菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s|d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s(續7)

痰病會使身體和肢體僵硬,昏昏欲睡,胸悶,頭痛,身體四肢疼痛且想伸展屈曲,話多,食慾不振,頭暈,昏厥,胃部消化功能減弱,感覺手腳骨頭像斷了一樣,口渴,感官不清且沉重,熱病成為鼻涕般稀,感覺胃部僵硬且冷。然後進入所有大脈中游走,大多數病入胃中,身體並非某一處疼痛,而是全身疼痛。 因此,遍佈黃色、紅色和白色的斑點,如同寶珠星點般顯現,身色暗且光滑,有異味,浮腫,身體沉重,膿瘡深重,極其瘙癢且發熱腐爛化膿,所有肌肉都腐爛化膿崩潰,只見筋脈清晰,身體如同屍體,這就是稱為泥狀火毒病。 風、膽和痰三者結合的火毒病,具備火毒病的所有癥狀,這種三者結合的火毒病會迅速遍佈身體的七種生命要素。因兵器所傷而引起血病,若生水皰和發熱則會轉為火毒病癥,其中又因風病蔓延,如白豆般出現,腫脹且如同熱病。發熱呈暗紅色。 火毒病的難易治療區別是:單一的風、膽或痰火毒較易治癒。如風膽兩種引起的火毒,即使病情加重也較易治癒。難治的火毒病是:因風膽兩種引起的火毒被兵器所傷而感染的火毒,以及所有病癥結合的火毒遍佈全身各處,脈、筋、肉等全部腐爛,如同屍體般發臭的這種火毒病難以治癒。 以上講述了白癩病、浮腫病和火毒病的病因,第十三章完。 下面講述麻風病和腹部蟲病的病因,即第十四章。其中麻風病的病因是:食用不適宜有害的飲食等,身體活動、坐臥等不當,誹謗賢善之人,殺生、搶奪他人財物等依止罪業,由於此等前世或現世所造罪業,從體內引發疾病,遍佈所有脈中,引起肉、面板、血液和水皰等病,內部肌肉也變得空虛,麻風病從身體表面顯現。麻風病發作的癥狀是惡性麻風使面板顏色變得醜陋。

།མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལས་སྨན་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བོར་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་མ་རུངས་ པར་གྱུར་ནས།ལུས་ཀྱི་ནང་གི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཡང་མཛེ་ནད་ཀྱིས་རྒྱས་ཏེ། ནང་ཐམས་ཅད་རུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ཡང་རུལ་ཏེ་རྣགས་ཤིང་རུལ་ནས་དེའི་ནང་དུ་འབུ་ཕྲ་མོ་ཞུགས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྤུ་དང་། པགས་པ་དང་། ཆུ་བ་ཕྲ་མོ་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ།ལུས་ལ་ཟ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་ནི་གོང་མ་ལྟ་བུའི་ནད་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མཛེ་ནད་གསོ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེའི་མཛེ་ནད་རྣམ་གསུམ་ དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་གཉིས་ནད་འདྲེས་པའི་མཛེ་ནད་རྣམ་གསུམ་དང་། འདུས་པའི་མཛེ་ནད་དང་བདུན་ནོ། །མཛེ་ནད་གང་གིས་བཏབ་ཀྱང་རུང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་གསུམ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ ཤས་གང་ཆེ་བ་ལས་མཛེ་ནད་ཀྱི་མིང་དུ་འདོགས་སོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་མཛེར་གྱུར་པའི་མིང་ནི་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ནི། ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་འདྲའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་དང་། རྐང་ཤུ་གཉིས་ནི་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་ པོར་འབྱུང་ངོ་།།མཛེ་རི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མཛེ་ནད་པགས་པ་གཅིག་པ་དང་། མཛེ་ནད་དུ་གཏོགས་པ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། འབྲས་བྱེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཤུ་བ་དང་། ཤ་ ཏ་རུ་ཤིང་དང་།པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཙག་ཙག་པོར་འབྱུང་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། ཙར་མ་ད་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་ནི་ཀ་ཀ་ན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཛེ་ ནད་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་དང་།ཤིང་ཐོག་ཨུ་དུམྦཱ་ར་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བ་དང་། གསུམ་མཛེ་ཀ་ཀ་ན་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་འདྲ་བ་དང་། ཨ་རི་ཤྱའི་ལྕེ་དང་། ཤ་དང་། འདི་བདུན་ནི་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ན། སྔར་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཤ་མཐངས་རབ་ཏུ་འཇམ། ཡང་ན་རེག་ན་རབ་ཏུ་རྩུབ། ཡང་ན་ནི་ལུས་རབ་ཏུ་རྔུལ། ཡང་ན་ནི་རྔུལ་མེད། པགས་པའི་ཤ་མདོག་མི་སྡུག་།ལུས་ཚ། ཕྱོགས་སུ་གཡའ། ཡང་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བའི་བག་མེད། ཁོང་དུ་ཟུག་ཅིང ན།ཁོང་དུ་ཐོར་བུ་ལས་རྨར་གྱུར་པ་ཀུན་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་ན། མཛེ་ནད་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ནད་མི་འབྱང་སྟེ། ཡུན་རིང་དུ་ན། མཛེ་ནད་བྱུང་སྟེ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ཉེན་ཀོར་གྱི་པགས་པ་རྩུབ། ནད་ལྡང་བའི་གཞི་ཆུང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ནད་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་འགྲེང་ལ་རེག་ན་བརྩེ། མདོག་གནག་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་མཛེ་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོ་འོང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ནའོ། །དེ་ལ་མི་ཐོད་ལྟ་བུར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཤ་མདོག་སྨུག་།པགས་པའི་མདོག་རྩུབ། བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བའི་བག་མེད། ལུས་རྩུབ། ལུས་ཐོག་ཐག་ཀུན ཏུ་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གང་།ལུས་ཀུན་གྱི་བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་བརྩེ། ཟུག་ཅིང་ན་བའི་ཚབས་ཆེ། ལུས་ཕྱོགས་སུ་གཡའ་བ་ནི་ཆུང་ལ། མཛེ་ནད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

如果患上麻風病而不進行醫療治療,任其發展,全身將變得糟糕,體內七種生命精華也會被麻風病侵蝕,內部全部腐爛,身體外部也會腐爛化膿,其中會有微小蟲子進入,侵入身體的毛髮、面板、細小血管、大血管和骨骼等所有部位中,蠶食身體,這就是所謂的麻風病。白癜風斑點病不同於上述疾病,是外部疾病。 另外,麻風病有七種難治癒的型別:風、膽和痰各自引起的三種麻風病,風與膽等兩兩混合引起的三種麻風病,以及三者混合的麻風病共七種。無論是何種麻風病,都是由風、膽、痰三者引起,根據這三者中哪一個比重最大來命名麻風病。 其中,由風病引起的麻風病稱為’如顱骨型’。由膽引起的麻風病如烏東巴拉果實成熟時的樣子。由痰引起的麻風病和腳癬都呈圓形出現。‘麻風肉’是由風和膽兩者引起。單層面板麻風病、屬於麻風病的小皰疹、白癜風、散發性麻風,這些是由風和痰兩者引起。疥瘡、木質化、蓮花樣、粒狀皰疹、瘙癢、面板紅斑,這些是由痰和膽兩者引起。由風、膽、痰三者混合引起的麻風病稱為’卡卡那’。 其中,如顱骨型麻風病、如成熟烏東巴拉果實型麻風病、圓形麻風病、卡卡那麻風病、如蓮花型麻風病、如阿里夏舌型麻風病和肉型麻風病這七種被稱為大麻風病,很難治癒。 如果出現這樣的麻風病,早期癥狀是:面板質地極其柔軟,或者觸控時極其粗糙,或者身體大量出汗,或者不出汗,面板顏色難看,身體發熱,區域性瘙癢,或者身體面板麻木失去知覺,內部疼痛,內部皰疹發展成瘡口都會加重疼痛,麻風病會迅速發作且病情不會好轉,長期疼痛。 麻風病發作並嚴重發展時,病變部位周圍的面板粗糙,病情復發的基礎小,稍微誘因就會使病情加重,毛髮豎立,觸控時疼痛,顏色發黑,出現這些情況就是任何一種麻風病的初期癥狀。 其中,如顱骨型麻風病的癥狀是:肉色發暗,面板顏色粗糙,麻木失去知覺,身體粗糙,全身各處都被麻風病侵蝕,全身毛髮豎立且疼痛,劇烈疼痛,區域性瘙癢癥狀輕微,麻風病會迅速蔓延擴散,這就是所謂的如顱骨型癥狀。

།མཛེ་ནད་ཤིང་ཏོག་ཨུ་དུམྦཱ་ར་ལྟ་བུའི་ནད་ ཐབས་ནི།བ་སྤུ་པགས་པའི་མདོག་ནི་ཟངས་བཞིན་དམར། རྩ་རྣམས་ནི་སྐྱ་བོར་གྱུར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཁྲག་རུལ། ལུས་ཚལ་ན་བའི་ཚབས་ཆེ། མཛེ་ནད་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ལུས་འཇིག་ཅིང་འདྲུལ། འབུ་སྲིན་གྱིས་གང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི། མཛེ་ནད་ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་ བུ་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི། ཕན་ཚུན་དུ་མི་འཕོ་བར་མལ་གཅིག་ན་འདུག་།ཉམས་ཤིག་ཤིག་པོ་གློང་བག་ཏུ་འདུག་ལ། ལུས་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་འཇམ། ཤ་མདོག་དཀར་ལ་རྩ་དམར། མཛེ་ནད་ལུས་ ཀུན་དུ་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན།མཛེ་ནད་ཐོར་བུ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དང་ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་ཞིང་འབྱར་ལ། མཛེའི་ཤུ་བ་གློ་ཞིང་འབུར། ལུས་ཕྱོགས་སུ་གཡའ། རྣག་དང་ཆུ་སེར་ཟག་།ནང་འབུས་གང་། ཤུ་བའི་མཐའ་མ་ཀུན་འཇམ་ལ་སེར་པོར་སྣང་བ་ཟླུམ་པོ་གོར་ གོར་པོ་ཤ་སྟག་ཏུ་འདུག་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱི་མཛེ་ནད་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།གཡའ་ལ་ཐོར་བུ་རྩ་གནག་པ་ཞིག་བྱུང་། དེ་ལས་ཆུ་སེར་ཟག་པ་ནི་གླང་ཤུ་བའི་རྩར་རྩི་ཞེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་རི་ཤྱའི་ལྕེ་འདྲ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་རྩུབ་ ལ་ཤུ་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་བའི་མཐའ་དམའ།ནང་གནག་།དབུས་གློ་ལ་མཐོ། ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་ཚ། རྣགས་ཏེ་ལུས་ཚ། ལུས་ཀུན་ན་ཞིང་རྩུབ་པས་གང་ལ། འབུ་ཡང་མང་དུ་ཞུགས་པ་འདི་ནི་རི་ཤྱ་ལ་ལི་འདྲ་བའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་པགས་པ་གཅིག་པུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་པགས་པ་གླང་པོ་ཆེའི་ཀོ་བ་འདྲ་བར་རེག་ཅིང་མྱངས་ན་སྲ་ལ་སྟུག་པ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་བཞི་ཆར་འོང་བ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ལས་རྔུལ་མི་འབྱུང་། མདོག་ནི་ཉ་ལྤགས་འདྲའོ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་རྩུབ་ལ་ལུས་ལ་ཐུག་ཐུག་པོར་བྱུང་ བ་མྱངས་ན་སྲ།གཡའ་ཞིང་རྩུབ་ལ་པགས་པའི་མདོག་ནག་གོ། །ཤ་བཀྲ་ནི་ནང་རྩུབ་ལ་ཕྱི་རོལ་འཇམ། ཕུག་ན་གློག་པ་འབྱུང་། རེག་ན་འཇམ་ལ་པགས་པའི་མདོག་དཀར། ལ་ལ་ནི་ཟངས་ལྟར་དམར་བ་ཡང་ཡོད། ཁ་དོག་ནི་ཤིང་ཀི་ནའི་མེ་ཏོག་འདྲ། ཤ་བཀྲའི་ནད་ འདི་ནི་རོ་སྟོད་དུ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་།།འབྲས་བྱུང་སྟེ་དེ་ནས་གཡའ་ཞིང་དམར་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་མི་འབྱེར་བའི་འབྲས་ཞེས་བྱའོ། །ཞིག་སྟེ་རབ་ཏུ་ན་ལ་ཆེན་པོ་མི་གཡའ་བར། ཐོར་བུ་འདྲ་བའི་ཕོལ་མིག་དམར་པོས་གང་བ་འདི་ནི་རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤུ་བའི་ནད་ ཐབས་ནི་རིང་ལ་མཆེད་པ།པགས་པའི་མདོག་ནི་རྩ་དཱུར་བའི་འདབ་མ་ལྟར་ལྗང་སྔོན་ནམ། ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རྩ་སྔོ་ལ། ཤུ་བ་གོར་གོར་པོ་འབུར་ལ་ལིང་ལིང་པོར་འབྱུང་། ཅུང་ཟད་གཡའ་བ་ནི་ཤུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྨ་ཁ་བརྒྱ་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ལྷུ་ཚིགས་ལ་འབྱུང་སྟེ། སྔར་ལུས་ ཚ་ཞིང་ན།མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་དྲུང་གི་འཁོར་སྦོམ་ལ་ནང་དུ་ནི་གནག་།རྨ་ཁ་མང་དུ་འབྱུང་། རྣགས་ཤིང་རུལ་ཏེ། འབུ་འཇུག་པའི་ནད་འདི་ནི་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་པདྨ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་གཡའ་ལ་ཚ་ཞིང་ན། འབུར་འབུར་ པོར་སྐྲང་བའི་མཐའ་དམར།དབུས་དཀར། ཁྲག་གིས་རྒྱས་ཏེ། མེ་ཏོག་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྒྱས་ལ་སྟུག་པོ་དེ་རྡོལ་ཏེ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པ་འདི་ནི་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་འབྲུམ་བུ་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་འབྲུམ་བུ་དཀར་པོ་དང་། སྨུག་ པོས་གང་བ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་འབྲུམ་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

麻風病如優曇缽羅果實般的病癥是:體毛和面板的顏色如銅般紅色,脈象變灰白,身體的血肉腐爛,身體各處疼痛嚴重,麻風病迅速發作並且身體毀壞腐爛。充滿蟲子的這種病癥,稱為如優曇缽羅果實成熟般的麻風病。 麻風病呈圓形出現的病癥是:不會四處遊走而停留在一處,身體虛弱無力萎靡,身體沉重,身體肌肉柔軟,肉色白而脈紅,麻風病不會迅速蔓延全身。麻風病如疹子般出現並相互連線粘合,麻風瘡泡凸起,身體各處發癢,流膿和黃水,內部充滿蟲子,瘡泡邊緣柔軟呈黃色,全部呈現圓形的這種病癥稱為痰濕性圓形麻風病癥。 發癢並出現黑色脈絡的疹子,從中流出黃水,這稱為象瘡的脈。 麻風病如仙鹿舌般的病癥是身體粗糙,出現類似瘡泡,邊緣低陷,內部發黑,中間凸起,刺痛,身體發熱,化膿且發熱,全身疼痛並充滿粗糙,還有大量蟲子侵入,這稱為如仙鹿舌般的麻風病。 稱為單純面板麻風病的是面板如大象皮般,觸控時堅硬厚實,這是四種麻風病都會出現的,身體不出汗,顏色如魚皮。 細小粒狀疹子出現的病癥是身體肌肉粗糙,身體出現硬塊,觸控時堅硬,發癢且粗糙,面板顏色發黑。 白癜風內部粗糙而外表光滑,深處會出現空洞,觸控時柔軟而面板顏色發白,有些如銅般發紅,顏色如基那花。這種白癜風病多在上半身出現。 出現疹子后發癢變紅的稱為不癒合的疹子。破損后劇痛但不發癢,佈滿紅色膿包疹子的稱為手腳潰爛。 瘡的病癥是長期蔓延,面板顏色如毒草葉般青綠或如豌豆花般脈絡發青,瘡呈圓形凸起且鬆軟,略微發癢的稱為瘡。 百孔麻風病生於關節處,先是身體發熱疼痛,麻風病發作處周圍腫脹而內部發黑,出現多處傷口,化膿腐爛,蟲子侵入的這種病稱為百孔麻風病。 麻風病如白蓮花般出現的病癥是身體發癢、發熱且疼痛,凸起腫脹的邊緣發紅,中間發白,血液充盈,如蓮花花瓣般綻開且厚實,破裂后流出血液和黃水,這稱為如白蓮花般的麻風病。 麻風病如疹子般的病癥是身體肌肉佈滿白色和深色疹子,這稱為疹子樣麻風病。

།མཛེ་ནད་གཡན་པའི་ཕོལ་མིག་ལྟ་བུ་ཕྲ་མོ་གནག་ལ་རྩ་སྨུག་པོ་ཕྲ་མོ་མང་པོ་ཤ་སྟག་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་གཡའ་ཞིང་ན་ལ་རྣག་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྐུབ་ཚོས་དང་། དཀུ་དོ་དང་། ལག་སོར་གྱི་བར་དང་། གྲུ་མོར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ མཛེ་ནད་གཡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་ཁྲག་གིས་པགས་པ་མྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་གཡའ་བར་རབ་ཏུ་དྲོ་ཞིང་ཚ། ཐོར་བུ་རེག་མི་བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ལས་ཁྲག་གིས་རྒྱས་ན་པགས་པ་ཕྱོགས་སུ་མྱགས་པ་འདི་ནི་པགས་པ་མྱགས་པའི་མཛེ་ནད་ཅེས་ བྱའོ།།འབྲས་བུ་ཀ་ཀ་ནན་ཏི་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་སྔར་ནི་མདོག་དམར་ལ་གནག་།དེའི་རྗེས་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་ན་ནས་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་དང་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཤ་མདོག་ཀྱང་སྣ་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་བར་སྣང་བ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་ཀ་ཀ་ནན་ཏིའི་འབྲས་བུ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གོང་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་ལས་མཛེ་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་བསྟན་པ་དང་། མཛེ་ནད་ཀྱི་དབྱིབས་དང་། མདོག་ཇི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་བའི་དམིགས་དང་། རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤས་གང་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་མཛེའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་མཛེ་ནད་གསོར་མི་རུང་བའི་ནད་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདུས་པའི་ནད་གཞི་ཆེན་པོར་གྱུར་ལ། མི་འཚོ་བའི་མཚན་མ་དང་། ལྟས་ངན་པ་ཡང་བྱུང་བ་དང་། མཛེ་རུས་པའི ནང་དུ་ཞེན་པ་དང་།རྐང་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་། ཁུ་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ་མི་འཚོའོ། །དེ་ལ་ཚིལ་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་མཛེ་ནད་ནི། ནད་དེ་ལས་མི་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་དང་།ཁྲག་དང་ཤ་ལ་མཛེ་ཞུགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ཤས་ཆེ་བའི་མཛེ་ནད་དང་། པགས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་མཛེ་ནད་བྱུང་བ་དང་། རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གང་ཡང་ རུང་བ་སྣ་གཅིག་ལས་མཛེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཛེ་ནད་པགས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་བྱུང་བ་ནི། ཟུག་ཐབས་སུ་ན། པགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་།པགས་པའི་མདོག་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་ཁྲག་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་ལུས་རྔུལ་ཆེ། གཉིད་ཆེ་སྐྲང་བ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་ཤ་ལ་བྱུང་ན་རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་ལག་གི་ཚིགས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་ཞིང་རྣགས་ཏེ་རྐང་ལག་གི་ཚིགས་སུ་ནད་ཚབས་ལྷག་པར་ཆེའོ། །མཛེ་ནད་ཚིལ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་ལག་པ་ཞ་།འགྲོ་མི་ནུས། རྐང་པའམ། ལག པ་རྣགས་ཏེ་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ།།མཛེ་ནད་རུས་པ་རྐང་པ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་སྣའི་རུས་པ་ཞོམ། མིག་དམར། སྐད་འགགས། མཛེ་ནད་རྡོལ་བའི་རྨ་ཁར་འབུ་འཇུག་གོ། །མཛེ་ནད་ཁུ་བ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན། ཆུང་མ་དང་བུ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མདོར་ན་ལུས་ ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་།ཚིལ་ལ་སོགས་པར་མཛེ་ནད་གང་ལ་བྱུང་ཡང་རུང་། མཛེ་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་རིམ་པ་བདུན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཤ་བཀྲ་གཟི་གུར་འདུག་པ་ནི་མཛེ་ནད་གཅིག་པུ་ལས་འོངས་ཏེ། དེའི་ནང་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུ་ཚབས་ཆེན་པོ་མི་སྡུག་པར་ གྱུར་པ་ནི་བསལ་བའི་དཔྱད་དཀའ་སྟེ།ཤ་བཀྲ་སྐམ་པོ་རྣག་ཁྲག་མི་ཟག་པ་ནི་ཁྲག་དང་ཤ་དང་། ཚིལ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་ནད་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི། ཤ་མདོག་རྩུབ་ལ་དམར་བའོ།

麻風病癢瘡如同皰瘡般細小發黑,有許多細小的紫色血管,極其瘙癢疼痛,似有膿液浸入,出現在臀部、腰部、手指之間和肘部,這就是麻風病癢瘡。 麻風病血液浸潤面板是指:身體瘙癢且極其溫熱,出現難以觸碰的皰疹,當血液充盈時面板向一側浸潤,這就是面板浸潤型麻風病。 如卡卡南提果實般的麻風病,最初呈紅黑色,之後極其灼熱疼痛,所有麻風病都具有特徵和癥狀,其膚色不僅僅是單一的,而是呈現各種斑駁的樣子,這就是卡卡南提果實型麻風病。 另外,所有麻風病的病癥特點,如上所述,是由風、膽等不同病因轉變成麻風病的表現,以及麻風病的形狀、顏色如何、如何疼痛的特徵,從風、膽等何者比重較大,由此可知麻風病的癥狀。 其中不可治癒的麻風病是指風、膽、痰三者結合的重大病因,出現不治癒的徵兆和不祥之兆,麻風侵入骨髓、侵及腳部、侵及精液,這些型別難以治癒且不能存活。 其中侵入脂肪的麻風病,只能治療到不傳染給他人的程度。由膽病轉化為麻風病,以及由風和膽等任何兩種混合而成的麻風病,血液和肉中侵入的麻風,這些都稱為難治。 痰和風病比重較大的麻風病,僅在面板上出現的麻風病,以及由風或膽或痰任何一種轉化而成的麻風病,這些型別的麻風病並非難治。 其中僅在面板上出現的麻風病:突然疼痛,面板顏色難看,面板粗糙。麻風病侵入血液時,身體多汗,嗜睡,腫脹。 麻風病出現在肉中時,腳和手,手腳關節處出現細小皰疹,化膿,手腳關節處病情特別嚴重。麻風病侵入脂肪時,手臂麻痹,不能行走,手腳化膿腐爛。 麻風病侵入骨骼和腳部時,鼻骨碎裂,眼睛發紅,聲音嘶啞,麻風病潰爛的傷口會生蟲。麻風病侵入精液時,妻子和孩子也會染病。 因此,簡而言之,無論麻風病出現在身體七種要素中的血液、肉、脂肪等任何部位,都應當知道麻風病有七種病癥次第。 面板斑駁有光澤是單純由麻風病引起,其中嚴重且醜陋的面板斑駁光澤難以治療,乾燥的面板斑駁不流膿血是由血液、肉和脂肪引起。由風病轉化成的面板斑駁是粗糙而發紅的。

།མཁྲིས་པ་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི་ཟངས་མདོག་དང་། པདྨའི་ མདོག་ལྟར་རྩ་དམར།ལུས་ཚ། སྤུ་ཀུན་འབྱིའོ། །བད་ཀན་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི་མདོག་དཀར་ལ་སྟུག་།ལུས་ལྕི་ཞིང་གཡའ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། འདི་གསུམ་ལས་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུར་གྱུར་པའི་ཤ་མདོག་སོ་སོར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ ཤ་བཀྲའི་ནད་རྣམ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གསོ་དཀའོ།།རླུང་གི་ཤ་བཀྲ་བས་མཁྲིས་པའི་ཤ་བཀྲ་གསོ་དཀའོ། །མཁྲིས་པའི་ཤ་བཀྲ་བས་བད་ཀན་གྱི་ཤ་བཀྲ་གསོ་དཀའོ། །ཤ་བཀྲ་དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། བ་སྤུ་མ་བྱི་སྟེ། ཕལ་ཆེ་བ་དང་། ཤ་བཀྲ་ནད་འདབ་མ་ འདྲེས་ཏེ།སོ་སོ་ན་འདུག་པ་དང་། གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་པ་དང་། མེའམ་སྨན་གྱིས་བསྲེགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་གསོ་དཀའོ། །མདོམས་དང་། ལག་པ་དང་། མཆུར་བྱུང་ན་གསེར་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་བསྩལ་དཀའོ། ། མཛེ་ནད་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པའི་མི་ལ་ལུས་རེག་གམ། ཟན་གཅིག་ཟ་འམ། མལ་གཅིག་གམ་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་གྱི་ནད་འགོ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་པར་མིག་ནད་དང་། མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ནི་འགོ ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བཅཝ་བརྒྱད་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལུས་ཀྱི་སྲིན་བུ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ། མིའི་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་སྲིན་བུའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲིན་བུ་ནི་དྲི་མ་དང་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ འབྱུང་ཞིང་གནས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་མདོར་རྣམ་བཞིའོ། །མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཁྲག་ལས་བྱུང་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲིན་བུ་སྟེ། དབྱིབས་དང་། མདོག་ཀྱང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་སྐྲ་དང་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲོ་ཤིག་རྣམ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །སྲོ་ཤིག་གིས་ ཀྱང་ལུས་ལ་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་དང་གཡན་པར་བྱེད་དོ།།ནང་གི་སྲིན་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་སྲིན་བུ་དག་ནི་གཞན་པས་ལྷག་པར་མཛེ་ནད་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་རོ། །སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་ཟས་ནི་བུ་རམ་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་ པ་མངར་བག་དང་།ཞོ་དང་ཚ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བག་དང་། འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་གསར་བག་དང་། ཉ་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་དགའོ། །མི་གཙང་བའི་བཤང་གཅིའི་ནང་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུའི་ཟས་འབྲུ་བག་དང་། ཚོད་མ་ལོ་མ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་ པའི་བག་ལ་དགའོ།།བད་ཀན་ཕོ་བའི་ནང་ནས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ནི་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་ཕོ་བའི་ནང་དང་། ལོང་ཀའི་ནང་ཀུན་ཏུ་འགྲོའོ། །སྲིན་བུ་ལ་ལྕག་འདྲ་བ་ཕྲ་མོ་རིང་པོར་འདུག་གོ། །ལ་ལ་ནི་སྲིན་གྲོལ་མ་འདྲ་བ་འདུག་གོ། །སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་ མྱུ་གུ་ཁ་འབུས་པ་འདྲ་བ་གྲོལ་མ་དཀའ་རུ་ཡོད་དོ།།སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་སྐུད་པ་ཕྲ་མོ་རིང་པོ་འདྲ་བར་ཡོད་དོ། །སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་ཐུང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལ་ལ་ནི་དཀར། ལ་ལ་ནི་རྩ་དམར་བ་ཡོད་དོ།

由膽病引起的白癜風呈銅色,以及蓮花色般的脈紅,身體發熱,毛髮脫落。由痰病引起的白癜風呈白色且厚重,身體沉重併發癢。由病血、肉、脂肪這三種引起的白癜風各自呈現不同的膚色,其中兩種白癜風同時發生時難以治癒。風性白癜風比膽性白癜風更難治癒。膽性白癜風比痰性白癜風更難治癒。非白色的白癜風,毛髮未脫落的,大部分的,白癜風病斑分散各處的,新發生的,以及被火或藥物燒灼過的這些情況較易治癒。除此之外的其他情況則難以治癒。生於生殖器、手部和嘴唇的,即使用黃金也難以治療。 與這種麻風病人身體接觸,或共食一餐,或同牀共席等這些情況都會傳染疾病,特別是眼病、麻風和白癜風等疾病會傳染。 麻風病十八種的論述完畢。 關於身體各種蟲病的論述。人體有兩種蟲:體外蟲和體內蟲。其中體外蟲是由污垢、痰液和血液等產生並寄居,大致可分為四類。若按名稱細分則有二十種。其中由血液產生的是體外蟲,形狀和顏色如芝麻粒大小,寄生於毛髮和身體上的虱子和跳蚤兩種。虱子和跳蚤會在身體上造成疹子、膿皰和瘙癢。 體內蟲是由痰液所致,這也會成為麻風病發生的原因。體內蟲比其他因素更容易成為麻風病的基礎。這些蟲喜歡食用糖、牛奶等甜味食物,酸奶等酸味食物,米飯等新鮮食物,以及魚類等容易轉化為痰液的食物。寄生在不凈糞尿中的蟲喜歡食用穀物類和蔬菜葉類等食物。 由痰液在胃中產生的蟲長大后,會遍佈腹腔內、胃內和大腸內。有些蟲細長如鞭子。有些蟲像蛇蛻一樣。有些蟲像新發芽的苗一樣難以除去。有些蟲像細長的線一樣。有些蟲短而極細,其中有的是白色,有的是脈紅色。

།སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་སྤྱིར་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་ མ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྟོ་བའི་ནང་ན་འཁྲུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྙིང་ལ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་མངོན་པར་རྐུ་བ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བའི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དྲི་ཞིམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་འདི་རྣམས་ནི་སྙིང་ལ་ཟ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་ཟག་ པར་བྱེད།ཟས་མི་འཇུ་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བར་བྱེད། བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་པར་བྱེད། སློན་པར་བྱེད། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེ། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད། སྦྲིད་པ་རྟག་པར་འོང་། ཆམ་པས་འདེབས། དེ་ལ་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩའི་ནང་ནས་ཁྲག་ ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ཁྲག་གི་ནང་ན་གནས་ཏེ།ལུས་ཟུངས་ཟླུམ། རྐང་ལག་མེད། མདོག་ཟངས་ཁ་ལྟར་དམར་ལ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་བལྟར་ཡང་མི་མངོན་ཏེ་སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་མིང་ནི་སྐྲའི་རྩ་བ་ཟ་བ་དང་། ལུས་སྤུ་བྱི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤུ་གླིང་ཆགས་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་།ཞགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་མཐོང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་འདི་དྲུག་གིས་ནི་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་ལ་མཛེ་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་བཞིན་དུ་མཛེ་ལྟར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཟས་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀའི་ནང་ན་མི་གཙང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཡོད་ དེ།དེ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ཐུར་དུ་བཤང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྲིན་བུ་དེ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་ན་ཕོ་བའི་ནང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕོ་བའི་ནང་དུ་འོངས་ན་དེའི་ཚེ་སྒྲེགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲི་མི་ཞིམ་སྟེ་ཕྱི་ས་བཞིན་དུ་མནམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ གཞང་གི་ནང་མི་གཙང་བའི་ཁྲོད་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུ་ལྔ་ཡོད་དེ་སྲིན་བུ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དལ་གྱིས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བརྐམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ལུས་ དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ནི་ཆེན་པོ་དང་།ཟླུམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། སྨུག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོར་འདུག་གོ། །སྲིན་བུ་དེ་དག་ནི་ཐུར་དུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་དེ། རྟུག་སྐམ་གྱིས་འདེབས་ཤིང་སྲི་བར་བྱེད། ལུས་སྐེམ་པོར་འགྱུར། ལུས་ཁོང་ རྩུབ།སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་འགྱུར། བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་འགྲེང་སྟེ། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། གཞང་གི་ནང་གཡའ། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །མཛེ་ནད་དང་། སྲིན་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་ སོ།། །།རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་བསྟན་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནི་མི་འོ་ཅོག་གི་སྲོག་དང་། རྩི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རླུང་དང་། ནད་དུ གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་རླུང་དང་།ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རླུང་འདི་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ཅེས་ བྱའོ།།ཇི་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པར་བྱེད། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ། ཁྱད་པར་དུ་འཇུག་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱད་པར་འཇུག་པ། ཀུན་ནས་སྡུད་པ་འཆི་བདག་ཏུ་གྱུར་པ། གཤིན་རྗེར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

這些蟲子的名稱總共有七種:即所謂食腸蟲、腹內迷亂蟲、食心蟲、大奇異蟲、暗中偷盜蟲、草茅花蟲、香氣蟲。這些蟲子會食心、口水長流、食物不消化、食物無味、昏厥不醒、使人發呆、引發熱病、腹部腫大、身體消瘦、經常打噴嚏、引發感冒。 在血液循環的脈管中,有從血液中產生的微小蟲子居住在血液中。它們身體圓形,無手無腳,顏色如銅般紅色且極其微小,有些甚至肉眼不可見。這些蟲子的名稱是:食髮根蟲、使身體脫毛蟲、使毛髮打結蟲、如無花果果實蟲、帶繩索蟲、見蟲。這六種蟲子會使身體面板產生如麻風病癥狀的疾病。 在消化之處大腸內有從不凈物中產生的蟲子,當其生長較大時會隨糞便向下排出。如果這些蟲子長得更大,就會進入胃中,進入胃中時會引起打嗝,呼出的氣息不香,如糞便般臭氣。 另外在肛門內不凈物中居住著五種蟲子:即所謂貪食蟲、緩行蟲、感受蟲、貪婪蟲、害身蟲這五種。這些蟲子的身體形狀和顏色有大的、圓的、細的、粗的、褐色的、黃色的、白色的、紅色的。 這些蟲子會引起腹瀉,引發乾燥的大便並造成疼痛,使身體消瘦,身體內部粗糙,面色蒼白憔悴,汗毛豎立,胃部溫度下降,肛門內發癢,肛門外突出。 以上講述了麻風病和蟲病的病因,第十四章完。 下面講述風病的病因,即第十五章。風對一切人的生命和所有草木都能產生有益或有害的影響,因此有致病的風和非致病的風,以及使身體產生特殊變化的風。 因此,這風被稱為遍及全身者,稱為一切的本性,稱為一切的特徵,因為能主宰一切故稱為眾生主。能排出一切、能執持一切、遍行一切、特別進入、遍行一切而特別進入、從一切處集聚、如死主、如閻羅。

།དེ་བས་ན་ནད་སློང་བའི་རླུང་ ནད་ངན་པར་མི་འགྱུར་བར་ནན་ཏན་གྱིས་ཤིག་།དེ་ཡང་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས་རླུང་གི་བྱེ་བྲག་མདོ་དང་། ཞིབ་ཏུ་བསྟེན་པ་ནི། ན་བ་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་གནས་པའི་ཚེ། རླུང་གི་རང་བཞིན་ལས་གང་དང་གང་བྱེད་པ་དང་། རླུང་དེར་གྱུར་ན་ནད་ཅི་དང་ཅི སློང་བ་བཤད་པ་དང་།ཡང་ལྟག་པའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་ནང་ནས་རླུང་གི་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པ་དང་། རླུང་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་། ལུས་ལ་རླུང་ཐ་དད་པ་རྣམ་ལྔ་ཡོད་པ་གང་ནས་གང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། ཅི་དང་ཅི་བཤད་པ་ རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྐབས་འདིར་ནི་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ན་ནད་སློང་བར་བྱེད་པའི་ནད་སློང་བའི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དུ་དབྱེ་བ་ནི་འདིར་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ནི་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་བག་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ནད་ལངས ནས།ནང་གྲོལ་གྱི་སྦུ་གུ་དང་། རྩ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཕན་གནོད་གཞན་ཞིག་གིས་ཁོང་པའི་ནང་གང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུས་ནད་དེའི་ཐོག་ཏུ་བསྣན་ཏེ། ཡོག་ཅིང་ཁེབས་ནས་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་མན་ཆད་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་ན་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ན། རྒྱུ་མའི་ནང་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། ཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་དུ་མི་བཏུབ། ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་ཏེ་རྡེའུ་སྐྱེ། གཞང་འབྲུམ་སྐྱེད། རྒྱབ་ན་ཞིང་རྐང་པ་ན། རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་དམིགས་སུ་རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །ཟས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་ཡན་ཆད་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་ན་སྐོམ་དད་ཆེ། སློན་བྲོ། དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། སྦོ་ཞིང་འཁྲུ། མགུལ་པ་དང་། གྲེ་བ་མི་བདེ། སྒྲེགས་པ་མང་ཞིང་ཟས་མ་ཞུ་བའི་སྒྲེགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ལྟོ་བ་ཡན་ཆད་དུ་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་ན་ན། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་མི་བདེ་ལ་མི་གསལ་ཞིང་རྟུལ་ལོ། །པགས པ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་པགས་པ་འགགས་ཤིང་རྩུབ་པའོ།།ཁྲག་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་རབ་ཏུ་ན། གཉིད་ཆེ། ཤ་མདོག་དམར་ལ་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར། ཐོར་བུ་འབྱུང་། ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་ལྟོ་ན་རེམ་རེམ་པོར་འདུག་།ཡི་ག་འཆུ། སྐེམ་པོར་འགྱུར། མགོ་འཁོར། ཚིལ་དང་ཤ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་འབྱུང་། རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན། རྩུབ་ཅིང་ངལ་སྐྱེན། ལུས་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་ཡན་ལག་རེངས། ཁུ་ཚུར་དང་དབྱིག་པས་ཕོག་པ་སྙམ་བྱེད་དོ། །རུས་པ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་བརླ་དང་བྱིན་པ་རྗེ་ངར་རབ་ཏུ རྐང་ཟུག་ཕྱོགས་སུ་ན།རུས་པའི་ཚིགས་སུ་ན། ཉམས་སྟོབས་རབ་ཏུ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །རྐང་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན། རུས་པའི་ནང་སྟོང་པར་འགྱུར། གཉིད་མེད་རྒྱུན་དུ་ནའོ། །ཁུ་བ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་ཡང་ན་ཁུ་བ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཁུ་བ་འབྱུང་དུ་ མི་རུང་བའམ།ཁུ་བའི་མདོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་དུ་ཁུ་བ་གནས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་རྩ་སྦོ་བ་དང་། ནང་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་བ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་དཔྱི་ནས་བརླར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། གླང་ ཆངས་པ་དང་།ད་རྒན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །རུས་པའི་ཚིགས་སུ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན། མྱངས་པ་ན་རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་བཞིན་དུ་སྐྲང་། བརྐྱང་བསྐུམ་བྱས་ན་ནའོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད། རེངས་ ཤིང་རྐང་ལག་ཕྱིར་གཡབ་པར་འདོད།ཚོར་བའི་བག་མེད། བེམ་བག་ཏུ་འགྱུར། ཚིགས་འཁུམས་པ་དང་། འདའ་བར་འགྱུར་རོ།

因此,要認真防止引發疾病的風不轉變為惡疾。另外,從了知病癥品中,應當了知風的差別概要和細節:在無病處於正常狀態時,風的自性所作何事,以及風轉變時會引發何種疾病的論述; 又從上述病癥差別的論述中,風的各種名稱,各種風所住之處,身體中有五種不同的風從何處流向何處,以及從五種風中闡述何種內容等,也應當了知。 此處將闡述風轉為病時引發疾病的基礎和特徵分類。其中,風病是指風轉為病時,由於所作所為導致身體精氣耗盡的風病發作后,內臟管道和大脈中的風病因其他利害而充滿腹內,如此疊加於該病之上,覆蓋後轉為風病。 其中,風病若入住消化之處即腹部以下而痛,則腹部脹痛,腸內咕咕作響,大便難以下行,小便結石成砂,生痔瘡,背痛且腳痛,從腰部以下特別劇痛。 若入住未消化之處即腹部以上而痛,則口渴劇烈,噁心,呼吸不暢,咳嗽,脹痛且腹瀉,喉嚨和咽喉不適,頻繁打嗝且因食物未消化而打嗝。 如是,若風病發作于腹部以上而痛,則耳等諸根不適且不清晰遲鈍。風入面板則面板阻塞且粗糙。 風病入血則劇痛,嗜睡,膚色發紅且面色不悅,出疹,所食之物在腹中翻騰,食慾不振,消瘦,頭暈。風入脂肪和肉則生如腺體之物,劇痛,粗糙且易疲勞,身體沉重,身體關節肢體僵硬,感覺如被拳頭和棍棒擊打。 風病入骨則大腿和小腿脛骨劇痛向一側痛,骨節痛,精力極度耗竭。風病入髓則骨內成空,失眠且持續疼痛。 風病入精液則或者精液迅速流出,或者精液不能流出,或者使精液顏色改變。同樣,女子子宮中的精液也會如此改變。 風病入脈則脈脹且內空。風入筋則從胯部到大腿疼痛,且成為關節炎和痛風病。 風病入骨節則按壓時如充滿風的皮囊般腫脹,伸屈時疼痛。風病入遍全身則疼痛且感覺如斷裂,僵硬且手腳想向外擺動,失去感覺,麻木,關節收縮且脫位。

།ནམ་ཚོང་ཆེན་པོའི་ནང་ཀུན་དུ་རླུང་ནད་ཡང་དང་ཡང་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་བ་ན་ལུས་འགུལ་ཞིང་འདར་ལ་ནད་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་མིང་ནི་ ལུས་ལ་ནད་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་རླུང་ནད་འགགས་པ་དང་། གྱེན་དུ་སོང་ན་སྙིང་ལ་གནས་ཏེ། སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་སྙིང་དང་། ཀླད་པ་དང་། མུར་འགྲམ་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་གཞུ་ལྟར་གུག་སྟེ། སྒུར་པོར་འགྱུར། དབུགས་དང་ རྔམ་པ་མི་བདེ་བར་འཐོན།ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་འཛུམས་མི་ཤེས། ཕུག་རོན་བཞིན་དུ་འཁུན། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ། ནད་དེའི་མིང་ཨ་བ་ད་ན་ཀ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་རླུང་ནད་གཞན་ དབང་ཅན་དེ་སྙིང་གི་གནས་དང་།རེ་ཞིག་བྲལ་བ་ལྟ་ན་ནི། སྐད་ཅིག་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་ལ། རླུང་དེ་སླར་སྙིང་ལ་ཞུགས་ན། ཡང་ནད་སྔ་མ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད་བུ་བྱུང་བའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་རླུང་ནད་གཞན་དབང་གི་ནད་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་སྣད་ པའི་དབང་གིས་རླུང་ནད་བྱུང་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།མགྲིན་པའི་གཡས་གཡོན་གྱི་འཕར་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ན་ནི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་གུག་ཅིང་རྩ་རེངས་ཏེ་གཡོ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་ཆེན་པོ་གཞན་རྣམས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལུས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞུ་ལྟར་འཁུམས་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་ནད་དེའི་ཤུགས་དྲག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི། ཡན་ལག་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་འཛུམས་མི་ཤེས། གླལ་བདེ་བར་མི་ཕྱིན། སོ་འཁྲིག་།སྟོད་དུ་སྐྱུག་།རྩིབ་ལོགས་གཉིས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། སྐད་ གསལ་པོར་མི་ཕྱིན།འགྲམ་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་མགོ་བོ་རྣམས་རེངས་ཤིང་བསྒུལ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། རླུང་དེའི་མིང་ནི་ད་རྒན་ལུས་ནང་དུ་གུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་རྒན་ཕྱིར་དགྱེ་བའི་རླུང་གི་མཚན་མ་ཡང་དེ་འདྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ལུས་ཕྱིར་གྱེད་ཅིང་རླུང་ གིས་མགོ་རྒྱབ་ཏུ་འདྲེན་ལ།བྲང་མདུན་དུ་འབུར། གཉའ་བ་སོས་འབྲད་པ་སྙམ་སེམས། བཞིན་མདོག་འགྱུར། ཚབས་ཆེར་རྔུལ་འབྱུང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེ་རྒན་གྱི་ནད་ལུས་ཕྱིར་དགྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་ དེའི་མིང་ནི་གཞུ་ལྟར་རེངས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ།།ཡང་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་ཤུགས་དྲག་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྨ་འབྱུང་སྟེ་དེར་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་གཞན་དག་རླུང་གིས་ཕུལ་ཏེ། རྐང་པ་ཡན་ཆད་མགོ་བོ་མན་ཆད་ལུས་ ཀུན་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཡང་སྦོམ་པ་དང་།ལུས་སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྨའི་ད་རྒན་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་རླུང་ནད་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རླུང་གི་ཤུགས་དང་བྲལ་ན་ནི་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྕེ་ལ་སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ བཞར་དྲགས་པ་དང་།བཅའ་བ་སྐོམ་པོ་སྲ་བ་བཅས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པས་སྣད་པའི་དབང་གིས་འགྲམ་པའི་རྩ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། འགྲམ་པ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ། ཁ་རྟག་ཏུ་གདངས་པ་འམ་ཡང་ ན་འཛུམས་པར་བྱེད་དེ།བཟའ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་དེ་ནི་འགྲམ་པ་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ།

當大氣中風病反覆進入身體時,身體會顫抖震動並引發疾病。這種情況稱為’入身病’。 當風病阻塞于下體,上行至心時就會停留於心,進入通道後會引起心、腦和麵頰疼痛,同時全身如弓般彎曲,變得駝背,呼吸和喘息不適,目光呆滯且不能開合,如鴿子般呻吟,意識受損,這種病稱為’他緣病’。其他導師說這種病稱為’阿巴達那迦’。 如果他緣風病暫時離開心臟部位,會瞬間無病而安樂,但當風氣再次進入心臟,先前的病癥又會復發。 婦女產後大量出血后發生他緣風病,或因打擊而引起的風病都很難治癒。 當風進入喉部左右兩側脈絡時,胸部以上會彎曲僵硬並顫動,同樣地,風進入其他大脈並遍佈全身時,整個身體會如弓般蜷縮。 當風病勢頭猛烈發作時,會感覺肢體像斷裂般疼痛,目光呆滯不能開合,打哈欠不順暢,牙關緊咬,上吐,兩肋疼痛,說話不清,面頰、脊椎和頭部僵硬難以活動,這種風病稱為’痙攣內彎病’。 至於痙攣外反風病的癥狀也類似,特別是身體向外彎曲,風使頭部向後牽引,胸部向前突出,感覺頸部像要斷裂,面色改變,大量出汗,所有肢體鬆弛,這稱為’痙攣外反病’。有些導師說這種風病叫做’如弓僵硬’,還有些導師說它叫做’猛烈風病’。 當要害部位出現創傷,風等其他病因相互推動,從腳到頭遍佈全身,身體浮腫,呈現蒼白浮腫狀態,這稱為’創傷痙攣’,應當避免。 上述五種風病,如果失去風的力量,就會無病而安樂。 因過度用牙籤等刮舌頭,或咬硬而乾的食物,或因拳頭、石頭等打擊而導致面部脈絡的風氣紊亂,從兩頰根部動搖損傷,使口常常張開或閉合,進食和說話都極其困難,這種風病稱為’面部錯位風病’。

།ལྕེའི་རྩེ་མོ་ན་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ནས། ལྕེ་ལྡིབས་ཤིང་ལྐུགས་པར་འགྱུར་ ཏེ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་རོ་ཡང་མི་ཚོར།སྨྲ་ཡང་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ལྕེ་ལྡིབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མགོས་ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་བ་དང་། དགོད་དྲགས་པ་དང་། ཚིག་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྡངས་ པ་དང་།གདོང་ཡོན་པོར་གཅུས་ནས་སྦྲིད་པ་གཏོང་བ་དང་། གཞུ་སྲ་སྟེ་མ་འདྲེན་པ་དང་། མལ་སྟན་མཐོན་དམན་མི་སྙོམས་པ་ལ་ཉལ་བ་དང་། བཅའ་བ་སྐམ་པོ་སྲན་ཏེ་མ་འཆའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནད་སྐྱེས་པའི་བག་བསྟེན་པས་རླུང་ འཕེལ་ཏེ།རོ་སྟོད་དུ་ཞུགས་ནས་ཁ་གདོང་གི་གཞོགས་ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱས་ཏེ། དེ་སྨྲ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ནད་པའི་མགོ་བོ་ཡང་འགུལ་ཞིང་དམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་མི་ཕྱིན་པ་དང་། ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་ འཛུམས་མི་ཤེས་པ་དང་།སོ་འགུལ་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། སྦྲིད་པ་མི་ཐོན་པ་དང་། དྲི་མི་ཚོར་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྡངས་པ་དང་། མཆིལ་མ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་འདོར་བ་དང་། ལྟ་བ་ཡང་མིག་ ཡ་གཅིག་ལྟ་ཞིང་འཛུམས་པ་དང་།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ཀྱི་རོ་སྨད་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་བ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་ད་རྒན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། རླུང་ནད་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐེ་རྩའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་དེས་རྩ་རྣམས་རྩུབ་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་དང་། མདོག་གནག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྩ་འཛིན་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །རླུང་གིས་ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་སྟེ་དེས་རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམ་པར་བྱས་ནས། གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །ཚིགས་ཀྱི་བོགས་རེ་ཡང་བྱེ་ཞིང་ལྷོད། གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་སྦྱོར་མི་ནུས། ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང སྨན་པ་གཞན་དག་ན་རེ་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་ནད་ཀྱང་ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པས་དེ་རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་གསོ་དཀའ་ བ་ཡིན་ནོ།།ནད་གཞི་གཞན་དང་འདྲེས་པས། གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱིས་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་མ་ཞུ་བ་དང་། བད་ཀན་དང་འདྲེས་ནས་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་ཆོད་དེ། དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཤིང་ བཞིན་དུ་རེངས་པར་བྱས་ནས།བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས་པ་ནི་ཤིང་ལྟར་རེངས་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཕྲག་པའི་རྩ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཕྲག་པའི་རྩ་འཁུམས་ཏེ་ལག་ངར་མི་ཐེག་ཅིང་། འགུལ་བསྐྱོད་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་དཔུང་པ་འཇས་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ གིས་ལག་པའི་མཐིལ་ཕྱོགས་སོར་མོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆུ་བ་རྣམ་པར་འཁུམས་ཏེ།ན་བས་ཉམ་ཐག་ཅིང་ལག་པ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་བི་ཤ་ཙེ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རླུང་རྐེད་པའི་གནས་སུ་བརྟེན་ཏེ་བརླའི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་འཐེང་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་འཐེང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

舌尖有發聲的脈,當風入于其中時,舌頭會麻木變啞,不能感知飲食之味,也不能說話,這就是所謂的舌麻風病。 所謂頭部半邊疼痛的風病是:因頭頂重物、過度大笑、激烈說話,以及生氣、歪著臉打噴嚏、弓箭拉得太緊、睡在高低不平的床褥上、咀嚼乾燥的食物等風病誘因而導致風增長。 風入于上身後使半邊臉歪斜,說話、大笑和觀看時都會歪斜。因此病人的頭部會搖動並變得僵硬。同樣會出現聲音不清、目光呆滯且不會眨眼、牙齒搖動、聲音嘶啞、聽不見聲音、打不出噴嚏、聞不到氣味、記憶力減退、昏迷、睡中生氣、口水流向左邊、一隻眼睛看且眨眼,以及鎖骨以上劇痛等癥狀。 有些醫師說身體下半部分也會出現同樣的疼痛。其他人則說老年性半身不遂也具有這些特徵。 風病依附於血液,進入頸部脈中,使脈變得粗糙、帶病且發黑,這就是所謂的脈束風病,是無法治癒的。 風佔據身體一側,使脈和筋腱乾枯,損害任何一側。關節鬆動,半邊身體無法工作,失去知覺變得麻木,有些醫師稱之為單側肢體病,其他醫師則稱之為半身枯萎。 遍及全身的風病也有類似上述的無知覺等癥狀,這被稱為全身性疾病,其中單純性半身枯萎風病難以治癒。 與其他病因混合的半身枯萎極難治癒,不可醫治。因肺癆引起的半身枯萎應當放棄治療。 風病與消化不良和痰混合,切斷脈道,使全身像木頭一樣僵硬,無法伸展屈曲,這就是所謂的木樣僵直風病。 風病入侵肩部脈絡時,肩部脈絡會收縮,手臂無力且不能活動,這種病稱為肩膀癱瘓風病。 風使手掌與手指相連的筋脈完全收縮,疼痛難忍且手不能活動等,這種病稱為毗舍遮風病。 當風依附於腰部位置,進入大腿筋脈內而導致跛行,這就是所謂的跛足風病。

།དེ་ལྟར་རླུང་དེ་བརླའི་ཆུ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་འཕྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་འཕྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རླུང་ནད་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ན་མི་བརྟེན་ཞིང་འདར་བ་དང་། འཐེང་བ་ལྟར་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ཚིགས་ཀྱི་འབྱོར་མཚམས་ དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྲན་མ་ལྟར་འཐེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཅུང་ཟད་མ་ཞུ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ཞུ་བའི་སྟེང་དུ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། དྲོ་གྲང་འདྲེས་པར་ཟོས་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་རློན་པ་འདྲེས་མར་བསྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་ཆེས་པ་ བསྟེན་པ་དང་།འདུག་གནས་མི་བདེ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། མི་ནུས་བཞིན་དུ་ལས་རྩོམ་པ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་དང་ཚིལ་གཉིས། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། བཅས་པར་འཁྲུགས་ ནས་མ་ཞུ་བ་ཚབས་ཆེར་སོགས་ཏེ།དེས་ལུས་ཉམ་ཐག་ཅིང་བད་ཀན་ཚོར་བ་མེད་པའི་བརླའི་རུས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་བརླ་རེངས་ཤིང་འདེགས་མི་ནུས་ལ་གྲང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་བརླ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་། འགྲོ་ མི་ནུས་པ་དང་།ཡན་ལག་བརྡུངས་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། བདོ་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྙོམ་བག་ཏུ་སྐྱུགས་བྲོ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རྐང་པ་སྒྱིད་ཞན་ཅིང་ཞིག་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རྐང་པ་འདེགས་ པ་དཀའ་བ་དང་།ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ནད་ནི་བརླ་རེངས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྨན་པའི་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །པུས་མོའི་དབུས་སུ་རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་ཏེ་ཞུགས་ ནས་པུས་མོའི་སྟེང་དུ་སྐྲངས་ཏེ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་ལྟར་སྦོམ་པར་གྱུར་པ་ནི་རླུང་ནད་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པ་བབ་ཅོལ་དུ་བོར་བའམ། ཡང་ན་ཆད་ཅིང་ངལ་བ་ལས་རླུང་སྐྱེས་ཏེ་རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ལོང་མོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རླུང་ནད་ཚེར་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྐང་ པའི་རྟིང་པ་དང་སོར་མོར་འབྲེལ་པའི་ཆུ་བ་ལ་རླུང་གིས་གནོད་ཅིང་ཉམ་ཐག་པར་བྱས་ཏེ་བརླ་ནས་ཡར་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་གྲི་ཏྲ་སི་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་བཤད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་རླུང་ནད་བི་ཤ་ཙེ་ཞེས་བྱ་བ་ལག་དར་གྱི་ནད་དང་། གྲི་ཏྲ་སི་ཞེས་བྱ་བའི་བརླའི་ནད་དེ་གཉིས་ ཀ་ཡང་ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་དྲག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་རླུང་ནད་ཁ་ལི་ཏི་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པ་གཉིས་བརྩེ་སྟེ་ཚོར་བ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ནི། བད་ཀན་དང་རླུང་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྐང་པ་བརྩེ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་འཁྲུགས་པས་ རྐང་པ་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་།འཆག་པ་དང་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་ཆེར་ཚ་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་རྐང་པ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

如是風入于兩腿筋脈,即成跛行,其名為風病跛行。又風病初發時不穩而顫抖,行走如跛,此乃關節脫節,此名如豌豆跛行之風病。 稍未消化及稍消化之上食用飲食,冷熱混雜而食用,乾溼混合而食用,如是食用沉重及過於油膩之飲食,坐于不適之處,不量力而作事,日間睡眠,夜晚失眠,由此等因素導致痰飲、脂肪二者,風及膽汁任一與之相亂而成重度不消化。 由此身體疲憊,痰飲無知覺入于腿骨之內而腿僵硬不能抬起且發冷,無知覺,感覺是他人之腿,沉重,劇痛難忍,不能行走,感覺肢體被擊打,坐立不安,昏沉欲吐,食慾不振,發熱,腳軟弱如斷,抬腳困難,無知覺而麻木,具此等癥狀之風病名為腿僵硬,如是所說。其他醫師則稱為富人風病。 膝中央風血混合而入,膝上腫脹劇痛,如狼頭般粗大,此名如狼頭風病。腳胡亂放置,或因斷續疲勞而生風,劇痛依附於踝骨,此名如刺風病。 從腳跟至趾相連之筋脈為風所害而衰弱,從腿向上蔓延,此名為格日札西風病。如上所述之毗舍遮風病即手臂病,及格日札西即腿病二者,皆為劇痛,此二者名為卡利提風病。 兩腳交錯而麻木,乃痰飲與風相亂,此名為腳交錯風病。若因血、膽汁及風相亂而腳灼熱,行走時更為熾熱,此名為腳熱風病。風病病因品第十五終。

། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ ཁྲག་འཁྲུགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཚ་བ་སྐྱེད་པའི་ཟས་དང་།སྲོག་ཆགས་ཆུ་ན་སྤྱོད་པའི་ཤ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འབྲས་ནིས་པ་དང་། སྐྱུར་དང་། ཆང་དང་། དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་། ཞོ་སྐྱུར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་དང་། གང་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ རྫས་ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་།མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་དང་། འོ་མ་དང་འབྲུའི་མྱུ་གུ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལོག་པར་བསྟེན་པ་དང་། འདི་བཞིན་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་བ་དང་། ཉལ་པོ་དྲགས་ པ་དང་།སྐྱིད་དེ་བ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་དྲག་ཤུལ་མ་མྱོང་བ་དང་། ལུས་སྣད་པ་དང་ལུས་མ་དག་པ་དག་།སྐྱོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དག་གི་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རླུང་སྐྱེ་བའི་ཟས་བསྟེན་པས་རླུང་ལམ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ་ཁྲག་དང་རླུང་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་ བྱེད་ཅིང་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་མིང་ནི་ཕྱུག་པོའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། འཐེང་བའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། བ་ས་ལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་པའི་དྲེག་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ནད་དེ་ཡང་ཐོག་མར་རྐང་པ་གཉིས་སུ་རྒྱུག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ རྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོན་པའི་རྐང་པ་འཕྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དྲེག་ནད་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྔུལ་བའམ། ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་མདོག་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མཛེའི་ནད་ཐོག་ མ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྷོད་པ་དང་། པུས་མོ་དང་བྱིན་པ་དང་བརླ་དང་། རྐེད་པ་དང་། ཕྲག་གོང་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་རྣམས་སུ་གཡའ་བ་དང་། འགུལ་བ་དང་། ན་བ་དང་། ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་། ནད་ཡང་དང་ཡང་ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲེག་དེ་རྣམས་རྐང་པ་གཉིས་ལ་གནས་པའམ། ཡང་ན་ལག་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ།ཅི་ལྟར་བྱི་བ་ཁྲོས་པའི་མཆེ་བའི་དུག་གིས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ཤ་དང་པགས་པའི་ཕྱི་རིམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ རིམ་གྱིས་ཐ་མར་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ།དེ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དྲེག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་སླ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་གོང་གི་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ཡང་པགས་པ་བྱེར་བ་དང་། མདོག་ སྨུག་ནག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་།དམར་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་དང་བཅས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་དྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་གོང་མ་པས་ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། མཁྲང་བ་དང་། ཚོས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ དང་།རླུང་ཚིགས་དང་། རུས་པ་དང་རྐང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། བཅད་པ་སྙམ་སེམས་ཤིང་ནང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ནད་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པའི་ཚེ་ལུས་སྒུར་བ་དང་། ཞ་བ་དང་འཐེང་བར་བྱེད། ལུས་ཐབས་སུ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ།

接下來要講述關於痹癥病根的章節。其中,由於食用攪動血液併產生熱的食物,以及水生動物的肉類,豆類,綠豆,陳舊的米,酸性食物,酒類,酸奶清,酸奶等食物,以及食用任何不相宜的物質,從黃土地區獲得的肉類,豌豆與蜂蜜同食,牛奶與谷芽同食,錯誤地使用這些配伍,以及如此白天睡覺,夜晚不眠,過度房事,不經常進行散步等劇烈運動,身體疲憊和身體不潔等。 這些過失會導致人們血液紊亂,另外,食用引起風的食物會使風道偏離,使血液和風互相損害而產生不適。這種病也稱為富人病,也叫跛足病,也叫巴薩拉病,也叫風血混合的痹癥,這些都是它的異名。 這種病最初在兩腿遊走,特別是騎馬等時懸空的腿部等處最為明顯。痹癥最初發病的形式是非常粗糙,或者非常光滑,出現大量汗液,或者身體顏色改變等,與麻風病初期發病的形式相似。同樣,身體極度不適,四肢鬆軟,在膝蓋、小腿、大腿、腰部、肩部、手臂、腳等關節處發癢、抽動、疼痛、感覺斷裂,身體沉重,知覺減退,病情反覆發作等癥狀。 這些痹癥或者存在於兩腿,或者存在於兩臂,從其中任何一處都會蔓延至全身,就像被憤怒的老鼠咬傷后毒素遍佈全身一樣。它首先遍佈肌肉和表皮的外層,這種稱為容易識別的痹癥。然後逐漸最終遍佈所有身體組織,這稱為難以識別的痹癥。 其中容易識別的痹癥具有上述發癢等癥狀,另外還有面板粗糙、顏色變暗、發紅、伴有瘙癢、劇烈發熱和發燙等癥狀。難以識別的痹癥比前者疼痛更劇烈,並伴有腫脹、僵硬、感覺燒灼,風進入關節、骨骼和筋脈內部,感覺像被切割一樣,在體內遊走,當病情嚴重時會導致身體彎曲、癱瘓和跛行,使身體歪斜行走。

།དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་ཟུག་གཟེར་བ་དང་། པར་ པར་བྱེད་པ་དང་།ན་བ་དང་། ལུས་སྐྲང་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། མདོག་གནག་པ་དང་། སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ན་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་དང་ཚིགས་དང་སོར་མོ་རྣམས་འཁུམས་པ་དང་། ལུས་བཅིངས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ན་བ་དང་། གྲང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། ལུས་ལ་གྲང་བས་རེག་ན་བདེ་བ་དང་། རེངས་པ་དང་། ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་རབ་ཏུ་སྐྲང་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ཟངས་མའི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། ལུས་བེམ་བེམ པོར་ཡུངས་ཀར་གྱི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བཞིན་ཆ་ཙེག་ཙེག་སེམས་པ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་པས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་རུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་ པ་དང་།རྔུལ་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རེག་མི་བཟོད་པ་དང་། ན་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཚོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་ལུས་འགུལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ ལྕི་བ་དང་།ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། མདོག་སྣུམ་པ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲེག་ནད་ཉེས་པ་འདྲེས་པའི་ལས་གཉིས་ལྡན་པའམ། གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་མ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ནད་གཅིག་ཤས་ཆེ་བའམ་གསར་དུ་བྱུང་ བ་ནི་གསོར་རུང་ངོ་།།ནད་གཞི་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་ལ་ཙམ་དུ་གསོར་ནུས་སོ། །ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་དྲེག་ནད་ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། རེངས་པ་དང་ཐོར་བུ་འཕྱང་བ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །རྐང་ལག་གི་ཚིགས་རྣམས་སུ་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་རླུང་གིས་བཀག་ན་རླུང་དང་ཁྲག་ཕན་ཚུན་ཕྲད་ནས་ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ནི་མྱུར་དུ་སྲོག་འདོར་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། རྩོལ་བ་དྲགས་པ་དང་། སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ཁ་ཟས་དྲགས་པ་དང་། འགྲངས་ཆེས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་། ལམ་གྱིས་དུག་པ་དང་ཤུགས་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ ཤུགས་འགགས་པ་དང་།རྒྱུ་དེ་དག་གིས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཉམ་ཐག་པར་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲིད་པ་དང་། །སྒྲེགས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་ དང་།གཉིད་དང་དེ་རྣམས་དགག་པ་དང་། ཁུར་ལྕི་བ་ཁུར་བ་དང་། ངུ་དྲགས་པ་དང་། དགོད་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། མགུལ་པ་འགགས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མགུལ་པའི་སྦ་བ་ལ་སོགས་པ་ནམ་ ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

關於風分較重的垢病,其癥狀為:疼痛刺痛,麻木,疼痛,身體腫脹且粗糙,顏色發黑,呈青灰色,反覆疼痛且難以平息,大脈、關節和手指收縮,感覺身體被束縛且劇痛,厭惡寒冷,身體接觸冷物感到舒適,僵硬,身體無感覺且麻木。 血分較重的垢病癥狀為:嚴重腫脹,刺痛疼痛,呈銅色,身體麻木如塗抹芥子泥般刺癢,油膩,粗糙難以平息,瘙癢且腐爛。 膽分較重的垢病癥狀為:灼熱發燙,昏沉,大量出汗,昏厥,醉酒狀,口渴嚴重,觸控難忍,疼痛,顏色發紅,腫脹,發炎,極度發熱。 痰分較重的垢病癥狀為:身體無法活動,身體沉重,無感覺且麻木,顏色油膩,身體發冷,瘙癢且略有疼痛。 對於垢病病邪混合的情況,應當瞭解具有兩種或三種病邪聚合的癥狀。其中單一病邪較重或新發的可以治癒。具有兩種病邪的勉強可以治療。三種病邪的垢病伴有漿液滲出、僵硬和疙瘩下垂的應當放棄治療。 當手腳關節中血液執行的脈被風阻礙時,風和血相互遇合而產生劇烈疼痛,這種情況會迅速危及生命。 關於風的五種本性中,稱為命風的風是由粗糙飲食、過度勞作、禁食、飲食過量、過度飽食、暈眩、疲勞于路途、劇烈言語、呼吸受阻等原因而紊亂,損害眼等感官,產生流鼻涕、痛苦、口渴嚴重、咳嗽、呼吸不暢等癥狀。 其中稱為上行風的風是由打噴嚏、打嗝、嘔吐、睡眠及其阻礙、負重、過度哭泣、過度大笑等原因而紊亂,導致喉嚨堵塞、神志不清、嘔吐、食慾不振、感冒,同樣也會引起喉部腫塊等頸部以上的各種疾病。

།ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ནི་འགྲོ་དྲགས་པས་རང་གི་གནས་ཉམས་པ་དང་། རྩེད་མོ་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པ་མི་བཟད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་དང་། རྩུབ་པ་བསྟེན་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། དགའ་ཆེས་པ་དང་། ཡི་བསད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ འཁྲུགས་ཏེ།རྒ་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལུས་སྐྲང་བ་དང་། སེམས་གཡེངས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལུས་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཟས་མ་སྙོམས་པ་དང་། སྔ་མ་མ་ཞུ་བར་ཟ་བ་དང་། ཟས་རྙིང་པ་ཟ་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་འཁྲུག་ པར་བྱེད་དེ།གཟེར་བ་དང་། སྐྲན་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཞུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ནད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། འཇུ་དཀའ་བ་ཟོས་པ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་བཞོན་པའི་སྟེང་ནས་ལྷུང་བ་དང་། བཞོན་པ་ལ་ རྟག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་།གནས་གཅིག་ཏུ་ཡུན་རིངས་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིན་ནད་དང་། ཁུ་ཆུའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གསོ་དཀའ་བ་མང་དུ་སྐྱེད་ དོ།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཞུ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་ལྡན་ན་ནི་ལུས་སྙོམ་པ་དང་། འགུལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁོང་ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྒྱིད་ཞན་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་རྩུབ་པ་ལ་མངོན་པ་ཆགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཟོས་ན་བདེ་བ་དང་། རྟགས་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མ་ཞུ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་དེ་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞན དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་དབྱེ་བ་དམིགས་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་ནད་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། མུན་འཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཟོས་ན་ལུས་ཚ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། བསིལ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་བསིལ་བ་དང་། ཁོང་གྲང་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། དྲོ་བ་ཟོས་ན་ལྷག་པར་བདེ་བ དང་།སྨྱུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་འདི་རྣམས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རྟགས་ནི། ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་དུ་ཚ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། མདོག་དམར་པོར་སྐྲང་བ་དང་། ལུས་ལ་ཐིག་ལེ་ དམར་པོ་འབྱུང་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྲང་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་ཞིང་མཁྲང་ལ་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་བརྩེ་བ་དང་། ལུས་ལ་གྲོག་མ་རྒྱུ་བ་སྙམ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དེ་ཚིལ་དང་ལྡན་པར་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ལུས་སྐྲང་ཞིང་མི་བརྟན་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བའི་ཕྱུག་པོའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

所謂遍行風病,是由於行走過度而損害自身所在之處,以及過度劇烈的難以忍受的遊戲,不適當的飲食,粗糙食物的食用,恐懼,過度歡喜,以及心情鬱悶等原因導致遍行風紊亂。造成衰老和體力損壞,身體浮腫,心神散亂,發燒,四肢疼痛,毛髮豎立,身體失去知覺變得麻木,麻風病和疥瘡蔓延,以及引發遍及全身的其他疾病。 所謂與火共住之風,是由於飲食不均衡,前食未消化就進食,食用陳舊食物,不當時間睡眠,夜晚失眠等原因而紊亂。引發刺痛,腫瘤,胃病,消化和不消化處的疾病。 所謂下行風,是由於食用粗糙難消化的食物,從馬等坐騎上跌落,長期騎乘,長時間待在一處,經常行走等原因而紊亂。依附於不消化之處而引發小便病,精液病,痔瘡,脫肛等難以治癒的諸多疾病。 所謂命風等五種風,任何一種與不消化相伴時,會出現身體不平衡,無法活動,腹部沉重,油膩,食慾不振,疲憊,寒冷,浮腫,消化功能減退,對熱和粗糙食物產生偏好,食用這些會感到舒適,應知具有這些特徵。若不與不消化相伴,則應知不具有這些特徵。 若風與膽汁等其他疾病相伴,也應詳細說明其分類。其中風病與膽汁相伴的特徵是:身體發熱灼熱,口渴嚴重,劇烈疼痛,頭暈,眼前發黑,食用熱性、溫性、酸性和咸性食物會引起身體發熱,渴望涼爽等。 風與痰相伴的特徵是:身體涼,腹部寒冷,劇烈疼痛,食用熱性和溫性食物會特別舒適,禁食,勞作,喜好粗糙和溫熱的食物等。 風與血相伴的特徵是:肉和面板內部發熱疼痛,呈紅色腫脹,身體出現紅色斑點。 風與肉同時紊亂時,會出現腫脹僵硬,顏色改變,同樣會出現小疙瘩腫脹且顏色改變,身體發癢,感覺有螞蟻在身上爬行。 風與脂肪相伴紊亂時,身體浮腫不穩,油膩,觸控柔軟,寒冷,食慾不振,這被稱為難治的富人病。

།དེ་ལ་རླུང་ རུས་པ་དང་ལྡན་པར་འཁྲུགས་ན་ནི།རེག་ན་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། བཙིར་ན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་རྐང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ནི་ལུས་སྒུ་བ་དང་། ཡང་ནས་ཡང་དུ་གླལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ཞིང་མཉེས་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཁུ་བ་ཤུགས་དྲག་ཏུ འབྱུང་བ་དང་།ཡང་ན་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི། ཟས་དེ་ཁོང་པར་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ན་ལ། དེ་ཞུ་བ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ན་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དེ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི།གཅིན་སྲི་ཞིང་འགགས་ལ་ཆུ་སོར་རླུང་གིས་གང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ས་སྟེ་བཤང་བ་དང་ལྡན་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཕྱི་ས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགགས་ལ་རང་གི་གནས་སུ་ཐོགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། སྣུམ་ བག་ཟོས་ན་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ཁོང་སྦོ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ།ཟས་དེ་ཁོང་དུ་ཕུལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་ཐོགས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དེ་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་བརླ་དང་ཆུ་སོའི་བར་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ ཚིགས་ན་བ་དང་།རླུང་ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་སྟེ། ལོག་པར་སོང་བ་དང་། སྙིང་མི་བདེ་ཞིང་རབ་ཏུ་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ཆ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཟས་ཕྱེད་ཙམ་ཞུ་སྟེ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་ཙམ་ན་སློན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི་མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྟེང་དུ་ཁོང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཚ་བ་དང་།ངལ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་ནུས་ཤིང་ལྡོག་པ་དང་། ལུས་ཚ་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་ ལྷག་པར་ཆེ་བ་དང་།སྙིང་མི་དགའ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་ཕྱི་སའི་མདོག་སེར་པོར་འབྱུང་ཞིང་། ཟླ་མཚན་ཤས་ཆེར་འཛག་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་དང་ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་རྣམས་ སུ་ཚ་བ་ཆེ་བ་དེ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པའི་སྙོམ་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། སྦྲིད་པ་དང་སྒྲེགས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཚིག་དང་སྒྲ་འཚུབས་ཤིང་འགགས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན ན་ནི་རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ཤེས་པ་དང་།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྕི་བ་དང་། འགྲོ་བ་མི་བརྟན་ཞིང་འཁྱོར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ཀུན་གྲང་ཞིང་རྔུལ་མེད་ལ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།

關於風與骨相關的病變:觸控時感覺極熱,按壓時感到愉悅,如針刺般疼痛,四肢疼痛。 風與筋一起紊亂時:身體佝僂,頻繁打哈欠,身體感覺扭曲,全身疼痛,用雙手按摩時會感到舒適。 風與精液一起紊亂時:精液劇烈流出,或者無法行使生育功能。 風與食物一起混合紊亂時:食物在腹中停留期間會疼痛,待消化后則感覺舒適。 風與小便一起紊亂時:小便不暢並阻塞,膀胱充滿風氣。 風與大便一起紊亂時:大便向下排出受阻,停滯在原處無法排出,食用油膩食物后雖快速排出但會腹脹,食物在腹中積聚難以排出。 風與全身組織一起紊亂時:大腿與膀胱之間疼痛,脊椎疼痛,風氣逆行不順,心情不適且劇痛。 生命風與膽汁一起紊亂時:頭暈,昏厥,疼痛,煩躁不安,食物消化一半成酸性時會嘔吐。 上行風與膽汁混合紊亂時:除了上述頭暈等癥狀外,還會出現腹部灼熱不適,體力耗竭。 遍行風與膽汁混合紊亂時:全身發熱,疲憊,無法行動自如且反常,身體發熱並伴有病癥。 與火同住風與膽汁一起紊亂時:消化功能減退或過度,心情不悅,口渴且發熱。 下行風與膽汁一起紊亂時:大便呈黃色,月經過多,女陰、男根和肛門部位發熱嚴重。 生命風與痰一起紊亂時:身體不適昏沉,食慾不振,想嘔吐且唾液增多,打噴嚏和呃逆,呼吸阻塞。 上行風與痰一起紊亂時:身體沉重,食慾不振,語言和聲音混濁阻塞,削弱體力。 遍行風與痰一起紊亂時:骨節無法伸縮,四肢沉重,行走不穩且搖晃。 與火同住風與痰一起紊亂時:全身發冷無汗且消化功能減弱。

།ཐུར་ དུ་སེལ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤང་གཅི་མི་འབྱུང་ཞིང་འགགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་རླུང་ནད་ལྷག་མ་བཞི་ལ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་སྟེ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འགྱུར་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན། དེའི་རྟགས་ནི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དཀའ་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། མགོ་བསྒྱུར་དཀའ་བ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཁའི ནང་སྐམ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་མདོག་དང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་རླུང་ནད་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་གནས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་ གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་།ནད་དམིགས་ཅིར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་དེ་དག་གི་ལས་དང་། ཤས་ཆེ་ཆུང་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཤིག་།སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་དང་གང་ཡང་རུང་བ་ནང་འདྲེས་པའི་སྟེང་དུ་ནད་གཞན་གྱིས་འདྲེས་པའམ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིག་།མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལ་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དང་། རེ་རེར་སྦྱར་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་བཤང་གཅི་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བརྟག་གོ། །དེ ལས་བཟློག་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཇི་རིགས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཀྱི་རླུང་ནད་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདྲེས་པར་རྟོགས་ཤིག་།དེ་ལྟར་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནད་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་བྱས་ནས་ནི་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབྱེ་ན་ རྩིས་ཀྱིས་མི་ལང་སྟེ་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདྲེས་པའི་ནད་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས་སྨན་པ་མཁས་པ་གཞན་གྱི་ནད་རིག་པ་དག་གིས་རང་རང་གི་ནད་གཞིའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བའི་ཚུལ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་ པ་གང་གིས་སློང་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱའོ།།རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཡིན་ལ་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །རླུང་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉམས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཚེ་དང་སྟོབས་ ཀྱང་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲེས་ཏེ་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞན་དུ་མ་དང་འདྲེས་ཤིང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལོ་གཅིག་མ་ལོན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའོ། །ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ མ་ཤེས་ཏེ་ལོ་གཅིག་འདས་པ་ཕན་ཆད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་འདྲེས་པའི་ནད་དེ་དག་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན་ཁོང་འབྲས་དང་། ནད་གཞི་མཆེར་པའི་ནད་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དྲེག་ནད་ ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་གེ་སྦས་པའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས་ནད་གཞིའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི གནས་གསུམ་པའོ།

如果向下行的風與痰結合,則大小便不通而阻塞。如是應知風病與其他相關的分類有二十二種。其中,所謂命風等五種任何一種與其餘四種風病相結合,如是每一種又各有四種,成為二十種。其中,如果命風與痰及變化之風一起紊亂,其征相是呼吸困難、感冒、轉頭困難、胸心疼痛、口乾等。如果上行風與命風一起紊亂,則會耗盡膚色與氣力。如此配合,其餘風病也應如是配合。 五種風的住處,應觀察三病根所在之處及病所成之品。這些風病的作用及大小程度也應觀察。醫生們應善加了知命風等五種風任何一種內在相混之上,其他病所混合,或單獨具有風病。膽和痰二者與五種風各自配合成十種,與痰膽大小便二者相具的十二種也應觀察。相反的十二種也應如理了知。應了知膽和痰二者的五種風病每一種也相混合。 如是五種風與膽和痰病互相混合而成多種,若分別其中每一種,則數不勝數而成無量。因此,混合之病極難了知,故明醫應以了知他人病的智慧,反覆觀察並了知各自病根的生滅方式、飲食起居等任何引發之因。在五種風中,尤其是所謂命風是眾生的生命,上行風則稱為氣力。若這兩種風衰損受害,則壽命與力量也將耗盡。 五種風中任何一種相互混合或與膽等多種其他病混合,若了知病的特徵,即使未滿一年,也極難治癒。若不了知病的特徵,過一年以後則無難治。如是若不治療這些混合之病而置之不理,則會生起腹內腫瘤、脾病、心病、瘤、消化力衰退等併發癥。風病根本闡述品第十六終。醫王獅子藏之子大醫帕克所造《醫論八支心要》中病根處所品第十六終,為八支心要第三處。

། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས་གསོ་བའི་དཔྱད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་དང་པོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ན་རེ་རིམས་ནི་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ ཞུགས་ནས་རླུང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ཏེ།མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱས་ནས་ནང་གི་རྩའི་ལམ་བཀག་སྟེ། རིམས་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་རིམས་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་བྱས་ལ། ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བ་ལ་འབད་དོ། །ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ནི་ནད་མེད་པ་ ཡིན་པས་ཐོག་མར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་འདི་དག་བྱའོ།།དང་པོ་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་དེ། མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ལུས་ཡང་ལ་ནད་མེད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་གཟི་མདངས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ཚབས་ཆེ་སྟེ། རང་གི་གནས་ལས་ལུད་ནས་བད་ཀན་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་གཉིད་ནད་དང་། ཆམ་པ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གསུད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ལྡང་བའི་རིམས་ནད་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ གཏང་བར་འོས་ཏེ་སློན་བྱའོ།།རིམས་ནད་གཞན་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། རིམས་མི་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདེབས་སོ། །པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་མངར་གང་ཡང་རུང་བ། པི་པི་ལིང་དང་ལྷན་ཅིག་གམ། ཡང་ན་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་བླུད་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ག་གོན་དང་། སྦ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་སྐྱོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ བ་དང་།ཆང་དང་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པའི་སྨན་པས་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །གོང་མའི་སྐྱུག་སྨན་བྱས་ཀྱང་རུང་། མ་བྱས་ཀྱང་རུང་། རིམས་ ནད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་ཤིང་དྲོད་སྐྱེད་པས་ནད་སྨིན་པ་དང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་མདག་ལ་ཐལ་བས་གཡོགས་ན། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་འཚོར་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར། ཁོང་པའི་རླུང་ལ་སོགས་ པའི་ཉེས་པས་གཡོགས་ན་ཁ་ཟས་འཇུ་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི། ཆུ་དྲོན་པོ་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུ་བྱིན་ན་བད་ཀན་སྐམ་པོ་སླ་བར་བྱའོ། །སྐོམ་དད་མྱུར་དུ་ འཇིལ་བར་བྱེད་ན་མེ་དྲོད་དང་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་ཡང་འཇམ་ཞིང་དག་པ་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་དང་། རྔུལ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་གཉིད་དང་། རྨོངས་བག་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་འཕྲོག་ ཅིང་སྲོག་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ལོག་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

《醫方八支要略·二十二種醫療方法》,現在講述第一章治療熱病。 大仙人具壽子等說道:熱病是由於食物未消化時進入體內,與風等共處, 使火力減弱,阻塞內部脈道,從而產生熱病。 首先對於未成熟的熱病要禁食,努力保護體力。因為有體力就無病,所以首先要進行這些治療儀軌。 首先禁食能夠消除諸病,生起火力,身體輕盈無病,產生飢渴感,食物可口易消化,生起體力和光澤。 對於痰病嚴重,從自身位置溢出,痰向外排出,並伴有嗜睡病、感冒、食慾不振、咳嗽、打噴嚏,以及剛吃完就嘔吐的未消化熱病,應當使用催吐藥。 對其他熱病使用催吐藥會引起呼吸不適、腹瀉、昏迷、心臟病,以及熱病難以痊癒等癥狀。 可用婆薩那查或毒芥子或甘草任選其一與胡椒一起服用,或者用溫水加蜂蜜和鹽服用后催吐。 或者用波托拉、楝樹、葫蘆、蘿蔔等任選其葉煮湯,與炒米湯、甘蔗汁、酒等任選其一,加入婆薩那查粉末服用。 或者由瞭解體力和時宜的醫生,按照成就儀軌中所說的催吐藥進行治療。 無論是否使用了上述催吐藥,對於熱病患者來說,由於諸病從自身位置減退且生起暖意,爲了使病成熟和平息,特別是禁食會有幫助。 比如外面的火炭被灰覆蓋就無法烹飪食物一樣,內部被風等病覆蓋就無法消化食物,因此催吐之後爲了使病成熟應當禁食等。 對於由痰和風引起的熱病且口渴嚴重者,少量少量地給予溫水可使干痰容易軟化。 快速止渴能使火力和脈道通暢柔和清凈,膽汁、風、汗、大便、小便等也能順利排出,並能去除嗜睡、昏沉、食慾不振等癥狀,能夠維持生命。 如果飲用冷水則會失去上述功效,反而會產生諸病。

།ཆུ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ལྟར་ཡོད་ན་ཡང་གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པ་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་ པ་དབང་པོའི་ནད་དང་།ལུས་ཚ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། དུག་དང་ཆང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་དང་། ལུས་ཟད་ཅིང་སྐེམ་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལ་ནི་ཆུ་དྲོན་པོ་མི་སྦྱར་རོ། །གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དང་། བཅའ་སྒ་ དང་།པར་པ་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་སྐོམ་དད་ཅན་ལ་སྦྱར་ན་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་ཅིང་སྐོམ་དད་འཇོམས་སོ། །མཁྲིས་པ་མེད་ན་དྲོད་མེད། དྲོད་མེད་ན་རིམས་མེད་དེ། དེ་ བས་ན་མཁྲིས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་བཟའ་བ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཤས་ཆེར་སྤང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྨྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་དང་། བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །རིམས་མ་སྨིན་པ་མི་ཟད་པར་ན་བ་ལ་ ནི།སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་འདག་གུ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་དེ། ཅི་ལྟར་མ་ཞུ་བ་ལ་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པའི་སྨན་མི་བླུད་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་བླུད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྦྲུལ་ལ་འོ་མ་བླུད་པ་བཞིན་ནོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སྙོམ་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྗེ་ངར་དང་རུས་ཚིགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་དུགས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། རྔུལ་དང་། བཤང་གཅི་དང་། འཕྱེན་བདེ་བར་འབྱུང་སྟེ། མེའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣུམ་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་གར་བཤད་པའི་ནང་དུ་ཆུ་དྲོན་ལས བྱས་པའི་དུགས་ཐམས་ཅད་འདིར་སྤྱད་པར་བྱའོ།།རིམས་གསར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་འབའ་ཞིག་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །ཞག་བདུན་པ་ནས་ནི་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནས་ ཐུག་དང་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་བླུད་དེ།གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསོའོ། །རླུང་ཉི་ཚེའི་རིམས་དང་། ལུས་ཟད་པའམ། གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། རིམས་རྙིང་པ་རྣམས་ལ་སྨྱུང་བ་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་ རིམས་སྨིན་པ་དང་།མ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉམས་བརྟ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལ་བལྟས་ནས་སྨྱུང་བ་བྱས་ལ་ལེགས་པར་འགྱུར་ན་ལུས་རྗུད་པར་སྣང་སྟེ་དེ་ལ་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་ལ་རིམ་གྱིས་གཏང་ངོ་། ། དེ་ནས་ཐུག་པའི་ཁུ་བ་བླུད་པ་ནི་སྨན་པ་མཁས་པས་ཇི་སྲིད་དུ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ནས་སམ། ཞག་དྲུག་ལོན་པའི་འོག་ཏུ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཐུག་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ན། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་བཞིན་ནོ། །ཐུག་པའི་ཁུ་བ་དྲོ་བའི་ཕྱིར་རྔུལ འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྨན་དང་སྦྱར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐོམ་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རྩར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །རིམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིམས་འཇོམས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཐུག་པས་རིམས་གསོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

雖然飲用溫水有如上所述的諸多益處,但對於膽病患者則並非如此。即對於膽病嚴重者、眼等感官疾病、身體發熱、意識昏沉、腹瀉、中毒和飲酒引起的熱病、春季炎熱時節、身體虛弱消瘦者以及膽病和血病患者,都不宜使用溫水。 對於因膽病引起熱病而口渴者,可用巖蘭草、檀香、蓽茇、胡黃連、五味子、畢力迦任何一味煎煮的湯劑,這樣可以幫助消化並止渴。 無膽則無熱,無熱則無熱病。因此,應當儘量避免所有不適合膽病的飲食和行為。 總之,對於所有熱病,除了禁食外,還應避免沐浴、按摩、塗抹等一切身體護理活動。 對於熱病未成熟而持續發作者,不可服用藥湯和糊劑等,就如同對未消化的食物不可服用止痛藥一樣。如果強行服用,會再次引發疾病,就像給蛇喝牛奶一樣。 對於因痰和風引起的熱病、流鼻涕、呼吸不暢、小腿和關節疼痛者,極力推薦熱敷療法,這樣可以促進出汗、大小便通暢,並能生髮體內暖氣。 在油療法中所述的所有溫水熱敷方法都可在此使用。 對於新發熱病,首先要禁食和熱敷。然後在六天內避免所有成熟療法等治療。從第七天開始,爲了使未成熟的病情成熟,可服用青稞粥和胡黃連湯,並根據具體情況進行治療。 對於單純風熱病、身體虛弱或突發性熱病以及陳舊性熱病,不可禁食,而應採用一切增強體力的療法。 首先要了解熱病是否成熟,通過觀察體徵和禁忌章節,進行禁食后如果病情好轉但身體虛弱,則可根據不同病因逐漸服用單味粥湯等配合藥物。 之後,明醫應在熱病頂峰消退後或六天後才可讓病人服用粥湯。按此粥湯療法,可以生髮胃部暖氣,就像柴火生火一樣。 粥湯因其溫熱性可以發汗,因為是湯劑所以可以止渴,因為是食物所以可以增強體力。因為容易進入脈道所以容易消化,因為對熱病有益所以可以降溫。 因此,有人說首先應當用粥湯來治療熱病。

།དེ་ལ་ཐུག་པ་ནི་ཐོག་མ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བརྔོས་པ་བཏགས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སྤོད་བཅའ་སྒ་དང་། འུ་སུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱུར་ལ གོམས་པ་ཡིན་ན།སེའུ་འབྲུ་བཏབ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཐུག་པ་བཅའ་སྒས་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཆུ་སོ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགོ་བོ་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འུ་སུ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྐྱུར་གྱིས་བཏབ་པ་བླུད་ན་རིམས་དང་འཁྲུ་བ་ལ་ཕན་ཏེ། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། གཟེར་བ་དང་། ལུད་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །རིམས་ནད་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པ་དང་། ནས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། ། རིམས་རྟུག་པ་འགག་པ་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ནས་ཐུག་གི་ནང་དུ་མར་བསྐོལ་བ་བཅུག་སྟེ་འཐུངས་ན་དྲི་མ་འགགས་པ་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །ཁོང་པར་འཁྱིལ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དབྱི་མོང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། རྒུན་འབྲུམ དང་།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །ཁོང་པ་འཁྲོག་པ་ལ་ནི་རྒྱ་ཤུག་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བིལ་བ་དང་། བ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །རྔུལ་དང་གཉིད་མེད་ཅིང་ སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་ལས་ཁྱབ་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་ དཀར་པོ་དང་།འདི་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །གོང་གི་ཐུག་པ་ལ་སྨོས་པའི་སྨན་རྣམས་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། སྲན་མུངྒ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་བླུད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་ཆང་ལས་ རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་།ཆང་རྟག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། སོ་ག་ཚ་བའི་དུས་དང་། མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་བད་ཀན་ཞུགས་ཏེ། ལྷག་པར་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྟོད་དུ་ཁྲག་ལུད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐུག་པ་མི་བླུད་དེ། དེ་ལ་ནི་རིམས་འཇོམས་པའི་ཤིང་ཏོག་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཕྱེའི་སྐྱོ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་ལྡན་པར་བླུད་དོ། །སྨན་དེ་དག་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། ནས་ཐུག་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཆན་དང་། ཁྱིམ་བྱ་ལ་སོགས་པ་མཆུས་གཟས་ཚོལ བའི་ཤ་ཁུ་དང་།སྲན་མུངྒའི་འུ་ཤ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་བྲི་བ་དང་བསྲུང་བ་དང་། ནད་གཞི་རྣམས་མི་འོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་སྤྱད་དོ།

關於湯類,首先是炒米湯,其次是將炒熟的大米磨成粉后熬製的湯中加入生薑、小茴香、長鬍椒和鹽調製。如果習慣酸味,可加入酸棗一同服用。 對於膽病嚴重、大便稀溏者,應服用加入生薑並冷卻後加入蜂蜜的湯。 對於牙痛、肋痛和頭痛,應服用以刺棗和枸杞為主料熬製的湯。 以黑葉、婆羅門參、木蘋果、長椒、烏巴拉花、小茴香等為主料熬製並加入酸味的湯可治療發熱和腹瀉,能增進消化之火併促進成熟。 對於呼吸不暢、呃逆、疼痛和咳嗽,應服用以小五根為主料熬製的湯。 對於因痰多而虛弱的熱病患者,應服用以大五根和大麥為主料熬製的湯。 對於熱病導致的便秘,以長鬍椒和訶子為主料熬製的大麥湯中加入熬製的酥油飲用,可使穢物順利排出。 對於腹部絞痛伴隨疼痛者,應服用以烏頭、長鬍椒根、葡萄、訶子、長椒為主料熬製的湯。 對於腹部翻騰不適者,應服用以棗、達特日、薩拉帕尼、黑葉、木蘋果、婆羅門參等為主料熬製的湯。 對於出汗、失眠和口渴煎熬者,應服用以白糖、訶子、長椒為主料熬製的湯。 對於口渴嚴重、嘔吐遍佈全身的熱病,應服用以白糖、棗、葡萄、達勒斯、甘松、白檀等為主料熬製並加入蜂蜜的湯。 上述提到的藥材也可根據情況適當配合肉湯、綠豆等豆類的汁液等使用。 不宜服用湯劑的情況是:因飲酒引起的發熱、長期飲酒者、春末夏初炎熱時節、膽病部位痰液積聚而劇痛、嚴重口渴、嘔吐、身體發熱、上部咯血等癥狀。對於這些情況,應服用能夠降溫的葡萄等水果汁,以及炒米粉加蜂蜜和白糖調製的稀粥。 當藥物消化得差不多時,可給予大麥湯、炒熟的米飯、家禽等用嘴啄食的禽類肉湯,以及綠豆湯等。 如上所述的湯劑等療法,爲了防止體力衰退、保護身體、預防疾病,應當連續使用六天。

།དེའི་འོག་ཏུ་རིམས་སྨིན་པ་དང་། སྨྱུང་ བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ།ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ་ནི་སྨིན་པ་དང་། ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོ་དེ་ཉིད་གྲང་མོར་བྱས་པ་དང་། སྨན་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་བོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཁ་བའི་སྨན་སྦྱར་ཏེ།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ཡང་སྨན་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། རོ་བསྐ་བ་ཕན་མོད་ཀྱི་རིམས་སར་པ་ལ་ནི་མི་བསྔགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རོ་བསྐ་ བས་ནི་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་།རིམས་མི་ཟད་པ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་སྐྱུར་འབྱུང་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞག་དྲུག་ཕན་ཆད་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན། གླ་སྒང་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟངས་ལ་སོགས་པ་གཟོད་གཏང་ངོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞག་བཅུ་ཕན་ཆད་སྨན་དཔྱད་གཟོད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟས་ཡང་བ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་བྱིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་སྨན་དཔྱད་གཟོད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་གོང་མ་དེ་དག་ནི་ངེས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལས་ལྟོས་ཏེ།སྨན་དཔྱད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིམས་མ་སྨིན་པ་ནི་ཞག་བཅུ་ལོན་ན་ཡང་སྨན་དཔྱད་མི་བྱ་སྟེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དགག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་ནད་གཞི་ཤུགས་དྲག་པས་རིམས་མ་སྨིན་ཏེ། ཤས་ ཆེར་ན་བ་ལ་སྨན་བཏང་ན་ཕྱིར་ཞིང་ཐུ་བར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་རིམས་གསར་པ་ན་ཞིང་སྙོམ་ལ་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་ལ་སྨན་བྱིན་ན་ཡང་རིམས་མཆེད་པར་བྱེད་དོ། །དུས་གང་དག་གི་ཚེ་སྨན་བྱིན་ཞེ་ན། དྲག་པོའི་ཟུག་གཟེར་ལྷོད་པ་དང་། ལུས་ཡང་བ་ དང་།དྲི་མ་རྣམས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཞག་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མ་ལོན་ཏེ། ཡུན་རིང་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྨན་བླུད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནད་གཞི་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨན་སྐྲ་ལོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། དེ་གསུམ་གང་ ཡང་རུང་བ་གླ་སྒང་དང་ལྡན་པར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ།ཡང་ན་བ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལ་ཀ་འདི་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའམ། ཡང་ན་ཏིག་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །འདིར་ སྨན་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་སྲང་གཅིག་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་སྲང་བཞི་ལུས་པར་བྱའོ། །བསྒྲངས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་བ་སྲང་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྨན་སྲང་གཅིག་བཅུག་པའོ། །འདི་དག་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་སྦྱར་བས་བླུད་ན། ནད་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།རིམས་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་ཚོར་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་རྒྱུན་གྱི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། ། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་རྟག་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་འདི་རྣམས བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན།ཉིན་གཅིག་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཏིག་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཉིན་གསུམ་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ།

在此之後,對於已經成熟的熱病和飢餓等癥狀給予高度讚揚。對於病邪的殘餘,爲了使其成熟和平息,將煎煮的藥汁變溫或變涼,以及藥物本身的汁液,還有單純的湯類等稀粥之類的,要根據不同的病癥來服用。 對於由膽汁引起的熱病,特別要配製寒性藥物;對於由痰引起的熱病,也要配製寒性和熱性藥物。對於由膽汁和痰引起的熱病,雖然澀味有益,但對於新發的熱病則不推薦。為什麼呢?因為澀味會導致大便阻塞、熱病持續不退、胸部發熱且口中流出酸水、腹部脹大等癥狀。 在這裡,有些醫生說,超過六天的熱病要用消除熱病的藥物,如藏菖蒲、優質草藥等才開始治療。其他人說超過十天才開始用藥物治療。還有些醫生說,要用清淡的湯類等食物治療六天,之後才開始用藥物治療。另外有人說,以上說法都不確定,應該根據病情狀況來進行藥物治療。 對於未成熟的熱病,即使過了十天也不要進行藥物治療,甚至要禁止治療到一個半月到兩個月。因為病邪力量強大導致熱病未成熟,如果在嚴重疼痛時服藥會導致病情反覆。此外,對於新發的熱病,病人感到疲倦和意識模糊時服藥也會導致熱病蔓延。 什麼時候給藥呢?當劇烈疼痛減輕、身體輕鬆、污濁開始移動時,即使未滿六天或者病程很長,也要進行服藥等治療。這樣,在瞭解各種病邪的區別后,用於使病邪成熟的藥物如發草、蓽茇、刺蒺藜,這三種任何一種配合藏菖蒲煎煮的汁液,或者三種巴拉草藥煎煮的涼汁,或者胡黃連、獐牙菜、藏菖蒲、獨活等煎煮的涼汁來服用。 這裡煎藥的劑量是:一兩藥材配十六兩水煎煮,剩下四兩。所謂’涼制’是指在六兩開水中放入一兩藥材。按照這些適當配製服用,能使病邪成熟,可以消除熱病、食慾不振、口渴、味覺遲鈍和消化不良等癥狀。 黑芥子、波托拉葉、普切謝爾等煎煮的藥汁服用可以治療持續性熱病。波托拉、獐牙菜、藏菖蒲、巴塔、普切謝爾等煎煮服用可以治療固定性熱病。波托拉、楝樹、三果、葡萄、黑芥子皮等煎煮的藥汁服用可以治療一日熱病。胡黃連、獐牙菜、白檀香、蓽茇等煎煮的藥汁服用可以治療三日熱病。

།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། བྱི་ཚེར་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དོང་གྲ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་ སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། སྐྲ་ལོ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཏིག་ཏ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏང་ན་ཕན ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།ཤིང་ཏོག་མ་རུ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏང་པལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བལ་ཀ་དང་། པདྨའི་གེ་སར་དང་། ཤུག་པ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ དང་།པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་སྐན་ཏེར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ནས་མེ་ཏོག་ཀུ་སུ་མའི་དྲིས་བསྒོས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིམས་དང་། ཆང་ནད་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཁྲག་སྟོད་དུ་ལུད་པ་དང་། མིག་སེར་རྣམས་འཇོམས་སོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་དོག་ལེ་སར་པ་ གཙང་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ།རས་དང་བཙགས་ཏེ། ཚིགས་མ་བོར་ལ། ཁུ་བ་དངས་མའི་ནང་དུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ཁུ་བ་དེ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ལུས་ཚ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་པ་རྣམས་བསྐོལ་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་།ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་རྣམས་འཇོམས་སོ། ། རུ་ར་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་ སྒ་དང་།བུ་ཏི་ཀ་དང་། པར་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྲོ་ལོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་། ལྟོ་ བ་དང་།སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དོང་གའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ ཕན་ནོ།

將訶子、甘松、獐耳煮湯,加入蜂蜜服用,可以平息第四日的熱病。對於風引起的熱病,可用刺蒺藜、獐耳、蓽茇、獨活煮湯服用;或者用胡椒根、獐耳、蓽茇一起煮湯;或者用五小根煮湯服用都有效。 對於膽引起的熱病,可用黑芥子、甘松、普舍葉煮湯,在冷水中加入蜂蜜服用;或者用甘松、髮絲草、刺蒺藜、龍膽草煮湯服用有效。 對於痰引起的熱病,可用黑芥子類煮湯;或者用婆沙迦、甘松、蓽茇、刺蒺藜煮湯服用有效。 對於風痰混合的熱病,應服用能生熱和促進成熟的藥物:訶子、胡椒根、獨活、普舍葉煮湯。 對於風膽混合的熱病,將葡萄、甘草、馬魯卡果、升麻、唐巴拉、獐耳、甘松、訶子、婆羅迦、蓮花蕊、柏木、蓮根、檀香、普舍葉、青蓮花、帕盧沙迦等研成粉末,用水煮成糊狀;或者將煮好的湯冷卻後,用庫蘇瑪花薰香,加入蜂蜜、白糖和炒米粉服用,可以迅速平息。 同樣也能消除熱病、酒病、嘔吐、昏厥、身熱、頭暈、咯血和黃眼病。 將普舍葉研成粉末,用水和新的乾淨布袋煮沸,用布過濾,去除渣滓,在清湯中加入酥油,飲用此湯可以消除熱病和身熱。 對於痰風混合的熱病,可用白芷、普舍葉、帕他、獨活、黑芥子皮煮湯服用。或者在獐耳煮湯中加入胡椒粉服用也有效。 另外,將刺天冬、蓽茇、獐耳煮湯,加入胡椒粉服用,可以消除風痰引起的熱病、咳嗽、呼吸困難、流鼻涕和疼痛。 將訶子、烏蘇、甘松、蓽茇、布提卡、帕帕塔即草果、迦布拉、白芷、伽布拉根、檀香等煮湯,加入阿魏和蜂蜜服用,可以消除風痰熱病、腹痛、心痛、肋痛、喉痛、瘤病、咳嗽和呼吸困難。 對於痰膽引起的熱病,可在獨活類煮湯中加入蜂蜜服用有效。

།ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ནིམ་པ་དང་། མུར་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། གླ་སྒང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ།།འདུས་པའི་རིམས་དང་རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་རྣམས་ལ་ནི་དོང་གྲ་དང་། མ་ནུ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། ། མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཏང་པལ་དང་། འདི་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དུས་སུ་འཐུངས་ན་འདུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རིམས ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།།ཛཱ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སུ་མ་ནའི་མེ་ཏོག་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། བི་ཙར་བ་གོང་མ་བཞིན་བསྐོལ་བ་དུས་སུ་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རིམས་ནད་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་ དང་།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཏབ་པ་བཏུང་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་དེ་དག་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། ཟས་སུ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྨན་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །རིམས་ནད་བད་ཀན་ཅན་ལ་ནི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རྔུལ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆར་བབ་ན་འདམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བད་ཀན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ཐོག་མར་སྨྱུང་བ་ལེགས་པའི་མཚན་མ་དང་། དང་པོ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་པར་རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན ཙ་ན་ཀ་དང་།མོན་སྲན་ལས་བྱས་པའི་ཁུ་བཅུད་ཡང་བ་ཉུང་བ་དང་། སྣུམ་མེད་པ་སྨན་ཁ་བ་དང་བཅས་པ་ཡི་གར་འོང་བ་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྙིང་པ་དང་། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ ཤས་ཆེ་བའི་རིམས་ལ་ནི་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ནང་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་འབྲས་དམར་པོའམ།ནས་ཕུབ་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ལན་གཉིས་གསུམ་བཀྲུས་ལ་ནད་དང་མཐུན་པར་འབྲས་ཆན་དང་། ནས་ཆན་དུ་བྱས་ཏེ་ཟའོ། ། སྲན་མུངྒ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། རྒྱ་སྲན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞིང་ཉུང་བའི་ཁུ་བཅུད་ནད་པ་གང་ལ་གོམས་པ་འཐུངས་ན་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཚོད་མར་ནི་ཀ་ར་ཝེལ་ལ་དང་། རྒྱལ་མོ་ག་གོན་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང་། པར པ་ཏ་དང་།བར་ད་ཀ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཀུ་སུ་མ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་འདི་རྣམས་གང་རྙེད་པ་ལ་ཚོད་མར་བྱའོ། །ཤ་ཁུ་ནི་ཤ་ཡང་བ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཁུ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། ཨག་ནི་མན་ཐ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འདི་རྣམས་རླུང་དང་། སྣུམ མེད་ན་ཡང་རུང་སྟེ།ལེགས་པར་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཚོད་མའི་ནང་དུ་སྦྱར་བ་ནི་དར་བ་ཧ་ཅང་མི་སྐྱུར་བ་ཡི་གར་འོང་བའི་དངས་མ་མེ་མི་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཟས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བསྒྲངས་པའམ། གལ་ཏེ་ཆང་ལ་གོམས་པ་ ཡིན་ན་ནི།ཆང་སྐོམ་དུ་བླུད་དོ།

或者,將普切謝爾、巴夏嘎、普謝則、三果、列特、巴托拉、白洋蔥、楝樹、木爾巴、蒺藜等煮沸,加入蜂蜜飲用,可治療痰和膽的熱病。 對於三病合併引起的熱病,將刺柯、香柏、醋栗、甘松等煮沸,加入巴托拉、楝樹、三果、普切謝爾等研磨成的粉末服用。 對於三病合併的熱病、風病和痰病較重者,以及咳嗽、呼吸不暢、肋痛等癥狀,應服用冬瓜、曼努、列特、刺柯等煮沸的湯液。 將馬度嘎花、葡萄、狗舌草、巴如夏嘎、普謝則、普切謝爾、三果、當巴爾等按規定煮沸後冷卻,適時飲用可消除所有三病合併的熱病。 將扎提即素瑪那花、訶子、甘松、蒺藜如上煮沸,適時飲用可消除一切熱病。 對於熱病伴有大便秘結者,將普切謝爾、葡萄、狗舌草、三果煮沸,加入糖飲用即有效。 待藥物消化時,可按順序給予含有藥物的湯羹等食物。 對於痰性熱病,不可給予湯羹等。因為就像汗上降雨會變成泥漿一樣,會導致痰增長。 因此,對於痰引起的熱病,首先禁食是好兆頭,開始時不給予湯羹等,而是給予豆湯,如豌豆、綠豆、鷹嘴豆和綠豆製成的清淡湯液,不含油脂,加入苦味藥物,美味可口且含鹽。 食物應選用紅米等陳米和六十日稻等有益。 對於痰重的熱病,應在剋制痰的藥物煮沸的湯中,將上述紅米或去殼的大麥洗兩三遍,根據病情製成米飯或麥飯食用。 綠豆、小豆、豌豆等清淡而營養少的湯液,病人習慣飲用者可飲用以消除熱病。 蔬菜可選用苦瓜、王母瓜、嫩蘿蔔、巴爾巴特、巴爾達嘎、楝樹、庫蘇瑪、巴托拉的果實和葉子等任何可得到的做成菜。 肉湯應選用輕便的肉類和陸地動物如蜥蜴等的肉湯,加入刺柯、巴如夏嘎、火薄荷、葡萄、訶子、胡椒子、胡椒、生薑、烏蘇、孜然、巖鹽等,以及白糖、蜂蜜等,即使沒有風和油也可以,要充分調配。 蔬菜中加入不太酸的酸奶清液,用小火煮沸,飯後服用。 或者飲用藥物煮沸後的涼水,如果習慣飲酒的話,也可以飲酒解渴。

།རིམས་བྱང་བའམ། མ་བྱང་ཡང་རུང་སྟེ། ཉི་མ་ནུབ་པའི་དུས་སུ་བད་ཀན་ཟད་ཅིང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བའི་དུས་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་ཟས་ཡང་ཟའོ། །ཡང་ན་ནད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཟས་བཟའ་སྟེ། དེ་ཡང་བད་ཀན་ལ་ སྔ་དྲོ།མཁྲིས་པ་ལ་ཉི་མ་ཕྱེད། རླུང་ལ་ཕྱི་དྲོ་སྦྱིན་ནོ། །ནད་པ་དེ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་སྔ་དྲོ་ཟས་སྦྱིན་ན་དེས་ནི་ནད་ཕྱིར་ཐུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཕན་པའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་ཡང་བར་འགྱུར་ཏེ། བད་ཀན་དང་མེ་དྲོད་ཆུང་སྟེ། མཁྲིས་པ་དང་ རླུང་ཤས་ཆེ་ན་ཞག་བཅུ་པ་ཡན་ཆད་མར་སྦྱིན་ནོ།།རིམས་སྨིན་པ་ལ་མར་བཏང་ན་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །མ་སྨིན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞག་བཅུ་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་དོ། །བད་ཀན་ཤས་ ཆེ་བའི་རིམས་ལ་ནི།དང་པོ་སྨྱུང་བ་དང་སྨན་ཁ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པས་བད་ཀན་ཟད་པར་བྱའོ། །ལུས་ཟུངས་དང་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རིམས་རྙིང་པ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཁྲིས་པ་མེའི་རང་བཞིན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྩུབ་པ་དང་གཤེར་བག་ སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་མཁྲིས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ནི་སློན་ན་དུགས་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་། རོ་བསྐ་བ་དང་། ཡང་བའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་ཤས་ཆེར་རྩུབ་སྟེ། རླུང་སྟོབས་ཆེ་བ་འཁྲུག་པར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་མར་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ། ཁོང་པའི་ནང་དུ་མེ་འབར་བ་ལ་ཆུས་ བསད་པ་དང་འདྲའོ།།མར་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་ནད་ཀུན་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །མར་དེ་བསིལ་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་རིམས་ཚ་བ་འཇོམས་ལ། དྲོ་བའི་སྨན་དད་སྦྱར་ན་ནི་གྲང་བའི་ རིམས་སེལ་ཏོ།།རྩུབ་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྐྲ་ལོ་དང་། གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་མར་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་སྲང་གཅིག་དང་། སྲན་ཆུང་སྲང་གཅིག་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་ཕྱེད་བཅུག་སྟེ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ལུད་པ་ལ་ཕན་ནོ་ཞེས་སྨན་པ་རྒན་པོ་རྣམས་འཆད་དོ། །པི་པི་ལིང དང་།དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ད་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དང་། པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་དང་མེའི་དྲོད་མ་སྙོམས་པ་དང་། ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ཚ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། སྲིན ཤ་ཡ་དང་།སློན་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་མྱུར་དུ་འཇོམས་སོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་སྨན་མར་ལས་དུར་བྱིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་ མ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། བ་ཤ་ཀའི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བིའི་སྨན་མར་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ།

不論熱病已痊癒與否,在太陽落山時,痰濕消耗殆盡且火熱較大的時候,此時應進食清淡的食物。或者根據病情選擇相應的飲食時間,即對痰濕病人在上午進食,對膽病在正午進食,對風病在下午進食。若病人火力弱時在上午進食,則會使病情加重。 煎煮藥物的湯劑和有益的食物會使身體輕盈,若痰濕和火力弱,膽病和風氣偏重時,應在十日後服用酥油。對於成熟的熱病服用酥油如同甘露,若病情未成熟,即使過了十日,也會引起咳嗽、食慾不振等各種不良反應。 對於痰濕偏重的熱病,首先要通過禁食和服用苦味藥湯等方法消除痰濕。爲了增強身體機能和體力,應當保護陳舊的熱病。由於膽病屬火性,其成熟過程具有乾燥性且缺乏水分,由此產生的膽病若用溫熱療法,會使用煮沸的水和澀味、輕淡的食物使身體更加乾燥,導致風力增強而失調,此時酥油最為有效,如同用水撲滅體內燃燒的火。 酥油是消除風病和膽病的最佳藥物,若與相應的藥物配合使用,可治療一切疾病。酥油與涼性藥物配合可以降服熱病,與溫性藥物配合可以消除寒性熱病。與乾燥性藥物配合可以平息痰濕。因此,如前所述,應當將頭髮、藏菖蒲煎煮的湯劑等藥物根據不同病因適當地與酥油配合使用。 老醫生們說,三果(訶子、余甘子、畢力勒)、楝樹皮、甘草、兩種補骨脂各一兩,小豆一兩,將這些煎煮後加入半兩酥油服用,可治療熱病和咳嗽。 胡椒、芥子、刺天茄、補骨脂、蒲公英、訶子、多香木、木蘋果、藏菖蒲、檀香、腎蕨、補骨脂、葡萄、白洋蔥、娑羅帕尼,將這些藥物與酥油及四倍于酥油的水一同煎煮,適量服用可迅速治癒熱病、消化力不均、黃疸病、食慾不振、發熱嚴重、肉中蟲病、腹脹、肋痛、頭痛和消耗性疾病。 對於風引起的熱病,應當使用治療風病章節中所述的獨活藥油配方,但不包括狼毒。對於膽引起的熱病,可使用在麻風病章節中所述的龍膽藥油、在血膽章節中所述的穗花杜鵑藥油,以及在腹部腫瘤章節中提到的腎蕨藥油配方。

།བད་ཀན་ ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་བྱི་དང་ག་དང་།ཁ་རུ་ཚ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་དང་ མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་།ཆུ་སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་འཇོམས་སོ། །སླེ་ཏྲེས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། སྨན་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་བཟའ་བའམ།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་ལ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་གོང་མ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྟར་འཐུངས་ན་རིམས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་གི་མར་དེ་ཞུ་བའི་ཚད་ཙམ་ན། ཤ་འཇམ་ པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟན་ཟོས་ན་སྟོབས་སྐྱེད་དོ།།དེས་ཉེས་པ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྲན་མུངྒ་དང་། ཀ་ར་བིར་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་སོ། །ཤས་ཆེར་བྱིན་ན་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ མི་ཕན་ཏེ།ཟུག་གཟེར་དང་ལྟོ་བ་ན་སྲ་བར་བྱེད་ཅིང་རིམས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིམས་མ་ཞི་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སློན་དང་འོག་ནས་སྨོས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་སྟེ། སྦྲུམ་མ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་ བ་དང་།ལུས་རྩུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་བྱའོ། །ཕོ་བའི་ནང་དུ་བད་ཀན་ཞུགས་པའི་ནད་གཞི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་པས་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རིམས་སྨིན་ཏེ་རང་རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། རིམས་མི་ཟད་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ལ་བཀྲུ་ སྨན་གཏང་སྟེ།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་རི་ལུར་བྱས་པ་བཏང་བའམ། ཡང་ན་དྲི་སྣ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་བཏང་བའམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་བརྔོས་པ་བླུད་ན་ཡང་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ རའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡག་པའམ་དོང་ཀ་འོ་མའམ་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མམ། ཀྱི་ལྕེ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་རིམས་ནད་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྲུས་དང་སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་ རིམ་པས་བླུད་དོ།།རིམས་རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱེད་དེ་གོང་འོག་གཉིས་སུ་འཁྲུ་སྟེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། སྨིན་པ་ཡིན་ན་ཡང་མི་གཅད་པར་གཞག་གོ། །གལ་ཏེ་བཅད་ན་ནི་ཁོང་པའི་ནང་དུ་གནས་རྙེད་དེ་ངེས་པར་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །རིམས་སྨིན་ཏེ་ཚབས་ ཆེར་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་གཅད་བར་བྱའོ།།མ་ཞུ་བར་རང་འཁྲུ་སྟེ། ཚབས་ཆེ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི། མདོའི་གནས་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མ་སྨིན་པའི་རིམས་དང་འཁྲུ་བ་ཡིན་ན་ནི་མི་གཅད་དེ། གལ་ཏེ་སྨན་གྱིས་ གཅད་པར་གྱུར་ན་ནད་སྐྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་སྨན་པ་རྨོངས་པ་མི་མཁས་པས་རིམས་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བ་ནི་རང་ཉིད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ནག་པོ་གཉིད་ལོག་པ་ལ་ལག་པའི་རྩེ་མོས་ཉུག་པ་དང་འདྲའོ། །རིམས་ནད་ལུས་ཟད་པ་ལ་ནི་ སློན་ཁྲུས་མི་ཕན་ཏེ།གལ་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་དང་འབྱོར་པ་ཡིན་ན་ནི་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཅི་འདོད་པ་དང་། ནི་རུ་ཧ་བཏང་སྟེ་འཁྲུ་བ་ཞི་བར་བྱའོ།

對於由痰引起的陳舊性發熱,取蓖麻、薑黃、訶子、茴香、巴塔、三辛香、昆布、巖鹽、炒麥子灰各一兩,以及酥油三十二兩,等量牛奶,水九十六兩一同煎煮,適量飲用可以消除由痰引起的陳舊性發熱。 將獨活搗碎煎煮至四分之一,加入獨活粉末,再加入四倍于藥量的酥油煎煮后服用;或者同樣以三果、婆薩迦、葡萄、巴拉等分別按照上述獨活的配方服用可以切斷髮熱。 當上述酥油融化時,配以嫩肉湯一同食用可增長體力。這是降伏病邪的最佳方法。 綠豆和迦羅毗羅等的汁液可以降伏痰和膽。 若過量服用則對風引起的陳舊性發熱無益,反而會引起疼痛和腹部僵硬,使發熱加重。 如果用上述配方仍未能平息發熱,則應按前述的沐浴療法和後述的瀉下藥來凈化身體,但不可用於孕婦、消化力弱者和體質虛弱者。 對於胃中痰病嚴重者,醫生應當保護病人的體力。 除了發熱成熟從各處轉移的情況和發熱不止的情況外,其他情況可以使用瀉下藥,如三果、沙沒度勒、胡椒、那伽格薩、白糖等研磨后與蜂蜜調製成丸劑服用;或者使用三香等三辛香的瀉下藥,如成就法處所說的方法;或者用葡萄、訶子汁調配;或者用葡萄和訶子配合;或者用訶子自身汁液煉製的酥油服用都可以降伏發熱。 或者用訶子粉與酥油、蜂蜜調配后舔服,或飲用冬葵子奶或葡萄汁,或者三果,或者狗舌草與牛奶調配后給發熱病人服用。 如此沐浴和清洗之後,逐步給予單味粥等。 當發熱從原處轉移而上下瀉出時,即使已成熟也不要阻止。如果阻止,它會在體內找到安身之處必定造成危害。 對於發熱成熟后劇烈腹瀉者應當止瀉。 對於未消化就自行腹瀉且情況嚴重者,應當按照《醫典》中所說的三病根的特徵來處理。 對於未成熟的發熱和腹瀉不應止住,如果用藥止住會引發疾病。 如果愚昧無知的醫生對未成熟的發熱使用瀉下藥,這是自取滅亡,就像用手指去觸碰睡著的黑蛇一樣。 對於發熱導致身體虛弱者,沐浴清洗無益,如果適合瀉下藥,則應隨意飲用牛奶飲品,施用灌腸療法來止瀉。

།ནད་པ་འོ་མ་ལ་གོམས་ཤིང་བད་ཀན་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རླུང་ དང་མཁྲིས་པས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་འོ་མ་རབ་ཏུ་ཕན་ཏེ།འཁྲུ་བ་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །སྨྱུང་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་འོ་མ་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ། ནགས་མེས་ཆག་པ་ལ་ནི་ཆར་བབས་ནས་ས་བོན་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་འདྲ་བར་རིམས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མ་དེ་ཡང་སོ་སོའི་ སྨན་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དྲོ་བ་དང་གྲང་བ་དང་། བཞོས་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་བླུད་ན་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལོག་པར་བྱས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་མ་དེ་བཅའ་སྒ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་ལུས་ཚ་བ་དང་རིམས་འཇོམས་སོ། །སྦྱོར་བ་གོང་མའི་སྟེང་དུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙནྡན་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་ཏི་ཚེ་འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འོ་མ་རྩ་བ་ལྔ་དང་བསྐོལ བ་འཐུངས་ན་ལུད་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་ཟུག་པ་དང་རིམས་རྙིང་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་པའི་དྲོན་ པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གིས་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་ཁྲག་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་། སྲ་བ་ཧི་ཀ་ལ་ནི་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ བཅའ་སྒ་དང་།བ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་སྐྲང་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། འཕྱེན་འགགས་པ་དང་། རིམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ཅན་དང་། བིལ་བ་དང་། བཪྴ་བྷུ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྦྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་གྲང་བ་སེལ་ལོ། །ཤིང་ཤ་པའི་སྙིང་པོ་དང་། འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་རིམས་མྱུར་དུ་འཇོམས་སོ། །རིམས་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས། ནི རུ་ཧ་བཏང་བར་གྱུར་ན་མྱུར་དུ་མེའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་།རིམས་དང་བྲལ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སམ། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཁུ་བའི་གནས་སུ་ ཞུགས་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་ངོ་།།ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་སྨིན་པའི་གནས་སུ་སོང་བ་ལ་ནི་འཇམ་རྩིས་ཞི་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཟད་པའི་ནད་ལ་མཇུག་ཏོ་དང་། རྒྱབ་དང་། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། མེ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དོང་ག་དང་། ཏི་ར་དང་། བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་། སྨན་སྤྱི་དང་མཉམ་ པའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ།འོ་མ་ལུས་པའི་ནང་དུ་གླ་སྒང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པས་སྡུད་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ རིམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

病人習慣飲用牛奶,痰消耗殆盡,身體發熱,口渴嚴重,被風和膽折磨的人,牛奶非常有益,對腹瀉也有幫助。 對於被飢餓折磨的人,牛奶最為有益,就像森林被火燒後下雨使種子大量生長一樣,能迅速平息熱病。 這牛奶也要與各自的藥物很好地調配,要了解溫熱、寒涼、剛擠出等時間的區別,根據情況飲用則對熱病有益。如果使用不當則無益處。 將牛奶與蓽茇、葡萄乾、葡萄、白糖和酥油一起煮沸後冷卻,加入蜂蜜飲用,能消除口渴、身體發熱和熱病。 在上述配方基礎上,加入葡萄乾、婆羅門參、甘草、白芥子、長鬍椒、檀香一起煮沸冷卻後加入蜂蜜飲用,其功效與前者相同。 或者將牛奶與四倍量的水煮沸飲用,或者將長鬍椒與牛奶煮沸飲用。 或者將牛奶與五根藥煮沸飲用,能消除咳嗽、呼吸不暢、頭痛、肋痛和久病。 或者將蓖麻根、婆羅門參、木蘋果任選其一煮汁,與剛擠出的溫熱牛奶一起飲用,能解除熱病。 特別是對風引起的大便阻塞、流鼻血、口渴、疼痛和哮喘病,能使病癒。 或者將蓽茇、婆羅門參、刺天茄、芥菜、糖和牛奶調配飲用,能戰勝浮腫、大便、小便、痰阻塞和熱病。 將白花婆羅門參、木蘋果、紅花婆羅門參與牛奶煮沸飲用,能消除熱病和寒病。 將娑羅樹心與牛奶調配飲用,也能迅速降伏熱病。 熱病進入消化部位后,施行灌腸,能迅速增強消化之火的力量,遠離熱病,使人愉悅,增進食慾。 對於膽引起的熱病或膽痰引起的熱病進入體液部位的,則施用瀉藥。 三病素都進入成熟部位的,則用軟膏平息。 對於痰膽耗盡的病,尾椎骨痛、背痛、腰痛、消化之火旺盛、大便阻塞的,則施用軟膏灌腸。 將假酸角、楝樹葉、補骨脂、長鬍椒、蒂拉、婆羅門參、芥菜、補骨脂、補骨脂、婆羅門參這些藥與水和等量牛奶一起煮沸,在剩餘的牛奶中加入沒藥、補骨脂、長鬍椒、甘草、芥子皮的粉末,混合酥油和蜂蜜製成軟膏灌腸,能降伏熱病。

།ཡང་ན་དོང་ག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། འདབ་མ་རྣམ་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ། མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྨན་གཏོང་ཀ་ར་བུ་རམ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་མས་གཏོང་ན་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཛི་བནྟི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤུ་དག་ དང་།རིད་ཏི་དང་། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཉེའུ་ཤིང་རྣམས་བཏགས་ལ་སྨན་སྤྱིའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་། ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཆུ་ཉིས་འགྱུར་དང་བསྐོལ་བ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇམ་ རྩི་མས་གཏོང་ན་རིམས་འཇོམས་སོ།།གཞན་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་འཇམ་རྩི་ཡང་འདིར་རིམས་ནད་ལ་སྦྱར་རོ། །རིམས་རྙིང་པ་ལ་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། མགོ་ནད་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་འཕྲོག་ལ་དབང་པོ་གསལ་ བར་བྱེད་དོ།།སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ནི་མགོ་སྟོང་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མཁྲིས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆམ་པ་དང་། མགོ་དང་། མགུལ་པའི་ནད་དང་། ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པ་དང་། སྨན་ཁུས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པར་བཞག་པ་དང་། གཡས་གཡོན་སྤོ་བའི་སྨན་ཁུ་བཅང་བ་རྣམས་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ངོ་། །རིམས་རྙིང་པ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་ལ་ནི་ཁ་ལུང་གི་གེ་སར་མར་དང་། རྒྱམ་ཚར བཅས་པའི་ལྡེ་གུའམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་བཅངས་ན་ཕན་ནོ། །པགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་དང་གྲང་བའི་སྨན་བསྐོལ་བས་བསྐུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། བླུགས་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་སྨན་དང་དུད་པ་བརྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །རིམས་རྙིང་པ་ལ་ལུས་ཚ་བ་ལ་ནི་མར་ལན་སྟོང་གི་བར་དུ་ཆུ་གྲང་མོར་བཅུག་པ་ལ་ཡང་བཞུ་ཡང་བཅུག་བྱས་པའི་མར་ བསྐུས་ན་ཚ་བའི་རིམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་གེ་སར་ལ་སོགས་པའམ། ཡང་ན་སྐྱུར་བའི་སྡེ་ཚན་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའམ། བསྐ་བའི་སྡེ་ཚན་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའམ། རྩཝ་དཱུར་བའི་སྡེ་ཚན་ནམ། མཁྲིས་ པ་འཇོམས་པའི་སྡེ་ཚན་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་འམ།ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བསྐོལ་བ་ཡང་རུང་མ་བསྐོལ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། འདག་གུ་དང་སྨན་མར་གྱི་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་བྱས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རིམས་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་གོང་གི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་རྩིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཞི་བར་དྲགས་ན་ནི་ཚ་བ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་སྟེ། སླར་ཁོང་དུ་ཞུགས་ནས་ཚ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་མའི་སྨན་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་པའམ་བླུགས་པ་ཡང་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩབ་མོ་དང་། ཆང་སྐྱུར་དང་། འོ་མ་དང་། མར་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་དང་། ལུས་སྤྱིང་བར་བྱའོ།

或者取冬瓜、水晶鹽、甘草、蒲黃茶和四種葉子,將這些煮成湯后,加入望月花、蒲黃茶、藏菖蒲、小茴香、甘草等的粉末,與酥油一同煎煮,加入藥物、白糖、糖蜜和蜂蜜後進行灌腸,可以消除發熱。 或者取吉瓦提、甘草、美達、胡椒、蒲黃茶、白芷、利底、辣蓼、巴拉、木蘋果、豆蔻、小茴香等研磨后,與四倍量的酥油和芝麻油混合,再加入四倍量的牛奶和兩倍量的水煎煮,根據病情進行溫和灌腸,可以降伏發熱。 此外,在完成儀軌時所說的溫和灌腸方法也可用於此處的發熱病。 對於久熱病,使用鼻藥可以開胃、治療頭痛、減輕身體沉重感、清除痰液並使感官清明。 如果使用含油的鼻藥,則可以治療頭部空虛感、身體發熱和膽病。 此外,對於感冒、頭部和喉部疾病、舌頭失去味覺等癥狀,應當按照經典所說的方法,根據病因使用吸菸、含藥湯漱口不動、左右搖動含藥等方法。 對於久熱病引起的食慾不振,可以用蓮花與酥油和鹽製成的膏藥,或者用葡萄、白糖和余甘子汁含服即有效果。 對於依附於面板的久熱病,應當根據情況使用溫熱或寒涼的藥物煎煮後進行塗抹、擦拭和澆灌等。 同樣也要使用眼藥和吸菸等方法,對於突發性發熱也要採用這樣的方法。 對於久熱病引起的身體發熱,可以將酥油放入冷水中千次,反覆融化后塗抹,可以平息熱性發熱。 或者如經典所說的甜味類藥物如蓮花等,或者酸味類藥物如余甘子等,或者澀味類藥物如訶子等,或者杜爾瓦草類藥物,或者降膽類藥物如尼耶格若陀等,或者杜松類藥物,或者這些藥物類別中任何一種與牛奶、芝麻油一同煎煮或不煎煮,按照儀軌制成藥泥和藥油進行塗抹等,可以立即降伏發熱。 或者將上述藥物配方稍微粗糙地研磨成膏藥塗抹全身。 如果過度平息,熱不會向外發散,反而會進入體內再次產生髮熱。 也可以將身體浸入或灌注上述藥物的煎煮液中。 同樣也可以將身體浸入或灌注酸性物質、酸酒、牛奶、酥油、水等液體中。

།ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཁ་ལུང་དང་། ཨ་མྲ་དང་། བི་ད་རི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་ཨ་རིཥྚའི་ནང་དུ་བྱས་ལ་དེའི་སྦུ་བས་ལུས་བསྐུས་ན་ལུས་ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་རྣམས་ཞི་བར བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པས་ལུས་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བའི་གསོ་བ་འདིར་བྱས་ན། ཚ་བའི་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྟོན་དང་། རྡོ་དྲེག་ དང་།ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ར་སྣ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩ་རོང་དང་། སུག་སྨེལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཙནྡན་དང་། སིབ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བྱ་མ་ ཀ་དང་།ཡུངས་ཀར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨེ་རཎྜ་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་རུ་ར་དང་། རོ་ཧི་ཤ་དང་། །ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། ས་ལི་ཀ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན་མ་ ཤ་དང་།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། ན་གུ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། གཞན་ཡང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ཆང་དང་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དྲོ་འཇམ་ཙམ་བྱས་པས་བསྐུ་ བའམ།ཡང་ན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པ་བྱས་ན། རིམས་གྲང་བ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྤོས་ལ་སོགས་པ་གོང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བླུགས་པ་དང་། ལུས་སྤྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆང་སྐྱུར་དང་། བ་གཅིན་ དང་།ཞོ་ག་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྨན་མེད་པའི་ཉི་ཚེའི་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། ཀ་རུའི་དུད་པ་དང་། པ་ལ་ཀའི་དུད་པ་འོག་ནས་སྨོས་པ་གང་ ཡིན་པ་ཡང་རིམས་གྲང་མོ་འདི་ལ་སྦྱར་རོ།།མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་མེད་པའི་ཁང་པར་འདུག་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་གོས་ལྕི་བ་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། །རྔུལ་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པའི་སྨན་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ།རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། མ་ཤ་དང་། ནིམ་པ་ཝ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་ཟས་དང་། ཤ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །གནས་ནི་ཁང་པའི་དབུས་དང་། ས་ཁང་གི་ནང་དུ་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། ལྷྭམ་དང་། ར་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྟན་བྱ་སྟེ།ཁང་པ་དེའི་ནང་དུ་མདག་མ་དུད་པ་མེད་ཅིང་དམར་རུག་གེ་བ་ཞུགས་ལིང་གི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་བསྲོ་བར་བྱའོ། །གྲང་བའི་དབང་གིས་ཤིན་ཏུ་འདར་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཆང་ངམ། དར་བའམ། རྒྱ་སྲན་དང་། ཁྲེ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ འབྲུའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་བཏབ་པའམ།གཞན་ཡང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པའི་སྨན་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ཤིན་ཏུ་ནུ་མ་མཛེས་ཤིང་ཤ་རྒྱས་པ་ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པ་དང་། ཆང་གིས་ཤིན་ཏུ་དྲེགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འགྱིང་བག་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་དང་མཐང་སྦྱར་བའི་དུགས་བྱ་སྟེ། ནམ་གྲང་བར་གྱུར་པའི་དུས་ན་བུད་མེད་དེ་སྤང་བར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་ཤས་ཆུང་ཞིང གཉིས་ཤས་ཆེ་ན་ནི་གཉིས་ཟད་པར་བྱ་ཞིང་གཅིག་གསོ་བར་བྱའོ།།གཉིས་ཤས་ཆེ་ཞིང་གཅིག་ཤས་ཆུང་ན་ནི་གཉིས་བྲི་ཞིང་གཅིག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་གསུམ་ཆ་མཉམ་ན་ནི་དང་པོ་བད་ཀན་གསོ་ཞིང་དེ་ནས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་རིམ་བཞིན་ དུ་གསོའོ།

將迦比達、卡龍、庵摩羅、毗達利、森普龍、小豆、紅柳芽這些藥材放入阿里斯塔酒中,用其泡沫塗抹身體,可以平息身體發熱、疼痛、昏沉和口渴等癥狀。 同樣,如果按照膽病導致身體變化一章中所述的治療方法來治療,可以迅速消除熱病。 具有溫熱效能和觸感的藥材有:檀香、沉香、茜草、秋季草、石垢、高良薑、丁香、鱷魚爪、拉斯納、安息香、白芷、巖蘭、兩種薑黃、檀香、悉甫、希克如、茺蔚子、香草、鳥麻迦、白芥子、列得日、兩種蓖麻、訶子、羅希夏、多摩羅葉、布提迦、薩利迦、烏蘇、提木薩、舒提、豌豆、綠豆、曲曲草、普提迦然加、兩種那古拉。 還有其他具有清涼效能的藥材,將這些藥材磨成細粉,與酒、酸液和芝麻油一起煮沸,待溫熱時塗抹,或者用磨成細粉的藥膏塗抹,可以平息寒熱病。 或者用上述檀香等配方進行灌注和全身按摩等治療。 同樣,也可以單獨使用酸酒、牛尿、酸奶清等進行灌注等治療。 也可以將東迦等類別的藥物用於飲劑、塗抹和擦劑。 下文所述的迦盧煙和帕拉迦煙也可用於治療這種寒熱病。 爲了產生火熱,應當採用熱敷療法。 同樣,也要待在無風的房間里,進行運動和穿著厚重的衣服等。 爲了發汗,應當服用能產生膽病的藥物,如豌豆庫蘭塔、綠豆、寧巴瓦薩等食物和肉類。 居住環境應選擇房屋中央和地下室,鋪設庫夏草、皮革和拉拉迦等墊子,在房間內放入無煙的紅熱炭火,置於火盆中取暖。 對於因寒冷而劇烈顫抖的病人,應當服用酒或酸奶清,或者在豌豆和野麥等穀物湯中加入三種辛香料,以及其他能產生膽病的藥物。 同樣,可以用乳房豐滿美麗、身材豐腴、塗有香膏、佩戴各種裝飾、正值青春、因飲酒而放蕩、令人愉悅且充滿魅力的女子進行接觸熱療,當感到寒冷時就要遠離這些女子。 對於由三病合併引起的熱病,如果一種病情輕而兩種病情重,就要消除這兩種病並治療那一種病。 如果兩種病情重而一種病情輕,就要減輕這兩種病並增強那一種病。 如果三種病情程度相當,就要先治療痰病,然後依次治療風病和膽病。

།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟད་ཅིང་རྣ་རྩ་གཉིས་སུ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་བ་སྐྲངས་པར་གྱུར་པ་ནི་འཚོ་བར་དཀའ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་ནི་མྱུར་དུ་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། མར་བླུད་པ་དང་། བད་ ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བྱུག་པ་དང་།སྣ་ནས་བཏང་བའི་སྨན་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་རིམས་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོ་ག་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་དེ་ལ་ནི་ལག་པ་གཉིས་ལས་རིམ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ།།རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་ཆོ་ག་གོང་མ་དེས་ཀྱང་ཞིར་མི་འདོད་ན་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཤས་ཆེ་བ་བརྟགས་ཏེ། སོ་སོའི་བྱ་བ་ བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་འོག་ནས་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་པ་ཏོ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྐང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་རྣམས་ལན་བཞི་ལྔ་བསྐོལ་བའི་རྗེས་སུ་བླུད་ན་རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་སེལ་ བར་བྱེད་དོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོའམ་གྲང་མོ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མར་དང་། འདག་གུ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། རི་ལུ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྦྱོར་བ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་བའམ་ཡང་ན་གོ་བྱེའུ་གཉིས་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ནི་རིམས་མི་བཟད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་གང་ལ་ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པས་བཏབ་པའི་དུས་སུ་ནད་གཞི་རྣམས་བརྟག་སྟེ། ལུས འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།སྒོག་སྐྱའི་ཏིལ་མར་དང་བཅས་པ་ཐོ་རངས་སམ་ཁ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་བཏུང་བའམ་དེ་བཞིན་དུ་མར་རྙིང་པ་དང་། ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། དར་བ་དང་། སྲང་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མར་གཅོང་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་ བཤད་པ་དང་།དགེ་བའི་སྨན་མར་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། བའི་རྣམ་ལྔའི་སྨན་མར་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། བ་ཤ་ཀའི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་ བའམ།འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཨག་ནི་མནྠ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཞོ་དང་། མར་གྱི་བཞི་ ཆའི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཤུན་ཕྲགས་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ།ཡང་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་མི་བཟད་པ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ཆང་དང་། འབྲུའི་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ཁྱིམ་ བྱའི་ཤ་གཙང་བ་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅི་འདོད་པ་ཚིམ་ཚད་དུ་ཟོས་ལ།ཞག་དེ་ཉིད་ལ་གཉིད་ལོག་པའམ། ཡང་ན་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་སྨན་མར་ཐུན་ཚད་ཆེན་པོ་འཐུངས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་ དུགས་བྱས་ལ།དེ་ནས་ནི་ལི་ནི་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་བསྐྱོས་ཏེ། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཞག་བཏུང་ངོ་། །ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཏིལ་མར་དང་ ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་ཡང་གཞུག་གོ།

由聚集而生的熱病使身體衰竭,兩耳極其難忍地疼痛腫脹,這種情況難以治癒,大多會導致死亡。對此應當迅速放血、服用酥油、塗抹能夠降伏痰和膽的藥物,以及使用鼻藥和含服的藥物,這些方法都有效。 對於依附於身體組織的寒熱病,無論採用寒、熱、油膩、粗糙等療法都未平息時,應當從雙臂逐步放血。 對於難忍的熱病,即使採用上述療法也不願平息時,應當根據病因的具體情況,觀察風等疾病何者佔主導,按照各自的方法去除,並按下文所述進行治療。 以帕托拉、普切謝爾、伽藍香、訶子、甘草等煮沸四五次後服用,能夠祛除難忍的熱病。 三果(訶子、毗黎勒、余甘子)、訶子、獐牙菜、胡椒,取其中任何一味藥物煮汁,不論溫熱或冷卻均可。同樣,可按照精華療法配製酥油、膏劑、粉劑、丸劑等任一種劑型,或者與兩味鴿糞配合使用,能夠平息難忍的熱病。 在四日熱等熱病發作的當天,應當觀察病因,按照規範進行增強體力的療法。 清晨或飯前飲用含有蘆薈的芝麻油,或者同樣使用陳年酥油、酸奶、牛奶、酪漿,以及在重病章節中所說的’六兩酥油’、在狂癥章節中出現的吉祥藥油、在健忘癥章節中出現的五牛藥油、在麻風病章節中所說的苦膽藥油、在血膽病章節中出現的婆薩迦藥油,這些任何一種都可在早晨或飯前用於難忍的熱病。 三果、沙棘、火曼陀羅等煮汁,加入酥油和兩倍于酥油量的酸奶,以及四分之一酥油量的芫荽殼粉,再次煮沸後適量飲用這種酥油,是降伏難忍熱病的最佳方法。 果酒和穀物酒充分發酵后,與孔雀肉、鵪鶉肉、家雞肉等具有溫熱性的清潔肉類一起,隨意食用到飽,當天就寢或者使其出汗。 或者服用大劑量藥油後進行催吐。 首先進行油療和熱敷,然後將尼利尼、阿札甘達、土茯苓、普切謝爾等研磨成粉,用水調和后在熱病發作的當天服用。 還可使用由松香、巖鹽、胡椒與芝麻油調配的眼藥。

།ཤིང་ཀུན་དང་། སྟག་གི་ཚིལ་ཆ་མཉམ་པ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའི་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་མར་རྙིང་པ་གཅིག་པུའམ། ཡང་ན་སེང་གེའི་ཚིལ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་ཤ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ནས་དང་། མར་དང་སྦྱར་བས་བདུག་པར་བྱས་ན་རིམས་མ་རུངས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བྱི་ལའི་རྟུག་པའི་བདུག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །བྱ་མ་ཀ་དང་། ཤུ་དག དང་།སྲ་རྩི་པོག་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨ་ཀ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་དུད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་བདུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་འཇིགས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ དང་།སེམས་བསྒྱུར་བ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དུ་བཤད་པའི་བདུག་པ་དང་། སྣ་སྨན་དང་མིག་སྨན་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་བསྟན་པ་དང་ནོར་ བུ་བཅང་བ་དང་།སྔགས་དང་། གཏོར་མ་གཏོང་བ་དང་། ལྷ་མཆོད་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཉེ་བར་གསོ་སྦྱོང་བྱ་བ་དང་། བདེ་ལེགས་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་མི་བཟད་པ་ནི་ ཕལ་ཆེར་གདན་ལས་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་ལྷ་ལ་བསྙེན་ཅིང་མཆོད་ན་དེ་ཉིད་དེའི་སྨན་ཡིན་ནོ། །རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་གསོ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན། ཁྲག་གཏར་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་། མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་སྨན་མར་དང་། བྱུག་པ་གྲང་མོ་དང་། བླུགས་པ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ཁྲག་ཏུ་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཞག་གསུམ་པའི་རིམས་ལ་ནི་ནམ་ཚོང་གི རྩ་ལས་གཏར་རོ།།ཞག་བཞི་པ་ལ་ནི་རྒྱབ་ཀྱི་ནམ་ཚོང་གི་དྲང་ཐད་ཀྱི་རྩ་ལས་གཏར་རོ། །དངས་མ་ལ་རིམས་མ་རུངས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་སྐྱུག་སྨན་གཏོང་ངོ་། །རིམས་དེ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ན་ནི་ཁྲག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ལུས་ལ་གཏོར་ བ་དང་།བསྐུ་བ་དང་། གཏར་ག་རྣམས་བྱའོ། །རིམས་དེ་ཤ་ལ་གནས་ན་ནི་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏོང་ངོ་། །ཚིལ་ལ་གནས་ན་ནི་ཚིལ་དབྲི་བའི་སྨན་བྱའོ། །རིམས་དེ་རུས་པ་དང་རྐང་ལ་གནས་ན་ནི་དུགས་དང་། མཉེ་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། རླུང་ ནད་ཞི་བའི་སྨན་རྣམས་བྱ་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ཕན་ནོ། །འབྱུང་པོའི་གདོན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་སྔགས་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་བདུགས་པའི་དྲིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མཁྲིས་ པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་རྣམས་སྦྱིན་ན་ཕན་ནོ།།དུག་གིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དུག་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱའོ། །ཁྲོས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་གང་ལ་དགའ་བའི་ནོར་སྦྱིན་པ་དང་། སྙིང་དགའ་བའི་གཏམ་བྱའོ། །དེས་མ་ཞི་ན་ ཕན་པའི་ཟས་དང་སྨན་བསྟེན་པར་བྱའོ།།དེས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་མི་ཕན་པའི་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །དེ་དག་གིས་མ་ཕན་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་ན་ཕན་ནོ། །ཁྲོ་བ་ལས་རིམས་བྱུང་བ་ལ་ནི་འདོད་པ་བསྟེན་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་ ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་གཉིས་ཀ་བསྟེན་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

將訶子和虎脂等量與巖鹽調配後作為鼻藥使用。或者單獨使用陳年酥油,或者將獅子脂肪與巖鹽調配後作為鼻藥使用。 或者將婆羅迦沙、楝樹葉、白芷、茜草、訶子、芥子、大麥與酥油調配后燻蒸,可以祛除惡性發熱。或者用貓糞燻蒸也同樣有效。 將吉祥草、白芷、樹脂、楝樹、阿迦、沉香、丁香等調配的煙燻稱為’無敵薰香’,可用於一切發熱病。 此外,因恐懼而引起的發熱、因心理變化而引起的發熱,以及鬼神病、癲狂病、健忘病中所述的薰香、鼻藥和眼藥,在此都可用於一切發熱病。 另外,如果進行祈神、佩戴寶石、持咒、獻食子、供養神靈、護摩、齋戒、祈福禮拜等,可以祛除一切發熱病。 突發的難治發熱病大多由魔障引起,對此應當親近供養神靈,這本身就是治療方法。 對於難治發熱病,如果用寒熱等各種對癥治療方法都無法平息,就應當放血。 對於風、火毒、痘瘡引起的發熱病,應當按照各自的治療方法使用藥油、冷敷、沐浴、肉湯、飲食和放血等。 對於三日熱,應當從肩部靜脈放血。對於四日熱,應當從背部肩胛骨對應的靜脈放血。 對於精氣中入侵惡性發熱的,應當禁食和服用催吐藥。 如果發熱進入血分,應當用有益於血液的藥物煎煮的水灑在身上、塗抹,並進行放血。 如果發熱在肌肉中,應當使用強效瀉藥。如果在脂肪中,應當使用減脂藥。 如果發熱在骨骼和筋脈中,應當進行熱敷、按摩、塗抹和使用平息風病的藥物,特別是使用灌腸劑會有效果。 對於由鬼神引起的發熱,如果進行咒語和獻食等儀軌會有效果。 對於因藥物燻蒸的氣味而引起的發熱,服用平息膽病的藥物會有效果。 對於因中毒而引起的發熱,應當進行解毒治療。 對於因憤怒引起的發熱,應當贈送其喜愛的財物,說令人愉悅的話語。如果這樣不能平息,就應當服用有益的飲食和藥物。如果仍不能平息,就用不利的飲食和藥物治療。如果這些都無效,服用瀉藥會有效果。 對於因憤怒引起的發熱,通過行欲可以平息。對於因貪慾引起的發熱,激發憤怒可以平息。對於因憂愁和恐懼引起的發熱,通過憤怒和愛慾兩者都可以平息。

།དམོད་པ་དང་དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྲིད་སྲུང་གི་ རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་གའམ།ལྷ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་དེ་རྣམས་ཐོག་མར་ནི་གཅིག་པུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ནི་ནད་གཞི་འདྲེས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ནི་སྨན་དང་དཔྱད་ ནད་གཞི་དང་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་གསོའོ།།རིམས་དེ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་མི་ལྡན་གྱི་བར་དུ་ནི། གཏིང་ཟུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིམས་ལྡང་བའི་དུས་སུ་སེམས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྣ་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱས་ན་དྲན་པ་ ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་དགའ་བར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་སེམས་བརླན་པར་གྱུར་ན་རིམས་འཇོམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་རིམས་དང་བྲལ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ ཟས་ལྕི་བ་དང་།མ་གོམས་པ་དང་ཚ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། གཞན་རིམས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ། །རིམས་ལས་བྱང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཁ་ཟས་ཐམས་ཅད་འཆོལ་བར་མང་དུ་མི་བཟའ་སྟེ། །ཉམ་ཆུང་བས་ཁ་ཟས་འཆོལ་བར་ཟོས་ན་ནད་བྱང་བ་ཡིན་ན་ ཡང་ཕྱིར་ནད་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་བག་མ་བྱས་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་བསྟེན་པ་ལས་ནི་སྲོག་འཕྲལ་ལ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟགས་ཏེ། སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་དང་། ནས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་། ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་ དང་།སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་། འོ་མ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གིས་གཏོང་བའི་རིམས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ལ་ནི་སྨན་དང་། ནོར་བུ་དང་། སྔགས་རྣམས་མགོ་ལ་གདགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕ་མ་ ལ་སོགས་པ་དམ་པ་རྣམས་དང་།བླ་མ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱས་པས་ཀྱང་རིམས་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲག་སྟོད་དུ་ཤུགས་མི་དྲག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་གསར་དུ་དགུན་ནམ་གྲང་བའི་དུས་སུ་བླ་བརྣན་མེད་པར་འབྱུང་ན། མདོའི་གནས་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བའི་གསོ་བ་འདིར་སྦྱར་རོ།།ཁྲག་མཁྲིས་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་དང་། སྟོད་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲག་ཁ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། རྣ་བའི་བུ་གར་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲག་ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁྲག་སྟོད་སྨད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་རིམ་པས་ཁད་ཀྱིས་བརྡལ་ལ་གསོའོ། །སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀ་ལས་ཁྲག་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སྟོད་སྨད་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཚབས་ཆེར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་དང་། ཉི་མ་རིང་ཐུང་ནུར་བའི་དུས་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་དེ་ནད་གཞི་གང་དང་འབྲེལ་ནས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དུ་སོང་བ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ནས་ཁྲག་གོང་འོག གང་ནས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་སྨྱུང་བའམ། ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའམ། ལུས་སྦྱང་བའམ། སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱ་བ་རྣམས་གང་རིགས་པར་བྱའོ།

對於由詛咒和暴力行為而引起的疾病,如果進行護世咒語的儀軌或對神等作供養就能平息。突發性疾病最初是單一的,之後會與其他病因混合而發生。因此,對於突發性疾病要根據病因使用藥物和治療方法來醫治。 在疾病未與風等病因相結合之前,不會深入體內。對於因思慮而引起的疾病,如果觀想各種悅意境界就能使記憶平息。對一切眾生生起歡喜心,以慈悲使心柔軟就能降伏疾病。 對於已經擺脫疾病但體力未恢復的人,應當避免身體勞作、房事,同樣要避免重口味食物、不習慣的食物、引起發熱的食物,以及其他所有引起疾病的因素。即使已經康復,也不要雜亂無章地過量進食,因為體弱時雜亂飲食,即使病已痊癒也會復發。 因此,由於不當的飲食和行為會立即奪走生命,特別要觀察病情狀況,應當合理運用禁食、熱敷、大麥粥、胡黃連汁、消化藥、牛奶和酥油等一切治療方法。 對於毗濕奴神所降下的極其猛烈的疾病,應當在頭上佩戴藥物、寶石和咒語。此外,通過供養父母等聖者、上師、婆羅門和諸神,以及依靠令心歡喜的欲境,疾病也會平息。 醫學論中治療疾病的第一章完畢。 現在開始講解第二章治療血膽病。對於體力充沛且血液不劇烈上涌的人,如果是在冬季或寒冷時節新發,無需過度治療就會痊癒,這裡按照總論中所說的無病之法來治療血膽偏重的情況。 對於血膽向下流出、由兩種病因混合而生、引起疲憊、血液向上涌出經口鼻眼耳孔流出、血液向下經生殖器和肛門流出,或者血液上下錯亂流出的情況,都要循序漸進地治療。 對於上下兩處大量出血且消化力弱、由三種病因引起,以及上下任何部位大量出血的情況都應當放棄治療。對此要觀察病因、日照時間長短、血膽病與何種病因相關及其輕重程度、地域和季節等,瞭解血液是從上部還是下部流出等細節,然後再適當採用禁食、增強體力、凈化身體或用藥物平息等方法。

།ཁ་ཟས་དྲོ་བ་དང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་། ནད་གཞི་མང་པོ་དང་འདྲེས་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ། སྨད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ལུས་འཕེལ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ནི་སྨྱུང་བ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལུས་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་། རིད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཉམས་སྟོབས སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །སྨྱུང་བ་བྱས་པ་ལ་ནི་བཅའ་སྒ་མ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཁྲག་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་མངར་བའི་ཁུ་བཅུད་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། ། ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ། །སྨད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨན་ཐུག་བླུད་དོ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ཅིང་ཤ་མ་ཟད་པ་ལ་ཟས་ཟ་ནུས་པ་དེ་ནི་སྐྱོན་གྱིས་ཁྲག་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དང་བོར་ཁྲག་བཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བཅད་སྔས་ན་ནད་མང་དུ་སྐྱེད་དོ། །གཞན དུ་ན་ཉམས་ཟད་ཅིང་ཟས་ཟ་མི་ནུས་ཏེ།ཉེས་པ་དག་ཅིང་ཁྲག་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཁྲག་མ་བཅད་ན་མེས་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དུར་བྱིད་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཡང་དེ་ཉིད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤ་ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ དང་སྦྱར་ནས་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་བཞག་སྟེ་བལྡག་གོ།།དུར་བྱིད་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་སྟོད་དུ་ལུད་པ་དང་། སྐྲང་ བ་དང་།རིམས་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དང་། ཤ་ཁ་ར་ཆ་སྙོམས་ཏེ། ཁ་རའི་བཞི་ཆའི་པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། རི་ལུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ། ཆུ་དང་སྐྱོ་ མ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ།པོ་སོན་ཆ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བཏང་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་པོ་སོན་ཆ་དང་ སྦྱར་བའམ།སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་བསྔགས་སོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས། ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་རང་གི་གསོ་བ་སྐྱོ་མ་དང་། ཐུག་ པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱོ་མ་ནི་རིམས་ནད་གསོ་བའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་རྒུན་འབྲུམ་མམ། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མའམ། ཡང་ན་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་འབྲས་བུའི་རིགས་རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། མ་དུ་ཀ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་ནི་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྐྱོ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྨན་ཁུའི་ནང་དུ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་འདི རྣམས་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ།

由熱性和辛辣等食物引起的膽病,如果與多種病根混合且體力充沛,血液上升時應服用瀉藥,血液下行時應服用催吐藥。 如果身體強健且體力充沛,應當禁食。如果已經禁食或身體消瘦,則應進行增強體力的治療。 對於血液上升的情況,應用寒性和澀性藥物的汁液來平息。對於已經禁食的病人,應服用除了薑黃以外的六味藥煎煮的汁液。 對於血液下行的情況,應用甜味的汁液來平息。對於血液上升的情況,首先應服用粥湯。對於下行的情況,應服用藥粥。 對於膽血病患者,如果體力充沛、肉體未消瘦且能夠進食,即使因病而出血,最初也不應止血。如果過早止血會引發更多疾病。 否則,如果體力衰竭且無法進食,病情嚴重並大量出血時,若不止血,就會像被火燒一樣迅速死亡。 將獨活和白獨活兩味藥煎煮成汁,再加入這兩味藥的粉末和糖粉調和,放在手掌心舔服。 將獨活、白獨活、三果(訶子、毗醯勒、余甘子)、胡椒和糖調和製成丸劑,適量服用,可以治療因三病(風、膽、痰)引起的咳血、浮腫和發熱。 或者將獨活和糖等量,加入四分之一量的胡椒,用蜂蜜調製成丸劑服用,功效與上述相同。 另外,對於血液下行的情況,應當服用催吐藥,在水和粥湯中加入婆羅門參、蜂蜜和糖,或者將婆羅門參、糖、蜂蜜和水調和服用,或者在甘草煎煮的汁液中加入婆羅門參,或者將糖水與婆羅門參調和。 以上任何一種配方都能引起嘔吐,對治療血液下行的膽病特別有效。 這樣通過前期清洗使身體清凈后,爲了保護體力,應當根據各自的情況依次配製粥湯和藥粥等治療方法。 其中粥湯,可以用治療發熱病章節中提到的葡萄或者木蘋果等果實熬製的粥湯,或者用能夠降膽的果類如葡萄、訶子等熬製的粥湯。 或者用杏子、葡萄、木蘋果、帕魯沙卡果這些配以糖調製,稱為五精華粥湯來服用,或者在五精華藥汁中加入酥油、蜂蜜、炒米粉,這些與水調和的粥湯來服用。

།གལ་ཏེ་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་དགའ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེའུ་འབྲུ་ལྟ་བུ་གདབ་པོ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་ནི་པདྨ་གེ་སར་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་གེ་སར་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་པུ་ ཤེལ་ཙེའམ།སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་ཙནྡན་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་བཅའ་སྒ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་སྲན་ཆུང་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ས་ལ་པརྞི་འམ། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་བ་ལ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའམ། གོང་གི་ཐུག་པའི སྦྱོར་བ་དེ་རྣམས་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་བཏབ་སྟེ།སྦྱོར་བ་རེ་རེ་ནས་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་མངར་ལ་ དད་པ་ཡིན་ན་མར་དང་བརྔོས་ལ་ཤ་ཁ་ར་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ།།སྐྱུར་ལ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱུར་ལ་བཏང་བ་བླུད་དོ། །ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པའི་ལེའུ་ལས་ཡང་ཞིང་བསིལ་བའི་ཁ་ཟས་གྲང་བ་དང་། གང་བུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲུ་དང་། ཚོད་མ་ཡང་བ་དང་ བསིལ་བའི་ནུས་པ་ཅན་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།བཏུང་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྨན་ལས་དོང་གྲ་སྤངས་པའི་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ། ཡང་ན་ མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་།འབྲ་གོ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བླུད་དོ། །རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་རྒྱ་སྣེའུ་དང་། རི་བོང་གི་ཤ་དང་སྦྱར་བ་ཕན་ནོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་སྲེག་པའི་ཤ་དང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ ན་ཤིང་པླག་ཤ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་རྨ་བྱའི་ཤ་དང་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །མདོར་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དྲོ་བ་དང་རྣོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ། །བ་ཤ་ཀ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ས་ནག་པོ་ དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་ཉི་ཚེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། ། ཁྲག་མཁྲིས་ལ་ནི་བ་ཤ་ཀ་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། སུ་མ་ན་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། མ་དུ ཡན་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སེན་རྩི་རྣམས་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ཉེའུ་ཤིང་ཐལ་ཏྲེས་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་ཤིང་མངར་དང་འདི་རྣམས་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པ་འཐུངས་ན། ཁྲག་ མཁྲིས་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཤུན་པ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཀ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་གླང་གི་ལྕི་བ་དང་། རྟ་རྟུག་བཙིར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་བཏབ་པ་བཏུང་ངོ་། །ཁྲག་སྐ་བར་བྱུང་བ་ལ་ནི་བྱ་ཕུག་རོན་གྱི་རྟུག་ པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བལྡག་གོ།

如果喜歡訶子且體溫偏低,則應服用訶子和胡椒等。 關於湯劑,可用蓮花花蕊、烏巴拉花蕊、黑葉草、青木香等煮成的湯劑,或者用普舍爾澤、白檀香、旃檀等煮成的湯劑中加入生薑,或者用婆羅迦、達塔迦花、木蘋果莖、蒺藜等配製的湯劑,或者用苦膽、普舍爾澤、甘松等配製的湯劑,或者用小豆與黑葉草配製,或者用沙拉帕尼或豌豆配製的湯劑,或者用婆羅、訶黎努迦與酥油配製。 以上湯劑配方都具有清涼功效,應以陸生動物肉湯為基礎,在冷卻後加入蜂蜜和糖。每種配方都應如此配製。 同樣,在具有清涼功效的肉湯中,如果喜歡甜味,可加入酥油烹煮后配以糖食用。如果喜歡酸味,則可飲用加入酸味的湯劑。 根據食物性質觀察篇所述,輕盈清涼的冷食、豆類、清淡蔬菜和具有清涼功效的食物對血膽病最為推薦。 飲品方面,可用前述六味藥中除冬瓜外的飲品,或者用五小根煮成的飲品,或者用涼開水,或者蜂蜜水,或者用能降膽的葡萄、阿勒等煮成的水飲用。 對於大便秘結,可用蘆薈與兔肉配合服用有效。對於風氣偏重導致的便秘,可飲用蜥蜴肉與烏東巴拉煮成的湯,或者用普拉克沙樹煮水配孔雀肉,或者用尼亞格羅陀樹與家雞肉煮成的湯飲用。 總之,應避免一切會引起血膽病的溫熱和辛辣之物。 用婆沙迦煮湯,加入青木香、黑土、訶子糖、檀香和蜂蜜服用可治血膽病。或者單獨用婆沙迦煮湯,或者在婆沙迦煮湯中加入蜂蜜和糖服用,可立即治癒血膽病。對於血膽病,婆沙迦是最佳藥物。 將巴托拉、素曼那、兩種檀香、楝樹、柏樹等一起配製,或者用檀香、婆沙迦、野芝麻、黑土、馬度揚提迦即指甲花等配製,或者用小樹、蒿草、兩種染料木和甘草等配製,以上三種配方任選其一煮湯,加入糖和蜂蜜服用可治血膽病。 或者用沒藥樹皮煮湯加糖服用也有效。或者用牛糞和馬糞榨汁,加入蜂蜜和酥油飲用。對於血液凝結,可用鴿子糞配蜂蜜舔服。

།ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་བྱ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་རའི་མཚན་མ་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པ་བཙོས་པའམ། མ་བཙོས་པ་ཡང་རུང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ སྨན་པ་ལ་ནི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་ཙནྡན་དང་།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། མུངྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནས་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་སྤངས་ཏེ། ནང་པར་བཙགས་ལ་ཚིགས་མ་ བོར་ཏེ།དངས་མ་བླུད་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །ཙནྡན་དང་། པདྨ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བོང་བ་བསྲེགས་པ་དམར་པོར་གྱུར་པ་བཅུག་སྟེ། སྤངས་པའི་དངས་མ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བ་ ལས་རྒྱལ་ལོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཚིགས་མ་བརྡུངས་པ་ཆུ་དང་མཉེས་པའི་ཁུ་བ་རྫ་སྣོད་གསར་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བཞག་སྟེ་བསྲུངས་ལ་ཐོ་རངས་རས་ལ་བཙགས་ཏེ་ཚིགས་མ་བོར། དངས་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་མེ་ཏོག་པདྨ་ཁ་ཕྱེ་བའི་དྲིས་ བསྒོས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།།མཁྲིས་པའི་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན་དུག་མོ་ཉུང་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གོང་མའི་སྨན་ཁུ་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མེ་དྲོད་སྐྱེས་ཏེ། བད་ཀན་ཟད་པ་དང་། ཁྲག་ མཁྲིས་ད་རུང་མ་ཞི་ཞིང་།རླུང་དང་འདྲེས་ནས་འཁྲུགས་པ་ལ་ནི་རའི་འོ་མའམ། བའི་རྣམ་ལྔ་ཆུ་ལྔ་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ལ་ཆུ་དུ་བ་དང་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། བའི་རྣམ་ལྔ་དང་རའི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ རྒུན་འབྲུམ་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་དང་། མར་བཏབ་པ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་ཁ་ར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །གཟེ་མ་དང་ཉེའུ་ཤིང་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་འདབ་མ་རྣམ་བཞི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ནད་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་གཅིན་འོང་བའི་བུ་ག་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཁྲག་རྐུབ་ནས་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཨུ་དི་ཙ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བའི་གསོ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཅན་གྱི་གསོ་བ་ཇི་སྙེད་པའང་འདིར་སྦྱར་རོ། །སྨན་ཁུ་བ་འཐུངས་པའི་འོག་ཏུ་བཟའ་བ་ཡང་གོང་ མའི་འོག་མ་བསྐོལ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་གོང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་མར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་བཅས་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་ དང་།ཚིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། བ་ཤ་ཀའི་མེ་ཏོག་སྲང་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་བཏབ་པ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན། ཁྲག་མཁྲིས་དང་། མཁྲིས་པའི་སྐྲན་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། རབ་རིབ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། མེ་དབལ་དང་། སྐད་འགགས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

對於大量出血的情況,應服用生活在乾燥地帶的鳥類和野獸的血液與蜂蜜調和。或者食用山羊生殖器連同膽汁一起煮熟或生食都有效。 另外,將六兩藥物煎煮的湯汁中加入檀香、布謝爾則、甘松、炒米、綠豆、胡椒、大麥等研磨成粉末,浸泡后,次日過濾去渣,飲用其清液可以制服血膽。 將檀香、蓮花、布謝爾則三味藥的汁液中加入燒紅的骨灰,浸泡后取其澄清液,加入蜂蜜和糖飲用,可以戰勝嚴重的血膽病。 將甘蔗莖搗碎,用水揉搓取汁,放入新陶器中,置於房屋外儲存,清晨用布過濾去渣,取其清液加入蜂蜜,用蓮花盛開的香氣薰染后飲用,功效與前述相同。 治療膽熱病的毒莫茸等所有藥物也可用於血膽病。 如果用以上藥湯配方后,火熱生起,痰消耗殆盡,而血膽仍未平息,並與風相混而紊亂,則應飲用山羊奶或牛的五種產物與五倍水煮沸至冒煙時飲用則有效。 或者用小五根湯與牛的五種產物和山羊奶煮沸,加入蜂蜜和糖飲用。 或者用葡萄、蓽茇、婆羅、孜瑪、吉瓦卡、銅草等各自與水煮沸後加入牛奶和酥油調配服用。 或者將牛奶和糖煮沸後與酥油調配服用。 用孜瑪和柳樹與牛奶煮沸,或者用四葉草與牛奶煮沸飲用可迅速平息血病,尤其對尿道出血有效。 對於肛門出血,飲用水木汁液與牛奶調和則有效。 或者用尼格若陀樹芽與牛奶煮沸,或者用蓽茇、烏底遮、青蓮與牛奶煮沸飲用則有效。 另外,此處也可應用一切治療血痢和痔瘡血熱病的療法。 服用藥湯后的飲食也要與前述后煮的配方相配合。 或者將前述配方與酥油調配服用。 將婆沙迦的葉、莖、根共三十二兩,以及其八倍量的水二百五十六兩煮沸,剩八分之一,去渣後加入八兩酥油和兩兩婆沙迦花粉末,再次煮沸,冷卻後加入蜂蜜飲用,可以制服血膽、膽結、發熱、呼吸不暢、咳嗽、心病、黃疸、目眩、頭暈、瘡瘍和聲音嘶啞等病。

།རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ལོ་མ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། དེའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་གྱི་བཞི་ཆ་བ་ལ་ཤ རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་།སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀྱི་ལྕེ་བའི་ལོ་མ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །མགུལ་པ་ནས་ཁྲག་ལྦུ་བ་ཅན་དང་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་སྐ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཨུཏྤ་ལའི་ སྡོང་བུ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་།མར་དང་སྦྲང་རྩི་རྣམས་འདག་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཨུཏྤ་ལ་དང་། པདྨ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཐལ་སྦྱོར་གོང་མ་དང་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །རྐུབ་ནས་མར་ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ ལ་ནི་རུ་ཧ་དང་།ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་འཇམ་རྩི་བྱའོ། །སྣ་ནས་ཁྲག་སྐྱོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་ནི། སྣ་ནས་གཞུག་པ་དང་བླུགས་པའི་སྨན་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གོང་གི་སྦྱར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་ པ་དང་བསྲེས་ཏེ་བླུགས་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་ཉི་ཚེ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སེའུའི་མེ་ཏོག་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཤར་དུ་ལ་དང་། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྣ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་བསིལ་བའི་སྨན་རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བྱུག་པ་དང་། བསྐུ་མཉེ་དང་། རྒྱུན་བླུགས་པ་དང་། སྨན་ཁུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་ལུས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། ། མཁྲིས་པའི་རིམས་ཀྱི་ནད་དུ་བཤད་པའི་ལུས་ཀྱི་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་ནས་སྨན་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱིས་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྲག་མཁྲིས་འདི་ལ་ཕན་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ཁྲག མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ལུད་པ་དང་གློ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་འབའ་ཞིག་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི། ཐོག་མར་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་སྤྱད པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྣུམ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་གཏང་བ་དང་། བལྡག་པ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། དུགས་དང་། དུད་པས་བདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་སྣུམ་དང་བཅས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྟུག་པ་འགགས་ པ་ལ་ནི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བས་བསལ་བར་བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་དེ་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། ཐོག་མ་ཟས་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མར་དང་འོ་མ་ཉལ་ཀར་བཏུང་ངོ་། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། སྣུམ་དང་བཅས་ པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ནི་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས་སྲང་སུམ་ཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་ནི་དུ། མར་ནི་ལུས་པ་དང་དེ་ནས་བླུད་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཞིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འུ་སུ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་དང་། མར་ཁུ་བྲེ་གང་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ལྷན་ ཅིག་བསྐོལ་ལ།མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་ཅི་རན་ཙམ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་འབྲས་ཐུག་བླུད་ན། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

將紅花樹葉榨汁,與其四分之一量的酥油一起煮沸,在其中加入四分之一量的酥油、紅花樹葉和蜂蜜,飲用可以降伏血膽。同樣,如果用狗舌草葉按照這種方法配製,也有相同的功效。 對於從喉嚨處吐出帶泡沫的血和帶有痰的稠血,可用烏巴拉莖的灰燼、酥油和蜂蜜調製成糊狀服用。或者用烏巴拉、蓮花、畢梨央俱和木瑪杜迦,將它們各自的灰燼按照上述方法配製也有效。 對於從肛門處大量出血,應當用灌腸和降伏血膽的藥物進行溫和治療。對於從鼻子處無害地出血,應當使用鼻內插入和灌注的藥物,即將上述配製藥物煮沸的湯劑與牛奶、甘蔗汁等混合后灌注。 或者將這些牛奶等與糖混合,或者僅灌注清水也有效。或者用玫瑰花、芒果、夏杜拉三種中任何一種作為鼻藥使用。或者用清涼藥草杜爾瓦草、蒺藜等塗抹身體,進行按摩、持續灌注、將身體浸入冷藥液中等。 在膽熱病中所說的內外用藥方法全部都可以使用,所有治療肺病和消耗病的方法也都適用於這種血膽病。 醫典中血膽病治療章節第二完。 下面講解咳嗽和肺病治療章節。其中,對於純由風引起的咳嗽病,首先應當使用各種對風有益的藥物配製的油脂療法,即用油脂配製的湯劑、精華液、舔劑、涂劑、熱敷、燻蒸,同樣所有飲食也都要帶油脂。 此外,對於大便阻塞,應當用溫和的下部灌注法清除。如果風引起的咳嗽伴有膽病,首先要進食,之後在睡前飲用酥油和牛奶。如果風引起的咳嗽伴有痰,則應當使用帶油脂的瀉藥。 其中,對風有益的藥物是:取三十兩的獨活和刺柯利二味,煮汁後加入三十二兩酥油一起煮,等水減少、酥油剩餘時服用,可以消除風引起的咳嗽並生髮消化之火。 取堿鹽、辣蓼、白芷、阿魏、巴托、甘草、小茴香、五辛香料各一兩,以及一升酥油,與十根藥煮汁的四倍量一起煮沸,等到只剩酥油時,適量飲用后喝粥,可以消除咳嗽、呼吸不暢、心痛、肋痛、胃病和瘤等疾病。

།ཡང་ ན་ར་སྣ་དང་།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ནས་འདི་རྣམས་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ར་ཤ་སྲང་བཅུ་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་མར་དང་། མར་གྱི་ཚད་ཀྱི་འོ་མ་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། རླུང་ལས་ གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུད་པ་རྣམ་ལྔ་དང་།མགོ་འདར་བ་དང་། མོ་མཚན་དང་། བརླ་བྲག་གི་ནད་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་རླུང་ནད་བྱུང་སྟེ་ན་བ་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། རོ་སྟོད་མན་ཆད་ཀྱི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བྱི་རིའི་སྡེ་ཚན་ཆུ་དང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།ཁུ་བའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ། མར་ལུས་པ་དང་། བི་ད་རའི་ཕྱེ་མ་ཉུང་ཟད་བཏབ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བི་ ད་ཀ་དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ལན་ཚྭ་བྱིལ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་བཅས་པ་འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བླུད་པས་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་། དོང་ གྲ་དང་།ར་སྣ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དོན་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་ཅི་རན་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་བྱི་ཚེར་བ་དང་། སྲིང་ག་བི་ར་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཁ་ར་ དཀར་པོ་དང་།སྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་དུས་པར་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། མུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་གླ་སྒང་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་ནི་དང་། ཥ་ཊི་ཞེས་བྱ་བ་ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་ག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་ཏིལ་མར དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། སེན་ད་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་བ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་པའམ། ཡང་ ན་པི་པི་ལིང་དང་།ལྕེ་མྱང་ཚ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་ཁོལ་ཐག་ཆད་པ་ཅུང་ཟད་བླུགས་ཏེ། ཆང་ངམ་ཞོ་ག་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྲེས་པ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ལུད་པ་དང་བཅས་པའི་ཆམ་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་འོ་མ་ དང་།ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུད་པའི་ཆོ་ག་གོང་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་བྱའོ།

或者取馬鼻草、十根草、小草,這些各十二兩,豌豆、棗子、大麥各八兩,山羊肉十兩,水五百兩,這些一起煮至剩四分之一。 然後與等量的酥油,以及與酥油等量的牛奶,和吉祥草類一起煮,直至只剩酥油。 用這個來飲用、滴鼻、灌腸等,可以治療由風引起的五種咳嗽、頭顫、女陰病、髖部疾病、身體及四肢任何部位的風病疼痛、肝痛,以及上半身以下的風病。 或者取畢利類藥材,按方法與水煮至剩四分之一,然後與湯劑四分之一量的酥油一起煮,直至只剩酥油,加入少許未答羅粉末,適量服用可治咳嗽病。 或者取阿濕婆迦樹種子、甘草、未答迦、酸棗、杜松、食鹽、巖鹽等,這些按方法與酥油調配,或者將這些藥材研成粉末與酥油調成糊狀服用,之後飲用牛奶,可以平息疾病。 或者取畢力迦、冬瓜、馬鼻草、長鬍椒、阿魏、蓽茇、中藥(即伽布拉根)、硝石,這些研成粉末與溫水調服,或者與適量酥油調服,可以平息由風和痰引起的咳嗽、呼吸不暢、呃逆、消化力弱等癥狀。 對於由風引起的咳嗽,取刺果、辛伽維拉(即生薑)、蓽茇、白豆蔻、葡萄、白糖、辛伽塔迦,這些與芝麻油調成糊狀服用,可以治療由風引起的咳嗽。 或者取度巴爾沙(即刺果)、長鬍椒、姆達(即伽藍菜)、伽布拉根、蟹爪花、沙帝(即白豆蔻),這些研成粉末與陳年糖蜜和芝麻油調成糊狀服用,可以治療由風引起的咳嗽。 長鬍椒、蓽茇、蟹爪花,這些研成粉末與陳年糖蜜和芝麻油調成糊狀服用,可以治療由風引起的咳嗽。 長鬍椒和巖鹽二味研成粉末與溫水調服,可用於治療由風引起的咳嗽。 或者取蓽茇和白糖研成粉末放入酸奶清水中服用,或者取長鬍椒和蓽茇二味研成粉末,放入水煮的湯中加入少許煮沸的酥油,與酒或酸奶清水任選其一調服,可以治療由風引起的咳嗽。 對於伴有咳嗽的感冒,首先給予牛奶和肉湯調配的食物,之後進行上述含油燻蒸療法。

།གཞན་ཡང་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལ་དུད་པ་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལུད་པའི་ཆམ་པ་བཞིན་དུ། ཐོག་ མར་འོ་མ་དང་ཤ་ཁུའི་བཅུད་བྱིན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་དུད་པ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་དྲོ་བ་དང་། ཐང་དང་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཨད་མ་ཀུབ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ དང་གྲོ་དང་།ཞག་དྲུག་ཅུ་པའི་འབྲས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱོར་བའི་ཟས་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། དོང་གྲ་དང་། རྩི་ཏྲ་ཀ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཨ་ཛ་ཛི་ཞེས་བྱ་བ་ཟ་རི་དང་། ཀྲྀཥྞ་ པརྞི་དང་།པ་ལ་ཤ་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ནུ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ དང་།སྐྱིགས་བུ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལྷག་པར་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་རྣམས་སྦྱོང་ངོ་། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་ཚ་བ་ལྔའི་ཕྱེ་མ་དང་བུ་རམ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། སྐྱུར་དང་། སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རླུང་གི་ལུད་པ་ལ་ཕན་ནོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྐེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཉ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། ཕག་དང་། འདི གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་དང་འདྲའོ།།གཞན་ཡང་བ་སྤྲུ་ཀ་དང་། བ་ཡུ་སི་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། ཀ་ས་གྷ་ནན་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ ནུ་དང་།སྐམ་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཚོད་མ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱར་རོ། །ཟས་ནི་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། བུ་རམ་ལས་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་གོ་དྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ བཟའོ།།སྐོམ་དུ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབ་མོ་དང་། སེའུ་འབྲུའི་བཏུང་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆང་དང་། སྐོམ་འདི་རྣམས་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་ གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་གསུམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །སློན་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་ གྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ།བི་ད་རའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་ན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་གཅིག་པུ་རྒུན་འབྲུམ་ ལ་སོགས་པའི་མངར་བག་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་།།ཅི་སྟེ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ན་ཤིང་ཉེ་རོང་སྨན་ཁ་བའི་བག་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ནད་དག་པར་བྱས་ནས། དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བད་ཀན་ཆུང་བའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི། མངར་ བག་དང་།སྣུམ་བག་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཁྲིས་པས་ཤས་ཆུང་བའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སྨན་ཁ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ།

此外,對於呃逆和呼吸不適的病癥,按照下文所述的燻煙療法,如同治療咳嗽一樣,首先給予牛奶和肉湯的精華,然後再進行燻煙。 食物應當溫熱,可以是水陸生物的肉湯,豌豆、綠豆,以及名為’阿德瑪庫布塔’的青蛙湯,任何一種都可以與大米、大麥、小麥和六十日稻米搭配食用,這樣可以治癒風引起的咳嗽。 或者,將辣椒、胡椒、木蘋果根、冬瓜、赤石脂、蕪荽、茴香、黑葉、波羅沙、酸果、曼陀羅等煮湯,用其湯汁熬製粥,加入油、酸味和鹽,飲用后可以治療腰痛、心痛、肋痛、腹痛、呼吸困難和呃逆等癥狀。尤其對風引起的咳嗽有特效。 用十種根煮湯,在其湯汁熬製的粥中加入五辛粉和糖,飲用可以治癒風引起的咳嗽。 或者,用芝麻、大米配以酸味和油的粥,或者是加鹽的米粥,都對風引起的咳嗽有效。也能平息上述腰痛等病癥。 用魚、家雞、豬三種肉中任何一種的肉湯熬粥,加入酥油和鹽服用,功效與上述相同。 另外,巴斯布魯卡、巴尤西(即小蒺藜)、卡薩伽南提、刺果的葉子和果實、嫩蘿蔔和干蘿蔔等,將這些做成蔬菜,適用於風引起的咳嗽患者。 食物應當與四種大油、牛奶、甘蔗汁、以及用糖製成的名為’戈提卡’的飲品一起食用。 飲品則可以飲用酸奶清、酸味飲品、豆汁調水等,以及酒類,這些飲品適合風引起咳嗽的患者飲用。 對於膽和痰引起的咳嗽,用含油的催吐藥有效,同樣可以服用婆薩那恰、當巴拉、甘草三味藥煮水。用溫和的方法治療有效。 或者,將婆薩那恰和甘草粉末放入甘蔗汁或毗達拉汁中服用會引起嘔吐,可以治癒膽和痰引起的咳嗽。 如果是膽引起的咳嗽而痰較少,則單獨使用木尼容配以葡萄等甜味的瀉藥。如果痰較多,則將木尼容配以苦味藥物使用。 這樣用催吐和瀉下凈化疾病之後,對於膽多痰少的咳嗽病,應當服用配以甜味和油性的冷粥。對於痰多膽少的咳嗽,則應當服用配以苦味和澀味的冷粥。

།མཁྲིས་པ་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སི་ད་ཞེས་ བྱ་བའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་།ུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་བྱིན་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་མཁྲིས་དང་བཅས་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། གོང་མའི་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་གླ་སྒང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱིས་བཏབ་སྟེ་སྦྱིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི།གླ་སྒང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་མ་གཏོགས་པ་གོང་མའི་སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་ལྔ་བཅུ་པ་དང་། ཀ་ནི་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་པི་པི་ལིང་ སུམ་ཅུ་དང་།ཤ་ཁ་ར་སྲང་གཅིག་དང་། འདི་གསུམ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བེའུ་རྩཝ་མ་ཟོས་པའི་ཚན་བུའི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྟར་ག་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་ཚ་དང་། བྱོ་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། ར་སྣ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤ་ཁ་ར་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྙིང་ནད་དང་། ལུད པའི་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་མངར་བའི་ཤ་དང་། ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་བཟའ་བ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཁ་བར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ནི་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་ཆུའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། འོ་མ་བསྐོལ་ལ་བསྒྲངས་པ་བླུད པར་བྱའོ།།ཀ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རམ་ཉེའུ་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་བྲི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཤ་ཁུའམ། འོ་མའམ། ཐུག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འུ་ཤར་ སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྩཝའི་རྩ་བ་ལྔ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ནི་དུ། འོ་མ་ལུས་པ་དང་། བསྒྲངས་པའི་སྟེང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ཟུར་པའམ། ཧྲི་བེ་ཌ་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་དི་ཙ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། བི་ཤ་བེ་ཤ་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་ སྒ་དང་།འདི་རྣམས་ཆུ་དངས་སུ་བྱས་ཏེ། རས་ལས་བཙགས་ལ་ཚིགས་མ་བོར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་གྱིས་བསྲེས་ཏེ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཤ་ཁ་ར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། མུངྒ་པརྞི། མ་ཤ་པརྞི་དང་། དུར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་མཁྲིས་པ་ལས གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལས་རྒྱལ་ལོ།།ཡང་ན་སྨན་གོང་མ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

對於單純膽病引起的咳嗽,用白色的悉達糖、烏巴拉花,這些與蜂蜜調製成糊狀服用即可平息。 對於痰膽引起的咳嗽,在上述藥物基礎上加入伽藍香和諾勒香服用。 對於膽和風引起的咳嗽,除了伽藍香和諾勒香以外,在上述藥物基礎上加入酥油調製成糊狀舔服即有效。 對於膽病引起的咳嗽,用五十顆葡萄和三十顆名為卡尼里的胡椒,以及一兩白糖,這三味藥與蜂蜜調製成糊狀服用。 或者將未食草的小牛乳汁榨取,與蜂蜜調和服用可以消除膽病引起的咳嗽。 或者用名為斯達嘎的肉桂、名為覺夏的三辛香、葡萄、胡椒根、馬努、炒米、伽藍香、白豆蔻、拉納、訶子、白糖這些藥物研成粉末,與酥油和蜂蜜調製成糊狀服用,可以治療心病和咳嗽病。 或者食用陸生甜味肉類、小麥和野生小麥食物、豌豆等的湯汁,以及調配苦味的蔬菜,可以消除膽病引起的咳嗽。 對於痰重的病癥,應給予苦味藥物與蜂蜜調製的糊狀藥。 對於痰輕的病癥,應給予六十粒米煮成的粥與牛奶等湯汁一同服用。 飲品方面,可用白糖調製,或者用葡萄汁,或者甘蔗汁,或者煮沸後冷卻的牛奶飲用。 名為卡果拉的兩種甘蔗、兩種美達、兩種比哈提、兩種名為比夏的藥物、巴夏嘎、冬瓜,這些藥物細細研磨,用肉湯或牛奶或任何湯羹調和飲用,可以消除膽病引起的咳嗽。 將葡萄、胡椒、五味草根用水煎煮成湯,再與牛奶同煮至只剩牛奶,冷卻後加入蜂蜜和白糖飲用,可以平息膽病引起的咳嗽。 或者用上述藥湯為基礎熬製的湯羹冷卻後加入蜂蜜飲用,或者用豆蔻或名為赫利貝達的烏迪查、比哈提、白糖、名為比夏貝夏扎的蓽茇,這些用水浸泡后,用布過濾取其未沉澱的湯汁,加入酥油調和飲用,可以平息膽病引起的咳嗽病。 白糖、吉瓦嘎、蒙嘎巴尼、瑪夏巴尼、名為杜爾巴拉的蒺藜,這些藥物粗細研磨,與八倍量的酥油、牛奶和水一同煎煮,直至只剩酥油,用其飲用、食用和涂敷等,可以戰勝膽病引起的咳嗽。 或者用上述藥物的粉末與蜂蜜調製成糊狀,或者飲用煎煮后冷卻的湯汁即有效。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་ལྷ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ཐང་ཤིང་དང་མར་བསྐོལ་ ལ་མར་ལུས་པའི་ནང་དུ།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིགས་འཁུས་པའི་ཐལ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་མར་གྱི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་མར་ལས་གཞི་བླངས་ཏེ། ཉམས་དང་སྦྱར་བ་ ཅི་རིགས་པར་གཏང་ངོ་།།ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་དང་། སྣ་སྨན་དྲག་པོ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་བྱས་པའི་རྗེས་ལ། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ལ་སོགས་པ་རྩུབ་པ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བའི་སྨན་ སྦར་བའི་ཐུག་པ་དྲོན་མོ་བླུད་དོ།།ཀ་ས་མར་ད་ཀ་དང་། བརྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱ་གྲྀ་ཞེས་བྱ་བ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་ལྡན་པར་བྱས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པ་དང་། ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ཏིལ་ དང་།ཡུངས་ཀར་དང་། བིལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦར་བའི་ཁུ་བ་སྦྱིན་ནོ། །སྐོམ་དུ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། ཆུ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་རྟག་ཏུ་ཆང་འཐུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཆང་ངམ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་།དོང་གའི་རྩ་བ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་ཆུ་དང་ནུབ་གཅིག་སྤངས་ཏེ། དེའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཚལ་ནན་དུ་བླུད་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སྲིད་ཁ་བེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། བ་རུ་ར་དང་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བྱིན་ན་བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་འཕྲོག་གོ། །ཡང་ན་རྨ་བྱ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་སྒྲོ་ཞིག་ཁ་གབ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་བསྲེགས་ལ། སྣག་ཚ་བཞིན་དུ་ནག་པོ་སོང་བ་དང་། ནས་ཚིག འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་བསྲེས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན།བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བི་ཤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཨིནྡྲ་བ་རུ་ནི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། དྲི་བི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་རྫོང་ག་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཀ་རུ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡན་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པར་པ་ཏ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྲི་ཀ་ར་ཛ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཀ་ས་ག་ན་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྟ་ནག་པོའི་རྟུག་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཐང་ཤིང་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། གླ་སྒང་ དང་། རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་འབྲས་ཡོས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་ དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

對於由痰引起的咳嗽病,首先要用所謂的神木即湯木與酥油煮沸,在剩餘的酥油中,加入三辛香和炒焦的大麥灰粉,進行酥油涂敷儀軌。之後根據病情需要,以上述酥油為基礎,配合嘔吐藥、瀉藥、鼻藥等進行治療。 對於體弱的病人,不要使用強力的催吐和鼻藥。在進行催吐后,要服用由大麥、豌豆、豆類等粗糙食物,以及辣椒等辛熱藥物熬製的熱湯。 要食用卡薩瑪爾達卡、瓦爾塔卡、維亞格里即刺棗,以及這些蔬菜配以硼砂和胡椒製成的菜餚。 要服用陸生動物和穴居動物的肉湯配以芝麻、芥子、木蘋果等任意一種與酥油調配的湯液。 飲品方面可以飲用十根藥煎煮的水或煮沸水,如果習慣飲酒也可以飲酒,或者蜂蜜水。 或者將天仙子根、冬瓜根、蛇瓜根搗碎後用水浸泡一夜,將其汁液與蜂蜜調配反覆服用,可以祛除痰性咳嗽。 或者將胡椒、胡椒根、細辛、訶子等與蜂蜜調製成糊狀服用,可以消除痰性咳嗽。 或者將孔雀和家雞的羽毛放入有蓋容器中焚燒,待其變黑如墨汁時,與炒焦的大麥灰混合,再用蜂蜜調製成糊狀服用,可以平息痰性咳嗽。 或者將毗沙拉即木賊、印度瓜、胡椒、甘松、木賊等藥物研成粉末與蜂蜜調配服用;或者辣椒與蜂蜜調製的糊狀物;或者冬瓜與蜂蜜調配;或者刺棗與蜂蜜調配;或者帕爾帕塔與蜂蜜調配;或者毗卡拉加與蜂蜜調配;或者卡薩伽那與蜂蜜調配;或者黑馬糞汁與蜂蜜調配。以上任何一種配方服用都能平息痰性咳嗽。 湯木、祖爾巴、卡爾卡塔樹、蒺藜等與芝麻油和蜂蜜調配服用,可以平息由痰和風引起的咳嗽。 或者胡椒、冬瓜、甘松、訶子、余甘子、白糖等與蜂蜜和芝麻油調配;或者炒米、白糖、余甘子樹芽等與芝麻油和蜂蜜調配,這三種配方中任何一種服用都能祛除痰性咳嗽。

།ཡང་ན་སེའུ་འབྲུ་སྲང་གཉིས་དང་། བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན་ཡང་ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། སྐད་སྙན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་སྲང་གཉིས་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ཞོ་གཅིག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། སེའུ་འབྲུ སྲང་ཕྱེད་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན།ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རིམས་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ། ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྦྱར་སྨན་བསྟན་པའི་ནང་དུ་ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་བསྣན་ལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ལུད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། ། ཡང་ན་དྷི་སྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལ་ཕུད་དང་། དུར་བྱིད་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་ནམ་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ཞོ་གཉིས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་ཞོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་ཞོ་བཞི་དང་བསྐོལ་ནས་རི་ལུར་བྱས་ལ། རྒྱ་སྲན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། ཟུར་པ་དང་། བིལ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ ལུས་པ་དང་།ཐོག་མར་ཐུག་པ་བླུད་ལ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ནིར་གུན་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་ལའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་འཐུངས་ན་ལུད་པ་འཇོམས་ སོ།།ཡང་ན་བྱི་ཏང་ག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་ཚ་བ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན། ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀ་ས་མ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཕ་ ན་ཛི་ཀ་དང་།འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་ཡང་ལེགས་པར་བསྐོལ་ནས་མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གཞང་ འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་དོ།

或者,取胡椒二兩,糖八兩,三辛香各一兩,將這些研成粉末服用,能開胃增進體溫,使聲音悅耳,並能治癒感冒、呼吸不適和咳嗽。 或者,取糖二兩,炒麥灰一錢,胡椒和訶子各二錢,胡椒半兩,將這些研成粉末服用,能治癒咳嗽和呼吸不適。 或者,在治療熱病時,在訶子等配方藥中加入迦迦得樹煎煮成湯服用,對咳嗽特別有效。 或者,取所謂的提敘(即蘿蔔)、土茯苓、毗沙拉、甘松、蓮花根、胡椒,用牛尿或水煎煮成湯飲用,能平息痰癥引起的咳嗽。 或者,取胡椒二錢,白糖二錢研成粉末,與芝麻油四錢一起煎煮製成丸劑,用豆湯調服,能治癒痰癥引起的咳嗽。 或者,取十根藥煎湯一百二十八兩,在其中加入酥油三十二兩,蓮花根、茴香、木蘋果、酸模、三辛香、阿魏,各二錢一起煎煮,待只剩下酥油時,先喝粥,然後適量飲用,能治癒一切風病和痰病。 或者,取所謂的尼爾根滴劑,即知母葉煎湯,與四倍量的酥油一起煎煮,待只剩下酥油時飲用,能治癒咳嗽。 或者,用畢黨迦煎湯,加入酥油和三辛香煎煮成湯飲用,能平息咳嗽。 或者,取紅花棉花、酸模、迦沙末羅、訶子、波托拉、勃里哈提、帕那吉迦,將這些煎煮成湯,加入酥油、牛奶和三辛香充分煎煮,待只剩下酥油時適量飲用,能治癒咳嗽、劇烈發熱、消耗性疾病和痔瘡等病。

།ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། འོ་མ་དང་བཅས་པ་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། སྨན་པ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དོང་ག་ དང་།ཟུར་པ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། སེའུ་རྩ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། བྲི་ཀྵི་བ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྤྲུ་བ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ ཏྲེས་དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཨ་མ་ལ་པོ་ཏ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་ནི་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀི་དང་། བྷར་གི་ཞེས་བྱ་བ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ར་སྣ་དང་། གཟེ་མ་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པའི་མིང་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ།བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་སྲང་བརྒྱད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་བསྐོལ་ཏེ། སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བཞི་ བཅུ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ར་སྣ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། ད་ན་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པ་བླུགས་ལ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ།ཁུ་བ་དུ་ཞིང་མར་ལུས་ཏེ། དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྒྲངས་པ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་དང་། སྨྱིག་རྐང་སྲང་བརྒྱད་དང་། སྦྲང་རྩི་རྙིང་པ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། འདི་རྣམས་མཉེས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ ནས་རན་པར་ཟོས་ན།སྐྲན་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། དུད་པ་ཁ་ནས་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་ བྱ་བ་དང་ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གནྡྷ་མན་སི་ཞེས་བྱ་བ་སྤང་སྤོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་ཨིང་གུ་དའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འདི་རྣམས་དང་དུད་པ་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་མདོའི་གནས་སུ་ བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་ལུད་པ་སོས་ཀྱི་བར་དུ་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བུ་རམ་དང་། འོ་མ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་སྦྱར་བ་སྐོམ་དུ་བླུད་ན་ལུད་པ་རྩ་བ་ནས་འཇོམས་སོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་ནི་སྨན་ཁོང་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པ་བྱས་ན། རྒྱུན་གྱི་ལུད་པ་དང་ འཕྲལ་གྱི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ།།བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་བར་བར་དུ་མུན་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་བད་ ཀན་འབའ་ཞིག་གསོ་བའི་དཔྱད་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་འདུས་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་སྟེ། རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་རྩུབ་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

或者,將刺棘草根與牛奶一起按照正確方法煮成汁液一百二十八兩,在其中加入酥油三十二兩,以及帕拉、三辛香、畢東迦、祖巴、尼泊爾桑樹、桑樹根即火堿、堿石即炒麥灰、曼努根、比克西巴即牛毛、比哈提、訶子、拉拉普、枸杞、葡萄、烏摩、紅花布爾納爾納、蒺藜、阿瑪拉波塔薩、卡爾卡塔樹根、塔瑪拉基、巴爾吉即伽布拉根、拉納、孜瑪等,將這些搗碎后一起煮沸。 剩餘的酥油稱為刺棘草藥油。適量飲用此藥,對五種咳嗽病、五種呼吸困難病、五種呃逆病都極為有效,也能降伏痰病。 或者,將八兩刺棘草磨成粉末,用二千四十八兩水煮至剩餘一百二十八兩,在其中加入十六兩酥油、四十兩白糖、三辛香、拉納、列特、枸杞、卡爾卡塔樹根、伽布拉根、甘松、胡椒根、達那耶即蒺藜等各半兩,細磨后倒入一起煮沸。 等到汁液變稠、酥油分離、可以揉成丸劑時,取出放入容器中冷卻。然後加入八兩胡椒、八兩竹莖、十六兩陳蜂蜜,將這些揉成膏狀適量服用,必定能戰勝瘤病、心病、浮腫、痔瘡、呼吸困難和一切咳嗽。 對於由痰引起的持續咳嗽,可以進行吸菸療法,或者服用瀉藥就能平息。 或者,用龍腦香、瓦拉、甘草、甘達曼西即香附、甘松、英古達樹皮等,按照經典所說的吸菸療法進行治療,直到咳嗽痊癒為止。 之後飲用溫和的糖蜜和牛奶混合物,就能從根本上消除咳嗽。 對於風痰引起的咳嗽,進行內服藥物燻煙療法,能夠消除慢性和急性咳嗽。 如果痰性咳嗽時而如黑暗般出現,那就是與膽病相關。對此應按照治療膽病和痰病的方法進行治療。 對於痰風混合的咳嗽病,首先要按照前面所說的單純治療痰病的方法進行治療。 對於風、膽、痰三者結合的咳嗽,首先要治療膽病。 風痰引起的乾咳,如果風力較大,就要進行油脂療法。如果大便稀軟,痰力較大,就要進行乾燥療法。

།མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ཁ་བའི་བག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ལུད་པ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་སྦྲང་རྩི་དང་འོ་མ་དང་འདི་གསུམ་སྦྱར བ་བླུད་དོ།།དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འབྲས་ཆན་འོ་མ་དང་ཤ་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །ལུད་པ་ལུ་བའི་ཚེ་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་དང་། ཆུ་སོར་ཟུག་གཟེར་བྱེད་ཅིང་མཁྲིས་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་ཕྱིས་སླ་བར་འབྱུང་ བ་ལ་ནི་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཆུང་ན་དེ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་།གླ་སྒང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པ་ཅ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤིང་ཤུན་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། མར་ དང་།སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁྲག་མ་ཆོད་པ་ལ་ནི། ཨིཤྟྲྭ་རི་ཀ་དང་། པདྨའི་རྩ་བའི་ཚིགས་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ཆོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ནས་རྗེན་བཏགས་པའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཕྱེ་མ་དང་། འོ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན།གློ་འགྲམས་པའི་ནད་དང་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ལ་ནི་མངར་བའི་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བའི་མར་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དང་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ན་ལེ་ཤམ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ པའམ།ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་མར་དང་ལྡན་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་པི་པི་ལིང་གི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚིགས་དང་རུས་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཏུ་ཀཤྐི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྱིག་རྐང་དང་། བ་ལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་འདི་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཏྲི་ཛ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་སྣ་གསུམ་ཞོ་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་དང་། ཁ ར་དཀར་པོ་དང་།ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། ཁར་ཛུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་འབྲ་གོ་དང་འདི་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་རི་ལུ་བྱས་པ་ནི་སུག་སྨེལ་གྱི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རྨོངས་པ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་འགྲམས་པའི་ནད་དང་། སྐད་ཉམས་པ་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དྲེག་དང་། ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། སཱ་ལུ དམར་པོའི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུ་དང་།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། འོ་མར་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལས་ ཁྲག་མང་པོ་ལུད་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དང་།མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ།

如果膽熱偏重,應當服用寒性藥物。 對於肺病伴有咳血痰的,應立即服用藏紅花、蜂蜜、牛奶三味藥的混合物。 待藥物消化后,可以給予牛奶飯和白糖。 咳嗽時兩肋疼痛,胸口疼痛且膽熱較弱者,應服用藏紅花與酒的混合物。 對於咳嗽且後期容易咳出痰液,火力衰弱者,應服用藏紅花、甘松、白芨、巴茶、芥子樹皮等研磨成粉末後與水調和服用。 對於咳嗽且火力過旺者,應服用藏紅花、酥油、獐脂、藥王部類、竹莖等份量相等,與牛奶煎煮后服用則有效。 對於肺病未止血者,應服用Ishwarika(一種藥材)、蓮根節、蓮花花蕊、白檀香等搗碎后與牛奶煎煮,冷卻後加入蜂蜜飲用可以止血。 或者生青稞磨粉與牛奶煮成湯加入酥油,或者白糖粉與牛奶、蜂蜜調和成湯飲用,可以治療肺病和發熱。 對於消耗性咳嗽,應服用甜味藥如葡萄乾、甘草等調和的酥油則有效。 或者將糖稀用開水冷卻後加入訶子和蜂蜜飲用,或者使用余甘子粉與牛奶煎煮加入酥油飲用,或者按照精華劑章節所述的胡椒配方進行調配。 對於咳嗽及關節骨骼疼痛者,應服用蜂蜜、甘草、馬度迦果、葡萄乾、竹莖、婆羅果、胡椒等與酥油調和則有效。 或者所謂的三香料各一兩,胡椒半兩,白糖、馬度迦果、棗子各一兩,細磨后與蜂蜜製成丸劑,稱為丁香丸。適量服用可增進食慾,對血病、膽病、咳嗽、呼吸不暢、食慾不振、嘔吐、暈厥、呃逆、昏迷、眩暈、肺癆病、肺病、聲音衰弱、肝病、消瘦病、痰病、咳血、心臟病、肋痛、口渴及各種發熱都有效。 對於咳血者,應服用紅花蘆葦、白糖、大米、紅稻米粉與葡萄酒、牛奶、水同煮,加入酥油。 或者用甘草、馬度迦果、大米與牛奶調和成湯飲用則有效。 對於肺病從口鼻等處大量咳血者,應進行一切治療血病和膽病的療法。

།གློ་འགྲམས་པའི་ལུད་པ་རླུང་གིས་ལམ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ། ལུད་པ་མ་ཐོན་ཞིང་འགགས་པ་ལ་ནི། རའི་ཚིལ་རན་པར་བཞུས་ལ་ཆང་གི་ནང་དུ་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་ན་ཕན་ ནོ།།གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། མེ་དྲོད་རྣོ་ཆེས་པ་ལ་ནི་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ། སྤྲིས་མ་སྐ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁ་ར་ དང་།ནས་དང་། གྲོ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ་འོ་མ་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཁྲག་དང་ཤ་ཟད་པའི་ནད་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟའི་ཤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་མར་ཁུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་པི་པི་ ལིང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་ཤ་ཁྲག་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།།གློ་འགྲམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ས་བོན་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་ལ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭདྠ་དང་། པླག་ཤ་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་རྩེ་མོ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤུན་པ་དང་། ཤིང་པི་ཡ་ལི་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀརྣ་དང་། འདི་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་འབྲས་ཆན་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས གྱུར་པའི་གློ་འགྲམས་པའི་ནད་བཙུགས་པ་ལྟར་ན་བ་ལ་ནི་ལུས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གློ་འགྲམས་ཤིང་བཙུགས་པ་སྙམ་བྱེད་པའི་ནད་ལ་ནི། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཏིལ་མར་དུ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། ། སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ལ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གང་ལས་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། སོ སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།ཤིང་མངར་དང་། ན་ག་བ་ལ་དང་། འདི་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་སྨན་ཁུའི་ཕྱེད་ཀྱི་མར་དང་དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་བཏབ་པ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། པི་པི་ལིང་སྨྱིག་རྐང་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གློ་འགྲམས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

對於咳嗽痰液被風引入其他通道,痰液不出而堵塞者,應將適量羊油融化後加入酒中並加入巖鹽服用則有效。 對於咳嗽、體力衰弱、肺癆、失眠、消化力過強者,應煮沸牛奶,在其凝固的奶皮中加入白糖、蜂蜜和酥油調製后食用。 或者將白糖、大麥、小麥、吉祥草、銅草等研磨成粉末,與蜂蜜調製成膏或與牛奶調製成湯服用。 對於血液和肉消耗的疾病,應將肉食動物的肉煮湯,加入酥油、蜂蜜和胡椒調製食用,可產生血肉。 對於咳嗽、肺癆、精液和諸根損壞者,應將尼拘律樹、烏曇跋羅樹、菩提樹、波羅叉樹、娑羅樹、甘陀普利央俱樹、多羅樹梢、蒲桃樹皮、畢夜梨樹、柏樹、馬耳樹等與牛奶同煮,取其湯液配以酥油和米飯食用則有效。 對於因風和膽引起的咳嗽病痛如刺般疼痛者,應以酥油塗抹身體。 對於因風引起的咳嗽病痛如刺般疼痛者,應以各種平息風的藥物和芝麻油調製后塗抹。 對於心和肋部疼痛的病癥,應將十種長壽藥煮湯,再與酥油同煮,取其純酥油服用。 或者對於心和肋部疼痛,應詳細觀察是由風、膽或血引起,而後使用相應的藥物治療。 將甘草、那伽巴拉二味藥煮湯取四分之一,加入等量的酥油和牛奶,再加入巴雅斯雅、胡椒、竹莖等搗碎后同煮,取其純酥油適量飲用,可平息咳嗽病。

།སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་བཅའ་སྒ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བི་ར་ཞེས་བྱ་བ་རམ་ཉེ་བ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། རི་དི་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། ཤིང་ག་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཨ་ཤོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟར་ག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ མངར་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་།ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། བི་ད་རི་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། ར་ཤ་འདི་བཞི་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་ ཆུ་སྲང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་།འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱེ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་ སར་དང་།འདི་ལྔ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། དེ་ལས་འཇུ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟེན་ན་ཇི་ལྟར་ལྷ་རྣམས་དང་། ཀླུའི་མཆོག་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་བསྟེན་ན་མི་འཆི་བ་བཞིན་དུ་སྨན་མར་འདི་ཡང་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ མི་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་བཤད་དེ།དེ་ལས་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན། ས་བོན་ཉམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ནད་མ་རུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཉལ་པོ་མི་ནུས་པ་དང་། མདོག་དང་སྐད་ཉམས་པ་ འཕེལ་བ་དང་།ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་བུ་བཟང་པོ་སྟེར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མངལ་ན་བ་དང་། གཅིན་ནད་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཟེ་མ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་། བ་ལ་དང་། ཀ་མ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ཏང་པལ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། པ་ལ་ཤའི་རྩ་བ དང་།ཐལ་ཏྲེས་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཁུ་བ་སྲང་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བའི་འོ་མ་སྲང་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ། ཨད་མ་ ཀུབ་ཏ་དང་།ཛི་བན་ཏི་དང་། མེད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། རིད་དྷི་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། སྲ་མ་ན་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་དྲུག་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལུས་པ་དང་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། སྙིང་འཛག་ཅིང་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅིན་སྲི་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ལུད་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ ཕན་ཞིང་གཞུ་འདྲེན་པས་དུབ་པ་དང་།བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། ཁུར་ཆེན་པོས་དུབ་པ་དང་། ཆང་གིས་དུབ་པ་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་སྟོབས་དང་ཤ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

藥物吉瓦提類中的甘蔗和小樹和比拉即甘蔗近似物和巴普巴兩種和嘎札根和日迪和卡薩勒普和祖巴和塔瑪拉嘎和樹嘎札嘎和巴雅斯雅和五小根和葡萄和阿紹即星嘎等果實甘甜滋潤和能增長體力的這些藥物各二兩細磨成粉末,黃油三十二兩,以及牛奶和訶子榨汁和比達日榨汁和羊肉這四種各三十二兩和水一百六十兩, 這些按照方法煮沸,只剩下黃油后冷卻,其中加入蜂蜜十六兩和白糖十六兩的粉末,以及納勒善和豆蔻和桂皮和甘達巴札和納嘎格薩這五種各半兩的粉末,將這些調製成糊狀,根據消化能力的大小服用。如同天人和龍王服用甘露而不死一樣,這種藥油也被古代大仙人們說為對人類如同甘露, 適量飲用可以治療精液衰退和慢性咳嗽和咳嗽擴散和惡性疾病導致的身體虛弱和性功能障礙和容貌聲音衰退增長和咳痰和呃逆和發熱和呼吸不暢和身體發熱和口渴嚴重和血液膽汁等病。此外還能賜予優秀子嗣,並能治癒嘔吐和昏厥和心痛和子宮痛和尿病等一切疾病。 澤瑪和普謝則和藍花和巴拉和嘎瑪利即當巴和布提嘎和草杜爾瓦根和剋日希納巴尼和巴拉夏根和塔責和薩拉巴尼,這些藥物各一兩和水一百七十六兩煮沸,剩下四十四兩藥汁,其中加入黃油三十二兩和牛奶一百七十六兩,在其中加入阿德瑪古巴和吉瓦提和兩種蜜和銅芝巴和吉瓦嘎和日迪嘎和兩種葡萄和白糖和薩瑪納和蓮根, 這些各六兩搗碎后一起煮沸,剩下三十二兩黃油后適量飲用,可以治療風病和膽病和心漏痛。此外對小便閉塞和尿病和痔瘡和咳痰和身體消瘦和消耗病都有益處,並能治療拉弓疲勞和女色疲勞和重負疲勞和飲酒疲勞和行路疲勞,能增長力量和肌肉。

།ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱད་དང་། རྒུན་འབྲུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཆུ་ སྲང་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ།སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་བདུན་ལུས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་དང་། ནས་ཀྱི་ཕྱེ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཤ་ ཁ་ར་དང་།སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་འདག་གུར་བྱས་ནས་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཁྲག་སྐྲན་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ད་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། བི་ད་རི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་ དང་།སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། བའི་འོ་མ་བྲེ་རེ་རེ་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་བཙགས་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཁ་ར་ དཀར་པོ་དང་།སྦྲང་རྩི་བྲེ་རེ་རེ་བཏབ་སྟེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། །གཞན་ཡང་ཚེ་རིང་བ་དང་། ན་ཚོད་བརྟན་པ་ དང་།ཤ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དེ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྨན་མར་ཉུང་ངུས་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་སྨན་མར་གསུམ་པོ་སུག་སྨེལ་གྱི་སྨན་མར་དང་། བདུད་རྩིའི་སྨན་མར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་སྨན་མར་འདི་གསུམ་གྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་དམིགས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རིད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཟད་བྱེད་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རིད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཅུ་གང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས ཡོས་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མར་དང་བུ་རམ་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་བླུད་ན། རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ལུས་མྱུར་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཀུ་ སྨན་དའི་ཕྱི་ཤུན་དང་།སྙིང་པོ་བོར་བའི་ལྷག་མ་སྲང་བརྒྱ་རླངས་པའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ཚོས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་བསྐོལ་ལ་དཀྲུག་ཅིང་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཧྭགས་སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་།བཅའ་སྒ་དང་། ཐ་ཝེ་དང་། འདི་གསུམ་སྲང་གསུམ་གསུམ་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། དྷ་རྣ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འུ་སུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་བསྒྲངས་ཏེ། སྦྲང་ རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྲེས་ལ་དཀྲུགས་ཏེ།ལྡེ་གུ་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ནི་ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པ། ཀུ་སྨན་ད་ཞེས་བྱ་བའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་སེལ་ཏོ། །བློ་དང་། དྲན་པ་དང་། སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མཧཱ་བ་ལ་ཞོ་གཅིག་འོ་མ་དང་། ཤ་སྦྱར་བ་དང་པོའི་ཞག་ལ་ཞོ་གཅིག་བཟའོ། །དེ་ནས་ཞག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་བསྐྱེད་དེ། སྲང་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།དེ་ལ་ཞག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་མར་ཕྲི་ལ། དེ་ནས་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་ཡར་བསྐྱེད་དོ།

取甘草八兩,葡萄十六兩,水三百八十六兩煮沸,剩餘九十七兩的湯汁中加入酥油三十二兩,再如法煮沸,只剩下酥油時,加入胡椒八兩,大麥粉二十二兩,白糖和蜂蜜各八兩,細細研磨成粉末調製成膏,適量服用,能治療久咳、咳嗽擴散、血瘤等疾病。 或者名為達德日的訶子果實、薇達利、甘蔗、十種滋養藥材,各取三十二兩煮湯,在湯汁中加入酥油和牛奶各一升,一同煮沸,直至只剩酥油,取出過濾冷卻後,加入白糖和蜂蜜各一升,適量飲用,可治療重大疾病、膽病、血病、痰病、消瘦病、衰竭病等,此外還能延年益壽、保持年輕、增長肉體、精液和體力。 另外,這種藥膏即使風病和膽病癥狀嚴重,也能用少量藥油平息並制服。 上述三種藥油:蘇格美藥油、甘露藥油和訶子藥油這三種的功效主要針對體弱、消瘦和衰竭等癥。 此外,對於衰竭、體弱和消瘦等癥,可用薑黃、胡椒、炒米等研磨成粉,與酥油和蜂蜜調製成膏服用即有效果。 之後服用酥油和糖調製的飲品,能增強性慾且對女子有效,具有力量並能迅速使身體豐滿。 或者取冬瓜外皮(去除果肉)一百兩在蒸汽中煮熟,取出後放入三十二兩酥油中再次煮沸攪拌,待如蜂蜜般稠時,加入八兩黑鹽,胡椒、蓽茇、訶子各三兩,三種香料,以及稱為達那樣的茴香和諾勒顯各半兩的粉末,取出後放入油膩容器中冷卻,與十六兩蜂蜜混合攪拌,將藥膏置於容器中。這是天醫雙子所說的冬瓜精華,適量服用可治療咳嗽、呃逆、發熱、呼吸不暢、血病、膽病、久咳衰竭、咳嗽擴散等癥。能增長智慧、記憶和力量。 摩訶巴拉一錢與牛奶和肉同服,第一天服一錢,此後八天內每天增加一錢,直至一兩,然後八天內每天減少一錢,之後六天內每天再增加一錢。

།དེ་ལྟར་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ། ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བར་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་ཚེ་དང་མདོག་གསལ་ བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མུངྒ་པརྞིའི་ལོ་མའམ། ཤིང་མངར་རམ། བཅའ་སྒ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཡང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཧཱ་བ་ལ་སྲང་བརྒྱད་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ ཏེ།ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཁུ་བ་དང་མཉམ་པའི་མར་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་སྦྲུ་བ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་། པི་ལ་ཡ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། གཟེམ་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཤྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ རུ་ཀ་དང་།འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྲེས་ལ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ནི་མ་ཧཱ་བ་ལའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་ལས་རྒྱལ་ བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུས་ཤ་རྒྱས་ཤིང་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མདངས་བཟང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མདོག་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཉེར་མ་དང་སྐྲ་དཀར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཟླ་བ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན། རྒན་པོ་ཡང་གཞོན་ནུར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྨན་མར་དེ་དག་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་གཏང་བ་ཡིན་གྱི། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། མེ་དྲོད ཆུང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དྲོད་ཆུང་བ་ལས་ནི་ཕྱི་ས་སླ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། སྲན་མ་ཨད་མ་ཀུན་ཏ་དང་། ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། ཟུར་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་ པ་མར་ག་དང་།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་། ནས་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཨ་རུ་ར་བཟང་པོ་རྡོག་མ་བརྒྱ་དང་། ཆུ་སྲང་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ དང་།འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ། ནས་ཚོས་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བཙགས་ཏེ། ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས་པ་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ། ཨ་རུ་ར་བཙོས་པ་དེ་ཉིད་སྨན་ཁུ་དང་། བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་། མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བཏབ་པ་ནི།དྲང་སྲོང་རི་བྱིའི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རྟག་ཏུ་ཨ་རུ་ར་རྡོག་མ་གཉིས་གཉིས་དང་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཉེར་མ་རངས་པ་དང་། སྐྲ་དཀར་མེད་ཅིང་མདོག་དང་། ཆེ་དང་། སྟོབས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། ཡི་ག འཆུས་པ་དང་།ཆམ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། དཔལ་བསྐྱེད་ཅིང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མཆོག་ཏུ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རི་བྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

如是在二十二天期間按此儀軌進行,除此飲食外不食用其他食物,若如是修持,則是增長身體氣力、壽命和膚色光澤的最勝法。 或者用木豆葉、甘草、蓽茇這三種任一種按照上述儀軌修持,其功德也應知與前者相同。 取大力八兩,放入一百五十二兩水中煎煮,剩餘四分之一汁液時,加入等量酥油,等量牛奶,以及婆羅、阿提婆羅、甘草、牛膝、白蓮、檀香葉、畢拉雅、小豆蔻、馬兜鈴、白糖、銅精、兩種美達、澤蘭、兩種染匐、巴雅斯雅、兩種孜然、蓮根、蓮莖、葡萄、菱角、迦舍路迦,這些各半兩搗碎混合一起煎煮,直至只剩酥油,此即大力酥。 適量飲用此酥,能治癒血病、膽病、肺癆、肺脹。 同樣能治療口渴、頭暈、身熱,是增長體肉和氣力的最勝藥。 此外能延長壽命、增長光澤、美化膚色、消除皺紋和白髮,若服用六個月,老人也能返老還童。 上述藥酥是針對體力大、消化力強者服用,不適合體力弱、消化力差者服用,因為消化力弱會導致腹瀉,對此應當採用治療重病的方法。 取十根藥、豆類阿德瑪昆達、商迦花、茴香、婆羅、象胡椒、阿帕瑪嘎、胡椒根、土茯苓、甘草根、曼努根各二兩搗碎,大麥六十四兩,上等訶子一百顆,水三百二十兩,這些一起煎煮。 大麥煮熟后取出過濾,除訶子外棄去藥渣,將煮過的訶子與藥汁、一百兩糖、八兩酥油、八兩芝麻油、四兩胡椒一起煎煮,冷卻後加入八兩蜂蜜,此即仙人日比的膏。 若常服用此膏配合兩顆訶子,能成為精華補益,消除皺紋,無白髮,增長膚色、體格和力量。 此外對五種咳嗽、癆病、呼吸不暢、呃逆、劇烈發熱、瘤、尿病、胃病、痔瘡、心病、食慾不振、感冒等有益,是大仙人日比所說的增長福德、精華補益的最勝藥。

།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། མུར་བ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཐ་ དང་། ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཏྲི་བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མར་བཅས་པ་དང་། པ་ཡས་སྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཀྵི་རི་ ནི་དང་།དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བི་ཟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ས་ནའི་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་དང་། འོ་མར་བཅས་པ་དང་། བོ་ཏ་སྠ་བི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་དང་། གོ་བྱེ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བུ་ཏ་ཀ་རཉྫ་ དང་།ཤ་མྱ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དོང་ག་དང་། ཙནྡྲ་མེ་ཁ་དང་། ས་ཧ་ར་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྤྲུ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ནིམ་པའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དང་། ནས་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ དང་།སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་འགྱུར་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་གོང་མ་ལྟར་ནས་ཚོས་པ་དང་ཕྱུང་སྟེ། ཁུ་བ་བཙིར་ལ་ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས་པའི་སྙིགས་མ་བོར་ཏེ། ཡང་ཨ་རུ་ར་ཚོས་པ་དེ་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། འདི་ རྣམས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་རྣམས་མེ་མི་ཆེ་བ་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ།དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་ན་ཕྱུང་སྟེ། བསྒྲངས་ནས་དེའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། པི་པི་ལིང་སྐམ་པོ་སྲང་བཞི་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ལེགས་པར་བསྲེས་ནས་དཀྲུགས་ཏེ།སྣོད་རྫ་མ་རྙིང་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་བཞག་སྟེ། དེ་ནས་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཨ་རུ་ར་གཉིས་གཉིས་ལྡེ་གུ་དང་བཅས་པར་ཟོས་ན། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་གནས་འཇོག་གིས་བཤད་པའི་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལྡེ་གུ་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་པར་དུ་ཕན་ཡོན་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྔགས་སོ། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་སྲང་རེ་རེ་དང་ཁ་རུ་ཚ་སྲང་ གཉིས་དང་།ད་ཏྲིག་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཨརྫ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། གོ་སྙོད་ཞོ་རེ་རེ་དང་། འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ ཏེ་བཟའ་བ་དང་།བཏུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ཟོས་ན། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ཁ་རུ་ཚ་སྲང་གཉིས་དང་། བཅའ་སྒ་ཞོ་གཉིས་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྲང་ཕྱེད་དང་གསུམ་གསུམ་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྲེས་པའི་ཀ་པི་ད་ཏ་རོ་དྲུག་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས བྱ་སྟེ།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ལ་ནི། གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།

十根藥、婆羅藥、木爾瓦藥、兩種黃藥、胡椒、象胡椒、巴塔藥、印度人蔘、阿帕瑪嘎藥、蛙蝌蚪、白洋蔥、列特藥、婆羅藥、木蘋果、特里維塔即木尼容藥、檀提藥、枳橘根及葉、帕雅斯亞即乳汁藥、毒母茸藥、香草藥、毗扎卡即阿薩那樹心及乳汁、波塔斯塔維拉樹藥、戈杰藥、必當嘎藥、小樹藥、布塔卡然札藥、夏米亞卡即冬果藥、月光藥、薩哈拉札即芭絲布藥、希克如藥、楝樹皮、甘蔗汁各一兩 一千一百顆訶子、一百二十八兩大麥 以上藥材用八倍水煮,如前法煮熟后取出,榨汁后除訶子外棄去藥渣。再將煮熟的訶子與陳舊糖蜜一百兩、芝麻油、酥油、酸棗汁各三十二兩用小火再煮 待可成丸時取出,冷卻後加入蜂蜜六十四兩、干胡椒四兩、三種香料各一兩的細粉。將這些充分攪拌混合后,裝入舊陶罐中,放入大麥堆中一個月 之後如前所述每次服用兩顆訶子配合丸劑。此為大仙人那斯卓所說的精華丸,比前述所有丸劑都更有殊勝功效。對於無病之人也無需守護儀軌,任何時候都可服用 舌鹹鹽、蓽茇各一兩,巖鹽二兩,達特里克藥、小豆、阿爾札卡即香滴露藥各八兩,諾勒香、高香脂各一錢,烏蘇二錢,將這些磨成細粉加入食物和飲品中服用,可治療食慾不振、消化力減退、肋痛、呼吸不暢、咳嗽等癥 烏蘇二錢、高香脂、拉拉普藥、尼泊爾小豆、達特里克藥各半兩,巖鹽二兩,蓽茇二錢,木蘋果、訶子各三兩半,糖十六兩,混合成為木蘋果六味散 與食物飲品一同服用,功效如前。對於肺癆癥,應按大癆病治療儀軌進行治療

།གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཞི་སྟེ། ཉམས་ སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་གྱུར་ན།དེའི་རྟགས་མགོ་བོ་དང་བྲང་ན་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙོ་མའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འདི་ རྣམས་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱ་སྟེ།རེང་བུར་བྱས་ནས་བསྐམས་ཏེ་མེ་ལ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་བོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་མར་འུ་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། ཅུ་གང་ དང་།དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་ཡང་བཙོ་མའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱ་སྟེ། རེང་བུའི་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁ་རའི་ཆུའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། བུ་རམ་གྱི་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་རློན་ པ་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བཏགས་ལ་མར་དང་སྦྱར་ནས་རེང་བུ་བྱས་ཏེ་དུད་པ་བརྔུབ་བོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྲེག་པའི་ཤ་ཁུ་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྦྱར་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མ་ཉམས་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་གཞི་ མང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི།དང་པོ་སྣུམ་ཆོས་བྱ་ཞིང་འཇམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ། དེ་ལ་དོང་ག་དང་། དུར་བྱིད་དང་། འདི་གཉིས་རྒུན་ཆུ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། བི་ད་རིའི་རང་གི་ཁུ་བ་རང་གི་མར་ དང་སྦྱར་བའམ།འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ལུས་ཟད་བྱེད་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀྲུ་སྨན་དེ་དག་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ལུས་ཟུངས་བདུན་ཟད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལུད་པ་ཟད་བྱེད་དེ་ལ་ནི་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ། །གཅིན་སྲི་ཞིང་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་ནི་བི་ད་རི་དང་ཀ་དམ་པ་གཉིས་འོ་མ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་མར་དང་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། ། ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་བྲག་སྐྲང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་མར་གྱི་སྙིང་ཁུའམ་ཡང་ན་མར་དང་། ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་སྐམ་ས་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་། བྱིའུ་ཅོ་གའི་ཤ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་། ཤ་སར་པ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་དང་། ཤ་ཟའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཡས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་བཟའོ། །ཐང་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲོ་ཞིང་རྩའི་རྒྱུན་དག་པ་ནས་འཇུག་སྟེ། འདིས་ལུས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་སྒྲ་གྲག་གི་བུས་བཤད་དོ།

如果前面所說的藥物配方能平息肺癆消耗病,並且具有體力而產生痰液,對於出現頭部和胸部疼痛這些癥狀的病人,應當進行吸菸療法。 具體方法是:兩種美達、兩種巴拉、甘草、煮樹皮等,這些藥材用水浸泡後製成藥丸,曬乾后燃燒其煙氣吸入。之後服用吉瓦提類藥物與烏沙一起熬製的藥油。 或者取龍腦香、普拉克夏樹、阿扎甘達、茴香、冬瓜,這些也與煮樹皮一起用水浸泡,製成藥丸燻煙吸入,之後服用糖漿水,或者甘蔗汁,或者糖水都可以。 或者取龍腦香和新鮮的尼格若陀樹芽等量研磨,與酥油調和製成藥丸燻煙吸入。之後配以烤肉湯和食物飲品服用。 對於消耗性咳嗽,首先要增強體力和消化之火。 由多種病因引起的以及由多種病因形成的咳嗽,首先要進行油療和溫和的導瀉。具體方法是:冬瓜和土茯苓這兩味藥與葡萄酒和酥油調和,或者用森普龍煎煮的汁液與酥油調和,或者毗達利自身的汁液與其本身的油調和,這三種任何一種都可用作導瀉藥,用以治療消耗和虛弱。 對於膽汁、痰液、七種身體組織消耗、消耗病和消耗性咳嗽,應當用蟹和兩種巴拉粗細研磨,與四倍量的酥油和牛奶煎煮后服用。 對於小便不暢並呈現各種顏色的癥狀,應當用毗達利和迦擔巴兩味藥與牛奶和酥油調和服用,或者用多羅樹果實與酥油和牛奶調和服用。 對於生殖器、肛門、尿道和大腿根部腫脹並伴有疼痛的癥狀,應當用精煉酥油或者酥油與芝麻油混合的任何一種進行下部灌注。 之後依次食用陸地動物肉、鷓鴣肉、穴居動物肉、食用新鮮肉類的動物肉和所有食肉動物的肉。 這些陸地動物的肉都非常溫熱,能從脈道中滲入,這能使身體豐滿增長。這是大仙人聲譽之子所說。

།དབྱི་མོ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀུ་ལདྠ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་སྲན་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པ་ཐ དང་།རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། ནས་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། དོང་གྲ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་དང་།མར་སྲང་གིས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་བའི་ནང་དུ། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་དེ་ལས་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན། ཟད་བྱེད་དང་ལུད་པས་ཉམ་ཐག་པ་ སེལ་ཏོ།།ཀ་ས་མར་ད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་བཞི་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་དང་། མཆིན་པ་དང་། ལུད་པ་ཐམས་ཅད་འཕྲོག་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བྲི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི དང་།སླེ་ཏྲེས་དང་དེ་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་དང་མར་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་འཐུངས་ན། ལུད་པ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་ མར་ཅི་ཙམ་པའི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས།དེའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་མར་སྦྱར་བ་ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བུ་རམ་དང་། མར་གྱི་ བཞི་འགྱུར་གྱི་རའི་འོ་མ་དང་འཐུངས་ན།ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་མཐུན་ནོ། །སྨན་མར་དེ་དག་གིས་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་ནི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། བྲང་དང་། རྒྱུན་སྲང་དང་གྲེ་བར་ནད་གཞིས་ལུད་པ་འགགས་ པ་རྣམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།ནས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རྡོག་མ་ཉི་ཤུ་དང་། ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ནས་ཚོས་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་མཉེས་ལ་གོང་གི་ནས་ཁུའི་ནང་དུ་ཨ་རུ་ར་དེ་ཉིད་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་དྲུག་ དང་།ལྡོང་རོས་ཞོ་གཉིས་སྐྱེར་ཁཎྜ་ཞོ་གཉིས་དང་འདི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །སྲོག་ཆགས་སྭ་བིདྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོད་འདྲ་བའི་སྤུ་ཡོད་དེ། དེ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རར་སྦྱར་ བའམ།རྨ་བྱའི་རྐང་པ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཏིལ་མར་དང་བུ་རམ་བཅས་པར་སྦྱར་བའི་འདག་གུའམ། ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དང་། བྱིའུ་རུག་པའི་ལོ་མ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ གུ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།