母,譬如面輪中顯現影像一般,這就是同類因。 現在爲了易於理解語言造作的諸因,想要總結宣說:‘諸處及作用,分別與二風,音聲與輔音顯現相,生起一切語言造作’。發聲之處如喉嚨等處是所依因。接觸等作用是發出之因。分別念是發動因。所謂vāyata(風)和niḥśvāsā(氣)二風中,vāyata是驅動諸作用的動因,niḥśvāsā是俱生因。十六元音和十八輔音是遍行因。自顯現的所取相是同類因。由這些因產生音聲的聚集。 如是宣說由這些因產生后,未說諸因的因法名稱,因此想要說明它們各自的本性:‘從七因所生,諸處是所依因’乃至’同類因’。其中’諸處是所依因’的諸處如同鈴鐺的腔體,是音聲差別的處所,作為所依因故稱為所依因。‘作用是發出因’如同鈴鐺的舌,因為激發併發出故稱為發出因。 ‘如是分別是發動因’,因為相似於激發故說’如是’,稍微類似於士夫,是作者故稱為發動因。‘如風吹動樹,vāyata風是動因’,譬如風使樹動搖,如是vāyata風驅動諸作用,故vāyata風稱為動因。
།སྐྱེས་བུ་དང་ནི་བཞོན་པ་བཞིན། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་ལ་ཞོན་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་རྟ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྟ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྒྲ་རྣམས་དབུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དབུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་པས། ནིཿཤྭཱ་སྭཱའི་ རླུང་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ང་རོ་རྣམས་དང་གསལ་བྱེད་ནི། །ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་གཟུགས་གང་ན་བ་དེར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ཇི་སྲིད་དུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ང་རོ་དང་གསལ་བྱེད་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།སྣང་ཆ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱད་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བའི་ཆ་དང་འདྲ་བར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བའི་ ཆ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གདངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྒྱུས་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གདངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྒྱུ་རྣམས་དག་གིས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ། སྔོན་དུ་སོང་བར་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བདུན་དང་། རང་བཞིན་རྩ་བ་བདུན་གྱིས་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ནས། རྩ་བ་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་། གནས་གང་ནས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ང་རོ་དྲང་པོ ལས་བྱུང་བ།།ཀ་སོགས་སྡེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ང་རོ་དྲང་པོ་རྩ་བ་ཨ་ལས་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀ་སོགས་སྡེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ། །སྡེ་ལྔ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀའི་སྡེ་ནས་བཟུང་བ་སྡེ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ ཆ་ཛ་ཛྙ་ཉ།ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། འདི་རྣམས་ནི་སྡེ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་རང་གི་སྡེའི་ཚོགས་ཡིན་པས་སྡེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནྟ་སྠ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡ་ར་ལ་ཝ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྡེ་པའི་མཐའ་ན་གནས་པས་མཐར་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ུཥྨ་ཎ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་ཥ་ས་ཧ་བཞི་ ཡིན་ཏེ།དབུགས་ལ་བརྟེན་པས་དྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྵ་ཡིན་ཏེ། ཀྵནྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་བཞི། །མིང་དང་ཕོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྒྲའི་ཡི་གེ་དང་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལས་ནི་ཡི་གེ་འདི་རྣམས་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གནས་སོ་སོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་མིང་གི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་མིང་གི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་སོ་སོར་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོའི་ཡི་གེ་དང་ཕོའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་ཕོའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ་གསལ་ཤིང་དྲག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཡི་གེ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཉན་ན་ཉེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།
‘如同人與坐騎一般,同時生起因為呼吸。‘這是說,譬如人騎在馬上時,此人依靠馬並與馬同時而行,如是諸聲依靠呼吸與呼吸同時而生,因此稱呼吸風為同時生起因。 ‘諸韻母與輔音,遍行一切之因。‘這是說,譬如無論果實形態在何處,四大種都遍及其中,如是一切言說中,十六韻母與十八輔音都遍及其中,因此稱韻母與輔音為遍行因。 ‘顯現相似而生起,稱為同分因。‘這是說,譬如鏡中影像與面容相似而生,如是文字之聲與分別顯現相似而生,因此稱分別顯現為同分因。 現在說明從這些因所生的文字音調差別。其中不同果必定由不同因先行,為顯示是由因區分,故說:‘其中音調差別,由諸因所區分,應知為先行。’ 為顯示由七因與七種本性根本所區分,故說:‘故有因與自性。‘其中諸因已說明畢,為顯示根本從何處生起及從何處出生,故廣說:‘從直音而生起,從ka等類依次。’ 其中直音根本從a生起。‘從ka等類依次,五類’是指從ka類開始的五類,即:ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma。這些稱為五類,因為是各自類的聚集故稱為類。 ‘末位’是指ya ra la va四個,因位於類末故稱末位。‘暖音’是指śa ṣa sa ha四個,因依靠氣息故稱暖音。‘最後’是指kṣa,因為稱為kṣānta(終結)。 為顯示這些字母的名稱,故說:‘三十四位字,名與陽性。‘在聲音字母與位置字母中,這些稱為位置字母,因為依靠各別位置。在元音字母與名稱字母中,稱為名稱字母,因為明顯顯示各個音節。在陰性字母與陽性字母中,稱為陽性字母,因為明顯且有力。 同樣,在內在字母與外在字母中,稱為外在字母,因為聽聞時顯現明顯。
།ད་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལས་དང་པོར་མགྲིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོའི་སྡེ་པ་དང་། །ཱུ་ཥྨ་ཎ་ཡི་བཞི་བ་ནི། །བཅད་པར་བཅས་པ་མགྲིན་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀའི་སྡེ་དང་ཧ་དང་ཚེག་དྲག་ཅན་རྣམས་མགྲིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྐན་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་དག་དང་ཨནྟ་སྠའི། །དང་པོ་ཨུཤྨའི་དང་པོ་རྣམས། །རྐན ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཙའི་སྡེ་དང་ཡ་དང་ཤ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དག་དང་ཨནྟ་སྠའི། གཉིས་པ་ཨུཥྨའི་གཉིས་པ་རྣམས། །སྤྱི་བོ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཊའི་སྡེ་དང་ར་ཥ་ རྣམས་སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སོ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དང་ནི་ཨནྟ་སྠའི། །གསུམ་པ་ཨུཥྨའ་གསུམ་པ་རྣམས། །སོ་ཡི་ཆ་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཏའི་སྔ་དང་ལ་དང་ས་རྣམས་སོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།།ལྔ་པ་དང་ནི་ཨནྟ་སྠའི། །བཞི་པ་མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། པའི་སྡེ་དང་ཝ་ནི་མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཀྵ་འབྱུང་བའི་གནས་ནི། མཐར་ཟད་མགུལ་དང་སྤྱི་བོ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྡེ་པ་ལྔ་ལས་ནང་གསེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྔ་ལྔ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ལྔ་དག་ལས་ལྔ་ལྔ་ཡང་། །དང་པོ་རང་གནས་དྲག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡེ་པ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་གནས་ནས་དྲག་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་འབྲིང་དང་སྤྱི་བོའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཚ་ཋ་ཐ་ཕ་རྣམས་ནི་ཀ་འབྲིང དུ་དྲངས་པ་དང་།སྤྱི་བོའི་སྒྲ་ཆ་ཕྲད་པ་ལས་ཁ་འབྱུང་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གསུམ་པ་རྣམས་ནི་ཞན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ག་ཛ་ཌ་ད་བ་རྣམས་ནི་ཀ་ཞན་པར་དྲངས་པ་ནི་ཀ་སྟེ། ཀ་དང་ཨ་སྦྱར་ན་གར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་ཧཱ་པྲཱ་ཎ་ ཞེས་བྱ་བ།།བཞི་པ་རང་གནས་ཁོང་ནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྷ་ཛྷ་ཌྷ་དྷ་བྷ་འདི་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་རང་གི་གནས་དང་ཁོད་པའི་སྒྲའི་ཆ་ལྡན་པ་སྟེ། ག་དང་ཧའི་སྒྲའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བདེ་སྤྱོད་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། ནུ་སྭ་ར་ཞེས་ བྱ་བ།།ལྔ་པ་རང་གནས་སྣ་ནས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་ཉ་ཎ་ན་མ་འདི་རྣམས་ནི་ཀླད་ཀོར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་གནས་དང་སྣའི་སྒྲ་ཕྲད་པ་ལས་འབྱུང་བ་མགུལ་བ་དང་སྣ་ཕྲད་པ་ལས་ད་འབྱུང་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མགུལ་པ་སྣ་དང་ ཀླད་པའི་སྦུབས།།དོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཡངས་པ་གཞན། །རྐན་དང་སོ་དང་ལྕེ་དང་མཆུ། །ཕྲད་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་འདི་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ནི་གནས་དོག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་ བྱེད་པ་འདི་ལ་དོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་གནས་ཡངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐན་ལ་སོགས་པའི་གནས་འདི་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ནི་གནས་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་ལས་འབྱུང་བས་དེ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་གནས་རྣམས་ཕྲད་དུ་ཉེ་བ་ལས་འབྱུང་བས་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱའོ།
現在想要宣說處所的分類。爲了說明首先從喉部發出的音,故說:‘第一組和氣音的第四音,帶有頓音的從喉部發出。‘即迦的一組和訶以及頓音等是從喉部發出的。 爲了說明從腭部發出的音,故說:‘第二組和半元音的第一音,以及氣音的第一音,從腭部發出。‘即遮的一組和耶以及舍等是從腭部發出的。 爲了說明從頂部發出的音,故說:‘第三組和半元音的第二音,以及氣音的第二音,從頂部發出。‘即吒的一組和啰以及沙等是從頂部發出的。 爲了說明從齒部發出的音,故說:‘第四組和半元音的第三音,以及氣音的第三音,從齒部發出。‘即多的一組和拉以及薩等是從齒部發出的。 爲了說明從唇部發出的音,故說:‘第五組和半元音的第四音,從唇部發出。‘即波的一組和嚩是從唇部發出的。 剎音發音處是:‘最後從喉部和頂部發出。’ 現在爲了說明五組中各自的五種差別,故說:‘五組中各有五音,第一是本位強音。‘等。每組各有五音,其中第一音是從各自位置發出的強音,即迦、遮、吒、多、波等。 ‘第二是中音和頂部音。‘即佉、蹉、吒、他、帕等是中等強度發音,與頂部音相合而發出佉音,其餘音也同樣配合。 ‘第三是弱音。‘即伽、惹、荼、陀、婆等是弱音,如迦與阿結合成伽,其他也同樣配合。 ‘第四是大氣音,從本位內部發出。‘即伽、झ、荼、陀、婆等稱為大氣音,與各自位置和內部音相合,如伽與訶音相合稱為大氣音,如同《悉曇經》中所說。其他也同樣配合。 ‘第五是本位鼻音。‘即昂、娘、拏、那、摩等是帶圓點的字母,從各自位置與鼻音相合而發出,如喉音與鼻音相合發出昂音,其他也同樣配合。 現在爲了說明發音部位,故說:‘喉、鼻和腦腔是狹窄的,其他是寬的。腭、齒、舌和唇是相觸的,其他稱為次相觸。‘其中’狹窄’是指從喉部等處發出的音,因為發音處狹窄而產生,所以稱為狹窄音。‘寬’是指其餘音因發音處寬闊而產生,所以稱為寬音。‘相觸’是指從腭等處發出的音,因為兩個發音部位相互接觸而發出,所以稱為相觸音。‘其他’是指其餘音從發音部位接近處發出,稱為輕微相觸音。
།ད་ནི་ཡི་གེའི་ལྡང་ཚད་བཤད་པར་འདོད་ནས། གནས་ཆའི་ཡི་གེ་ཇི་སྙེད་ཀྱང་། །ང་རོ་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་ལ། །དེ་ལའང་ཡི་གེ་གཅིག་ཅེས་བརྗོད། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པའི་ཆ། །དེ ལའང་ཡི་གེ་གཅིག་ཅེས་བྱ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དབྱངས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་ཡི་གེ་དང་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེའོ། །དེ་ལ་དབྱངས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་ཡི་གེ་ནི་ང་རོ་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ཨོཾ་དང་ཧཱུཾ་དང་ཕཊ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ ཡི་གེ་འབྲུ་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འོན་ཀྱང་ཨོཾ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཨ་དང་ཨོཾ་དང་ཨཾ་དང་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཅིག་གིས་བཅིངས་ཤིང་བསྡུས་བས་ན་ཨོཾ་ལ་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་རྣམས་བཤིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཕྲ་བའི་གཟུགས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་རྣམས་བཤིག་ན་གང་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་འདི་དག་ལ་འདྲེན་པའི་ཆ། །ལྤ་པྲཱ་ཎ་གཉིས་གཅིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཨལྤ་པྲཱ་ཎ་གཉིས་གཅིག་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་གཅིག་གི་སྒྲ་ལས་མེད་པ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བས་སྟོབས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕཊ་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཊའི་སྒྲ་ཕྱེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཡི་གེ་གཅིག་གི་སྒྲར་སོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མ་ཧཱ་པྲཱ་ཎ་གཅིག་གཉིས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ལ་གཉིས ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པ་སྟེ།སྡེ་པའི་ཡི་གེ་ལས་བཞི་པ་བཞི་པ་རྣམས་འདྲེན་པའི་སྟོབས་ཆེ་བས་སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱའོ། ། ནུ་སྭ་ར་རྔུབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླད་ཀོར་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་སྣའི་དབུགས་ལས་རྔུབ་པ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྗེས་སུ་ང་རོ་ཞེས་བྱའོ། །བི་སརྫྫ་ ནི་བཅད་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེག་དྲག་སྟེ། དྲག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཧྲ་སྭ་ཐ་མལ་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཐ་མལ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཱིརྒྷ་ཏ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡུན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ གཉིས་ཀྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་རིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།པླུ་ཏ་ནི་དེ་བཞིན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་གྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ུ་དཏྟ་ནི་མཚུངས་གཉིས་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མཚུངས་པ་གཉིས་བཏགས་པ་ལ་སྒྲ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བོད་ པ་སྟེ།ཀྐཙྪ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ནུ་དཱཏྟ་ཕྱེད་ཆ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཕྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་པ་སྟེ། ཕྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ། །སྭ་རི་ཏ་ནི་རང་སྒྲའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་བསྐྱུང་མ་བྱས་པ་སྟེ་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །སྣ་ལྡན་ཨ་ནུ་སྭ་རའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྣ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླད་ཀོར་དང་ལྡན་པའོ།། ལྡན་ཨ་མེད་ཅེས་བྱ་བ། །ཆེ་བ་དག་དང་ཆུང་བའི་མིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཨ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་མེད་དོ།
現在想要解說字母的數量,‘無論有多少位置的字母,以一個聲音相連者,那也稱為一個字母。極其細微的部分,那也稱為一個字母。‘如是所說。 其中字母根據語境分為兩種:以一個元音相連的字母和詞尾的字母。 其中以一個元音相連的字母是以一個聲音相連,如ཨོཾ(ॐ,oṃ,唵)和ཧཱུཾ(हूँ,hūṃ,吽)和ཕཊ(फट्,phaṭ,啪)等,稱為單個字母。雖然僅ཨོཾ一個也是由ཨ和ཨོཾ和ཨཾ三者組合而成,但因為ཨོཾ是由一個元音字母相連並總攝,所以稱ཨོཾ為一個字母。 所謂’極其細微的部分’是指詞尾字母,例如色法分析到極微塵為止,再無比其更細微的色法。同樣,名詞分析到最後所達到的,再無法進一步分別的就稱為一個字母,如十八輔音的部分。 現在爲了顯示字母們的發音部分的詳細分類,說道:‘這些聲音的發音部分,輕音兩個為一。‘等等。 其中’輕音兩個為一’是指兩個字母只有一個字母的聲音,因力量小故稱無力,如ཕཊ。ཊ的聲音包含在一半中,如同成為一個字母的聲音。 ‘重音一個為二’是指一個字母有兩個聲音,即各組字母中第四個字母們發音力量大故稱大力。 ‘鼻音為吸氣聲’是指頂點字母們是從鼻中吸氣,因與元音字母相順故稱隨聲。 ‘毗薩爾迦為截斷’是指頓號,因為強烈作用並截斷故稱為完全截斷。 ‘短音為普通聲’是指任何字母普通發音故稱為共同。 ‘長音為二倍時長’是指字母發音時長為兩倍故稱為長音。 ‘三倍音亦如是’是指發音時長為三倍故稱為極長音。 ‘烏達塔為同二一’是指兩個相同字母連線時發為一個大聲,如ཀྐཙྪ等稱為大。 ‘阿努達塔為半分’是指字母半音,即半分本身稱為小。 ‘斯瓦日塔為自聲’是指未作升降,稱為中等。 ‘帶鼻為阿努斯瓦拉分’即帶鼻是指帶有頂點。 ‘有阿無阿之稱,大小二者之名’是指有阿和無阿,即阿的大小差別,無阿者是不存在的。
།དེ་ལྟར་དྲང་པོའི་ཆ་བསྟན་ ནས་བསྒྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་གཞན་པའི་ཆ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དྲང་པོ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ། །ང་རོ་གཞན་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲང་པོ་སྟེ་ཨའི་ཆ་ལས་གྱུར་པའི་གནས་དང་། ཆ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲེང་བ་དང་། བཀུག་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲང་པོའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པ་རྣམས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་གནས་ཆ་ནི། །རྒན་དང་མགུལ་པའི་ཆ་དག་ལས། །བསྒྲེང་དང བཀུག་པའི་ང་རོ་འབྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གནས་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྒྲེང་བ་དང་བཀུག་པ་ནི་མགུལ་པ་དང་རྐན་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཨ་བཀུག་པ་ནི་ཨི་ཡིན་ནོ། ། དང་ཨི་སྦྱར་བ་ནི་བསྒྲེང་བ་སྟེ་ཨེའོ། །དེ་བཞིན་མཆུ་ལས་སྟོད་སྨད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོ་དང་ཨུ་མཆུ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཨ་སྨད་པ་ནི་ཨུའོ། ། དང་ཨུ་སྦྱར་བ་ནི་ཨོ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲིམས་པ་སྤྱི་བོའི་ཆ་ལས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྀ་ནི་སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ལྕེའི་རྩེ་མོར་ཉེ་བ་དང་རྐན་དུ་བཅིར་ན་སྤྱི་བོ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གླིང་བུའི སྒྲ་སྤྱི་བོར་བུས་ན་ཞབས་སུ་གྲག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ།།གློད་པ་དག་ནི་སོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ལྀ་ནི་སོ་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དབྱངས་འདི་དག་གིས་བཅིངས་ཤིང་བསྡུས་པ་ན་ཆའི་བྱེ་བྲག་ནི་དྲང་པོའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་ གིས་ནི་བཅིངས་པ་ན།།ཆ་ནི་སྔོན་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བསྒྲེང་བ་དང་བཀུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དེ་རྣམས་ནི་མིང་དུ་སྨོས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བྱ་བ་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར། མི་དེ་མུ་དོ་རྀ་ལྀ་ཡི། །སྒྲ་ཡི་ཆ་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཨེའོ། ། མུ་ནི་ཨུའོ། །དོ་ནི་ཨོའོ། །རྀ་ལྀ་ན་དངོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྡར་བྱས་པའོ། །སྒྲ་ཡི་ཆ་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨི་ནི་བཀུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨེ་ནི་བསྒྲེང་བའོ། །ུ་ནི་སྨད་པའོ། །ོ་ནི་བསྟོད་པའོ། །རྀ་ནི་བསྒྲིམས་པའོ། །ལྀ་ནི་གློད་པའོ། ། དྲང་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཨ་ཡི་ཆ་ནི་མདུན་དུ་དཔྱད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲང་པོ་ནི་ཨའི་ཆ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའོ། །འོ་ན་ཨི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཨའི་ཆ་ཞེས་མི་བྱའམ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམ་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ ནི་ཨའི་རྣམ་པའམ་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཨ་དང་ཨའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རང་གི་ཆ་དང་སྤྱིའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རང་རེ་ལ་ཡོད་པའི་ཆ་ནི་རང་གི་ཆའོ། །སྤྱི་ལ་ཡོད་པའི་ཆ་ནི་སྤྱིའི་ཆ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་རེ་རེའི་ཆ་ཡིན་ཏེ། །གང་གང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ པ་ནི།།ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཕྱིར་སྤྱི་ཡི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་སྟེ། ཨོཾ་ལྟ་བུ་ཨོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་གམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།
如是已說明直音部分后,爲了說明升等其他根本部分,故說’如同直音,其他聲調亦復如是’。即如直音即阿字部分所生之處和部分一樣,升、降、揚、抑、緊、松等亦應如是了知。其中與直音聲相應者已如上說明。為說明其中稍有不同者,故說’其中稍異處部分,從老及喉部分中,升降聲調得生起’等。稍有不同的處所是這樣的:升和降是從喉嚨和上顎生起,降阿即是伊,與伊結合即是升,即誒。同樣’從唇生揚抑’,即嗡和烏從唇生,其中抑阿即是烏,與烏結合即是嗡。‘緊從頭頂部分生’,即日是從頭頂生,舌尖靠近上顎擠壓時從頭頂發聲。譬如笛聲從頭頂吹奏時在下部發聲一樣。‘松者即是齒’,即厘是從齒舌結合處生。 為使知曉以這些元音約束攝集時,部分差別如直音處所說般運用,故說’以此等約束時,部分如前所說般’。現在,升降等聲雖已說名,但未說明本體於何處用,為此故說’米得木朵日厘之,聲之部分隨理配’。米即是伊,同樣得即是誒,木即是烏,朵即是嗡,日厘即其本身,是古代智者所作標記。‘聲之部分隨理配’即伊與降相配,同樣誒是升,烏是抑,嗡是揚,日是緊,厘是松。 若問何為直音?故說’阿之部分前當察’。直音是阿的部分,如上已說。那麼伊等是否也稱為阿的部分?故說’余為相貌部分稱’。即餘者為相貌部分,是阿的相貌或差別,因此稱為阿和阿的相貌。其中部分也分為自部分和共部分兩種:各自具有的部分是自部分,共同具有的部分是共部分。為說明此義,故說’彼等各各為部分,任何互相依止者,遍及故為共部分’。其中互相依止即字母相互依止,如嗡字依止於嗡並遍及。如是所說這些也是為顯示字母的差別或分類,故說’彼等為字母差別’。
།ད་ནི་ཡི་གེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པར་འདོད་ནས། རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མེད་པ་དང་། །མིང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །དོན་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཡི་གེ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །རང་བཞིན་ལས་དང་དགོས་ཆེད་ཀྱི། །ངེས་ཚིག་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ སྨོས་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ངེས་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་དུ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པས་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་ཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། གསལ་བར་བྱས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད། དྲན་པར་བྱེད། ཤེས་པར་བྱེད་པས་རྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་ དང་ལུས་དང་འདུས་པ་ནི།རྣམ་གྲངས་དག་སྟེ་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚོགས་དང་། འདུས་པ་དང་། ལུས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་མིང་དང་ཚིག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལྡང་ཆད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལས་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བ་གང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མིང་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འདྲེན་ པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་འདི་དག་ཏུ་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་མིང་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་གཉིས་སུ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ཇི་ལྟར་རྡུལ་ལས་གོང་བུ་བཞིན། །ཡི་གེ་འདུས་པར་གྱུར་པ་ན། །མིང་ ནི་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདིས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཡང་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་དེ་དེར་ན་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུ་གྲུབ་པ་ན་དེ་ཉིད་ དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བཞིན་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མིང་འགྲུབ་སྟེ།ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱང་མིང་མ་ཡིན། ཡི་གེ་ལས་གུད་ན་ཡང་མིང་མེད་དེ། ཡི་གེ་འདུས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མིང་ཞེས་བྱའོ། །མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། གང་ཞིག་རྣམ་ཆ་འདུས་པ་ཡིས། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་ན། །རྣམ་ཆ་མང་ངམ་ཉུང་གྱུར་ཀྱང་། །དེ་ནི་མིང་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་འདུས་པ་མིང་ཡིན་ན་ཡི་གེ་ངི་ཙམ་འདུས་པས་མིང་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་སྟོན་ན་ཡི་གེའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚད་ངེས་པ མེད་དེ།དཔེར་ན་པ་རི་ཀ་ཥ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་བཞིའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པ་ལའང་མིང་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་སྟོན་ནུས་ལ་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་འདུས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མིང་ཞེས་བྱའོ།
現在想要解釋文字的確定詞義,故說:‘無有多種異名,能使名句明顯,爲了表達諸義,故稱為文字。以自性、作用、目的,依次為確定詞義。’ 所謂’無有多種異名’是從自體角度闡述確定詞義,因為文字的自性不會轉變為其他異名且無有多種,故稱為不變。所謂’能使明顯’是從作用角度闡述確定詞義,由於其不變性而能使名句明顯,故稱為能顯。所謂’能表達’是從目的角度闡述確定詞義,由於已經明顯故能表達諸法之義,能使記憶,能使了知,故稱為表達。 現在爲了顯示文字的聚集,故說:‘聚集、身體、和合,是異名當如是配。‘所謂’kāya’(身)這個詞可用於聚集、和合、身體,這些都屬於異名。‘當如是配’的意思是說這個聚集的含義也可應用於名和句。 如是,這些文字的聚集也通過因、自性、數量、確定詞義和分類來解釋。這些分類又應當了知為根源分類、因的分類、處所分類、名稱分類和引導分類。應當了知上述所說的內容都包含在這些分類中。 現在顯示名的聚集,想要說明其有已成就的名和隨成就的名兩種,故說:‘如塵成團塊,文字和合時,名得以成就。‘等等。此中顯示了名的聚集之因。同樣應當了知這也是通過自體、數量、確定詞義和分類來顯示的。 其中,因即如同微塵聚整合團塊時,既不能說是同一也不能說是相異,同樣從文字聚集而成名。文字本身不是名,離開文字也無名,在文字聚集的狀態中稱為名。名的聚整合句也是如此。 現在想要顯示自體等,故說:‘若以諸分和合,表達義之自性,分多或分少,皆稱之為名。‘如是,若文字聚集即是名,則問是否僅需幾個文字聚集即可成名?如是,若僅表達諸法的自性,則文字的數量沒有確定。 例如像’parikṣa’這樣具有四個文字的差別相也稱為名。像’kha’這樣的單個文字也稱為名。總之,能夠表達法的自性而不表達差別的文字聚集狀態稱為名。
།དེས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། ངེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་ན་དེར་ཁྲིད་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་དེའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། དེ་ཡང་མིང་གི་ཐོག་མ་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ གཉིས།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་མིང་དང་། གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་མིང་དེ་འདོད་རྒྱལ་ལམ། དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ། ཐོག་མར་འདོད་རྒྱལ་མིང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །ཆོས་ རྣམས་ལ་དེ་མེད་བཞིན་དུ།བླ་དགས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། རྗེས་གྲུབ་དག་ནི་དྲིན་ལྡན་དང་། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ ཡིན་པས་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཅིག་ནི་དོན་ལ་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་ཡོད་པས་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་རྒྱལ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡོད་མེད་དོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འདོད་རྒྱལ་ནི་ངེས་ཚིག་ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ང་ནི་གྲུབ་པའི་མིང་དང་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་དེ་དག་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །བླ་དགས་གང་བྱས་ཐོག་མའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གྲུབ་པའི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གང་དག་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་མིང་ལ་ མ་བརྟེན་པར་དེ་ཉིད་ལ་བཏགས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ནི་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པས་འདི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །བརྟེན་ཞེས་བྱས་ན་ནི་གཞན་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པས་མིང་གི་ཐོག་མར་མི་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྗེས་གྲུབ་པ། །འདོད་ རྒྱལ་དོན་ལྡན་གཉིས་སུ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པ་ལ་རྟེན་པ་ནི་རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བརྟན་པོ་ལ་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྔར་ཀ་བ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས་ཕྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ནི་ཁྱི་ནག་པོ་ལ་དུང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་ཁྱི་དཀར་ པོ་ལ་དུང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་གྲུབ་པའི་མིང་ཡང་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཐོག་མ་ལ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་རྒྱལ་དག་ཏུ་མཚུངས་མོད་ཀྱི། །མ་བརྟེན་ཕྱིར་ན་གྲུབ་པ་སྟེ། །མིང་གཞན་གང་ལའང་མ་བརྟེན་པས། ། གཞན་གྱིས་འགལ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིང་གི་ཐོག་མ་ནི་མིང་གཞན་གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པའི་མིང་ནི་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་དོ། །དེ་དགག་པའམ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཀ་བ་ཞེས བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདིས་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པར་ཡང་མི་ནུས་ལ།རྒྱུ་འདིས་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འགལ་བ་བསྒྲུབ་པར་ཡང་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །མིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དག་།ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱོགས་འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།
這就是通過直接顯示自身的本質和數量,也間接顯示了確定的詞語,因為說明本質就是引導和表示它的,所以稱為名詞。 現在想要顯示它的分類,所以說’名詞分為最初和隨後形成兩種’。它的分類就是最初形成的名詞和依靠已形成而隨後形成的名詞兩種。 對於最初形成的名詞是隨意的還是具有意義這個疑問,說’最初是隨意的名詞’。因為是在諸法本無的情況下加以假立,所以是隨意的,沒有確定的詞義。 對於隨後形成的是什麼樣的疑問,說’隨後形成的具有恩惠和兩種形式’。隨後形成的是依靠已形成的,所以具有意義,有些是錯誤運用於意義的,所以成為具有意義和隨意兩種。 爲了說明這一點,說’這有無確定詞義’。具有意義的是有確定詞義的,隨意的是沒有確定詞義的。 我要明確說明已形成的名詞和隨後形成的名詞。因此說’不依靠他者而假立的是最初的’等。 其中已形成的名詞是指不依靠其他事物的名詞而直接安立於該事物的名詞,比如’柱子’這個名詞不依靠他者,因此沒有為什麼叫做柱子的原因。如果說依靠,就是依靠其他支撐物,就不會成為最初的名詞。 隨後形成的是’依靠它而隨後形成的,認為是隨意和具義兩種’。依靠已形成的是隨後形成的,比如稱堅定的人為柱子,是先確立柱子後來依靠它的。 其中隨後形成的隨意名詞如稱黑狗為海螺,具有意義的如稱白狗為海螺。 那麼,已形成的名詞也是隨意的,隨後形成的錯誤建立也是隨意的,為什麼稱最初的名詞為已形成呢?‘雖然同爲隨意,因為不依靠所以是已形成,因為不依靠任何其他名詞,所以沒有他者的違背’。 最初的名詞因為不依靠任何其他名詞所以稱為已形成。為什麼呢?因為不依靠他者的名詞不會被任何他者所損害。既不能否定也不能證成。 比如’柱子’這個詞,既不能用理由證明為什麼叫做柱子,也沒有人能夠證明為什麼不應該叫做柱子。 爲了說明兩種名詞的例子,說’如同依靠法性的正理論證’等。例如,正理論證的三支因相等是依靠法性的力量,如此處有火,因為有煙的緣故。
།དུ་བ་ཡང་མེའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་དཔོག་པར་བྱེད་ལ།དུ་བ་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་འདྲི་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ཐུག་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ། དོན་ལྡན་མིང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ། །འདོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་ཉིད་ལ་བརྟེན། །ཁྱི་འདི་ ལ་དུང་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཁ་དོག་དཀར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་ཚིག་བརྗོད་ན་དེ་ལ་དཀར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་དུང་ཞེས་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། དེའི་མིང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མིང་ལ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་བརྟེན་པའོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ལ་ངེས་ པའི་ཚིག་མེད་དམ་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ནི། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་བཞག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་ཡོད་མོད་ཀྱི་བཤད་ན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་མི་བཤད་པར་གཞག་གོ། །གྲུབ་པའི་མིང་གི་འདོད་རྒྱལ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པའི་གཞི་ མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར། འདོད་རྒྱལ་ཐོག་མའི་མིང་གང་ཡིན། ངེས་ཚིག་གཞི་མེད་ཆོས་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་གཞི་གཞན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་གྲུབ་པའི་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ བརྟེན་དོན་ལྡན་ངེས་ཚིག་ནི།།དེ་ཡིན་ཕྱིར་དང་དེ་ཡོད་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཕན་ཕྱིར་དེ་བྱེད་ཕྱིར། །དེ་བྱའི་ཕྱིར་དང་དེ་འདྲའི་ཕྱིར། །དེ་དེའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཉིད་ཕྱིར། །དེ་ཡི་མིང་ནི་དེ་སྐད་ཅེས། །རྟགས་ཀྱི་སྒོའམ་མེད་ཀྱང་རུང་། །སྐབས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ངེས་ཚིག་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། །དེ་ལ་ཡིན་པར་ སྦྱར་བ་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་དེ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱེད་པ་ནི་འདིས་བྱེད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱ་བ་ནི་འདི་བྱེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདྲ་བ་ནི་འདི་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མེ་ནི་མེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མིང་དེ་དག་གི་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནི་བརྡ་སྟོན་ནུས་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞིང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞིང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ལྡན་ཞིང་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དང་། རྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པར་སྟོན་ལ། བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱ་བ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ། །རྟགས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དེས་ཚིག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དངོས ཀྱི་མིང་དང་བཏགས་པའི་མིང་ངོ་།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་དང་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་ནི་དངོས་ཀྱི་མིང་། །ལྷག་མ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོའི་རྐྱེན་གསུམ་དངོས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཡོད་པར་སྦྱར་བ་ དང་།བྱེད་པར་སྦྱར་བ་དང་། ལས་སུ་སྦྱར་བ་དང་། དེ་ལ་ཕན་པར་སྦྱར་བ་དང་། འདྲ་བར་སྦྱར་བ་དང་ལྔ་ནི་བཏགས་པའི་མིང་ཞེས་བྱའོ།
煙也唯獨是火的果,因為不是其他的緣故,如此等通過果的方式推測因,如果問煙為什麼是火的果,則歸結於法性的道理,即其自性如是而依於法性。如是,具義名稱也同樣,最初依于隨意安立。若說’此狗名為海螺,因為顏色白的緣故’這樣的詞源解釋,對於’為什麼白色稱為海螺’的詢問,除了’那就是它的名稱’之外別無他解。因此,成立的名稱上依附隨後成立的名稱。 若問隨後成立的隨意安立是否無有詞源解釋,則說:‘隨後成立的隨意安立,因為會導致錯誤成立故不立詞源解釋。‘雖有詞源解釋,但若解釋則會導致錯誤成立,因此不作詞源解釋而擱置。成立名稱的隨意安立無有詞源解釋的基礎,因此說:‘最初隨意安立的名稱,無有詞源解釋基礎如法性。‘譬如法性的道理無有其他成立的基礎一樣。 現在為顯示依于成立名稱的具義詞源解釋,故說:‘依此具義詞源解釋,因是彼故及有彼故,利彼故及作彼故,為彼故及似彼故,彼彼故及即彼故,彼之名稱如是說,以相門或雖無相,依境勢力說詞源。‘其中,配合是者即’因是彼故而稱彼’。同樣,有者即’於何有彼,彼稱為彼’。利彼者即’因利益彼故而稱彼’。作者即’因此作故而稱彼’。所作即’因作此故而稱彼’。相似即’因與此相似故而稱彼’。所謂彼彼即’彼即是彼’,如’火即是火’。所謂即彼即’因是彼之本性故而稱彼’。 彼等名稱之相門即能表示約定的文字,如此’具田者稱為農夫’以相表示具有及存在,‘能說’表示能詮,‘所說’表示所作等。無論有無如是相,皆依語境勢力而作詞源解釋。此等攝為二種:實名稱和假名稱。為顯示此故說:‘是與本性成立及,事物助緣為實名,餘者稱為假名稱。‘其中,是之成立、本性成立及事物助緣三者是實名稱。餘者配合有、配合作、配合業、配合利彼及配合相似五者稱為假名稱。
།རང་གི་ངོ་བོའི་མིང་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོའི་ངེས་ཚིག་དང་། །བཏགས་པའི་མིང་གཞན་སྤོང་བྱེད་དང་། །རང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་སེལ་བས། ། ཡིན་དང་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་བསྒྲུབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཟུར་མི་ཟའོ། །ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པའི་སྒྲས་ནི་བཏགས་པའི་མིང་ལྔ་སྤོང་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་དེ། མེ་ནི་མེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན་འདི་མེ་དངོས་ཡིན གྱི།མེ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ཁྱད་པར་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ཚ་བ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཚ་བ་ཁོ་ན་མེ་ཡིན་གྱིས་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཏགས་པའི་མིང་འཆད་པར་འདོད་ནས། རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ བརྟགས་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པར་སྦྱར་བ་ནི་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་འདི་ལ་རྩལ་ཡོད་པས་རྩལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའམ། རྩལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕན་པར་སྦྱར་བ་ནི། བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། ཆུ་ལུད་ལ་ཁ་ཟས་ཡིན་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དེ་བཞིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་མིང་ཡིན་ནོ། །ལས་སུ གྲུབ་པ་ནི།འབྲས་བུའམ་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ལ། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡི་མིང་བཏགས་པའང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའམ། ལས་སུ་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པའོ། །འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི། དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་མིང་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེའི་ཚིག་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ལྷ་དང་འདྲ་བས་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཉིད་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི། དོན་འདི་དག་གི་སྒོ་ནས་ནི། །ཡོད་དང་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་། །བྱེད་དང་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། །འདྲ་བར་སྦྱར་དང་རིམ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ནོ། །ད་ནི་ཚིག གི་ཚོགས་བཤད་པར་འདོད་པས་ཚིག་གི་ཕྲད་དང་བཅས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས།གལ་ཏེ་མིང་གཉིས་འདུས་པའམ། །འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དང་། ངེས་ཚིག་དང་། རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་མིང་ངོ་། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དེ་འདུས་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའོ། །ལྡང་ཚད་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མ་འདས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གསལ་ཞིང་འབྲུར་ཆགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་།ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མིང་གཉིས་འདུས་པའམ། །འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་། །དེ་དག་ཁྱད་པར་རྗོད་བྱེད་ན། །ཚིག་ཅེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཕྲད་རྣམས་དག་དང་བཅས་པའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་མདོར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་འདུས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ན་མིང་གཉིས་སམ། མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཀ་བ་རིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཀ་བའི་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀ་བ་རིང་པོ་འདི་ནི་དཀར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའང་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཚིག་ རྣམས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ།
如果問及自性名稱三者的差別是什麼?‘自性的確定詞,排除假立他名,以及遣除自性差別,是和自性成立,以及事物助詞依次而言。‘所說的是,以是成立僅僅成立自性而不涉及他者。以自性成立的詞語則遣除假立的五種名稱,如說’火即是火’,這是說此為實火,而非火的存在等五種。事物助詞則遣除自性差別,如說’熱性’,即是說唯熱是火,而非光明等其他功德。 為解釋假立名稱而說:‘依託所依假立等’。存在的結合是依託所依的假立名稱,如說’此人有技藝故稱技藝’或稱’有技藝者’等。有益的結合即’間接因上立果名’,是說僅在間接因上假立果名,如在肥料上假立食物之名。作用成立即’直接因上亦復然’,是說假立果名,一切作用皆是果名。業成立即’于果或所作,彼上立因名’,是說于果或所作上以他因門假立。相似結合即’由他喻立名’,是說取譬喻語,如因與天相似而稱天等。 對此等如是顯示:‘由此等義門,有及有益性,作用與業成,相似結合次。‘此即是也。‘聚’一詞在字母章節中已經解釋。今欲解釋句的聚集,為顯示句的助詞而說:‘若二名和合,或多名聚集’等廣說。此中也應由因、自性、量度、確定詞、分類等來了知。 其中因即是名。自性即是由其和合而表達義的差別。量度即是由表達差別本身不超出字母的和合。確定詞即是明晰而有條理。分類即是句的組合和句的助詞。為顯示彼等而說:‘若二名和合,或多名聚集,彼等表差別,說為句亦然,以及具助詞。‘略說之。 其中’句’是指名的和合,如何顯示義的差別呢?二名或多名和合皆稱為句。如說’長柱子’,即表達柱子的差別。同樣,‘此長柱子是白色的’等也稱為句。使句子相連的是句的助詞。
།ད་ནི་ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་འདོད་ནས། དེ་ལ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་བཅུ། །འབྲུ་མང་པོ་དང་ཚིག་སྡུད་དང་། །ཁྱད་པར་དག་དང་ཡན་ལག་དང་། །གཞི་དང་གཞི་གཅིག་བསྡུ་བ་དང་། །གཞི་མཐུན་པ་དང་དེའི་སྐྱེས་བུ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ དང་ཕྱོགས་ཙམ་མོ།།འདིར་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲུ་མང་པོ་པའི་བསྡུ་བ་དང་། ཚིག་སྡུད་པ་ཙམ་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་། ཁྱད་པར་བསྡུ་བ་དང་། ཡན་ལག་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་དང་། དེའི་སྐྱེས་བུའི་བསྡུ་བ་དང་། ཟླས་དབྱེ་བའི་བསྡུ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པའི་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པ་སྟོན་ཏ། དེ་ཡང་དབྱེ་བ་དྲུག་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གཉིས་མང་པོར་རབ་དབྱེ་བའི། །རང་མིང་ལྡན་དང་མི་ལྡན་དང་། །ཕྱོགས་དང་རྣམ་གྲངས་ཕན་ཚུན་དང་། །ཚིག་མང་པོ་སྟེ རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། དབྱེ་བ་དྲུག་པོ་འདི་ཡང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་། ཚིག་མང་པོའི་འབྲུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་པ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་མང་པོའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་བ་དམར་ཁྲ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རང་གི་མིང དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་རང་གི་མིང་དང་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་མིང་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱོགས་ནི་ཤར་ལྷོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཚམས་སྟོན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་གྲངས་དང་ ལྡན་པ་སྟེ།བཅུ་པ་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་ཚུན་ནི་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་རང་གི་མིང་དང་མིང་ལྡན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་གྲུབ་པ་སྟེ། གཅོད་དཀའ་བ་དང་། དབུག་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་མང་པོ་ནི་ཚིག་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ གཞི་མཐུན་པའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་།གཞི་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བས་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། མཐུན་དང་ཐ་དད་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཕྱོགས་ཀུན་མཐུན་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ལས། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཞིར་འདོད་དོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་ཀུན་མཐུན་པ་དང་། ཀུན་མི་མཐུན་པ་དང་། ཕྱོགས་ གཅིག་མཐུན་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ།།དེ་ལ་ཀུན་མཐུན་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་རྣ་བ་འཕྱང་བ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་མི་མཐུན་པ་ནི་མདའ་གཞུ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་པ་ནི་རྐང་ལག་ཅན་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་མི་མཐུན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ལྟ་ བུའོ།།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་བྱེད་པའི་ཚིག་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་དུ་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་བ་ནི། །ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་གཉིས་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་གང་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ ཅན་ཞེས་བྱའོ།
現在想要解說詞組合的方式,關於此,詞的組合有十種:多音節和詞組合,差別和支分,基礎和單一基礎組合,同基和其補特伽羅,對立分別和部分而已。 此處’組合’一詞與其餘詞相連,如此:多音節組合,僅詞組合,差別組合,支分組合,單一基礎組合,同基組合,其補特伽羅組合,對立分別組合,僅顯示部分的組合。 現在說明多音節,爲了顯示其有六種分類:‘兩詞多種分別,具有和不具有自名,方位和同義互相,多詞共有六種。’ 這六種分類是兩詞的多音節和多詞的兩音節的分類。其中兩詞的多音節如’具有斑紋’。多詞的多音節如’具有紅斑’。 其中具有自名等五種是兩詞多音節的分類。其中具有自名如’具力士’。不具自名如’具斑紋’。方位如’東南’等顯示方向。同義是具有數量,如’第十’、‘第百’等。互相是互相依靠而具有自名和名稱,如’具斑紋’而成立,如’難斷’、‘難穿’等。多詞是具有多詞,如’第三’等諸多。 對於這些又以同基多音節和異基分類成為四種,因此說:‘以同和異分別,一切同和一分,分別承許為四種。‘即一切同、一切不同、一分同和一分不同四種。 其中一切同如’具下垂耳的天授’。一切不同如’具弓箭’。一分同如’具手足’。同樣,一分不同如’具斑紋’。 現在爲了顯示這些本性也可以用六種作用詞變化,故說:‘以六種作用變化,於一切具足。‘其中具有兩個作用詞的多音節,如’於何有修法者即是具修法者’。
།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ཅན་དང་། བཞི་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་ཅན་དང་། ལྔ་པ་ནི་ཆོས་ལས་འབྱུང་བ་ཅན་དང་། དྲུག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཅན་དང་། བདུན་པ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་བ་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ བྱེད་པ་དྲུག་དང་།དང་པོའི་ཚིག་དང་བདུན་བདུན་དུ་ཕྱེ་ན་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། རྩ་བའི་ཚིག་གཉིས་སམ་མང་པོ་གང་རུང་གཅིག་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཅིག་བྱེད་པའི་ཚིག་གཅིག་སྟེ། གསུམ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས། །དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་སུམ་ལྡན་གཟུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཚིག་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཚིག་བསྡུ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །གཉིས་དང་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་དང་། གཞན་དང་བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གཉིས་ ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པའོ། །འདི་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་གཞན་གྱིས་བཤད་པ། མིང་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ གཉིས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་བ་གཉིས་པ། བྱེ་བྲག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ལས་འཛིན་པ། གཞན་གྱི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གཞན་ལས་བཤད་དེ་འདི་དག་ལས་ཁྱབ་པའི་བྱེ་ བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གཞན་ལས་བཤད་དོ།།བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ལས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །གཉིས་པ་ལ་སོགས་བདུན་པའི་མཐའ། །བྱེད་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པ་སྟེ། །ཚིག་སྡུད་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི་གྲོང་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གྲོང་འགྲོ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པའི་བསྡུ་བ་ནི་མདའ་ཡིས་བསྣུན་པ་ནི་མདས་བསྣུན་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པའི་བསྡུ་བ་ནི་རྒྱན་ཆེད་ཀྱི་གསེར་ནི་རྒྱན་གསེར་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ཡུལ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་བྱུང་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྟ་ནི་ལྷ སྦྱིན་རྟ་ལྟ་བུའོ།།བདུན་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ནི་ཡུལ་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཙམ་གྱི་དགག་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པས་འགེགས་པར་བྱེད་དེ། ཚིག་བསྡུ་བ་ལྔ་པོ་འདི་ཚིག་བསྡུ་བ་གཞན་དོན་མཐུན་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་ བསྡུ་བ་འཆད་དེ།དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ཕྱི་མའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཁྱད་པར་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་སྔ་མ་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱར་བ་ནི། སྔོན་པོ་ཉིད་ཨུཏྤ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚིག་ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཨུཏྤ་ལ་ཉིད་སྔོན་པོ་ནི་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ཡན་ ལག་བསྡུ་བ་འཆད་དེ།དེའི་ཕྱིར། འབྲེལ་པ་དག་དང་གོ་རིམས་དང་། །དོན་དང་གྲགས་པའི་ཡན་ལག་ནི། །བསྡུ་བ་བཞིའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་གྱི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།
同樣也應當應用於其他,第三是具有法的增長,第四是為法而成就,第五是從法中生起,第六是具有法語,第七是住於法,像這樣等等的六種作用,以及第一詞,分為七種,共有一百六十八種,其中在同一時間具有三法,即根本詞二或多個任一,一個分類,一個作用詞,爲了顯示具有三者,故說’於一百六十八中,同時當取具三者’。 現在解釋詞的歸納,因此說’詞的歸納有五種,二和異名差別,及他和作用詞’。即二詞的歸納,異名的歸納,差別的歸納,他詞的歸納,作用詞的歸納。 對於這些,前代其他堪布解釋,以其他名稱命名,其中二詞歸納即重複分別,異名歸納即第二,差別歸納即執業,他詞歸納即多字,作用詞歸納即其補特伽羅,如是他處所說,也說這些中有遍及的差別。 僅作用詞的歸納若分則有六種,因此說’以業等差別,從第二至第七,許為六種作用,當知唯是詞歸’。第二業的歸納如’往村即村往’,第三的歸納如’以箭射即箭射’,第四的歸納如’為裝飾的金即裝飾金’,第五的歸納如’從地方生即地方生’,第六的歸納如’天授的馬即天授馬’,第七的歸納如’住于地方即地方住’,這些稱為作用詞的歸納。 ‘唯’的遮遣是遮遣一切義上的差別,這五種詞歸納與其他意義相順的詞歸納無過。 現在解釋特殊歸納,因此說’以前後相連,特殊歸納有二種’。即前詞作為特殊相連如’青蓮花即青色蓮花’,后詞作為特殊相連如’蓮花青即蓮花青色’。 現在解釋支分歸納,因此說’關聯及次第,義和共稱支,歸納有四種’。關聯支分歸納如’身等諸根’,次第支分歸納如’色等諸根’,義支分歸納如’輪等諸寶’。
།གྲགས་པའི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པ་ནི་ཀ་བ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་ཚིག་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་གཞི་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རིགས་གསལ་བྱས་དང་མ་བྱས་པའི། །གཞི་བསྡུ་བ་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིགས་གསལ་བའི་ བསྡུ་བ་ནི་ཆོས་མཐའ་དག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།རིགས་མ་གསལ་བའི་བསྡུ་བ་ནི་མཐའ་དག་དང་ཀུན་ལ་སོགས་པའོ། །ད་ནི་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གཅིག་དག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོ་ཕྱོགས་གཅིག་བྱེད་པ་ཡིན། །གཞི་གཅིག་བསྡུ་བ་གཉིས་སུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བསྡུ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།སོ་སོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བསྡུ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་འཆད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་དང་། །ཁྱད་པར་རྣམ་ གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ།།མཐུན་པར་གོ་བར་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་གཞི་མཐུན་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྔོ་བ་དང་ཨུཏྤ་ལ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱད་པར་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་ནི། སྔོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བའོ། །མཐུན་པར་གོ་བ་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པ་དག་གཞི་གཅིག་པར་གོ་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བའོ། །ད་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་འཆད་དེ། དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་དའི་སྐྱེས་བུ་དང་ལས་འཛིན་པའི་དེའི་སྐྱེས་བུ་དང་། བ གཉིས་པ་དེའི་སྐྱེས་བུའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོའམ་ནི་ཆོས་ཀྱང་རུང་། །ཐ་དད་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །དེ་ཡི་སྐྱེས་བུ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །བྱེད་པའི་ཚིག་དང་ལས་འཛིན་དང་། །བ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་གོ་ བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་། ངོ་བོ་གཅིག་གི་ཆོས་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་དེའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་དེའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེད་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། །དང་ པོ་ལ་སོགས་བདུན་པའི་མཐའ།།རྣམ་དབྱེ་བསྒྱུར་བ་བདུན་པོ་དང་། །ཕྲད་དང་སྦྱོར་བ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །གཞན་དང་སྦྱར་མེད་སྒྲ་བོད་པ་དང་། །དགག་པ་དང་ནི་བརྒྱད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོའི་སྐྱེས་བུའི་བསྡུ་བ་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་པོའི་སྒྲ་མི་ མངོན་པར་བྱས་པའོ།།ལས་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་དྲུག་གི་བསྡུ་བ་དང་འདྲའོ། །བོད་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བོད་པའི་སྒྲ་ལ་སྒྲ་གཞན་སྦྱར་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཁ་དོག་ནག་པོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བོད་པའི་སྒྲ་ལ་ཚིག་བསྡུ་བ་མེད་དོ། །དགག་པ་དང་ནི་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དགག་པ་དེ་ཉིད་འཆད་པར་འདོད་ནས། མཚན་ཉིད་དབང་གིས་ཕྱེ་བ་ཡིས། །མ་ཡིན་དགག་པ་བཅུ་བཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིས། །མེད་པར་དགག་པ་བཅུ་གཅིག་དག་།གང་ལྡན་དགག་པར་འདོད་པའོ།
名稱支分的歸納也有世間共知和論典共知兩種。因此說’名稱分為世間論典二’。世間共知是如柱子、瓶子等的名言安立。論典共知是如業等的作用詞。 現在解釋基礎歸納,因此說’類明作與未作成,基礎歸納有二種’。類別明顯的歸納如說’一切法’。類別不明顯的歸納如’一切’和’諸’等。 現在解釋單一基礎歸納,因此說’一分中作及各別,一分所作為二種,單一基礎歸納二’。一分中作的歸納如說’一切有為法無常’。各別一分所作的歸納如說’一切有為法和無為法無我’。 現在解釋共同基礎歸納。因此說’差別所差別二種,差別二種同一基,令知共同相應時,共同基礎有二種’。其中差別和所差別二者同一基礎相應,如青色和蓮花二者都是’青蓮花’。差別二者同一基礎歸納,如青色和粗糙二者都歸納為’蓮花’這一基礎。共同理解是在不同法歸屬同一基礎的場合運用詞語,這就是共同基礎歸納。 現在解釋其人稱,這也有三種:作用詞的其人稱、受事的其人稱和第二其人稱。爲了說明這點,說’自性或是諸法性,令知差別所作之,其人稱有三種者,作用詞與受事及,第二稱謂是也’。‘其人稱’是指表示差別,無論是自性差別相應還是同一自性的不同法相應,在表示差別的場合稱為’其人稱’。 其中作用詞的其人稱有八種分類。爲了說明這點,說’其中作用有八種,第一等至第七末,變化詞形七種及,離開連線詞組故,無合他詞呼聲及,否定等成八種也’。其中第一人稱的歸納是中間詞不顯現,即第一詞不顯現而作。業等是如同六種作用的歸納。除呼聲外,因為呼聲詞不能與其他詞相應,如黑色一樣。因此呼聲詞沒有詞的歸納。加上否定成為八種。 想要解釋否定本身,說’依據性相分別故,非是否定十四種,雖無性相分別法,依地時分所分別,無有否定十一種,具何否定所許也’。
།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང བསྡུ་ན་གཉིས་ཏེ།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་དང་། མེད་པར་དགག་པའོ། །དེ་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་བཅུ་བཞིའོ། །མེད་པར་དགག་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་གོ། །དགག་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་ པའི་ཚིག་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་སྡུད་པ་ནི་མེད་པ་དང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱི་ནས་མ་ལྟ་བུ་སྦྱར་བ་ནི་དགག་པའི་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་བཅུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གཞན་དང་མི་མཐུན་གཉེན་པོ་དང་། །ཆུང་དང་ཕྲ་དང་ཉུང་བ་དང་། །ཡུན་ ཐང་ལྷག་མ་མེད་པ་དང་།།མཐའ་དག་མིན་དང་བྲལ་བ་དང་། །དམན་དང་ཞན་དང་ཞུམ་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ལས་དགག་པ་ནི། །མ་ཡིན་དགག་པར་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་ པ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཉེན་པོ་ནི་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུང་བ་ནི་གཟུགས་ཆུང་བ་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉུང་བ་ནི་རྫས་ཉུང་བ་ལ་རྫས་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡུན་ཐུང་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་ལ་ཚེ་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷག་མ་མེད་པའི་ནི་དེ་ཕན་ཆད་གྲངས་གཞན་མེད་པ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་དག་མིན་པ་ནི་རྒྱུ་མཐའ་དག་ནི་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་ལ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྲལ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ལྟ་བུའོ།།དམན་པ་ནི་བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞན་པ་ནི་འགྲོས་ཞན་པ་ལ་འགྲོས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞུམ་པ་ནི་སྟོབས་ཞུམ་པ་ལ་སྟོབས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་ལ་དགག་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདི་དག་ནི་གཞན་དགག་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པས་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་མེད་པར་དགག་པ་བཅུ་གཅིག་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུན་འདྲ་བ་དང་རང་བཞིན་དང་། །སྐབས་དང་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྔ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་ ལ།།དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞི་ལ་རྒྱུན་དང་འདྲ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པ་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གནས་སྐབས་སྔ་ན་མེད་པ་གསེར་ལ་རྣ་རྒྱན་མེད་པ་ལྟ་ བུ་དང་།རྟེན་ལ་སྔ་ན་མེད་པས་ཕྱོགས་ན་བུམ་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྔ་ན་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞིག་ནས་མེད་པའང་བཞི་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་འདྲ་བ་ཞིག་ནས་མེད་པ་སེམས་ཅན་ཤི་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་ མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་།གནས་སྐབས་ཞིག་ནས་མེད་པ་རྣ་རྒྱན་ལ་གསེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྟེན་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་བུམ་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞིག་ནས་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །ཕན་ ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་དང་།།ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་ནི། །ཕན་ཚུན་དག་ལ་རང་བཞིན་དང་། །རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་གཉིས་དབྱེ་བའི། །ཤིན་ཏུ་མེད་དང་བཅུ་གཅིག་ནི། །མེད་པར་དགག་པར་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་རྟ་ལ་བ་ལང་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།
如是說道,總之有二種,即非遮和無遮。其中非遮有十四種不同特徵。無遮雖無不同特徵,但依處所和時間分為十一種。具有這些遮遣的詞語中,遮遣詞的歸納,即在’無’和’非’等詞後加’不’等詞,稱為遮遣歸納。 其中非遮的十四種不同特徵是什麼呢?‘異類和不相順,對治及微小,細微和稀少,短暫無餘盡,非全及離系,低劣和衰弱,怯懦及相似,這些遮遣稱,為非遮所許。’ 其中異類,如國王非婆羅門;不相順,如明的相違為無明;對治,如貪的對治為無貪;微小,如色小說為無色;細微,如想細微說為無想;稀少,如物質稀少說為無物質;短暫,如壽命短暫說為無壽;無餘盡,如此後再無其他數目說為無數;非全,如一切因不必定於一切果;離系,如離垢和涅槃;低劣,如劣子說為無子;衰弱,如步態衰弱說為無步態;怯懦,如力量怯弱說為無力;相似的遮遣,如與表色相似的非表色說為無表色。 這些是通過遮遣他法而顯示自性,故稱為非遮。現在解釋十一種無遮。因此說:‘相續相似及自性,處所所依差別故,前無及壞滅無中,分類共有八種也。’ 其中前無有四種:相續相似前無,如眾生出生;自性前無,如種子中無芽;狀態前無,如金中無耳環;所依前無,如方位中無瓶,這是四種前無。 同樣,壞滅無也有四種:相續相似壞滅無,如眾生死亡后無;自性壞滅無,如芽中種子性壞滅無;狀態壞滅無,如耳環中無金;所依壞滅無,如瓶遷往他處而無,這是四種壞滅無。 如是前無和壞滅無分為八種。‘互相一中一無及,極無差別分,互相自性及,因與自性二差別,極無共十一,許為無遮也。’ 互相一中一無,如馬中無牛之自性。
།ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ ཡང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་གི་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།།རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཅུ་གཅིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ཙམ་སྟོན་པའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་སྟོན་པའི་ཚེ་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་པའི་ངེས་ ཚིག་ནི།ཀུན་ཏུ་ལྡོག་ཕྱིར་དགག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགེགས་ཤིང་ལྡོག་པར་བྱེད་པའོ། །ད་ནི་ལས་འཛིན་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མི་བརྗོད་དང་། །འདྲ་བ་གཞན་དང་བྱེ་བྲག་གི་།ཚིག་སྦྱོར་བྱེད་པ་ ལས་འཛིན་ནོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ནི། ཨུཏྤ་ལ་ཡང་ཡིན་ལ། སྔོན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའོ། །འདྲ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ། སེང་གེ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་སེང་གེའོ། །བྱེ་བྲག་གི་ ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་ཚ་བ་ཡང་ཡིན་ལ།རྩུབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཚ་རྩུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལས་འཛིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་གཞི་གཅིག་གི་ཆོས་སུ་སྦྱོར་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་གཞིས་འཛིན་པས་ལས་གཞིས་འཛིན་པའམ། །གཞིའི་ལས་བྱེད་པས་ལས་འཛིན་པའོ། ། ད་ནི་བ་གཉིས་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། གྲངས་དང་བསྡུས་དོན་སྦྱོར་བ་ཡིས། །གཅིག་དང་ཐ་དད་སྦྱོར་བྱེད་པ། །བ་གཉིས་པར་ནི་འདོད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གྲངས་ཀྱི་ཚིག་དང་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ལ་གཅིག་གི་ཚིག་གིས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། མང་པོའི་ཚིག་གིས་ཐ་དད་དུ སྟོན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དེ་ལ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དང་། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྦྱར་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་པའི་ཚིག་སྟོན་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ནི་བ་གཉིས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་ལྔ་ཡང་ཡོད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲུག་གྲོང་ཡིན་པ་ནི་གྲོང་དྲུག་སྟེ་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། །གྲོང་རྣམས་དྲུག་ཡིན་པ་ནི་གྲོང་རྣམས་དྲུག་སྟེ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །བ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བ་ཡོད་པའི་བ་དང་། གྲངས་ཡོད་པའི་བ་དང་གཉིས་ཏེ། དེ་སྟོན་པ་ནི བ་གཉིས་པའོ།།ད་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་དབྱེ་ཕྱིར་དང་། །ཉེ་བར་ཐ་དད་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །འདས་མ་ཐག་དང་གཞན་དག་དང་། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱོར་བྱེད་པ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཟླས་དབྱེ་བ་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་སྦྱོར་ཡང་རུང་།དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ཡང་རུང་སྟེ། ཉེ་བར་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐ་དད་པར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྡུ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཆོས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ དག་ལ་ཡང་འདས་མ་ཐག་པ་སྡུད་པ་ནི།དང་ངམ་ཡང་གི་སྒྲ་དག་འདས་མ་ཐག་པའི་སྒྲ་སྡུད་པའོ། །གཞན་སྡུད་པ་ནི་ཚིག་ཏུ་མ་སྨོས་པའི་དོན་དག་སྡུད་པའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྨོས་པའི་ཚིག་སྡུད་པའོ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ་ སྟེ།གཉིས་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་རིགས་ཙམ་སྡུད་བྱེད་ཅིང་། །ཕྱོགས་གཞན་ཀུན་དུ་སྤོང་བ་དང་། །རིགས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་མི་འཛིན་པ། །ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པའི་སྦྱོར་བའོ།
極無者,如同因極無是指如同虛空中無花之因一樣。自性極無是指如同虛空中無花之自性一樣,如是共十一種。此等僅是顯示無之時如此,若是顯示事物之時則為非遮。遮詞之語義為:‘由於普遍遮止故為遮’,即是遮止並遮除與所關聯詞義。 今解釋業持,故說:‘彼即不可說為他,相似他及差別之,詞組即為業持也。‘不可說為彼即與他之詞組,如:既是青蓮花,又是藍色,故為藍色青蓮花。相似詞組,如:既是人,又似獅子,故為人中獅子。差別詞組,如:既是熱,又是粗糙,故稱熱粗等。如是業持等皆是同爲一基之法組合,由業基所持故為業基所持,或由基之業作故為業持。 今解釋雙數,故說:‘以數與總義組合,一與差別相組合,此即許為雙數也。‘數詞與總攝詞組合時,以單數詞顯示為一,以複數詞顯示差別,共有二種。其中如’五’之數詞與’蘊’之總攝詞組合爲’五蘊’,具有顯示關係詞之詞綴即成為雙數,既有蘊又有五即如五蘊。一合與差別合應依上下文判定,如此:六村是村六為單數詞,諸村為六是諸村六為複數詞。雙數即有總攝之數與數量之數二者,顯示此即為雙數。 今解釋並列,故說:‘為攝及為分別故,近由差別組合故,剛過及其他等與,重複他者相組合,此許為並列分別。‘並列或為攝故組合,或為分別故組合,近即令知彼二者差別。其中攝之組合如:地水火風即為大種。分別之組合如:法即輪迴與涅槃。于攝中,剛過攝即:以’與’或’又’等詞攝剛過之詞。他攝即:攝未說之義。重複他者組合即:攝重複所說之詞。並列即並列,意為顯示第二。 今解釋略示方分,故說:‘攝自類分而作,遍舍其他方分與,亦不執取類量者,此為略示方分合。’
།ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ཙམ་ དང་།རེ་རེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རང་གི་ཚད་འདི་ཙམ་ཞེས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་རེ་རེ་ ཞིང་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་འཆད་དེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཕྲད་དང་ཕྲད་འདུས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྲད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རང་གི་དོན་མེད་ཅིང་། །དོན་གྱི་མིང་ལ་གསལ་བྱེད་པ། །ཚིག་ གི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།།དེ་ལྡན་ཕྲད་དང་བཅས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གང་ཞིག་རང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ཅིང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྕགས་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཚ་ལ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གྱི་མིང་ནི་ཚིག་གང་ལ་ སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡོད་པའོ།།ཕྲད་དང་བཅས་བ་ནི་ཕྲད་དང་ལྡན་ཞིང་ཕྲད་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་རང་རང་གི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྲད་ཅིང་འཇུག་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚིག་གི་ཕྲད་རྣམས་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི། གང་ནི་ འདྲི་བའི་ཚིག་གི་དོན།།སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། །ཟླ་སྡུད་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤང་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་ལ་ཁྱབ་པའི་སྤྱིའི་དོན་དུ་སྙེགས་པ་སྟེ། ཟླ་བསྡུ་བའི་ཚིག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ཅིང་འདྲི་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་ཆ་ མཐུན་པ་ནི།ཅི་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྙེད་དང་སུ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དང་མཐུན་ཏེ། འདྲི་ཞིང་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བ་ནི་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྐབས་སུ་ འཇུག་པའི་ཡུལ་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན། །ཐ་སྙད་དངོས་དང་དུས་འཇུག་གསུམ། །འདས་དང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཅན་དང་། །ལྷག་མ་དག་དང་བཅས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྲ་ཚིག་གི་ ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་དང་།དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དུས་ལ་འཇུག་པ་གསུམ་ལས་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡོད་པར་སྦྱར་བ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་ནི། བདེན་པ་དག་དང་གསང་བ་དང་། །བདག་གི་ བ་དང་ཕ་རོལ་པོ།།དངོས་པོ་དག་ལ་འཇུག་པ་བཞི། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། གསང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བདག་གི་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ལ་འཇུག་པའོ། །དུས་ལ་འཇུག་པ་ནི། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པའི། །དུས་གཉིས་ལ་ནི་འཇུག་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ པ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་སོ། །མི་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བདག་ཉིད་ད་ལྟར་ཉིད་ལ་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་སྐབས་སུ་བདག་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་།དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ད་ལྟར་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་འཇུག་གམ་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་ དུས་ནི་མི་འདོར་ཏེ།།ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པའི་གཞི་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་མི་འདོར་ཏེ། དུས་ཀུན་ལ་འཇུག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།
說到這個,這是類似於’這些’和’每個’等詞的總括詞,如’唯識’這樣的詞表示心的一切種類,排除非心的其他,而不執著心本身的量度為’這些’,這就稱為表示方面。同樣也適用於’每根’、‘每田’等詞。 這樣說明了總括詞的運用后,現在解釋詞的助詞。這又分為兩種:助詞和助詞的組合。爲了說明助詞,說道:‘凡是自身無義,而能顯明義名者,稱為詞的助詞,具有助詞者即有助詞。’ 任何詞語本身沒有所要表達的意義,而能幫助和顯明他者,這就稱為詞的助詞,例如像連線兩塊鐵的焊料一樣。義名是指任何有表示意義的詞。具有助詞是指具備並有助詞。 這樣總的說明后,爲了說明各自的用法,說道:‘其中助詞的用法是…’等。從詞的助詞中說明’གང་(何)‘字的用法是:‘གང་是疑問詞的意義,遍及普遍應用,在合併同類時完全捨棄。’ ‘གང་‘字是用於疑問詞遍及普遍義,除了合併同類的詞外,用於其他一切作為疑問詞。與此相似的是:‘ཅི་(什麼)等也是如此,遍及應依場合計算。‘即’多少’和’誰’等與’གང་‘相似,詢問並遍及普遍。遍及依場合計算是指如’何者們’、‘誰們’等根據場合所適用的對象不同。 說明’དེ་(那)‘字的用法:‘དེ་字詞義,名言、事物、時間三種用法,過去和異名相關,以及具有餘。‘等。‘དེ་‘這個言詞用於名言、事物和時間三種,僅就名言用法又有三種:用於過去、用於表示有其他異名、用於表示具有餘。 用於事物是:‘真實和秘密,以及自己的和他方,用於事物四種。‘即用於真實、用於秘密、用於自己的和用於他方。 用於時間是:‘過去以及未來,兩時用法二種。‘即用於過去和用於未來兩種。 不用於兩種:‘自身現在時應舍。‘即在事物場合不用於自身,在時間場合不用於現在。 如果問是否不用於現在事物:‘事物之時不捨棄,應當遍及而運用。‘即用於事物的基礎不捨棄三時任何一個,應當運用於一切時間。
།འདི་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཚིག་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །སྐབས་ཀྱི་དངོས་གཞན་དག་ལ་འཇུག་།གང་ཞིག་ལ་ནི་ལྟོས་བྱས་ པའི།།ཉེ་བ་དག་དང་མངོན་སུམ་པའི། །དངོས་པོ་དག་ཀྱང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་ལ་འཇུག་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་ཉེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་སུམ་ལ་འཇུག་པའོ། །འདི་གཉིས་ ཀྱང་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ན་འདི་ཉེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ན་འདི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་འཇུག་པ་ནི། སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ལྐོག་ཏུ་གྱུར་དང་རིང་བ་དང་། །གལ་ཏེ་བསྟན་བྱ་དུས་ཉིད་ན། །འདས་དང་མ་འོངས་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ཡིན་ ཏེ།དོན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། །དངོས་པོ་རྒྱང་རིང་བ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དུས་ལ་འཇུག་པ་ནི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀུན་ལ་བསྒྱུར་བ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་དེ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་བསྒྱུར་བ་བདུན་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་། གང་ལ། གང་གིས། གང་གི་ཕྱིར། གང་ལས། གང་གི་།གང་ལ། ཞེས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་།ད་ལྟར་བྱུང་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། །འདས་པའི་སྐབས་ལ་རྣམ་པར་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ད་ལྟར་བཤད པའི་དུས་ལ་སྦྱོར་གྱི་འདས་པའི་དུས་ལ་མི་འཇུག་གོ།།ན་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན། །དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་། །རྒྱུ་མཚན་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ལས་དང་ཆེད་དང་རྟེན་གནས་དང་། །ཕྱི་ཚིག་དེ་གཞན་སོགས་སྟོན་དང་། །འོས་པར་དཀའ་བ་ཆགས་འཛིན་ལས། ། ཕྱི་ཚིག་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དང་ནི། །འགལ་བའང་མི་འགལ་སྟོན་པ་དང་། །སྨོན་དང་འདྲི་དང་ཐེ་ཚོམ་གཞི། །ཚེ་སྐབས་རྣམས་ལ་འདི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་ལ་འཇུག་པ་ལས་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ན་ལ ཡང་གཉིས་ཏེ།གཞུང་འཛུགས་པ་དང་། གལ་འཛུགས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་གཞུང་འཛུགས་པ་ནི་དངོས་སུ་ན་ཞེ་འམ། མདོར་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་འཛུགས་པ་ནི་ཡིན་གྲང་ན་ཞེའམ། འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་མཚན་མའི་ཚིག་དང་། རྒྱུའི་ཚིག་གི་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ མཚན་མཚན་མའི་ཚིག་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུ་མཚན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཤིང་ཉིད་མེད་ན་ཤིང་ཤ་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡོད་པའི་ཚིག་གིས་འགེགས་པར་བྱེད་པའམ། འདྲི་བའི་ཚིག་ གིས་ལན་ལྡོན་པར་བྱེད་པའོ།།ལས་ནི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ན་གཅོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆེད་ནི་ཤིང་གི་ཕྱིར་ན་ཆུ་འདྲེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟེན་གནས་ནི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པའི་སོགས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ནི། ཚིག་ཕྱི་མ་དེ་དང་འགལ་ བ་དང་།དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་བསྡུ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་འདི་ན་ནི་མེ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚིག་ཕྱི་མ་སྔ་མ་ལས་གཞན་སྟོན་པ་དང་། འགལ་བར་སྟོན་པ་དང་། མེད་པར་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།
爲了說明’這’的用法,‘這’字用於過去、未來和其他場合的事物。對於所依賴的近處和現前的事物也有兩種。 ‘這’字的聲音用於過去、未來和其他事物三種。其中又分為兩種:用於近處事物和用於現前事物。這兩者都是相對的,即相對於某物而言此為近處,相對於某物而言此為現前。 ‘這’字不用於以下情況:隱蔽、遙遠,以及若要表示時間本身,則過去和未來應當捨棄。即不用於隱蔽的意義,不用於遙遠的事物。若’這’字用於時間,則不用於過去和未來。 ‘它們都具有變化’是指’彼’、‘此’、‘這’等都具有七種變化,即:何、於何、以何、為何、從何、何之、於何等,其他也同樣運用。 現在,關於目前語境的詞,用於現在進行時,在過去時態中應當捨棄。‘現在’這個詞是說明內容的語境用語,用於現在說明的時間,而不用於過去時間。 關於’于’字的用法:‘于’字的含義用於特別區分、原因、以原因表示意義、業處、目的、依處所、后詞、表示彼此等、難以相應的執著、后詞的確定、與此相反、矛盾亦不矛盾的表示、祈願、詢問、疑惑根據、時機等處可見。 ‘于’字的意義用於這些方面:特別區分有兩種:立論和假設。其中特別區分的立論是直接說’於是’或’總之’等。假設是說’大概是吧’或’可能吧’等。 原因有表徵詞和因詞:原因表徵詞是說’若有何物則做此’等。原因因詞是說’此有則彼生’等。以原因表示意義是如’若無樹本身,何有沙羅樹’等。以有的詞語遮遣或以問詞回答。 業處如’在樹梢上砍’。目的如’爲了樹而引水’。依處所如’住在樹梢上’。后詞表示異於彼等的’等’字所攝:包括與后詞相違、表示無彼等,如’若有煙處有火,此處非有火’等,即表示后詞異於前者、表示相違、表示無有等。
།མི་འོས་པའི་ཚིག་ གིས་ཕྱི་མ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ན་མི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའམ།རྒྱུ་ཡང་མ་སྐྱེས་ན་རྒྱུ་ཅན་ལྟ་ག་ལ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི། སྔ་མའི་ཚིག་གིས་ཕྱི་མ་ངེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ན་ལྷ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་ བ་ཡང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་དབྱེར་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨོན་པའི་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་ན་ཞེས་སྨོན་པ་ནི་གོ་ཆའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲི་བའི་གཞི་ནི་གཟུགས་གཟུགས་སུ་རུང་ བ་ཡིན་ན་འདི་ཅིས་གཟུགས་སུ་རུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞི་ནི་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་སྐབས་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེའམ། གང་གི་ཚེ་ན་ཞེས་པའམ། དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དུས་ལ་སྦྱོར་བའི་བདུན་པའོ། །ད་ནི་སྟེའི་དོན་འཆད་ དེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟེ་ནི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་སྟེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་དམ་འཆའ་དང་། །གཞན་འདྲེན་པ་དང་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་དང་བྱ་བའམ་ཡང་ན་ནི། །བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། །ཚིག་གཉིས་ རིམ་མམ་དུས་གཅིག་ཏུ།།སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མཚམས་སྦྱོར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཚིག་སྔ་མ་བྱེད་པར་སྦྱོར་ལ། ཚིག་ཕྱི་མ་བྱ་བར་སྦྱོར་བ་ལ་དུས་མི་མཐུན་པར་རིམ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། མདའ་འཕངས་ཏེ་ཕོག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ གཉིས་ཀ་བྱ་བར་སྦྱོར་ལ་དུས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཡོད་དེ།ལྷ་མཆོད་དེ་ལས་བྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་ཀ་བྱ་བར་སྦྱོར་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོད་དེ། འཛུམ་དམུལ་ཏེ་མདངས་ཕྱུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ནི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་ མཐུན་པར་སྦྱར་རོ།།དམ་འཆའ་བ་ནི། གང་ཞིག་གིས་ནི་སྔ་མ་ལ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་དམ་འཆའ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དམ་བཅའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། བསྟན་པ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཕྱི་མས་སྔ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ གསལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གཞན་འདྲེན་པ་ནི། ལྷག་མ་ཡོད་ཙམ་སྟོན་གྱུར་ཅིང་། །དེ་ལས་གཞན་གྱུར་གཞན་འདྲེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ད་དུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་སྟོན་ཅིང་གོང་མ་གཉིས་ཀ་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི། གཞན་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤར་གྱི་ ཕྱོགས་ན་དབང་པོ་སྟེ།།ལྷོའི་ཕྱོགས་ན་འཆི་བདག་གོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་རྣམས་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ནི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །དང་གི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི། དང་ནི་འབྱེད་དང་སྡུད་པ་དང་། །རྒྱུ་མཚན་ཚེ་སྐབས་གདམས་ངག་ལྔ། །དེ་ཉིད་དང་ནི་གཞན་ དག་དང་།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ཡི། །སྡུད་པའི་དང་ཡང་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་མཉན་པ་བྱས་པར་ལྷག་ མཐོང་འཕེལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚེ་སྐབས་ནི་དགེ་སློང་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱིར་ཉན་པ་དང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གདམས་ངག་ནི་དགེ་སློང་དག་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།
以不恰當的詞語確定後者,如’連神都頂禮,何況人’這樣的說法,或者’因都未生,果怎能生’這樣的說法。與此相反的是,以前者的詞語確定後者,如’人都向神頂禮,神也頂禮嗎’這樣的說法。 顯示矛盾而實非矛盾的是不相順飾,如’就勝義諦而言無差別,但在世俗諦中有差別’這樣的說法。發願的基礎是’若要獲得菩提心要’,發願是鎧甲的因,如此等。 詢問的基礎是’如果色法是色法性,這是因何而成為色法性’這樣的說法。懷疑的基礎是’如果有種子,是否會生出芽,還是不會’這樣的說法。 時分是’如是我聞一時’或’何時’或’爾時’這樣的說法,是用於時間的第七格。 現在解釋’སྟེ’的含義。爲了說明它有三種形式,說道:‘སྟེ表示有餘,連線、立宗和引他三種。’ 爲了解釋連線,說道:‘能作與所作或是作用本身的連線,兩個詞語次第或同時的連線就是連線。’ 有些連線是前詞連線能作,后詞連線所作,在時間上不一致而次第進行,如’射箭而中’這樣的說法。有些是兩者都連線作用,時間上次第進行,如’供養神明而行事’這樣的說法。有些是兩者都連線作用,時間上同時進行,如’微笑而放光’這樣的說法。這些都可以與’ནས’和’ཅིང’等詞相應使用。 立宗是’某者對前者起到明確作用的是立宗’,即同義立宗、同理由、確定詞、解釋所說等,是后詞對前詞起到幫助和明確作用的情況。 引他是’僅表示有餘,引出與此不同的其他’,即表示還有其他要說的內容,與前兩者都不同的表示方式,如’東方有帝釋天,南方有閻魔王’這樣的說法。這些都是表示有餘詞,而不是詞本身。 關於’དང’的用法說明:‘དང有分別、總括、原因、時分、教誡五種。同一、其他和重複次數用於他處的總括又分三種。’ 其中分別如’法即輪迴與涅槃’這樣的說法。總括如’了知輪迴和涅槃之法’這樣的說法。原因如’因聞法而增長勝觀’這樣的說法。 時分如’諸比丘聽聞世尊時’這樣的說法。教誡如’諸比丘當善聽聞並謹記’這樣的說法。
།སྡུད་པའི་དང་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདས་པའམ་མ་འོངས་ པའང་རུང་སྟེ།ཉེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་བསྡུ་བ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་བསྡུ་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་བསྡུ་བའོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི་དགར་དང་བསྣན་པའི་ཚིག་དམིགས་སམ་ངེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཕྱི་མའི་ཚིག་དང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ནི་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགར་བ་དང་བསྣན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དགར་བ་ལ་ཡང་ཟླ་ལས་དགར་བ་དང་། བཀོད་པ་ལས་དགར་བའོ། །དེ་ལ་ཟླ་ལས་དགར་བ་ནི་དགར་བའི་གནས་དམིགས་ཀྱིས་མ་སྨོས་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཀོད་པ་ལས་དགར་བ་ནི། སྔར་ངོ་བོ་བཀོད་ནས་ཕྱིས་ གཏན་ཚིགས་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྣན་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་བརྣན་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་བསྣན་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་བསྣན་པ་ནི་ཉིད་དང་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྣན་པ་ནི་ཡང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །ཕྱི་མའི་ཚིག་དང་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་འདྲི་བའི་ ཚིག་ཡིན་པས་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀྱང་དང་ཡང་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ནི། ཀྱང་དང་ཡང་ནི་སྡུད་པའི་ཚིག་།མི་མཐུན་མཐུན་པར་སྟོན་པའང་ཡིན། །འདས་པའམ་མ་འོངས་གཞན་དག་ ལས།།ཅི་རིགས་དག་ཏུ་བསྡུ་བར་བྱ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་བསྣན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པར་སྟོན་པའི་ཚེ་ནི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ། དངོས་པོ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཚུངས་པར་སྡུད་པའོ། །འགལ་བའི་ཆོས་མི་འགལ་བར་སྟོན་པའང་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་ བའོ།།འདས་པར་སྟོན་པའམ། མ་འོངས་པར་བསྟན་པའམ། གཞན་སྡུད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པའི་སྐབས་སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་གཞན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །བསྣན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བསྣན་པར་ འགྱུར་ཏེ།རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྣན་པར་སྟོན་པའོ། །ད་ནི་ཁོ་ནའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཚིག་གི་དོན། །གཞན་མི་ལྡན་དང་གཞན་ལ་མིན། །ལྡན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། །མ་ངེས་བ་ཡི་རྣམ་པ་གཉིས། །དེ་བཞིན་མི་སླུ་བ་ཉིད་དང་། །ཁོ་ན་དག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།དེ་ལ་ཉིད་དང་ཁོ་ན་ལྟ་བུའི་ཚིག་དོན་དྲུག་ལ་འཇུག་སྟེ། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་བ་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། ལྡན་པ་ཙམ་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། བདེན་ཞིང་མི་སླུའི་དོན་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་གཞན་ མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལ་ཆོས་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མང་ངོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཞན་ལ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། ། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་འཕོང་ཁོ་ན་སྐྱེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྩིས་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་མ་ངེས་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་ཁོ་ན་རྩིས་མཁས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་པས་དོན་གྲུབ་རྩིས་མཁས་ཏེ་མ ངེས་པར་འགྱུར་རོ།
總結詞和單獨詞也有三種區分,即過去或未來都可以,表示接近的總結,事物的其他總結,以及對其他次數的表示總結。 關於’尼’字的用法說明是區分和增加詞的標記或確定,應與後面的詞結合。‘尼’這個詞成為區分和增加的詞。其中區分又分為從對應物區分和從陳述中區分。其中從對應物區分是雖然沒有明確說明區分的對象,但從意義上可以理解存在。從陳述中區分是先陳述本質后再確立理由之類。 增加也分為增加本質和以類別區分增加。其中增加本質是如’本身’和’唯一’等。增加其他類別是如’或者’等。 ‘與后詞結合’是指一般作為疑問詞,要與後面的詞結合,如’為什麼’、‘是什麼’、‘例如’等詞結合。 關於’康’和’揚’等的用法:‘康’和’揚’是總結詞,也表示不相符變為相符。從過去或未來其他中,應根據適當進行總結。‘揚’是增加詞。 在表示總結時,無論是過去還是未來,或其他事物,都是總結相同的功德。也表示相違的法不相違,成為不相順的修飾。 在表示過去或表示未來或表示其他總結的場合,稱為適當總結。‘適當’一詞是在過去場合雖未說明但表示總結其他的諸項。增加是指在某些情況下增加’是’等詞,表示增加其他類別。 現在爲了說明’唯一’詞的含義:確定詞的含義有六種:他不具有和他處沒有,僅具有的確定,以及不確定的兩種形式,同樣真實不欺和唯一等六種。 其中如’本身’和’唯一’等詞義有六種用法:確定他不具有,確定他處不具有,他不具有的確定,他處不具有的不確定,僅具有的確定,以及真實不欺的含義六種。 其中他不具有是如’如來唯具有圓滿功德’這樣的說法,這表示沒有其他法。確定他處不具有是如’唯如來有眾多圓滿功德’這樣的說法,表示他處沒有。 他不具有的確定是如’悉達多唯善射術’這樣的說法,這裡因為還有精通算術等其他功德法,所以成為不確定。他處不具有的不確定是如’唯悉達多精通算術’這樣的說法,這是因為悉達多之外的善財也精通算術而成為不確定。
།ལྡན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་རྩིས་མཁས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ལྡན་པ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞན་ལ་ཟུར་ཟ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བདེན་ཞིང་མི་སླུ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ ཅུང་ཟད་དུ།།ཕྱི་ཚིག་ཐ་དད་མིན་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉིད་ཕལ་དུ་དྲུག་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ། །ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་ཕྱི་མ་རང་ལས་ཐ་མི་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཨུཏྤ་ལ་ཉིད་སྔོན་པོའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ ཏེ།སྲ་བ་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྲ་བའི་དངོས་པོ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །ཙམ་གྱི་འཇུག་པ་ནི། ཚད་འཛིན་ལྷག་པ་འགོག་པ་ཡི། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚད་འཛིན་པའི་ཙམ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། རི་རབ་ཙམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ལྷག་པ་འགོག་པའི་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབའ་ཞིག་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབའ་ཞིག་དང་ཤ་སྟག་ལ་སོགས་པའང་ལྷག་པ་ འགོག་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་རྣམས་གང་ཁྱབ་ཆེ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་དོན་ལྷག་པར་སྟོན་པ་དང་མི་སྟོན་པའི་ཕྲད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཡོངས་སུ་ཀུན་དུ་སོགས། །སྒྲ་བཞིན་དང་ནི་ཕྲད་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་ཞེའམ། ཡོངས་སུ་ཞེའམ། ཀུན་དུ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་དུ་རབ་ དང་།རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྟ་བུ་སྐབས་སུ་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐབས་སུ་དོན་ལྷག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ། ཚིག་གི་ཕྲད་དང་རྒྱན་ཙམ་མོ། །ད་ནི་ཚུལ་གྱི་སྒྲ་ལས་ཚིག་ཕྲད་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ཚུལ་ནི་འདྲ་དང་སྨད་པ་དང་། །སྒྲོ་དང་སྡོམ་པ་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཐབས་དང་རིགས་པ་དོན་དང་འདོད། །ལེགས་པ་དག་ལ་འཇུག་པ་ལས། །འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ཕྲད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དཔེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མི་ངན་པ་ལ་མིའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒོ་ལ་འཇུག་པ ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ལ་དོན་གྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།སྡོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པ་ལ་ཚུལ་ངན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ནི་རིག་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་དོན་བཟང་པོ་ལ་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པའི་ལུགས་ནི་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལེགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ནོར་བར་བྱེད་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་འདི་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གཟུང་ངོ་།།བཞིན་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན། །མ་ནོར་བ་དང་ཡིན་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ཏུ་སྦྱར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བ་ལ་ འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།
僅僅執著于具有,就像是說’唯有精通世間成就計算的人’這樣,這是僅僅成立具有,而不諷刺其他。 趨入真實不欺的意義,就像說’世俗諦和勝義諦的真如’這樣。 爲了顯示’自性’的趨入,‘自性’如是少許,后詞不異,以及成為事物的助緣。 ‘自性’大多與’唯’相同。也有與后詞不異而結合的情況,如’蓮花自性是藍色的’。在某些情況下成為事物的助緣,如’堅性’,表示堅的事物即是堅性。 ‘僅僅’的趨入是:度量執持和遮止過分,‘僅僅’分為兩種。執持度量的’僅僅’如說’微塵僅僅’或’須彌山僅僅’。遮止過分的’僅僅’如說’唯識僅僅’。 爲了顯示與此相順,‘唯獨等如是配合,遍及依上下文判斷’。‘唯獨’和’純粹’等也配合遮止過分,這些何者遍及廣大,則依上下文勢力配合。 現在爲了顯示增義和不增義的助詞,‘圓滿遍及普及等,如聲及助詞’。‘圓滿’或’遍’或’普’,同樣’極’和’種種’和’近’和’甚’等,依上下文如其聲音而顯示。在上下文中不增加顯示意義,僅是詞助和裝飾而已。 現在想要顯示從’方式’聲成為助詞,‘方式趨入相似和貶低,門徑和律儀特徵及,方便和理趣義和欲,善妙等中,相似配合為助詞’。‘方式’這個聲音趨入如前所說的十種義中,趨入相似者當作譬喻配合。趨入貶低如說’惡人為人之方式’。趨入門徑如說’義門為義方式’。趨入律儀如說’入于方式’。趨入特徵如說’性情惡劣為惡方式’。趨入方便如說’咒語方便為明咒方式’。趨入理趣如說’具理者為具方式者’。趨入義理如說’善義為善方式’。趨入欲樂如說’他人慾樂宗派為他人方式’。趨入善妙如說’無誤行為為如理行為’。‘方式’這個詞趨入這些義中,配合相似者當執為助詞。 顯示’如’等的趨入,‘如等詞義,無誤及是,相似配合’。‘如是’和’如此’等詞義趨入無誤,如說’如是性’。趨入是性,如說’是彼即如此’。
།འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིང་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིང་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་དང་། །མཚམས་སྦྱོར་དག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ པ་ཡིན་ཏེ།ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་བསྡུ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། ཡང་དང་ཀྱང་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་གོ། །མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྟེ་དང་། ཏེ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདོད་ཅིང་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ལའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལ་ནི་གཉིས་པ་བཞི་པ་དང་། །བདུན་པ་སྡུད་དང་སྦྱོར་བ་དང་། །སྨོན་དང་ཚད་འཛིན་གཞི་དང་ནི། །ཚེ་སྐབས་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལའི་དོན་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་གཅོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་ཆུ་འདྲེན་ཞེས་པ་ལྟ་ བུའོ།།བདུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་བྱ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལག་པ་བསྙལ་ལ་ཟན་བཟའ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ན་ནི་ཡོད་ལ་འདི་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨོན་པ་ནི་བདག་ནམ་ཞིག་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། གྱུར་ནས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཚད་འཛིན་པ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཙམ་ལ་དེ་ཙམ་ལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་སྐབས་ནི་དུས་དེ་ལ་འམ་དེར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པའི་ཕྲད་བསྟན་པ། ཀྱི་ནི་འབྲེལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་འབྲེལ་པར་སྦྱོར བའི་བརྡ་སྤྲོད་པར་འདོད་པའོ།།གསུམ་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། ཀྱིས་ནི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་བྱས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་ཡོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་རྒྱན་ནི་གསུམ་ཆར་ལའོ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།ལ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གྱིས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འོན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྱུང་ཁུངས་དང་། དགར་བ་ཡིན་ཏེ་ནས་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དོན་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ནི་རི་ལས་གསེར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགར་བའི་དོན་ནི་ཁྱིམ་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལས་དང་མཐུན་ནོ། །ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ནི། སྡུད་པ་དག་དང་མཚམས་སྦྱོར་ནི། ། ནས་ལ་ཅུང་ཟད་ལྷག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྨོས་ཏེ། ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་ཅུང་ཟད་ལྷག་པར་སྟོན་པ་ནི་སྡུད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་སྟེ། མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་ཞེས་པའམ། ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའམ། མིག་བཟློག་ནས་བལྟས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་པའི་ཚིག དྲུག་ལས་དྲུག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཀུན་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི། །དྲུག་པ་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གསུམ་པ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དེས་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པར་འགྱུར་བ་ ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལྔ་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ཅི་ལས་ཤེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བཞི་པ་དང་མཐུན་ཏེ། གཉིས་པའི་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལ་དང་གིས་དང་ལས་རྣམས་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་པ་ཡོད་དོ།
關於相似的用法,即如’與此相似’、‘如是’等。爲了說明’cing’等的用法,說’cing等是總括和連線’。即’cing’、‘zhing’、‘shing’這些用於總括時,與’yang’和’kyang’等相同用法。作為連線詞時,與’ste’和’te’等相同用法,如’欲求貪著’等。 現在爲了說明’la’的含義,說’la用於第二、第四、第七格,以及總括、連線、祈願、限定、基礎和時機’。‘la’用於第二格時如’砍樹’,用於第四格時如’引水至樹’,用於第七格時如’鳥棲於樹’。用於總括時如’伸手吃飯’。用於連線時如’此處有而彼處無’。用於祈願時如’愿我何時成為如此,成已’。用於限定時如’做到那種程度,多少程度’。用於時機時如’在那時或彼時’。 關於第六格助詞的說明:‘kyi是關聯詞’,如’天授的馬’,表示相互關聯的語法標記。 關於第三格的用法說明:‘kyis表示作用’,如’天授所作’。 爲了說明這些不相順的修飾,說’不相順修飾用於三者’。‘la’作為不相順修飾時如’無因而求果’。‘kyis’作為不相順修飾時如’雖然如此’。‘gyis’作為不相順修飾時如’然而’。 爲了說明第五格的用法:‘las表示因、來源和區分,nas亦同’。因的含義如’從種子生芽’。來源的含義如’從山中出金’。區分的含義如’從居士成優婆塞’。‘nas’的含義與’las’相同。 稍有不同的說明是:‘nas在總括和連線上稍有差別’。‘nas’這個詞比’las’多表示總括和連線的用法,如’從眼到身’或’張口而睡’或’回頭看’等。 作用詞六格中除第六格外都可以表示理由,爲了說明這點,說’表示理由的是除第六格外的所有’。其中第三格表示理由時如’因此’。第四格時如’為此’。第五格時如’由何知’。第七格與第四格相同。第二格的詞也是如此。因此,‘la’、‘gis’和’las’都可以表示理由。
།དུ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་མཐུན། །དེ་ཉིད་དག་ནི་ལྷག་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ལྷག་བཅས་ལ་ལའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དུ་དང་སུ་དང་རུ་དང་ར་རྣམས་ལའི་སྒྲ་དང་མཐུན་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་རུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདིར་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པ་ཤ་སྟག་གོ། །དེ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་ལའི་དོན་ལས་ལྷག་པ་སྟེ། ཐོག་དགུ་འཕར་དུ་ཕུབ། ཤིང་མིག་མངས་རེས་སུ་བཏང་། དབྱིབས་གྲུ་བཞིར་བརྩིགས་ ཞེས་བ་ལྟ་བུ་ལའི་དོན་ལས་ལྷག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའི་སྒྲ་ནི་ལ་ལ་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། ལག་པ་བསྙལ་ལ་ཟན་བྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟླ་སྡུད་པ་ནི། འོ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ ཡི་གེ་བཅུ་ལ་ཨོའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་གི་ཟླ་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ། །སྒོམ་མོ། །སྒྲུབ་པོ། །འགྱུར་རོ། །འཚལ་ལོ། །ཤེས་སོ། །འབྱུང་ངོ་། །འགོག་གོ། །དེའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡི་གེ་འདི་བཅུ་ནི་ཟླ་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྐབས་ནས་ཡི་གེ་ རེ་རེ་ཙམ་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ལས།འོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཚིག། །ཅེས་པ་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་སྔ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཚིག་ཕྱི་མའི་སྐབས་སྦྱོར་བའོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱེད་སྡུད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འམ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ནི་འབྱེད་པ་དང་སྡུད་ པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། མིག་གམ། རྣ་བའམ། འབྱུང་ངམ། འགྱུར་རམ། འགྲུབ་བམ། ཡིན་ནམ། འཚལ་ལམ། སྒོམ་མམ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དག་དང་རྣམས་ནི་མང་པོའི་ཚིག་།ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཤིང་དག་ཤིང་རྣམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དུ་མའི་ཚིག་ཏུ་སྟོན་པའོ།།སོགས་ནི་མཐའ་དག་སྡུད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་མཐའ་དག་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་པོའི་ཚིག་གིས་མཐའི་ཚིག་སྨོས་མི་དགོས་པར་སྡུད་པ་ ཡིན་ནོ།།པ་འམ་ཅན་ནི་བདག་པོའམ། །ལྡན་པའི་དོན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་བདག་པོའམ། གསེར་དང་ལྡན་པ་ནི་གསེར་པ་ཞེས་པའམ། གསེར་ཅན་ཞེས་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ལས་བའི་སྒྲ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། བ་ནི་སྤྱི་རུ་གཞག་པ་སྟེ། །ཡུལ་དུས་ ངེས་པར་མ་བཟུང་བའོ།།ཟ་བ་བཟའ་དང་ཟ་པོ་བཞིན། །མ་ནིང་དག་ཏུ་གཞག་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་སྟོན་པའི་མིང་ལ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་སྤྱིར་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལྟ་བ་ཉན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའམ།བྱ་བའམ། བདག་གི་ཚིག་གམ། གཞན་གྱི་ཚིག་ཏུ་མི་སྟོན་པའོ། །དུས་ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་ནི་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་གྱི་ཚིག་གཅིག་ཏུ་མི་སྟོན་པའོ། །དཔེར་ན་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་། ཟ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིར་འཇུག་པ་ ལྟ་བུའོ།།དེ་གཅིག་ཏུ་ཚང་བར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མ་ནིང་དག་ཏུ་གཞག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།
爲了說明’དུ’等的作用,故說’དུ等與ལ相應,彼等即是增益,如是于某些餘留。‘,དུ、སུ、རུ、ར等與ལ的語詞相應,如說’於此’即是’此處’、‘此中’、‘此地’、‘於何處’、‘于中央’等,皆與ལ的語詞相應。 彼即表示超出ལ的含義,如’覆蓋至頂端’、‘排列成方格狀’、‘建造成四方形’等,表示超出ལ的含義。 表示句子有餘留的語詞,于某些情況下是增益,如’伸手而食’等。 連線詞即’འོ等為連線詞’,即十個後加字帶有འོ音的是句子連線詞,如此’是也’或’如是有也’、‘修也’、‘成也’、‘變也’、‘知也’、‘愿也’、‘知也’、‘生也’、‘遮也’、‘是也’等,這十個字母是連線詞。 現在從語境中說明單個字母如何成為句子虛詞,‘འོ་ན為領會中的詞’即འོ་ན和འོན་ཏེ是從領會前文而連線後文語境的詞。 ‘འམ即是分合詞’,འམ等十個是分別和合並的詞,如’色或’、‘受或’、‘想或’、‘行或’、‘眼或’、‘耳或’、‘生或’、‘變或’、‘成或’、‘是或’、‘愿或’、‘修或’等。 ‘དག與རྣམས ་是複數詞’,如’諸樹’、‘眾樹’等表示多數的詞。 ‘སོགས是總攝一切’,སོགས這個詞是總攝一切,如’色等’等,以首詞而不必說末詞的總攝。 ‘པ或ཅན是所有或,具有義中應用’,即金的所有者或具有金者說’金者’或’有金者’等。 從彼中說明བ的語詞稍有不同,‘བ是立為普遍,處時未作確定。如食者、食物、食人,應立為中性。‘即表示作用的名詞出現བ的語詞是處所和時間的普遍運用,如’食者’或’見者’、‘聞者’等。 其中處所未確定即不表示作者、作用、自語或他語。時間未確定即不表示過去、未來或現在時態之一。例如’食者’是普遍用於食物和食者等。 因為不完全表示為一,故應立為中性。
།ད་ནི་ཕྲད་འདུས་པ་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕྲད་གཉིས་འདུས་པའམ། །ཡང་ན་མང་པོ་འདུས་པ་ན། །སྔ་ཕྱི་ཕན་ཚུན་ཟིལ་གནོན་དང་། །རང་གི་ཆ་ལྡན་དག་ཏུ་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ ཏེ་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་འདུས་སམ།འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ནས་ཚིག་གི་སྐབས་གཅིག་གི་ཕྲད་དུ་བྱུང་ན་དེའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཕྱི་མས་སྔ་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་འདོད་ནས།གང་ལ་དམིགས་འཛིན་མི་བྱེད་དང་། །དམིགས་འཛིན་ཏེ་ན་ཕྲད་གྱུར་ན། །གཉིས་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཉིས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱབ་པ་སྤྱིར་འགྲོ་བ་སྟེ།དམིགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ག་དང་ལར་སྦྱར་ཏེ་གལ་ཞེས་བསྡུས་ནས་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱི་ནས་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ ན་དོན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་གཞན་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་བསྒྱུར་བ་ནི་འདི་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་ཆུ་མཐུན་པར་འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས། །ཕྱོགས་གཅིག་འདྲི་བར་བྱེད་ པ་ནི།།འོ་ན་ཞེས་བྱའི་ནུས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཕྱོགས་གཞན་འདྲི་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ཏེ། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་བསྡུས་པ་དང་། མ་བསྡུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྲད་འདུས་པའོ། །དེ་ཡང་དམིགས་འཛིན་སྔ་མ་བཞིན། །གཞན་འདྲེན་བྱེད་པ་ཏེ་ཡིན་ཏེ། །ན་ཡིས་ཕྱོགས་གཅིག་དག་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། བཞིན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་བཞིན་བྱ་བའི་དོན་འདི་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གཟུང་ངོ་། །བཞིན་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན། །མ་ནོར་བ་དང་ཡིན་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན ཏེ།དེ་བཞིན་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་གཞན་འདྲེན་པ་ནི། ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཚིག་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལས་གཞན་ འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ནའི་སྒྲའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ན་ཡིན་ནོ།
現在講解助詞的組合。因此說:‘若是兩個助詞組合,或是多個組合時,前後相互制約,及具有各自特徵而使用。’ 如果語助詞有兩個組合,或者多個組合而在同一語境中作為助詞出現時,其意義有三種情況:前助詞制約后助詞,后助詞制約前助詞,兩者都具有各自的特徵。 爲了說明兩者都具有各自特徵,所以說:‘對於無特定指向和有特定指向的助詞組合,具有變成兩種意義的力量。’ 比如’གལ་ཏེ་ན’(假如)這個詞的意義有兩種:其中’གལ’(假)這個詞是普遍適用的,沒有特定指向。‘ཏེ་ན’是指向某一方面,這是由’གང་ལ་ཅི་ཞིག་ན’(何處何事)組合’ག’和’ལ’而縮寫成’གལ’,‘ཅི་ཞིག’(何事)的詞後來變成’ཏེ་ན’,說成’གལ་ཏེ་ན’時表示在前義之後還有其他含義。 相互制約和變化也同樣適用於其他情況。爲了說明與此相似的’འོན་ཏེ་ན’等,所以說:‘從理解一方面而對另一方面提問,這是’འོ་ན’的作用。’ ‘འོ་ན’這個詞是在理解了意義的一方面之後詢問另一方面的語助詞。‘འོན་ཏེ’和’འོ་ན’只是字母的縮寫與未縮寫的區別,是’འོ’和’ན’這兩個助詞的組合。 ‘其指向如前所述,引出他義是’ཏེ’,‘ན’使成為一方面。‘這是’འོན་ཏེ་ན’的詞組用法。‘如前所述’是指’འོན་ཏེ’的詞也如’གལ་ཏེ’一樣。 如’བཞིན་བྱེད་པ’(如是作)等。這些如理應作的意義中,用作相似義時應理解為語助詞。 關於’བཞིན’等的用法說明:‘བཞིན’等詞義,用於無誤、是以及相似。 即’དེ་བཞིན’(如是)和’དེ་ལྟ་བུ’(如此)等詞用於無誤義時,如’དེ་བཞིན་ཉིད’(真如)。用於是義時,如’དེ་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ’(是如是即如此)。用於相似義時,如’དེ་དང་འདྲ་བ’(與此相似)。引出他義是指’ཏེ’這個詞在句子有餘義時引出其他內容。‘འོན་ཏེ་ན’中的’ན’的詞是使成一方面,即是區分指向的’ན’。
།གོང་དུ་གཉིས་པར་འགྱུར་བར་དམ་བཅས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ལྡན་པའི་ཕྲད་རྣམས་ནི། །དམིགས་འཛིན་ལྡན་མི་ལྡན་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་རྣམས་ནི་དམིགས་འཛིན་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱི་མ་དམིགས་འཛིན་པ་ཡོད་ན་སྔ་མ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་མི་ལྡན་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བསྡུ་བར་བྱ་ལ། སྔ་ མ་དམིགས་འཛིན་པ་ཡོད་ན་སྔ་མ་དངོས་སུ་སྡུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྔ་མ་དོན་གྱིས་བསྡུ་བར་བྱ། །ཡོད་ན་སྔ་མ་དངོས་སུ་བསྡུ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཅི་སྟེ་འོན་ཏེ་དང་། །དེ་སྟེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ན་ཞེས་པའམ། དེ་སྟེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཚིག་སྔ་མ་དམིགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དམ། སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་འཛིན་པར་བྱེད་པར་སྦྱར་རོ། །བསྡུ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འོ་ན་ཡང ཞེས་པ།།བསྡུ་བ་གཉིས་ལྡན་གཉིས་བསྡུ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའམ། འོ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གཉིས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་སྡུད་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྡུད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ བསྡུ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་སྔ་མའི་འདོད་པ་དང་།འོག་མའི་གཞན་གཉི་ག་སྡུད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུན་པ་བསྡུ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་བསྡུ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཐུས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཐུན་དང་ཐ་དད་སྐབས་ཀྱི་མཐུ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི། གང་ལྟར་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་དང་། །དེ་བཞིན་དེ་སྐད་ལ་སོགས་པ། །ཇི་སྐད་བསྣན་པའི་ཆ་གཉིས་ལྡན། །དེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲད་རྣམས་ཀུན། །ཟིལ་གནོན་གྱུར་ཏམ་ཆ་ལྡན་ཡང་། །དགོས་པ་རེ་རེར་དྲིལ་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ལྟར་དང་ཇི་ལྟར་ལ་སོགས་པ་དོན་མཐུན་པའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་ཕྲད་གཉིས་བསྣན་ནས་སྨོས་པའམ། མང་པོ་བསྣན་ནས་སྨོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བར བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་མས་སྔ་མ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་དྲིལ་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ཏེ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་ཚིག་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་དང་། །ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ། །དེ་ལྟར་ཕྲད་གཉིས་འདུས་པ་འམ། །མང་ པོ་འདུས་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་།།དེ་ལྡན་ལྷག་པ་མི་སྟོན་ཕྱིར། །སྐབས་དང་ཚིག་ཤུགས་བརྟགས་ནས་ནི། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་གང་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིག་གི་ཕྲད་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་བཅུ་དང་། དེ་ཕྲད་དང་ལྡན་པ་ལས་དོན་ལྷག་ པར་སྟོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་ནི་དགོས་པའི་ཤུགས་སོ། །ཚིག་གི་ཤུགས་ནི་སྒྲ་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་ཤུགས་སོ། །ཤུགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཆེད་དུ་མ་གཏད་པ་དང་། དངོས་སུ་མ་ཕྲད་པའོ། །གང་རིགས་པ་ནི་དོན་དང་ཚིག་ལ་མི་འགལ་བའོ།
爲了說明上文所承諾的第二點,‘這兩者相合的助詞,分為指定和有無兩種’這句話說的是: 通用、偏向一方和相合語助詞分為指定、有和無兩種。其中,如果後者有指定,前者通用不相合的也要以意義來歸納,如果前者有指定,前者就直接歸納,爲了說明這點,才說’前者以意義歸納,有時前者直接歸納’。 對這些的總結是:‘若是、或是、然而、那麼’等詞相連。這是說,‘若是’或’那麼’等詞,是否不做前面的指定,或從通用中指定後面的一方。 爲了說明具有兩種歸納,才說’然而、若是也,具有兩種歸納要歸納兩者’。這是說,像’然而’或’若是也’這樣具有兩個詞的,‘若是’是歸納詞,‘也’也是歸納詞,這樣具有兩種歸納時,要知道是歸納前者的意願和後者的其他兩者。 其中相合歸納和不相合歸納要依據語境的力量來理解,爲了說明這點,才說’相合與差異依語境力’。 有時’如何、怎樣、那樣、如此、這般’等,加上’怎樣’的兩種相合,以及其他所有助詞,或是壓制或是相合,都要歸納為各自的目的。 這是說,‘如何’和’怎樣’等在相合意義的語境中,加上兩個或多個助詞也可以,這些全都要歸納為一個意思。那又是怎樣呢?有些是前者壓制後者而歸納為一,有些是後者壓制前者而歸納為一,有些是具有兩者的特徵也歸納為一個所要表達的意思。 為什麼呢?‘意義詞組合十種,以及助詞組合如何,如此兩個助詞相合,或多個相合也可以,因為不顯示超出的意義,觀察語境和語勢,智者們隨理運用。‘這是爲了說明:所有助詞的組合也不會超出十種詞組合和助詞組合所表達的意義。 語境的力量是需求的力量,語詞的力量是語音運用的力量。力量的對象是未特別指向和未直接接觸的。合理是指在意義和詞語上不相違。
།ད་ནི་ཡི་གེ་དང་མིང་ དང་།།ཚིག་དག་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་དཔེ་བསྟན་པ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གིས། །གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་འདོད་ན། །ཕྲ་རྡུལ་ཆོས་ལ་མཚན་ཉིད་དུ། །དེ་ཤེས་ཆེ་རྡུལ་གོང་བུ་དང་། །གོང་ཆེན་དག་གི་མཚན་ཉིད་ དང་།།ལས་རྣམས་འབད་པ་མེད་པར་ཤེས། །དེ་ཤེས་སྐབས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་། །སྦྱོར་བ་དག་ལ་མི་འཇིགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་འདོད་ན་དང་པོར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རྡུལ་འདུས་ཏེ་ རྡུལ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་བུ་ལས་གོང་ཆེན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལས་དང་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གང་ ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འདྲི་བ་ན་འཇིགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྐྱེས་བུ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །གཞི་མཐའི་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་དག་།ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན། །དེ་འདུས་མིང་དང་དེ་བཞིན་ཚིག་།ཤློ་ཀ་དང་ནི་རབ་བྱེད་སོགས། །མིང་ཚིག་ཡི་གེ་མཚུངས་པའི་ ཕྱིར།།ཚིག་སྦྱར་འབད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འདི་དག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དེས་དང་པོར་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡི་གེ་དེ་དག་འདུས་པས་མིང་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ་བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་གཞན་ཚིག་འདུས་པ་ཤློ་ཀ་དང་། ཤློ་ཀ་འདུས་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་འདུས་པ་ལས་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ གི་སྦྱོར་བ་རྣམས་འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བསླབས་ནས་ཤེས། །སྨྲ་མཆོག་རྗེས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཤེས་དེའི་ཕྱིར། །འདི་ནི་བསླབས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་བའི་མཆོག་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།ད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་མིང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་ལ་འཇུག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ། །བློ་འབྱེད་གཏི་མུག་གཅོད་པས་མཚོན་ཆ་འདྲ། །མི་ འཇིགས་སྙམས་པ་སྦྱིན་བྱེད་དཔུང་དང་གོ་།དོན་ནོར་སྨྲ་བས་མི་ཉམས་བརྟན་པའི་མཁར། །སྨྲ་མཆོག་རྗེས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །སྒྲ་ཉིད་དང་ནི་དོན་ལ་ཁྲིད་པ་ཡི། །འགྲོ་ཀུན་མཐུ་གཉིས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྨྲ་བའི་སྒོའོ།།གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བློ་འབྱེད་ཅིང་གཏི་མུག་གི་དྲ་བ་གཅོད་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བའི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཇིགས་ཤིང་སྙེམས་པ་རྙེད་པས་དཔུང་དང་གོ་ཆ་ལྟ་བུའོ། ། རང་གི་བློ་ལ་སྒྲ་དང་དོན་ནོར་བར་སྨྲ་བའི་ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་ཉམས་པའི་བློ་བརྟན་པ་རྙེད་པར་བྱེད་པས་བརྟན་པའི་མཁར་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྨྲས་ཤིང་བཤད་པས འགྲོ་བ་རྣམས་སྒྲ་དང་སྒྲའི་དོན་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།
現在爲了說明文字、名詞和句子是確定義理的根本,在此舉例說明: 譬如某人若欲了知色法的差別,應先知曉微塵的性質,由此了知大塵、聚合及大聚合的性質和作用,無需費力即可了知。了知此等時,對於任何場合的作用,運用時都無所畏懼。 如同某人想要了知色法的差別,首先應當精通微塵的性質。然後,微塵聚合成大塵,即可了知之。大塵聚合成聚合,即可了知之。聚合成大聚合,其性質和作用也能了知。如此善知性質和作用的人,當有人詢問色法的差別時,便無所畏懼。 同樣地,欲求言說之人,若能善解基礎和詞尾字母的差別,由此組成名詞以及句子、偈頌和品章等,因名句字相同的緣故,造句將無需費力。此等皆如是。 如是,某人若欲說具有意義的句子,首先應當善解詞尾字母的差別。然後,這些字母組合成名詞,應當瞭解其性質。同樣,名詞組合成句子,瞭解其差別后,句子組合成偈頌,偈頌組合成品章,由此組合成大論等,以小小努力即可了知諸句子的運用。 因此,這是學習后即知,最勝說者及隨說者所說。因少許努力即可了知,此乃學處。 現在說明善根迴向,即從名詞功德門中說明迴向:入義諸說者之門,開慧斷癡如利劍,無畏自信如軍甲,說義財不衰堅城。最勝說者及隨說者所說,于聲及引導義理,愿一切眾生二力廣增長。 是為通達義理之門,故為說門。開啟諸補特伽羅之慧,能斷愚癡之網,故如利劍。具義說者無所畏懼且得自信,故如軍隊和鎧甲。于自心中說聲和義理無誤,不為邪慧過患所損,得堅固慧,故如堅固城堡。如是論著,是隨順一切智者及古代諸師所說而宣說,愿眾生於聲音和聲義皆得善巧,此為其義。 《說門利劍論釋》圓滿。
། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པས་བླ་མ་ནོར་བཟངས་གྲགས་པ་ལས་ ཐོས་ཏེ།སློབ་མ་གཞོན་ནུ་གྲགས་པའི་དོན་དུ་མིང་གི་སྦྱོར་བ་ནི་ཅུང་ཟད་གཞག་།ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ཅུང་ཟད་བཤད་ནས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།
印度堪布持明智慧稱從上師善財稱處聽聞,為弟子童稱的緣故,略作名詞的結合,略說助詞的結合,譯出校對后定稿。
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。