菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s|d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s(續3)

先前服藥后稍微吃了一些食物,再次服藥的情況是:對於打嗝、身體顫抖、手腳顫抖、上下身不適等這類病癥,先服藥后吃些清淡的食物,之後再服藥會有效果。 晚上睡前服藥的情況是:對於喉嚨以上的上部疾病,晚上睡前服藥會有效果。但是如果身體乾燥,或者喝了水,或者食物未消化,或者飢餓,或者身體疲憊,晚上睡前就不適合服藥。 治療風病、膽病和痰病方法的第十三章完畢。 接下來將講述第十四章,關於觀察病人的狀態並進行治療的方法,以及為減輕病情而減少飲食和禁食這兩種方法。 治療方法分為兩種:一種是增強身體的狀態,另一種是減弱身體狀態並減輕體重。其中,增強身體狀態是指增加肉體的豐滿度。減弱身體狀態使其消瘦是指通過減少飲食和禁食等方式,減少體重使身體變輕。 而且,身體的本質主要是由地、水、火、風、空五大元素構成,這些元素可以增加或減少。對這五大元素進行的治療包括:使身體內部滋潤和使身體內部乾燥。對於身體還要通過熱敷和沐浴等方法來消除病癥。 對五大元素構成的身體的治療分為兩種:凈化清洗身體的疾病和使疾病平息。凈化清洗是指排除體內的病癥,這又分為五種。哪五種呢?即通過下部給藥排除病癥、使用催吐藥、清洗體內疾病、通過鼻腔給藥清除頭部疾病、放血療法等五種。 使疾病平息是指既不排除也不清洗疾病,而是使其調和平衡,既不會感到舒適也不會造成傷害。風、痰、膽汁不平衡而成為疾病時,毒性平息后使其內部調和平衡,這就稱為使疾病平息,這又可分為七種。 是哪七種呢?即用溫熱的消化藥使可消化的病癥得以消化、增強胃部的火力、使腹部發熱、使其乾渴、按摩身體、曬太陽取暖、對熱癥使用涼風治療,這些都是立即使疾病疲弱並平息的方法。 對於風病和膽病這兩種病,要進行增強和使其疲弱平息的治療。

།ཟས་དང་སྨན་གྱིས་ལུས་བརྟ་བར་བྱ་བ་ནི་ཆང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་ཤ་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཁུར་གྱིས་རྐེ་བ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱི་རྒྱུན་ གྱིས་ཆད་པ་དང་།གློ་རྡོལ་བ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ་ལས་རྩུབ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བུ་ཡོད་དེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བུ་བཙས་པ་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་སྦབས་ཆུང་ངུ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་འདི་ལྟ་ བུ་ལ་ལུས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།དེ་ལ་ལུས་བརྟ་བ་ནི་ཤ་དང་འོ་མ་དང་། མར་དང་། མངར་བག་དང་། སྣུམ་བག་དང་། ལི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་འདི་དག་གིས་ཁོང་བརྟ་ཞིང་ཉམས་འཚག་བསྐྱེད་ལ། ཡང་ལུས་ལ་ཕན་པ་མཚན་མོ་མལ་ན་གཉིད་བདེ་བར་ལོག་པར་བྱ། ལུས་ལ་ མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་མཉེས་ཏེ།ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ཉམས་བག་ཏུ་བདེ་བར་འདུག་པ་དང་། ཉམས་དགའ་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུས་ལུས་བརྟའོ། །ཡང་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་ཉམས་སྨད་ཅིང་དབྲི་བར་བྱ་བ་ནི། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནང་བེའུ་སྣབས་ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་ ཧ་ཅང་ཟོས་སམ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་ཆེས་སམ། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་བམ། བརླ་རེངས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། མཛེས་བཏབ་བམ། ཤུ་ཆེན་མཆེད་པའམ། ཁོང་འབྲས་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལུས་ཤ་བསྐྱེད་དེ་སྦོམ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ ལྟ་བུ་དང་།དགུན་སྟོད་ཀྱི་ཚེ་ལྟ་བུ་རྟག་ཏུ་ཟས་བསྣམས་ཤིང་ཁ་ཟས་དབྲི་བ་དང་། སྨྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱིས་རྟག་ཏུ་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་ནི་ལུས་ཧ་ཅང་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྤོམ་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་བའི་མི་དང་། ཚ་བ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་མི་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་ཏེ་ཆེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནང་ན་བེ+ེའུ་ སྣབས་ཡོད་པས་ཟས་མི་འཇུ་སྟེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་།རིམས་ན་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ཚད་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་པ་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ལུས་དང་ཁོང་ལྕི་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་རྟག་ཏུ་འོང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་དོང་ག་མི་ བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་དྲག་ཏུ་ཆེར་བཏང་ངོ་། །སྨན་གྱིས་རན་པར་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་འབྲིང་ཙམ་དུ་བཏང་བའི་དམིགས་ནི། ཤ་ཆེ་ཆུང་རན་ཙམ་གྱི་མི་ལ་ནི་སྔར་ནད་བཞུ་བའི་སྨན་བཏང་དྲོད་བསྐྱེད་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ནད་ཀྱི་དམིགས་གོང་མ་ལྟར་མི་བདེ་ཞིང་ན་བ་གང་ ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མི་དང་། ཡང་ལ་ལ་ཤ་ཆུང་ཞིང་སྐེམ་ལ་ནད་དམིགས་གོང་མ་ལྟར་ན་བ་དེ་རྣམས་ལ། བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བའི་སྨན་དྲག་དལ་རན་པ་འབྲིང་ཙམ་དུ་བཏང་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རྐེ་བ་ལ་ཐུན་ཆུང་ཞིང་འཇམ་པོར་བཏང་ལ། དེའི་ཚེ་ན་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་སྐོམ་ཐུབ་པར་བྱའོ། ། ཡོང་ནི་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་འབྲིང་ཙམ་ཅིག་ལ་མི་བདེ་ན། དེ་ལ་དཔྱད་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་མི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལུས་བསིག་ཅིང་བཅག་པ་དང་། ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། རླུང་དང་སེར་བུ་ལས་བསང་བ་གར་ལེགས་པར་བྱའོ། །ཉམས་འཚག་འབྲིང་ལ་ཡང་བཀྲུ་སྨན ལ་སོགས་པ་མི་བཏང་ན།ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཡང་བཏང་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སོ།

關於用飲食和藥物來增強體力:對於因酒病而體弱的人,因女色而疲憊的人,因憂愁而消瘦的人,因負重而疲勞的人,因長途跋涉而精疲力竭的人,肺部受損的人,身體消瘦的人,體內缺乏油脂而乾燥的人,體弱的人,風氣偏重的人,懷孕而體弱的人,產後的人,幼兒,體弱的老年人,以及在春季炎熱時節等情況下,都應當進行增強體力的治療。 關於增強體力的方法是:應當服用肉類、牛奶、酥油、甜味食物、油性食物、白糖,以及下部灌注藥物等,這些可以增強體內力量並恢復體力。此外,對身體有益的是夜晚安睡,用酥油塗抹並按摩身體,用溫水沐浴,保持舒適的姿勢,保持愉悅的心情,通過這些方法來增強體力。 關於減輕體重和降低體力的情況是:對於患有糖尿病的人,胃中有粘液而肝臟疼痛的人,過度食用油膩食物或體內過於油膩的人,發燒的人,患有腿部僵硬病的人,患有麻風病的人,患有嚴重面板病的人,患有內癰的人,脾臟疼痛的人,頭痛的人,喉嚨疼痛的人,眼睛疼痛的人,以及身體肥胖的人,在這些情況下以及初冬時節,應當經常節制飲食並禁食。 關於經常使用藥物清洗和凈化的情況:對於身體過於肥胖的人,體力特別強壯的人,膽熱旺盛的人,痰濕過重的人,胃中有粘液而消化不良且肝臟疼痛的人,發燒的人,經常嘔吐噁心的人,熱性腹瀉的人,心臟疼痛的人,大小便阻塞不通的人,身體和內臟沉重的人,經常打嗝的人,食慾不振且胸悶不適的人等,應當使用強效瀉藥和催吐藥。 關於適度使用藥物清洗和凈化的情況:對於體型適中的人,應先服用消化藥物增加體溫,之後如果出現上述任何不適和疼痛癥狀,以及對於一些消瘦而有上述疾病癥狀的人,應當使用適中強度的瀉藥和凈化藥。對於體弱疲憊的人應當使用小劑量溫和的藥物,同時要控制飲食並忍耐口渴。 此外,對於體力適中的病人如果感到不適,不需要使用醫療瀉藥進行清洗和凈化,這種情況應當通過按摩和調理身體,根據病癥採用適當的方法,通過調節風氣和涼氣來治療。如果體力適中的人都不應使用瀉藥等,那麼對於體弱的病人就更不用說使用溫和的瀉藥了。

།ནད་པ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་སྨད་ཅིང་བྲི་བ་ལྟ་བུ་ཉམས་འཚག་གསོ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བའི་མི་ལ་ནི། ཟས་བསྡམས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱར་ རུང་ངོ་།།སྤྱིར་གསོ་ཞིང་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་དཔྱད་བྱ་བ་དང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་སྨྱུང་བར་བྱས་ཏེ། ཉམས་འཚག་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡུལ་དང་སྟོབས་དང་། དུས་དང་། མིའི་ན་ཚོད་དང་། ཉམས་འཚག་དང་སྦྱར་ཏེ། ཧ་ཅང་ཉམས་འབྲི་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཉམས་བརྟ་བ་ཡང་མི་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ཉམས་མཐུ་བརྟས་པར་འགྱུར་བར་མངོན་ཞིང་ཉམས་འཚག་བརྟས། ཤ་སྐྱེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་གསལ། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་མི་སྲི་བར་འབྱུང་། ལུས་ཁོང་ཡང་ཞིང བཤོར།ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནད་མེད་པར་གསོ་ཞིང་ཆོ་ག་བྱར་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་དབྲི་བ་དང་སྨྱུང་བར་བྱས་ན། ཕན་པར་མངོན་པའི་རྟགས་ནི་ཁ་ཟས་ཕྲ་ཞིང་བསྡམས་སམ། སྨྱུང་བར་བྱས་པ་ལས་ཁ་ཟས་ཞུ་སྟེ། བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁོང་གསུད་པའི་ སྒྲེགས་པ་མནམ་པོ་མི་ཞིམ་པ་མེད་པ་ཐ་མལ་བར་འབྱུང་ལ་ཁོང་བའི་ནང་སང་སང་པོར་གྱུར་ལ་སེམས་ཀྱང་གསལ།དང་ག་དང་གྲེ་བ་ཡང་སང་སང་པོར་གྱུར་ལ། ན་བ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་རྩེ་ཞིལ་ལ། ཁོང་ཡང་ཞིང་ཅི་བྱའོ་ཅོག་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ཡོད། མྱོ་མྱོ་པོ་སྙོམ་པའི་བག་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་ཟས་ སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ཕན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉམས་འཚག་བརྟ་སྟེ་ཤ་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཚོད་མ་ཟིན་ཏེ་ཧ་ཅང་དྲགས་པས་ཤ་ཧ་ཅང་ཆེར་སྐྱེས་སམ། ཁ་ཟས་བྲི་ཞིང་སྨད་པ་དང་། སྨྱུང་བར་བྱས་པ་དྲགས་པས་ཧ་ཅང་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་འདི་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ གར་བྱ་བ་ནི།ཤ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁ་ཟས་སྨྱུང་བར་བྱས་པ་ལས་ནད་ཅིར་གྱུར་པའི་ཚུལ་མངོན་ཏེ། ལུས་ཤ་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་ཚོ་བ་ལས་ནི་ནད་འབྲུམ་བུ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། རིམས་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། བཤང་གཅི་འབྱུང་བའི་མཚམས་ སུ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་།ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་རྨོངས་བུས་འདེབས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་ཕོ་བར་བེ+ེའུ་སྣབས་ཆགས་ཏེ་ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཤ་ཆེ་ཞིང་ཚོན་པོ་ནི་ཚིལ་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་ བསལ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་དཔྱང་ཐམས་ཅད་བཟང་ངོ་།།དེ་ལ་མི་ཚོན་པོ་སྐེམ་པོ་གྲིམས་པར་བྱ་བའི་ཁ་ཟས་ནི། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། ཛུར་ན་དང་། ཤ་མ་ཀ་ཁྲེ་རྒོད་དང་། ནས་དང་། སྲན་ཆུང་མོན་སྲན་རྡེའུ་དང་། འདི་རྣམས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་བཟང་ཞིང་། སྐོམ་དུ་ནི་སྦྲང་རྩི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ དང་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་དང་འདི་རྣམས་བཏུང་ངོ་། །ཡང་སྨན་ཨ་རི་ཏའི་ཁུ་བ་སྐོམ་དུ་བསྣན་པ་བཏུང་ངོ་། །སེམས་ལས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལུས་བསིག་ཅིང་བཅག་པ་དང་། མཚན་མོ་གདོད་མི་ཉལ་བར་བྱའོ། །སྨན་ནི་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་ བུ་གསུམ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ།སྦྲང་རྩིའི་འདེ་གུས་སྦྲུས་ཏེ་བཟའོ། །ཡང་སྨན་གུ་རུ་ཅེ་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་འདི་གསུམ་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་ལ་སྦྲུས་པ་བཟའོ། །ཡང་སྨན་ར་ཙན་ཛ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་འདི་ལྔ་བཏང་ངོ་། །ཡང་གུ་གུལ་བཏང་བའི་དཔྱད་དང་། སྨན་བྲག་ཞུན་བཏང་བའི་དཔྱད་བྱའོ།

對於病人身體狀況衰弱且消瘦,需要調養恢復體力的人,可以適當節制飲食和禁食等。 一般而言,爲了調養恢復體力所進行的治療、催吐藥、瀉藥和禁食,以及減弱體力的措施,都要根據地域、體力、時節、年齡和身體狀況來調整,不能過分減弱或過分增強體力。 關於增強體力的治療方法,當體力明顯增強,身體狀況改善,長肉有力量時,眼耳等感官清晰,大小便氣味正常,身體輕快,食慾良好,這樣的無病狀態就可以進行治療。 另外,如果節制飲食、減少食量和禁食后,出現有益的徵兆是:雖然飲食清淡節制或禁食,但能消化食物,會感到飢渴,腹中打嗝沒有難聞的異味而是正常的,腹內感覺清爽,心智清晰,食道和喉嚨也感覺清爽,疼痛和不適減輕,身體輕快,做任何事都有興致,沒有昏昏沉沉不清醒的感覺,這些都是禁食產生效果的表現。 如果調養恢復體力和增肉的方法沒有把握好分寸,過度導致長太多肉,或者因為過度減少飲食、降低營養和禁食而變得太瘦,這兩種情況的醫療處理方法是:因為長太多肉和過度禁食會導致各種疾病,身體過於肥胖會引起痘瘡、糖尿病、發熱病、腹水腫脹病、排泄處潰爛病、咳嗽、發燒昏迷、小便困難、胃部積痰不消化以及麻風等難以治癒的疾病。 對於肥胖的人要消除脂肪,清除風病和痰病等所有治療方法都是有益的。 對於肥胖需要使其消瘦的飲食是:豆類、庫蘭塔豆、雜谷、野生小米、大麥、豌豆和綠豆等,這些煮熟后食用有益;飲品則是蜂蜜水、酸奶清水和乳清等。 還可以加入阿里特藥汁作為飲品。要保持心情愉悅,使用催吐藥和瀉藥,運動身體,晚上不要太早睡覺。 藥物是訶子、余甘子、醋栗這三種果實磨成細粉,用蜂蜜調製后服用。 另外還可服用藥物枳實、訶子、大藍根這三味藥磨粉後用蜂蜜調製。 還有一種叫做拉贊加那的藥,即酸棗糖,以及五大根藥,即沙拉帕尼、克里希那帕尼、布里哈提、坎達卡里和刺蒺藜這五種。 還可以進行古古爾治療和瀝青治療。

།སྨན་ཨགྣི་མནྠའི་ཁུ་བ་ཡང་བཏང་ན་ཡང་ཤ་འབྲིའོ། །ཡང་སྨན་བྱི་དང་ཀ་དང་། སྒ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཆ་ཚ་ཕྱེ་མ་ནག་པོ་དང་། ནས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན། ཤ་ཆེ་ཞིང་ཚོ་བའི་ནད་སེལ་ཅིང་ཤ་གྲིམས་པར་འོང་ངོ་། །ཡང་ཚ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀ་ཏི་ཏང་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་གསུམ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བོང་ང དང་།སྠིར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལན་ཚྭ་ནག་པོ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། འུ་སུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཆུ་རྩི་མོ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། སྔ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཀེའུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་ཆ་སྙོམས་པ་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་གསུམ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ། སྨན་འདི་རྣམས་ལས་ནས་ཕྱེ་ཆ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་འདི་འཐུངས་ན་ལུས་ཤ་རབ་ཏུ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པོ་དང་། ལུས་ཤ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། ནད་གཞན་ཡང་ འབྱང་ལ་ཤ་ཡང་གྲིམས་ཤིང་ཕྲ་བར་འོང་།གཞན་ཡང་སྙིང་ན་བ་དང་། མིག་སེར་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། ཡིད་རྣོ། ཡིད་གཞུངས་སེམས་དྲན་པ་ལ་ཕན། །ཁོང་པའི་དྲོད་སྐྱེ། ཟས་འཇུ་བ་ལ་ཕན་ ནོ།།ཧ་ཅང་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དྲགས་པ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་དྲགས་པ་ན། ལུས་ཤ་རབ་ཏུ་སྐེམ། མགོ་འཁོར། ལུད་པ་སྐམ་པོར་འོང་། སྐོམ་དད་ཆེ། །ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་ཚིལ་དང་སྣུམ་བག་ཟད་པ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་གི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཟད། གཉིད་མེད། མིག་རྟུལ། རྣ་བ་མི་གསང་། ཁུ་ཆུ་ཟད། གཟི་དང་མདངས་ཉམས་ཏེ། ཟས་ཡི་གར་འོང་བ་མི་སྐྱེས། སྐད་འགག་།ཆུ་སོ་ཟུག་།སྙིང་ན། ཀླད་པ་ན། བྱིན་པ་དང་། བརླ་ན། དཀུ་དོ་དང་རྩིབ་ལོགས་ན། རླུང ནད་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས།།སྨྲ་བའི་ཚིག་མང་། ལུས་ཀྱི་སྟོད་དུ་རླུང་ནད་འཇུག་སྐྱུག་བྲོ། རུས་པའི་ཚིགས་ཀུན་བཅག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། བཤང་གཅི་དྲི་མ་སྲི་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་ཟས་བསྡམས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱངས་ཏེ། སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་ལས་ནད་དེ་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོང་ནི་ལུས་ཤ་བརྟ་ཞིང་ཚོན་པོར་བྱ་བའམ། སྐེམ་པོར་བྱ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། སྐེམ་པོར་ནི་ནད་དཀོན་ལ། སྨན་དཔྱད་སླ་སྟེ་རུང་ངོ་། །ཚོན་པོ་ན་བ་ནི་སྨན་དཔྱད་བྱར་མེད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཧ་ཅང་ཚོ་ཆེས་པ་ནི ཚིལ་ཆེས་པས་ཁོང་པའི་མེའི་དྲོད་ཀྱང་འབྲི།།རླུང་ནད་ཀྱང་སེལ་ཏེ། ཟས་མངར་བག་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་བསོད་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་བག་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་ཤ་སྐེམ་པོ་ལས་ཚོན་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ན་རྒ་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ མི་མཐུན་པ་བཟའ་བས་ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུས་ཤ་སྐྱེས་ཤིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་སྐོམ་ཐམས་ཅད་དང་།སྨན་བཏང་ཞིང་སེམས་ལས་མེད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྙིང་དགའ་བར་འདུག་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐོམ་འཐུངས་ཤིང་ཉིན་པར་ཉལ་བ་ནི་ཕག་བཞིན་དུ་ ཚོན་པོར་འགྱུར་རོ།།ལུས་བརྟས་ཤིང་ཚོན་པོར་བྱ་བ་ནི་ཤ་ལས་ལྷག་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ།

如果服用阿格尼曼陀藥汁,也會減肥。另外,將畢當嘎、薩嘎、雅巴克夏熱炒的灰、鐵屑黑粉、大麥、訶子等研成粉末,與蜂蜜調和服用,能治療肥胖病,使身體結實。 另外,三種辛香料、蓽茇、訶子、迦提當、毗黎勒、訶子三種、希克如、畢當嘎、洋蔥、斯提爾、阿魏、黑鹽、戈涅、拉拉普、烏蘇、枳實、醋栗、水芹、兩種勃利哈提、前面的果實、帕塔、胡椒根、水生的克烏嘎等,將這些研磨成細粉,等量混合,再與等量的蜂蜜、酥油、芝麻油調和。 這些藥材中加入十六倍的大麥粉調配,服用后能使身體強壯肥胖,能治療由肥胖引起的所有疾病和其他疾病,使身體結實勻稱。 此外還能治療心痛、黃眼病、白癜風、呼吸不暢、咳嗽、喉痛等癥狀。增強記憶力,使心智敏銳,增進消化,增強體內熱量。 如果過分節制飲食而禁食,或過度服用瀉藥清洗腸胃,會導致身體極度消瘦、頭暈、乾咳、口渴、食慾不振、體內油脂耗盡、體內熱量減弱、失眠、視力遲鈍、聽力不清、精液枯竭、失去光澤和氣色、不思飲食、聲音嘶啞、牙痛、心痛、頭痛、小腿痛、大腿痛、腰部和肋骨疼痛,會引發風病導致的熱病。 話多、上半身風病入侵而嘔吐、感覺骨節都像斷了一樣疼痛、大小便乾結等這些癥狀,都是由於節制飲食、禁食、服用瀉藥清洗而導致消瘦所致。 至於使身體強壯肥胖或消瘦,消瘦者病少易治療為宜。肥胖者無法醫治不宜。過於肥胖會因脂肪過多而減弱體內火力,也會引起風病。 食用甜味和油膩的食物,以及享受安逸舒適的生活會使消瘦的身體變得肥胖。因此,對於因衰老和飲食不當而導致身體消瘦的人,應當食用能增長體重的飲食,服用藥物,保持愉快的心情,經常飲水,白天睡覺,就像豬一樣會變得肥胖。 要使身體強壯肥胖,沒有比肉更好的食物了。

།དེ་བས་ན་མི་ཚོན་པོ་ཤ་ཕལ་གྱིས་སྙིང་མི་ཚིམ་པ་དང་། ཤ་འཚག་བརྟ་ཞིང་ཚོན་པོར་བལྟ་བ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། ཁྲ་ལྟ་བུས་ལུས་གསོས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་ཤ་ལྷག་པར་ བཟང་ངོ་།།སྐེམ་པོར་བྱ་བ་ལ་ཤ་ཡང་བ་ཕན་ནོ། །ནས་དང་གྲོ་ནི་ཚོན་པོ་དང་སྐེམ་པོ་གཉིས་ཀའི་དུས་སུ་བཟང་ངོ་། །ཡོང་ནི་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངས་པས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་མང་པོ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱིས་ཀྱང་མདོར་ན་ནད་ པ་གསོ་ཞིང་བརྟས་པ་བྱ་བ་དང་།ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་ཤ་བྲི་བར་བྱ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་བསལ་བ་དང་། ཞི་བར་བྱས་པ་གང་ཡང་རུང་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་རྣམ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དཔེར་ན་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཡོད་ཀྱིས་ཀྱང་། ནད་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གཞི་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་དུ་འདུས་པ་དང་འདྲའོ།།ནད་པ་བརྟ་ཞིང་གསོ་བའི་ཐབས་དང་། ནད་ཡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་དབྲི་བའམ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། @#། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རང་འགྲེལ་སྨད་དུམ་བཞུགས་སོ།། @##། །བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་ནད་སྦྱང་བའི་སྨན་སྡེ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པར་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་སྡེ་ལ། སྨན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་ལམ་པ་དང་། ནིམ་པ་དང་། བིམ་པི་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། ག་གོན་རོ་ཁ་བའི་ཐོར་ཏོ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། མུར་བ་དང་། དེ་བ་ཏ་ལི་དང་། ལྟོའི་སྲིན་བུ་གསོད་པའི་བྱི་ཏང་ག་དང་། བི་དུལ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་དྲུག་ཏྲེས་དང་། བ་ཏོ་ལའི་ས་བོན་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྐྱུག་སྨན་དུ་གཏོང་བའི་སྨན་གྱི་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ ལ་བཀྲུ་སྨན་དུ་གཏོང་པའི་སྨན་ནི།ཏྲི་བི་ད། ཤིང་ཉེ་རོང་། དན་ཏི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བི་ཤ་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྣུ་ཧག་ཤི་ར་དང་། མེ་ཏོག་ཤང་གི་རི་དང་། ནི་ལི་ དང་།རོ་དྷ་སེང་ཕྲོམ་དང་། དོང་ག་དང་། ཀི་བི་ལྱཀ་དང་། སུ་བརྞ་ཤི་ར་དང་། བྱར་ནུ་དང་། བ་གཅིན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བཀྲུ་སྨན་དུ་གཏོགས་སོ། །བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་སྨན་གྱི་སྣ་གྲངས་ནི། པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ ཡུངས་དང་།རུ་རྟ་དང་། དེ་བ་ཏ་ལི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་ལ། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། གཟེམ་ཐོག་དྲུང་རྩ་ཐོན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྨན་གྱི་རྩ་བ་ཕྲ་མོ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཨག་ནི་མནྠ་དང་། སྱོ་ན་ཀ་དང་། ཏང་བལ་དང་། པ་ཏ་ལི་དང་། འདི་ལྔའི་རྩ་བ་ནི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་ཆེ་ཕྲ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བ་ད་རུ་ཐང་ཤིང་དང་། རསྣ་དང་། ཡ་བ་ནི་ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་ཤ་ཏི་དང་། ཀྲི་ཏ་བེ་དྷ་ན་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་འམ། རྒྱམ་ཚ་ཤིང་ཉེ་རོང་འདི་རྣམས་ནི་བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས་སོ།

因此,對於肥胖的人來說,普通的肉不能滿足其心意,應當食用肥美的肉,以及被野獸和鷹等捕食而長養的肉更為優良。對於消瘦者,應食用瘦肉有益。大麥和小麥對於肥胖和消瘦兩種情況都是有益的。 總之,雖然疾病種類繁多,需要使用瀉藥等諸多治療方法,以及止瀉等多種醫療手段,但簡而言之,無論是治療病人使其康復,還是節制飲食使其消瘦,或是用藥物清洗排除,或是使其平息,所有這些治療方法都可歸納為兩類。就像雖然有一百二十種疾病,但所有疾病的根源都歸結為風、膽和痰三種一樣。 第十四章:論述治療病人使其康復的方法,以及為減輕病情而減少飲食或禁食等兩種治療方法已完。 《八支醫典精要》醫療論自釋下部 現在開始講述第十五章:關於瀉藥、吐藥等各種凈化疾病的藥物種類彙集。 在吐藥類中,包括:波森查、甘草、卡蘭巴、楝樹、畢姆比、毗沙拉、苦味葫蘆果、因陀羅麥、芥子、木爾瓦、德瓦達利、除腸蟲的必當嘎、毗杜勒、積哲嘎、枳椇、巴托拉種子、卡蘭扎、胡椒、辣椒、白芷、豆蔻、芥末,這些都屬於吐藥類藥物。 瀉藥類藥物包括:哲毗達、木尼榮、丹提、三果(訶子、余甘子、醋栗)、毗沙拉根、樹液斯努哈格西拉、香格日花、尼利、羅達桑仲、冬嘎、基毗利亞格、蘇巴納西拉、跋努、牛尿,這些都屬於瀉藥類。 灌腸瀉藥的種類包括:波森查、芥子、茜草、德瓦達利、甘草、白芷、十種根藥。其中,薩拉帕尼、克里希那帕尼、干達卡利、布里哈提、澤木托仲扎通這五種稱為細根藥。木蘋果根、阿格尼曼塔、夏約那卡、棉花、帕塔利這五種稱為大根藥。大小根藥合在一起稱為十根藥。此外還有德瓦達如檀香、拉斯那、亞瓦尼拉普、夏達普帕夏提、克里達韋達那、黑豆、蜂蜜、辣椒或巖鹽、木尼榮,這些都屬於灌腸瀉藥類。

།མགུལ་བ་ཡན་ཆད་མགོའི་ནད་དང་། མིག་ནད་དང་། སྣ་ནད་དང་། ལོག་ནད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ན་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་ནད་སྦྱང་བའི་སྨན སྡེ་ལ།བེལ་ལ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱེར་བའི་རྩ་བ་དང་། སུ་ར་ལའི་ས་བོན་དང་། ཤི་རི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་། པྲི་ཧ་ཏིའི་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་སྣ་ལྔ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྡོང་བུ་རྩ་བར་བཅས་པ་ལྔ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎ་དང་། ཕ་བོང་གི་དྲེག་པ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ལྡུམ་བུ་པྲིས་རྩི་ཀ་དང་། སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་ནི མགུལ་བ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྦྱོང་པའི་སྨན་དུ་གཏོགས་སོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ནི། དེ་བ་ད་རུ་ཐང་ཤིང་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་བཅུ་རྣམས་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། སྨན་བི་ར་ཏ་རའི་ སྡེར་གཏོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྨན་བི་ད་རའི་སྡེར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་རྣམས་སེལ་བའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ནི། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། པཱུརྞ་རྣ་བ་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྨན་བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བའི་བར་དུ་སྣ་ལྔ་དང་། ཨདྨ་ཀུབ་ཏ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། འོལ་མ་སེའི་རྩ་བ་དང་། ཉེའུ་ཤི་ལ་དང་། ཤི་ཏ་པ་ཀི་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིང་ཤུག་པ་དང་། སྨན་ཐི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་རྒྱས་པ་ལ་ནི་དོང ག་ལ་སོགས་པ་དང་།ཤིང་ཨརྐ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མ་མེ་ཏོག་སྣ་ལྔར་བཅས་པ་དང་། ཤིང་མུས་ཀ་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་སྣ་ལྔར་བཅས་པ་དང་། ཤིང་ཨོ་ས་ན་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་བར་སྣ་ལྔ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གླ་སྒང་ ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།ིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པ་སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེར་གཏོགས་པ་ལ། ཛི་བན་ཏི་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། མེ་ད་དང་། མཧཱ་མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་དང་། མོན་སྲན་ མ་ཤ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་།ལྡུམ་བུ་རི་ཤ་བྷ་ག་ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་བཅུའི་མིང་ནི་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཁར་ཞིམ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་ཚོན་པོར་བྱེད་ཅིང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བའི་སྨན་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་ལ། བི་ད་ར་དང་། དོང་ག་དང་། འབྲི་ལྕི་ཀ་ལི་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་དང་། དེ་བ་དང་། ས་ཧ་དེ་བ་དང་། བུ་བ་པར་ནྱ་དང་། ཁ་སྲལ་དང་། ཛི་བ་ཏི་ཙ་ཕྲ་མོ་སྣ་བཅུ་དང་། ཤིང་ཤ་རི་བ་ཐལ་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ལྕུག་མ་དང་། ཧང་ས་པ་ཏི་དང་། དེ་ལྟར་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིར་བི་ད་རིའི་གྲངས་སུ་གཏོགས ཏེ་སྙིང་ལ་ཕན།ཤ་ཚག་བརྟ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ལུས་སྐེམ་པ་ཤ་སྐྱེ། སྐྲན་དང་ལྷུ་ཚིགས་དང་། ཉཝ་གཞི་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་ཕན་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ།

從頸部以上的頭部疾病、眼病、鼻病、喉病等任何病癥,都可以通過鼻腔給藥並清除疾病的藥物類別:貝拉和阿帕瑪嘎,以及三種辛熱藥物那勒善、利東嘎、必必冷,以及酸刺根、蘇拉拉種子、希日夏花、果實、根,以及布日哈提的葉、花、果實、莖、根五種,以及希杜的葉、花、果實、莖連根五種,以及紫檀、馬度嘎花、巖鹽、眼藥斯杰康、巖石上的苔蘚、蘇格美、杜布布日孜嘎等這些藥物,屬於能清除和凈化頸部以上所有腦部疾病的藥物。 其中,能消除和平息風病的藥物種類有:德瓦達如檀香、甘松香、如達,以及十種藥根,以及巴拉、阿提巴拉,以及屬於比拉達拉類的藥物等,以及屬於比達拉類的藥物都能消除風病。 消除熱性膽病的藥物類別有:度日巴草、布日那巴、印度楝樹,以及巴夏嘎的葉到根五種,以及阿瑪格布達蛙類,以及烏木瑪色根、涅烏希拉、希達巴基、甘達布日揚格,以及尼亞格若達等樹,以及杜松樹、兩種提拉藥、蓮蕊,以及塔杰等,這些都能消除膽病。 對於擴散的痰病,有冬嘎等,以及阿爾嘎等樹的葉花五種,以及木薩嘎嘎等連根帶果五種,以及烏薩那等樹的從根到果實五種,以及小茴香等,以及大甘松等,以及印德雅巴芥菜等藥物類別都能消除痰病。 屬於吉萬提類的藥物有:吉萬提和兩種染涅巴,以及美達和瑪哈美達兩種,以及綠豆蒙達和豆類瑪夏兩種的葉子,以及杜布日夏巴嘎藏孜巴,以及吉瓦嘎、甘草,這十種稱為能維持生命的藥物。 另外,味道香甜且能使身體肌肉豐滿,並能消除風病和膽病的藥物類別有:比達拉、冬嘎、布日其嘎利、布日那巴、德瓦、薩哈德瓦、布巴巴尼亞、蛙類、小型吉瓦提等十種,以及夏日巴塔杰根、竹子、杭薩巴提,如是這些都屬於比達日類,對心臟有益,增強肌肉,消除風病和膽病,能使消瘦的身體長肉,並能消除腫瘤、關節痛、頸椎痛、呼吸不適、咳嗽等病癥。

།ཡང་ལུས་ཚ་བ་དང་། ཁྲག་དང་ མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཏེ་སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་སེལ་བའི་སྨན་ནི།ཤིང་ཤ་རི་ར་བ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། ཀ་མ་རི་དང་པ་ལ། ཤིང་མ་དུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་སྣ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཚ་བའི་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཤུག་པ་དང་། ལི་ཁ་རའི་ཤིང་པུན་ཏྲ་གཉིས་དང་། རིད་དྷི་དང་། བྲིད་དྷི་དང་། རི་དགས་ཀར་ཀ་ཏའི་རྭ་ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང སླེ་ཏྲེས་དང་།ཛི་བ་ན་སྣ་བཅུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ནུ་ཞོ་སྐྱེ། རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ལུས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ཁོང་པ་རྨྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ། ཁོང་བརྟ། ཤ་ཆེར་སྐྱེ། ཚོ་བར་བྱེད། བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྨན་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་ དང་།བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་ནི་རི་ཤི་ཀད་པ་ལའི་ཤུན་པ་དང་། ཤིང་ཀ་ཏའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཏོག་རཱ་ཛ་དང་། བལ་པོ་སེའུའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་འདི་རྣམས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ལིག་བུ་མིག་དང་། གན་དྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། སྐྱེར་ཁཎ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་དུག་ནད་སེལ། ལུས་ཚ་བ་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀ་ཏུ་ཀ་རོ་ཧི་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ དང་།ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་པ་ཐ་དང་། འདི་རྣམས་ནི། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། དུག་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་གུ་རུ་ ཙེ་སླེ་ཏྲེས་དང་།ཤུག་པ་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་ཀྱང་སེལ་ཏོ།

又,對於身體發熱、血液和膽汁增盛、口渴嚴重以及發燒等癥狀的治療藥物是:沙利拉巴塔列和烏西拉、迦摩黎和帕拉、稱為摩度迦的樹木、白檀香和紅檀香兩種、甘草、婆盧沙迦,這些藥物對熱病、膽病、血液增盛、嚴重口渴和發燒有效。 松樹和利卡拉樹的普恩札兩種、里迪和布里迪、稱為鹿羯磨角木的藥材和塔列、十種吉瓦那,這些能生乳汁,祛除風病和膽病,對體弱及腹部如麻痹般的癥狀,能固腸胃,大量生肉,令人肥胖,使女子能承受房事。 又,婆盧沙迦藥和三果:訶子、畢力迦、余甘子,以及葡萄、尼利西迦得帕拉樹皮、迦達果實、拉迦果實、尼泊爾無花果果實、印度棗,這些能治療嚴重口渴、小便不利和風病。 又,利布密和甘達普利揚庫、藏香、蓮花、烏特帕拉花、酸棗、豆蔻、甘草、龍花蕊,這些能治療中毒、身體發熱和膽汁增盛的病。 帕托拉、葛德迦若黑尼普則謝勒、白檀香、甘草、塔列、帕塔樹,這些能治療痰病、膽病、麻風、發燒、中毒、經常嘔吐、食慾不振、黃疸等疾病。 又,古魯則塔列和松樹、印度楝樹、烏蘇果實、紅檀香,這些能治療膽病、痰病增盛、發燒、嘔吐、身體發熱、嚴重口渴等疾病。

།ཟས་ འཇུ་ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེ།དོང་ག་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བདུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ལིའི་མེ་ཏོག་དང་། ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་དང་། ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པ་ཐ་དང་། ཙིར་ཏིག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་སྐྲིགས་དང་། ཤིང་ཤེརྒྱ་ཀ་ནཱི་ལ་པུཥྤ་དང་བ་ན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀ་ན་ཛ་རྣམ་གཉིས་དང་། སབ་ཏ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་གི་འདབ་མ་རྣམ་བདུན་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སུ་ཤ་བི་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤི་བ་ན་དང་། གོན་ཏ་དང་། འདི་རྣམས་ཀུན་འདྲ་སྟེ་དོང་ག་ལ་སོགས་པས་སྐྱུགས་པ་གཅོད། མཛེ་དང་། དུག་དང་། རིམས་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། གཡན་པ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། རྨ་དེ་བ་འབྱང་ངོ་། །ཡང་ན་སབ་ཏ་ཚ་དང་། ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ཤིང་ཏི་ནི་ཤ་དང་། གྲོ་བ་དང་། ཤྲེ་ཏ་བ་ཧ་དང་། སྲི་ཀི་ཡ་ཀ་དང་། ཤིང་སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་ཀ་ད་ར་དང་། བྷན་དྷི་དང་། ཤིང་ཤ་པ་དང་། མེ་ཤ་ཤྲཱི་ག་དང་། ཏྲི་ཧི་མ་དང་། ཏལ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཀ་བུ་ཀ་དང་། ཀ་ལང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཚ་ག་ཀརྞ་དང་། ཨ་ཤྭ ཀརྞ་ཐ་རམ་དང་།དེ་ལྟར་ཨ་ས་ན་ལ་སོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་ནི། ཤ་བཀྲ་དང་། མཛེ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་སེལ། ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། ཚོ་ཆེས་པའི་ཚིལ་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་བ་རའི་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཤེ་རྒྱ་ཀའི་མེ་ཏོག་སྔོན་པོ་ལ་བ་ན་དང་། ཉེའུ་ཤིང་པ་དང་། ཙིཏྲ་ཀ་དང་། མོ་ར་ཏ་དང་། ཤིང་བིལ་བ་དང་། ཨ་ཟ་ཤྭ་གི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ཀ་རཉྫ་རྣམ་གཉིས། ཛ་ཡ་རྣམ་གཉིས་ལ། ཨག་ནི་མན་ཐ་སྣ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཤི་ཀྲུའི་འདབ་མ། བོའུ་པ་ལ་པ དང་།རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། རུ་རྟ་འདི་རྣམས་ནི་ཤིང་བར་ན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། ཚོ་ཆེས་ཏེ་ཚིལ་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། ཟས་མི་འཇུ་སྟེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལས། རླུང་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པ་སེལ། ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ཕན། སྐྲན་དང་། ཨན་ཏ་བིད་ཏྲ་བྷི་ཁོང་འབྲས་འདི་རྣམས་ སེལ་ཏོ།།ཡང་སྨན་བྲི་ཤ་ཀ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ནག་ཚུར་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ནག་ཚུར་དང་། ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤི་ལ་ཛ་ཏུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ཆུ་སྲི་བ་དང་། རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ན་སྐྲན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚིལ་ཆེས་ པ་དང་།བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སྨན་བེ་ལན་ཏར་དང་། ཨ་རན་ནི་དང་། སུ་ག་དང་། བྲི་ཤ་དང་། ཨ་ཤམ་བེ་ཏ་སྲུ་སྲུ་དང་། གོ་ཀན་ཏ་གཟེ་མ་དང་། ཀ་ཏ་དང་། ས་ཧ་ར་ཛ་དང་། བ་ན་ནཱི་ལ་པུཥྤ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། བྲྀཀྵ་ད་ནི་དང་། ན་ལ་ཀུ་ཤ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ཀུན་ཐ་དང་། གུན་དྲ་དང་། བ་ལུ་ཀ་དང་། མོར་ཏ་དང་། ཀ་རུ་ཀ་ཏ་དང་། ཤིང་རམ་པ་དང་། པརྟ་དང་། སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་ནི། རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་སེལ། ཆུ་སོན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། གཅིན་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་སྨན་ཤ་བ་རཀ་རོ་ སེང་ཕྲོམ་དང་།བད་ཐིཀ་རོ་དྷཱ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཛི་ན་ཛི་ནི་དང་། ཐང་ཤིང་པར་ལ་དང་། ཤིང་ཀད་པ་ལའི་ཤུན་པ་དང་། ཀུད་ཙི་ཏམ་པ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། མེ་ཏོག་གི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀ་དང་། ཤིང་བིཏ་ཤོ་ཀ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་ དང་།ས་རི་པེལ་བ་དང་། མོ་ཚ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྨན་རོདྷཱ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་བར་བྱེད། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་ལ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཤ་མདོག་བཟང་བར་འགྱུར་རོ།

消化食物,生胃火。冬瓜和印度芥子,以及帕利花,卡卡苦膽,楝樹,列得日,草杜若,甘草,帕他,奇爾苦膽等配製,以及木質謝爾加尼拉普什帕也稱巴那,帕托拉,兩種卡那扎,稱為薩布塔查,七種樹葉,奇特拉卡,苦豆,蘇沙比,波松查,希瓦那,貢塔,這些都相似,冬瓜等能止嘔吐。能治療麻風病,毒,熱病,痰增盛,瘙癢,糖尿病,傷口等。 或者薩布塔查,七葉樹,提尼沙樹,槐樹,希列塔巴哈,斯日基亞卡,紫檀樹,卡達拉樹,班迪,沙帕樹,美沙希日嘎,特日希瑪,椰子,紅花樹,沉香,印度榕,娑羅樹,達瓦樹,卡布卡,稱為卡朗卡,印度芥子,查嘎卡納,阿希瓦卡納塔然,如是阿薩那等這些藥物,能治療白癜風,麻風病,痰病,腹內蟲病。能治療癲癇病,糖尿病,過度肥胖的脂肪病。 白色巴拉花,藍色謝爾加花巴那,小樹帕,奇特拉卡,莫拉塔,木榴樹,阿扎希瓦格,兩種布日哈提,兩種卡然扎,兩種扎亞,兩種阿格尼曼塔,希克如樹葉,波烏帕拉帕,草庫沙,如達,這些稱為巴拉那等,能治療痰病,過度肥胖的脂肪病,消化不良導致的體溫低引起的大風病。對頭痛有效,能治療腫瘤和腸癰腫。 又有布日沙卡藥,海綿,樹脂,兩種黑姜即黑姜和黑姜鳥羽,巖鹽,石油瀝青,這些能治療小便不利,結石,腹內腫瘤,身體過度肥胖和痰病。 貝蘭塔爾藥,阿然尼,蘇嘎,布日沙,阿衫貝塔斯如斯如,果康塔刺,卡塔,薩哈拉扎,巴那尼拉普什帕,草杜若,布日克沙達尼,兩種那拉庫沙,昆塔,貢德拉,巴魯卡,莫爾塔,卡如卡塔,染帕樹,帕爾塔,這些藥類能治療風病,小便結石,小便不通等病。 又有沙巴拉卡羅森普龍藥,巴提卡羅達,紅花樹,吉那吉尼,塘樹帕拉,卡帕拉樹皮,庫奇坦帕,水生花草,花根,阿希瓦卡樹,位元首卡樹,額拉巴魯卡,薩日佩爾巴,莫查等,如是羅達等這些藥物能治療肥胖和痰病。對女性子宮痛有效,能止瀉,使膚色變好。

།དུག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཨར་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་ལར་ཀ་དང་། ནག་དན་ཏི་དང་། བིལ་ཤལ་ཡ་དང་། བྷར་གི་དང་། རསྣ་དང་། པྲིས་རྩི་ཀ་ལི་དང་། སྲི་ཀི་རྒྱ་དང་། ཤིང་ཨ་པ་མརྒའི་མེ་ཏོག་དང་། པི་ཏ་ཏེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་ཀ་ད་ནི་དང་། ཨུད་ཀིར་ཡང་དང་། མཧཱ་ཤེ་ད་དང་། ཤིང་ཨིང་གུ་དང་། དེ་ལྟར་ཨར་ཀའི སྡེར་གཏོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་།ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། དུག་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། མཛེ་ནད་ཞི་བར་བྱེད། ལྷག་པར་ནི་རྨ་རེད་པར་འབྱང་སྟེ་འཚོའོ། །བྱེའུ་རུག་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ་ནག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། ཀུ་ཐེ་རག་ཞིམ་ཐིག་ལེ་ དང་།ཀ་ལམ་ལ་དང་། སྲིན་བུ་སེལ་བའི་སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། ཁར་པད་ཏྲ་དང་། བྲི་ཤ་ཀརྞི་དང་། ཀད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རོ་ཧི་ནི་དང་། ཀ་སམ་མར་དཀ་དང་། ཤ་བཀ་དང་། ཤིང་ཀ་པི་ཏའི་ལོ་མ་དང་། བྷར་གྱི་ཀ་སྲའི་རྩ་བ་དང་། རཀྟ་མཉྫ་རི་དང་། ཀ་ཀ་མ་རྩི་མོན་སྣེའུ་ དང་།ཀུ་ལ་ཧར་དང་། བི་ཤ་མུསྠི་དང་། བུ་སྲིན་དང་། བུཏ་ཀེ་ཤི་འབམ་པོ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། ཟས་ཡི་ གར་མི་འོང་བ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་རྨ་རིད་པ་འབྱང་། མུས་ཀ་ཀ་དང་། སུདྷ་ཤི་རི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཤིང་ ཤ་བ་དང་།འདི་རྣམས་ནི་སྐྲན་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ཆུ་སོན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁུ་ཆུ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་མུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཨལ་བི་ཤ་དང་། གན་དྷི་ར་ཆུ་སྒོག་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བ་ཐ་སྣ་གཉིས་དང་། ཟིར་དང་། ཤིང་ཨར་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཨ་ཟ་མོ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྲིན་བུའི་སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། པ་ཤུ་གནྡྷ་དང་། པཉྩ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ བ་ལ།པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ལ་རྩེ་ལག་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། ཙིཏྲ་ཀ་དང་། ལི་དོང་གྲ་འདི་ལྔ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་ནི་རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རིམས་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་འདི་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། བོང་ང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་ཤུ་དག་དང་སྐྱེར་པ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྡེའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། ཟས་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་རྣམས་ཞུ་ཞིང་གཅོད་དོ། །ཚིལ་ཆེས་པ་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རླུང་ནད་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་ན་བ་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ།

能治療中毒疾病。阿爾卡樹根和阿拉爾卡樹和黑丹提和比勒夏拉和巴爾吉和拉斯那和普日孜提卡利和斯日吉加和阿帕瑪爾嘎樹花和比塔特拉即卡卡達尼和烏德吉爾揚和瑪哈謝達和英果樹,如是屬於阿爾卡類的這些藥物能治療痰病增盛和肥胖和中毒疾病。能治療腹中有蟲和麻風病。尤其能治癒潰瘍。 兩種苦蕎即黑色和黃色,和庫特拉克仁提克列和卡藍拉和驅蟲藥比當嘎和卡爾巴德特拉和比夏卡爾尼和卡德巴拉即羅希尼和卡桑瑪爾達卡和夏巴卡和卡比塔樹葉和巴爾吉卡斯拉根和拉克特曼扎日和卡卡瑪孜莫涅烏和庫拉哈爾和比夏姆提和布斯日和布特克西班波,這些藥物屬於苦蕎等類,能治療痰病增盛和肥胖和腹中有蟲等病。能治療感冒和食慾不振和呼吸不暢和咳嗽等病,且能治癒潰瘍。 姆斯卡卡和蘇德西日和三果即訶子和余甘子和畢力勒果和赤特拉卡和紅花樹和達巴樹和夏巴樹,這些能治療瘤塊和小便閉塞和膀胱結石和痢疾和肥胖和痔瘡病和痰病和精液等病。 黑芥子和姆爾巴樹和普切謝勒和那列夏姆和阿爾比夏和甘地拉水蒜和肉桂和兩種巴塔和孜拉和阿爾拉樹果和阿扎莫和白芥子和白芷和黑孜拉和阿魏和驅蟲藥比當嘎和帕舒甘達和般遮科拉即:胡椒和胡椒根和拉則拉克和畢摩葉和赤特拉卡和利東嘎這五種,這些藥物能治療風病和痰病和肥胖和感冒和瘤塊和發熱和痔瘡等病。 白芷和大甘松和松木和燈樹和利東嘎和獨活和訶子和醋栗和薑黃和甘草和剋日希那巴爾尼和黑芥子,這些藥物屬於白芷和醋栗等藥類,能消化未消化的粘液和能止瀉。能治療肥胖和痰病增盛和風病和婦女乳房疼痛等病。

།གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། མིག་སྨན་ར་གན་གྱི་དུད་པ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ལྕིམ་རྩ་དང་། བཙོད་དང་། ཡ་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤལ་མ་ཤི་ལི་དང་། ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཁུ་བ་དང་། པུ་ན་ནཱ་ག་དང་། ས་མང་ག་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དྷ་ཏ་ཀི་དང་། ཨམ་པ་ཤྠ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནམ་སྐ་རི དང་།ནམ་ཏི་བྲི་ག་ཤ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། རོ་དྷཱ་སེང་ཕྲོམ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་བིལ་བ་དང་། པེ་ཤིང་ཀ་དང་། ཀ་ཏང་ག་དང་། པདྨའི་གེ་སར་ཟེ་བ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་སྨན་སྡེ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཧང་བུའི་སྡེ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སྨན་ཨམ་ བཤྠ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།།སྨན་འདི་དག་ནི་འཁྲུ་བ་ཡང་གཅོད། ནང་གི་ཤ་ཆད་དང་པགས་པའི་ཤ་བྱུང་བ་སླར་འཕྲོས་པ་འབྱོར་བར་བྱེད་དེ་ཕན། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལ་ཕན། རྨ་རེད་པ་ཡང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །གླ་སྒང་དང་། ཤུ་ དག་དང་།ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་གཉིས། ཁ་བ་རྣམ་གཉིས་ལ། ཀ་ཏུ་ཀ་རོ་ཧི་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། པ་ཐ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བོང་ང་ནག་ པོ་དང་།ཁྲ་བོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། ནུ་མ་ན་བ་དང་། དྲི་མ་བཤང་གཅི་བ་དང་། རྔུལ་དང་། རྔུ་མ་དང་། རྣ་སྤབས་པ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཅིང་འབྱང་ངོ་། །ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭཏྠ་དང་། ཤིང་ཨུ་ དུམྦཱ་ར་དང་།པཊྚི་ཀ་རོ་དྷ་སྣ་གཉིས། འཛམ་བུ་གཉིས་ལ། བྲི་ཧད་ཕ་ལ་དང་། དྷས་སྭ་ཕ་ལ་གཉིས། ཤིང་ཨརྫུ་ན་དང་། ཤིང་སོམ་བལ་ཀ་དང་། ཤིང་པྤཀྴ་དང་། ཤིང་ཨམྲ་དང་། ཤིང་མ་བཉྫུ་ལ་དང་། ཤིང་པི་ལ་ཡ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཤིང་ནན་ཏི་ཀེ་ལི་དང་། ཤིང་བིར་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། རྨ་འཚོ་སྟེ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཆག་ཐུར་བྱུང་ན་འབྱོར། ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས ཀྱི་ཁོང་ཚ་བ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །སུག་སྨེལ་དང་། མ་ཧེ་ལ་དང་། ཏུ་རུསྐ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བ་ལང་བྷྱ་མ་ཀ་དང་། སྤྲིག་ཀ་འབུག་སུག་དང་། ཞོག་ཏང་ཀུ་དང་། ཙོ་ཙ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། སྟི་ནི་ཡ་དང་། སྤུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་གི་ཁུ་བ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ནས་བྱུང་བའི་ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཤྲི་བས་ག་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། ཙནྡན་དང་། གུ་གུལ་དང་། ས་ཙི་རས་དང་། པོག་དཀར་པོ་ནུ་མ་ཀ་དང་། སུན་ན་མ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སུག་སྨེལ་ལ་སོགས་ཏེ་འདི་དག་དྲི་ཞིམ་པོའི་སྡེར་གཏོགས་ཏེ། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ། དུག་ཐུབ། པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཟང་པོ་སྡུག་གུར་འགྱུར། གཡན་པ་དང་། ཐོར་བུ་དང་། བས་ལྡག་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ཀུན་སེལ་ཏོ།

甘松香和眼藥、銅煙、蜥蜴眼、露珠、蓮花蕊、酢漿草、紅花、藥草雅巴夏卡、沙勒瑪希利樹、沙勒瑪利樹汁、布那那嘎、薩曼嘎、白檀香、達塔基花、阿姆巴夏塔、甘草、南卡日、南提比嘎夏、紅花樹、羅達森彭、達塔基、木榴、貝興卡、卡當嘎、蓮花蕊芯,這些藥物分為兩類:甘松香等屬於香料類,阿姆巴夏塔等這些能止消化熱引起的腹瀉。這些藥物不僅能止瀉,還能癒合內部肉裂和皮肉外傷,對膽病有效,也能治癒傷口。 伽藍香、白芷、吉特拉卡、胡椒、醋栗、兩種薑黃、兩種苦味、卡圖卡羅希尼水晶、卡卡提克塔、戈杰、帕塔、三果(訶子、余甘子、畢力勒果)、白附子、黑附子、花斑附子、茜草、豆蔻、白芷,這些能治療女性子宮病、乳房痛,並能清除大小便、汗液、鼻涕、耳垢等污物。 尼亞格羅達樹、阿濕波他樹、烏東巴拉樹、帕提卡羅達兩種、兩種蒲桃、大果和小果兩種、阿爾朱那樹、索姆巴爾卡樹、帕克夏樹、芒果樹、曼殊拉樹、畢拉雅樹、紅花樹、南提克利樹、比爾拉樹、甘草、馬度卡樹,這些屬於尼亞格羅達等類,能治癒傷口、止瀉、接骨,對肥胖、膽病、血病、口渴、體內發熱、女性子宮病等都有療效。 豆蔻、馬黑拉、土耳其香、茜草、甘松香、藏香、巴朗加瑪卡、香附子、若克當庫、措擦、甘達巴扎、檀香、斯提尼雅、稱為布瑪的絲綢花樹汁、魚鱗、海生鱷魚爪、冬青、沉香、希日巴薩嘎、薑黃、檀香、安息香、薩吉惹斯、白色波克努瑪卡、孫那瑪、龍花蕊,這些屬於豆蔻等香料類,能治療風病和痰病,能解毒,使面板色澤美好,能治療瘙癢、疹子、疥瘡等疾病。

། ཤྱ་མ་དང་། དན་དི་དང་། དྲ་བན་ཏི་དང་། ཀ་མུ་ཀ་དང་། དྲི་བིད་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཤང་ཁྲི་ནི་དང་། པ་ཏལ་དང་། སུ་བརྞ་ཤི་རི་དང་། གབ་ག་ཤི་དང་། ཤི་ཁ་རི་དང་། ཀམ་པི་ལྱཀ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། བ་སྟད་ཏྲི་དང་། བྱ་དྷི་ག་ཏ་དང་། བྷ་ལ་དང་། བ་ཧུ་ར ས་དང་།ཤིང་རོ་ཚ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྨན་ཤ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྡེར་གཏོགས་ཏེ། སྐྲན་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ཆུ་འགགས་པ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྨན་གྱི་གྲངས་སུམ་ཅུ་རྩ་ གསུམ་བཤད་པ་ལ།དེ་དག་གི་ནང་ནས་སྨན་ལ་ལ་མ་རྙེད་ན་ཡང་། སྨན་གྱི་རོ་དང་། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་འདྲ་བ་ལས་སྨན་སྣ་སྦྱོར་ཅིག་།བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་ནད་སྦྱངས་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་འདུས་པར་བཤད་པ། སྨན་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ རྫོགས་སོ།། །།སྣུམ་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བ་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པར་བྱའོ། །སྣུམ་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཞུན་མར་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་སྣུམ་དེ་དག་ནི་སྤྱིར་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། བསིལ། ཁོང་འཁྲུ། ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱེད། འཇམ་པར་བྱེད་རྩ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བས་ན་ཞིབ་མཉེན། ལུས་ཀྱི་ཁོང་རླན་པར་བྱེད་དོ། །ཟས་སྣུམ་བག་འདི་དང་འདྲ་བའི་སྨན་སྣུམ་བག་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་ཕལ་ཆེར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྣུམ་དང་སྨན་དེ་དང་མི་འདྲ་བ གཞན་ནི་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་སྣུམ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་ཞུན་མར་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །རྐང་དང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་གསུམ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཞུན་མར་བས་ནི་ཏིལ་མར་འཇུ་དཀའོ། །ཏིལ་མར་བས་ནི་ ཚིལ་འཇུ་དཀའོ།།དེ་ལ་སྣུམ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུན་མར་དང་ཏིལ་མར་རོ། །སྣུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུན་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་རྐང་མར་གསུམ་མོ། །སྣུམ་རྣམ་བཞི་ནི་ཞུན་མར་དང་རྐང་དང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་བཞི་ལ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་སྨན་དཔྱད་བྱ་བའི་ ནད་དམིགས་ནི།ཆང་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་དང་། ངལ་བའི་ལས་བྱས་པ་དང་། སེམས་ལས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། བྱིས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། སྐེམ་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ། རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ཟད་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་ཟད་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་ཏེ་རྟུལ་བ་དང་། རྣ་བ་མི་གསང་སྟེ་ལེགས་པར་མི་ཐོས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ། སྣུམ་གྱི་བཅུད་ཀྱིས་ལུས་བརྟ་བར་བྱའོ། །བརྟ་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན གྱིས་བཀྲུས་ཏེ།སྦྱངས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་བྱའོ།

夏瑪、丹帝、德拉萬帝、迦目迦、德里維德新內榮、香赤尼、巴塔勒、蘇瓦爾納西里、嘎巴西、西卡里、康皮利亞卡、列特列、卡蘭加樹、瓦斯塔德里、比亞迪嘎塔、巴拉、巴胡拉斯和辛熱擦瓦等樹的果實屬於夏瑪等藥物類別。它們能治療腫瘤、中毒、食慾不振、痰濕增盛、心痛、小便不通等疾病。 如上所述已經講解了三十三種藥物,其中如果有些藥物無法獲得,可以根據藥物的味道、功效和性質相似的原則進行配伍。關於瀉藥、吐藥等各種凈化疾病的藥物組合的講解,第十五章藥物分類品已經完畢。 現在開始講解第十六章油療法儀軌。油中最殊勝的有四種:酥油、骨髓油、脂肪油和芝麻油。一般而言,這些油都難以消化且性重,具有清涼、瀉下、滋潤體內、柔軟、遍行一切脈道而細膩柔軟、使身體保持濕潤等特性。大多數具有油性的食物和藥物都具有類似的特性。與這些油和藥物不同的其他物質稱為粗糙性物質。 其中,酥油與藥物煎煮后,能按照配製方法發揮相應功效。骨髓油、脂肪油和芝麻油三種分別能祛除膽、痰和風。其中芝麻油比酥油更難消化,脂肪油比芝麻油更難消化。所謂兩種油是指酥油和芝麻油。三種油是指酥油、芝麻油和骨髓油。四種油是指酥油、骨髓油、脂肪油和芝麻油,這四種被稱為四大油。 油療適用的病癥包括:酒病、女色勞損、劇烈運動、疲勞過度、精神壓力大、老年人、兒童、體弱、消瘦、體內缺乏油潤而變得粗糙、失血、精液耗損、風病折磨、視力模糊遲鈍、聽力不清等情況,應當用油的精華來滋養身體。在進行滋養之前,應當先做熱敷,然後用瀉藥清潔體內,凈化之後再進行油療。

།ཧ་ཅང་ཁོང་པ་མེའི་དྲོད་ཆེས་པ་དང་། ལུས་སྦོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་དང་། བརླ་རེངས་པ་དང་། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བེའུ་སྣབས་ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། དབྱིག་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ལྟོ་བའི་ནང་དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུགས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཆང་གིས་ཕོག་སྟེ་ར་རོ་བ་དང་། བུད་མེད་བུ་བཙས་པ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་བྱ་ཞིང་སྦྱིན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཞུན་མར་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་སེམས་རྣོ་མི་བརྗེད་ཅིང་དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་ནི་ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་ པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཏིལ་མར་ཕན་ནོ།།ལུས་ཁོང་ཡང་བ་དང་། ལུས་ཁོང་གྲིམས་ཤིང་ཤ་མཁྲང་བ་དང་། ལྟོ་སྲ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་རྐང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ལ་རླུང་དང་ཉི་ཚན་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། ལམ་རིང་པོར་བགྲོད་པས་ཁོང་དུབ་པ་དང་། སྨྲ་མངས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ དྲགས་པ་དང་།དྲག་ཤུལ་དང་། ལས་ཆེས་པ་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ། རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བྱས་པས་ལུས་རིད་པ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེས་ཏེ་ཟས་ཧ་ཅང་འཇུ་བ་དང་། རྩ་སྒོ་ཀུན་རླུང་གིས་འགགས་ ཤིང་འཚངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཚིལ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ།།དེ་ལ་ཚིལ་ནི་ལྷག་པར་རུས་པའི་ཚིགས་ཁ་བྱེ་བ་དང་། རུས་པ་ཆག་པ་དང་གནད་སྣད་པ་དང་། ལྟོ་བའི་ནང་གྲོལ་ན་བ་དང་། མེས་ཚིག་པ་དང་། ལུས་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། རྐང་ལག་གི་ཚིགས་བུར་བ་དང་། མོ་མཚན་ ན་བ་དང་།རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཚིལ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་ནི་ལྷག་པར་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ངོ་ལ་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་ཕན་ནོ། །རྐང་དང་ཚིལ་ནི་དཔྱིད་ཀ་ཕན་ནོ། །སྣུམ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་ རུང་དུས་ཚིགས་དང་མི་སྦྱོར་བར་འཕྲལ་གང་བབ་དུ་གཏོང་ན།ཚེས་གྲངས་ཀྱི་ཉི་མ་བཟང་བ་དང་། སྲིན་དང་ཡུལ་ངན་མེད་ཅིང་ཡུལ་བཟང་བའི་ཚེ་ཐོང་ཤིག་།ཏིལ་མར་ནི་དགུན་ཟླ་གྲང་ལྷགས་ཆེ་བའི་ཚེ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། འབྲིང་པོ་ཚ་བའི་དུས་ ན་མཚན་མོ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ན་ཞུན་མར་ནི་མཚན་མོ་ཡང་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པར་ན་ན། ཏིལ་མར་དང་ཞུན་མར་མཚན་མོ་གཏང་བར་རུང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ན། ཞུན་མར་ དང་སྨན་དང་སྦྱར་བ་ཉིན་པར་ཐོང་ཤིག་།དེ་བས་ན་སྨན་ཞུན་མར་དང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་དང་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། ལུས་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ཤིང་དབོ བ་དང་།མགོ་དང་རྣ་བ་དང་མིག་ཏུ་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རན་པ་ཙམ་དུ་གཏང་ངོ་། །རོ་རྣམ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྣ་རེ་རེ་བ་དང་། རོ་སྣ་གཉིས་པ་དང་། རོ་སྣ་གསུམ་པ་དང་། སྣ་བཞི་ས་དང་། སྣ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སྨན་སྦྱར་བའི་རོ་བྲོ་བའི་སྣ་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་ སོགས་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལས།སྣུམ་གྱི་དངོས་པོ་མར་ལ་སོགས་པ་རོ་ལོགས་ཤིག་ན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨན་མར་སྦྱོར་བ་ཡང་། སྨན་སྣ་མང་པོ་སོགས་ལ། མར་ཉུང་ངུ་བྱས་པས་ན། མར་གྱི་རོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།

對於以下情況不宜使用油療法:房間溫度過高,身體肥胖,體弱消瘦,腿部僵硬,熱癥引起的嚴重腹瀉,消化不良有痰涎且肝病,喉嚨疼痛,中金屬毒,腹中如有積水,昏厥,經常嘔吐,食慾不振,痰病,口渴嚴重,醉酒,產婦,鼻腔用藥,瀉藥導致的腹瀉。 酥油的功效是:使頭腦敏銳不忘失且記憶力好,心智穩定,對身體消瘦等癥狀有益。 芝麻油對腹中有蟲、過度肥胖、風病等癥狀有益。 對於身體內部輕盈、身體緊繃肌肉僵硬、腹部堅硬等癥狀,食用骨髓有益。 對於身體受風和陽熱所苦,長途跋涉疲勞,過度言語,縱慾過度,劇烈運動,過度勞累,七種生命精華耗盡,體內無油脂而變得粗糙,因煩惱而消瘦,胃火過旺導致消化過快,風堵塞所有脈道等癥狀,食用脂肪有益。 脂肪特別對骨節開裂、骨折、筋脈損傷、腹內腸痛、燒傷、身體受傷出現創口、手腳關節腫脹、女陰疼痛、耳痛、腦痛等癥狀有益。 芝麻油特別在夏季最後一月和秋季第一月使用有益。 酥油在秋季中月和末月使用有益。 骨髓和脂肪在春季使用有益。 這些油類若不考慮季節而隨時使用,應在日期良好、無蟲害且地理環境良好時使用。 芝麻油在冬季寒冷大時服用有益。 酥油在夏季首月和中月炎熱時夜間飲用有益。 若患膽病和風病,酥油可在夜間服用。 若患風病和膽病兩種病癥混合,芝麻油和酥油可在夜間服用。 若患風病和痰病,應在白天服用酥油和藥物的混合物。 因此,藥物與酥油混合、藥物與芝麻油混合的食物等,以及下部給藥、鼻腔給藥、身體塗油、藥物煎煮液含漱漱口,在頭部、耳部和眼部塗抹藥物等,都應適量使用。 六味等單味、二味、三味、四味、五味等藥物配製的味道種類有六十四種等,其中油類物質如酥油等的味道並非完全不同。為什麼呢?因為藥油配製時,多種藥材配以少量酥油,所以酥油的味道會被壓制。

།ལྷག་པར་བྲོ་བ་མེད་པས་ན་རོ་དྲུག་ཅུ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ འདུས་སོ།།དཔེར་ན་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་དངས་མ་བཏུང་བའི་རོ་དེ་ཡང་ཆུའི་རོ་ཅི་བྲོ་བ་ལ་སོགས་ཤིག་ན་རྒྱུ་ལྷག་པ་མེད་དེ། རོ་དྲུག་ཅུ་ཉིད་ཀྱི་ནད་དུ་འདུས་སོ། །ཡང་ནི་སྨན་མར་མྱུར་དུ་གང་ཕན་པ་དེ་བཟང་སྟེ། དེ་ལ་ཐུན་ཆུང་ངུ་ཟོས་ན་ཐུན་གཉིས་ཀྱིས་ འཇུའོ།།ཚོད་འབྲིང་དུ་ཟོས་ན་ཐུན་བཞིས་འཇུའོ། །ཚོད་ཆེར་ཟོས་ན་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་འཇུའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་རམ། སྨན་མར་གང་ཟ་ཡང་རུང་སྟེ། མིའི་ཉམས་དང་ནད་ཀྱི་དམིགས་ལ་སྦྱོར་ལ། སྔར་ནི་ཚོད་ཆུང་ངུ་ནས་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ བཀྲུ་བར་འདོད་ན་ཁར་རྩང་ལྟ་བུ་ཟས་ཟོས་ལ།ད་ནང་ལྟ་བུ་ཞུ་སྟེ་ཁོང་ན་ཡང་། ཞུན་མར་དང་དངས་མ་འབའ་ཞིག་ཚོད་ཆེར་མང་དུ་བཟའོ། །མར་འཐུངས་པས་ནད་ཞི་བར་བྱས་པ་ཞིག་ལ་ཟས་ཀྱང་ཆེར་མ་ཟོས་ཏེ་ཁོང་བཀྲེས་ན་མར་འབྲིང་ཙམ་དུ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་མར་གྱིས་ ཉམས་བཙག་བརྟ་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱ་ན།དྲོ་ཁར་སྨན་མར་ཉུང་ཟད་བཞུ་སྟེ། ཤ་ཁུ་གདུས་ལ་དྲོ་ཚ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་འཐུངས་ནས། དེའི་རྗེས་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟོས་ལ་ཆང་གིས་མནན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐོམ་དད་ཆེ་ བ་དང་།མར་ཟ་བའམ། འཐུང་མི་ཕོད་པ་དང་། ཆང་དད་ཆེ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་དེ། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དྲོད་ཆུང་དེ་ཁ་ཟས་མི་འཇུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱིད་དེ་བདེ་བར་འདུག་འདུག་པའི་མི་དང་། སྨན་སྟོབས་ཆུང་བའི་མི་ཉོན་མོངས་པས་ འཇིགས་པ་ལྟ་བུ་དང་།ལྟོ་སྙི་བ་དང་། ནད་དཀྱེལ་མི་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སོ་ག་ཚ་བའི་དུས་དང་། ནད་ཀྱིས་རིད་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་གཏང་བ་ནི། དྲོ་བ་སྨན་མར་ཉུང་ཤས་བཞུ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་འཐུང་ངམ། ཁུ་བ་དྲོན་པོས་ཕུལ་ཏེ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་ སྣུམ་བག་དང་ཆང་འཐུང་ཤིག་།དེ་ལ་ནད་དམིགས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་མར་གཏང་བའི་ཐབས་ནི། ལུས་ཀྱི་སྟོད་ན་ནད་ཡོད་ན་ནི་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་མར་ཕྱིས་བཏུང་ངོ་། །ཁོང་པའི་ནང་ལུས་ཀྱི་བར་ན་ནད་ཡོད་པ་ནི་ཁ་ཟས་ཕྱེད་ཟོས་ནས་སྨན་མར་བཏུང་ངོ་། །ལུས ཀྱི་སྨད་ན་ནད་ཡོད་ན་ནི།དྲོ་ཁར་ལྟོ་སྟོང་ལ་སྨན་མར་བཏང་ན། རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་དང་ཚིལ་ནན་འཐུངས་ན་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨན་མར་གཏང་བའི་ཐབས་རིམ་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་པའི་སྟོབས་མཐུ་ཡང་། ལུས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལས་མར་ཅུང་ ཟད་མ་ཞུ་ན།ཆུ་ཚན་གདུ་གདུ་བའི་དངས་མ་ཁ་ཟས་བཟོད་ཙམ་འཐུངས་ན། མར་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་མར་ལ་སོགས་པ་ཟོས་ཏེ། སྣུམ་ཁའི་ནང་དུ་ཆགས་ན། ཆུ་ཚན་གདུས་པ་ཁས་བཟོད་ཙམ་གྱིས་ཁ་བཀྲུའོ། །ེ་རཎྜའི་ཁུ་བ་གདུས་པ་དང་། བ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་བེ་དང་། འདི་གཉིས་སུ་གདུས་པའི་ཁུ་བ་ནི་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཁར་རྩང་ངམ། ཁར་ཉིན་ལྟ་བུ་སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལས་ཞུ་འམ་མ་ཞུ་གཏོལ་མེད་དེ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་ན། ཆུ་ཚན་གདུ་གདུ་བ་ཡང་འཐུང་ཤིག་།དེ་འཐུངས་པར་ཁོང་དུ་མ་ཞུ ལ།མ་ཞུ་བའི་གདུང་སྒྲེགས་མནན་པོ་མ་ཡིན་སྒྲེགས་པ་ཡང་ཐ་མལ་པར་འོང་། ཁོང་ཡང་ཞིང་ཟས་ཡི་གར་འོང་བར་གྱུར་ན། ཁ་ཟས་རན་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང་འཚལ་ནན་ཀྱང་ཅི་རན་དུ་འཐུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་མར་འཐུངས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ ནི་ཁུ་བ་དྲོ་བག་དང་།ཟས་བད་ཀན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཟས་སྣུམ་བག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཟས་གྲང་དྲོ་མ་འདྲེས་པར་བཟའོ།

由於沒有多餘的味道,所以包含在六十種味道之中。例如如所說,煮藥的湯汁和精華飲用的味道,也就是水的味道等,沒有多餘的成分,包含在六十種味道之中。 另外,藥酥油對於迅速有益的即為良好,對此,如果服用小劑量,兩個時辰就能消化。如果服用中等劑量,四個時辰能消化。如果服用大劑量,一晝夜能消化。 如此,無論是服用與藥物調配的芝麻油還是藥酥油,都要根據人的體質和病癥來使用,一開始要從小劑量開始服用。 另外,如果想用瀉藥來瀉下,要像昨天那樣進食,像今天早上那樣消化后腹中還有,要大量服用純凈的熔化酥油和精華。服用酥油使病情平息后,如果沒有吃太多食物而肚子餓了,服用適量酥油會有益處。 如果要用藥酥油來增強體力並長肉,早上將少許藥酥油融化,熬煮肉湯后倒入溫熱的湯中飲用,之後吃油膩的食物並用酒壓制會有益處。 另外,對於嬰兒、老年人、經常口渴的人、不能吃喝酥油的人、嗜酒的人、經常與女人接觸的人、經常吃油膩食物的人、體溫低而不能消化食物的人、安逸舒適的人、藥力弱的人、害怕煩惱的人、胃部虛弱的人、病情不嚴重的人、夏季炎熱時節的人、因病消瘦的人等,給予藥酥油時,要將溫熱的少量藥酥油融化后一次性飲用,或用溫熱湯水送服,之後要吃油膩的食物並飲酒。 對此,根據病癥次第使用藥酥油的方法是:如果病在上身,要在進食后服用酥油。如果病在身體中部,要在吃一半食物時服用藥酥油。如果病在下身,早上空腹服用藥酥油,之後吃食物並飲用油脂壓制,就能祛除疾病。 按照這樣的次第使用藥酥油,其有益的力量也會按照身體的次第產生。如此服用藥酥油后如果有少許酥油未消化,飲用適量反覆煮沸的熱水精華,酥油就會容易消化。 服用藥酥油等后,如果停留在油膩處,要用適溫的熱水漱口。煮熬的鵝掌楸湯和名為’ba la ta ka’的果實,這兩種煮熬的湯汁是不能飲用的。 如果像昨天或今天早上那樣服用藥酥油后,不知是否消化而產生疑慮,也要飲用反覆煮沸的熱水。飲用后如果腹中未消化,未消化的脹痛不是很重,脹痛也很正常,腹部輕鬆且有食慾時,要適量進食並適量飲用壓制品。 如此服用藥酥油並消化后,食用的食物應當是溫熱的湯汁,不會轉化為痰濕的食物,不是過於油膩的食物,以及不混合冷熱的食物。

།སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་ཁ་ལག་ཀྱང་ཆུ་དྲོན་པོས་བཀྲུ། བུད་མེད་དང་འཕྲད་དུ་མི་རུང་། མཚན་མོ་ཡང་གཉིད་ ཉལ།བཤང་གཅི་འོངས་ན་མི་དགག་།དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་མི་བྱ། ཁྲོ་ཞིང་ཚིག་པ་ཟ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། གྲང་བའམ། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པའམ། རླུང་དྲག་པོ་ལངས་པའི་ཁར་འགྲོ་བའམ། རྟ་ཞོན་ཏེ་ཕན་ཚུན་འཁྱམས་པའམ། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲ་ བ་དང་།སྟན་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། སྔས་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་འམ། དམའ་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ། །ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། དུད་པ་དཀུ་བའི་ནང་ན་འདུག་པ་དང་། རྡུལ་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་མར་ཅི་སྲིད་འཐུངས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་ བར་དུ།ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱ་ཞིང་མི་རུང་བ་རྣམས་སྤང་ངོ་། །སྨན་མར་དང་འདྲ་བར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྣ་ནས་བཏང་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་ནད་བྱང་གི་བར་དུ་ཆོ་ག་ཡུན་དེ་སྲིད་དུ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་ མར་གཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་འདྲ་སྟེ།སྨན་མར་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོ་སྙི་ན་ནི་སྨན་མར་ཉི་མ་གསུམ་དུ་གཏང་ངོ་། །ལྟོ་སྲན་ནི་ཉི་མ་བདུན་དུ་གཏང་ངོ་། །སྨན་མར་བཏང་བས་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཏེ། ཁོང་ལེགས་པར་སྣུམ་པར་གྱུར་ན། དེ་ཕན་ཆད་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྨན་མར་བཏང་བས་ནད་རྩེ་ཞིལ་བར་གྱུར་ན། སྟོད་སྨད་དུ་དབུགས་དབྱུང་བ་ཐ་མལ་པར་འོང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆེས་ཏེ་འབར། བཤང་བ་སྣུམ་ལ་མི་སྲི་བ་འབྱུང་། མར་དང་སྣུམ་བག་མི་འདོད་དེ་སྐྱོ། ལུས་སྙོམས་ཏེ་འདི་ལྟར་གྱུར་ན། ནད་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ ལེགས་པར་སྣུམ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ན་ནི་ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ལས་བཟློག་སྟེ་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་སྨན་མར་དང་སྣུམ་གྱི་ཚོད་མ་ཟིན་ཏམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པར་ཟོས་སམ། གཏང་བའི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཐུངས་སམ། ཁ་ཟས་ལོག་པ་ཧ་ཅང་སྣུམ་ཆེས་ པའམ།བསིལ་ཞིང་རྩུབ་པའམ། ཟས་མ་ཞུ་བཞིན་དུ་ཟོས་པའམ། མཚན་མོ་མི་ཉལ་ཞིང་ཉིན་པར་ཕན་ཚུན་འཁྱམ་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ལོག་པ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་སྨན་མར་མ་ཞུ་སྟེ། སྣུམ་དྲགས་པར་གྱུར་ན། གདོང་པ་དང་ལུས་ཀྱི་ཤ་མདོག་སེར། སྣབས་དང་མཆིལ་མ་ མང་།ཐུར་དུ་ཚད་པར་འཁྲུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་ནད་ནི་ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་ངོ་། །ཁོང་རྨྱ་ལུས་དགྱེ་སྒུ་མི་ཤེས་ཏེ། རེངས་བག་ཏུ་འདུག། སེམས་མྱོས་ཏེ་བློང་བག་ཏུ་འདུག་།གཡན་བ་དང་། མཛེ་དང་རིམས་ནད་རྟག་ཏུ་སྐྱུགས་པ་ དང་།ཁོང་ན་ལྟོ་སྦོ། མགོ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་བྱ་བ་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་དབྲི་ཞིང་བསྡམ་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་གཏང་། དུགས་བྱ། ཟས་དང་སྐོམ་རྣམས་རྩུབ་པའི་བག་གཏང་། འཚལ་ནན་དར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། འདི་ལྟ་བུ་མནན་པའི་ཁུ་བ་དང་། དར་བ་བསྐོལ་བ་དང་། ནས་དང་། ཙི་ཙེ་རྒོད་དང་། ཁྲེ་རྒོད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་གསུམ། སྦྲང་རྩི་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་པའམ། ཡང་ན་ཨ རུ་ར་བཏགས་པ་དང་།བ་གཅིན་དང་གུ་གུལ་བསྲེས་ནས་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །མདོར་ན་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟར་མི་བདེ་བ་དང་སྦྱར་ལ་དཔྱད་བྱས་ན། མར་དྲགས་པའི་ནད་འབྱང་ངོ་། །ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་མི་བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བར་སྨྱུང་བ་མི་ནུས་ན་ཡང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་བཟའ་བའི་དཔྱད་བྱས་ན་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་འདྲའོ།

如同服用藥酥一般,應用溫水漱口洗手。不可與女人相見。夜晚應睡眠。大小便來時不可憋住。不可做劇烈運動。不可發怒生氣和憂愁,不可在寒冷或烈日下停留,不可在大風中行走,不可騎馬四處遊蕩,不可遠行,不可多言,不可坐在過高的座位上,不可使用過高或過低的枕頭。 白天不可睡眠,不可在煙燻之處停留,不可在塵土中停留,這些都是不允許的。因此,在服用藥酥期間,應當遵守這些規矩並避免不當行為。如同服用藥酥一樣,服用瀉藥、鼻藥和灌腸藥時,也應當遵守相同的規矩直到病癒為止。 爲了治癒疾病,服用藥酥的規矩與服用瀉藥相同,藥酥的規矩也應如此遵守。若是腹部柔軟,則服用藥酥三天。若是腹部堅硬,則服用七天。服用藥酥后,若病情減輕,體內充分潤滑,此後即可按飲食規矩進行。 如此服用藥酥后,若病情減輕,上下呼吸恢復正常,胃火旺盛,大便潤滑不幹燥,對油膩食物感到厭倦,身體平衡,若出現這些情況,說明病情減輕且體內充分潤滑。若身體內部乾燥,則與此相反。 若是藥酥和油膩食物未把握好分寸,或食用了不當之物,或在不當時候飲用,或食用過於油膩或寒冷粗糙的食物,或在未消化時就進食,或夜不安寢白天四處遊蕩,或做出這些不當行為,會導致藥酥不消化而過於油膩,面部和身體呈現黃色,鼻涕和唾液增多,下瀉發熱。 由此會引發身體浮腫、痔瘡和血熱等疾病。身體僵硬不能伸展,意識迷亂行為散亂,瘙癢、麻風、持續嘔吐、腹痛脹滿、頭暈等疾病。 對於這種情況的治療方法是:減少飲食並加以節制,服用催吐藥,進行熱敷,食用粗糙性質的飲食,食用酸奶、訶子、余甘子等煎煮的汁液,以及煮沸的酸奶、大麥、野生小豆、野生豌豆、胡椒、三果(訶子、余甘子、醋栗)配合蜂蜜服用,或者服用研磨的訶子配合牛尿和安息香,這些都有效果。 總之,根據具體病癥採取相應治療方法,就能治癒過度服用藥酥引起的疾病。另外,對於這種情況的治療,如果無法完全禁食,食用粗糙的食物也能達到禁食的效果。

།གལ་ཏེ་མར་དྲགས་པའི་ནད་ལས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་དགོས་པར་གྱུར་ན། ཉི་མ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་པ་ཁུ་བ་དྲོད་བག་དང་། ཡུལ་སྐམས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ལས་ཁུ་བ་དྲོད་པག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཟས་དྲོད་བག་ཟོས་ལ་ནང་ནུབ་ཏུ་དུགས་བྱ་ཞིང་། ཉི་མ་གསུམ་དུ་སྣུམ་བག་གི་དྲོད་དང་། དུགས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ནི་མི་ཤ་དང་ཚིལ་ཆེས། བད་ཀན་མང་། དྲོད་མ་སྙོམས་ཏེ། ཟས་རེས་འགའ་འཇུ། རེས་འགའ་མི་འཇུ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་བད་ཀན་སྐྱེ་བའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ལ། ཕྱི་དེ་ཉིན་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ཡང་ཟས་སྣུམ་བག་གིས་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ། བད་ཀན་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྔར་ཟས་རྩུབ་པོ་བྱིན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་གིས་ཁོང་སྣུམ པར་བྱས་ནས་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།དཔྱད་དེ་ལྟར་བྱས་ན་མར་དང་སྣུམ་བག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །མར་དང་སྣུམ་ལྟ་བུར་མ་འཕྲོད་དེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཁ་ཟས་ཀྱི་དཔྱད་བྱས་པས་མ་བྱང་ན། སྨན་བཏང་བའི་དཔྱད་བྱས་པས་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས པ་ཆུང་ངུ་དང་།རྒན་པོ་ལ་སོགས་པ་མར་དང་སྣུམ་བག་སྤོང་མི་ནུས་ལ། ཆོ་ག་དཀའ་ན་འཕྲལ་དུ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་འདི་སྐྱོ་ཞིང་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི་གྱིས་ཤིག་།བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མར་བརྔོས་ལ་ཤ་ཁུ་ལས་བཏང་ངམ། ཐུག་པའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་ཏིལ་བཏགས་པའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་ལ།བུ་རམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཏང་སྟེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་འབྲས་དང་ཏིལ་མར་དང་སྲན་མ་ཤ་དང་། སྣ་གསུམ་གྱི་ཐུག་པ་ནང་དུ་ཡང་མར་འདི་བཞིན་དུ་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་པའི་ ཐུག་པའམ་ཞོ་མངལ་མ་ཞོག་ཆུ་བོར་ལ།བུ་རམ་གྱིས་བཏབ་སྟེ་བླུད་པའི་ཐུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། མར་རྐང་ཚིལ་དང་ཏིལ་དང་སྣ་བཞི་འབྲས་དང་སྣ་ལྔའི་ཐུག་པ་དང་། སྤྱིར་དྲུག་དང་། ཡང་ཐུག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་། ཐུག་པ་སྣ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ནི་འཕྲལ་ དུ་ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལན་ཚྭ་ཆེར་གདབ་བོ། ཐུག་པ་འདི་དག་ནི་བད་ཀན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་རྩུབ་པར་མི་འགྱུར། ཡང་མཛེ་ནད་ལུས་སྐྲང་བག་དང་། གཅིན་རྟག་ཏུ་འོང་ཞིང་སྙི་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། བུ་རམ་ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ལོ་མ་དང་ཏིལ་དང་། སྲན་མ་ཤ་དང་། ཆང་དང་ཞོ་རྣམས་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་བྱས་ནས་གནོད་པར་མ་གྱུར་ན། སྨན་འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གུ་གུལ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་ལ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་བཏང་ན ནད་རྙིང་ལ་ཡང་འབྱང་ལ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་ནས་དྲོད་སྐྱེ། ཁོང་པ་ནང་གི་ནད་ཀུན་འབྱང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་འཕྲལ་དུ་བརྟ། ཉམས་སྟོབས་དང་བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་བརྟན། རྒན་སྲ། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མར་རྟག་ཏུ་བཟའ་བའི་ཡོན་ ཏན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ།།སྣུམ་ལ་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དུགས་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དུགས་བྱ་བ་དང་། བག་ཟན་དང་སྨན་དུ་སྦྱར་བས་ལུས་ལ་བཅིང་ཞིང་ དུགས་བྱ་བ་དང་།དུགས་ཐ་མལ་པ་དང་། ཆུ་ལུམས་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་དུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལ་བསྲོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མེ་མདག་ལ་གོས་སམ། ཐོང་ལྕགས་སམ་ལག་པའི་ཐལ་མོ་མེ་ལ་བསྲོས་པ་ལ་སོགས་པས་དུགས་བྱའོ།

如果因為油脂過度而需要使用瀉藥,應在三天內食用油膩、有湯汁且溫熱的食物,以及乾燥地區所產的肉類熬製的溫熱湯汁,食用溫熱食物,並在早晚進行熱敷。這樣用油性食物和熱敷持續三天後,再使用瀉藥。 關於使用催吐藥,對於食用人肉和油脂過多、痰液過多、消化不均衡,有時能消化有時不能消化的情況,應該在一天內給予能產生痰液的食物,第二天使用催吐藥。 另外,對於因油膩食物而引起的痰液過多的情況,應先給予粗糙的食物,之後用油膩食物使體內潤滑,然後使用瀉藥。如此治療,就能清除因油脂和油膩引起的疾病。 如果因為不適應油脂等而生病,僅用飲食調理無法治癒,那麼使用藥物治療就能清除病邪。 對於幼兒和老人等無法戒除油脂,且治療方法困難的情況,可以暫時使用這種油性治療方法,這樣既不會感到疲勞也不會造成傷害。 治療方法是:可以用炒酥油加入肉湯中服用,或者加入稀粥中服用。也可以將芝麻磨碎,加入酥油和熬製的糖漿一起服用。或者將酥油加入到米、芝麻油、豆類、肉類三種材料熬製的粥中服用。 還可以在煮熱的牛奶中加入酥油製成的粥,或者將酸奶去除上層和水分,加入糖製成的粥,這六種方法,以及單獨的酥油、動物油脂、芝麻和四種材料、大米和五種材料的粥,總共六種,再加上這五種粥和七種粥,都能立即使身體內部潤滑,要多加鹽分。這些粥不會轉化為痰液,身體也不會變得粗糙。 另外,對於麻風病、身體浮腫,以及小便經常排出且稀薄的情況,不能食用糖、潮濕地區的肉類、葉類、芝麻、豆類、酒和酸奶。 在進行油性治療后如果沒有不良反應,就可以服用三果(訶子、余甘子、胡椒)、胡椒、訶子、安息香等煎煮的藥物。這樣服用能治癒久病,體內生熱,清除體內所有疾病,迅速增強七種身體要素,增進體力和容顏,感官穩固,延年益壽,能活到百歲,這就是經常食用酥油的功效。 油性治療方法章第十六終。 下面講解熱敷療法章。其中熱敷分為四種:熱敷、用糊狀物和藥物調製后敷于身體進行熱敷、普通熱敷和溫水浴四種。其中所謂熱敷是指用火加熱,具體來說,是用火炭加熱布料、鐵器或手掌等進行熱敷。

།བག་ ཟན་དང་སྨན་དུ་སྦྱར་བའི་དུགས་ལུས་ལ་གླན་ཅིང་བཅིང་བ་ནི་བག་ཕྱེ་འམ་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་བཏགས་ལ་སྨན་ཤིང་ཚ་དང་ཕབས་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་ཐང་ཤིང་དང་གུ་གུལ་དང་། རུ་ར་དང་། ལྡུམ་བུ་ར་སྣ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ཚྭ་དང་། དར་བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱིས་སླ་མོར་སྦྲུས་ལ་ལན་ཚྭ་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བཙོས་ལ་རས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བདལ་ཏེ། ལུས་གར་ན་སར་གླན་ཞིང་བཅིངས་ན་དུགས་འདིས་ནི་རླུང་ནད་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པའི་ནང དུ་གྱུར་ན་ནི་དུགས་དེའི་ནང་དུ་བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ལ་དུགས་བྱའོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་ཤིང་ཤུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དུགས་གླན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ལས། གལ་ཏེ་སླ་བས་ལུས་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་རས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་ན་མར་དང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་གྱིས་ བསྣན་ཏེ།ཡང་དང་ཡང་བསྭོ་ཞིང་པགས་པ་མ་རུལ་བ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་ནས་དུགས་བྱའོ། །ཕགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་རྙེད་ན་སྨན་རླུང་སེལ་བའི་ལོ་མ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷའམ། ཨེ་རཎྜའམ། དར་རམ་བལ་སྣམ་མམ་རས་ཀྱིས་གཡོགས་ཤིང་དཀྲིས་ལ་མཚན་མོ་དུགས་བྱས་ ན་ནི་ཉིན་པར་མི་དགོས་ཀྱི་ཁྲོལ་ཅིག་།ཉིན་པར་དུགས་བྱས་ན་ནི་མཚན་མོ་མི་དགོས་ཀྱི་ཁྲོལ་ཅིག་།དེ་ལ་དུགས་ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཕྱེ་དང་མར་དང་ཆུར་སྦྱར་ཏེ། བཙོས་པའི་བག་ཟན་སླ་མོས། གང་ན་བའི་ཐོག་ཏུ་གླན་ཅིང་བདུགས་པ་དང་། གྱོ་མོའི དུམ་བུ་དང་།ཕག་དུམ་དང་། རྡོ་བ་དང་། ས་ཕྱེ་མ་དང་། གསོ་མའི་ལོ་མ་དང་། འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་རྣམས་དང་། ལུག་གི་རིལ་མ་དང་བྱེ་མ་དང་། ཕུབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་དུ་མས་བཙོས་སམ། བརྔོས་པའི་དུགས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་རྣམས་དང་དུས་དང་སྦྱར་ཞིང་དུགས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། ཤིང་ཤི་ཀྲུ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཤིང་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཀརྫ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤི་རི་ཤ་དང་། ལྡུམ་བུ་བ་ཤ དང་།འོད་མ་དང་། ཤིང་ཨརྐ་དང་། མ་ལི་ཏི་དང་། དིརྒྷ་བིན་ཏ་དང་། གསོ་མའི་ལོ་མ་དང་། ཤུ་དག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ཉ་དང་། ངང་ངུར་ལ་སོགས་པའི་ཤ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་སྣ་བཅུ་པ་དང་འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་ དང་སྦྱར་ལ་ནད་ལྕི་ན་སྨན་འདི་ཀུན་སྣ་ཚང་བར་བསོགས་ཏེ་བརྡུངས་ལ་ཆང་དང་ཚྭ་དང་འོ་མ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་བུམ་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་གང་ན་བར་སྨན་གྱི་རླངས་པ་དྲོན་མོས་གར་ན་བའི་དམིགས་སུ་བདུག་ཅིང་ལུམས་བྱའོ།།ཡང་ན་རླངས་པས་མི་བདུག་པར་སྨན་བཙོ་ བཙོ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་ཚ་ཙམ་བུམ་པའི་ཁ་ཕྲ་མོར་བཏོད་པའམ།སྦུ་གུ་རིང་པོར་བཏོད་པའི། བླུགས་པའི་ཁ་ནས་སྨན་གྱི་ཁུ་བའི་རྒྱུན་བྱུང་ནས་ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་ཤིང་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ལ་གོས་ཀྱིས་ཀྱང་གཡོགས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་སྨན་ ཁུའི་ཆུ་ལུམས་ཀྱིས་ལུས་ལ་བདེ་བ་རན་པར་བླུགས་ཤིང་ལུམས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྨན་ཁུ་དྲོན་མོ་དེ་གཞོང་ཁུང་ལུས་ཚད་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་གང་བར་བླུགས་ལ་དེའི་ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་པ་ཆུ་ལུམས་དེ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་འདུག་ ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་བ་དང་ཆུ་འགགས་ཏེ་གཅིན་སྲི་བ་དང་།རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལུམས་བྱ་ཞིང་འཇུག་པ་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་ཟས་ཞུ་ནས་སྔ་དྲོ་ཆུ་ལུམས་བྱའོ།

將糊狀食物和藥物調配成熱敷劑涂敷幷包扎身體時,應將麵粉或各種穀物磨碎,與藥木、辛香料、酵母、小茴香、檀香、安息香、訶子、各種藥草、蓖麻根、濕地所產的肉、鹽、酸奶清、牛奶、酸奶、酥油等調和成糊狀,加入較多鹽后煮熟,攤在布上,涂敷幷包紮在身體疼痛處,這種熱敷可以祛除風病。 如果與痰病混合在內部形成,則在熱敷劑中加入莽草等配製熱敷。對膽病則配以柏樹。熱敷塗抹如此配製后,如果因太稀而不能附著在身體上且布料無法承載,則加入酥油、芝麻油等油脂,反覆加熱,用未腐爛且無異味的皮革從外部熱敷。 如果找不到這樣的皮革,則用祛風藥草的葉子,如假馬齒莧或蓖麻,或用絲綢、毛氈或布包裹纏繞,晚上熱敷則白天可以解開,白天熱敷則晚上可以解開。 其中普通熱敷是指將麵粉、酥油和水調和,煮成稀糊,涂敷在疼痛處並燻蒸,或用磚塊、豬肉塊、石頭、土粉、青稞葉、大米等穀物、羊糞、沙子、穀殼等多種方法煮熟或烤熱,根據地方和時令配製熱敷。 關於藥液浴療法,取訶子樹及其根、葉、果實等所有部分,蓖麻樹根、葉等,油柑、莽草、卡加卡、合歡樹、毒根、蘆葦、牛角瓜、馬利提、長藤、青稞葉、白芷等,以及濕地所產的肉、魚、鴨等肉類,十種藥根等,這些都要根據病癥配製,如果病重則將這些藥物全部收集磨碎,與酒、鹽、牛奶、水等調和煮熟,倒入瓶中,用溫熱的藥氣燻蒸疼痛部位進行浴療。 或者不用蒸氣燻蒸,而是將煮好的藥液溫熱后從細口瓶或長管中注入,讓藥液流注在病處進行藥液浴療。進行藥液浴療時,要用衣服遮蓋身體,在上面注入適量舒適的藥液進行浴療。 或者將溫熱藥液倒滿與身體等大的浴盆中,身體浸入其中可治療一切風病。病人浸入這樣的浴池中,可以治療痔瘡出血、小便不通和風病等。進行這樣的浴療時,應食用油膩食物,待食物消化后在上午進行浴療。

།དེ་ལྟར་ལུམས་བྱ་བའི་ཚད་ནི་ནད་པའི་ནད་དམིགས་ཆེ་ཆུང་དང་། ཡུལ་རྣམས་དང་དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་དང་སྦྱར་ལ་ལུམས་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་གང་རན་པ་ཚོད་དེ་ལས་དཔག་སྟེ་བྱའོ། །དེ་ལས་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་ཤས་ཆེ་ན་ནི་སྨན་ཁོང་རྩུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྱར་ལ་ཆུ་ལུམས་བྱའོ། །མི་རང་བཞིན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཅན་ཞིག་ལ་རླུང་ནད་སྐྱེས་ཏེ རྩུབ་པར་གྱུར་ན།སྨན་རྩུབ་པ་དང་སྣུམ་བག་ཡོད་པ་གཉི་ག་དང་སྦྱར་བའི་ཆུ་ལུམས་བྱའོ། །ཡང་ནད་པ་ཕོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཞུགས་པ་ལ། ལོང་ཀའི་ནང་དུ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྔར་ཕོ་བའི་གནས་ལ་ཕན་པའི་ལུམས་རྩུབ་མོའི་ལུམས་བྱའོ། ། ལོང་ཀའི་ནང་ན་བད་ཀན་ཡོད་པ་ནི་སོ་སོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣུམ་བག་ཡོད་པའི་ལུམས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུགས་དང་ལུམས་གང་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྟ་ཟུར་དང་ཆུ་སོའི་བར་དང་། མིག་དང་རླིག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྙིང་དང་འདི་རྣམས་ལ་དུགས་ཆུང་དུ་བྱའོ། །ཡང ན་ནི་མ་བྱེད་ཅིག་།ལུམས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་ནི་ཁོང་གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་ཀུན་མེད། ཟུག་ཅིང་ན་བ་བྱང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་འཇམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ལུམས་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ་ལུམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་དལ་གྱིས་མཉེ་ཞིང་དེའི་རྗེས་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ནས དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་གྱིས་ཤིག་།ཡང་ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་དམིགས་ནི། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་ཏེ་ཚ་བའི་ནད་སྐྱེ། སྐོམ་དད་ཆེ། མྱོས་ཤིང་བརྒྱལ་བའམ། བོག་པར་འགྱུར། སྐད་འགགས། རྐང་ལག་ན། མགོ འཁོར།རྐང་ལག་གི་ཚིགས་ཀུན་ན། རིམས་ཚ་བས་འདེབས། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཚིག་སྟེ་ནག་པོ་དང་དམར་པོ་ཐིག་ཐིག་པོར་སྣང་། ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་སྐྱུག་བྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལུམས་དེ་ལྟར་ཧ་ཅང་དྲགས་ཏེ། ཚ་བ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་ བ་ལ་སོགས་པ་དང་།གཞན་ཡང་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བཏང་ངམ། མེ་བཙའ་བཏབ་བམ། མེས་ཚིག་གམ། ཚད་པས་བཏབ་བམ། སྐྱུག་བྲོ་འམ། སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ། ལུམས་ རྩི་ཨེཎྜ་དང་།ཉེའུ་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་། ཉ་དང་ཆུ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་བུ་ནི། བསིལ་ཞིང་ལྕི་བའོ། །ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་ན་ལེ་ཤམ་ལྟ་བུ་དང་། དྲོད་ཆེ་བའི་སྨན་ཚིད་ཀ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ལ་ལུམས་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ན་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཉེན་དེ་ལྟ་ བུར་མི་འགྱུར་རོ།།ལུམས་རྩིར་བཟང་བ་ནི་རློན་ཞིང་ཞུ་བ་ཡོད་པ་སྲ་སྟེ་ཚོས་དཀའ་བ་སྤྱི་བག་དང་། འབྱར་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་དང་། རྩུབ་པའི་བག་དང་། རྩ་བའི་ནང་དུ་འགྲོར་རུང་བ། ཞིབ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྨན་ནི་ལུམས་རྩིར་བཟང་ངོ་། །ལུམས་ཀྱིས་ནད་དང་། ཉེན་ དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྨན་རྩི་ནི་འཇམ་པ་དང་།རྩུབ་པ་དང་། ཞིབ་པ་དང་། འབྱར་བ་སྤྱི་བག་འདུག་པ་དང་། ཞུ་བ་གཤེར་བག་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྦྱར་ན་ལུམས་མ་ལེགས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལས་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མདོར་ན་སྨན་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མངར་བག་འདི་ གསུམ་ཡོད་པ་ཕལ་ཆེར་སྦྱར་ན་ལུམས་ཉེས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་སླར་བཅོས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ནད་རྩེ་ཞིལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕན་པའི་རྟགས་ནི་གང་དུ་ལུམས་དྲགས་པའི་ཉེན་སྨོས་པའི་ནད་རྣམས་ བྱང་ལ།ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བར་ཚོར་ན་དེ་ནི་ལུམས་དྲགས་པའི་ནད་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如此,關於沐浴療法的標準,應當根據病人病癥的大小、地域、夏冬季節等因素,權衡考慮採用大中小規模的沐浴療法。 其中,如果痰病癥狀較重,則應配合內服乾燥性藥物進行水浴。 如果一個體質本來就有風病和痰病的人又生了風病而變得乾燥,就應當同時配合乾燥性和油性兩種藥物進行水浴。 另外,對於病人胃中有風病,而結腸中有痰病的這種情況,應當先對胃部進行乾燥性沐浴療法。 對於結腸中的痰病,則要根據各個部位的特點配合油性沐浴療法。 無論是進行熱敷還是沐浴,對於人中與水溝之間、眼睛和睪丸、心臟等部位都要減輕程度,或者乾脆不做。 沐浴療法做得好的表現是:體內寒涼感消失,疼痛消除,身體和四肢變得柔軟,出現這些情況就是沐浴做得好。沐浴之後要輕輕按摩身體,然後用溫水洗浴,之後再進行塗油儀式。 如果沐浴過度,會出現以下危險癥狀:膽汁和血液增盛而生熱病,口渴嚴重,昏迷或虛脫,聲音嘶啞,手腳疼痛,頭暈,四肢關節疼痛,發熱,身體肌肉出現黑色和紅色斑點,沐浴過度會出現噁心等這些危險。 對於這樣過度沐浴而導致發熱、頭暈、噁心等癥狀,以及其他中毒、燙傷、服用熱性藥物、施以灸法、燒傷、發熱、噁心、神志不清等情況, 應當使用蓖麻、蘆葦等,以及魚類和各種水鳥等涼性重質藥物。 對於辛辣熱性的辣椒等,以及熱性較強的藥物如萵苣和艾葉等,要根據各種病癥適當使用沐浴療法,這樣就不會出現上述危險癥狀。 適合做沐浴藥材的特點是:濕潤有汁液、堅實不易煮爛、有粘性、有油性、有乾燥性、能滲入根部、細膩,具有這些特性的藥材適合用作沐浴藥材。 能夠防止沐浴引起病癥和危險的藥材應當柔和、乾燥、細膩、有粘性和濕潤性,用這些配製的沐浴藥材即使沐浴不當產生病癥也能逐漸消除而獲得療效。 總之,藥材具有苦、澀、甜這三種味道的大多配伍使用,就能消除沐浴不當引起的所有病癥而獲得療效。 這樣,因過度沐浴而致病后,通過治療方法使病癥逐漸消除,痊癒的徵兆是:前面所說的過度沐浴的各種危險癥狀消失,感覺體力恢復,這就叫做過度沐浴的病癥痊癒了。

།ཡང་ལུམས་དྲགས་ཆེས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་རྩེ་ཞིལ་བའི་ཐབས་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་ན་ཡང་། ཤ་མདངས་ཀྱི་པགས་པ་དང་། ཆུ་བ་དང་། རྐང་ལག་རྣམས་འཁུམས་པར་འགྱུར། སྙིང་ འཕར་ཞིང་ན།སྨྲ་མི་ནུས། འགྲམས་པའི་ཉ་བྱུང་སྟེ་ལྟུང་། མཆུ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། པགས་པ་རྣམས་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཧ་ཅང་རྩེ་ཞིལ་དྲགས་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུགས་བྱར་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཧ་ཅང་ཚོན་པོ་སྦོམ་པོ་དང་། རླུང་ཆེས་ ཏེ་ཁོང་རྩུབ་པ་དང་།རིད་པར་གྱུར་ཏེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་སྔར་ལུམས་དྲགས་པ་ལས་སླར་གསོ་ཞིང་དཔྱད་བྱ་དགོས་པ་དང་། གློ་ན་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཟད་དེ་ལུས་སྐམ་པོར་སོང་བ་དང་། ལུས་ཁུར་རམ་ལས་ཀྱིས་དུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཟ་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་ཏེ་ལྟོ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། འོར་ནད་སྐྲང་བག་དང་། ཚ་བ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་མར་འཐུངས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་འཐུངས པ་དང་།བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལུས་སྣད་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་འོང་བ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའམ་མིག་སེར་གྱིས་བཏབ་པ་འམ། སྐྱ་རྦབ་ ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་འམ་གཅིན་སྙི་སྟེ་རྟག་ཏུ་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།སྤྱིར་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པས་ཚ་བའི་ནད་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་། བུ་བཙས་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ སྦྲུམ་མ་འམ་ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་བུ་བཙས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་བ་འམ།དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་ལུམས་བྱ་དགོས་ན་ཡང་ལུམས་མི་དྲགས་པ་འཇམ་པོར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་ལུམས་བྱ་བའི་ནད་ཀྱི་དམིགས་ནི་བད་ཀན་ཆེས་ཏེ་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་ བ་དང་།ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་འགགས་ཏེ་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། མགུལ་སུབས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་བག་ཏུ་མི་བདེ་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་ ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་།ལུས་དགྱེ་སྒུ་མི་ཤེས་ཏེ་ཁོང་རེངས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་། ད་རྒན་ལུས་ནང་དུ་སྒུ་བ་འམ། ཕྱིར་དགྱེ་བའི་ནད་ཀྱང་རུང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཟུག་ཐབས་སུ་ན་བ་དང་། ཆུ་ འགགས་པ་དང་།ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའམ། རྨེན་བུ་སྐྲངས་པའམ་པགས་པའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་འབྱུང་ལ་ཕྱིར་རྡོལ་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་ཁུ་བ་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་རླུང་ནད་ཆེ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་དང་ མཐུན་པར་སྨན་སྦྱར་ལ་ལུམས་དང་དུགས་བྱའོ།།ཡང་མི་ལ་རླུང་ནད་ཡོད་པའམ་ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེས་པའམ། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བཙོས་ཤིང་གདུ་གདུ་བ་མི་དགོས་པར་ཁང་པ་རླུང་མེད་པ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་གོས་བསྲོས་ལ་དྲོན་པོ་གྱོན་ཏེ་རྔུལ་དབྱུང་བ་དང་གོས་ལྕི་བར་གྱོན་ ཅིང་རྔུལ་བར་བྱ་བ་དང་།དངང་བར་བྱ་ཞིང་རྔུལ་གདོན་པར་བྱས་ན་ལུམས་བྱ་མི་དགོས་པར་ཕན་ནོ།

另外,如果過度出汗而成為疾病,採用過度強烈的發汗療法,會導致面板、脂肪、四肢收縮。心臟跳動並疼痛,無法說話,牙齦腫脹並脫落。嘴唇、手、腳和面板變黑,這種情況是過度發汗導致的疾病。 對於不適合熱敷療法的癥狀是:過於肥胖的人,風大而內部乾燥的人,消瘦虛弱的人,昏厥的人,之前因過度出汗而需要恢復治療的人,咳嗽的人,肺部破損的人,七種身體要素耗盡而身體乾枯的人,身體疲憊或勞累的人,因飲酒而生病的人,眼睛模糊的人,腹水腫脹的人,疥瘡蔓延的人,麻風病人,腫瘤水腫的人,熱性膽病的人,飲用牛奶、酸奶和酥油的人,飲用蜂蜜的人,服用瀉藥的人,身體受傷的人,痔瘡出血的人,精神錯亂的人,悲傷的人,恐懼不安的人,飢餓的人,口渴的人,黃疸病人,關節炎病人,小便頻繁的人,以及一般有膽病導致發熱嚴重的此類病人都不適合進行發汗療法。 孕婦、月經期間的婦女、產後婦女等這類人也不適合進行發汗療法。如果孕婦、月經期間的婦女、產後婦女這類人或中毒而必須進行發汗治療時,也要採用溫和的發汗療法。 適合進行發汗療法的病癥是:痰多導致呼吸不暢的人,咳嗽的人,感冒的人,打嗝的人,腹脹的人,大小便阻塞無法排出的人,喉嚨堵塞聲音嘶啞的人,風病導致不適的人,痰病嚴重的人,鼻涕多且肝臟疼痛的人,身體僵硬無法伸展的人,身體沉重的人,陰囊下垂病的人,生殖器破損病的人,關節內彎或外伸的病人,風病引起劇痛的人,小便阻塞的人,長大瘡的人,淋巴結腫大的人,皮下長瘡而無法外潰的人,男性精液阻塞無法排出的人,風病嚴重的人,對這些病癥要根據各自的病情配製藥物進行發汗和熱敷治療。 另外,對於有風病的人、肥胖多脂的人、痰病嚴重的人,不需要煮藥發汗和燻蒸,只需在無風的溫暖房間內穿著暖和的衣服出汗,或穿著厚重的衣服出汗,或通過驚嚇使其出汗,這樣就能達到治療效果,不需要進行發汗療法。

།ཡང་མེ་ལ་བཙོ་བའི་ལུས་བཙན་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པར་ཐ་མལ་པར་ཟན་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་བས་བཙོས་པས་ལུས་ལ་དཀྲི་ཞིང་བདུགས་པ་དང་། ཆང་མང་དུ་བླུད་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ ནོ།།རྔུལ་མང་དུ་དབྱུང་བའི་ཐབས་དང་། ཁྲོ་བར་བཅས་པས་རྔུལ་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་གཞག་པ་འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལུམས་བྱ་མི་དགོས་པར་ཕྱིན་པར་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་དང་ཁོང་པ་ནང་གི་ ནད་ཡོད་པ་ལ་མར་དང་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་ཀྱིས་ནི་ནད་བསྲུལ་ལོ།།ནད་བསྲུལ་དེ་ཁོང་པ་ནང་ཁྲོལ་གྱི་ནང་དུ་སོང་ཡང་རུང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་གྱི་ནང་དུ་སོང་ངམ། རྩའི་ནང་དུ་སོང་ངམ། རྐང་ལག་གི་ནང་དུ་སོང་ངམ། ནད་རུང་བའི་ནང་དུ་ཞེན་ཀྱང་རུང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་སམ་དུགས་བྱས་ན་སྣུམ་གྱིས་བསྲུལ་བའི་ནད་དེ་སྙི་ཞིང་སླ་བར་གྱུར་ནས་ཁོང་དུ་སྡུད་དོ། །ཁོང་དུ་ནད་ལུས་པ་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ་ནད་ཀྱི་དཔྱིས་དབྱུང་ངོ་། །དུགས་དང་ལུམས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱུག་སྨན་དང བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་དམ་བད་ཀན་རྒྱས་པ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྨན་ལ་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་བར་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་། ཡང་རིམས་གསར་པ་དང་། ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་། ཐུར་དུ་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་སྐེམ་བྱེད་དང་། མཛེ་དང་གཅིན་སྙི་བ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་ཐོར་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་དང་། རྐང་པ་ཆེར་སྐྲངས་པའི་ནད་དང་སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་འཕར་བ་དང་། བུད་མེད་ནུ་མ་ན་བ་དང་། རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་མི་བདེ་བ་འདི་རྣམས་དང་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ།

再者,對於身體不是很強壯而是普通的人,用飲食和藥物調配煮制后塗抹在身上並燻蒸,多飲用酒並進行熱敷則有益。 大量出汗的方法,以及伴隨憤怒出汗,使其飢餓,使其口渴,置於陽光下暴曬等這些方法,也可以不必進行熱敷療法就能治癒痰病等疾病。 因此,對於身體和內臟有病的人,用酥油和芝麻等油脂療法來軟化病癥。 軟化的病癥無論是進入內臟之中,還是進入七種身體要素之中,或者進入脈中,或者進入手腳之中,或者粘附在病灶處,對於這樣的情況進行熱敷或燻蒸,則被油脂軟化的病癥會變得柔軟易治,隨後收斂到體內。 對於殘留在體內的病癥,用瀉藥清洗以徹底清除病根。 熱敷和燻蒸療法第十七章完。 現在講解第十八章催吐藥和瀉藥施用儀軌。 對於痰病增盛或痰病與風或膽病混合的病癥,對於這樣的病癥要服用催吐藥。 同樣的方式,對於膽病增盛的病癥則要服用瀉藥。 此外,對於新發熱病、熱性腹瀉、向下流膽汁和血性腹瀉、重度肺癆消瘦病、麻風病和糖尿病、大痘和疹子病、腳部嚴重浮腫病和神志不清醉酒狀態、咳嗽、呼吸不暢、心悸、婦女乳房疼痛,以及上半身的不適等這些病癥和一切疾病,服用催吐藥都有益處。

།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ནི་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། རླུང ནད་ཡོད་དེ་ཁོང་རྩུབ་པ་དང་།བཀྲེས་པ་དང་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་སྐེམ་པོ་དང་ཚོ་སྟེ་སྦོམ་པོ་དང་། གློ་སྐམ་ན་བ་དང་། མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ ཁྱེར་བ་དང་།ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཁར་ཁྲག་དང་། རླུང་དུ་འདྲེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སོ་ན་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྲན་དང་། སྨན་བཏང་བ་ཡང་སློན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་རྡོ་བཞིན་དུ་སྲ་བས་རེམ་རེམ་པོར་ནད་དཀྱེལ་ཆགས་པ་དང་གློ་ན་སྟེ་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་བག་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁྲག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་བ་ནི་བཙན་དུག འཐུངས་སམ།དབྱིག་དུག་འཐུངས་སམ་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་འམ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པའམ། བེའུ་སྣབས་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་ཏམ། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ཡང་སྐྱུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ལ་སྐྱུག་སྨན་མི་གཏང་བར། གོང་དུ་སྨོས་ཀྱང་དུག་འཐུངས་སམ། སྐྱུག་སྨན་མི་བཏང་ དུ་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ཞིག་ཡིན་ན་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ནད་དམིགས་གཞན་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བཏང་སྟེ་བདུག་ཏུ་རུང་ངོ་། །བཙན་དུག་དང་དབྱིག་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་འམ། ཁ་ཟས་མི འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བཏང་ཞིང་བདུག་པ་དང་།ཟས་ཀྱི་ཆོ་གས་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་གསོར་རུང་བའི་ནད་ནི་སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དང་འབྲུམ་བུ་ དང་གཞོགས་ཕྱེད་ན་སྟེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་།མིག་སེར་དང་། རིམས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་བྱིང་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ཤ་མདོག་སེར་པོར་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཟ་བ་དང་། མིག་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་རྩི་བོར་ཟ་བ་དང་། ལོང་ཀ་ན་སྟེ་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་ན་བ་དང་། ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་ཀུན་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རྨ་རེད་པ་དང་། དྲེག་གམ། ཁར་ཁྲག་དང་རླུང་འདྲེས་པར་སྐྱུག་གམ། མགོ་བོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དང་། ཁྲག་རྒྱས པ་དང་།གཅིན་འགག་ཅིང་སྲི་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན་ཕན་ནོ། །མཛེ་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་ཁུར་བྱུང་བ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ།

關於不適合服用催吐藥的病癥:孕婦、患有風病且體內乾燥者、飢餓者、長期痛苦者、幼兒、老年人、消瘦者、肥胖者、乾咳病人、被兵器所傷者、體弱者、經常嘔吐者、脾病患者、眼睛模糊者、腹中有蟲者、口中吐血和風氣混合者、牙痛者、聲音嘶啞者、水腫者、淋巴腫大者、腫瘤者、服藥后也不能嘔吐者、體溫過高者、痔瘡病人、便秘者、頭暈者、肋骨像石頭一樣堅硬而僵硬的病癥、胸痛即肋部疼痛者、具有這些風病癥狀者不適合服用催吐藥。 另外,不適合服用催吐藥的情況是:服用了劇毒或砒霜,或食物未消化,或食用了不適合的食物,或因鼻涕而發燒,或經常服用催吐藥卻不能嘔吐者不應服用催吐藥。如上所述,若服毒或有不能服用催吐藥的病癥,像這些情況就要服用催吐藥。與其他病癥配合使用催吐藥后,可以通過管子輸送藥物煙燻進行燻蒸。 對於服用劇毒和砒霜中毒者,以及食物未消化或食用了不適合食物的這些情況,在服用催吐藥后,不能通過管子輸送煙燻進行燻蒸,也不能按照飲食規則進行治療。 關於適合用瀉藥治療的疾病:腫瘤、痔瘡、血熱病、天花、半身疼痛無法行動、黃疸、長期發燒而昏迷、淋巴腫大、砒霜中毒、經常嘔吐、脾病、膚色發黃、眼睛模糊、眼睛發青、眼瞼發癢、臍下疼痛、女陰疼痛、男陰疼痛、腹內全部疼痛、腹中有蟲、傷口感染、污垢或口中吐血和風氣混合、頭部以上的病癥、血氣旺盛、小便阻塞水腫、便秘等這些病癥使用瀉藥治療有效。 對於麻風病和糖尿病即尿中有糖分者,服用催吐藥有效。

།རིམས་སར་པ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ཚད་ བྱུང་བ་དང་།གློ་རྡོལ་ཏམ། ལུས་རྨས་སམ། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་འོང་བ་འམ། ཚད་པས་འཁྲུ་བའམ། ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པ་དག་ལྟོ་སྲ་སྟེ་འཁྲུར་མི་རུང་བ་དང་། ལུས་ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། སྐེམ་པོ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ཞིང་བཀྲུར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བའི་དུས་ནི་གྲང་དྲོ་རན་པའི་དུས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་ཟླ་བ་འདི་རྣམས་ལ་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །དུས་འདིའི་ཚེ་སྣུམ་གཏང་བའི་ ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཡང་བྱས།དུགས་དང་ལུམས་ཀྱང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསལ། སང་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་དེང་བད་ཀན་སློང་བའི་ཁ་ཟས་ཉ་དང་ཏིལ་དང་། མ་ཤ་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཟས་རྣམས་ཟོས་ལ། མཚན་མོ་གཉིད་ལོག་པར་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་ ལེགས་པར་ཞུ་བ་དང་།ནང་པར་ལུས་བསྲུང་བའི་བཀྲ་ཤིས་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་གཞན་མི་ཟ་བར་སྐྱུག་སྨན་གཏང་། མི་རྒན་པོ་དང་། བྱིས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་ངུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྨན་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཞན་པ་འདི་རྣམས་སོ་སོའི་རིགས་པར་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཤིང་ཚབ་ཆེ་ན་ འོ་མ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་འམ།བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་ལས་ཐོང་ཤིག་།རླུང་ནད་ལ་ནི་ཤ་ཁུ་འམ། མར་ཁུའམ། ཐུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་ལས་ཐོང་ཤིག་།བད་ཀན་རྒྱས་པ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩིའི་ཁུ་བ་དང་། ཆང་དང་ཆུ་དྲོན་པོ་ལས་གཏང་ངོ་། །རྒན་གཞོན་དང་ཉམས་ཆེ་ཆུང་གི་ ཐབས་ཀྱང་ཚུལ་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ཡང་བབས་ཆེར་འཐུངས་ཏེ་གྲེ་བ་མན་ཆད་གང་བར་གྱིས་ལ་སློན་ནོ། །སོ་སོའི་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྐྱུག་སྨན་དུ་གཏོང་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་ཡང་བཏབ་ལ་མིའི་ ཚོད་དང་།སྐྱུག་པ་སྲ་སྙིའི་དྲོད་དུ་སྦྱོར་ལ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།སྨན་གཏོང་བའི་ཚེ་ནད་པ་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ལ་སྨན་བླུད་དོ། །སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་གདབ་པར་བྱའོ། །བྲ་ཧྨ་དཀྵ་ཤི་བེ། བུད་དྷེན་དྲ། བྷཱ་ཙནྡྲ་ཨརྐ་ནཱི་ལ་ན་ལ། རི་དིར་སུ་མ་བྷཱུ་ཏ་སངྒྷས་ཙ་ པན་ཏུ་པ།ས་ར་ཡེ་ན་མེ་བ་རི་ཥི་ན་མ་དེ་བཱ་ན་མེ་བཱ་མེ་མེར་ཏ་མ་སུ་དྷེ་བོཏྟ་མ་ནཱ་ག་ནཱན་བྷེ་ཥྱ་ཛྱམ་ན་མསྟུ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་འཐུངས་ལ་སྐད་ཅིག་ཅི་རན་དུ་བསྡད་ལ་དེ་ནས་སློན་བྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དོང་གར་འཁྱིལ་ཞིང་ཁར་མཆིལ་མ་མང་པོ་འོང་བར་གྱུར་ན་བྱ་སྒྲོ་འཇམ་པོའམ། ཆུ་བ་སྙི་བ་འཇམ་པོ་བཀུག་ཅིང་དྲང་ངོ་། །བཀུག་ཅིང་སློན་པ་ནི་གྲེ་བ་དང་ལྕེ་ཁྱི་བའི་དྲུང་མ་སྨད་པར་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་མི་བྲོ་བཞིན་དུ་ཡང་ནན་གྱིས་སྐྱུགས་ཤིང་སློན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱུག་བྲོ་བཞིན་སློན་པར་གྱུར་ན་ཡང་མ་འགེགས་པར་སློན་ཅིག་།དེ་ལྟར་སློན་པའི་ཚེ་ན་སྟན་མཐོན པོ་པུས་མོའི་ཐད་ཀ་ཙམ་དུ་མཐོ་བའི་སྟེང་དུ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་དཔྲལ་བ་དང་།གློ་གཡས་གཡོན་མིས་བརྟེན་ནས་སློན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་སློན་པ་དེ་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་བཙིར། རྒྱབ་ནས་བཙིར་ཞིང་གྱེན་དུ་ཕུལ་ལ་སློན་ཅིག་།དེ་ལ་བད་ཀན་རྒྱས་པའི་སྐྱུག་སྨན་རྣོ་བའི་བག་ལ་ན་ལེ་ཤམ་ལྟ་ བུ་དང་།བསིལ་བག་ཏུ་ཨུ་ཤི་རའམ། ཙནྡན་ནམ། ག་པུར་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ།

新發熱病、胃部溫度低、膽病、血熱病、肺病或身體受傷、痔瘡血熱、熱性腹瀉、體內有未取出的武器而腹部僵硬不宜瀉下、身體肥胖多脂、消瘦等這些情況不宜使用瀉藥和瀉下。 關於催吐藥和瀉藥兩者使用的時間,應在溫度適中的時候,即春季中月、夏季末月、秋季末月等這些月份可以使用瀉藥和催吐藥。 在這期間,應按照塗油儀軌進行,也要按照儀軌進行熱敷和沐浴。明天要服用催吐藥的話,今天應食用能增生痰濕的食物如魚、芝麻、豆類等容易產生痰濕的食物,晚上睡眠,等食物充分消化后。 第二天早上做好護身吉祥儀式,不吃其他食物,服用催吐藥。對於老年人、兒童、體弱者和藥力弱小的人,應根據各自情況使用的方法是:如果膽病嚴重,應用牛奶和甘蔗汁或糖漿服用;對風病應用肉湯、酥油或湯和油脂服用;對痰濕病盛者應用蜂蜜汁、酒和溫水服用。 老幼和體質強弱的用藥方法也要按照這樣配製。服用催吐藥時要多喝,使其充滿喉部以下,然後催吐。根據各自的病癥,在任何催吐藥中都要加入蜂蜜、巖鹽和食鹽,根據人的情況和嘔吐的難易程度調配溫度后服藥。 服藥時病人面向東方服藥。也要念誦咒語:བྲ་ཧྨ་དཀྵ་ཤི་བེ། བུད་དྷེན་དྲ། བྷཱ་ཙནྡྲ་ཨརྐ་ནཱི་ལ་ན་ལ། རི་དིར་སུ་མ་བྷཱུ་ཏ་སངྒྷས་ཙ་ པན་ཏུ་པ།ས་ར་ཡེ་ན་མེ་བ་རི་ཥི་ན་མ་དེ་བཱ་ན་མེ་བཱ་མེ་མེར་ཏ་མ་སུ་དྷེ་བོཏྟ་མ་ནཱ་ག་ནཱན་བྷེ་ཥྱ་ཛྱམ་ན་མསྟུ་སྟེ། 服用催吐藥后稍坐片刻,然後生起想吐的念頭,當口中涌出大量唾液並在胸中翻騰時,用柔軟的羽毛或柔軟的布條刺激催吐。刺激催吐時不要傷及喉嚨和舌根部位。 如果不想吐也不能強迫催吐。如果想吐就不要阻止。催吐時應坐在與膝蓋等高的高座上,以蹲姿,由他人扶住額頭和兩肋催吐。 這時要按壓臍部位置,從背部按壓向上推動催吐。對於痰濕病盛的催吐藥,應在辛熱性的藥如訶子等,或清涼性的藥如香附子、檀香或樟腦等類藥物中調配。

།དྲོད་ཆེ་བའི་བར་ལ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཚ་བར་གཏོགས་པ་ཚ་བ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཤི་ཀྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་སྐྱུག་ སྨན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་།།མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་སྐྱུག་སྨན་ནི་རོ་མངར་བག་ཤིང་མངར་འོ་མ་འམ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་འམ། ཁ་ར་འམ། རྒུན་འབྲུ་ལྟ་བུ་དང་། བསིལ་བག་ཏུ་ཨུ་ཤི་ར་འམ། ཙནྡན་ནམ། ག་པུར་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནི་ མངར་བག་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་ལས་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྐྱུག་སྨན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གྱེན་དུ་ཕུལ་ནས་ནད་ཕྱིན་པའི་ཚད་ནི་བད་ཀན་འབྱུང་བ་ཟད་ནས་མཁྲིས་པ་སྣང་གི་བར་དུ་སློན་ཅིང་སྐྱུགས་ཤིག་།གལ་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ལས་སྨན་གྱི་མཐུ་ཤུགས་ཞན་ཏེ། བབས་ཆེར་མི་ སློན་ཏམ་སྨན་འགའ་ཞིག་སླར་བརྒལ་ན་བསྣན་པའི་དཔྱད་ནི།པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་ཤེལ་ཚ་དཀར་པོའམ་ལྕེ་མྱང་ཚའི་ཆུར་སྦྱོར་ལ། ཡང་ཡང་སློན་ཅིག་།སྨན་གྱིས་དེ་ལྟར་བསྣན་ཀྱང་སློན་དུ་མི་རུང་ན། སྐྱུག་སྨན་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཉེན་ནི་ མཆིལ་མ་མང་།གཡན་པར་འགྱུར། ཐོར་བུ་མང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་ལེགས་ན་དང་པོར་བད་ཀན་འབྱུང་། དེའི་རྗེས་ལ་མཁྲིས་པར་སློན། མཇུག་ཏུ་རླུང་གི་ཚུལ་དབུ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཧ་ཅང་སྐྱུག་སྨན་དྲགས་པ་འམ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་ན་མང་དུ་སློན་པའི་རྗེས་ལ་དབུ་བ་དང་ཁྲག་ཚོན་བག་ཅན་དུ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨན་དྲགས་ཏེ་མ་ལེགས་སམ་ནད་དཀྱེལ་ཆེས་ཏེ་ཉམ་ཆུང་ལ་སློན་དྲགས་ན་ཁོང་རྨྱ། ལུས་ཚ། གྲེ་བ་སྐམ། མིག་གིས་མི་མཐོང་སྟེ་མུན པར་སྣང་།རླུང་ནད་ཡང་བ་ལྡང་། ཁོང་ནས་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྲག་ཡོད་པ་དེ་སློན་ཅིང་འབྱུང་ན་མི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་ལེགས་ན་དེའི་རྗེས་ལ་ཅི་རན་ཅིག་ངལ་བསོ་སྟེ། དེ་ནས་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ལ། དུད་པ་རྣམ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་བདུགས་ལ་ དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་བག་གཏང་བ་ཡང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཕྱི་འཕྲེད་ནུབ་ཀའམ། ཡང་ན་སྨན་ལེགས་པར་མ་ཞུ་འམ། རྗེས་མ་ཆད་ན་ཕྱི་དེ་ནང་པར་ཙམ་ན་གདོད་ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་བཀྲེས་ན་ཆུ་དྲོན་པོ་རན་པས་ཁྲུས་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་རིམ་པ་ འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ།།བཟའ་བའི་རིམ་པ་དེ་ཡང་དང་པོ་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་བླུད་དོ། །དེ་ནས་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཐུག་པ་ཕྱར་ལངས་ཙམ་དུ་བྱས་ལ་བླུད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུ་རུང་བ་བླུད་དོ། །དེའི་ རྗེས་ལ་སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བལ་པོ་སེའུ་འབྲུ་དང་སྲན་བུ་དཀར་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའ།དེ་ནས་སྲན་མུངྒ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་འབྲུ་དང་སྤོད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའ། མཇུག་ཏུ་ནི་ཁུ་ཤ་དང་འབྲས་ཆན་ དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའོ།།དེ་ལྟར་སློན་པའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཚོད་ཆེ་ཆུང་བཟའ་བའི་ཚད་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་ཏེ། ལེགས་པར་སློན་ལ་དང་ག་སང་སང་པོར་བྱས་ན་ཐུག་པ་དང་། སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་དང་ཁུ་ཤ་གསུམ་ཆར་ཟོས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །འབྲིང་ཙམ་དུ་སློན་ན་ནི་འབྲས་ཐུག་དང་། སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་བཟར་རུང་ངོ་། །སློན་པའི་བབས་ཆུང་སྟེ། ཆེན་པོར་མ་སློན་ན་ནི་ཁུ་ཤ་དང་ཁ་ཟས་འབྲས་དང་སྦྱར་ཞིང་སྩལ་ལོ།

對於熱性較大的情況,應以細葉芹、長鬍椒根等為例,以及屬於熱性的三種熱藥、酸模等這樣的藥物配製成催吐藥來使用。 對於膽病增盛的催吐藥,應以甜味為主,如甘蔗、甘蔗汁、白糖或葡萄等,以及略帶涼性的香附子、檀香或樟腦等配製。 對於風病和痰病混合的病癥,則應以甜味、酸味和鹽味配製使用。 如此配製催吐藥向上催吐,病癥痊癒的標準是:痰液排出殆盡后直到膽汁出現為止繼續催吐。 如果使用催吐藥后,藥力較弱,不能充分催吐或有些藥物反而倒流,則補充治療方法是:將長鬍椒、訶子和芥子用白礬或舌嘗鹽的水調配,反覆催吐。 如果用藥這樣補充后仍然不能催吐,則是催吐藥的過失,其危害是:唾液增多,發癢,出現許多疹子,發燒等癥狀。 催吐藥使用得當時,首先排出痰液,之後排出膽汁,最後以泡沫狀排出風氣,這是催吐藥效果良好的表現。 對此,如果催吐藥過強或病情嚴重,大量催吐后出現泡沫和帶血色的物質時,則難以治癒。 如此藥力過強而不當,或因病情嚴重而對體弱者催吐過度時,會出現腹部疼痛,身體發熱,喉嚨乾燥,目不能視而昏暗,風病輕動,從腹中吐出所謂的命血,如果出現這種情況就會致命。 催吐藥使用得當后,應適當休息,然後根據病癥,用三種熏法中任何一種進行熏製,之後像前面所說的那樣使用油性藥物。 之後進食時間應在當天傍晚或者如果藥物未完全消化或後遺癥未消除,則應在第二天早晨當感到飢餓且食慾好轉時,用適量溫水沐浴后,按順序食用單純的粥。 進食順序是:首先喝煮熟的米湯。然後喝稍稠的米湯。之後喝可以用勺子舀起的稠粥。 之後食用豆類湯’玉沙’,即用尼泊爾豆和白豆配製的菜湯拌米飯。然後食用綠豆、尼泊爾豆和各種調味料配製的菜湯拌米飯。最後食用肉湯拌米飯。 這樣催吐后飲食量的標準是:如果催吐效果好,完全吐凈且食慾恢復良好,則粥、豆湯’玉沙’和肉湯三者都可以食用。如果催吐程度中等,則可以食用米粥和豆湯’玉沙’兩種。如果催吐程度小,沒有充分催吐,則給予肉湯和米飯調配食用。

།དཔེར་ན་མེ་ཕྱུང་སྟེ་གསོ་བ་ནི་ལྕི་བ་དང་། རྟ་རྟུག་དང་། རྩཝ་ལ་སོགས་པས་བགས་ཀྱིས་གསོ་ཞིང་མེ་ཁད་ཀྱིས སྦར་ན་མེ་ཆེ་བ་བརྟན་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཚོས་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་ཏེ། དང་ག་སལ་སལ་པོར་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མར་ཁ་ཟས་དྲགས་ན་མི་རུང་སྟེ། འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་ལ་སོགས་པ་རན་པར་སྦྱིན་ཞིང་དྲོད་ཆེར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ལན་ བཞི་བཞི་སློན་ན་ཕབས་ཆུང་བའི་ཚད་དོ།།ལན་དྲུག་སློན་ན་སློན་པའི་འབྲིང་ཚད་དོ། །ལན་བརྒྱད་དུ་སློན་ན་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་པའི་ཚད་དོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པའི་ཆུང་ཐང་ནི། ལན་བཅུ་འཁྲུས་པའོ། །འབྲིང་ཚད་ནི་བཅུ་གསུམ་མོ། །ཆེ་ཐང་ནི་ལན་ བཅུ་བདུན་ནོ།།དེ་ལས་འཁྲུས་པའི་བབས་ཆུང་ཐང་ནི་དྲུག་ཕུལ་གང་གི་ཚད་དོ། །འབྲིང་ནི་དྲུག་ཕུལ་དོའི་ཚད་དོ། །འཁྲུས་པའི་ཆེ་ཐང་ནི་དྲུག་ཕུལ་བཞི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སློན་ཏེ་ཆོ་གའི་ཚད་ནི་འཁྲུས་པའི་ཕྱེད་ཙམ་སྟེ། མཇུག་ཏུ་ མཁྲིས་པ་བྱུང་ན་ཆོག་ཅིང་རན་པའི་ཚད་དོ།།དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་སྟེ། བཀྲུས་པའི་མཇུག་ཏུ་བད་ཀན་བྱུང་ན་རན་ཏེ་ཆོག་གོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཚེ་དང་པོ་ལ་ཐུར་དུ་ལན་གཉིས་གསུམ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་ནི་འཁྲུས་པའི་གྲངས་སུ་མི་བརྩིའོ། །སྐྱུག་ སྨན་བཏང་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་འཐུངས་ནས་བཀྲུས་ཏེ་སློན་པ་དང་།མཇུག་ཏུ་མཁྲིས་པ་འབྱུང་བའི་ཚད་ཀྱིས་གཟུང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སློན་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་བག་བཏང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་ཡང་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་ཆོ་ག་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གདོད་བཀྲུ་སྨན་ བཏང་སྟེ།དེ་ཡང་ནང་པར་བད་ཀན་གྱི་དུས་ཡོལ་ཏེ། ལྟོ་སྲ་སྙིའི་ཚོད་བཟུང་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་མིའི་རང་བཞིན་མཁྲིས་པ་ཆེ་ཞིང་མང་ལ་ལྟོ་སྙི་སྟེ་འོ་མས་ཀྱང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །མིའི་རང་བཞིན་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ན་ལྟོ་སྲ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་དྲི་བོང་དང་དན་ཏི་ལ་སོགས་ པས་ཀྱང་བཀྲུ་དཀའོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ཆེ་བ་ལ་སྨན་བཀྲུ་སྨན་རོ་བསྐ་བ་དང་མངར་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ཆེ་བ་ལ་སྨན་ཚ་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་ཆེ་ན་སྣུམ་པ་དང་དྲོད་ཆེ་བ་དང་ལན་ཚྭ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྨན་བཏང་ཡང་འཁྲུར་མི་རུང་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོ་བླུད་དོ། ། ལག་པའི་ཐལ་མོ་མེ་ལ་བསྲོས་པའམ། གོས་མེ་ལ་བསྲོས་བསྲོས་པས་དུགས་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་དེ་ཉིན་པར་ཆེན་པོ་མི་འཁྲུ་ན་ཐོང་དེ་ཟན་བྱིན་ལ་ཕྱི་དེ་ཉིན་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་ནད་པ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་སྟེ་ཁ་ཟས་མི་ཚུད་དམ་ལྟོ་སྲ་བ་ཞིག་ན་སྣུམ་གཏང བའི་ཆོ་ག་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་དུ་གཏང་བར་བཤད་པ་དེ་བས་ཞག་གྲངས་བསྐྱེད་དེ་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྣུམ་བག་ཐོང་ཤིག་།དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ལ་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གདོད་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དེ་ཡང་སྔར་ལན་ཅིག་འཁྲུས་པའི་ཚེ། བཀྲུར་མ་བཏུབ་པ་དེ་དམིགས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། ཅི་ལས་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བལྟས་ཏེ། སྔར་ཅིས་ཉེས་པ་དྲན་པར་བྱས་ལ་དེ་ལས་ཐབས་ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་མ་ལེགས་པའི་ནད་དམིགས་སྙིང་ན། ལྟོ་བ་ན། ཟས་མི་འཇུ སྟེ།གསུད་སྒྲེགས་མནམ་པོར་འབྱུང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གཉིས་རྒྱས་པ་སློན་པར་འགྱུར། གཡན་པས་འདེབས། ཚ་བ་སྐྱེ། ལུས་ལ་ཐོར་བུ་འབྱུང་། ཆམ་པས་འདེབས། ཐུར་དུ་དབུགས་མི་འབྱུང་། བཤང་བ་འབྱུང་སྲ་བ་འདི་ ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་མ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།

例如,生火養護時,用牛糞、馬糞和草等慢慢養護,逐漸添火,火就會變大而穩定,能把一切都烤熟,與此相似,用催吐藥去除病癥,使食慾恢復時,開始不宜食用太重的食物,應當適量給予稀粥等食物並保暖。 其中,用催吐藥吐四次是較小劑量的標準。吐六次是中等劑量的標準。吐八次是催吐藥良好的標準。 其中,用瀉藥瀉下的小劑量是瀉十次。中等劑量是十三次。大劑量是十七次。 其中,瀉下的量小劑量是六升的量。中等是六升二倍的量。瀉下的大劑量是六升四倍。 其中,催吐藥吐出的量的標準是瀉下量的一半,最後出現膽汁時就足夠,是適量的標準。 其中,用瀉藥瀉下,瀉下最後出現痰液時適量即可。 服用瀉藥時,開始向下瀉出二三次的大便污物不計入瀉下的次數。 服用催吐藥是指服用催吐藥后瀉出、嘔吐,最後以膽汁出現的標準來衡量。 催吐藥吐出后,服用油性藥物和熱敷也要做三天或五天或七天的療程,然後才能服用瀉藥。 而且要在早晨痰液的時間過後,掌握胃的軟硬程度后服用瀉藥。 其中,人的體質膽汁多而且多,胃軟,即使喝牛奶也會瀉下。 人的體質風氣分大時胃硬,即使用阿魏和旃檀等瀉藥也難以瀉下。 其中,膽汁大的要服用澀味和甜味的瀉藥。痰液大的要服用辛熱藥。風氣大時要服用油性、大熱和鹹味的藥。 服藥后不能瀉下時,要喝溫開水。 用手掌在火上烤熱,或用衣服在火上烤熱來熱敷。 服用瀉藥后當天不大便時,暫停給飯,第二天再服用瀉藥。 如果病人沒有食慾不能進食或胃硬時,按說要進行三天或五天或七天的服用油性藥物的療程,要比這更多延長天數,服用油性藥物到十天。之後對身體進行熱敷療法,然後才能服用瀉藥。 服用瀉藥時,也要觀察之前一次瀉下時,不能瀉下的具體過失和由什麼引起的,回憶之前因何而錯,從而採用更好的方法服用瀉藥。 服用瀉藥后不好的病癥表現是:心痛、腹痛、食物不消化而打嗝臭氣外出、沒有食慾、痰液膽汁兩者增長而嘔吐、發癢、發熱、身上出現疹子、感冒、向下呼吸不出、大便乾硬,出現這樣的情況是瀉藥不好。

།དེ་ལས་བཀྲུ་སྨན་ལེགས་པའི་ཚུལ་ནི་མ་ལེགས་པའི་གནད་བཤད་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོར་ནི་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་ཇེ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་མཁྲིས་པ་དེ་ནས་བད་ཀན་ཐ་མ་རླུང་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལྟར་འཁྲུ་ བ་ནི་ལེགས་པར་བལྟའོ།།དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་བབས་ཆེ་སྟེ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ནི་བད་ཀན་ཟད་དེ་མེད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ཡང་ཟད་དེ་མེད། ཆུ་སྐྱ་བོར་འཁྲུ། ཆུ་ནག་པོར་འོང་། ཡང་ན་ཤ་བཀྲུས་པ་འདྲ་བ་རྩ་སྣར་བག་ཅན་ནམ་ཆུ་སེར་ལྟ་བུར་འབྱུང་། ཚིལ་ལྟ་བུའི་ནར་ནར་པོའམ། རུས་བུ་ལྟ་བུ་འབྱུང་། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ལྟོགས། ཁ་སྐོམ། ཀླད་པ་འཁོར། མིག་ཚགས་ཏེ་ཕུགས་སུ་བྲོས་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་ཧ་ཅང་དྲགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲགས་པ་དང་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་ལྟར་གཏང་བའི ཆོ་ག་ལས་དུད་པས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་མི་དགོས་སོ།།བཀྲུ་སྨན་གྱི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་བཟའ་བའི་རིམ་པ་ཡང་སྐྱུག་སྨན་གྱི་ཆོ་གར་བཤད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁ་ཟས་རིམ་པས་བཟའ་ཞིང་བགས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ནར་མ་ཡང་ཕྱི་ནས་བཟའོ། །གལ་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་དྲོད་ཆུང་བས་བཀྲུ་སྨན་མ་ ཞུ་ཞིང་ནད་མ་ཕྱིན་ལ་ལོང་བརྙས་པ་ནི་མེད།ནད་དཀྱེལ་ནི་ཆེ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ན་སྨན་ཁོང་དུ་མ་ཞུ་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བགྱི་བ་ནི། བཀྲུ་སྨན་འཐུང་བའི་ཉིན་ཐོག་ཐག་ཟན་མི་ཟ་བར་མཚན་ཡལ་ནས་ནམ་ཞུ་ཞུ་བའི་བར་དུ་བསྡད་ཅིང་ཁ་ཟས་མི་ཟའོ། །ཡང་ན་སྔར་ སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ནད་གཅུང་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པ་དང་གཏར་ག་བཏབ་པ་དང་། སྣུམ་གྱི་ཆོ་གར་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བ་དང་། ཟས་མི་ཟ་བར་སྨྱུང་བར་བྱས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བགྱི་བ་ནི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་འབྲས་ཐུག་སླ་བ་ལ་སོགས་པ་བླུད་ཅིང་བགས་ཀྱིས་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་བྲི་སྟེ་ཆུང་ངུར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་ཆེ་བའི་མི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་ ལ་ནི་ཐུག་པ་བླུད་དུ་མི་རུང་སྟེ་དེ་དག་ལ་ཁ་ཟས་བསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁད་ཀྱིས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ནད་སྨིན་པར་གྱུར་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་དུས་ལ་བབ་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ནད་བསལ་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ནི་བཀྲུ་ སྨན་ལྟར་གཏང་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་པར་ནད་སྨིན་པ་ལ་བསྡད་མི་དགོས་པར་རུང་ངོ་།།ཡང་མི་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ནད་མང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ནད་ཉིད་སྨིན་ཅིང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་དུས་ལ་བབ་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་མི་དགོས་པར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྔར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ནད་ཀྱང་བྲི་སྟེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ཤ་ཆུང་སྟེ་སྐེམ་པ་དང་། ལྟོ་སྲ་སྙི་ཚོད་མ་ཟིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་ཐུན་ཆུང་བ་དང་སྨན་འཇམ་པོ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་ཆེས་སྨན་ལན་མང་དུ་འཐུངས་པ་བླའོ། །དོགས་ཤིང་བག་ཚ་བར་གྱུར་པའི སྨན་ཐུན་ཆེར་ནི་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་འཇམ་ཞིང་ཐུན་ཆུང་བས་ནད་ཞི་བར་བྱའོ། །ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ནད་མང་པོ་ཅུང་ཟད་ཁད་ཀྱིས་བྲི་ན་དེ་ཡང་སྨན་བགས་ཀྱིས་བཏང་ཞིང་ནད་ཁད་ཀྱིས་བསྩལ་ལོ།

關於清洗藥物的正確方法,應與不正確的要點相反。首先,腹中污物糞便會排出。之後膽汁,然後痰液,最後風氣排出,這樣的排泄方式是正確的。 關於清洗藥物,如果藥力過強,痰液耗盡,膽汁也耗盡,會排出灰白色的水,排出黑色的水,或者像洗肉水一樣帶有血絲或像黃水一樣的液體,或者像油脂一樣粘稠,或者像骨頭一樣的物質排出。肛門外翻,飢餓,口渴,頭暈,眼窩凹陷,如果出現這些情況,就是清洗藥物過強的表現。 清洗藥物過強時的飲食規則與催吐藥相同。但不同於催吐藥的規則,不需要燻煙的儀式。清洗藥物之後的飲食順序也與催吐藥的規則相同,應該逐步進食,慢慢恢復正常飲食。 如果因體溫低而導致清洗藥物未消化,病未痊癒,沒有得到休息,病情不僅僅是嚴重的程度,藥物在體內未消化的情況下,應該這樣處理:服用清洗藥物的當天不吃飯,等到天亮后直到藥物消化為止都要等待而不進食。或者先進行油療和熱敷治療,之後服用清洗藥物就不會傷害身體。 服用清洗藥物後排泄、放血、進行油療以及禁食這些方法會導致體溫降低和虛弱。因此,對於這種情況的處理方法是:給予單純的粥湯和稀粥等,要慢慢服用。 服用清洗藥物后,膽汁和痰液減少變小,對於風病、膽病嚴重且口渴欲望強的人,不適合喝粥,對這些人應該逐漸增加營養豐富的食物等。 對於病情未成熟的要使用催吐藥。當病情成熟且到了使用清洗藥物的時機時,就用清洗藥物來清除疾病。使用催吐藥不像清洗藥物那樣需要等待時機,病情成熟就可以使用。 對於體弱多病的人,即使病情成熟到了使用清洗藥物的時候,也不必使用清洗藥物,只要採用能引起腹瀉的飲食方法就可以達到排泄的效果。 之前使用過清洗藥物而變得虛弱、病情減輕、身體消瘦、腸胃軟硬度難以把握的人,應該使用小劑量和溫和的藥物。因此,多次服用較小劑量的藥物更好,不應該使用令人擔憂和恐懼的大劑量藥物。 對於體弱的病人,應該用溫和的小劑量藥物來治癒疾病。對體弱的病人要這樣治療:如果多種病癥逐漸減輕,也要慢慢服藥,逐步清除疾病。

།ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བས་ཕྱིན་ཕྱིན་ པས་ནད་པ་ཡུན་རིང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དྲོད་ཆུང་།ལྟོ་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་གཤའ་ར་དང་། ཆེ་ཚ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བ་བཏང་ན་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ་སྟེ། ཟས་འཇུ་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱང་ཞི་ནས་དེ་ནས་འཁྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ནད་པའི་ ཉམས་ཆེ་ལ་ཁོང་རྩུབ།རླུང་གི་ཤས་ཆེ། ལྟོ་སྲ་ལ་རྟག་ཏུ་རྩོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ཡང་སྨན་ཞུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྔར་སྨན་མ་བཏང་བ་ལ་ཉམས་བརྟས་ནས་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཁྲུར་ མི་རུང་ངམ་ལན་འགའ་ཞིག་འཁྲུས་ནས་སྨན་རྣོན་པོ་ཅུང་ཟད་སྦྱར་བའི་སྨན་རེང་རེང་པོར་མས་བཅུག་ནས།ནད་ཐུར་དུ་འཁྲུས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པས་ཁོང་ཡང་འཇམ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ལེགས་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ནས་སྔར་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་བར་བཤད་པ་དེ་ཡང་དུག་ གིས་ཕོག་པའི་མི་དང་།མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཟ་ཁུའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་ཧ་ཅང་ཆེར་མི་བྱ་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་ ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣུམ་བག་གི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་ཐམས་ཅད་ལ་ནད་མེད་པའི་ཁོང་སྣུམ་པ་ལ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་བརྟས་ལ་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱ་ཞིང་གང་བཏང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་བར་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་སྣུམ གྱི་ཆོ་ག་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྣུམ་བག་གི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟས་ནས་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་གོས་དྲི་མ་ཅན་སྦངས་ལ་བཀྲུ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་དུགས་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་རང་གར་བཀྲུ་སྨན་ གཏོང་བ་དེ་ནི་ཤིང་སྐམ་པོ་དགུག་ཏུ་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་ལུས་མ་རུང་བའི་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་ལེགས་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་གསལ་བ་དང་དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཟུངས་རྣམས་བརྟན་པ་དང་ཁོང་དུ་དྲོད་ཆེ། མེ་འབར། ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ། རྒས་སྲ་བར་འོང་སྟེ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལེགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་མས་གཏོང་བ་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅུ་དགུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བརྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔྱད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ནད་འཁྲུར་རུང་པ་ཁོང་དུ་བསྡུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་འདི་གསུམ་གྱིས་སྐྲན་དང་ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། རྐང་པ་ན་སྟེ་འཐེང་བ་དང་། མཆེར་པ་ན བ་དང་།རླུང་ནད་ཀྱིས་ལྟོ་འཁྲུ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། རིམས་བྱིང་བ་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ལས་རྟུག་སྐམ་དུ་གྱུར་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རླིག་རླུགས་དང་། རྡེའུ་ནད་དང་། ཁུ་ཆུ་ལ་ནད་ཡོད་པ་དང་། རླུང་ནད་དཀྱེལ་ ཆེན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནད་ཀུན་བསལ་བར་བྱའོ།

由於病情嚴重,病人長期受苦,這種情況下體溫低,腹部堅硬,對此應當採取治療:用強效堿性藥物與硝石、大鹽和酥油調配服用,則能生起腹中暖氣,食物消化,風病和痰病也會平息,然後服用瀉藥。 病人體力強大而腹部粗糙,風氣偏重,腹部堅硬且經常處於緊張狀態,腹中暖氣大的這種情況,即使服用瀉藥也會消化藥物,對這種情況,應先不服藥,等體力恢復后再服用溫和瀉藥。 如果不適合瀉下或已瀉過幾次,則用稍加強效藥物調配的硬藥劑做灌腸,病向下瀉而未盡時,腹部柔軟且瀉藥效果良好。 上文說過先服瀉藥後進行油療,這種療法對中毒者、被兵器所傷者、出現疹子者、麻風病、痔瘡病、熱病、黃疸病、風濕病、糖尿病等這些病癥,不宜過度進行油療,應服用瀉藥。 對此,進行油療和服用瀉藥時,所有無病而腹部油潤者要進行油療,待身體強健后再進行催吐、瀉下等治療都可以,在這些治療的間隔期要進行油療和熱敷療法。 這樣進行油療后,待飲食營養恢復,再用瀉藥去除疾病,就如同清洗有污垢的衣服一樣。 對此,若不進行油療和熱敷等治療而直接服用瀉藥,就如同彎折乾枯的木頭一樣會損害身體。 對此,按規矩正確服用瀉藥的好處是:心清明,諸根和精力穩固,腹中暖氣大,火力旺盛,食物快速消化,身體強健,這就是瀉藥服用得當的表現。 催吐藥和瀉藥服用規則第十八章完。 現在講解灌腸治療增強體力規則第十九章。 對於風病偏重的這種情況,應當進行灌腸治療和強身,進行使身體內部油潤的良好療法。 因此,在所有醫療方法中,灌腸治療使腹部油潤和增強體力這一方法是最殊勝的。 這又分三種病:適合瀉下的病用收斂性灌腸藥、用強效瀉藥灌腸、用溫和軟膏灌腸,共三種。 這三種灌腸療法可以治癒瘤子、腹脹、腿痛致跛行、脾病、風病引起的腹瀉、腹痛、沉重型發燒、感冒、風病導致的小便不通、風病導致大便乾燥而難以排出、陰囊下垂、結石病、小便疾病、風病嚴重等這些病癥。

།དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུར་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ནི་སྣུམ་བག་བཏང་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་གློ་རྡོལ་བ་དང་ལུས་ཧ་ཅང་སྐེམ་ཆེ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། མཆིན་པ་ན་སྟེ་བེའུ་ སྣབས་སུ་འཁྲུ་བ་དང་།རྟག་ཏུ་སློན་བྲོ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྣ་ནས་སྨན་བཏང་ཟིན་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་མཆིལ་མ་མང་སྟེ་རྟག་ཏུ་འདོར་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། དྲོད་ཆུང་སྟེ་ཟས་འཇུར་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞང་ཁ་སྐྲངས་ཏེ་ན་བས་སྨན་མས་གཏོང་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་ཟོས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཀྱིས་རྩ་སྒོ་ཀུན་འགགས་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་ཟ་ཁུ་ཅན དུ་གྱུར་ཏེ་གཅིན་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་ཏུ་འོང་བ་དང་།བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ཟླ་བ་བདུན་ལས་མ་ལོན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་ཉམས་བརྟས་ཏེ་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུར་རུང་བའི་ནད་ དམིགས་ནི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་།ཁོང་རྩུབ་པ་དང་། རླུང་ནད་འབའ་ཞིག་ན་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་སྦོམ་ཆེས་པ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་འཐུངས་པ་དང་། འབྲུམ་བུས་ བཏབ་པ་དང་།རྐང་བམ་གྱི་ནད་དང་། ལྦ་བ་ཅན་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་སྨན་མས་གཏང་ཞིང་བཀྲུར་རུང་ངོ་། །སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་དག་གི་ཆ་སྤྱད་སྦུ་གུ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིང་དང་། རུས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱིས་གཅེའུ་མ་གས་པ་དྲང་ལ་འཇམ་པ་ཁ་ཟླུམ་ པོར་བྱས་ཏེ།ཚད་ནི་བྱིས་པ་ན་གཞོན་ཏེ་ལོ་གཅིག་མ་ལོན་ན་སྲིད་སོར་ལྔའོ། །ལོ་བདུན་མ་ལོན་ན་སྲིད་སོར་དྲུག་གོ། །ལོ་བདུན་ལོན་ན་སྲིད་སོར་བདུན་ནོ། །ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་ན་སོར་དགུའོ། །ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ཕན་ཆད་ལ་སོར་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་ལོ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ དང་།ན་ཚོད་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ལུས་བོང་ལས་སྦུ་གུའི་ཚད་བསྐྱེད་དོ། །སྦུ་གུའི་ཚད་ཀྱི་སྦོམ་ནི་མཐེ་བོང་ཤོང་བའི་ཚད་དུ་བྱའོ། །རྩེ་མོའི་སྦོམ་ནི་མཐེའུ་ཆུང་གི་ཚད་དུ་བྱའོ། །བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལོ་གཅིག་ལོན་པ་མན་ཆད་སོར་མོའི་ཚད་ལས་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་དེ་ བསྐྱེད་དེ་ཞབས་ཀྱི་བུ་གའི་སྦོམ་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་དང་།སོར་མོ་གསུམ་གྱི་རྩེ་མོ་ནང་དུ་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བྱའོ། །གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་བུ་གའི་ཚད་ནི་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། སྲན་མ་འདི་རྣམས་བཙོས་པ་ཤོང་བ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་ཤོང་བའི་ཚད་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་ དེ་ལྟར་བྱའོ།།གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་གོང་དུ་ཁོག་པ་གདགས་པའི་ཚད་ནི་གཅེའུའི་བུ་ག་སྦོམ་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པར་བྱའོ། །གཅེའུ་ནས་སྨན་གཏོང་བའི་ཚེ་གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་ཁ་བཀབ་པའམ། པགས་པས་བཅད་དེ་མ་བོ་བར་བྱས་ནས་གཏང་ངོ་། །གཅེའུའི་ཞབས་སྦོམ་ པོའི་ཁ་ནས་ཡང་སོར་གཉིས་སུ་གཞལ་བར་ཁོག་པ་ཅན་དེ་ནས་མར་རིམ་པ་གཉིས་སུ་བཏགས་ལ།བུག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་བླུགས་པའི་སྣོད་ལུག་དང་ར་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའི་ལྒང་པ་ལེགས་པར་མཉེས་པ་ཚོན་གྱིས་དམར་པོར་བཙོས་པ་སྲ་བ་ཕུར་མ་ཐག་ཐུག་དང་དྲི་ང་ བ་དང་རྩའི་རི་མོ་འདི་རྣམས་མེད་ཅིང་འཇམ་ལ་སྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གཅེའུ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྲད་བུས་ལེགས་པར་བཅིངས་ལ་སྨན་བླུགས་ནས་བདེ་བར་བྱའོ།

關於不適合用灌腸藥和導瀉的病癥:過度使用油膩藥物、肺部破損、身體極度消瘦虛弱等情況;肝病導致的鼻涕樣腹瀉、經常腹瀉、已經使用過導瀉藥、已經使用過鼻腔給藥、呼吸困難且劇烈喘息、咳嗽和經常吐痰、痔瘡引起的出血熱癥、打嗝、腹脹、消化能力差而不能消化食物、肛門腫痛而不能灌腸、剛進食后、慢性浮腫病導致所有脈道堵塞、麻風病和面板病導致小便呈蜂蜜色、孕婦未滿七個月等,這些情況都不適合使用灌腸藥和導瀉。 關於適合使用灌腸藥和導瀉以增強體力和滋潤腸道的病癥:體內過熱、腸道乾燥、單純風病發展成慢性浮腫、感冒、過度肥胖、腹中有蟲、風病癥狀嚴重、服用金屬中毒、天花、腳氣病、甲狀腺腫等這些病癥適合使用灌腸藥和導瀉。 灌腸用具中的導管可用金等金屬、木材、骨頭等製成,要完好無裂縫、筆直光滑且開口圓潤。尺寸規格:一歲以下嬰兒用五指寬,七歲以下用六指寬,七歲用七指寬,十二歲用九指寬,二十歲以上用十二指寬。此後根據年齡、體格、體力、身材大小來增加導管尺寸。 導管粗細應與拇指相當,尖端粗細應與小指相當。一歲以下嬰兒的尺寸要在手指標準上減半,底部開口要較大,能容納三指尖。導管尖端開口大小應能容納煮熟的豌豆、小豆、豆子,或能容納棗核大小。 導管尖端上方連線囊袋處的尺寸應與導管開口粗細相同。灌藥時,導管尖端要用蓋子或皮革封住以防漏出。從導管底部粗端量起兩指寬處安裝兩層囊袋,在兩個開口之間放置盛藥的容器,用經過良好揉制、染成紅色、煮制堅韌、無毛、無異味、無脈絡紋路的羊、山羊或水牛等動物的膀胱製成柔韌的囊袋,將其與導管連線並用線繩牢固綁縛后裝入藥物即可使用。

།གལ་ཏེ་ལྒང་པའི་རྐྱལ་བུ་མེད་ན་རྒྱལ་པའི་དཔུང་པའམ། བྱིན་པའི་བགས་པའམ། རས་སྟུག་པོ་ཐགས་ བཟང་བ་སྤྲ་ཚིལ་གྱིས་བྱུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྣོད་དུ་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཚད་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལོ་གཅིག་ལ་སྲང་གཅིག་གཏང་ངོ་། །བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ལོ་རེ་རེ་ལོན་ཞིང་སྨན་སྲང་རེ་རེ་བསྐྱེད་དེ། ལོ་དྲུག་ལོན་ནས་སྲང་བཅུ་གཉིས་གཏང་ངོ་། ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱང་ལོ་གྲངས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་སུ་བསྐྱེད་དེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་དང་། ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ནས་ལོ་བདུན་ཅུ་ལོན་པ་མན་ཆད་ལ་སྤྱིར་སྨན་གཏང་བའི་ཚུལ་ནི་ཐུན་རབ་ཏུ་ཆེ་ན་ཡང་སྲང་ཉི་ཤུ་གཏང་ངོ་། །སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཐུན་སྲང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཏང བ་དེ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཉམས་བརྟ་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱས་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཞི་ཆ་གཅིག་གི་ཚད་དུ་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་དུ་རུང་བའི་སྣུམ་བག་བཏང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱས། བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ནང་གི་ནད་ཀྱང་བསལ། འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་དང་གར་པོ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་འཚག་ཀྱང་བརྟས་ནས་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་གཏང་དུ་རུང་བར་ཤེས་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཡང་དགུན་ཟླ་བཞི་དང་དཔྱིད་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཉིན་པར་ཐོང་ཤིག་། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟླ་བ་འདི་དྲུག་གི་ཚེ་མཚན་མོ་ཡང་གཏང་དུ་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་ག་དང་དབྱར་དང་སྟོན་གྱི་ཚེ་ནི་མཚན་མོ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱ་ན། ཆོ་ག་སྔར་བྱ་བ་ལ་ལུས་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་ལུས དག་པར་བཀྲུ།དྲོའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚད་སྔ་ན་ཅི་ཟ་བའི་ཐང་ལས་བཞི་གསུམ་ནི་བཟའ་བཞི་ཆ་ཅིག་ནི་མི་བཟའ། ཁ་ཟས་ཅི་ཟ་བ་ཡར་ཕན་པ་ཡང་བ་སྣུམ་ཆེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྩུབ་ཆེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཟོས་ལ་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐོམ་གྱི་གོར་བཏུང་བ་དང་། ཚལ་ནན་ཡང་བཏུང་ངོ་། ། ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་བཅག་པར་བྱས་ན་བཤང་གཅི་བསྩལ་ལ་མལ་བདེ་བར་འདུག་ན་སྔས་སྨད་ནས་རོ་སྨད་བསྟོད་དེ། གློ་གཡོན་གྱིས་ཕབ་ནས་རྐང་པ་གཡས་པ་བསྐུམ་རྐང་པ་གཡོན་པ་ནི་རྐྱོང་ཤིག་།དེ་ནས་གཅེའུའི་ནང་ནས་སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་གཅེའུའི་ཁ་དང་གཞང་ཁ་ཡང སྣུམ་གྱིས་བསྐུའོ།།གཅེའུའི་ལྒང་པ་ནང་དུ་སྨན་བླུགས་ལ་དབུགས་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས་ཁ་བཅིངས་པ། སྨན་པ་ནད་པའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་འདུག་ནས། རྟབས་བག་ཏུ་སྨན་མྱུར་དུ་བཏང་བའམ། དལ་ཞིང་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བྱ་ཞིང་གཅེའུའི་ནང་ནས་སྨན་ནང་དུ་བཏང་ཞིང་བཙིར་བའི་ ཤུགས་ཧ་ཅང་དྲགས་པའམ།དལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་རན་པར་ཅིག་ཅར་ལན་ཅིག་ཏུ་བཙིར་ཅིང་ཐོང་ཤིག་།ལྒང་པའི་ཞབས་ན་རླུང་ལུས་པ་ཡོད་ཀྱི་སྨན་གྱི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྨན་བཏང་ཟིན་ནས་བརླ་དང་རྐུབ་ཙོས་ལ་ཐལ་མོས་བརྡབ་ཅིང་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ ལ་ནད་པ་ཉིད་རང་གི་ལམ་ལ་རྐང་པའི་རྟིང་པས་བརྡུང་བར་བྱའོ།།སྨན་པའམ། ནད་གཡོག་གིས་ནད་པའི་རྐང་པ་ནས་བཏེག་སྟེ་ལན་གསུམ་གསིགས་ཤིག་།དེ་ནས་ནད་པ་སྔས་བཅུག་ནས་བརྐྱང་སྟེ། ཉལ་ལ་རྐང་པའི་རྟིང་པར་ནད་གཡོག་གིས་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བརྡུང་ བའམ།བརླ་དང་བྱིན་པ་ལ་ཡང་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བརྡུང་ཞིང་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལ་མཉེ་བར་བྱའོ།

如果沒有皮囊製成的灌腸袋,可以用國王的臂膀或小腿皮,或者用厚實的優質布料塗抹獐子油來作為容器。 關於灌腸藥物的劑量標準,一歲的小兒使用一兩。 從這樣的小兒開始,每增加一歲就增加一兩藥量,到六歲時使用十二兩。 此後每增加一歲增加兩兩,從十二歲到十八歲,直至七十歲以下,一般用藥方法是最大劑量也不超過二十兩。 根據灌腸藥物使用的劑量多少,在測試體質並使腸道潤滑時,藥物劑量應為灌腸藥物的四分之一。 因此,當確認可以使用測試體質的灌腸藥物時,應先塗抹油脂,進行熱敷治療,使用導瀉藥清除體內疾病,用稀粥和濃粥等增強體力,確認可以使用測試體質的藥物后,才能首先使用測試體質的灌腸藥。 關於測試體質的灌腸時間,在冬季四個月和春季兩個月期間應在白天進行。有人說在這六個月期間晚上也可以進行。在夏初、夏季和秋季時應在夜間進行。 在進行潤腸和測試體質的灌腸時,前期準備工作是用油脂塗抹身體,用藥膏按摩,用溫水徹底清洗身體。 早餐的量要比平常食量的四分之三,剩下四分之一不吃。所吃的食物要適中有益,不能太油膩也不能太粗糙,這樣進食后要喝湯等飲品,也要喝菜湯。 飯後散步,大小便后,舒適躺下,墊高臀部,左側臥,右腿彎曲,左腿伸直。 然後從導管內灌藥,用油脂塗抹導管口和肛門。 將藥物裝入導管的皮囊內,排出空氣后繫緊,醫生坐在病人背後,要適度地注入藥物,不能太快也不能太慢,從導管內注入藥物時的擠壓力度不能太強也不能太弱,要適中地一次性擠壓注入。 皮囊底部可能留有空氣,要確保藥物完全用盡。 注藥完畢后,用手掌拍打大腿和臀部,仰臥,讓病人自己用腳跟敲打自己的會陰部位。 醫生或護理人員要抬起病人的雙腳搖動三次。 然後讓病人枕著枕頭伸直躺下,護理人員用拳頭敲打腳跟,也要用拳頭敲打大腿和小腿,並用油脂塗抹身體進行按摩。

།ལུས་ལ་བརྡུང་ཞིང་མཉེས་ལ་མི་བདེ་བར་བྱས་པ་དེས། སྨན་སླར་མྱུར་དུ་ཕྱིར་མི་དབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྨན་སླར་མྱུར་དུ་ཕྱིར་བྱུང་བས་ཕན་མི་བྱེད་པར་གྱུར་ན། སྨན་མར་ཕྱི་ མ་གཞན་ཡང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་།།ཁོང་པའི་དྲོད་ཆེ་བས་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཞུ་ན་ནུབ་ཀར་ཁ་ཟས་ཀྱང་བཟའོ། །ཟས་ཟོས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་མཚོན་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཅི་ཡང་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར་ཉོལ་ཅིག་།གལ་ཏེ་སྨན་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མ་རུང་ན་སྨན་སྦྱར་བའི་སྟར་བུའམ། སྨན་རྣོན་པོ་ ལྒང་པ་ནས་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་ན་སྨན་མར་ལུས་པ་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཁོང་པའི་ནང་ན་ཧ་ཅང་རྩུབ་ཆེས་པས་སྨན་མ་ཞུ་སྟེ་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆུང་བས་སྨན་མ་ཞུ་སྟེ། ཕྱིར་མ་བྱུང་ལ་ནད་དུ་གྱུར་པ་མེད་ན་བསྡད་པར་བྱ་ཞིང་མཚན་མོ་དེ་བཞིན་དུ་ འདུག་པར་བྱའོ།།ནང་པར་ལི་དོང་གྲ་དང་། འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་འམ་ཡང་ན་ཆུ་འབའ་ཞིག་གདུས་པ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ན་ཉི་མ་གསུམ་མམ། ཉི་མ་ལྔ་ལོན་ན་ཡང་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཇུ་བའི་དྲོད་ཆེ་བས་སྨན་ ཞུ་བའམ།ཡང་ན་རླུང་གི་ཤས་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྩོལ་ཞིང་བཅག་པར་བྱེད་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་རྩུབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཉི་མ་རེ་རེ་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ ལན་གསུམ་ལན་བཞི་བཏང་ནས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་དང་རྩ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་ནས་ནད་དབྱུང་ཞིང་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྔ་ན་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་པ་ལས་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་ལྔ་ལོན་ན་ཚེས་གྲངས་བཟང་པོའི་ཉི་མ་ ཅུང་ཟད་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ན་སྨན་པས་གཏོར་མ་དང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚིག་བྱས་ལ་ནད་པ་ལུས་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས།དུགས་བྱས། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསྩལ་ལ། ཧ་ཅང་བཀྲེས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ལ་ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་མི་དང་། གང་དེ་ ལ་མཁས་པ་མང་པོ་དང་།ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་སྨན་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དེ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྦངས་པ་ཆུ་སྲང་བརྒྱད་ཅུའི་བཞི་ཆ་གཅིག་སྟེ་སྲང་ཉི་ཤུ་དང་། པོ་སོན་ཆའི་འབྲས་བུ་འབྲུམ་བུ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོ་ཞིང་དེའི་ནང་དུ་མར་ནི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུའི་བཞི་ཆ་ གཅིག་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཙོ་མ་འདི་ནི་རླུང་ནད་ལ་བཏང་ན་ཐབས་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ།།མཁྲིས་པ་ན་བ་ལ་བཏང་བ་དང་། ན་བ་མེད་པ་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ལ་བཏང་ན་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཙོ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ཆེ་བ་ལ་བཏང་ན་སྨན་ གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུའི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་མར་བླུགས་ཏེ་བཙོ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བའི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་མར་བླུགས་ཏེ་བཙའོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཙོ་བ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་མི་སྐ་མི་སླ་བར་སྦྱར་ཞིང་བཙོའོ།

對身體進行按摩揉捏而使其不適后,藥物不應迅速排出。如果藥物迅速排出而不起作用,則應再配製其他藥油灌腸。 如果由於腹部溫度過高導致灌腸藥物融化,傍晚時也可以進食。進食后直到天亮之前不要吃喝任何東西,應該躺下休息。 如果藥物不能排出,應使用配製的導管或用強效藥物從膀胱灌注,以排出留在體內的藥油。 如果由於腹部過於粗糙導致藥物未消化而未排出,或由於腹部溫度過低導致藥物未消化而未排出,且沒有形成病癥,應保持原狀並在夜間保持這種狀態。 次日早晨應飲用煮過的李東格和烏蘇的水,或者單純的溫開水。 如果是爲了增強體力而進行灌腸,可在三天或五天後再次進行。 如果是由於消化之火過旺導致藥物融化,或者風氣過重,或經常活動運動,或火熱過盛,或腹部粗糙等情況,可以每天進行一次灌腸。 這樣進行三四次潤腸和增強體力的灌腸后,身體內部和脈絡變得柔軟潤滑,爲了祛除病癥,應配製並施用導瀉灌腸藥。 在之前使身體內部從粗糙變得潤滑之後,過了五天,在良辰吉日稍過正午時分,醫生應做好供品並說吉祥語,然後用芝麻油塗抹病人身體,進行熱敷,清除大小便污穢。 在不太飢餓的情況下,與精通病癥要點和藥物等的人,以及諸多專家一起進行。對於這種強效導瀉灌腸藥,應將藥液濃縮至八十兩的四分之一即二十兩,加入八顆婆薩那茶果,煮制。 其中加入相當於二十兩藥液四分之一的藥油煮制,這是治療風病的配方。 對於膽病患者和無病的正常體質者,應加入相當於二十六兩藥液六分之一的藥油煮制。 對於嚴重痰病,應加入相當於二十兩藥液八分之一的藥油煮制。 或者對於所有疾病,都可以加入相當於藥液八分之一的藥油煮制。 煮制導瀉灌腸藥時,不要太稠也不要太稀。

།དེའི་ནང་དུ་བུ་རམ་ སྲང་གཅིག་ཙམ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་།ལྕེ་ཚ་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཞིང་ཅི་རིགས་པར་སྦགས་ཏེ། སྨན་ལྷག་མ་སྦྱར་ཏེ། སྨན་དེ་ཐམས་ཅད་སྣོད་ཅིག་ཏུ་བླུགས་ལ། བུམ་པ་ཆུ་ཚན་བསྐོལ་བའི་རླངས་པའི་ཁར་བསྲོ་ཞིང་། སྨན་དཀྲུགས་ལ་གཏོང་བའི་གཅེའུ་རྐྱལ་ པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ།ཧ་ཅང་མི་ཚ་མི་གྲང་། ཧ་ཅང་མི་སྣུམ་མི་རྩུབ། ཧ་ཅང་མི་རྣོ་མི་འཇམ། ཧ་ཅང་མི་གར་མི་སླ། ཧ་ཅང་མི་ཉུང་མི་མང་། ཇེ་ཚ་མེད་པའམ་ཚ་བར་ཡང་མི་བྱ། དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་ཙམ་ཡང་མི་མང་མི་ཉུང་བར་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་ཞེས་མཁས་ པ་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་སྐད་ཟེར་རོ།།ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་གཉིས་ཀྱི་ཚད་སོ་སོར་སྲང་གསུམ་གསུམ་དང་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་བཏང་ན་ལྕེ་ཚ་ཞོ་གཉིས་པོ་སོན་ཆ་དང་ཤུ་ཏི་ལ་སོགས་པ་སྲང་གཉིས་སྦངས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷག་མའི་ཁུ་བ་སྲང་བཅུར་ སྦྱར་ཏེ་སྨན་ཁུ་སྦངས་སྦངས་པ་མར་དང་བཙོས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྕེ་ཚར་སྦྱར་ཏེ།རིམ་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ལ་སྨན་གཏང་བའི་རྐྱལ་བུར་བླུགས་ལ། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་སྦྱར་ན་ཤིང་ཉེ་རོང་ དང་ལྕེ་ཚ་སེ་ན་བ་དང་ཉེའུ་ཤིང་པ་དང་། ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་སྨན་དང་ས་ཤིང་འཇམ་པ་དང་སྐྱུར་བ་དང་དྲོ་བའི་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་སྨན་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བར་བཟང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་ བའི་རྣམ་གྲངས་ལ་གཏོགས་པ་ལ་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་།ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་དང་། ཤ་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འོ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། འབྲི་མར་དང་། རོ་མངར་ཞིང་བསིལ་བ་རྣམས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་འདི་རྣམས་མཁྲིས་པའི་ནད་ སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བཟང་ངོ་།།བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་བ་ནི་དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཏ་ལི་ག་དང་། ཆིས་ཁྲིམས་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཊ་དང་། ཀ་ཏུ་ཧ་རོ་ཧ་ནི་དང་། ཤིང་གི་ཁུ་བ་ཤེ་ལེ་ཡ་ཁ་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། རཀྟ་ཀ་རཉྫ་དང་། སཔྟ་པརྞི་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་རེ་ལ་ལོ་མ་བདུན་ཡོད་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་དང་། སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་དང་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་དང་ཚ་བ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུས་ན། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དང མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱི་ནད་འདུས་པར་གྱུར་ན་ཡང་།དེ་གསུམ་གྱི་སྨན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལས་ནད་སོ་སོའི་སྨན་ཅི་རན་དུ་ཤས་ཤས་ཀྱིས་གདུས་པ་བཙོས་པའི་ཐུན་སྤྱིར་མི་ཆེ་བ་རན་པར་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་གཏང་ངོ་། །རྟས་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་བཏང་ ནས་སྔས་ཀྱིས་བརྟེན་ཏེ་གན་རྐྱལ་དུ་སེམས་གུད་དུ་མི་གཡེངས་པར་སྨན་བཏང་བ་དེ་ལ་ཡིད་གཞག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཐུར་དུ་བཀྲུ་ཞིང་འོང་བར་གྱུར་ན་ལངས་ཏེ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་བཤང་བར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཁྱིམས་ན་སྐད་ཅིག་ཐོགས་ཏེ་ཕོལ་དུ་མ་རུང་ན་སྨན་འདི་ཉེན་ཆེ་ སྟེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་བུ་ཉེན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སླར་བཙོས་ཤིང་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ལ་མར་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། བ་གཅིན་དང་འབྲས་ཀྱི་རྩབས་ཀྱི་ཁུ་བ་སྐྱུར་མོ་དང་སྦྱར་ལ་བཙོས་པ་འཇམ་ཞིང་རྣོ་ལ་དྲོ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་བའི་རྐྱལ་བུ་གཞན་ དུ་བླུགས་ཏེ་བཤམས་ལ་མས་གཏོང་ཞིང་ཚིར་ཅིག་།ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱིས་གདབ་མུ་ལས་གཞུག་པ་བྱ་ཞིང་སྡང་བ་ཡང་བྱའོ།

在其中放入約一兩糖和蜂蜜,以及胡椒等,根據病情適當調配。配製剩餘的藥物,將所有這些藥物倒入一個容器中,放在盛有熱水的瓦罐蒸汽上方加熱,攪拌藥物后倒入灌腸袋中。 不能太熱也不能太冷,不能太油膩也不能太粗糙,不能太銳利也不能太柔和,不能太稀也不能太稠,不能太少也不能太多,不要讓它變得越來越熱或者發熱。同樣地,藥量要適中,不能太多也不能太少來配製灌腸藥,一些專家是這樣說的。 又有一些醫生說,酥油和蜂蜜各三兩,對於沒有病癥且體質正常的人,如果施用胡椒二錢,加入生薑等二兩浸泡的汁液和其餘藥汁十兩調配。將藥汁和酥油煎煮,加入蜂蜜和胡椒,按這個次序做好后倒入灌腸袋中,這就是灌腸藥的施用方法。 其中,用於治療風病的灌腸藥配製時,木尼容、胡椒、細辛、小茴香、睡茄、蓖麻葉藥和柔軟的土木、酸性和溫性的藥汁等這些藥物,都是治療風病的良好灌腸藥。 屬於治療膽病的灌腸藥類別中,有榕樹、優曇缽羅樹、波羅葉樹、娑羅樹、甘草、牛奶、小茴香、牦牛油、甘甜清涼類藥物,以及甘蔗汁、蜂蜜等,這些都是治療膽病的良好灌腸藥。 治療痰病的藥物有:冬瓜、芥子、木天蓼、香附子、楝樹、白芷、巴塔、卡圖哈羅哈尼、木汁舍利亞卡、普提卡蘭加、紅卡蘭加、七葉樹(每節有七片葉子的樹)、蜂蜜、牛尿,以及味辛辣銳利且溫性的藥物和熱性藥物等配製煎煮後用于灌腸,可以治療痰病。 如果風病、膽病和痰病三種病癥同時發生,也要從上述三種病癥的藥物中,按照各種病癥所需適量配比煎煮,總量要適中,用這種猛烈的灌腸藥進行治療。 施用灌腸藥后,病人要靠枕頭仰臥,不要分心,要專注于所施用的藥物。然後如果開始向下清洗排出時,要起身蹲著大便。如果堵塞,稍等片刻仍然不通,這種藥物就很危險,可能會導致死亡。 對於這種危險情況,要重新煎煮處理:用酥油和炒焦大麥的灰分製成的猛烈藥物,加入牛尿和酸性稻米發酵液調配煎煮,使其柔和、銳利而溫熱,倒入另一個灌腸袋中準備好後進行灌腸並擠壓。或者用生薑配製的藥物塗抹肛門並進行按摩。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་མ་གྱུར་ཏེ་སྨན་མས་གཏོང་ཡང་འོང་བར་གྱུར་ན་སྨན་ཕྱི་མ་སྦྱར་ཏེ། རྐྱལ་བུར་བླུགས་ལ་ལན་གསུམ་ལན་བཞིའི བར་དུ་ཡང་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་ཞིང་ལེགས་པར་བཏང་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་བཟའ་བའི་ཐབས་ནི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་།འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་ བཏུང་།ཤ་ཁུ་སླ་མོ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཟའ། སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པས་ཁོང་པའི་དྲི་མ་ནད་ཀུན་ཕྱིན་ན། ཁོང་པ་ནང་འཕྱང་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་སྟེ་ཁོང་རྨྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོ་བདེ་བས་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཟོས་ན་ ལུས་ཞིག་ཅིང་རྨྱ་བ་ལ་ཕན་ཏེ།ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྨན་དེ་ལྟར་མས་གཏོང་སྟེ། བཀྲུས་པ་ལས་རླུང་ནད་ཀྱི་བར་དུ་ཁོང་པ་སྦོ་བས་གྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་བདེ་ན་ཡང་དེའི་མོད་ལ་འཕྲལ་དུ་རླུང་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་བཙོས་ཏེ་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་འགྱུར་ བར་བྱའོ།།སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པ་ལེགས་པའི་ཚུལ་དང་། ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་ཐུན་ཆུང་སྟེ་མ་འཁྲུས་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྔར་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་བཏང་བ་ལེགས། མ་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་ བཀྲུས་པའི་རྗེས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་བསྡད་ན་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་དང་བཅས་ཏེ་སྨན་མར་དང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཐུར་དུ་དབུག་པ་ཡང་སྨན་མར་ལྷན་ཅིག་འོང་བར་གྱུར་ན། ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ འཇམ་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བད་ཀན་གྱི་བག་ཆེ་ན་དེ་ལ་ཁོང་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་གཅིག་གམ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཐོང་ཤིག་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ཤས་ཆེ་ན། བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་ལྔ་འམ་ལན་བདུན་གྱིས་ཤིག་། རླུང་ནད་ལ་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་དགུ་འམ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ལན་གྲངས་ཟུང་དུ་མ་གྱུར་པར་བྱས་ནས་གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བར་འདོད་ན་ཡང་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་མས་གཏོང་བའི་རྗེས་ལ བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་།རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚོད་མ་ཁུ་བ་ཅན་དང་། འོ་མ་དང་ཁུ་ཤ་འདི་གསུམ་ཟོས་ན་ནད་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་ལ་བརྟ་བར་བྱ་ན། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་ལྕེ་ ཚ་སྣེ་བདའ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣུམ་དང་།མངར་དང་འབྲས་རྩབས་སྐྱུར་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་དྲོད་ཆེ་བའི་བག་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ་ལ་རྐྱལ་བུར་བླུགས་ཏེ་བཏང་བ་འདི་ནི་རླུང་ནད་གཅིག་པུ་ལ་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྡེའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་ཁ་ར་དང་། མངར་བག་བསིལ་བག་དང་མར་དང་འོ་མ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་གདུས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་འབྱང་ཞིང་མེའི་ཁོང་བརྟ་ལ་སྣུམ་པར་འགྱུར་རོ།

或者,如果不是這樣而是要進行灌腸治療,則應配製後續的藥物,裝入灌腸袋中,進行三到四次強效灌腸治療。充分治療后,飲食規則與服用瀉藥后的規則相同。在進食之前,應先用溫水沐浴,然後食用單純的粥湯、稀粥,以及稀肉湯和米飯。 如果通過強效灌腸治療清除了腹中的所有病垢,而腹部感覺下墜無力、虛弱或昏沉時,應先用溫和的溫水沐浴,然後按規定進食,這樣可以幫助恢復身體的虛弱和昏沉,使其平復。 如果在這樣灌腸治療后,由於風病導致腹部脹滿變冷而不適,應立即煎煮能平息風病的藥物進行灌腸,使腸道變得柔軟潤滑。 關於灌腸治療是否適當、過度或不足的判斷方法,與前面所述油療是否適當的判斷方法相同。 在灌腸治療后出現風病時,如果稍微停留一會兒使用潤滑柔和的灌腸藥物,腹中的污垢和糞便會與藥油一起排出。如果向下排氣也與藥油一起出現,說明潤滑柔和的灌腸治療是成功的。 另外,如果痰病較重,應進行一次或三次通便灌腸治療。如果膽病嚴重,應進行五次或七次通便灌腸治療。對於風病,應進行九次或十一次通便灌腸治療。這樣進行奇數次通便灌腸治療后,如果想要進行瀉下灌腸治療也可以。 在這樣的灌腸治療之後,對於痰病、膽病和風病,分別食用豆類蔬菜湯、牛奶和肉湯這三種食物,能夠依次治癒這些疾病。 如果要用強效藥物灌腸治療風病並使腸道潤滑通暢,應將木尼容和辣椒與油、甜味物、米醋、肉湯以及具有溫熱性的成分混合煎煮,裝入灌腸袋中使用,這專門用於治療單純的風病。 對於膽病,應將尼拘陀樹等藥物類、杜松、糖和具有甜味清涼性的成分,以及酥油、牛奶、甘蔗汁等混合加熱,再加入蜂蜜進行灌腸,這樣可以清除膽病,使消化之火調和並變得潤滑。

།བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་དོང ག་ལ་སོགས་པ་དང་།དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨན་རྩུབ་པ་རྣམས་དང་། བ་གཅིན་དང་སྨན་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། མས་གཏོང་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་འབྱང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལ་ནི་ལན་གཅིག་གཏང་ངོ་། ། མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ལན་གཉིས་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ལན་གསུམ་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གསུམ་འདུས་པའི་ནད་ལ་ཡང་སྨན་དཔྱད་དེ་གསུམ་རིམ་པས་བཏང་ན་འདུས་པའི་ནད་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྤྱོད་པ་ཅན་ན་རེ། ཡང་མིའི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་གསུམ་དུ་ཟད་དེ་ནད་འདི་གསུམ་བསྩལ་བའི་དཔྱད་བཀྲུ་བའི་མས་གཏོང་བ་ལས་གུད་ན་དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད། ཁོང་ནས་བསྐྱོད ཅིང་སྡུད་པ་དང་།ནད་བཀྲུ་སྟེ་བྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ཡང་རིམ་གྱིས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་བཀྲུ་བའི་དཔྱད་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨན་བཏང་བ་ཡང་ནད་དམིགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པར་བྱས་ལ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལེགས་པའི་ཚུལ་མཐོང་། མ་དཔགས་ཀྱི་བར་དུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་གཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པ་བདའ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།ལན་གཅིག་གཏང་ཡང་མི་རུང་ལན་མང་དུ་གཏང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁོང་བརྟ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ནི་ནད་ཁོང་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྡུ་བ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ནི་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་བཏང་བ་ལ་འཇིག་པའི་ རྟེན་ནི་རླུང་ནད་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།སྨན་མས་གཏོང་བའི་རིམ་པ་ནི་སྔར་ལུས་ཀྱི་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་སྨན་དེ་གཏང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་ཁོང་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །སྨན་མས་གཏོང་བའི་དཔྱད་བྱས་ པ་ནི་རླུང་ནད་དང་།བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏེ་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་ཚོད་བཟུང་སྟེ། བཏུང་བ་དང་ཁོང་འཇམ་ཞིང་ བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་ཚོད་བཟུང་སྟེ་རྟག་ཏུ་གཏང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་བཏུང་ན། ནད་པའི་དྲོད་དང་ཉམས་ལས་ཀྱང་དཔགས་ཏེ་སྲང་གཅིག་ཙམ་བཏུང་ངོ་། །བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ནི་སྲང་གཉིས་ཙམ་ཐོང་ཤིག་། དེ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུར་བཏང་བའི་མི་ནི་བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པའི་མི་དང་། ཁུར་གྱིས་དུབ་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་བརྟེན་དྲགས་པའི་ལྟ་བུ་དང་། དྲག་ཤུལ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ལས་ཆེ་བ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཞོམ་པ་དང་། རིད་པ དང་།དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་ཕྱུག་པོ་ལྟ་བུ་བདེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུ་གཏང་དགོས་ཏེ། ཐུན་ཆུང་ངུ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ནད་ཀུན་སེལ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་ཞིང་སྤང་བ་མེད་པ་ལ་ཤ་སྐྱེ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་ སྙི་སྟེ་བདེ་བླག་ཏུ་འོང་སྟེ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།

對於痰病,使用冬瓜等藥物,毒芥子等藥物,以及粗糙的藥物,牛尿和銳利的藥物,溫熱的藥物,辛辣的藥物,將這些煮沸後與蜂蜜調配,若進行灌腸則能治癒痰病。 其中,對於風病要灌注一次。 對於膽病要灌注兩次。 對於痰病要灌注三次。 對於風、痰、膽三病俱發的病癥,若按順序使用這三種藥物治療,則能治癒三病俱發的疾病。 醫術老師實踐者說:‘人的病根就是風、痰、膽這三種,除了用來治療這三種疾病的灌腸療法外,沒有所謂的四種療法,因此要進行藥物灌注。’ 對於風病、痰病和膽病,要從體內調動並聚集,清除病癥使之痊癒,使病癥平息,這些都要循序漸進地進行,因此要對這三種病癥進行灌腸清除治療。 如此用藥時,也要根據病癥特點和藥物等的效力,病人的體力狀況,要把握所有這些的程度來用藥。 要觀察瀉藥使用是否得當,在未測量之前不能停止使用瀉藥。 另外,無論是滋潤柔和的追逐藥物灌腸,還是瀉藥灌腸,一次使用都不行,多次使用也不行。 其中,體內滋潤柔和的藥物灌腸是爲了從體內調動並聚集病癥,會使體內溫度降低。 使用瀉藥會導致風病升起。 藥物灌注的順序是:首先使用讓身體內部柔和滋潤的藥物。 之後使用瀉藥灌腸。 隨後使用加強體力的藥物灌腸。 進行藥物灌腸治療能祛除風病、痰病和膽病這三種病,要了解滋潤強壯藥物灌腸和瀉藥灌腸的儀軌就是如此。 另外,要把握小劑量藥油的份量來飲用,以及柔和強壯的藥物灌腸要把握小劑量的份量來經常使用。 其中,若飲用小劑量藥油,要根據病人的體溫和體力來衡量,飲用約一兩。 強壯藥物灌腸要用約兩兩。 其中,需要小劑量用藥的人包括:兒童、老人、長途跋涉疲勞的人、負重疲勞的人、過度親近女色的人、劇烈運動的人、憂慮過度的人、被風病折磨的人、消瘦的人、體溫低的人、國王和富人等安逸享樂的人,對這些人要使用小劑量藥油,經常飲用小劑量能祛除一切病癥,不用禁忌飲食等規矩就能長肉,大小便污穢柔軟容易排出,身體健康。

།བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ནད་མོ་མཚན་ན་བ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་ན་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་རིམ་པ་ནི་དང་པོར་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་པའི་སྨན་མས་ཇེ་བཏང་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་གཉིས་སམ་ གསུམ་ཐོང་ཤིག་།མཇུག་ཏུ་ནི་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་ཆུ་འགགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཕོ་མཚན་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ནས་གཅེའུའི་སྲིད་ཚད་ནི་ནད་པ་ཉིད་ཀྱི་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དུ་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ལས བརྡུང་ས་པའི་ཟླུམ་པོ་བ་མཇུག་ལྟ་བུ་ཞབས་དང་བར་གཉིས་ཀའི་རྣ་བ་བཏགས་ལ་རྩེ་མོའི་བུ་ག་ནི་ཡུངས་ཀར་བཙོས་པ་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བཏོད་ལ།།འཇམ་པར་བྱས་ཏེ། གཅེའུའི་རྩེ་མོ་མེ་ཏོག་ཀུན་དའམ། སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་རྩེ་མོ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་སྲ་ བར་བྱ་ཞིང་།སྨན་གཏོང་བའི་སྣོད་རྐྱལ་བུ་ནི་འཇམ་ཞིང་ཡང་བར་བྱའོ། །ཚད་ནི་ཕོ་རུ་གང་ཤོང་བ་ཙམ་ལས་ཆེ་ཆུང་གང་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་མས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྔར་ཁྲུས་ལ་ཁ་ཟས་འཇུ་སླ་ཞིང་ཡང་བར་ན་པར་ཟོས་ནས་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པའི་སྨན་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཕོ་ མཚན་ནས་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་ཁྲིའུའི་འཕང་པུས་མོ་ཙམ་ལ་དྲང་པོ་བདེ་བར་འདུག་ནས་ཕོ་མཚན་བརྟགས་ལ་དྲང་པོར་བྱས་ནས་ཕོ་མཚན་གྱི་སྦུ་གུའི་ནང་བསྩལ་ཏེ། སྨན་གཏང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕོ་མཚན་བུ་ག་ནས་སྲུབས་ཀྱི་ཐད་ཀའི་ནང་ཐོག་ཐག རླིག་པའི་མགོ་ཙམ་དུ་ཐུར་མ་འཇམ་པོ་ཕྲའུ་བཏང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྐྱལ་བུའི་གཅེའུ་ལག་པ་མི་འདར་བས་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཞིན་དུ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་བཏང་ནས་དེའི་རྗེས་བདའ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཡང་། རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ཡང་ན་ལན་གསུམ་ཡང་ན་ལན་བཞིའི བར་དུ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་ཐོང་ཤིག་།འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་ནི་སྔར་ཐམས་ཅད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བུད་མེད་རྣམས་ཟླ་མཚན་དབྱུང་བའི་ཚེ་མངལ་གྱི་ཁ་ཕྱེ་བ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྣུམ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན ཐོང་ཤིག་།ན་ན་ནི་ཟླ་མཚན་འབྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྨན་གཏང་དགོས་སོ། །མོ་མཚན་གྱི་ནང་གི་མོ་མཚན་ཉམས་པ་དང་། མོ་མཚན་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་མ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ན་ཕན་ཏེ། གཅེའུའི་སྲིད་ནི་སོར བཅུའོ།།རྩེ་མོའི་བུ་ག་ནི་མོན་སྲན་བཙོས་པ་ཤོང་བར་བྱའོ། །སྨན་གྱི་གཅེའུ་ནི་བུ་འཆག་པའི་མངལ་གྱི་མངལ་དུ་སོར་བཞི་གཏང་ངོ་། །ཆུས་འགགས་ཏེ་ན་ན་གཅིག་གི་ལམ་དུ་སོར་གཉིས་གཏང་ངོ་། །བུ་མོ་ཆུང་ངུ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སོར་གཅིག་གོ་།ཐུན་འབྲིང་ ནི་སྲང་གཅིག་གོ་།བུ་མོ་རྣམས་ལ་ནི་ཕུ་རུམ་གང་གི་ཚད་ཞོ་གཉིས་སོ། །སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་མལ་དུ་གནས་ཏེ་འདུག་ལ་རྐང་པ་དང་བརླ་བསྐུམ་ལ། པུས་མོ་གྱེན་དུ་བསྟོད་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་མལ་ལན་གསུམ་མམ་ལན་བཞིར་ཤ་འཚག་བརྟས་པར་གྱུར་པའི་སྨན གཏང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཞག་གསུམ་དུ་ཐོང་ཤིག་།སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་ཡང་བགས་ཀྱིས་ཐུན་ཆུང་ངུ་ནས་བསྐྱེད་ཅིང་གཏང་ངོ་། །སྨན་བཏང་ནས་ཞག་གསུམ་ངལ་བསོས་ལ་དེ་ནས་ཞག་གསུམ་དུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།སྨན་དེ་ལྟར་གཏང་ན་སྔར་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ ལོན་པ་དང་།བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ལ་ཡང་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལོན་པ་དང་། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ངོ་། །དཔེར་ན་རས་ཀྱི་ཚོན་ལེབ་རྒན་ཅན་ཆུའི་ནང་དུ་བཀྲུས་ན་དམར་བ་ཕྱིན་ཅིང་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

關於婦女的病癥,如女性生殖器疼痛,子宮部位疼痛,以及灌腸療法的步驟,首先要用溫和滋潤的藥物灌腸,之後進行兩三次清洗性灌腸。最後要用能增強體力的藥物灌腸。 對於男性泌尿系統結石和尿閉等癥狀,要從生殖器灌藥。導管的長度應與病人十二指寬相當,用金銀等材料製成圓形管狀,形如鳥尾,兩端都有耳狀物,頂端開口大小以能容納煮熟的芥子為度,要做得光滑。導管頂端要如昆陀花或錫利樹花般,頂端要漸細而堅固。 灌藥用的囊袋要柔軟輕便。容量要適中,大約能容納一普盧量。進行灌腸時,病人應先沐浴,食用易消化的清淡食物,然後按規定從生殖器灌入溫和滋潤的藥物。 灌藥的方法是:讓病人坐在膝蓋高的椅子上,端正舒適地坐著,檢查並調直生殖器,將導管插入尿道,為使灌藥順利,先用細而光滑的探針從尿道口插入至睪丸頭部位置,然後用穩定的手將囊袋中的藥物灌入。灌藥后,還要按順序進行後續灌藥。要進行三到四次溫和滋潤的灌藥。 溫和滋潤灌藥的詳細步驟如前所述。對於婦女在月經期間,子宮口開啟易於受孕時,要灌入滋潤強壯的藥物。如果有病,則需在非經期灌藥。 對於陰道內部損傷、疼痛、異常和出血等癥狀,灌藥治療有效。導管長度為十指寬,頂端開口要能容納煮熟的豌豆。藥物導管要插入產婦子宮內四指寬。如果是尿閉疼痛,則插入二指寬。對於年幼女童,則插入一指寬。 一般劑量為一兩。對於少女則為一普盧量即二錢。灌藥方法是:病人臥床,屈膝抬腿,每天進行三到四次強壯滋養的灌藥,持續三天。灌藥要從小劑量逐漸增加。灌藥后休息三天,再進行三天灌藥。 這樣灌藥時,應在服用催吐藥半月后,瀉藥半月后,再進行清洗性灌腸。就像將染過的舊布在水中洗凈褪色一樣。

།དེ་དང་འདྲ་བར་སྣུམ་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་གྱིས་བརླན་ ཅིང་བངས་པར་གྱུར་པ་དང་།ནད་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཁོང་པའི་ནང་གྲོལ་དང་གནད་དང་། མགོ་བོ་མན་ཆད་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་སེལ་ བའི་སྨན་དཔྱད་འདི་ལས་ལོང་ཤིག་།གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཁོང་དུ་སོང་ཤིང་དཀྱིལ་སྐྱེས་པ་དང་བཤང་གཅི་དྲི་མ་ཁོང་དུ་བསྩགས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་འབྱིན་པའི་ནད་རྐྱལ་བུ་ནས་མས་གཏོང་བ་མེད་ན་སྨན་དཔྱད་དེ་ལས གཞན་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་སྨན་རྐྱལ་བུ་ནས་མས་གཏོང་བའི་ཚིག་གཅིག་པུའི་ནང་དུ་དཔྱད་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ། །སྨན་དཔྱད་གཞན་ནི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཕྱེད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ནད་རྙིང་དང་། ནད་གསར་པ་དང་གཏར་ག་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་ཡང་སྨན་རྐྱལ་བུ་ ནས་མས་གཏོང་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།སྨན་མས་གཏོང་སྟེ། ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོང་ཀ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་ནད་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ལྷག་པར་ཕན་ནོ། །སྣ་ནི་ཀླད་ པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་ཤིང་བསལ་ན་ནད་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་དམིགས་ནི་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུས་བློང་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་དང་སྣ་ནས་བད་ཀན་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། ཁ་གདོང་དང་ཀླད་པ་སྐྲངས་པ་དང་། ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། ལུས་ལ་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རྩ་མདུད་བྱེར་བ་དང་། མཛེ་དང་སྨྱོ་བག་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀླད་པ་རླུང་གི་བག་ལ་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན མར་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ནང་པར་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཀླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ཁ་སྣ་བསྐམས་པ་དང་། སྐད་མི་ཕྱིན་པ་དང་། མི་གསལ་ཏེ་གོ་དཀའ་བ་དང་། དཔུང་པ་ལྟུང་བ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་བསྐྱོད་མི་ ནུས་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་འབྲས་བུ་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། དཔུང་པ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་། སྐྲའི་ནད་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ མགུལ་པ་ཡན་ཆད་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ་ན་བ་ལ་བཙོད་དང་།ཤིང་མངར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ་སྟག་ཚེར་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་རི་ཤ་ཕ་ཀ་དང་། རམ་ཉེ་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། ཤ་རི་བ་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀ་ཀ་ན་ས་དང་། སྒྲོན་ཤིང་ དང་།འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་ལ་བཙོན་ནི་སྨན་འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཐང་དུ་བྱ། ཏིལ་མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་ལ་བཙོན་སྨན་སྲང་བཞི་བཞིའི་ཐང་དུ་སྦྱར་རོ། །སྨན་བཙོ་བའི་ཆུ་ནི་ཏིལ་མར་ལས་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དོ། །འོ་མ་ནི་ཏིལ་ མར་དང་ཐང་མཉམ་པར་བྱས་ལ་ཆུ་དང་འོ་མ་དུ་བའི་བར་དུ་བཙོས་ཏེ།ཚོས་པའི་ཚོད་ནི་ཚིགས་མ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་ཅིང་དབུ་བ་ཆེར་བྱུང་ན་ཚོས་པའི་ཚད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་སྨན་མར་བཙགས་ཏེ་བཙིར་ལ་སྣོད་བཟང་པོར་ལུགས་ཤིག་།སྨན་འདིའི་མིང་ནི་བཙོད་ལ་སོགས་པ་ལས་སྦྱར་ བའི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱའོ།

同樣地,通過油性藥物灌腸,能使身體內部潤滑並充滿油性,並能排出一切疾病。從頭部以下身體的肢節、內臟、要害部位以及所有大小肢體的疾病,以及風、痰、膽的病癥,這些病根的醫療方法就在此處,其他的一點也沒有。 對於痰病、膽病等病癥深入體內並在中部生長,以及大小便污垢積聚體內而生長的這類病癥,若沒有通過藥囊灌腸來清除和排出的醫療方法,就沒有其他方法了。 因此,藥囊灌腸這一方法中包含了所有的醫療方法。其他醫療方法僅相當於灌腸療法的一半而已。 此外,對於舊病、新病以及放血療法,如果使用藥囊灌腸也會有益處。 灌腸治療和調養身體的第十九章完畢。 現在講解鼻腔給藥方法的第二十章。 從額頭以上的腦部疾病,通過鼻腔給藥特別有效。鼻子被稱為腦部之門,因此對於所有腦部疾病,通過鼻腔給藥清洗和治療,病癥就會痊癒。 其適應癥為:頭痛、身體沉重、口鼻分泌大量痰液、喉嚨疼痛、面部和頭部腫脹、出現疹子、身體有蟲、經絡散亂、麻風病、精神錯亂、感冒等,對這些疾病通過鼻腔給藥會有效果。 對於頸部以上腦部受風影響而不適的癥狀,用藥油從鼻腔給藥會有效,能使身體強健。 從早晨日出到中午期間,對於半邊頭痛、聲音嘶啞、口鼻乾燥、聲音發不出、不清晰難以理解、感覺肩膀下垂且無法活動等這些不適癥狀,通過鼻腔給藥會有效,能使癥狀平息。 對於眼球發青、肩膀麻木失去知覺無法活動、頭髮疾病、眼睛發紅等這些癥狀,以及頸部以上的風病,應使用紅花、甘草、蓮花、蒺藜、吉瓦卡利沙法卡、蓍草、布倉朵、夏利瓦、布爾納納瓦、酸棗、畢達嘎、獨活、卡卡那薩、燈芯等藥物。 將這些藥物等量混合后細細研磨,在八兩芝麻油中熬製,每種藥物用量為二兩。如果用十六兩芝麻油,則每種藥物用量為四兩。 熬藥用水量是芝麻油的十倍。牛奶量與芝麻油相等,將水和牛奶煮至冒煙為止。 熟制的標準是:能夠揉成團狀且產生大量泡沫時就是熟了。然後將藥油過濾並擠壓,倒入優質容器中。 這種藥物名叫’以紅花等配製的芝麻油’。

།གལ་ཏེ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ན་བཙོད་ལ་སོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་འབྲི་མར་རམ་བ་མར་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་པའི་ཚད་ནི་ཏིལ་མར་དང་མི་འདྲ་བར་དྲིལ་དུ་བཏུ་ན་ཚོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཙགས་ཏེ་བཙིར་ ལ་སྨན་མར་སྣོད་བཟང་པོར་བཞག་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་།།དེ་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་བད་ཀན་དུ་གྱུར་ཏེ་ན་བའི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་སྦྱར་བ་ནི་སྨན་སྦྱོར་བ་ཕལ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། བཙོད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ། ཆང་རྣམས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ། སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་ཏིལ་མར་ནང་དུ་བཙོས་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སྣ་ནས་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སོ་སོར་བཏང་ཞིང་ཁ་ནས་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་དྲང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །སྣ་ནས བཏང་བའི་རྗེས་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་བརྟས་ཤིང་བདེ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་སྣ་ནས་གཏང་བ་འུ་སུ་དང་ཤ་ཁུ་དང་ཤ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་མར་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་ལ།ཚོས་པ་དང་བཙགས་པའི་སྨན་མར་སྣ་གཡས་གཡོན་གྱི་བུ་ག་ནས་བཏང་སྟེ་སྣ་ ནས་གཏང་ངོ་།།ཆོག་ཚད་ནི་མར་གྱི་ནང་དུ་མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་ནས་མཛུབ་མོའི་ཚིགས་སུ་དབུ་མ་མན་ཆད་ནུབ་པར་བཅུག་པ་ལ་སྨན་མར་ཇི་ཙམ་ཆགས་པའི་ཐུན་དེ་ཙམ་རེ་རེ་སྣ་གཡས་གཡོན་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུའོ། །ཡང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ལི་དོང་གྲ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་འོ་མ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ། བཙགས་ཤིང་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་། །ཡང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་རོ་རྣོ་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། སྦུ་གུ་སོར་དྲུག་པ་ཁ་ གཉིས་བཏོད་པའི་ནང་དུ་སྨན་ཕྱེ་མ་བླུགས་ལ།སྣ་གཡས་གཡོན་གྱི་བུ་ག་གཉིས་ཀའི་ནང་དུ་ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་བུས་ན་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ཀླད་པའི་ནད་རྣམས་འབྱིན་ཅིང་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨན་ཕྱེ་མ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་སྣ་ནས་བུས་ཏེ་བཏང་བས་ནི་ཀླད་པའི་ནད་ཕལ་ཆེར་སེལ་ ཅིང་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།།སྤྱིར་སྨན་མར་ལྟ་བུ་སྣ་ནས་བཏང་བའི་ཚད་ནི་མཛུབ་མོའི་ཚིགས་གཉིས་མན་ཆད་མར་གྱི་ནང་དུ་ནུབ་པར་སྨྱུགས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱུང་བ་ལ་མར་ཐིགས་པ་བཅུའམ་བརྒྱད་དམ་དྲུག་ཆགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་གསུམ་ནི་ཐུན་ཆེ་ཐང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ། དེ་ལ་སྨན་མར་ཞིག་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་ཆེ་ན་ཐིགས་པ་བཅུ། འབྲིང་ན་ཐིགས་པ་བརྒྱད། ཆུང་ན་ཐིགས་པ་དྲུག་གོ།

如果頸部以上出現膽病增盛的病癥,應以茜草等這些藥物,如前所述用獐子油或牛油,其煮製程度與芝麻油不同,搓揉成團即為熟透。 然後過濾壓榨,將藥油置於良器中,用於膽病的鼻腔給藥。 對於頸部以上痰病所致的疼痛,其鼻腔給藥的配方,大部分藥物配製與前相同,在茜草等藥物之上,加入蜂蜜、牛尿、巖鹽和酒,如前一樣在芝麻油中煮制,用於痰病的鼻腔給藥。 如此,用這些藥物分別對風病、膽病和痰病進行給藥,並從口中引出痰等進行清洗。 鼻腔給藥之後,爲了加強和安撫頸部以上,其鼻腔給藥療法是:將烏蘇、肉湯、煮肉湯、牛奶、水和酥油這些配合,如前一樣煮制,熟透後過濾的藥油從左右鼻孔給藥。 劑量是將手指尖至中節浸入油中,所沾附的藥油量作為一劑,分別從左右鼻孔給藥並清洗。 又對頭痛,將蓖麻子、訶子、巖鹽、胡椒等這些搗碎,在水、牛奶和芝麻油中揉搓,過濾壓榨后的汁液從鼻腔給藥。 又對頭痛,將蓖麻子、胡椒等辛味藥物細細研磨,裝入兩端開口的六指長管中,從左右鼻孔用口氣吹入,能夠排出並清除痰等頭部疾病。 如此,將細磨的藥粉從鼻腔吹入給藥,能夠祛除並清理大部分頭部疾病。 一般而言,藥油類鼻腔給藥的劑量是將手指二節浸入油中取出,所沾附的油滴十滴或八滴或六滴,這三種稱為大中小劑量,即藥油鼻腔給藥時,大劑量十滴,中等劑量八滴,小劑量六滴。

།ཡང་སྨན་མར་མ་ཡིན་པ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཆེ་ཐང་གི་རིམ་པ་ནི་ཐིགས་པ་བཅུ་ལས་གཉིས་ཕྲི་སྟེ་བརྒྱད་གཏང་ངོ་། །ཐུན་འབྲིང་ཐིགས་པ་བརྒྱད་ལས གཉིས་ཕྲི་སྟེ་དྲུག་གཏང་།ཐུན་ཆུང་ངུ་ཐིགས་པ་དྲུག་གཏོང་བ་ལ་ཐིགས་པ་གཉིས་ཕྲི་སྟེ་ཐིགས་པ་བཞི་བཏང་སྟེ། ཐུན་ཆེ་ཐང་གི་བྱེ་བྲག་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱོར་ཅིག་།ཡང་དེ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཆུ་འཐུངས་པ་དང་། ཆང་འཐུངས་པ་དང་། དུག་ འཐུངས་པ་དང་།མར་འཐུངས་པ་རྣམས་དང་། འཕྲལ་དུ་འཐུང་བར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། མགོ་བཀྲུ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱེད་འདོད་པ་དང་། གཏར་ག་གདབ་པ་དང་། ཆམ་པ་སར་པ་དང་། བཤང་གཅི་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་བདེ་བ་དང་། བུད་མེད་བུ་བཙས་ མ་ཐག་པ་ལྟ་བུ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་དང་། རྐྱལ་བུ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམས་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་ཆར་འབབ་པ་ལྟ་བུའི་ཚེ་དང་ཡུལ་ངན་འབྱུང་བ་དང་། དུས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་སྨན་སྣ་ནས་ གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ན་བའི་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྨན་སྣ་ནས་མི་གཏང་དུ་མི་རུང་བར་གྱུར་ན་ནི་ཉེན་འདི་རྣམས་བསྲུང་མི་དགོས་ཏེ། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཀྱི་བད་ཀན་གྱི་ཚུལ་དུ་ན་ན་བད་ཀན་གྱི་དུས་ནི་ནད་པར་ཡིན་ཏེ། ནད་པར་ཐོང་ཤིག་།མཁྲིས་པ་ན་ན་དུས་ཉིན་ཕྱེད་ཡིན་ཏེ་ཕྱེད་ན་ཐོང་ཤིག་།རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཏུ་ན་ན་ཕྱི་འཕྲེད་དང་སྲོད་ལ་གཏང་བར་བྱའོ།

另外,非藥膏的藥汁榨取后從鼻腔灌注的大劑量次第是從十滴中減去兩滴而灌注八滴。 中等劑量從八滴中減去兩滴而灌注六滴。 小劑量從六滴中減去兩滴而灌注四滴,大劑量的差別次第就是如此配製。 另外,對此不適合從鼻腔灌注藥物的情況是:飲水者、飲酒者、服毒者、飲用酥油者、即將飲用者、進食者、洗頭者、想沐浴者、放血者、新患感冒者、將要大小便者、不適者、剛生產的婦女、呼吸不暢者、咳嗽者、服用催吐藥者、服用瀉藥者、從肛門灌藥者、非時下雨時、發生地方災難時,這些時候不適合從鼻腔灌注藥物。 如果因病情需要而不得不從鼻腔灌注藥物時,則不必顧慮這些禁忌,可以進行鼻腔灌注藥物的儀軌。 對此,喉部以上的病若為痰病性質,則痰病的時間是凌晨,應在凌晨灌注。 膽病則在正午時分灌注。 若為風病性質,則應在傍晚和初夜時分灌注。

།ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་སྟོན་དང་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྔ་དྲོ་ནས་གཏང་ངོ་། །དགུན་ནི་ཉི་མ་གུང་གི་ཚེ་ན ཐོང་ཤིག་།སོ་ག་ན་ན་ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་ཚེ་ན་ཐོང་ཤིག་།དབྱར་གྱི་ཚེ་ན་ཉི་མ་དྲོན་པོའི་ཚེ་ན་ཐོང་ཤིག་།ཀླད་པ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཐིབས་ཏེ་ཆེར་ན་ན་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། གཉེའུ་རེངས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ བུའི་ནད་ལ་ནང་པར་ཉི་མ་ཤར་སྒབ་ཀྱི་འོག་ཙམ་དང་།ནུབ་ཀ་དང་དུས་གཉིས་སུ་ཞག་བདུན་བར་དུ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་ཐོང་ཤིག་།ནད་འདི་རྣམས་ལྟར་ན་བ་མེད་པ་ལ་སྣ་ནས་བཏང་ན་ནི་ཉིན་གཅིག་བཏང་ལ་ཉིན་གཅིག་བར་བཅད་མི་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ ཆོ་གའི་ཐབས་ནི་སྔར་བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསལ་ལ་མགོ་བོ་མར་གྱིས་བསྐུ།དུགས་རན་པ་ཙམ་དུ་བྱས་ལ་མལ་རླུང་མེད་པར་དྲོན་པོར་འདུག་ནས། མགུལ་བ་ཡན་ཆད་དུགས་རན་པ་ཙམ་བྱས་ལ། དེ་ནས་ལུས་གན་རྐྱལ་དྲང་པོར་བརྐྱང་ལ་རྐང་ལག་བརྐྱང་། རྐང་པ་ཅུང་ ཟད་ཙམ་བསྟོད་ལ།མགོ་བོའི་སྔས་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨད་ལ་སྣའི་བུ་ག་ཡ་གཅིག་ནས་སྨན་མར་བཏང་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་བཏང་བའི་སྨན་མར་དེ། སྣར་གཏོང་བའི་སྦུ་གུ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་བསྲོས་ལ་གཏང་ངོ་། །སྣར་བླུགས་པ་ནི་སྣོད་མཆུ་ཅན་དུ་བཏོད་པའམ་ ཡང་ན་རས་མས་བླངས་ཏེ་སྣར་གཏིགས་ཤིག་།སྣར་བླུགས་ཟིན་ནས་རྐང་མཐིལ་དང་ཕྲག་པ་དང་ལག་པ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་ཤིག་།སྨན་སྣར་བཏང་བ་དེ་མཚུལ་པ་ནས་སྣའི་ནང་དུ་བརྔུབས་ལ་མཆིལ་མ་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་བོར་ཅིག་།དེ་བཞིན་སྨན་སྣོད་མཆུ་ཅན་གྱི ནང་ན་ཡོད་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྣ་གཡས་གཡོན་དུ་རེས་ཀྱིས་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་སྨན་རྣོ་དྲགས་པས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ན་གདོང་པ་དང་བྲང་དུ་ཆུས་གཏོར་ཅིག་།མགོ་བོར་ནི་ཆུས་མ་འདེབས་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ནད་ཀྱི ཚུལ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ།རླུང་ནད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་མར་སྣུམ་བག་ཏུ་འགྱུར་བ་སྣ་ནས་ཐོང་ཤིག་།སྣར་སྣུམ་བཏང་ནས་གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་གན་རྐྱལ་དུ་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་སྦུ་གུའི་དུད་པ་ཁ་གསུམ་ཁ་སྣར་བཏང་ཞིང་ཁོང་དུ་བརྔུབས་ནས་གྲེ་བ་ མཚུལ་པ་བདེ་ཞིང་དག་པ་སང་སང་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་ལ་བསྡད་ཅིང་དབོའོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ནས་བཏང་ལེགས་པར་གྱུར་ན་དབུགས་བདེ། གཉིད་ལེགས་པར་འོང་། སེམས་གསལ། མིག་གསལ་ལ་རྣོ་བར་འོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྨན་ སྣ་ནས་བཏང་མ་ལེགས་ན་མིག་རྩུབ།སྐྱ་བོ་ཧར་ཧར་པོར་སྣང་། ཁ་སྣ་སྐམ། ཀླད་པའི་ནང་སྟོང་པར་གྱུར་པ་སྙེམ་བྱེད། གལ་ཏེ་སྣུམ་ཧ་ཅང་བཏང་དྲགས་ན་གཡན་པར་འགྱུར། མགོ་དང་ལུས་ལྕི། སྣབས་དང་མཆིལ་མ་མང་། ཡི་ག་འཆུ། ཆམ་པས་འདེབས་པ་ཉེན་འདི་ལྟ་བུ་ འབྱུང་ངོ་།།སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུ་ལེགས་ན་མིག་གསལ་ཞིང་རྣོ་ལ་ཡང་ཁའི་ནང་དག་སྟེ་སང་བག་ཅན་དུ་འགྱུར། སྐད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུ་མ་ལེགས་ན་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་དང་ཀླད་པའི་ནད་སྔ་བས་དཀྱིལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་ སྣ་ནས་བཏང་དྲགས་ཏེ།ཧ་ཅང་ཆེར་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ཁོང་རྨྱ་བར་འགྱུར་རོ།

如果是沒有病癥的正常人使用鼻腔給藥,在秋季和春季應在早晨服用。冬季要在正午時服用。四月時要在下午時分服用。夏季要在太陽溫暖時服用。 如果腦部被風病侵襲而劇痛,打嗝,頭昏沉,頸部僵硬,聲音嘶啞等這些病癥,應在早晨太陽剛升起時和傍晚時分,連續七天每天服用兩次。 如果沒有這些病癥而從鼻腔給藥,則隔天服用一次。 關於從鼻腔給藥的方法是:首先清除大小便污物,用油塗抹頭部,適度熱敷,在無風溫暖的地方,從頸部以上適度熱敷。然後身體平躺伸直,手腳伸展,腳稍微抬高,頭部稍微放低,從一個鼻孔注入藥油。之前準備的藥油要放入帶有鼻管的容器中,在溫水中加熱后使用。 往鼻子里注入時,可以用帶嘴的容器注入或用布吸取后滴入鼻中。注入完畢后,要按摩腳底、肩膀、手、耳朵等部位。將注入鼻中的藥物從喉部吸入鼻腔內,將痰液吐向左右兩側。 同樣,將帶嘴容器中剩餘的藥物分別從左右鼻孔各注入兩三次。如果藥物太烈導致暈厥,要向面部和胸部灑水,但不要向頭部潑水。 這樣從鼻腔給藥清洗后,要根據病情,爲了預防風病,要從鼻腔注入潤滑的藥油。注入鼻油后要仰臥到數到一百為止。然後在之後要用三孔管吸入煙氣從口鼻進入,爲了使喉嚨和咽部舒適清爽,要含溫水漱口並吐出。 如果這樣從鼻腔給藥效果好,呼吸會順暢,睡眠良好,心清明,眼睛明亮敏銳。 如果從鼻腔給藥效果不好,眼睛會幹澀,呈現灰白色,口鼻乾燥,腦內感覺空虛。如果油性藥物使用過量,會發癢,頭身沉重,鼻涕和唾液增多,沒有食慾,容易感冒等這些癥狀會出現。 如果從鼻腔給藥清洗效果好,眼睛會明亮敏銳,口腔清爽,聲音清晰。如果從鼻腔給藥清洗效果不好,頸部以上和腦部的病癥會比之前更加嚴重。如果從鼻腔過度給藥清洗,過分攪動,會導致神志不清。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ནད་པ་གློ་རྡོལ་བ་དང་ཉམ་ཆུང་སྟེ། ཁོང་རྨྱ་བ་དང་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། སྐྱིད་ཅིང་ལོངས་པའི་མི་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་གོང་དུ་སྣ་ནས་སྨན་པས་ཐང་ཆུང་ངུར་བཤད་ པ་དེ་ལྟར་ཐོང་ཤིག་།ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ནས་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དགོས་པར་གྱུར་ན་དབྱར་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་དུས་མ་ཡིན་པར་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ཆམ་པ་དྲག་པོ་བཏབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་འཐུངས་པ་དང་། རྣ་བ་མི་གསང་བ་དང་། ཀླད་རྒྱས་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་དང་། ནད་ཁོང་ནས་བསྡུས་ལ་ཕྱིར་མ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་སྣར་གཏང་བ་ཐུན་ཆུང་བའི་ཐང་དུ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྣར་སྨན་གཏང་བའི་ཆུང་ཐང་ནི་ཡང་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པར་འདུག་པས་སྨན་མར་ཉུང་ཤས རྟག་ཏུ་སྣར་གཏང་ངོ་།།དེའི་ཐབས་ནི་ཉིན་པར་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་དང་སློན་པའི་རྗེས་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པའི་རྗེས་ལ་དང་། ལམ་རིངས་འགྲོན་དུ་སོང་བས་དུབ་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པ་དང་། མགོ་བོ་མར་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་ ཞིང་བོར་བའི་རྗེས་དང་།བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་རྗེས་དང་། སོ་ཤིང་གིས་བཀྲུས་པ་དང་། གད་མོ་དགོད་པའི་རྗེས་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མར་ཐིགས་པ་རེ་རེ་སྣའི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཀུན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ནས་བཏང་བའི་འདི་ནི་ཆུང་ཐང་ཞེས་ བྱའོ།།སྨན་མར་སྣ་ནས་ལན་ལྔ་བཏང་ན་རྣ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་བུ་ག་ཀུན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་མར་སྣ་ནས་ལན་གསུམ་བཏང་ན་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་རྣམས་མེད་དེ་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་སྣར་ལན་ལྔ་བཏང་ན་མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བའི་མཐུ་སྐྱེའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་མར་སྣ་ནས་བཏང་ན་སོ་བརྟན་ལ་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་ལོ་བདུན་མ་ལོན་པ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བརྒྱད་ཅུ་འདས་པའི་རྒན་པོ་ལ་ཡང་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་མ་ཚང་བ་ལ་དུད་པ་ཁ་སྣ་ནས་གཏང དུ་མི་རུང་ངོ་།།བྱིས་པ་ལོ་བཅོ་ལྔ་མ་ལོན་པ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་མཐུར་བ་བཀང་ཞིང་འདོར་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞོན་ནུ་ལོ་བཅུ་མ་ལོན་པ་ལ་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བདུན་ཅུ་འདས་པའི་རྒན་པོ་ལ་ཡང་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཏང་དུ་ མི་རུང་ངོ་།།སྨན་སྣར་བཏང་བ་ཐང་ཆུང་དུ་གོང་དུ་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་སྣར་བསྐུས་ཏེ་ཡང་ཐུན་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཆེ་ཐང་ནི་ཐིགས་པ་གཉིས་སྣར་གཏང་ངོ་། །ཐུན་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ཐང་ནི་ཐིགས་པ་རེ་རེ་བས་ཀྱང་ཆུང་བ་ཙམ་ཞིག་སྣ་གཡས་གཡོན་ གྱི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་ཀླད་པ་ལྟ་བུ་ནད་དམིགས་ཅི་ཡོད་པ་སྔ་མ་ལངས་པ་ལྡང་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐུན་ཆུང་ངུའི་རབ་ནི་སྣའི་ནང་དུ་ནད་དམིགས་བསྐུས་ཏེ་སྣབས་མཚུལ་བ་ནས་སྣར་བརྔུབས་ལ་ཕྱིར་བོར་བའི་ནང་ན་མར་མངོན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཐུན་ཆུང་ ངུ་རྣམས་ལས་གང་རན་པ་ཙམ་ནམ་འཚོ་བའི་བར་དུ་ཚེ་གཅིག་ལ་རྟག་པར་བསྐུ་ཞིང་བཏང་ན་སྣུམ་བརྔུབ་པར་བྱ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བ་དང་འདྲ།སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཐུན་ཆེ་ཆུང་བསྟན་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྟོད་ཀྱི་ནད་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་ཆུང་ ངུ་རྟག་ཏུ་གཏང་བ་ལ།ཆོ་ག་སྲུང་ཞིང་སྤང་བ་ཡང་མེད། ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་དོ།

對於患者如果是胸腔破裂、體弱、神志不清、幼兒、老年人以及富貴安逸之人等,應當按照前文所述從鼻腔給予少量藥物。如果根據病癥需要從鼻腔給藥,即使不是夏季給鼻藥的時節也應當從鼻腔給藥。 另外,對於重感冒、飲酒、耳聾、腦部有蟲、病癥內聚而未外泄等情況,不宜以少量方式從鼻腔給藥。從鼻腔給藥的少量方式是對無病且體質正常者,經常給予少量藥油。 其方法是在白天進食后、飢餓后、白天睡眠后、長途跋涉疲勞后、房事後、頭部塗油后、用溫水漱口后、大小便后、用牙刷刷牙后、大笑后等情況下,在鼻腔內塗抹一滴藥油,這些情況下都會有益處。這就是所謂的從鼻腔給藥的少量方式。 從鼻腔給予藥油五次可以有益於耳朵、眼睛等所有內腔。從鼻腔給予藥油三次可以消除疲勞並增強體力。之後再從鼻腔給予五次可以使眼睛銳利明亮。之後從鼻腔給予藥油可以使牙齒堅固並平息上部風病。 不滿七歲的兒童不宜從鼻腔給藥。超過八十歲的老人也不宜從鼻腔給藥。不滿十八歲者不宜從口鼻給予燻煙。不滿十五歲的兒童不宜用溫水漱口。不滿十歲的少年不宜給予瀉藥和催吐藥等。超過七十歲的老人也不宜給予瀉藥和催吐藥等。 從鼻腔給藥的少量方式如前所述塗抹于鼻腔,劑量分為四種。其中少量的大劑量是兩滴給入鼻腔。少量的中等劑量是每次少於一滴塗抹於左右鼻腔內,這樣對於腦部等任何病癥都不會使原有癥狀加重。 少量的最大劑量是在鼻腔內塗抹病處,從鼻涕通道吸入鼻腔后再排出,其中能看到藥油,這就是所謂的少量劑量。如此從少量劑量中選擇適量,終生經常塗抹給予,效果與吸入滋潤藥物和從下部給藥相似。 這與從鼻腔給藥的劑量大小說明相同,對任何上部疾病都有益處且能帶來安樂的功德。對於經常給予少量鼻藥,既不需要遵守儀軌和禁忌,也沒有疾病惡化的危險。

།དེ་ནས་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་ཀྱིས་ཏིལ་མར་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ་ཏིལ་མར་རྟག་ཏུ་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཡང་མགོ་བོ་ནི་བད་ཀན་གྱི་གནས་ཡིན་ པས་ན་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་ཛི་བན་ཏི་དང་། ཛ་ལ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། གོ་ཡུ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། སྐྱེར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར དང་།གླ་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པུན་ད་དང་། བིལ་བ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། དྷ་བན་ཏི་དང་། ཨུ་ར་བྷི་དང་། ཐི་ར་དང་། བྱི་དང་ག་ཞེས་བྱ་བ་སྲིན་བུ་གསོད་པ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་གེ་སར་དང་། བ་ལ་དང་། སྨན་ འདི་རྣམས་སྣ་ཚང་བར་ཅི་སྙེད་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཆ་སྙོམས་ལ་ཏིལ་མར་ཅི་ཙམ་བཙོ་བ་དེ་ལས་ཆུ་ནི་ཆར་པའི་ཆུ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་པའི་ནང་དུ་སྨན་བརྡུངས་ལ་བཙོས་ཏེ་ཆུའི་ཁུ་བ་སྲང་དགུ་བཅུ་ནི་དུ།ཕྱི་ན་སྲང་བཅུ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། བཙགས་པ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཕྱིན་བརྒྱའི་བཅུ་ཆ་གཅིག་ལུས་ པ་དེ་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཅུ་ཆ་གཅིག་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་པ་དང་།བཙགས་ལ་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཕྱི་མས་ཀྱང་བསྣན་ལ་བཙོའོ། །འདི་བཞིན་དུ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་ནས་ལན་དགུའི་བར་དུ་བསྣན་ཅིང་བཙགས་ལ་མཇུག་ཏུ་ལྷག་མ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཅུ་ ཆ་དང་ཏིལ་མར་ཅི་ཙམ་ཡོད་པའི་རའི་འོ་མ་དེ་ཙམ་དང་སྙོམས་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་པའི་རྟགས་དབུ་བ་བྱུང་བ་དང་བཙགས་པར་བྱའོ།།སྨན་མར་འདིའི་མིང་ནི་ཏིལ་མར་གྱི་འབྲུ་མར་ཐིགས་ཕྲན་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་མར་འདི་རྟག་ཏུ་སྣ་ནས་བཏང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་ལུས་བརྟན་ཞིང་དྲང་། པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཟང་ཞིང་གསལ། ཕྲག་པ་དང་མཇིང་པ་དང་། དཔུང་མགོ་དང་འདི་རྣམས་བརྟན་ཞིང་མཁྲེགས་ལ་མ་ཞུམ་པར་མཐོ་བར་འགྱུར། བཞིན་དང་ཁའི་ནང་གསལ་བར་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་ཞིང་བརྟན། སྐྲ་དཀར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་སྣ ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ནི་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཁ་སྣ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། མགོ་བོ་ལྕི་བ་དང་། ཀླད་པ གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་།ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཅི་ཟོས་ཀྱང་རོ་བྲོ་བར་མི་ཚོར་བ་དང་། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་ཧ་ཅང་མང་དུ་འོང་བ་དང་། སྐད་འཛེར་ཞིང་འགགས་པ་དང་། སྣ་ནས་རྣག་ཟག་པ་དང་། ཁ་ནས་རྣག་ འོང་བ་དང་།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་ནས་མགུལ་པ་ན་བ་དང་། སོ་ན་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། གཉེའུ་རེངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། སོ་དང་སྐྲ་དང་ཀླད་པའི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་དང་། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་དང་། མགོ་ བོ་གཡའ་བ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པ་དང་། འབྱི་བ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་པ་འམ། སྦྲིད་པ་ཧ་ཅང་མངས་སམ། མགོ་ཡང་ཁྱེར་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀུན་ནི་གཞི་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ མ་ཞུ་བར་གྱུར་ཏེ།མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།

其次,所謂藥酥油者,特指芝麻油,若經常服用芝麻油則有益處而善。又因頭部是痰濕之處,即使無病且狀態如常人時也要服用藥酥油。 其中從鼻孔灌注的藥酥油配製方法是:取吉瓦提、佳拉、燈木、大甘松、桂皮、普謝子、古由、白檀、醋栗根、甘草、麝香、沉香、小茴香、普達、木蘋果、青蓮花、達瓦提、烏拉比、提拉、滅蟲用的畢達嘎、甘達巴札、肉豆蔻、哈熱努嘎、蓮花蕊、巴拉等藥材。 將這些藥材齊全配製,按比例均勻,煮入芝麻油中。其中用雨水增至百倍,將藥材搗碎后煮入其中,水汁從九十兩煮至剩餘約十兩,過濾后藥汁剩餘原量的十分之一。將此與芝麻油和藥汁十分之一混合煮熟,過濾后再在芝麻油中加入後續藥汁繼續熬煮。 如此重複二次、三次乃至九次,不斷新增並過濾,最後將剩餘的藥汁十分之一與等量的芝麻油和山羊奶混合煮熟,出現泡沫為熟透標誌,然後過濾。 此藥酥油名為’芝麻油之微滴’。經常從鼻孔灌注此藥酥油的益處是:身體穩固正直,面板色澤優良明亮,肩膀、頸部和肩頭等部位穩固堅實而不萎縮高聳,面容和口腔內部明亮,諸根清明穩固,不會出現白髮。 鼻灌藥酥油儀軌第二十章終。 今說藥熏儀軌第二十一章。頸部以上諸病,即:腦部疼痛、耳痛、口鼻有痰涎過多、頭重、偏頭痛、感冒、咳嗽、呼吸不暢、食物無味覺、口中痰涎過多、聲音嘶啞阻塞、鼻流膿、口出膿、打嗝致咽痛、牙痛、虛弱消瘦、食慾不振、腮痛、頸項僵硬、牙齒髮髓內有蟲、頸部以上和頭部發癢、白癜風、頭發生虱、脫髮、打噴嚏不能或過多、頭暈、嗜睡等,這些病癥都是由風和痰濕引起的未消化病癥,令人不適。

།དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུད་པ་རྣམ་གསུམ་རྔུབ་ཅིང་བཏུང་ངོ་། །རྣམ་གསུམ་ཇི་ལྟར་གཏང་ཞེ་ན་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ན་སྨན་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་དུད་པ་གཏང་ངོ་། །རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་སྨན་ གྱི་དུད་པ་མི་འཇམ་མི་རྣོ་བ་རན་པར་གཏང་ངོ་།།བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྨན་རྣོན་པོའི་དུད་པ་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ཟ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལ་ནི་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། ། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་བར་དུ་རླུང་ཞུགས་པའི་ནད་དང་སྨན་མས་གཏོང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཉ་ཟོས་པ་དང་། ཆང་འཐུངས་པ་དང་། ཞོ་དང་བུ་རམ་དང་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་འཐུངས་པ་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། མགོ བོ་སྣད་པ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་བཏང་ན་ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། མིག་ལོང་རྣ་བ་འོན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ བརྒྱལ་བ་དང་རྨོངས་ཤིང་མྱོས་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དུས་མ་ཡིན་པར་དུད་པ་བཏང་ངམ། དུད་པ་ཧ་ཅང་ཆེར་བཏང་དྲགས་ན་དེ་ལ་ནད་དཔྱད་དུ་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ནི་སྨན་བསིལ་བས་འཕྲལ་བ་དང་མགོ་བསྐུ། བསིལ་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་ བའི་དུས་དང་།དམིགས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། གླལ་བྱུང་བ་དང་། བཤང་གཅི་དྲི་མ་བསལ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཏར་ག་གདབ་པ་དང་། གད་མོ་དགོད་པ་དང་། སོ་ཤིང་གིས་སོ་དྲུད་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་དུད་པ་མི་དྲག་པ་འཇམ་པོ་ཆུང་ངུ་ ཞིག་ཐོང་ཤིག་།ཡང་བཀྲེས་པ་དང་། གླལ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་མཚན་མོ་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། སྨན་མར་སྣར་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཡང་དུད་པ་འབྲིང་ཙམ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་། །ཡང་གཉིད་ལོག་པ་དང་སྨན་མས་གཏང་བ་དང་། མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པ་དང་། ལུས་ཁྲུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་རྗེས་ལ་དུད་པ་སྣར་བཏང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དུད་པ་ཁ་སྣར་གཏང་བའི་དཔྱད་ནི་མས་གཏོང་བ་རྐྱལ་བུ་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྡུངས་པ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་གཅེའུ་ཁ་གསུམ་པ་དང་དྲང་བ ཞབས་ཀྱི་དྲུང་ནི་སྦོམ་མཐེ་བོང་ཤོང་ཙམ་རྩེ་མོའི་སྦོམ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཤོང་ཙམ་དུ་བྱའོ།།གཅེའུ་སྲིད་ནི་སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་དང་། སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་དང་། སོར་བཞི་བཅུ་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆེ་ཆུང་རྣམ་གསུམ་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་དུད་པའི་སྨན་རྣོན་པོ་བཏང་ ན།གཅེའུ་སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་ནད་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་བཏང་ན་གཅེའུ་སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོ་འཇམ་རན་པ་གཅེའུ་སོར་བཞི་བཅུ་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྣར་དུད་པ་ གཏང་བའི་ཐབས་ནི་དྲང་པོ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་སེམས་གུད་དུ་མི་གཡེང་བར་དུད་པ་གཏང་བ་ལ་བསམས་ཏེ་ཁ་གདངས་ལ་ཁར་དུད་པ་ལན་གསུམ་གཏང་ངོ་།།དེ་ནས་སྣའི་བུ་ག་ཡ་གཅིག་བཀག་ལ་བུ་ག་ཡ་གཅིག་ནས་དུད་པ་བཏང་ཞིང་རྔུབ་བོ། །སྣའི་མཚུལ་པའི་ནད་དང་། ཀླད་ པའི་ནད་དམིགས་ལ་དུད་པ་ཁ་ནས་བཏང་བས་ནད་བསྐྱོད་ཅིང་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སྣ་ནས་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནད་དེ་ཕྱིན་ཅིང་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།

爲了治療這樣的疾病,應當吸入並飲用三種煙燻。如何使用這三種煙燻呢?當喉嚨以上部位出現風病時,應當使用溫和滋潤的藥物煙燻。 對於風病和痰病混合的疾病,應當使用不溫和不猛烈的適中藥物煙燻。對於痰病,則應當使用猛烈的藥物煙燻。 對於膽汁增盛和血液增盛的疾病,應當使用瀉藥進行清洗,對於淋巴腫塊和疥瘡等這些疾病,不宜使用藥物煙燻。 對於眼睛模糊、喉嚨以上直至腦部進入風病、需要下部治療、腹脹、食用魚肉、飲酒、食用酸奶、糖、牛奶、蜂蜜、飲用酥油、服用毒藥、頭部受傷、中風病以及夜晚未睡覺等這些情況,都不宜使用藥物煙燻。 如果在這些不適癥狀時使用藥物煙燻,會導致危險的血病和膽病,以及失明、耳聾、極度口渴、昏厥、昏迷和醉酒般的狀態。 如果在不當時候使用煙燻或過度使用煙燻,其治療方法是立即使用清涼藥物塗抹額頭,使用清涼飲食療法即可見效。 關於藥物煙燻的使用時機和要點:在飢餓、打哈欠、大小便后、與女性交往後、放血后、大笑后、用牙籤刷牙后,這些情況下使用溫和輕微的煙燻。 另外,在飢餓和打哈欠等這些時候,以及夜晚進食后、鼻部使用藥油后,也要從鼻子使用適量煙燻。 此外,在睡眠后、下部治療后、塗抹眼藥后、沐浴后、使用催吐藥后這些情況下,要從鼻子使用煙燻並進行清洗。 口鼻菸熏器具的製作方法是:像製作金銀等材質的下部治療器具一樣,要製作三個開口,器具要直,底部粗細要能容納拇指,頂端粗細要能容納杜松果。 器具長度分別為二十四指寬、三十四指寬、四十指寬三種規格。 其中,對於痰病使用猛烈藥物煙燻時,要用二十四指寬的器具。對於風病使用溫和滋潤的藥物煙燻時,要用三十二指寬的器具。對於風痰混合病使用適中藥物煙燻時,要用四十指寬的器具。 鼻部煙燻的方法是:端正跏趺而坐,心不散亂,專注于煙燻,張開口部向口中送入三次煙燻。 然後堵住一個鼻孔,從另一個鼻孔吸入煙燻。對於鼻腔疾病和腦部疾病,先從口部吸入煙燻使病情發動並聚集,然後從鼻子吸入煙燻,這樣疾病就會消除。

།ཁ་ནས་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནི་སློང་ཞིང་བསྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ནས་གྲེ་བའི་ནང་དུ་སླེབས་པར་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནད་ཞི་བར་བྱེད་ དོ།།དུད་པ་ཁ་ནས་རྔུབ་ཅིང་ཕྱིར་སློན་པའི་ཐབས་སུ་དབྱུང་ངོ་། །སྣར་རྔུབ་ཅིང་ཕྱིར་དབྱུང་བ་ལྟར་བྱས་ན་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཁར་རྔུབ་ཅིང་སློན་པའི་ཐབས་ནི་ཁར་ལན་ཅིག་གྲེ་བའི་བར་དུ་བརྔུབས་ཏེ་དེ་ནས་ཕྱིར་སློན་པའི་ཐབས་སུ་ཕྱུང་ཤིག་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་གསུམ་ བྱའོ།།སྨན་གྱི་དུད་པ་འཇམ་པོ་ཉིན་པར་སྣར་ལན་ཅིག་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོ་འཇམ་རན་པ་ནི་ལན་གཉིས་ཐོང་ཤིག་།བད་ཀན་སེལ་བར་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོན་པོ་ནི་ལན་གསུམ་མམ་ལན་བཞིར་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣར་དུད་པ་གཏང་བའི་སྨན་འཇམ་པོ་ནི་ ཨ་ཀ་རུ་དང་།གུ་གུལ་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། སྠོ་ནེ་ཡ་དང་། ཕ་བོང་གི་དྲེག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་བནྡྷུ་ཀ་དང་། ཤིང་བིལ་བ་རྐང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཤི་རེ་བེ་སྟ་ཀ་དང་། པོག་ས་ཙི་ རས་དང་།རྒྱ་མ་ཀ་དང་། མ་ཙ་ན་དང་། གླ་བ་དང་། པོག་ནག་པོ་ཤ་ལ་ཡ་ཀི་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ནས་དང་། པོག་དཀར་པོ་ནུ་མ་ཀ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤིང་ཏོག་བཟང་པོ་མར་ཡོད་པ་དང་། སྟར་ག་ཨུརྦ་ནི་ཀ་དང་། སྣུམ་བག་ཚིལ་དང་། རྐང་དང་། ལྟོ་ ཚིལ་དང་།མར་དང་། རྐང་དང་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་དུད་པའི་སྨན་ནི་པོག་ནག་པོ་ཤ་ལ་ཡ་ཀི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཕྲི་ཐིར་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭངྠ་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་ དང་།སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ལི་ཀར་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྔུབ་རྣ་ཤི་རིའི་ཤུན་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་། བཙོད་དང་། སྤོད་རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བད་ཀན་ལ་སྨན་རྣོན་པོའི་དུད་པ་བཏང་བ་ནི་ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། ཡུང་བ་སྨན་གྱི་རྩ་བ་བཅུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྨན་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོའི་ནང་ན་རོ་རྣོ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་དུད་པ་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་མགོ་བོའི་ནད་བཀྲུ་བར་བྱའོ།

從口中吸入煙氣時會引起嘔吐和震動。從口中吸入煙氣到達喉嚨時能平息疾病。 應當以從口中吸入煙氣並向外吐出的方式進行。如果像從鼻子吸入並向外呼出那樣做的話會傷害眼睛而不適合。 從口中吸入並吐出的方法是:從口中一次吸入到喉嚨處,然後以吐出的方式呼出,如此反覆三次。 溫和的藥用煙氣白天從鼻子進行一次。對於風和痰混合的病癥,適度強度的藥用煙氣要進行兩次。爲了去除痰病,強烈的藥用煙氣要進行三次或四次。 其中從鼻子施用的溫和藥用煙氣是:沉香、安息香、大豆蔻、蜂蜜、巖石上的苔蘚、藏香、補骨脂、婆羅迦、桂皮、哈利努卡、班度卡花、木蘋果莖、艾拉瓦盧卡、希熱韋斯塔卡、波格薩齊染料、吉瑪卡、馬札那、麝香、黑波格沙拉亞基、薑黃、豌豆、大麥、白波格努瑪卡、芝麻、含有油脂的優質果實、斯塔爾嘎烏爾巴尼卡、油脂、骨髓、腹部脂肪、酥油和骨髓等這些。 用於平息疾病的熏藥是:黑波格沙拉亞基、五味子、普里提卡、蓮花、烏特帕拉花、尼亞格羅陀樹、優曇缽羅樹、阿濕縛他樹、缽羅叉樹、藏紅花、桂皮、白色利卡爾、甘草、希里樹皮、柏樹、藍靛、車前草、檀香。 對痰病使用強烈的熏藥是:覺底斯瑪帝、醋栗、藥用根類十種、沒藥、婆羅、五味子、白檀香、三果(訶子、毗黎勒、余甘子)以及在芳香藥物中屬於辛辣類的藥物,用這些藥物的煙氣從鼻子施用並清洗頭部疾病。

།སྨན གྱི་དུད་པ་གཏང་བ་སྦྱར་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་རྣམས་ཞག་གཅིག་ཆུའི་ནང་དུ་སྤངས་ཏེ་ཆུ་དགས་སུ་ཞིབ་པར་བཏགས་ལ་ཤིང་བུ་དྲང་ཞིང་འཇམ་པོ་སྲ་མོ་སོར་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་དུད་པའི་སྨན་ལྡེ་གུ་བཏགས་བཏགས་པ་ལན་ལྔའི་བར་དུ་བྱུགས་ཤིང་གྲིབ་མ་ལ་བསྐམས་ལ་སྨན་གྱི་གདར་བུ སྦོམ་མཐེབ་མོ་ཙམ་ཐོག་དྲུང་ཕྲལ།དབུས་སྦོམ་སྟེ་ནས་འདྲ་བར་བྱས་ལ། བསྐམས་པ་དང་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་རླུང་གིས་ཀྱང་བྱུགས་ནས་ནང་གི་ཤིང་བུ་ནི་དྲོངས་ལ་ཕྱུང་ཤིག་།དེ་ནས་སྨན་གྱི་གདར་བུའི་དྲུང་མེས་བསྲེགས་ལ་ཁམ་ཕོར་ ཁ་སྦྱར་ལ་དབུས་སུ་བུ་ག་ཕུག་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་དུད་སྨན་གྱི་གདར་བུའི་རྩེ་མོ་གཅེའུ་བུ་གའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་དུད་པ་ཁར་བརྔུབས་ཏེ་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་མི་བདེན་བརྡུངས་ཏེ་སོར་བཅུའམ་སོར་བརྒྱད་པ་བྱས་ལ་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ཆམ་ པས་བཏབ་པ་དང་།སྐད་འགགས་པ་དང་། ཁ་སྣ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དང་། ཁ་གདོང་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པའམ། བྱིའམ། རྣ་བ་ན་བ་དང་། མིག་རྫི་བོར་ལྡོངས་ཏེ། མཆི་མ་མང་བ་དང་། མགུལ་བ་ཡན་ཆད་མགོ་བོ་གཡའ་ཞིང་ ཟ་སྟེ།འཕྲུག་འདོད་པ་དང་སློང་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མགོ་ཡུང་ཁྱེར་བ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་འཐུངས་ན་ནད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་སོ། །སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་ ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་ལ་མི་བསྐྱོད་པར་མགོ་བསྐྱོད་དེ་བསྡད་པ་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ།འགྲམ་པ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་ཞིང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་དྲང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་བ་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་བཀྲུ་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་བསྩལ་བ་དང་། འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ ནད་བསལ་ལོ།།མཐའ་མའི་རྨའི་ནད་གསོ་བས་ནི་རྨའི་ནད་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་རམ། མར་ལས་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་། སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་བརྡུངས་ལ་བཏགས་ཏེ། ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་འམ་འོ་མ་ཡང་རུང་ཤ་ ཁུ་ཡང་རུང་སྟེ་འདི་རྣམས་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་ཏིལ་མར་རམ་འབྲི་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་ཏེ་བཙིར་བའི་སྨན་མར་དེ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་རླུང་ནད་ཞི་བར་བྱའོ།།དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་སྨན་རོ་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མངར་བ་ དང་།བསིལ་བ་རྣམས་དང་། པ་ཏི་ལ་ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཐོག་དང་། མེ་ཏོག་མ་ལ་ཏའི་ཡལ་གའི་ལོ་མ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་པའི་མར་ གྱིས་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་བ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་ཀླད་ནད་བཀྲུ་བ་སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་རྣམས། ཚྭ་དང་ཆང་དང་འབྲས་རྩབས་དང་། བ་གཅིན་དང་། གཞན་ཡང་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།བཙགས་པའི་དངས་མས་མཁུར་བ་དགང་ཞིང་བོར་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཞིང་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

關於熏藥的配製方法:將藥材浸泡在水中一天,然後磨成細粉,取一根長十二指寬、直而光滑堅硬的木棒,塗抹五次藥膏並在陰涼處晾乾。製作藥棒時要使其粗細如拇指,中間粗兩端細如麥稈。晾乾后,還要塗抹對風病和痰病有益的藥物,然後抽出內部的木棒。 接著用火點燃藥棒的一端,放入一個中間開孔的碗中,將藥棒的頂端插入孔中,用嘴吸入煙氣,咳嗽時要用力。藥棒長度應為十指或八指。吸入煙氣可治療咳嗽、呼吸不暢、感冒、聲音嘶啞、口鼻有膿臭、面部白癜風、頭髮脫落或變白、耳痛、眼睛浮腫流淚、頭部以上瘙癢想抓、頭暈目眩以及打嗝等癥狀。 鼻腔給藥法第二十一章完。 含藥汁漱口法:含滿藥汁不動,搖頭坐著,或含滿藥汁左右晃動臉頰,用以治療痰病等,這是第二十二章。含藥汁漱口法分四種:芝麻油類、安神類、漱口清潔類和療傷類。其中芝麻油類、安神類和漱口清潔類這三種可治療風、膽和痰病,最後的療傷類則用於治療傷病。 其中,用芝麻油或酥油調配的藥油,要用甜、酸、鹹味和溫性的藥材搗碎研磨,與水調配的藥汁或牛奶或肉湯混合,再與芝麻油或牦牛油一起熬製,熬好後過濾,趁溫熱適口時含服,可以平息風病。 安神類藥油的配製:用苦、澀、甜、涼性的藥材,以及帕提拉樹、蒲桃果、茉莉花枝葉、蓮花、甘草、白糖、蜂蜜、牛奶、甘蔗汁和酥油等混合熬製的藥油可以平息膽病。 治療痰病的藥方是:用溫熱、酸、鹹味和大熱性的藥材,以及用於通過鼻腔清除頭部疾病的藥物,再加入鹽、酒、米醋、牛尿,以及其他溫熱和酸性藥材的藥汁調配,過濾後用其清液含服漱口,可以清除痰病。

།ཁའི་ནང་དུ་རྙིལ་དང་མཁུར་བའི་ནང་གི་རྨ་གསོ་བའི་དཔྱད་ནི་སྨན་རོ་བསྐ་བ་ཨ་རུ་ར་ལྟ་བུ་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་། མངར་བག་ལ་ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་། བསིལ་བག་ལ་ཙནྡན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྨན་སོ་སོར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་སོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ཏིལ་འབྲུའི་མར་ལ་སྦྱར་ཏེ མཁུར་བ་དགང་བ་ནི།ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཚྭ་དང་ཆང་དང་ཤ་ཁུ་དང་བ་གཅིན་དང་། འབྲས་རྩབས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་གང་འབྱོར་བ་དང་ནད་སེལ་བའི་དམིགས་སུ་གང་བབ་པ་དེ་ལྟར་སྨན་བཏགས་པའི་ཁུ་བ་ཡང་རུང་། བཙོས་ པའི་ཏིལ་མར་ཡང་རུང་།དྲོན་པོ་ཁ་བཟོད་པ་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ནས་སོ་བརྩེ་བ་དང་། སོ་འགུལ་བ་དང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཁའི་ནང་ན་བར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་དྲོད་ཆེར་གྱུར་ལ། རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བར་གྱུར་པ་ དང་།ཁའི་ནང་ཚོས་པ་དང་། ཁའི་ནང་དུ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། ཁའི་ནང་གློ་བུར་དུ་འཕྲལ་ལ་སྣད་པ་དང་། ཁའི་ནང་དུ་དུག་རེག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚེ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་ཁའི་ནང་ཚིག་པ་དང་། ཁའི་ནང་མེས་བསྲེགས་ཏེ་ཚིག་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཞུན་མར་ འཁྱགས་པ་དང་།ལོ་མ་གྲང་མོས་ཁའི་ནང་དུ་དགང་ངོ་། །ཁའི་ནང་ཚིག་པའམ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཟས་ཀྱི་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁའི་ནང་གི་རྨ་བྱུང་བ་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ཀྱང་མར་དང་འོ་མས་ཁ་བཀང་ན་ཁའི་ནང་ཡང་བག་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྨ་འཚོ་ བར་འགྱུར་རོ།།སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་ཏེ། མཁུར་བ་བཀང་ན་ཁའི་ནང་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར་བ་དང་། ཁ་མནམ་པ་དང་། ཁའི་དྲི་མ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འབྲས་རྩབས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཡོན་ཏན་གྱིས་སྐྱོན་སེལ་ཏོ། །འབྲས་ རྩབས་དེ་ཉིད་དང་།རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་གྲང་མོས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕོ་ན་ཁ་སྐོམ་པའི་ནད་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་དཀྱེལ་སོགས་ཤིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚྭའམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། ཆུར་སྦྱར་ཏེ་ མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕོ་ན་བད་ཀན་མྱུར་དུ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཁའི་ནང་ལྕི་ཞིང་ལྡག་ལྡག་པོར་གྱུར་པ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བོར་ན་ཁའི་ནང་ཡང་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །མཁུར་བའི་ནང་དུ་སྨན་ཞུ་འམ་དྲོན་པོས་བཀང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་སྔར་རླུང་མེད་པ་ ཉི་མ་དྲོན་པོའི་སར་འདུག་ལ།འཕྲག་སོ་དང་སྐེ་གཡས་གཡོན་དུ་དུགས་བྱ་ཞིང་མཉེས་ལ། དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཁུ་བའམ་ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་གདོང་པ་ཕྱིར་བསྐྱེད་དེ་བསྟོད་ལ་འདུག་ཤིག་།བསྡད་པའི་ཚེ་ནི་ཁའི་ནང་བད་ཀན་ནམ་གང་གི་བར་དུའམ་ཡང་ན་སྣའི་ནང་ སྣབས་ཀྱིས་གང་ལ་མིག་མཆི་མས་གང་བའི་བར་དུ་བསྡད་དོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་ལན་གསུམ་ལན་ལྔའམ་ལན་བདུན་དུ་མཁུར་བ་དགང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་རླུང་ནད་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཁ་དགང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཁར་དགང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་བ་མེད་པར་གཞག་གོ།།སྨན་ཁུའམ་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁར་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁར་བརྔུབས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་སུ་སྤོའོ།

口腔內的膿液和腮部內的傷口治療方法是:使用苦澀味的藥物如訶子等,以及訶子果肉、甘味如甘草和蜂蜜等,涼性藥如檀香、水晶和大甘松,以及根據各種病因所述的相應藥物調配后,將藥液注入口中。對於風病引起的疾病,用芝麻油調配后填充腮部,即用芝麻油、牛奶、蜂蜜和水調配,或用鹽、酒、肉湯、牛尿、米湯等液體,這些任何可獲得的和適合治療疾病的藥物研磨成的藥液或煮沸的芝麻油,溫熱適口地填充腮部。對於牙齒鬆動、牙齒搖晃和風病引起的口腔疼痛等癥狀,用溫熱適口的藥物填充腮部有效。 另外,對於熱重、粗糙、發熱、口腔灼熱、口腔潰瘍、口腔突然麻木、口腔接觸毒物、被烈性堿性藥物灼傷口腔、口腔被火燒傷等情況,應用凝固的酥油和涼性葉子填充口腔。對於口腔燒傷或潰瘍后失去感覺且嘗不出食物味道,以及口腔潰瘍等情況,用酥油和牛奶填充口腔可使口腔變得柔軟,傷口得以癒合。 用蜂蜜和水調配后填充腮部可以緩解口腔發熱和口渴。對於嘗不出食物味道、口臭和口腔異味重等癥狀,用米湯填充腮部可以通過其功效去除這些缺陷。將米湯與巖鹽或任何一種辛辣調味料調配后,用冷的液體填充腮部,對口渴病特別有效。對於痰病引起的腫脹等癥狀,用炒麥子的堿或烈性堿性藥物與水調配后填充腮部,可以快速消除痰病。 對於口腔沉重和粘稠的癥狀,用溫熱適口的水填充腮部后吐出,可使口腔輕鬆舒適。進行腮部藥物浸潤或溫熱填充療法時,應先在沒有風的溫暖陽光下坐著,按摩肩部和頸部兩側,然後用藥液或溫水填充腮部,將臉向外伸展后保持坐姿。坐著時要等到口腔內的痰或鼻腔內的鼻涕充滿,或者直到眼睛充滿淚水為止。 痰病應該進行三次、五次或七次腮部填充。對於膽病和風病,不需要這樣的腮部填充治療。所謂用藥液填充口腔,是指將藥液倒入口中,不要在左右腮部移動。所謂吸入藥液或溫水,是指吸入口中后移向右腮。

།དེ་ལ་སྨན་ཁུའམ་ཆུ་དྲོན་མོ་མར་བརྔུབས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་བ་བྱས་ན། གཉེའུ་ རེངས་པ་དང་ཀླད་པ་ན་བ་དང་།རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཁ་ན་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་ཏེ་སྣབས་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། གྲེ་བའི་ནང་ན་བ་དང་ཁ་སྐམས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། གློ་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་ པ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་གསོ་སླ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སྨན་ལྡེ་གུ་དང་། སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་། སྨན་རྣམ་གསུམ་ཁར་གཞིབ་ཅིང་མུར་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕན་ནོ། །སྨན་གྱིས་གདོང་བྱུགས་པ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་དྲོན་པོས་བཀྲུས་ན་དགེའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ནི་བསིལ་སྨན་བག་གདོང་ལ་བསྐུའོ། །གདོང་བསྐུ་བའི་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། དུག་ནད་སེལ་བ་བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ། ། སྨན་ལྡེ་གདོང་པ་བསྐུ་བའི་ཚད་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ་སོར་བཞི་ཆའམ་སུམ་ཆའམ་སོར་གྱི་ཆ་གཉིས་ཙམ་གྱིས་སྟུག་རྔམས་དེ་ཙམ་དུ་བསྐུའོ། །གདོང་སྨན་མ་སྐམས་ཀྱི་བར་དུ་གདོང་ལ་ཆགས་ཏེ་ཕན་ནོ། །སྐམས་ན་པགས་པའི་ཤ་མཐང་ལ་གནོད་ཀྱིས་ཆུས་སྦངས ལ་ཁྲུས་ཤིག་།བརྐུས་པའི་རྗེས་ལ་མར་རམ་ཏིལ་མར་གྱིས་གདོང་བསྐུས་ལ། ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ་ཕྱིས་ཤིག་།གདོང་སྨན་ལྡེ་གུ་དེ་ལྟར་བྱུགས་ན་ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། མེ་ཚ་བའམ་ཉི་མ་འདེ་བའམ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་བ་འམ་འགྲོ་བའི་བག་ཏུ་མི རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གདོང་ལ་སྨན་གྱིས་བསྐུ་ལེགས་ན་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྐྲ་དཀར་པོར་གྱུར་པ་འམ་དཔུང་པ་ལྷུང་སྟེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་གཉེར་མ་མང་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁྱེར་བ་དང་། གདོང་པ་ཁབས་ཡོད་པ་དང་། མིག་ནད་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། ། སྨན་ལྡེ་གུས་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། སྨན་སྣར་བཏང་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྙིལ་བ་དང་འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་བསྐུར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ གདོང་བསྐུ་བའི་སྨན་ལྡེ་གུ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་ནང་རྐང་དང་བ་ཤ་ཀའི་རྩ་བ་དང་ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་།ཡུངས་ཀར་འདི་རྣམས་ནི་དགུན་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པའོ། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ནས་རྨེའུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་དགུན་ སྨད་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བའོ།།རྩཝ་དཱུར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། ཤིང་ཤི་རི་ཤ་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། འབྲས་དང་འདི་རྣམས་དཔྱིད་ཀྱིའོ། །མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དང་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཀ་ལྷ་ར་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་འདི་རྣམས་ནི་ སོས་ཀའི་ཚེ་བསྐུའོ།།ཀ་ལི་མ་ཀ་དང་། ཏིལ་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤུག་པ་དང་། འདི་རྣམས་དབྱར་གྱི་ཚེ་བསྐུའོ། །བལ་བུ་དང་། ཀུན་ཏྲ་པུན་ཏྲ་ཧ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སཔྟ་པརྞི་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྟོན་གྱི་ལྡེ་གུ་བསྐུ་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དུས་ཚིགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྱར་ཏེ་གདོང་བསྐུ་བའི་དཔྱད་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་གདོང་བཀྲུས་ན་མིག་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་བརྟན་པར་མཐོང་བ་དང་བཞིན་འཇམ་ཞིང་གཉེར་མ་མེད་པ་དང་བཞིན་མདོག་བཟང་པོ་པདྨའི་ལོ་མ་དང་འདྲ་བར་ འགྱུར་རོ།

對此,用藥汁或溫水漱口,在左右腮幫子里晃動,可以治療:頸部僵硬、頭痛、耳痛、口痛、眼痛、痰增盛而鼻涕口水增多、喉嚨內痛、口乾、心痛、易咳嗽、食慾不振、感冒等癥狀,這些都容易治癒。 對痰病,用藥膏、煮藥的汁液、藥物三種含在口中,並將藥汁含在口中,都有療效。 藥物涂面有三種:對風病和痰病,用溫水洗臉有益。對膽病和血病,要用涼藥塗抹面部。涂面藥的功效是:能祛除風、膽、痰病,如同解毒一般,還能使膚色變好。 塗抹面藥的厚度有三種:四分之一指、三分之一指或三分之二指厚度塗抹。藥物未乾之前留在臉上有益。如果幹了會傷害面板,應該用水洗掉。洗完後用酥油或芝麻油涂臉,再用藥膏擦拭。 這樣塗抹面藥時,不宜白天睡覺、大聲說話、話多、靠近火或曬太陽、與女人同寢或行走。 如此正確塗抹面藥,可以治療:未到年齡白髮、肩膀脫臼不能活動、皺紋多、眼花、臉色暗沉、眼睛發青等癥狀。 不適合塗藥膏的情況是:感冒、食物未消化、如同用過鼻藥、疲勞、腮幫疼痛、沒有食慾、晚上失眠等這些情況不宜塗藥。 其中,涂面藥膏:冬季用紅柳內莖、婆羅門參根、沙巴拉香附和芥子。 冬末用刺天茄根、黑芝麻、醋栗根、桂皮、炒麥芽等塗抹。 春季用香茅根、檀香、香附子、合歡樹、茴香和稻米等。 初夏時用睡蓮花、青蓮、白蓮、香茅、甘草、檀香等塗抹。 夏季用迦梨摩迦、芝麻、香附子、藏香、丁香、柏樹等塗抹。 秋季用芭拉布、昆達普恩達哈、甘草、七葉樹、丁香等藥膏塗抹。 這樣要了解與六個季節相配的涂面療法。如此經常洗臉對眼睛也有益處:視力穩定、面容柔和無皺紋、面色好像蓮花葉一樣美好。

།ཏིལ་དང་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མར་དང་འབྲུ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་ཡང་མར་བླུགས་པ་དང་། རས་སམ་ཤིང་བལ་མར་ལ་བསྒྲེས་ཏེ། ཀླད་པར་གཞག་པ་འམ་ཀླད་པར་མར་རམ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་གྱིས་བྱུགས་ལ་སྐྱི་དར་གྱིས་གཡོགས་པ་དང་ བཞིའོ།།དེ་ལྟར་མགོ་བོ་ལ་བསྐུ་བ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ཡང་ལྷག་མ་བས་འོག་མའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཞིང་མང་སྟེ། གོང་མ་བས་འོག་མ་བཟང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་བསྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་དང་ལུས་རྩུབ་པ་དང་། མགོ་དང་ལུས་གཡའ་བ་དང་པགས་པ་ཤ་ མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུར་མར་བྱུག་ཅིང་བསྐུར་བར་བྱའོ།།མགོ་ལ་གློག་པ་ཞུགས་པ་དང་། ཀླད་པ་ཟུག་ཐབས་སུ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ཚ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མར་བླུགས་པའི་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྲ་བྱི་བ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ ཞུགས་པ་དང་།བདུག་པ་བྱས་པའི་རྗེས་དང་མིག་ཧར་ཧར་པོར་གྱུར་པའི་ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ནི་རས་སམ་རས་བལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེས་ཏེ་སྤྱི་བོར་གླན་ནོ། །མགོ་ལ་ཚོར་བའི་བག་མེད་དེ་བེམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཡོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། ཁ་སྣ་ སྐམས་པ་དང་།མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁྱེར་བ་དང་། ཀླད་པ་མི་བཟོད་པར་ན་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཀླད་པ་ལ་མར་ཆེར་བྱུགས་ཏེ་མར་མི་དབོ་བར་པགས་པས་གཡོགས་པ་འགབ་ཆིངས་ཤིག་།དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཆོ་ག་ནི་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་ལྡེ་གུས་ཕྱིས་ལ་ཁྲུས་བྱས་ནས་ནུབ་ཀར་ པུས་མོའི་འཕང་ཙམ་གྱི་སྟན་ཁྲིའུ་སྟན་རློན་ཅན་འཇམ་པོ་ལ་འདུག་ནས་མ་ཧེའམ་བ་ལང་གི་ཀོ་བ་སྲིད་ཀླད་པ་འཁོར་བ་ཞེང་སོར་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུར་བྱས་པ་དཔྲལ་བའི་སྐྲ་མཚམས་ནས་རྣ་དྲུང་ཙམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱས་ཏེ་འགབ་བཅིང་ངོ་།།འགབ་བཅིང་བ་ནི་རས་སམ་རང་གི་སྐྲས་འགབ་ བཅིངས་ཀྱང་རུང་ངོ་།།མར་མི་ཟག་པར་སྲན་མ་ཤའི་ལྡེ་གུས་ཀྱང་འགབ་གླན་ཅིང་བསྐུའོ། །དེ་ནས་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཅི་འདྲ་བ་ལས་མར་རམ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཀླད་པ་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་བོ་མན་ཆད་སྐྲ་དྲུང་སོར་གཅིག་ནུབ་པ་ཙམ་དུ་བླུགས་ ལ་ཁའི་ནང་དང་སྣ་དང་མཚུལ་པར་མར་གྱི་རོ་ནམ་བྲོའི་བར་དུ་བཞག་སྟེ།དེའི་ཚད་ཀྱང་རླུང་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་བསྐོར་ཞིང་གཏོགས་པ་ལན་ཁྲིའི་བར་དུ་གཞག་གོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཡུན་ཚུན་ཆད་དུ་གཞག་གོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་དྲུག་སྟོང་ཙམ་གྱི་ བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནད་ནམ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་མར་གཞག་ཅེས་འཆད་དོ། །མར་ཟག་པའམ་ལྷག་མས་ནི་ཕྲག་པ་དང་རོ་སྟོད་བསྐུ་ཞིང་མཉེའོ། །ཆོ་ག་འདི་འདྲ་བར་བྱ་བ་ལན་གྲངས་རབ་ཏུ་མང་ན་ཞག་བདུན་བྱའོ། །རྣ་བ་ན་བ་ལ་ཏིལ་མར་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན རྣ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཀང་ལ་རྣ་དྲུང་མཉེ་ཞིང་འགྲམ་སོ་བསྐྱོད་དོ།།བཞག་པའི་ཡུན་ནི་ནམ་ནད་རྩེ་ཞིལ་གྱི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རྣ་བ་མིན་པ་ལ་མར་བླུགས་ན་སེ་གོལ་བརྒྱའི་ཡུན་གྱི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རྣ་བ་ལ་མར་བླུགས་ན་དེ་ལྟར་བགྲང་བའི་ཡུན་གྱི་ཚད་ནི་ལག་པ་གཡས་ཀྱི་ ཐལ་མོ་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ལ་རྡོ་བ་ལྟ་བུ་དང་།མིག་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས་པ་ལྟ་ཙམ་དང་མཉམ་པའི་ཡུན་དེ་ཙམ་གྱིས་བགྲང་ངོ་། །ཀླད་པ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། སྐྲ་ཁམ་པ་དམར་སེར་དུ་གྱུར་པ་ དང་།སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པ་དང་། ཀླད་པའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་ནོ།

塗抹芝麻和酥油于身體有四種方式:用酥油和芝麻油塗抹身體時,一是注入酥油,二是將布或棉花浸入酥油後置于頭頂,三是在頭頂塗抹酥油或芝麻油後用絲綢覆蓋,以上四種。 這四種頭部塗抹方式,後者比前者功效更大更多,應當知道後者比前者更好。 其中,用酥油塗抹是指當頭部和身體粗糙、頭部和身體發癢、面板色澤不美且有污垢時,應當塗抹酥油。 當頭部受雷擊、腦部疼痛、腦部發熱、傷口化膿等情況時,應當採用注入酥油的治療方法。 當頭發脫落、頭髮受邪氣侵襲、薰香后以及眼睛昏花等病癥時,應當將布或棉花浸入酥油后敷于頭頂。 當頭部失去知覺變得麻木、口歪、失眠、口鼻乾燥、眼睛模糊、腦部劇痛難忍等情況時,應當在頭頂大量塗抹酥油,並用皮革包裹使酥油不流失。 這樣治療的儀軌是:先用油脂塗抹身體,再用藥膏擦拭,沐浴后,在傍晚時分坐在膝蓋高度的柔軟潮濕的座椅上,用水牛或牛皮製成的長十二指寬的皮帶,從額頭髮際線延伸到耳邊進行包紮。 包紮可以用布或自己的頭髮都可以。為防止酥油流失,也可以用豆類和肉類製成的藥膏塗抹包紮。 然後根據病癥的不同,將溫和的酥油或藥物調配的芝麻油倒入頭頂周圍和頭頂以下發根一指深處,並將酥油放入口腔、鼻子和喉嚨直到能嚐到酥油味道為止。 其時間長短:對風病,應保持彈指聲一萬次的時間;對膽病,應保持彈指聲一百或一千次的時間;對痰病,應保持彈指聲六千次的時間。 有些醫生說要等到病好為止才能取出酥油。流出的或剩餘的酥油可用來塗抹按摩肩部和上身。這樣的治療方法最多可持續七天。 對耳痛,應將用芝麻油調配的藥物注滿耳內,按摩耳周並活動下頜。停留時間應持續到病情緩解為止。 非耳部注入酥油時,應保持彈指聲一百次的時間。向耳內注入酥油時,計時的標準是右手掌拍打右膝蓋骨的時間,或睜眼閉眼的時間。 用藥物調配的芝麻油塗抹頭頂的功效是:對治療脫髮、白髮、頭髮變成紅黃色、頭髮受邪氣侵襲、腦部進風等癥狀有效。

།དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་འགྱུར་ལ། སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་མགྲིན་པ་སྙན་པ་དང་འགྲམ་པ་ན་བ་དང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ཕན་ལ། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་ཞིང་ཉམས་ འཚག་བརྟའོ།།སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་དགང་བའི་དཔྱད་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་ཐིགས་པས་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིག་ ནད་ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་མིག་ནད་གསར་པ་ལ་དང་པོར་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་དང་།མིག་ཏུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། མིག་གཡའ་བ་དང་། མིག་ལ་དྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རྫི་བོར་གྱུར་ཏེ་མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མིག་ཚ་བ་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །མིག་རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཏུ་ན་བ་ལ་ནི་སྨན་ཐིགས་དྲོན་པོ་ལྡུགས་ཤིག་།བད་ཀན་ལས་མིག་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་འཇམ་ཙམ་ལྡུགས་ཤིག་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་ཚ་བའི་བག་ལ་ནི་སྨན་ཐིགས་ཀྱི་ཆུ་དེ་བསིལ བར་གྱིས་ལ་ལྡུགས་ཤིག་།སྨན་ཐིགས་བླུགས་པའི་ཆོ་ག་ནི་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་འདུག་ལ་སྔས་སྨད་དེ་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྦྱར་ལ་རས་བལ་ལམ་སྲིན་བལ་ལྟ་བུ་བསྙད་པ་སོར་གསུམ་ཙམ་དྲི་མ་མེད་པ་བཀྲུས། བསྐམས་པ་དེས་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་ནང་ནས་མིག་ཕུགས་ཀྱི་གྲཝ སྣ་དྲུང་དུ་ཐིགས་པ་བཅུ་གཉིས་སམ་བཅུ་རས་བལ་ལས་གཏིག་ཅིང་བླུགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའི་འཕང་ནི་སོར་གཉིས་ཙམ་ལས་གཏིག་ཅིང་བླུགས་སོ།།ཁད་ལངས་ཤིང་བསྡད་ལ་སྨན་ཁུ་དེ་མིག་འགྲམ་ནས་མུར་འགྲམ་ལོགས་སུ་ཕོ་ལ་དེ་ནས་གོས་འཇམ་པོས་ཕྱིས་ཤིག་།བད་ཀན་ ནམ་རླུང་ནད་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མིག་ཕྱིས་པའི་རྗེས་ལ་རས་མ་འཇམ་པོ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་མིག་ལ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་དུགས་གྱིས་ཤིག་།མིག་ཏུ་སྨན་གྱི་ཆུ་བླུགས་པ་དེ་ཧ་ཅང་དྲོ་ཆེ་སྟེ་ཚའམ་རོ་ཚ་བའི་སྨན་དྲོན་པོའམ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་བཏང་ན་མིག་རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་དུ་ན་བ་དང་། མིག་དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མིག་རྡུལ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། མིག་འཛུམས་མི་ཤེས་ཏེ་ཧར་ཧར་པོར་འགྱུར་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །མིག་ཏུ་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་བླུགས་པའི་ཐུན་མོང་སྟེ དྲགས་ན་མིག་གི་མཆུ་སྡུད་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་།མིག་འབྱེད་མི་ནུས་ཤིང་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་བླུགས་པ་ཧ་ཅང་ཐུན་ཆུང་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ་མི་ཕན་ནོ། །མིག་ཏུ་སྨན་བླུགས་པ་ལས་མ་ཕོ་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ་སླར་ན་བར་འགྱུར་རོ། ། མིག་སྨན་བསྐུ་ལེགས་པ་ནི་ཀླད་པའི་ཡུལ་དང་། སྲུབས་དང་། རྩ་དང་། ཁ་སྣ་དང་། རྩའི་ནང་དང་། མགོ་ཀུན་དུ་སྨན་གྱིས་ཁྱབ་ནས་མིག་གི་ནད་ཀུན་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མིག་སྨན་གྱིས་མིག་ཏུ་བསྐུ་བའི་དཔྱད་ནི་སྔར་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ནད སྦྱངས་ལ་མིག་བཀྲུ་བའི་སྨན་ནི་མིག་ཡོག་པ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ཀྱིས་མིག་ལ་བསྐུའོ།

諸根將變得明凈,對聲音和喉嚨悅耳,對腮部疼痛和頭痛有益,生氣力而增強體力。 第二十二章:講述以藥汁充填腮部等醫療方法已完。 第二十三章:將講述滴藥入眼和藥物涂眼的儀軌。 對一切眼病所施行的醫療,對於新發眼病,首先滴藥入眼時,會感覺眼睛要破裂般疼痛,眼中刺痛,眼癢,眼中似有摩擦感,眼瞼腫脹流淚,眼熱,眼睛發紅,能治癒此類疾病。 對於風病性眼痛,應滴入溫熱的藥液。對於痰病所致的眼病,應滴入溫和的藥液。對於血病和膽病等熱性病癥,應將藥液冷卻後滴入。 滴藥入眼的儀軌是:在無風處坐下,墊低枕頭,在魚皮內調配藥液,用洗凈的三指長無塵的棉花或絲綿,從魚皮內向眼窩的鼻側滴入十二滴或十滴,從棉花滴入眼中的高度應約為二指。 稍坐起后,讓藥液從眼角流向臉頰一側,然後用柔軟的布擦拭。 對於痰病或風病等,擦拭眼睛后,將柔軟的布浸入溫和的溫水中,對眼部進行溫和的熱敷。 若滴入眼中的藥液過熱,或味道辛辣的藥物過熱,或類似情況,會導致眼睛疼痛如破裂,眼睛發紅,眼睛混濁等癥狀。 若將過於猛烈的眼藥滴入眼中,會導致眼中刺痛,無法閉眼而呈瞪目狀的病癥。 滴藥入眼的一般過量癥狀是:感覺眼瞼收縮且粗糙,無法睜眼且困難。 眼藥滴入過少則病情會加重而無益。 眼藥滴入未到位則病情會加重而復發。 良好的眼藥塗抹能遍及腦部區域、關節、脈絡、口鼻、脈內和整個頭部,從而治癒一切眼病。 另外,塗抹眼藥的醫療方法是:先用催吐藥和瀉藥清除病邪,然後以能覆蓋眼睛的量塗抹眼藥。

།དེ་ལྟར་བསྐུ་བའི་མིག་ནད་ཀྱི་དམིགས་ནི་མིག་ནད་རྙིང་པ་ལྟ་བུའི་བག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྐྲངས་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཏུ་གཡའ་བ་དང་། མིག་འབྱར་བག་དང་། མིག་གི་གྲཝར་རྔུལ་མ་ཆགས་ པ་དང་།མིག་རབ་རིབ་ཏུ་རྩུབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མིག་ནད་རྙིང་པར་གྱུར་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མིག་ཏུ་སྐུས་ཤིག་།མིག་ནད་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་མིག་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ དམིགས་ཀྱིས་བསྐུ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།མིག་གི་ནད་ཕྱི་ཞིང་བསལ་བ་དང་། མིག་ནང་རྨ་ལྟ་བུ་གསོ་བ་དང་། མིག་གསལ་བར་མཐོང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་ན་ལེ་ཤམ་དང་ འདི་རྣམས་སོ།།མིག་གི་རྨ་གསོ་བའི་སྨན་ནི་རོ་ཁ་བས་བསྐུའོ། །མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །སྨན་བསྐུ་བའི་ཐུར་མའི་སྲིད་ནི་སོར་བཅུ་པ་དབུས་ནི་ཕྲ་བའོ། །ཐུར་མའི་ཐོར་ཏོ་ནི་སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ཁ་འབུས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་ཐུར་ མ་ནི་ཟངས་ལས་བརྡུངས་པ་ནི་བཟང་ངོ་།།མིག་གི་རྨ་གསོ་བའི་ཐུར་མ་ནི་ལྕགས་ནག་པོ་ལས་བརྡུངས་པའི་ཐུར་མ་དང་མཛུབ་མོས་ཕྱི་བ་བཟང་ངོ་། །མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཐུར་མ་ནི་གསེར་དངུལ་ལས་བྱའོ། །ཡང་མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ་ལྟ་བུའི་གདང་བུ་ལྟ་བུ་དང་། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་གྱི་ཆང་བུ་དང་། སྨན་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའི་ལྡེ་གུ་དང་། མིག་སྨན་ཕྱེ་མ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་མིག་ནད་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་དང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ལས་དཔགས་ཏེ་སྨན་རིམ་པ་བཞིན དུ་གཏང་ངོ་།།སྨན་དེ་གཏང་བ་ནི་ནུབ་མོ་ཉལ་བའི་ཚེ་དང་མཚན་མོ་དང་། ཉིན་གུང་དང་ཉིན་མཚན་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་བླུགས་སམ་བསྐུས་ནས་སླར་བཀྲུ་བ་དྲགས་སམ། བཙིར་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སྨན་གཏང་ བའི་དུས་ནི་ནང་པར་དང་ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་སྲིད་དང་།ལ་ཡུལ་དྲང་བའི་ཚེ་འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ལ་མིག་སྨན་གྱིས་རྟག་པར་བསྐུའོ། །སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྨན་ཚ་བའི་བག་རྣོན་པོས་ནི་ཉིན་པར་མིག་བསྐུར་མི་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །མིག་སྨན་བཏང་བས་མིག་གི་དྲི་མ་དང་། མཆི་མ་ཕལ་ཆེར་བྱུང་ བས་མིག་བཀྲུས་ཏེ།མིག་ལེགས་པར་ལྟ་བའི་མཐུ་ཆུང་བས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ཉི་མ་ལ་བལྟས་ན་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉིན་པར་ནི་ཉི་མའི་འོད་ཚ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་ཚ་བའི་ཚེ་ཚ་སྨན་བཏང་ཡང་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །མཚན་མོ་ནི་ཟླ་བའི་དུས་ཏེ་བསིལ་ བས་མིག་ལ་ཕན་ཏེ་དེ་བས་ན་ནུབ་མོ་ཉལ་ཀ་དང་།མཚན་མོའི་དུས་སུ་མིག་སྨན་བཏང་ན་མིག་ལ་ཕན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མིག་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན། མིག་སྨན་ནི་བསིལ་བ་དང་འཕྲོད་དེ་དཔྱད་འདི་ལྟར་བྱས་ན་མིག་རྣོ་ཞིང་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་རབ་ཏུ་ སྐྱེས་སམ་མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་དཔྱད་དགོས་པར་གྱུར་ན།འདི་ལྟ་བུའི་དཔྱད་ནི་ཉིན་པར་ཡང་རུང་སྟེ། ཡུལ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་ན་མིག་སྨན་རྣོན་པོས་མིག་བྱུག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ལྕགས་ནི་རྡོ་བ་ལས་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ལྕགས་པས་རྡོ་བ་དེ་ཉིད་རྣོ་སྟེ་རྡོ་བ་དེས་ ལྕགས་ལ་གནོད་པར་བྱ་ནུས་སོ།

如此塗抹眼藥的癥狀是:如同舊眼疾般有些微腫脹,眼睛模糊發癢,眼睛粘連,眼角有汗液凝結,眼睛不僅僅是模糊粗糙,流淚,眼睛發紅,這些是舊眼疾的癥狀,對於這種情況要在眼睛上塗抹藥物。 對於由膽汁、痰液和風引起的眼疾,有三種塗抹治療方法:清除眼病,治療眼內類似傷口的病癥,使眼睛明亮。 其中,清除眼病的塗藥是澀味的、酸味的、巖鹽和石鹽等。治療眼傷的藥物要用苦味藥塗抹。使眼睛銳利明亮的藥物要塗抹。 塗藥用的針管長度為十指寬,中間要細。針管的頂端要如同絲綿花開放一樣。清除眼病的針管用銅打製最好。 治療眼傷的針管用黑鐵打製的針管和手指擦拭都好。使眼睛銳利明亮的針管要用金銀製作。 另外,眼藥有如酸棗糊狀的條狀物,藥物調和的飯糰,藥物和蜂蜜調和的膏狀物,眼藥粉末等三種。 根據眼病的輕重程度,分為重、輕、不重不輕三種情況,據此依次使用藥物。 用藥時,晚上睡覺時、夜間、正午、晝夜等這些時候都不適合用藥。滴入或塗抹眼藥后,如果過度清洗或擠壓,會引起眼病擴散。 因此,用藥的時間應該在早晨、午後和傍晚時分,這些時候要經常塗抹眼藥。有些醫生說,帶有強烈熱性的藥物白天不宜涂眼。 使用眼藥后,眼睛的污垢和淚水大多流出后要清洗眼睛。因為此時視力較弱,這種情況下看太陽會傷害眼睛,所以不適合。 有些醫生說,白天是太陽光炎熱的時候,在炎熱時使用熱性藥物也會有害,所以不適合。夜晚是月亮的時候,涼爽對眼睛有益,因此在晚上睡前和夜間使用眼藥對眼睛有益。 為什麼呢?因為眼睛是火的本性,眼藥是涼性的相配,這樣治療能使眼睛銳利穩固。 如果痰液過度生長或需要清除眼病的治療,這種治療白天也可以,但在非常炎熱的時候不要用強烈的眼藥塗抹。 比如說,鐵雖然來自石頭,但鐵卻能磨石頭變鋒利,那塊石頭能夠傷害到鐵。

།དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མེ་ལྟ་བུ་ཚ་བ་རྣམས་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་དགུན་ལྟ་བུ་ལྷགས་པ་རབ་ཏུ་ཆེ་ན་མཚན་མོ་ཡང་མིག་སྨན་ཚ་བ་རྣོན་པོས་མིག་བསྐུས་ན་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དགུན་ཧ་ཅང་ ལྷགས་པ་ཆེ་བའི་ཚེ་ནི།མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ཀྱང་མིག་གི་ནད་མཆི་མར་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ལ་མིག་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས་མི་ཤེས་པ་ཧར་ཧར་པོར་འདུག་གམ་མིག་གཡའ་ལ་མི་གསལ་མི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་མིག་སྨན་གྱིས་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་འམ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པ་དང་། བཤང་གཅི་འོང་བར་གྱུར་པའི་དུས་དང་། ཁྲོ་སྟེ་རྔམ་པ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་འམ། མིག་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་རློ་ རློ་བོར་སོང་བ་དང་།ཀླད་པ་ན་བ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉི་མ་མཐོང་བ་དང་། མགོ་བོ་བཀྲུས་པ་དང་། སྨན་གྱི་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བརྔུབས་པ་དང་། ཆང་འཐུང་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཉི་ཚན་ ནམ་མེ་ཚན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ལ་འདུག་འདུག་པ་དང་།ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་མིག་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་ཧ་ཅང་ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་དང་། ཧ་ཅང་འཇམ་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐུན་ཆུང་སྟེ་ཉུང་བ་དང་། ཐུན་ཧ་ཅང་ ཆེ་སྟེ་མང་བ་དང་།ཧ་ཅང་སླ་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྐ་བ་དང་། ཧ་ཅང་རྩུབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་གྲང་སྟེ་བསིལ་བ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེས་པར་བྱས་པའི་སྨན་འདི་ལྟ་བུའི་བག་མིག་ལ་བསྐུ་ཞིང་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བྱུག་པའི་ཐབས་ནི་མིག་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ལ་སྨན་ཕྱེ་ལ་སྨན་ཕྱེ་མ་ཐུར་ མས་བཅུས་ཏེ་སྣ་དྲུང་གི་མིག་སྒོ་ནས་མིག་འགྲམ་ལོགས་སུ་དལ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་མིག་གི་མཆུའི་ནང་དུ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཟིན་པ་དང་།མིག་ཅུང་ཟད་བསྐུལ་ཞིང་བསྐྱོད་ན་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་དེས་མིག་གི་ནང་ཀུན་དུ་སླེབ་ཅིང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ནས་མིག་ཧ་ཅང་ ཕྱེ་ཞིང་བཙུམ་པའམ།མིག་བཙུམ་སྟེ་མིག་མཆུའི་པགས་པ་བསྡམ་ཞིང་གཟིར་བའི་ཐབས་སུ་བཙུམ་པ་འམ། མིག་ཆུས་བཀྲུ་བའི་བག་འདི་ལྟ་བུ་མ་བྱེད་ཅིག་།མིག་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ལས་བཀྲུ་བའི་དུས་ཚོད་ནི་མིག་ཏུ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་བསྐུས་པ་རྣམས་མིག་གི་ནང་ དུ་སྨན་བསྐུས་པ་བག་ལ་ཞུ་སྟེ་ན་ཞིང་གནོད་པ་ཡང་མེད་དེ།བདེ་བ་དེའི་ཚེ་ནད་གཞི་ནད་དམིགས་དང་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ལ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཚ་གྲང་གང་རིགས་པས་བཀྲུ་བར་གྱིས་ཤིག་།བཀྲུས་ནས་དར་འཇམ་པོས་ཕྱིའོ། །ཕྱི་བའི་ཐབས་ནི་ལག་པ་གཡས་ ཀྱི་མཛུབ་མོ་དང་མཐེ་བོས་མིག་ཅི་རན་དུ་ཕྱེ་ལ་ལག་པ་གཡོན་པས་གོས་འཇམ་པོ་ཐོགས་ལ་ཕྱིས་ཤིག་།མིག་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །མིག་གཡའ་འམ་རྟུལ་ཏེ་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་ལ་མིག་སྨན་ཚ་བ་རྣོན་པོས་བསྐུས་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་མིག་ཚ་བའི གནོད་པར་མ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་བསིལ་བས་མིག་ལ་བསྐུ་ཞིང་བྱུགས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་ཞུན་མར་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཕུར་མ་བསྲེགས་ཤིང་བཅོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

同樣地,眼睛也是火的本性,因此如火一般的熱性之物對眼睛有害而不宜。或者,如在冬季寒氣極重時,夜晚也不宜用熱性猛烈的眼藥塗抹眼睛,會造成傷害。 怎麼說呢?在冬季寒氣極重時,即使塗抹眼藥,也不宜讓眼病引起流淚,眼睛會睜不開閉不上變得僵硬,或者眼睛發癢不清晰不敏銳等危險情況。 另外,不宜使用眼藥的情況是:受到驚嚇時,服用催吐藥后,服用瀉藥后未進食時,大小便將至時,憤怒暴躁時,患熱病時,患眼病時,眼球突出而變得鬆弛時,頭痛時,悲傷時,夜晚未睡眠時,見到陽光時,洗頭后,從管子吸入藥煙時,飲酒時,食物未消化時,在日光或大火旁停留時,白天睡覺后,口渴難耐時,這些情況下都不宜塗抹使用眼藥。 眼藥太熱太猛烈的,太柔和的,劑量太小的,劑量太大的,太稀的,太稠的,太粗糙的,太冷涼的,太溫熱的,這些性質的藥都不宜塗抹使用。 塗抹眼藥的方法是:稍微張開眼睛,用藥粉棒蘸取藥粉,從鼻旁的眼角開始向眼睛側面緩緩塗抹,塗抹到眼瞼內側后,稍微轉動眼球,這樣猛烈的眼藥就能遍及眼內各處。 塗抹眼藥后,不要過分張開或閉合眼睛,不要閉眼時擠壓眼瞼,也不要用水沖洗。 塗抹眼藥后清洗的時機是:當眼內塗抹的藥物溶化后,既無疼痛也無不適而感到舒適時,這時要根據病因、病癥和季節情況,用適度溫熱或冷涼的水清洗。洗後用柔軟的布擦拭。 擦拭的方法是:用右手的食指和拇指適度張開眼睛,左手拿著柔軟的布進行擦拭。左右眼都要這樣處理。 對於眼睛發癢或遲鈍而視物不清的情況,用熱性猛烈的眼藥塗抹后,爲了防止眼睛受到熱性傷害,要用涼性藥物塗抹眼睛。 滴眼藥水和塗抹眼藥儀軌的第二十三章完畢。 眼部護理儀軌、向眼內滴入油脂以及煎煮藥物木棒製成的藥液滴眼的第二十四章將要講解。

།མིག་འཛུམས་མི་ཤེས་ཏེ་ཧར་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་སྐམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་གི་ནང་རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་སྣད་པ་དང་། མིག་རླུང་དང་མཁྲིས པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་།མིག་ཞུམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་གི་རྫི་མ་བྱི་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་ཏེ་སྔོན་དམར་དུ་མཐོང་བ་དང་། མིག་ལེགས་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། མིག་གི་རྩ་རྣམས་བརྩེ་བ་དང་། མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་དང་། མིག་གི་སྤྲིན་ཁྲག་གིས་རྒྱས་ཏེ་དམར་ པོར་གྱུར་པ་དང་།མིག་རྫི་བོར་ཅན་མཆི་མ་རབ་ཏུ་མང་བ་དང་། རྫི་བོར་གྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་པ་ལས་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དང་། གནོད་པའི་བག་བརྟེན་པ་ལས་ཀླད་པ་ན་ཞིང་མིག་གི་ཕྱེད་དང་། མགོ་བོའི་ཕྱེད་ན་སྟེ་དཀྲུགས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མིག་ལིང་ཏོག་བྱུང་བས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ དང་།རླུང་ནད་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ནད་དང་། མིག་ལིང་ཏོག་བྱུང་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་རྣམས་ལ་མིག་ནད་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་རྫི་བོར་ན་སྟེ་མཆི་མ་འཛག་པ་དང་མིག་ན་ཞིང་མིག་སྒོར་རྔུ་མ་ཆགས་ལ་ཅུང་ཟད་རྩེ་ཞིལ་ན། དེ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཀྲུ་ སྨན་དང་།སྐྱུག་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་སྟོད་ཀྱི་ནད་བཀྲུས་ཏེ་བསྩལ་ལ། རླུང་ནད་ཀྱི་དུས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལྟ་བུའི་ངོ་དང་། སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྡང་བའི་དུས་དང་བད་ཀན་ལྡང་བའི་དུས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ངོ་ལ་བབ་སྟེ་དུས་འདི་དག་གི་ཚེ་ སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ལ་དེའི་ཚེ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ།དེ་ནས་སྲན་མ་ཤ་བཏགས་ཏེ་སྦྲུས་པའི་ཆང་བུས་མིག་གི་མཐའ་མ་བསྐོར་ལ། འཕང་སོར་གཉིས་ཙམ་དུ་མཐོ་བ་བརྟན་པོར་བྱས་ན་མིག་ནད་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ཅི་ལས་ གྱུར་པའི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་མར་བཙོས་ལ་སྨན་མར་དེ་ལྟ་བུས་མིག་གི་ནང་དུ་ལྡུགས་ལ་ཁོང་ཤིག་།མིག་ཏུ་མར་བླུགས་པ་དེ་ནི་མེ་ལ་མི་བསྲོ་བར་ཆུ་ཚན་པོས་སྲོས་ཤིག་།ཡང་མཚན་མོ་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་དང་། རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། རྣ་བ མི་གསང་སྟེ་གོ་དཀའ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ནང་གི་ལྟོ་ཚིལ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གོང་མའི་སྨན་མར་བཏང་བ་དང་འདྲ་བར་མིག་གི་རྫི་མ་མན་ཆད་ནུབ་པར་བཀང་ལ།དེ་ནས་མིག་བསྐྱོད་ཅིང་དབྱེ་བ་དང་འཛུམས་པ་ཡང་བྱས་ལ་སེ་གོལ་གྱི་གྲངས་བགྲང་ཞིང་ཚོད་ཟུང་ཤིག་།ཚད་གཟུང་ བའི་དམིགས་ནི་མིག་གི་མཆུའི་པགས་པ་ན་བ་ལ་ནི་གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་འགྲམ་གཉིས་ན་ན་གྲངས་སུམ་བརྒྱའི་བར་དུ་གཞག་གོ། །མིག་སྤྲིན་ལ་ནད་ཡོད་ན་གྲངས་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོར་ནད་ཡོད་ན་གྲངས་བདུན བརྒྱའི་བར་དུ་གཞག་གོ།།མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོའི་ནང་གི་འབྲས་བུ་ནག་གུ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ལ་ནད་ཡོད་ན་བརྒྱད་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་གི་ཕྱེད་དང་ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་དཀྲུགས་པ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་ལ་གྲངས་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞག་གོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་དྲུག་བརྒྱར་གཞག་གོ། །ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་མིག་སྨན་བླུགས་ན་ཡང་གྲངས་དྲུག་བརྒྱར་གཞག་གོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་ལྔ་བརྒྱར་ གཞག་གོ།།དེ་ནས་སོ་སོའི་གྲངས་ཚང་བ་དང་། གླན་པ་བྱོ་སྟེ་མིག་འགྲམ་ལོགས་སུ་བཟུར་ཏེ། སྨན་མར་དེ་གཟག་ཅིང་སྣོད་ཀྱིས་བཟེད་དོ།