菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s|d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s(續13)

如果上述藥物不齊全,則用所獲得的藥物粉末和芝麻油煎煮,按照上述方法含于口中,能治療一切口腔疾病。這是固齒的最佳方法。 再者,將上述藥物和紫檀木心製成丸劑,與阿里美達薩混合的芝麻油服用,即使是健康人每日服用也能使牙齒堅固。 葡萄、獨活、素曼那、素曼那葉、醋栗、蒺藜、三果煎煮后與蜂蜜調和,含于口中可以治療一切口腔疾病。 巴塔、醋栗、茜草、甘松、紅花、布謝爾澤、薑黃、白芷、特若巴提等藥物的粉末與蜂蜜調和塗抹,能治療牙齦疼痛、瘙癢、化膿和流膿等癥狀。 家菸灰、醋栗糖、巴塔、三種鹽、硝石、積德拉卡、鐵粉、三果、特若巴提等藥物的粉末與蜂蜜調和,稱為塔拉卡粉,含于口中可治療口腔疾病和牙齒鬆動。 醋栗、巖鹽、松香、炒麥灰、巴拉等藥物的粉末與酥油和蜂蜜調和,稱為悉特拉巴粉,放入口中可以平息口腔和牙齒鬆動的疾病。 在牛尿中煎煮訶子果核至溶化,其汁液與巴拉卡、舒提、茜草三種粉末煎煮後放入口中,能治癒久治不愈的口腔疾病,就像得到國王庇護的人不會遭受災難一樣。 七葉樹、布謝爾澤、巴托拉、藏菖蒲、三果、毗沙拉、狗舌草、龍膽、兩種黃色藥物、獨活等煎煮的汁液與蜂蜜調和,飲用或含于口中均可,能治療口腔內的一切疾病。 將新鮮醋栗的汁液煎煮成稠狀,加入硃砂粉末,與蜂蜜一起含于口中,能治療口腔化膿和潰瘍。 巴托拉、楝樹、甘草、巴沙卡、蘆葦花、阿里美達薩、紫檀、三果等,每一種都按照醋栗的方法配製使用。 紫檀、鐵粉、三果、阿爾朱那、指甲、阿提瑪等用水煎煮的汁液含于口中可以平息口腔和牙齒疾病。 對於口腔疾病、牙齦疾病中痰和血分較重的病癥,應多放血,並用身體藥物、燻蒸、頭部導瀉藥和含漱等方法,使用辛辣和溫熱的藥物,這主要是用來對治痰和膽汁的醫療方法。

།ཁ་ཟས་ནི་ནས་དང་། ཅི་ཙེ་བ་དང་། ཁྲེ་དང་། བྲ་བོ་དང་། དེ་རྣམས་ཕུབ་མ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཚ་ཆུའམ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཆུ་ནད་དུ་སྦངས་ལ་སྣུམ་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བཟའོ། །ཁུ་བཅུད་དང་། ཁུར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་བད་ཀན འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཟས་བཟའོ།།སྲོག་གི་རླུང་གི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྐོག་མའི་ནད་ཀྱིས་དབུགས་བདེ་བར་མི་འབྱུང་ཞིང་བཀག་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ལ་མགོ་བོའི་ནད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དུད་པ་དཀུ་བའི་ནང་དུ་འདུག་པ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་དང་། ཁ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་འདུག་པ་དང་། ཆུ་ནང་དུ་རྩེ་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་མང་དུ་ལོག་པ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དེས། རྔུལ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པ་དང་། མདུན་ནས་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དང་། མཆི་མ་འབྱུང་བ་དགག་པ་དང་། ཧ་ཅང་དུ་དྲགས་པ་དང་། མགོ་ལ་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འབྱུང་བའི་ཤུགས་བགགས་པ་དང་། ཁུར་ལྕི་བ་ཁུར་བ་དང་། མགོ་ལ་བྱི་དོར་དྲགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དྲགས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་སྐྱེད པ་དང་།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་བ་དང་། མ་གོམས་པའི་ཟས་ཟོས་པ་དང་། དྲིང་བ་བསྣམས་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ནད་མགོ་བོའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་མུར་འགྲམ་གཉིས་སུ་ ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་།སོའི་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཕུག་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། སྨིན་མཚམས་དང་། དཔྲལ་བ་ལྷུང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། མིག་ཕྱུང་བ་སྙམ་དུ་ན་བ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རྩའི་དྲ་བ་ རྣམས་འཕར་བ་དང་།གཉའ་བ་དང་། འགྲམ་པ་འབྱར་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། གསལ་ཞིང་འཚེར་བ་མཐོང་མི་བཟོད་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་ལྡང་དུབ་པ་དང་། སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་དང་མགོ་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཅུང་ཞིག་ཞི་ཞིང་མཉེན་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།མགོ་བོ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བའི་རྟགས་ནི་ཀླད་པའི་ཕྱེད་རབ་ཏུ་ན་བ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་དམ་ཟླ་བ་གཅིག་ན་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་མིག་གམ་རྣ་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་ མགོ་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་།དབུགས་ཚ་ཞིང་དུ་བ་བྱུང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། མིག་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ནུབ་མོ་དང་། གྲང་བའི་དུས་སུ་ཅུང་ཟད་བདེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཁ་ ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་།མགོ་ལྕི་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པར་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། རེག་ན་གྲང་བ་དང་། རྩ་མི་འཕར་བ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་དང་། གནད་རྣམས་སུ་མཚན་མོ་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། མིག་འབུར་སྐྲང་བ་དང་། རྣ་བ་གཡའ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཁྲིས་པ་བས་ཤས་ཆེར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་མཁྲིས་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཞག་ལོན་པ་དང་། རྙིང་པ་དང་། རུལ་པ་ཟོས་པས་མགོའི་ཁྲག་དང་། ཤ་རུལ་བར་བྱས་ཏེ། དེས་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེས་ཤིང་འཁྲུགས་ཏེ། མགོ་བོར་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཏེ། ཁྲག་འཐུང་བར་བྱེད་དོ།

食物是大麥、小麥、青稞、豌豆,這些要去除外殼,用熱水或堿性藥水浸泡後去除油脂食用。湯汁和粥等任何能夠降伏痰濕的食物都可食用。 因為它位於生命風的通道上,如果因喉嚨疾病而呼吸不暢並阻塞,就會導致死亡,因此喉嚨疾病要迅速治療。口腔疾病治療章第二十二章完。 其中,頭部疾病產生的原因是:待在煙燻的房間里、待在烈日下、待在寒冷的雪中、在水中玩耍、白天過度睡眠、晚上不睡覺,這些會引起汗病等疾病,以及被迎面風吹、抑制眼淚、過度用力、頭部有蟲、阻礙元素之力、搬運重物、過度梳理頭部、過度塗抹、對他人產生巨大嗔恨、長時間注視一個物體、食用不習慣的食物、聞到異味、消化不良、劇烈言語等原因使疾病進入頭部而引起疼痛。 其中,風引起的頭痛癥狀是:兩腮疼痛、感覺牙齒刺痛、眉心和額頭感覺下陷、耳朵聽不見聲音、眼睛感覺被拔出般疼痛、頭部沉重、感覺關節分離、脈絡跳動、感覺頸部和臉頰粘連、不能忍受明亮閃爍的光、流鼻涕、突然站立疲憊,用油塗抹並進行熱敷和包紮頭部等處理後會稍微平息並變得柔軟。 偏頭痛的癥狀是腦部一半劇烈疼痛,每半月或一個月發作一次,之後會自行平息。如果病情嚴重,會損害眼睛或耳朵。 膽引起的頭痛癥狀是:頭部劇烈疼痛、呼吸灼熱感覺有煙冒出、發熱、身體出汗、眼睛灼熱不適、昏厥,在夜晚和寒冷時稍感舒適。 痰濕引起的腦病癥狀是:食慾不振、頭重、感覺麻木遲鈍、觸控感覺冰冷、脈搏微弱、打嗝、關節處在夜間特別疼痛、昏沉、眼睛凸起腫脹、耳朵發癢、痠痛。 血引起的頭痛癥狀比膽引起的更為劇烈。其餘癥狀與膽引起的相同。 積聚引起的頭痛癥狀具有所有癥狀的特徵。食用過夜、陳舊、腐爛的食物會使頭部的血液和肉腐爛,由此產生積聚病併發作,在頭部生蟲吸血。

།དེའི་རྒྱུས་མི་བཟོད་པར་ན་བ་དང་། སེམས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། མགོ་རྩུབ་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། མགོ་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། མགོའི་ཐོད་པ་དང་། རྐན་རྣམས་སུ་གཡའ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། སྣབས་ཟངས་མདོག་བཞིན་དུ་དམར་ཞིང་དངས་པ་འབྱུང་བ་དང་། རྣ་བ་སྒྲ་འུར་འུར་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀླད་པའི་ནད་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་མགོའི་ནད་ནི་མགོ་བོ་འགུལ་ཞིང་འདམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་མགོ་འདམ་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྲག མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བའི་མགོ་ནད་ནི།མུར་འགྲམ་གཉིས་སྐྲངས་པ་དང་། དྲག་ཏུ་ན་ཞིང་ཚ་བ་དང་ནུབ་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། གླལ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ཁ་བྲོ་བ་དང་། གདོང་སེར་བ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་མུར་འགྲམ་གྱི་ནད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། ཞག་བདུན་ནས་ནི་སྲོག་འཕྲོག་པ་ཡིན་ཏེ། གསོ་བ་མྱུར་དུ་བྱས་ན་ནི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་དང་ལྡན་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་མུར་འགྲམ་དང་། མིག་དང་། སྨིན་མ་དང་། འཕྲལ་བ་རྣམས་སུ་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་འབར་ བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཆེར་ན་བ་དང་། ལྷག་པར་ཉི་མ་ཕྱེད་ལ་ཚབས་ཆེར་ན་ཞིང་འཕར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དོང་གྲ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱས་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ། ཉི་མ་ཕྱེད་ཕན་ཆད་ནས་རང་ཉིད་རིམ་གྱིས་ཞི་བ་དེ་ནི། མགོའི་ནད་ཉི་མ་ལྟར་ འཁོར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་མགོ་ནད་རྣམ་པ་བཅུར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མགོ་ནད་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐོད་པའི་ནད་རྣམ་པ་དགུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་མངལ་གྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མདོག་གནག་ པ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། སྐྲང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བའི་མགོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །མགོ་ནད་ཐོར་བུ་ཅན་འབྲུམ་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡོད་དེ། ནད་དེས་མགོའི་ནང་རུལ་བར་བྱས་ཏེ། སྲིན་བུ་སྐྱེས་ནས་ཟོས་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་ཁྲེའམ། འབྲས་དཀར་པོ་ཙམ་འབྱུང་བ་ནི་བ་ལ་ཏ་ཀ་ལྟ་བུའི་མགོ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་མགོ་གཡའ་བ་དང་། སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། རྩུབ པ་ལ་པགས་པའི་ཕྱི་ཤུན་གོག་པ་དེ་ནི་ཀླད་པའི་ནད་རུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སྐྲ་རྩ་འབྱི་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཤས་ཀྱིས་ནང་དུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ཞུགས་ཏེ། སྦུབས་རྣམས་སྐྱེར་མི་སྟེར་དེ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀླད་པའི་ ནད་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དག་ནི་རེ་རུ་ཛ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྤུ་འབྱི་ཞེས་འདོད་དོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ན་ཚོད་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྤྱི་ཅེར་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་ལས་སྤྱི་ཅེར་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་མདོག་གནག་པ་ ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་སྤྱི་ཅེར་ནི་རྩཝ་ཚོས་པ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་སྤྱི་ཅེར་ནི་པགས་པ་མཐུག་ཅིང་མདོག་གནག་པ་དཀར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནད་གཞི་རང་རང་གི་མདོག་བཞིན་དུ་པགས་པའི་མདོག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།

由此原因會產生難以忍受的疼痛、精神萎靡、咳嗽、體力衰竭、頭部粗糙、腫脹、感覺頭部被砍斷、發熱灼燒、頭部搖晃、化膿、頭蓋骨和上顎發癢、乾燥、感覺有蟲在爬動、流出銅色般鮮紅清澈的鼻涕、耳朵嗡嗡作響,這就是所謂的腦部蟲病。 其中風力較大的頭病會使頭部搖動和擺動,這稱為頭搖病。 血膽較重的頭病癥狀為:兩腮腫脹、劇烈疼痛發熱、夜晚失眠、打哈欠、發燒、意識喪失、口苦、面色發黃,具有這些癥狀的稱為腮部疾病。如果不治療而放任不管,七天後會奪走生命;如果及時治療則可痊癒。 膽風並存的頭病癥狀是腮部、眼睛、眉毛和前額部位疼痛灼熱,從日出到中午疼痛加重,尤其在正午時劇痛跳動。即使用冬瓜等藥物治療也無效,從正午之後會自然逐漸平息,這就是所謂的如日循環的頭病。 以上所述的頭病共有十種。從這些頭病的分類中又可分出九種頭蓋骨疾病。另外,由風引起的腦病在胎兒時期就可能發生,其癥狀為顏色發黑、無病徵、腫脹,這就是所謂的近頭腦病。 有一種稱為零星頭病或皰疹性頭病,應根據病因來理解。由膽、血和痰引起的腦病會使頭部內部腐爛,生蟲啃食後會出現如芥子或白米大小的皰疹,這稱為balātaka樣頭病。 由痰和風引起的腦病會使頭部發癢、脫髮、失去知覺、粗糙,面板外層剝落,這就是所謂的rūnaka腦病。 膽和風混合進入毛孔,導致髮根脫落,隨後痰和血進入內部,阻塞毛囊使其無法生長,這稱為indralupata腦病。有些人稱之為reruja,有些人稱之為脫毛。 隨著人們年齡的變化,頭髮會逐漸脫落變成禿頭。其中由風引起的禿頭癥狀為如燒焦般的黑色。膽引起的禿頭會呈現如熟肉般的顏色。痰引起的禿頭面板較厚且呈現暗白色。應當這樣根據各種病因來理解面板的顏色。

།ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ མ་དང་ལྡན་ཏེ།སེན་མོའི་མདོག་ལྟར་སྣང་བ་དང་། ཡང་ན་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་སྤུ་མེད་ཅིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །མྱ་ངན་དང་ཆད་པ་དང་ཁྲོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་དྲོད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤྱི་བོར་ཞུགས་ནས་དེས་སྐྲའི་རྩ་བར་ཚོས་ཤིང་སྨིན་པར་ བྱས་ནས་སྐྲ་དཀར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་སྤུ་གྲུགས་པ་ཅན་དང་། ཅུང་ཟད་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། སྲ་ཞིང་རྩུབ་ལ་ཆུའི་ནད་མདོག་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་ཚ་བ་དང་། མདོག་ཅུང་ཟད་སྔོ་བསངས་ སུ་འདུག་པ་དང་།བད་ཀན་གྱི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། སྦོམ་པ་དང་། མདོག་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་མགོ་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པ་ གཞན་དག་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་།།ལུས་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །མགོ་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མགོ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་རླུང་གི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཉལ་ཁར་མགོ་བོ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། མར་ཁུ་དྲོ་འཇམ་དང་། འོ་མ་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །སྲན་མ་ཤ་དང་རྒྱ་སྲན་དང་། སྲན་མུངྒ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་བར་བཟའོ། །ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་བསྲེས་པའི་བཏུང་བར་བླུད་པའམ། ཏིལ་མར་མ་རྙེད་པ་ན་ཏིལ་བཏགས་པའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གླན་པའི་དུགས་སམ། ཡང་ན་ཤ་བརྡུངས་པ་འུ་སུ་དང་སྦྱར་བས མགོ་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་རྩ་བ་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་མགོ་ལ་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་། དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མགོ་བོ་དང་། རྣ་བ་རྣམས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱའོ། །སྨན་བ་ར་ནའི་ སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལ།འོ་མ་ལུས་པ་དང་། དེ་བསྲུབས་ལ་མར་སར་ཕྱུང་བ་དང་། མངར་བའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་དང་། ཡང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དེས་སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དེ་ཉིད་དང་། འོ་མ་ཡང་བསྐོལ་བ་ མར་དང་ཁ་ར་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ།།རས་བལ་གྱི་ས་བོན་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁམ་བྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣ་སྨན་དུ་བཏང་ན། མགོ་ནད་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་འཇོམས་སོ། །ལི་ཁ་ར་དང་། གུར་གུམ་དང་། མར་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཙནྡན་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་མགོ་ལ་བྱུགས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་གི་ནད་ལ་གནོད་པས་འདིར་གཏར་ག་ནི་མི་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་ན་ནི་མེའི་ལས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་མེ་བཙའ་བྱའོ། །ཀླད་པ་ཕྱེད་ན་བའི་རླུང་འཇོམས་པ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ།

具有一切疾病的征相,如指甲般的顏色,或者如被火燒般無毛且灼熱的,這是不可醫治的。由憂愁、懲罰和憤怒所生的體熱,進入頭頂后,使毛髮根部成熟,從而生出白髮。 其中,風引起的白髮征相是毛髮稀疏、略帶青灰色、堅硬粗糙,如水病的顏色。膽引起的白髮征相是發熱、顏色略帶青灰。痰引起的白髮征相是油膩、增長、粗大和白色。三病俱起的白髮征相是混合性的。 由三病俱起的頭疾所引起的禿頭、白髮等其他癥狀是不可醫治的。由身體變化引起的禿頭和白髮應以精華療法治療。以上爲了解頭疾診斷要點的第二十三章。 下面講解治療頭疾的章節。對於風引起的頭疾,應採用治風的方法,首先在睡前用油塗抹頭部,飲用溫和的油和牛奶。豌豆肉、豆類和綠豆,對於風引起的頭疾,可任選其一與油調配食用。 飲用芝麻油和牛奶的混合物,或在無芝麻油時,可用研磨的芝麻與牛奶混合飲用。之後用溫熱敷布或搗碎的肉與烏蘇草混合熱敷頭部有效。 將治風藥十根藥等與牛奶調配后倒在頭上。使用含油的鼻藥、吸菸,同樣要按摩頭部和耳朵。 將瓦拉那類藥物與牛奶和水煮沸,留下牛奶,攪拌提取新鮮酥油,與甘味類藥物再次煮沸的汁液和該酥油滴鼻最為推薦。或者用甘味類藥物與牛奶再次煮沸,加入酥油和糖給予。 棉花籽、肉桂、甘松、蘆葦花各一掌量研成粉末,與溫水調配作鼻藥,能消除伴有劇痛的頭疾。 將砂糖和藏紅花與酥油一同煮沸滴鼻,能治癒血和膽引起的腦病。或者以茜草、丁香、青蓮花、檀香,將這些與酥油調配的藥膏塗抹頭部有效。 因為會加重風病,此處不宜放血。如按所說的治療方法未能平息,則應施以火療,對痰病也應如此灸治。對半邊頭痛的風病,也應如此治療。

།དེ་བཞིན་དུ་ནད་གཞིའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ཤྲི་ཤའི་ས བོན་དང་། བ་མརྒའི་རྩ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་སྦྱར་བས་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ས་ལ་པརྞི་འམ། ཡང་ཙཀྲ་མརྡ་གང་ཡང་རུང་བ་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བས་མགོ་བོ་བསྐུའོ། །ཀླད་ནད་ཉི་མ་ལྟར་འཁོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་ཁྲག་དབྱུང་ ངོ་།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་གཏར་རོ། །སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱུག་པས་བྱུགས་པ་དང་། བླུགས་པ་དང་། ལུས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱང་བ་དང་། མས་གཏོང་བ་ཡང་བྱའོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་ སྡེ་བཅུ་འོ་མ་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་གྱི་བཏུང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་ཡང་སྤྱད་དོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་བོའི་ནད་ལ་ཡང་། མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མུར་འགྲམ་གྱི་ནད་ཀྱང་མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཡུན་རིང་ བ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་བོའི་ནད་ལ་ནི་མར་རྙིང་པས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སྨན་ཚ་བའི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །དུགས་དང་བྱུག་པ་དང་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་བྱའོ། །འདུས་བ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྨན་ གྱི་གསོ་བ་ཡང་འདྲེས་པར་སྦྱར་ཏེ།སྨྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་སྲོག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྲག་གིས་སྣར་བླུགས་ན། ནང་གི་སྲིན་བུ་ལ་ཁྲག་གིས་རེག་སྟེ། དེའི་དྲིས་སྲིན་བུ་བརྒྱལ་ནས། སྣ་དང་ཁའི་སྒོ་ནས་ ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་སྨན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བས་སྣ་སྨན་དང་། དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། སྲིན་བུ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བྱི་དང་ག་དང་། སྭརྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བས་སྦྱོར་ བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།སྨན་ཚ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨིང་གུ་ཏི་དང་། བི་ལུ་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་འབྲུ་མར་གྱི་སྣ་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་རའི་གཅིན་དང་བསྲེས་ནས་སྣར་བླུགས་ན་སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྨན་པུ་ཏི་ མད་ཚྭ་དང་།བྱི་དང་ག་གཉིས་སྦྱར་ཏེ་དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །སྲིན་བུས་ཁྲག་འཐུང་བ་ཡིན་པས། འདི་ལ་ཁྲག་མི་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་མགོ་འདམ་པའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་གི་མགོ་ནད་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ། བསྲེག་པའི་ལས་ནི་མ་ གཏོགས་སོ།།ཉེ་བའི་མགོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླད་པའི་ནད་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་དུའམ་སྐྱེས་མ་ཐག་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རླུང་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱ་ལ། སྨིན་ནས་ནི་འབྲས་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལྟར་བྱའོ། །མགོ་ནད་ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཅན་ལ་ནི་ཁོང་འབྲས་ ཅུང་ཟད་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ།།བ་ལ་ཏ་ཀ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་བས་གཏར་ཏེ། ནིམ་པའི་ཆུས་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྟག་རྟུག་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ལན་ཚྭ་ཤས་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བྱུག་གོ་།ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་འམ། ཡང་ན་ཡུང་བ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་རྙིང་པ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། སླ་ངའི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ། མགོ་ནད་པ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐུས་ན། གཡའ་བ་དང་། གནག་པ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

同樣地,根據病因的情況而相應地治療,將訶子種子、藍睡蓮根和食鹽舌嘗鹹味混合後作為鼻藥使用。 用薩拉帕爾尼或者恰克拉瑪爾達任何一種與酸性物質混合后塗抹頭部。 對於如太陽般旋轉的腦病,也按照上述儀軌進行治療,特別要放血。 對於膽病引起的頭痛,首先要進行油療,之後放血。用具有清涼功效的藥物塗抹、灌注,用溫和沐浴清潔身體,還要進行下療。 或者將十種救命藥與牛奶和酥油一起熬製成的酥油飲用和滴鼻。 對於血液引起的頭部疾病,也要如同治療膽病一樣進行。 頰部疾病也要如同治療膽病一樣進行,但嚴重且長期的病癥應當放棄治療。 對於痰病引起的頭部疾病,要用陳年酥油進行油療,使用熱性催吐藥。燻蒸、塗抹和鼻藥等要用粗糙、溫熱和銳利的藥物。 對於多種病因引起的頭痛,藥物治療也要混合使用,而且特別推薦禁食。 對於蟲病引起的頭痛,用任何蟲類或生物的血液滴鼻,當內部蟲類接觸到血液時,因其氣味使蟲昏迷,從鼻孔和口中排出。 然後用極其銳利的藥物作為鼻藥,吸入煙氣,塗抹,配製對蟲病有效的藥物,如:長鬍椒、堿灰、牙刷樹、訶子和阿魏,這些與牛尿混合製成的藥液有效。 任何熱性藥物,楝樹、印度楝、畢露,用這些任何一種的油作為鼻藥也可配製。 或者將長鬍椒與牛尿混合后滴鼻,是最好的殺蟲方法。 將臭鹽和長鬍椒兩種混合后吸菸、滴鼻和配藥都有效。 因為蟲會吸血,所以這種情況不要放血。 對於頭部浮腫病,要進行所有治療風引起的頭痛的方法,但不包括灸法。 對於所謂的臨近頭痛,即腦病發生之前或剛剛新發生的,都要按照治療風病的儀軌進行,成熟后要按照瘡病的治療方法進行。 對於零星的頭痛和有疹子的,要採用內瘡稍微成熟的儀軌進行治療。 對於稱為如巴拉塔卡的頭痛,要用蟲病針放血,用楝樹水沖洗。用虎糞汁加入較多鹽分塗抹。 或者用蛇瓜和楝樹葉,或者用薑黃、陳舊的芝麻渣、家雞糞兩種混合,或者三種配方中任何一種與牛尿混合製成的糊狀物塗抹都有效。 將茜草粉末與芝麻油和黏土混合后塗抹在巴拉塔卡頭痛處,能夠消除瘙癢、發黑、灼熱和疾病的痛苦。

།མ་ལ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་སྐྲ་བྲེགས་པའི་འོག་ཏུ་བསྐུས་ན། བ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཐམས ཅད་སེལ་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་སློན་ལ་སོགས་པས་མགོ་ནད་དག་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཀླད་པའི་ནད་ད་རུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དཔྲལ་བའི་རྩ་ནས་གཏར་ག་བྱས་ལ། མགོ་བཀྲུ་ཞིང་ཕྱི་བདར་ལ་སོགས་པའང་བྱའོ། །སྣ་སྨན་དང་སྣའི་སྦུ་བུའི་ སྨན་ཡང་བྱའོ།།པི་ལ་ཡའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རུ་རྟ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། ཙཀྲ་མར་དྷ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་འདག་གུར་བྱུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་སོག་མ་བསྲེགས་ པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཀླད་པའི་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། ཞལ་ཞལ་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནག་ཚུར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྤངས་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་སམ། ཡང་ན་འོལ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་འམ། ཡང་ན་ལིང་གི་རྩ་བ་འམ། ཀ་ར་བཱི་ར་རང་གི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་རང་གི་ཁུ་བའམ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ལུང་ཏང་ཙེའི་འོ་མའམ། སྨན་གོ་བྱེའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། གཟེམ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་བསྲེགས་ཏེ། སྣག་ཚར་བྱས་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ནི་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྲ་འབྱི་བའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྲ་དཀར་སྐྱེས་པའི ནད་ལ་ནི་སྐྲ་བཞར་ལ་ལུག་གི་རྭ་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་བཞིན་དུ་སྣག་ཚར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ལ།ཇི་སྲིད་སྐྲ་ནག་པོར་མ་སོང་གི་བར་དུ་ཆུ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤང་ངོ་། །སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་དང་སྐྲ་སེར་པོར་གྱུར་ཅིང་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱངས་ལ་སྣ་སྨན་དང་ གདོང་དང་མགོ་རྣམས་སུ་བསྐུ་བྱུག་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ།བྲི་ཧ་ཏི་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་བཅུ་པ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣ་སྨན་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ནིམ་པའི་མར་གྱིས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྣ་སྨན་བླུགས་ཏེ། བཏུང་བ་འོ་མ་བླུད་དོ། །རམས་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་བྲིང་ག་རཱ་ཛའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་ལྕགས་སྐྱོགས་འོ་མ་དང་བཏགས་པའི་འདག་གུས་ཤིང་ཨེ་རན་ལུ་དང་། བ་རུ་རའི་ཤིང་དང་། ཏིལ་དང་། ཟངས་མའི་ས་བོན་དང་། ཀཱ་ཀཱ་ཏི་ཀའི་ས་བོན་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་ལ་བསྒོས་ཏེ། ཉི་མའི འོད་ལྟ་བུ་ལ་བསྐམས་ལ།དེའི་འབྲུ་མར་བཙིར་ལ་ཕྱུང་སྟེ། མར་དེ་བཙོས་ནས་སྨན་དུ་བླུགས་པ་དང་། མར་ཉི་ཚེ་འཐུངས་ན་སྐྲ་དཀར་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ས་ཧ་ར་ཛ་དང་། བྲིང་ག་རཱ་ཛ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེའི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས། འོ་མ་སྲང་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཤིང་མངར་སྲང་གཅིག་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་དང་། རྡོའི་སྣོད་དམ། ཤིང་ཨ་ས་ནའི་སྣོད་དམ། ལུག་གི་རྭའི་ནང་དུ་བཞག་སྟེ། སྣ་སྨན་དུ་བཏང་ན་སྐྲ་དཀར་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པ་ཡ་སྱ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་ གཉིས་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་སྐྲ་དཀར་ཕྱུང་བའི་རྗེས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་དཀར་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ།

茉莉花、蝶花、夾竹桃、卡蘭加樹,這些與芝麻油一起煎煮,在剃髮后塗抹,能治療所有稱為’巴拉塔卡’的疾病。如果這樣做了還未平息,應當努力用沐浴等方法清潔頭部疾病。 對於稱為’達魯納卡’的腦病,首先要從額部靜脈放血,並要洗頭和按摩等。還要使用鼻藥和鼻腔藥物。 畢拉雅種子、甘草、茜草、豌豆、芥子、紅花、冬瓜葉、恰克拉瑪爾達、訶子果實等與蜂蜜和藥膏一起塗抹有效。野雞草莖燒成灰與水調和塗抹有效。 對於腦部’因陀羅脫髮’病,應根據病因放血和清洗,之後用黑鹽、沒藥、香附、訶子、烏蘇、檀香等,或者烏爾瑪果實和根,或者靈基根,或者夾竹桃自身汁液,或者刺柯利自身汁液,或煎煮汁液與蜂蜜調和,或者龍膽草的乳汁,或者戈比藥汁,或者芝麻花與酥油和蜂蜜調和,或者燒製象牙成墨與芝麻油調和,這八種配方中任選其一塗抹,是治療’因陀羅脫髮’病的最佳方法。 對於長白髮的病癥,應剃髮後用羊角像象牙一樣製成墨塗抹,在頭髮變黑之前要避免澆水等。 對於禿頂、白髮、皺紋和頭髮發黃生長的情況,首先要用沐浴凈身,然後正確使用鼻藥和麵部及頭部的塗抹藥物。用毗利哈提等十種根部與芝麻油煎煮的油進行鼻部治療。或者用楝樹油進行一個月的鼻部治療,飲用牛奶。 拉姆斯、合歡、蓖麻,這些用毗林伽拉加自身汁液浸泡后使用,或者用鐵勺與牛奶研磨成的藥膏塗抹在埃蘭魯樹、訶子樹、芝麻、銅的種子、卡卡提卡種子等份量相等的藥物上,在太陽光下曬乾,榨取油脂,將此油煮熟後用作藥物和單獨飲用可以去除白髮。 薩哈拉加、毗林伽拉加、地膚子,這些各取汁液三十二兩,牛奶三十二兩,芝麻油八兩,甘草粉一兩,煎煮至只剩油脂,放入石器、阿薩那木器或羊角中,用作鼻藥可治療白髮。或者用帕雅斯亞和夾竹桃二味與牛奶研磨,在拔除白髮后塗抹。同樣也可以塗抹其他能夠消除白髮的藥物。

།བི་ལ་ཡ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་འོ་མ་རྣམས་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་སྐྲ་སེར་ བ་དང་།གཉེར་མ་རེངས་པར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པདྨའི་གེ་སར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འདག་གུར་སྦྱར་ཏེ་མགོ་ལ་བསྐུས་ན་སྐྲ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྐྲ་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ལྕགས་ཕྱེ་དང་། བྲིང་ག་རཱ་ཛ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི བར་དུ་བཞག་ལ།དེ་ནས་མགོ་ལ་བསྐུས་ན་སྐྲ་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ནག་པོར་བྱེད་དེ། སྲན་མ་ཤ་དང་། ཁྲེ་རྒོད་དང་། འབྲས་རྩབས་དང་། ནས་ཐུག་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། དེ་རྣམས་ཚྭ་སྐྱུར་པོའི་ནང་དུ་ཞག་གསུམ་སྦངས་ཏེ། མགོ་ལ་བསྐུས་ན་བྱ་དཀར་ཡང་ མདོག་ནག་པོར་བྱེད་ན།སྐྲ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། པི་པི་ལིང་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པས་སྣ་སྨན་དང་བསྐུ་བྱུག་ཏུ་བསྟེན་ ན།ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྲ་དཀར་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་ཁུ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འོ་མ་དང་། སྣུམ་རྣམ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་དང་མར་ལུས་པའི་ནང་དུ་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་ཡང་བསྐོལ་ ཏེ།མར་ལུས་པ་ལས་སྣར་བླུགས་ན། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་སྒྲོ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། རྐང་པ་དང་། རྟུག་པ་དང་། མཆུ་དང་། དེ་དག་བོར་བའི་ཤ་ཉི་ཚེ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤིང་མངར་དང་ སྨན་དེ་རྣམས་སྲང་གསུམ་གསུམ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཛཱི་བན་ཏི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། མེ་ད་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་རྣམ་གཉིས་དང་། ས་མང་ག་ དང་།དབྱི་མོ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཏང་པལ་དང་། སུ་ཏི་ཀ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། ཁརྫུ་རའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བྱིད་རི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། མུར་བ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཟངས་རྩི་དང་། ཤིང་ག་ཏ་ལ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུ་གོ་སྟན་དང་། ར་སྣ་དང་། ཉི་ར་དང་། ལྕ་བ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཟུར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ནུ་གང་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང མེ་ཏོག་མ་ཏུ་ཀ་དང་།སྟར་ཀ་དང་། བཱ་ཏཱ་མ་དང་། མུཉྫ་ཏ་ཀ་དང་། ཤྲི་ཤི་ད་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་རྨ་བྱ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གོང་མ་བས་ཆེ་སྟེ། ལུས་ཟུངས་བརྟས་ཤིང་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་ པ་དང་།སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བས་ཉམ་ཐག་པ་འཇོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་། ཁུ་ཆུའི་སྐྱོན་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། ནད་མེད་ཅིང་མོ་གཤམ་ལ་ཡང་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ།

將畢拉雅、甘草、吉瓦提類、黑芝麻、黑土和牛奶混合製成的泥膏塗抹,可使頭髮變黃並使皺紋僵硬。 將芝麻、訶子、蓮花花蕊、甘草等粉末與蜂蜜混合成泥膏塗抹頭部,可使頭髮生長茂盛。 將香草、茜草、黑芝麻、白花蛇舌草、藍蓮花等研磨后與牛奶和蜂蜜混合塗抹,是生髮增長的最佳方法。 將鐵粉、婆律伽拉加、三果、黑土等粉末放入甘蔗汁中浸泡一個月,然後塗抹頭部,可使頭髮連根變黑。 將豌豆肉、野雞、米糠、青稞粥、鐵粉等在酸鹽水中浸泡三天,塗抹頭部,連白鳥都能變黑,更何況頭髮。 將胡椒、白蓮、甘草、檀香、藍蓮花等粉末與訶子汁和芝麻油一起煎煮,取其油脂用作鼻藥和塗抹,可治癒一切腦部疾病,並防止白髮。 將小茴香、吉瓦提汁、白花蛇舌草、牛奶和兩種油脂一起煎煮,在剩餘的牛奶和油脂中加入十種長壽藥粉再次煎煮,取其油脂滴入鼻中,可治癒鼻部以上的疾病。 將孔雀的羽毛、膽汁、腸、腳、糞便、嘴以及單獨的肉,再加上十種根藥、婆拉、茜草、甘草等藥材各三兩與水煎煮至四分之一,加入三十二兩油脂和四倍的牛奶,以及吉瓦提、三果、美達、葡萄、巴魯拉、兩種帕盧沙卡、薩曼伽、土茯苓、伽布拉根、唐巴拉、蘇提卡、小蛙、大美達、塔拉樹、葡萄、蓮花枝葉、棗樹根、甘草、吉瓦卡、小茴香、畢達利、甘蔗、布利哈提、兩種白花蛇舌草、甘蔗、穆爾瓦、芝麻、銅粉、伽塔拉卡樹、葡萄果實、茜草、尼拉、茶葉、薑黃、祖巴、曼努、巴布魯巴、努剛、布倉多、蒺藜、馬杜卡花、塔爾卡、瓦塔瑪、蒙扎塔卡、希利希達等各二錢研磨成粉末加入煎煮,取其油脂稱為’大孔雀藥油’,其功效比上述更大:能增強體力,使感官清晰,可治療聲音嘶啞、咳嗽和呼吸困難等癥狀,同樣對月經不調和精液問題也特別推薦,能保持健康,甚至能使不孕婦女生育。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱི་བ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། དད་པ་དང་། རི་བོང་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་རེ་རེ་ནས་རྨ་བྱའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་པོ་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་རྒྱ་ཆེར་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མགོ་བོ་ཡིན་ལ་ཡན ལག་གཞན་རྣམས་ནི་ཡལ་ག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་སྨྲ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མགོ་བོ་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་དང་ནད་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ན། མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་བ་གཅེས་སོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཀྱང་མགོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པས། དེས་ན་ ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་བོ་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།མགོ་བོའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་རྒྱུད་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་རྨ་རེད་པ་དང་། རྨ་མ་རེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྨ་ནི་ནད་གཞིའི་དབང་གིས་ལུས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་རྨ་རེད་པ་ནི་ནད་གཞི་དང་བཅས་པ་སྟེ་མ་རུངས་པའོ། །རྨ་མ་རེད་པ་ནི་དག་པ་སྟེ། ནད་གཞི་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ནད་གཞི་རྣམས་དང་ཁྲག་འདྲེས་ཏེ། རྨ་རེད་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕག་ཆེ་ལ་ཁ་ཆུང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁ་ཆེ་ལ་ཕག་ཆུང་བ་དང་ རྨ་སྲ་ཞིང་རྡོ་འདྲ་བ་དང་།ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དང་། ཡང་ན་རྨ་མཐོ་བ་དང་། རྨ་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་འམ། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་དྲོ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། རྣག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། ལུས་ཟད་པ་དང་། རྣག་དང་། ཤ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྨས་རྩ་གཡོགས་པ་དང་། རྨ་མཆེད་ཅིང་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྲངས་པས་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བླ་བརྣན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡུན་རིང་པོར་རྨ་འཚོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། བཅཝ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྨ་མ་རུངས་པའི་རྟགས་སོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི མཚན་མ་ནི་རྨ་མདོག་རྩ་གནག་ཅིང་འབྱར་བ་དང་།ཐལ་བ་དང་། ཐི་བ་དང་། རུས་པའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། རྨའི་ནང་ནས་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཤ་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་འདྲ་བ་སླན་ཏེ་ཉུང་ངུར་འབྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། རྩུབ་ཅིང་འགགས་ པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་རྨ་མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། རྨའི་མདོག་སེར་བ་དང་། སྔོ་བ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། ཁམ་པར་འདུག་པ་དང་། གཅིན་གྱི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཐལ་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་། ཏིལ་ མར་ལྟ་བུའི་ཆུ་སེར་ཚ་བ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་།རྨ་ཁ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་བཞིན་དུ་ན་ཞིང་དམར་ལ་ཚ་ཞིང་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཆུ་སེར་དཀར་ ཞིང་བསྐ་བ་མང་དུ་འཛག་པ་དང་།རྨའི་ཐོན་འཁོར་མཁྲང་ཞིང་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩའི་དྲ་བ་སྣང་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་བྱུ་རུའི་མདོག་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་། ཆུ་སེར་ཁྲག་དང་བཅས་ པར་འཛག་པ་དང་།རྟའི་གནས་ཀྱི་དྲི་ལྟར་བྲོ་བ་དང་། གཞན་ཡང་མཁྲིས་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ།

同樣地,如果用老鼠、家雞、鴿子、兔子等任何一種,按照孔雀的儀軌完整進行,也會有相同的利益。如此,從頸部以上的二百三十一種病,互不混雜地廣泛食用。 諸聖者說:‘人體的根本是頭部,其他肢體如同枝葉。‘因此,當頭部這個身體的根本受到兵器和疾病等損害時,應當迅速治療為要。諸根和生命都依靠頭部而住,因此應當努力保護最重要的肢體——頭部。 頭部疾病治療品第二十四品終。頸部以上疾病治療續已說完畢。 現在開始解說傷口治療品。其中傷口有兩種:先天性的和突發性的兩種。又因為感染和未感染的區別分為兩種。其中先天性傷口是由病因在身體中產生的。突發性傷口是由外部兵器等擊中而產生的。 其中感染的傷口是伴有病因的,是惡性的。未感染的傷口是清凈的,不具有病因的。與諸病因和血混合的感染傷口的特徵是:深度大而開口小,或者開口大而深度小,傷口堅硬如石,或者非常灼熱,非常深,或者傷口凸起,傷口非常冷或者非常熱,顏色發紅發白,流膿和黃水,身體消瘦,膿、肉、筋腱和傷口血管覆蓋,傷口擴散並劇痛,發熱,腫脹劇痛,瘙癢等併發癥,具有這些癥狀的傷口長期難以癒合,這十五種是惡性傷口的徵象。 風引起的傷口特徵是:傷口顏色呈黑色並粘稠,呈灰色、暗色、骨色,從傷口內流出如酸奶水和洗肉水般的少量液體,肉消瘦且劇烈疼痛,粗糙且堵塞。 膽汁引起的傷口特徵是:傷口迅速成熟,傷口顏色發黃、發青、淡黃、褐色,呈尿液顏色,如紅花樹汁般,如堿水般,如芝麻油般的熱性黃水大量流出,傷口表面如撒上灰藥,如針刺般疼痛,發紅發熱並伴有成熟。 痰引起的傷口特徵是:顏色發白,瘙癢,流出大量白色粘稠的黃水,傷口周圍堅硬且凸起,可見筋腱和血管網,疼痛較輕。 血引起的傷口特徵是:如珊瑚色般極其發紅,流出帶血的黃水,有如馬廄般的氣味,此外膽汁性傷口的特徵也適用於此。

།ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ཡང་གང་དང་གང་འདུས་པ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་འདྲེས་པ་ བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྨ་དག་ཅིང་མ་རེད་དེ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེའི་མདོག་འདྲ་བས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དང་། རྨའི་ཐོན་འཁོར་སྐྱ་ནར་འདུག་པ་དང་། འབྲུམ་ཕྲན་སྙམ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་རྨའི་དབུས་སུ་ཆུང་ཞིང་མཐོ་བ་འབྱུང་བ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། རྩ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཚིགས་དང་། རུས་པ་དང་། ནང་རོལ་དང་། གནད་དང་། བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་སུ་ཁ་འབྱུང་བ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་དང་། དེ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འོག་མ་འོག་མས་གསོ་དཀའོ། །སྐྱེས་བུའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ ཞིང་ཕོག་སྙ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཤ་ཆེ་ཞིང་མེའི་དྲོད་དང་ལྡན་པ་དང་། ལང་ཚོ་དང་ལྡན་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྨའི་སྒྲོས་ཟླུམ་པ་དང་། དཀྱུས་རིང་བ་དང་། ཟུར་གསུམ་དང་། ཟུར་བཞི་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔྱི་དང་། རྐུབ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། མཆུ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་གཞུང་དང་། ཁ་དང་མཁུར་ཚོས་སུ་རྨ་བྱུང་བ་ཡང་གསོ་སླའོ། །རྨ་གསོ་དཀའ་བ་ནི་མིག་དང་། སྙིང་དང་། སྣ་དང་། མིག་འགྲམ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་ཀྱི་བར་བྲེད་བྲེད པོ་དང་།ལྟོ་བ་དང་། རྣ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ནུ་མ་རྣམས་སུ་བྱུང་བའི་རྨ་དང་། རྨའི་ནང་ནས་ལྦུ་བ་དང་། ཆུ་སེར་དང་། རྣག་དང་། རླུང་འབྱུང་ཞིང་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་དང་། སྟོད་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། གདོང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྐེད་པ་དང་། རུས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ། མཛེ་ནད་ཅན་ལ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། དུག་བསྟེན་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུས་བཏབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་རྨ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ་འཚོ་བར་ཡང་དཀའོ། །གང ཡང་རྨའི་སྟེང་དུ་རྨ་བྱུང་བ་དང་།ཤུ་བ་ཆེན་པོའི་ནད་དང་། རིམས་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀླད་པའི་སྲུབས་བྱེ་ཞིང་ཀླད་རྒྱས་སྣང་བ་ དང་།རྒྱུས་པ་རུལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྩ་ཆད་པ་དང་། རྨ་ཕུག་རིང་བ་དང་། སྲིན་བུས་ཟོས་པ་དང་། རུས་པ་ཆད་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། དུག་དང་བཅས་པ་དང་། རྨ་བརྟགས་པ་དང་། ལོག་པར་བཅིངས་པ་དང་། སྣུམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རྨའི་ནང་ དུ་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ཞུགས་པ་དང་།འགུལ་བསྐྱོད་མངས་པ་དང་། ཁོང་པ་མ་དག་པ་དང་། འགྲངས་ཆེས་པ་དང་། ལུས་རབ་ཏུ་རྗུད་པ་དང་། ཆང་མང་དུ་འཐུང་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ཉལ་པོ་བསྟེན་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། རྨའི་ཆོ་ག་ལོག་པར་བྱས་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྤྱད་ན་ནི་གསོ་བ་བྱས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། །གང་གི་རྨ་གསོ་བ་མདོག་ཐི་བའི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ནང་གི་རྣག་ཟད་པ་དང་། ཤའུ་ཕྲ་མོ་བརྟན་པར་འབྱུང་བ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་རྨ སྐྲངས་པ་ལྟ་ན་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱས་ཏེ།ལུས་དག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

由兩種病因混合而產生的傷口,以及由三種病因混合而產生的傷口的特徵,應當觀察並瞭解其各自混合的病因所呈現的特徵。 傷口已癒合但未完全康復而仍有損害的特徵是:如舌頭顏色般柔軟,傷口周圍呈灰白色,出現小皰疹,或者在傷口中央出現小而高的突起。 在面板、肌肉、脈絡、筋腱、關節、骨骼、內臟和要害這八處出現的傷口都難以治癒,而且按照這個順序,越往後越難治癒。 對於體力強健且有耐力的人,肌肉豐滿且具有體溫的人,年輕且體力充沛的人,以及傷口呈圓形、長形、三角形和四角形的情況,這些都容易治癒。 同樣,在臀部、臀部、生殖器、嘴唇、脊椎、背部正中、口腔和麵頰處的傷口也容易治癒。 難以治癒的傷口包括:眼睛、心臟、鼻子、眼角、肚臍、生殖器、肛門、腹部、耳朵、肋部、腋下、乳房等處的傷口,以及傷口中出現泡沫、漿液、膿液和風氣並伴有疼痛,上吐下瀉,會陰部破裂,面部內側,腰部和骨骼相關的傷口。 對於麻風病患者的傷口,服用毒藥者,身體消瘦者,以及患有蜜尿病者的傷口都難以治癒,生存也很困難。 此外,傷口上又出現新傷,大瘡疾病,發熱,腹瀉,咳嗽,口渴嚴重,失眠,呼吸困難,傷口化膿不明顯,顱骨縫隙裂開且腦部腫脹,筋腱腐爛,脈絡斷裂,傷口很深,被蟲蛀蝕,骨折,疼痛,帶毒,傷口檢查不當,包紮不當,過於油膩或粗糙,傷口內進入毛髮等異物,過度活動,體內不凈,過度飽食,身體極度虛弱,過量飲酒,白天睡覺,行房事,夜晚失眠,治療方法錯誤等情況,即使進行治療也難以痊癒。 如果治療中的傷口呈現銅色,內部膿液消失,出現細小而穩定的肉芽,這表明會很快痊癒。 如果傷口腫脹,應該根據具體病因進行沐浴清洗凈化,身體清凈后再使用藥物配方治療,這樣就能快速康復。

།ཅི་སྟེ་རྨ་སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་ནི། རྒྱུན་དུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་མེས་ཚིག་པ་ལ་ཡང་མེ་དེ་ཉིད་ ལ་བདུགས་པས་ཕན་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་མཁྲང་ལ་མདོག་ནག་པར་འགྱུར་ཞིང་ན་བ་དང་བཅས་ལ།དུག་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྲིན་བུ་པད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ངན་དང་བྲལ་བར་ལྟ་ན་དེ་མ་ཐག་སྐྲངས་པ་དང་། མདོག་དམར་ བ་དང་།ཟུག་གཟེར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ཕྱུང་བཞིན་དུ་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅི་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་ལན་བརྒྱ་སྦྲུས་པའི་མར་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས་བསྐུས་ན། སྔ་མ་མ་སྐམས་པར་ཕྱིས་ཀྱང་ བསྐུས་ལ་ཞག་རེར་དེ་ལྟར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡང་བསྐུ་བའི་ཞག་ལ་སྦྱར་གྱི། སྦྱར་ནས་ཞག་ལོན་པ་མི་རུང་ངོ་། །བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཕྲལ་ལ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་རྙིངས་པ་མི་ཕན་ནོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། པླཀྵ་དང་། ལྕང་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ལྤགས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན། སྐྲངས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲང་པ་མཁྲང་ཞིང་སྲ་བ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་འཛག་བཞིན་དུ་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི། དུགས་དང་གཤེར་སའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཟས་དང་། ཟར་མ་དང་། ཏིལ་མར་བརྔོས་ཏེ། འོ་མ་དང་བཏགས་ལ་བསྐུས་ན། རྨ་ན་ཞིང་ན་ལ་སྐྲངས་པ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་གིས་རྨ་སྐྲངས་པ་ལ་ནི་སྲ་ལ་བརྟན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ཡིན ཏེ།དེ་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ནུས་པ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་འོད་མའི་སྦུ་གུ་ནས་རིམ་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐངས་པ་སྙི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལག་པའི་མཐིལ་ལམ་མཐེ་བོས་མཉེ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནས་དང་། གྲོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བསྐུས་ན་ཡང་སྐྲངས་པ་སྙི་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྨ་སྨིན་ན་ནི་ཞི་བར་འགྱུར་ལ་མ་སྨིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུགས་ནི། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཏིལ དང་།ཟར་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཕབས་དང་། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་དྲོན་གྱིས་གླན་པའི་དུགས་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ལེགས་པར་སྨིན་ན་ནི་སྐྲང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོར་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བཙིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་འམ་སྐྱིད་དེ་བ་དག་དྲག་ཏུ་བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བཟོད་པ་ལ་ནི་གུ་གུལ་དང་། ཟར་མ་དང་། བ་བླ་དང་། གཙང་སྨན་ཁྲོན་བུ་དང་། རྟའི་རྟུག་པ་དང་། ཐལ་སྨན་གྱི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲང་པ་སྨིན་པ་ལ་རང་རྡོལ་དུ་གཞུག་གོ། །རྨ་ནང་དུ་འཁྱིམས་ཏེ ཕྱིར་བྱུང་དུ་མ་འདོད་ན།ཕན་ཚུན་མཆེད་པར་རྒྱུ་ཞིང་གནས་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་མེད་སྨན་གྱིས་རྣགས་དབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་རྨ་ནང་དུ་བསྐུས་ལ་རྣག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །རྨ་སྐོམས་པར་གྱུར་ན་ནི་འཇིབ་སྨན་དང་། སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། ། འཇིབ་སྨན་དང་བྱུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྨ་ཁར་མི་བསྐུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན་ཉེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འཇིབ་སྨན་ནི་བོད་སྲན་དང་། ནས་དང་། གྲོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། བྲ་བོ་དང་། གཞན་ཡང་སྨན་སྤྱི་བག་ཅན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ལ་འཇིབ་རྩི་བྱའོ།

如果傷口腫脹,應當經常進行降溫處理。就像人被火燒傷時,用火本身熏製反而有益一樣,對於傷口腫脹、堅硬、變黑並伴有疼痛,特別是帶有毒性的情況,應當用水蛭等吸出血液。 這樣去除惡血后觀察,立即就能平息腫脹、紅色和疼痛。如此放血后,將具有清涼功效的藥物充分研磨,與牛奶和甘蔗汁混合,再加入百次煉製的酥油調配后塗抹。前次塗抹未乾時就再次塗抹,每天都要這樣做。 這樣的處理要在塗抹當天進行配製,配製後過夜就不適用了。塗抹、傾注、擦拭等也要即時進行,陳舊的就沒有效果了。 榕樹、優曇缽羅樹、菩提樹、波羅叉樹、柳樹等這些樹皮研磨成粉,與酥油調製成膏塗抹,是消除腫脹的最佳方法。 對於由風引起的腫脹,堅硬僵硬、劇烈疼痛,傷口流血且腫脹疼痛的情況,應當進行熱敷,食用濕地動物肉類烹製的食物,芝麻和芝麻油炒熟后與牛奶研磨塗抹,能夠消除傷口疼痛和嚴重腫脹。 對於由痰和風引起的傷口腫脹,其特徵是堅硬穩固且疼痛輕微。應當用能夠降伏痰和風的藥物調配的油膏進行塗抹,然後用蘆葦管逐漸熱敷,之後爲了使腫脹軟化,用手掌或拇指按摩。 之後用大麥、小麥和豌豆煮熟研磨成粉調製成膏塗抹,也能使腫脹軟化。如果這樣還不能平息,就要進行熱敷。這時如果傷口成熟就會平息,如果未成熟就不會如此。 關於熱敷:用沙棘、芝麻、芝麻油、巖鹽、酵母、土木香粉末與酸性物質調配的溫熱糊狀物進行熱敷,效果最好。 當充分成熟時,腫脹會在一側高高隆起,這時要適當擠壓。對於年紀很小或虛弱的人不能承受劇烈擠壓等處理時,應當用愈創木、芝麻油、牛蒡、井中藥、馬糞和堿性藥物使腫脹成熟后自行破潰。 如果膿液積聚在傷口內部不願外流,四處蔓延並進入各處時,應當用無油藥物塗抹傷口內部以引出膿液,使其吸收。 如果傷口乾燥,就要避免使用吸收藥和塗抹藥。這些吸收藥和塗抹藥也不要塗在傷口口處,如果按這些方法使用就不會產生過失。 關於吸收藥:將豌豆、大麥、小麥、豆類、野豆,以及其他普通藥物一起調配成吸收劑使用。

།གཅིན ནད་དང་།མཛེ་ནད་ཀྱི་རྨན་ཚབས་ཆེར་རེད་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པ་དང་། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སྨན་བདུན་བདུན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་འོ་མ་བསྐོལ་བས་བཀྲུའོ། །རྨ་དག་པ་ཡང་རུང་མ་དག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་ལྔའི་ཤུན་ཕྲགས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།རྨ་ཁ་ཚིགས་དང་གནད་རྣམས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་དུར་བྱིད་དང་། དནྟི་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བུ་ཕྲ་མོ་བྱས་ཏེ། རྨ་ནང་དུ་བཅུག་ན་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་གིས་རྨ་ཟུག་གཟེར་ དྲག་པོ་དང་བཅས་ཤིང་རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི་ནས་དང་།གྲོ་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། ཤྲི་པྲེཥྚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་མར་དང་བཅས་པའི་དུད་པས་བདུག་གོ་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །རྨ་ ཁ་སྐམས་ཤིང་ཤ་བྲི་ལ་རྨ་ཟབ་པ་ལ་ནི་ཤ་སྐྱེད་པའི་སྨན་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། བ་ལ་དང་། ཏིལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ཤ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གཡོས་སུ་བྱས་ཏེ། ཟོས་ན་ཤ་སྐྱེད་དེ། སེམས་ཀྱང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁའི་ཤ་གསར་བ་ཕྱིར་འབུར་ཞིང་རློ་བ་ལ་ནི་སྲིན་བུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་། ནག་ཚུར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤ་དེ་མཐོན་པོར མཐུག་ཅིང་སྲལ་གཡའ་ཞིང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཚོ་བ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།།རྡེའུ་འབྱིན་པའི་རྨ་ལས་གཅིན་འབྱུང་བ་དང་། ཚིགས་སུ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རྨའི་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་བྱས་ཀྱང་མི་ འགྲུབ་པ་ལ་ནི་མེའི་ལས་རྣམས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྨའི་ཁ་རབ་ཏུ་ཤ་རློ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གོང་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྨ་འཚོ་ཞིང་འདྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀའི་ མེ་ཏོག་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་ན་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྨ་མ་སྨིན་པ་དང་། རྨ་ཁའི་ཤ་རུལ་ཞིང་འདྲུབས་སུ་མི་འདོད་པ་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་དང་། མངར་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། སྣུམ་དང་ལྡན་པ་དྲོ་ འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།གོང་མ་ནི་སྦྱོར་བ་དེའི་སྟེང་དུ་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན། རྨའི་ཆོ་ག་སྦྱོང་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཞུན་མར་དང་བཅས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །གང་ དུ་ཏིལ་མེད་པའི་གནས་སུ་ནས་ཀྱི་སྐྱིན་པ་བྱའོ།།ཞེས་དེ་ཉིད་རིགས་པའི་སྨན་པ་རྣམས་འདོད་དོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་དང་། རྨ་དུག་ཅན་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་དང་། ཟབས་སུ་སོང་བའི་རྨ་དང་། ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་རྨ་ལ་ནི་མར་དང་འོ་མ་ དང་།རྨ་འཚོ་བའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

對於小便疾病和嚴重的麻風病瘡口,應用雀麥和洞嘎兩類藥物中的前七味藥煎煮后的湯液清洗傷口。或者用波托羅和印度楝樹的乳汁煎煮后清洗。 無論傷口是否清潔,都應用尼亞格羅陀等前面所說的五味藥物的樹皮煎煮后的湯液清洗傷口。或者用波托羅、芝麻、甘草、土茯苓、但提、兩種黃色藥材、印度楝樹葉和巖鹽等配製的藥膏塗抹,可以清潔傷口。 對於關節和要害部位的傷口,用土茯苓、但提、郎嘎利、巖鹽和蜂蜜調製成細小藥丸,放入傷口內可以癒合。 對於風引起的傷口劇痛並流膿血者,用大麥、小麥、豌豆、希普列斯塔和松木加入酥油燻蒸。 對於血液和膽汁偏盛的傷口,應塗抹具有極強清涼功效的藥物。 對於傷口乾燥、肉萎縮且深的傷口,應使用生肉的藥物,即用尼亞格羅陀、柏樹類、阿輸甘陀、巴拉和芝麻等塗抹,並按規定食用肉食動物的肉,可以生長肉tissue,也能使心清凈。 對於傷口新生肉外凸且濕潤的,用蟲樹花、黑鹽、沒藥、瓦拉、古古爾和苦馬豆等配製的藥膏塗抹有效。 如果肉長得高厚、發癢且長期不癒合的,應用灰藥進行治療。 對於取石手術后引起的小便漏出和斷節的情況,應按經典所說的方法處理。 對於按規矩處理傷口仍不見效的,應進行灸法。 如上所述,對於傷口肉潤等情況的處理方法已經講述,現在爲了使傷口癒合,應配製藥物:阿輸甘陀、升麻、卡達巴拉、甘草、紅花和達塔卡花等配製的粉末是癒合傷口的最佳藥物。 對於未成熟的傷口和傷口肉腐爛不願癒合的,應用苦味和甜味藥物煎煮,加入芝麻油和甘草粉,用溫和的油脂塗抹,傷口就會癒合。 上述配方加入印度楝樹葉和蜂蜜塗抹,是清潔傷口的最佳方法。 或者將該配方與酥油一起塗抹,也能使傷口快速癒合。 在沒有芝麻的地方,應用大麥代替,這是有智慧的醫生們所認同的。 對於血液和膽汁引起的傷口、有毒的傷口、突發的傷口、深度傷口和發熱的傷口,應將酥油、牛奶和癒合藥物一起配製服用,傷口就會癒合。

།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྨ་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་བཏང་ན། རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ལི་ཁྲི་དང་། དངུལ་རྡོ་དང་། སྤངས་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཅས་པ་བཏང་ན་རྨ་འཚོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཁ་མཉམ་པ་དང་། རྨའི་ཤ་བརྟན་པ་དང་། པགས་པ་ལ་རྨ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཀ་ཀུམ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ན་ཡང་རྨ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཁ་གསར་པ་པགས་པ་དང་། ཤའུ་སྐྱེར་མི་འདོད་པ་ལ་ནི། ཀ་གུ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་གི་ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ མས་བཏབ་ན་པགས་པ་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བཙོད་དང་། བ་བླ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན། པགས་པའི་རྨ་དག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྐྱེར་པ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཨ་མྲའི་རུས་པ་དང་། ཧེ་མ་ཀ་ལ་དང་། དངུལ་ཆུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་པགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མདོག་བསྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྤུ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་སྣོད་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནང དུ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་པ་དང་།སྐྱེར་ཁ་ཎ་དང་ཏིལ་མར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྤུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྐང་པ་བཞི་པའི་སེན་མོ་དང་། སྤུ་དང་། རུས་པ་དང་། པགས་པ་དང་། རྭ་དང་། རྨིག་པ་དང་། འདི་རྣམས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་ལ་སྣག་ཚར་ བྱས་པ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྤུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྨ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཕན་གནོད་གང་བསྲུང་བ་ནི། མདོའི་གནས་མཚོན་གྱི་ལས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཆེ་ཆུང་ལྔའི་སྡེ་ཚན་དང་། རླུང་ འཛོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་དང་། མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་དང་། གང་བད་ ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།ནད་གཞི་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་སྨན་ཡང་འདྲེས་པར་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །གོང་གི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། སྨན་མར་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཁུ་བ་བྱ་བ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། གདར་བུ་ དང་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཛཱ་ཏི་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བཙོད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱར་ལ་བཏང་ན་རྨ་ཁ་ཆུང་བ་དང་གནད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣག་འཛག་པ་དང་། རྨ་ཟབ་ཅིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང་། རྨ་མཆེད་པ་ལ་ཕན་ཏེ་དེ་དག་ཅིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

對於由痰和風引起的傷口,如果用傷藥煎煮後加入芝麻油服用,傷口就會癒合。 如果用黑鹽、鳥羽、白膠香、訶子、樹脂塊、紅花、銀礦石、艾草等的粉末,加入芝麻油服用,是治療傷口的最佳方法。 對於傷口平整、肉質堅實以及面板出現傷口的情況,用藏紅花、無花果、菩提樹、蒲桃、訶子、白膠香等研磨成粉末敷上,也能治癒傷口。 對於新鮮的面板傷口,不願長出肉芽的,用上述藏紅花等樹木的粉末敷上,面板會迅速生長。 用紅花、乳香、紅花、牛蒡、兩種黃色藥材等的粉末,與酥油和蜂蜜調製成膏藥塗抹,是治療面板傷口的最佳方法。 用酸棗、青木香、芒果核、鐵礦石、水銀等的粉末,與牛糞汁調製成膏藥塗抹,是恢復面板原色的最佳方法。 爲了生長毛髮,將大象牙齒容器密封,在不漏煙的情況下焚燒,與酸棗粉和芝麻油調製塗抹可生長毛髮。同樣,將四足動物的指甲、毛髮、骨頭、皮、角、蹄等如上焚燒製成墨,與芝麻油調製塗抹也能生長毛髮。 有傷口的人應注意飲食的利弊,應參考《醫典》中關於兵器傷害的章節。 對於風引起的傷口,應使用五大五小根類藥物和平息風的藥物調配服用。 同樣,對於膽引起的傷口,應使用榕樹和柏樹兩類藥物,以及平息膽的藥物調配服用。 對於痰引起的傷口,應使用冬瓜類藥物和任何平息痰的藥物調配服用。 對於由多種病因混合引起的傷口,藥物也應混合調配服用。 上述藥物配方可以通過清洗、塗抹、藥油、植物油、藥汁、粉末、藥丸這七種方式適當調配。 用肉豆蔻、楝樹、苦瓜葉、水晶、酸棗、薑黃、蒲公英、紅花、訶子、獐脂、艾草、甘草、印度黃檀種子等,與酥油適當煎煮調配服用,可治療小傷口、因重要部位而流膿、傷口深且疼痛、傷口擴散等癥狀,使其清凈癒合。 治療傷口第二十五章完。

། །།དེ་ནས་གློ་བུར་དུ་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ནི། འཕྲལ་དུ་མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྨས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རྨ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག སྨས་པའི་རྨ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་པགས་པ་བཤུས་པ་དང་། རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཕྱང་བ་དང་། ཡན་ལག་ལྷུང་བ་དང་། རྔུ་བ་ཟུག་པ་དང་། གནད་དུ་བསྣུན་པ་དང་། གྲུགས་པའི་རྨ་ རྣམས་སོ།།དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ནི་པགས་པ་ཙམ་ཤུས་ཏེ། ཆུ་སེར་ཉི་ཚེ་འམ། ཁྲག་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་འཛག་ལ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོར་གཅིག་གིས་བསྣུན་ལ་དེ་དང་ཉེ་བར་ཡང་བསྣུན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་ཆད་པའི་རྨ་ནི་མཚོན་གྱིས་ལན་ཅིག་བཅད་པའི་སྟེང་དུ་ཡང་བརྣན་པའོ།།རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ནི་རུས་པའི་ལྷག་མ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་ཏེ་འཕྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡན་ལག་ལྷུང་བའི་རྨ་ནི་ཡན་ལག་འུར་པོར་ཆད་དེ་ས་ལ་ལྷུང་བའོ། །རྔུ་བ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ མཚོན་རྩེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལུས་ལ་ཟུག་སྟེ།ཁོང་པར་ཞུགས་པ་མ་གཏོགས་པར་མཚོན་ནང་དུ་ལུས་པའོ། །བསྣུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནད་དུ་བསྣུན་པའོ། །གྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ཁྲག་དང་རྐང་གཉིས་འབྲེལ་བར་འཁྲུགས་པའོ། །མཚོན་གྱིས་དྲག་ཏུ་ བསྣུན་ཞིང་ཕོག་ན་ནི།རྨ་ཁ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་སྟེ། རུས་པ་དང་མཚམས་བྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྨ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཤིང་མངར་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ལ་ནི། བ་བླའི་འབྲུ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུའོ། །སྨས་ཏེ་ ཁྲག་མང་པོ་བྱུང་ཞིང་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་དེ་གཞི་ལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྨན་མངར་བ་དང་བསིལ་བའི་སྨན་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པ་རྨ་ཁར་བླུགས་སོ། །གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་རྨ་ཁ་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་ན་ནི་རུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་ པའི་བསིལ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང་། སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དང་། ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་རྟག་ཏུ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་དང་། གྲུགས་པའི་རྨ་གཉིས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཆོ་ག་གོང་ མ་ལྟར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་གཉིས་ནི་འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་མྱུར་དུ་སྨིན་པས་སོ། །རྨ་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྨ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁྲག་མང་དུ་འཛག་ཅིང་ཟད་པས། རླུང་འཁྲུགས་ནས་ཟུག་གཟེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ བའི་བཏུང་བ་དང་།བླུགས་པ་དང་། དུགས་དང་། བསྐུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ལ་འཕྲལ་གྱི་གསོ་བ་དེ་དག་བྱས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཞག་གོ། །དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འདས་ཏེ། ཟུག་གཟེར་གྱི་ཤུགས་གློད་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་རྨ་སྤྱིའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རེ་རེའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མྱུར དུ་རྨ་ལ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་རོ།།རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འདག་གུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཙེམས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རྣག་གཟགས་ཤིང་བཙིར་བར་བྱའོ།

接下來講解突發性外傷的章節。所謂突發性外傷,是由於突然遭受兵器等損傷而產生。雖然受傷的部位無量無邊,但暫且將損傷的外傷分為八種來講解:即面板擦傷、雙重創傷、斷裂傷、懸垂傷、肢體脫落傷、刺入傷、要害傷和挫傷。 其中面板擦傷是指僅擦傷面板,流出漿液或少量帶血的液體並伴有疼痛。雙重創傷是指先被一次擊傷后,在其附近又遭受擊傷。斷裂傷是指被兵器砍傷后又遭受重擊。懸垂傷是指僅剩餘骨頭連線而懸垂。肢體脫落傷是指肢體完全斷離掉落在地。所謂刺入傷是指極細的兵器刺入身體,除了進入體腔外,兵器留在體內。所謂擊傷是指要害受傷。所謂挫傷是指血液和筋脈混亂交錯。 如果被兵器猛烈擊中,傷口會擴大變寬,與骨頭分離。對於這樣的突發性外傷,應塗抹甘草與酥油調和的藥物。或者對於劇烈疼痛,可用溫和的牛蒡子油塗抹。如果受傷后出血過多併發熱,爲了治療其根本,應在傷口處倒入甘味、清涼且油性的藥物。 如果突發性外傷的傷口擴大,爲了使其癒合,應塗抹蜂蜜和酥油的調和物,並配合治療膽病的清涼藥物。之後要用溫水沐浴清潔身體,禁食,進食后要經常放血。對於面板擦傷和挫傷這兩種,特別要按照上述方法治療,為什麼呢?因為這兩種滲出物少且快速成熟。其他外傷大多出血量大,由於失血過多,風氣紊亂而引起疼痛。 對此應使用治療風病的藥物調製成飲劑、灌注劑、熱敷劑、塗抹劑、塗料和軟膏灌腸劑等。對突發性外傷進行上述應急治療后,要靜養七天。這樣過了七天,疼痛減輕后,再採用前面提到的治療方法。以上所述是外傷的一般治療方法。 現在講解各種外傷的具體治療方法:對於面板擦傷,因為疼痛劇烈需要快速止痛,應立即在傷口上敷藥粉。對於雙重創傷,應敷以泥膏等藥物。對於斷裂傷和懸垂傷,應按規範縫合包紮,並引流擠壓膿液。

།མཚོན་གྱིས་མིག་བཅར་བ་དེ་ནི་གསོར་ མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་མིག་གནས་ནས་བསྐྱོད་དེ་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་འཕྱང་བ་ལ་ནི་སྔ་མའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཞག་ལ། སྨན་པས་མིག་གི་དབུས་སུ་རྩ་ལས་གཏར་ཞིང་པདྨའི་འདབ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཙིར་ཞིང་ཁྲག་གཟག་གོ། །དེ་ནས་མར་གྱིས་ བསྐུ་བ་དང་།སྣ་སྨན་དང་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན། མིག་ནད་སྣད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།མཚོན་གྱིས་སྣད་དེ་མིག་ཕུགས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མགུལ་བ་བསྡམས་པ་དང་། སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཐབས་བྱ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་ཅིང་བསྡམས་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མིག་སྣད་ པའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རྣ་བ་སྣད་ཅིང་སྨས་ཏེ་གནས་ལས་ཉམས་ན་ནི། རྨ་བཙེམས་ལ་རྨའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཏིལ་མར་གྱིས་དགོང་ངོ་། །ལྷག་པར་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་སྨས་ན་ནི་རྨའི་ནང་ནས་རླུང་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་མྱུར་ དུ་རྨ་གཉིས་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བཙེམས་ལ་བཅིངས་ཏེ་རའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།ནད་པ་དེས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ཡང་གན་རྐྱལ་བཞག་པའམ། མགོ་ཕྱིར་བསྐྱེད་པས་བཟའོ། །མལ་ཆ་ཡང་མི་འགུལ་བ་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་བཞག་གོ། །རྐང་ ལག་འཕྲེད་དུ་སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ནི་རྨ་ཁ་ལེགས་པར་བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ་རས་བལ་ལྷན་པར་བཙེམས་པར་བྱའོ།།བཙེམས་ལ་དབང་བུ་དང་བཅས་པ་བཅིངས་ཏེ་རས་མཐུག་པོས་དཀྲི་བར་བྱའོ། །ཕྲག་གོང་སྣད་ཅིང་རྨ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བ་ལང་གི་པགས་པས་ མཆན་ཁུང་ནས་ཡར་ཕྲག་པར་བཅིང་ངོ་།།རླིག་པ་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས་མར་འཕྱང་བ་ལ་ནི་ལྒང་པའི་ནང་དུ་ཆུ་བླུགས་པ་ལ་མས་གཏོང་པའི་སྦུ་བུ་ནས་དྲངས་པའི་ཆུ་དྲག་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་བཀྲུ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རླིག་པ་རང་གི་གནས་སུ་ བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ་རས་བལ་དང་ལྡན་པར་བཙེམ་པར་བྱའོ།།དཔྱི་སྨས་ཤིང་སྣད་པ་ལ་ནི་སྨས་པའི་རྨ་ཁ་རང་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ། བ་ལང་གི་པགས་པས་བརླ་ཕྲག་ནས་ཡར་བཅིངས་ཏེ། རས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དཀྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་ བླུགས་པ་ཡང་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྨ་རྣགས་ན་ནི་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཙནྡན་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྤངས་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་ རོ།།རྐང་ལག་འུད་པོར་ཆད་ན་ནི་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཅུག་ཅིང་བསྲེགས་ལ་པགས་པའི་ཤུབས་སུ་བཅུག་སྟེ་བཅིང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་དོ། །རྔུ་བ་ཟུག་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་བྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ བཞིན་བྱའོ།།གྲུགས་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྐང་ལག་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །མགོ་བོ་ལ་མཚོན་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་སྐྲ་ཚོམས་བསྙིལ་བས་གཞུག་ཅིང་བཙགས་ལ་བཞག་གོ། །གལ་ཏེ་ཀླད་རྒྱས་འཛག་ན་ནི་རླུང་ འཁྲུགས་ནས་ན་སྟེ།དེ་ནི་རླུང་གི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ། །གཞན་དུ་བྱས་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །མགོ་བོའི་རྨ་ལྤགས་ཀྱིས་རུབ་ན་ནི་སྐྲ་ཉག་རེ་རེས་རིམ་གྱིས་དབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཀླད་རྒྱས་མང་དུ་འཛག་སྟེ་བྲི་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཞན་འཕྲལ་བསད་མ་ ཐག་པའི་ཀླད་རྒྱས་ཟར་གཞུག་གོ།

被兵器傷及眼睛者不可醫治。如果眼球從眼眶中移位脫出下垂,應將其放回原位,醫生應在眼睛中央的血管上放血,並在兩片蓮花瓣之間擠壓放血。 然後塗抹酥油,使用鼻藥和按摩眼睛的方法進行治療即有效。甘草、吉瓦卡、銅粉、烏巴拉,這些藥物與羊奶一同煮沸後滴入眼中,是治療一切眼傷的最佳方法。 對於被兵器所傷而深入眼窩者,應採用紮緊喉嚨、催吐、咳嗽、打噴嚏等方法,以及屏住呼吸等方法進行治療即有效。或者採用治療眼傷的方法也有效。 耳朵受傷脫離原位時,應縫合傷口,並用芝麻油塗抹所有傷處。如果被兵器割傷時,傷口內會升起風氣,此時應立即將兩處傷口對合縫合幷包扎,塗抹羊油最為推薦。 病人進食時應仰臥或將頭向後仰。臥具也應穩固不動地放置。 手腳橫向受傷出現傷口時,應將傷口妥善收攏,用棉布縫合。縫合后帶繃帶包紮,並用厚布包裹。 肩部受傷出現傷口時,應用牛皮從腋下向上綁到肩部。 陰囊被兵器所傷從兩腿之間下垂時,應在皮囊中注入水,從灌腸管中引出強力水流沖洗,之後將陰囊收回原位,用帶棉布的材料縫合。 髖部受傷時,應將傷口向內收攏,用牛皮從大腿根部向上綁紮,並用布包裹。還要進行油脂灌注。 如果傷口化膿,應用普里揚古、沉香、蓽茇、蘆葦花、檀香、巴巴達、沒藥、醋栗、列得日、斯龐瑪等藥物與芝麻油調配的油膏塗抹,傷口即可癒合。 手腳完全斷離時,應放入煮沸的芝麻油中燙過,放入皮套中包紮。之後按照治療傷口的方法進行治療。 對於刺傷,應先取出刺物,然後按照治療傷口的方法進行治療。 對於挫傷,應採用治療手腳骨折和挫傷的方法。 頭部被兵器等刺傷時,應先取出刺物,剃去部分頭髮後進行縫合固定。如果腦髓流出,會因風氣紊亂而疼痛,應進行治療風的方法。如果採用其他方法則會導致死亡。 頭部傷口癒合時,應逐根拔除頭髮。如果腦髓大量流出減少時,應讓病人食用剛宰殺的其他生物的腦髓。

།ཡན་ལག་གཞན་དུ་ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་རེང་བུ་བཅུག་ལ་བཙང་ངོ་། །གང་གི་རྨ་ཁ་ཆུང་ཞིང་ཕུགས་སུ་སོང་སྟེ། ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ནི་ཙཀྲ་མར་དྷའི་མར་གྱིས་རྐང་པ་བཀང་ སྟེ་མས་གཏོང་བའི་སྦུ་བུ་ཆུང་ངུ་དང་རྨའི་ནང་དུ་ཕུལ་ཞིང་གཏང་ངོ་།།དེ་ལ་རྨ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་རྨ་ལས་ཁོང་པའི་ནང་དུ་བསྣན་པའི་རྟགས་ནི། ལྟོ་བ་ཁྲག་གིས་གང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། གློ་སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་ འདེབས་པ་དང་།ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྦོ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། བཤང་གཅི་དང་། རླུང་འགགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ལས་དྲི་ང་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་དེ་ཕོ་བའི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་ཁྲག་གིས་སྐྱུགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་ལོང་ཀར་ཁྲག་དེ་བྱུང་ན་ནི། ཤིན་ཏུ་ཁོང་ལྕི་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས པ་དང་།ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་གྲང་བ་དང་། གདོང་གི་བུ་ག་ནས་ཁྲག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྲག་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མེད་ན། གང་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྩ་རྒྱུན་ཕྲ་མོ་ལས་སྟེང་དུ་འཛག་པ་ཡོད་དེ། ཅི་ལྟར་ལྒང་པ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཀྱང་རྩ་ རྒྱུན་ཕྲ་མོ་ལས་གཅིན་གྱི་ཐིགས་པ་ནང་དུ་འབབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཁྲག་ཡོད་པ་དང་། ལྒང་པ་སྐྲངས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་འཐོན་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། གདོང་སྐྱ་བ་དང་། ལྟོ་བ་སྦོ་བའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་ན་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མ་ཞུ་བའི་མཚན་མའི་གནས་སུ་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་ནི། སློན་སྨན་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཤུ་བའི་གནས་ལོང་ཀར་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་ཧ་རུ་གཉིས་སྣུམ་མེད་ཅིང་དྲོ་བས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ བ་སྣུམ་མེད་ཅིང་ནས་ཐུག་རྒྱམ་ཚྭ་དང་བཅས་པ་བཟའོ།།ཁོང་པའི་ནང་དུ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་སྟེ་ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ནི་ཁྲག་གི་བཏུང་བ་བླུད་དོ། །ལྟོ་བར་བསྣུན་པའི་རྨ་ལས་ནི་རྒྱུ་མ་ཆད་རྡོལ་དུ་གྱུར་ཏམ། མ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ རྡོལ་བ་ནི་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཚོར་བ་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤས་ཆེར་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མ་མ་རྡོལ་བ་ནི་འཚོ་བ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མ་རྡོ་ལ་བ་ནི་འཚོ་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཁོང་པ་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་བཤང་གཅི་རང་ཚུལ་བཞིན་རང་གི་ལམ་ནས་འབྱུང་ཡང་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་འཚོ་བར་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་པ་ནི་རྡོལ་རྒྱུ་མ་ནི་མ་རྡོལ་བར་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ་སླར་གཞུག་ གོ།།གལ་ཏེ་གཞུག་ཏུ་མ་འདོད་ན་ནི་དབུགས་གྱེན་དུ་བརྔུབས་ན། རྒྱུ་མ་རང་གི་གནས་སུ་སླར་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །རྒྱུ་མ་ཕྱིར་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་རྡོལ་ཏེ་རྡུལ་ལ་སོགས་པས་གོས་ན་འོ་མས་བཀྲུ་སྟེ། ནང་དུ་ཞུགས་པའམ་ལག་པའི་སེན་མོ་བྲེགས་ལ་ མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ།རིམ་གྱིས་ལེགས་པར་གཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་ཕྱིར་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་སྐམས་ན་ནི་འོ་མར་སྦང་ཞིང་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ་རིམ་གྱིས་ལེགས་པར་གཞུག་གོ།

對於疼痛發生在其他肢體部位的情況,首先要取出刺痛物,然後放入含油的棉條幷包扎。對於傷口小而深,且出血量大的情況,應該用月輪油灌注足部,用小導管從傷口內部注入。 對於傷及要害的傷口深入腹腔的癥狀是:腹部充滿血液,昏厥,胸心和肋部疼痛,發燒,身體發熱,口渴嚴重,腫脹,食慾不振,大小便和氣滯,呼吸不暢,眼睛發紅,出汗,口中有血腥味,身體發出臭味。 如果血液流入胃部,就會嘔血,腹部腫脹,疼痛劇烈且情況非常嚴重。如果血液流入消化部位的結腸,會出現腹部極其沉重並伴有劇痛,臍下發冷,從面部孔竅流血。如果在未消化部位的血液沒有向上流動的通道,那麼從哪裡流出呢?是通過細小的脈管向上滲漏,就像膀胱口朝下時尿液通過細小脈管流入內部一樣。 如果出現腹腔內有血,膀胱腫脹,呼吸困難,眼睛發紅,面色蒼白,腹部腫脹等癥狀,就應該放棄治療。對於未消化部位出血的情況,使用軟化藥物會有效果。對於消化部位結腸出血的情況,應該用無油且溫熱的瀉藥和訶子配合使用。 飲食應該食用大麥、棗子和豆湯,以及無油且含鹽的大麥粥。對於腹部被武器刺傷導致大量出血的情況,應該服用血液飲品。對於腹部刺傷,要分辨腸道是否破裂,未破裂時昏厥等癥狀較輕。如果破裂,則昏厥等癥狀會更加嚴重。 腸道未破裂的情況下,生存機會尚存疑慮。腸道破裂則無法存活。腹部被武器所傷,大小便雖然能從正常通道排出,但伴有損害和痛苦的情況,生存也存在疑慮。 腹部破裂但腸道未破裂而外露時,應該收回並重新放入。如果難以放入,有人說吸氣向上時腸道會自行回到原位。如果外露的腸道長時間暴露而沾染灰塵等物,應該用牛奶清洗,放入內部或者剪掉指甲,塗抹酥油后逐漸妥善放入。 如果外露的腸道長時間暴露而變干,應該用牛奶浸泡,塗抹酥油后逐漸妥善放入。

།རྒྱུ་མ་དེ་རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དབུགས་རྔུབ་པ་ལ་ སོགས་པ་མི་ནུས་ན་གཞན་གྱིས་ལག་པའི་སོར་མོ་ནད་པའི་ལྕེ་ཕུགས་སུ་བཞག་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མ་ནང་དུ་གཞུག་ཁར་ཟུག་གཟེར་གྱིས་བརྒྱལ་ན་གདོང་ལ་སོགས་པར་ཆུས་གཏོར་རོ། །རྨའི་ཁ་སྒྲོས་ཆུང་ཞིང་། རྒྱུ་མ་སྦོམ་ཞིང་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་མ་ནང་དུ ཞུགས་སུ་མ་འདོད་ན།དེ་ཤོང་བའི་ཚད་ཙམ་དྲལ་ལ་ནང་དུ་གཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་དེ་རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པར་ཤེས་ན་རྨ་དེ་བཙེམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་སྔར་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་བཞིན་དུ་མ་སོང་སྟེ། རྒྱུ་མ་འཆུས་ཤིང་འཁྲུག་པར་བཅུག་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་རས་སྣུམ་གྱིས་བསྒོས་པས་དཀྲིས་ལ་སྟེང་ནས་མར་གྱིས་ཀྱང་བསྐུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཙི་ཏྲ་ཀའི་འབྲུ་མར་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུད་ན་བཤང་བ་སླ་ཞིང་རླུང་དང་བཅས་པ་བདེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོ་ག་གོང་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྨ བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།སྨས་ཏེ་ལྟོ་ཚིལ་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཐལ་བ་དང་ས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་གོས་ན་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པའི་སྨན་བཏགས་ལ་ཁོལ་བའི་ཁུ་བས་བཀྲུས་ལ། སྨན་པ་མཁས་པས་ཚིལ་ཇི་ཙམ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་མཚམས་སུ་སྐུད་པས་དམ་དུ་བཅིངས་ཏེ་ མཚོན་རྣོན་པོས་བཅད་པའམ།ཡང་ན་མཚོན་མེ་ལ་བསྲེགས་པས་བཞུའོ། །གཞན་དུ་ལོག་པར་བཅད་ན་ནི་ཁོང་པ་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་རྒྱུ་མ་སྒྲ་དང་བཅས་པ་འམ། ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རས་སྦྲང་རྩིས་བྱུགས་པས་བཅིངས་ལ་ཁ་ཟས་ ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་མར་བླུད་དོ།།དན་དི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པ་འམ་ཡང་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཚིལ་གྱིས་ཐོར་ བུ་གསོ་བའི་ནད་དུ་བཤད་པའི་འབྲུ་མར་གྱི་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་ས་བོན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་ མར་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྐུས་ན།རྨ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མཚོན་གྱིས་བསྣུན་ཏམ། གཡང་ས་ནས་ལྷུང་སྟེ་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རླུང་དང་། ཁྲག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་མཉེ་བ་དང་། དྲིལ་བ་དང་། ལུས་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཚིམ་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་བྱེ་བ་དང་། ལུས་ཚབས་ཆེར་སྣད་པ་དང་། ཁྲག་ཟག་པ་དང་། གནད་དུ་བསྣུན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཟོམ་བཟང་པོ་ལུས་ཤོང་བ་ཙམ་ཏིལ་མར་གྱིས་བཀང་སྟེ། ལུས་གཞུག ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ནོ།།གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཆག་གྲུགས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་ལྷུང་བ་དང་། སྣད་པ་ལ་སོགས་པས་རུས་པའི་ཚིགས་དང་། ཚིགས་མ་ཡིན་པར་བྱེ་བ་ དང་།ཆག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚིགས་བྱུང་བའི་རྟགས་ནི་བརྐྱང་བསྐུམ་གྱི་རྩོལ་བ་ནི་མི་ནུས་སོ། །རུས་པ་ཆག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཤས་ཆེར་སྐྲང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བསྒུལ་བསྐྱོད་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་ནུས་པ་དང་། མྱངས་ན་རུས་པ་ཁྲོལ་སྒྲ་གྲག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཆག་པའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པའོ།

如果腸子已經回到原位后,病人自己不能呼吸等,則應讓他人將手指放入病人舌根處使其嘔吐。同樣,在將腸子放回體內時,如果因疼痛而昏厥,應向面部等處潑水。 如果傷口太小而腸子粗大,腸子不願進入體內,則應擴大傷口至能容納腸子的程度後放入體內。當確知腸子已妥善回到原位時,應縫合傷口。如果腸子未能如先前那樣歸位,而是扭曲混亂,就會導致死亡。 然後用浸油的布包裹,上面再塗抹酥油。之後給予用牛奶調和的溫和的枳椒油,這樣大便會變軟,並伴隨氣體順利排出。 應按照上述方法努力護理傷口一年。 如果受傷后腹部脂肪外露,被灰塵和泥土等污物污染,應將十種根藥研磨後用其煮沸的湯液清洗。然後由熟練醫生在脂肪外露處用線緊緊纏繞,用鋒利的刀切除,或用燒紅的刀融化。如果切除不當,會導致腹痛、疼痛,腸子會發出聲響,或者會導致死亡。 這樣處理后,用塗有蜂蜜的布包扎,等食物消化后給予酥油。 用檀香、石榴皮、茅香、甘草等與牛奶煮沸後服用,或按照上述方法處理,是治療疼痛和發熱的最佳方法。 也可使用治療脂肪瘤時所說的油膏進行塗抹。 用槲寄生葉、柏樹、香草、哈列努卡、沉香、檀香、兩種薑黃、蓮子、水晶等與芝麻油煮成的湯液塗抹,是治療突發性傷口的最佳方法。 被武器擊傷或從高處墜落而失去意識、神志不清者,應用治療風和血的藥物進行按摩、揉搓、清潔身體等使其滿意。 對於身體關節脫位、身體嚴重挫傷、出血、要害受傷等,應準備一個能容納身體的好浴盆,注滿芝麻油,將身體浸入其中,之後給予肉湯。 突發性傷口治療章第二十六完。 下面講解骨折治療章。首先,由於跌落、挫傷等原因,骨節和非骨節會發生脫位和骨折兩種情況。其中關節脫位的癥狀是不能伸屈。骨折的特徵是嚴重腫脹、持續疼痛、稍微活動都無法做到,觸控時會發出骨頭摩擦的聲響,這些是骨折特徵的簡要說明。

།དེ་ལ་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མང་དུ་སྨོས་པ་ལས་སྦྱོར་བ་མང་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་རུས་པ་ཆག་པར་གྱུར་ན་རུས་པ་འཁྲོལ་བའི་སྒྲ་གྲག་གོ། །དེ་ལ རུས་པ་གང་ཡང་རྐེད་ཁུམས་སུ་ཆག་པ་ནི་གཞུག་པར་སླ་ཞིང་འཚོ་བར་ཡང་སླའོ།།རུས་པ་ཆག་པ་དེ་ཟུག་ཅིང་མ་ཆག་པ་ཙམ་དུ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་རུས་པ་གཞོལ་ཕྱོགས་ཆག་སྟེ། དྲངས་ཀྱང་མཐོ་དམན་དུ་སོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ལུས་རྗུད་པ་དང་།ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། རླུང་ནད་ན་བ་དང་། ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་དང་། ཀླད་པའི་ཚིགས་དང་། རྐང་པའི་ཚིགས་བྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། གདོང་བུའི་རུས་པ་ཆག་པ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་གསོ་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མགོའི་རུས་པ་བྱེ་ཞིང་མི་འབྱོར་ བ་དང་ཕྲད་པའི་རུས་པ་དུམ་བུར་སོང་བ་དང་།མུར་འགྲམ་དང་སྤྱི་གཙུག་སླད་དེ་ཆག་པ་དང་། ཡང་ན་རུས་པ་ཆག་པ་དེ་ལེགས་པར་མ་བཅིངས་པ་དང་། བཅིངས་ཀྱང་བར་དུ་བསྐུལ་བསྐྱོད་ཀྱིས་གྲུགས་པ་དང་། ཡང་ན་ལམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་བསྐྱོད་དྲགས་པས་གྲུགས་པ་དང་། གསོ་ བ་ལོག་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱའོ།།གང་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅུས་པའམ། དྲངས་པས་ཡན་ལག་གི་རུས་པ་ཕྲ་མོ་ཆག་གམ། ཡང་ན་ཚིགས་བྱུང་ངམ། རུས་པ་སྙི་བ་ཆག་གམ། ཡང་ན་རུས་པ་སྦུབས་ཅན་ཆག་གམ། ཡང་ན་ཀླད་པ་ཞོམ་པ་ འམ།དེ་ལས་གཞན་པའི་རུས་པ་ཆག་སྟེ། ཆག་འཕྲོ་མཐོན་དམན་དུ་སོང་ན། གང་མཐོ་བ་མནན་ཅིང་དམའ་བ་བཏེག་སྟེ། དྲང་པོར་ལེགས་པར་གཞུག་གོ། །ཕྲག་པའི་རུས་པ་ཆག་སྟེ། ཆག་འཕྲོ་ཤིན་ཏུ་དམའ་བར་གྱུར་པ་ལས་དམའ་བ་ཡར་བཏེག་སྟེ་བཅུག་ ལ་པགས་པ་སར་པས་དམ་དུ་བཅིང་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ཚིགས་འགུལ་བ་དང་། མི་འགུལ་བ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་ཆག་གམ། བྱུང་ན་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྐང་ལག་གི་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ནས་ལེགས་ པར་བཅུག་ལ་མི་འགུལ་བའི་ཐབས་སུ་བྱ་སྟེ།རས་མར་མང་པོ་བསྐུས་པས་དཀྲིས་ལ་བཅིངས་ཏེ། ཀ་དམ་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། སཱ་ལའི་ཤིང་དང་། ཨ་རྫུ་ནའི་ཤིང་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། སྨྱུག་མ་དང་། འོད་མ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་ རུང་བའི་ཤུན་པ་དང་།གཤག་མའི་བྱང་བུ་ཞིང་ཆེ་ཞིང་སྲབ་ལ་འཇམ་པས་དབང་དུ་བྱས་ལ་བསྡམས་ཏེ་ཀུ་ཤའི་སྲད་བུས་བཅིང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལྷོད་པར་བཅིངས་ན་ནི་འབྱོར་བ་བྱེ་ཞིང་ཆག་པ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅིང་བ་བསྡམ་དྲགས་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ དང་།ཚ་ཞིང་ཁོལ་བ་དང་། སྐྲང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བཅིངས་པ་དེ་ཚ་བའི་དུས་ན་ནི་ཞག་གསུམ་གསུམ་ཞིང་ལན་རེ་བཀྲོལ་ལོ། །གྲང་བའི་དུས་ན་ནི་ཞག་བདུན་བདུན་ཞིང་བཀྲོལ་ལོ། །དྲོ་གྲང་མཉམ་པའི་དུས་ན་ནི་ལྔ་ལྔ་ཞིང་བཀྲོལ་ལོ། །ཡང་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་ནད་གཞི་ དང་།སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ལ་ཅི་རིགས་པར་གྱིས་ཤིག་།བཀྲོལ་བའི་བར་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པས་བཀྲུ་ཞིང་བླུགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་བསྐོལ་པས་བཀྲུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྨན་པས་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས།ཙཀྲ་མར་དའི་མར་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་བྱའོ། །བའི་འོ་མ་དང་མར་དང་སྨན་མངར་བ་དང་ སྦྱར་བ་བསྐོལ་བ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་བཅས་པ་གྲང་མོ་ནང་རེ་བཞིན་བླུད་དོ།

對於骨折的諸多治療方法中,現在簡要說明其中幾種主要方法:首先,當骨頭斷裂時會發出骨頭斷裂的聲音。 其中,任何骨頭在腰部位置斷裂都容易復位且容易痊癒。如果骨頭斷裂后仍連線著未完全斷開,或者骨頭斜向斷裂,即使拉直也高低不平的情況,是非常難以治癒的。 同樣,對於身體虛弱、體力不足、患有風病、飲食少、腦部關節和腳部關節脫位、面部骨折等情況,這些都應該放棄治療。 此外,頭骨裂開無法癒合、骨頭碎成塊狀、下頜和頭頂骨折、或者骨折未妥善固定、固定后中途受到震動而錯位、或者因走路和過度活動而錯位、治療方法錯誤等情況也都應該放棄治療。 如果肢體扭曲或拉傷導致細小骨頭斷裂,或關節脫位,或軟骨斷裂,或空心骨斷裂,或腦部受損,或其他骨折且斷口高低不平時,應該壓低高處抬高低處,使其正直妥善復位。 肩胛骨斷裂,斷口過低時,應將低處向上提起復位,用新鮮的皮革緊密包紮。 對於身體所有能動和不能動的關節斷裂或脫位,都要按照這樣的方法處理。 其他任何手腳骨頭等處的骨折,都要妥善復位並採取固定措施,塗抹大量油布包紮固定。用迦曇婆樹、優曇缽羅樹、菩提樹、娑羅樹、阿周那樹、紅花樹、竹子、蘆葦等任何一種的樹皮,以及薄而寬大光滑易於掌控的木板固定,用吉祥草繩索綁紮。 如果包紮得太鬆,骨頭會分離而無法癒合。如果包紮得太緊,會非常疼痛並伴有刺痛、發熱、腫脹等癥狀。 包紮后,在炎熱季節每三天解開一次,寒冷季節每七天解開一次,溫和季節每五天解開一次。 還要根據骨折的病情和嚴重程度適當調整。每次解開包紮時都要用尼拘陀樹等煮成的涼水清洗和澆灌。如果伴有疼痛,就用五大根煮水清洗。 同樣,醫生要了解地域和季節的特點,用柴葛瑪達油配合治療風病的藥物調製成溫和的軟膏塗抹。 此外,還要經常使用非常清涼的塗抹劑和灌洗劑。每天服用牛奶、酥油與甘味藥物混合煮制的紅花湯涼后的藥液。

།ཆག་གྲུགས་རྨ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་མར་ཤས་ཆེར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །གཞན་ཡང་སྐྲངས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། རྨ་ཁ་ལས་ཤའི་དུམ་བུ་འཕྱང་བ་ལྟ་ན་ནི་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ལ་སླར་སྦྱར་ཏེ་ལེགས་པར་བཅིང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བཅིངས་ནས་ཤ་འཕྱང་བ་དེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་འདྲ་ན་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀི དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པ་འམ། ཡང་ན་ད་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཕྱེ་མས་རྨ་ཁ་ལ་བཏབ་ན་མྱུར་དུ་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཉམས་པ་དང་། དགུན་གྱི་དུས་དང་། ཉམས་སྟོབས་ དང་།ལུས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ནད་གཞི་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྨ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའི་བར་དུས་འོ་མ་ཡང་དང་པོ་ནས་རིམ་པར་མྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་བྱས་ན།རིམ་གྱིས་རྨ་ཁ་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་བྱུང་བ་དང་། རུས་པ་ཆག་པ་ཡང་སླར་འབྱོར་པར་བྱེད་དོ། །རྐེད་པ་དང་། བརླ་དང་། རྗེ་ངར་གང་ཡང་རུང་བ་ཆག་ན། དེ་ལ་ནི་ལུས་མི་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཉལ་ཁྲི་སྤང་ལེབ་ལ་གཟེར་བུ་ལྔ་བཏབ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱིན་པ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་གཟེར་རེ་རེ་དང་། བརླ་ངོས་གཉིས་ནས་རེ་རེ་དང་། རྐང་པའི་མཐིལ་དྲང་ནས་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་གཟེར་ལྔའི་བར་དུ་མི་འགུལ་བར་བཞག་གོ། །སྟ་ཟུར་དང་། སྒལ་ཚིགས་དང་། གདོང་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིགས་བྱུང་ངམ་ཆག ན་བཀྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཀྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྣུམ་དང་དུགས་ལ་སོགས་པས་འཇམ་པོ་བྱས་ཏེ་གཟོད་བཀྲོལ་ལོ། །བཀྲོལ་བའི་འོག་ཏུ་གལ་ཏེ་ཆག་འཕྲོ་མ་ཞུགས་སམ་གྲུགས་པ་ལྟར་ན་ཡང་གོང་མ་ བཞིན་དུའམ་སྨན་པའི་བློས་ཅི་རིགས་པར་ཡང་ལེགས་པར་བརྟག་སྟེ་གཞུག་གོ།།སྔར་རུས་པ་ཆག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལེགས་པར་འདྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཕྱིས་སྣད་པའམ། ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་ཆག་པར་གྱུར་ན་ནི་སྔར་ཇི་ལྟར་ཆག་པ་བཞིན་དུ་ འམ།སྨན་པའི་བློས་ཅི་རིགས་པར་ཡང་བརྟགས་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆག་གྲུགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་པས་ཅི་ནས་རྣགས་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྲུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཤ་དང་རྩ་དང་རྒྱུས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལ་གནོད་པས་འདྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རླུང་ནད་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་སྣུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ཀྱང་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། མར་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་མུངྒ་ལ་སོགས་པ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཚོད་ཟིན་པར་ཆག་གྲུགས་ཅན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཆག་གྲུགས་འབྱོར་བར་བྱེད་པའི་བག་བསྟེན་པར་བྱེད་དོ། །ཆག་གྲུགས་བྱེ་ཞིང་མི་འབྱོར་བའི་རྟགས་ནི་ཁ་བའི་བག དང་།ཐལ་སྨན་དང་། སྐྱུར་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ཉི་མ་དང་། རྩོལ་བ་རྣམ་གཉིས་བརྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ་སྤང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། མི་བསྔགས་སོ།

對於有傷口的骨折,應當用蜂蜜和酥油調和后塗抹。此外,還應當按照治療腫脹的儀軌,使用煎煮藥物的湯液澆灌等方法。 如果傷口處有肉塊懸垂,應當用蜂蜜和酥油調和后塗抹,然後重新接合並妥善包紮。 如此包紮后,如果懸垂的肉塊似乎已經很好地接合,就用畢梨央俱、白芥子、訶子、紅花、達塔基這些藥物的粉末撒上,或者用達塔基和芥子的粉末撒在傷口處,傷口就會迅速癒合。 以上是依次講述骨折的治療方法。對於身體狀況虛弱、冬季、體力衰退、體型肥大和病情輕微的人,傷口容易治癒;其他情況則難以治癒。 在初期、中期和後期,都要從一開始就逐漸增加牛奶的用量,按照儀軌進行澆灌等治療,傷口會逐漸變得穩固,脫臼和骨折也會重新接合。 如果腰部、大腿或小腿任何部位骨折,應當採用固定身體的方法:在牀板上釘五個釘子,即左右小腿各一個,大腿兩側各一個,腳掌正中一個,這樣用五個釘子固定使其不能移動。 如果肋骨、脊椎或面部任何部位脫臼或骨折,應當按照前述方法進行復位等治療。 如果是長期脫位等情況,應當先用油脂和熱敷等方法使其柔軟,然後再進行復位。 復位后,如果骨折未完全接合或似乎有錯位,應當按照前述方法或根據醫生的判斷進行適當處理。 如果之前骨折並伴有劇痛的部位已經很好地癒合,之後因摔倒或跌落等原因再次骨折,應當按照之前骨折的情況或根據醫生的判斷進行適當治療。 對於這樣的骨折和脫位,醫生應當儘量防止化膿,如果化膿,會損害肌肉、血管和筋腱,不能癒合而會潰爛。 此外,還應當使用風病治療儀軌中所說的四種油劑從鼻子灌入,以及使用軟膏等方法來增強體力。 同樣,飲食也應當適量使用稻米、酥油、肉湯、牛奶等,以及豆類、綠豆等具有清涼功效的食物,以促進骨折和脫位的癒合。 骨折和脫位不能癒合的徵兆是:應當避免寒氣、堿性藥物、酸性物質、性事、日曬和兩種勞累。 同樣,也應當避免粗糙的食物,這是不被推薦的。

།ཏིལ་ནག་པོ་ཕུབ་མ་མེད་པ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐུམ་པོར་བྱས་ཏེ་དམ་དུ་བཅིངས་ ནས་ཆུའི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནུབ་རེ་སྦངས་ཉིན་རེ་བསྐམས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་རེ་རེར་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་བསྐམས་ཏེ་ཁུ་བ་ཞེན་པ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་རྡུལ་མེད་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གླ་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་བླ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། གུར་གུམ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཀོ་ཉོན་རྩེའི་ཐང་ཆུ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྨན་ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པོའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། བཙིར་བའི་འབྲུ་མར་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་ནང་དུ་རྡོ་དྲེག་དང་། ར་སྣ་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀ་ཤ་ར་ཀ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀྵི་ར་བི་ད་རི་དང་། རྩ་དཱུར་བ་དང་། གོང་གི་སྤང་སྤོས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་འབྲུ་མར་དྲི་ཞིམ་པོའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་སྤྱད་ན་ནི མྱུར་དུ་ནད་མེད་ཅིང་རུས་པ་བརྟན་པར་བྱེད་དོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཤས་ཆེ་བ་ཡང་འབྲུ་མར་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བསྟེན་ན་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཕྱི་མ་མཆོག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་ཆག་གྲུགས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བསྟན་ཅིང་ནད་གསོ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་རྒྱུ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞོན་པ་དང་། མལ་མཁྲང་བ་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞིར བསྟན་པར་བསྟེན་པ་དང་།ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པས་རྨ་སྨིན་པར་མ་ཚོར་བ་དང་། ཡང་ན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་སྨིན་པར་མ་ཚོར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ལ་མང་དུ་སྨོད་པའི་ཉེས་པས་ཕལ་ཆེར་རྐུབ་ཀྱི་ཚུ་རོལ་སོར་གཅིག་གམ་གཉིས་ལ་ཕོལ་མིག་སྔོན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་རྡོལ་ བར་བྱེད་པ་ལས་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་དུ་རྨ་འབྱུང་སྟེ།ཤ་དང་ཁྲག་མ་རུང་བར་བྱས་ཏེ་རུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་རྨ་དེ་ཆུ་སོ་དང་། གཅིན་གྱི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །འཛག་པ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་གསོ་བ་ལོག་པར་བྱས་ན་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་རྨ་དེ་མཆེད་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་མོ་མཚན་དང་། ཆུ་སོ་དང་། གཞང་དང་། དེ་རྣམས་སུ་ཆེར་མཆེད་ཅིང་རྒྱས་ལ་རྨ་སྐྱེད་པའི་ནང་ནས་རླུང་དང་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་རེ་རེར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་སྨིན་པའི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་ཀྱི་རྩ་བ་མི་མངོན་པ་དང་། ཚབས་ཆེར་ན་བ་དང་། རྨ་མི་འདྲུབ་ཅིང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་ཕོལ་མིག་ཉི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་ མདོག་སྔོ་ནག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་།ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། འཕར་བ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

將無殼的黑芝麻用布包裹緊實,在水中浸泡七天,每晚浸泡每日曬干。同樣,在牛奶和甘草煮汁中也各自按照上述方法處理。 然後在七天內在牛奶等液體中浸泡和曬乾直至吸收汁液。將無塵的黑芝麻磨成粉末,與香草、婆羅迦、紅花、鱷魚爪、豆蔻、麝香、獨活、三種蘆薈、沉香、檀香、藏紅花、百里香、柯尼草汁、樹脂、糖果、藥用柏樹等香料配方磨成粉末,與牛奶一同煮沸。 榨取油脂后,在其中加入礦渣、驢鼻草、娑羅帕尼、迦舍羅迦、甘陀普利揚古、檀香、甘陀跋陀羅、白芷、乳根、毛茛草,以及上述香草等粉末一同適當煮制,這就是最上等的香油。 適量使用此油可迅速獲得健康並使骨骼堅固。對於風病和膽病為主的疾病,使用這種油的配方也能迅速平息。 《續部最勝成就品》中治療骨折章第二十七終。 接下來講解會陰部破裂疾病的診斷要點和治療方法的章節。其中,會陰部破裂疾病的病因是經常騎大象和馬、睡在硬床上、長期蹲坐,以及其他如痔瘡病基礎上,食用不適宜的食物而不知傷口已成熟,或者突發性傷口不知已成熟,以及因誹謗聖者的過失,多數在肛門前一指或二指處首先出現膿包,繼而破裂。 從而在內部或外部產生傷口,使肉和血變質腐爛。然後傷口會蔓延到尿道和小便處。具有滲漏性質,如果治療不當,會陰部破裂的傷口就會擴散。 還會向陰部、尿道、肛門等處大量蔓延擴散,並在傷口中產生風、尿液和糞便。這種病又分為單一病因、複合病因、突發性等八種類型。 這稱為成熟的會陰部破裂,其特點是病根不明顯、疼痛劇烈、傷口不癒合且混亂,否則就只是單純的膿包。其中風引起的膿包癥狀是呈青黑色、疼痛刺痛、跳動,並伴有病癥。 膽病引起的癥狀是像母驢脖子一樣隆起、呈紅色、發熱重、發燒等。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་བརྟན་པ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། ནད་ཀྱི་རྩ་བ་འཕྲོས་པ་དང་། མདོག་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་ནག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མི་བཟོད་པར་ན་ བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི། ཅུང་ཟད་དཀར་ཞིང་ཅུང་ཟད་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་དང་མཉམ་པའི་ཕོལ་མིག་བྱུང་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབ་པ་དང་། སློན་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྨ་ཁ་མང་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི ལྟར་བུག་བརྒྱ་པའི་ཚགས་མ་ལས་ཆུ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་རྨ་ཁ་དེ་ལས་ཀྱང་འཛག་པ་དང་།ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དེ་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་རླུང་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་ནད་ནི་འཛག་པ་སྤྱི་དང་སྐབས་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་བཤང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་དེ་འཁོར་བ་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ནི་པ་རི་ཀྵ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཞང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ དྲང་པོར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་དྲང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐོག་མར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་གནས་སུ་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཁྲུགས་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་རྩ་བར་གཡའ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་རྩ་པ་དེར་ མྱུར་དུ་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་ཅིང་རྣགས་པས་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དེ་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་བཤང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་དུང་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་དེར་ཡང་འབྲུམ་བུ་མང་དུ་སྣང་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པ་དེ་ནི་ དུང་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུའི་ནང་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཤ་རྣགས་པར་བྱས་ཏེ་ཟད་པ་ལས་གདོང་མོའི་རུས་པ་ལ་ཐུག་པ་དང་། འཕྲེད་དུ་ལམ་ལོག་པར་མཆེད་ཅིང་རྨ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྣག་རྙིང་པས་ཤུ་བ་བྱུང་ཞིང་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཏེ་དེས་ གཞང་ཀུན་ཏུ་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་གཞང་རྡོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྨ་བས་ཁྱད་པར་དུ་ཚ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་བ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་ལོག་པར་སོང་བའི་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཟད་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ལས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པ་དང་།ཟད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་བར་རྡོལ་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའོ། །གཞང་གི་གཉེར་མ་འཛུམ་བྱེད་དང་། མཚན་དང་བཤང་སྒོའི་བར་མཚམས་ལ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་བྱུང་ན་ནི། འབྲུམ་བུ་གསོ་བའི་ཆོ་གས་འབད་པ་དང་བཅས་པར་ གསོའོ།།གོང་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ལུས་སྦྱོང་ཞིང་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཅི་ནས་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་ཉེ་བར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱ་བ་དང་ཆུ་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་པར་བྱའོ།

痰病所致的瘡癤特徵是穩固、油膩、病根蔓延、顏色灰白及發癢。 風膽所致的特徵是顏色黑紅、灼熱難忍疼痛。 痰風所致的瘡癤特徵是略白略黑。 三病俱合所致的瘡癤特徵是生長與腳大拇指等大的瘡癤且劇痛、食慾不振、口渴、灼熱、發燒、浮腫等各種病癥危害。 風病所致的瘡癤若不治療任其成熟則會生出多處創口,如同百孔漏斗漏水般從創口處流出,伴有泡沫持續流出,此稱為’百孔創’。 膽病所致的病癥與風病相似,此稱為’母駝頸’。 痰病所致的病癥普遍流膿且多處出現,此稱為’遍漏’。 風膽所致的病癥遍佈肛門外圍呈環狀,此稱為’帕日克夏帕’。 風痰所致的病癥依附於肛門直線生長,此稱為’直線瘺管病’。 痰膽所致的病癥最初生於痔瘡處,繼而擾動,在痔瘡根部發癢、腫脹、發熱,迅速成熟破潰化膿持續流出,此稱為’痔瘺’。 三病俱合所致的病癥特徵是在肛門外圍如螺旋狀生長,且有多處瘡癤顯現,病勢猛烈,此稱為’螺旋狀內瘺病’。 瘺管病使肉腐爛消耗至坐骨,橫向錯誤蔓延生瘡,此時舊膿生瘡且生蟲,蟲蛀遍及肛門並使肛門破裂,瘡處特別發熱、發癢、疼痛等癥狀,此稱為’錯路瘺管病’,亦稱’消耗病’。 其中三病俱合所致和消耗性瘺管兩種應當捨棄。其餘諸病難以治癒。 若肛門皺褶收縮處及生殖器與肛門之間生瘺管病,則應努力以瘡癤治療法治療。 上下以浴洗等凈身並放血等,儘量採用使其不成熟的方法。若已成熟,則應塗油、熱敷並浸泡於水中。

།མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནང་དུ་ ནད་བརྟག་པ་ནི།གཞང་འབྲུམ་བརྟག་པའི་ཆ་བྱད་ལྟ་བུའི་གཞང་འབྲུམ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བ་དང་། གྱེན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ནང་དུ་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟ་བ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། དེ་ལ་ནང་དུ་ལྟ་བ་ནི་སྨན་པས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་མཚོན་ གྱིས་དྲལ་ཞིང་བཅད་དོ།།ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་ནི་ཐལ་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །ཡང་ན་སྨན་པ་མཁས་པས་མེའི་ལས་བྱའོ། །རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་བྱའོ། །རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ལ་ནི་ཆ་སྤྱད་སྦུབས་ཅན་གཅིག་གིས་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་གཅད་པར་བྱ་སྟེ། རྨ་ལེགས་ པར་འདྲུབ་ན་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ལ་རྨ་རྙིང་སྟེ་འཚོར་མི་བཏུབ་ན་ནི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ་འཆི་བ་ཡིན་ནོ།།པ་རི་ཀྵ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཐལ་སྨན་དང་བ་གཅིན་སྦུ་བུ་ནས་གཏང་བ་ཡང་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ ནད་ལ་ནི་སྨན་པས་བརྟགས་ཏེ།གོང་གི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་བོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་བཟའ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱང་སྦྱིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླན་ པའི་དུགས་དང་།སྦུ་བུའི་དུགས་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ན་ཟུག་གཟེར་ལ་ཕན་ནོ། །དུང་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུ་བུ་ག་མང་དུ་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་པས་བརྟགས་ཏེ་གཅད་པའི་ལས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚོན་ནི་སརྦ་དོ་བྷད་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ལང་ག་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།ལང་ག་ལང་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱའོ། །ངོས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་མཚོན་གོ་ཏིར་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་བཅད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །མཚན་མར་རྡོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མཚོན་སརྦ་དོ་བྷད་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བས་བཅད་དོ། །ད་ག་ལའི་མཚོན་གྱིས་ནི་ངོས་གཉིས་པ་ ལ་ཡོད་པ་བཅད་དོ།།བཅད་པའི་འོག་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྲེགས་པར་བྱའོ། །འཛག་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བར་བར་དུ་སྨན་པས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱོང་བར་བྱའོ། །བྱི་ལའི་ རུས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ།།ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་དང་། མ་ལ་ཡུ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཤི་ལུ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། པ་ཐཱ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སྭ་རྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཤུ་དག་དང་། སུ་དྷ་ཀྵི་ར་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་པ་ལ་བསྐུ་བྱུག་ཏུ་བྱས་ན་འདི་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཧ་རི་ཎུ་ཀ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། པདྨའི་སྙིང་པོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་རུ་དི་ཀ་དང་། ཁ་ལུང་གི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ ལས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་འབྲུམ་ཆེན་དང་།མཛེ་དང་གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་དུ་མ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་གའི་སྙིང་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། མཚན་ བར་རྡོལ་བ་དང་།མཛེ་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། སྨས་པ་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་། དེ་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ།

關於肛門瘺管的診斷:如同診斷痔瘡的方法一樣進行檢查。即要觀察向下、向上、向內、向外的情況,仔細診斷。其中向內的,醫生要仔細診斷後用刀切開。向外的用灰藥治療。或者由熟練的醫生進行火療。對於像母駝脖子般的病癥也要用灰藥治療。對於有百個創口的,要用帶管的器具插入內部切除。如果傷口癒合良好則是好的,如果傷口陳舊無法治癒則是不好的,會導致死亡。 對於稱為’帕日克夏’的肛門瘺管,也要按照上述方法進行,還要通過導管注入灰藥和牛尿。對於痔瘡型的肛門瘺管,醫生要診斷後撒上前述對痔瘡有效的藥粉。對於消耗性肛門瘺管病,要進行去除疼痛的治療。要給予殺蟲的食物、塗抹物和飲食。 同樣,用溫敷、管道溫敷等油療法可以緩解疼痛。對於如螺旋狀多孔的病癥,醫生要診斷後進行切除。其中要用名為’薩爾瓦多巴德拉’、‘朗嘎’、‘朗嘎朗’等刀具。對於側面出現的病癥,主張用名為’果提爾塔卡’的刀具切除。對所有肛門瘺管都用’薩爾瓦多巴德拉’刀具切除。用’達嘎拉’刀具切除雙側病變。 切除后都要進行燒灼。所有滲漏通道也要同樣燒灼,以防再生。爲了清潔體內,醫生要間歇性地進行導瀉清洗身體。將貓骨粉放入三果煎煮的湯液中製成糊狀清洗傷口。 將光明草、馬拉尤、朗嘎利、希魯、土菱、帕塔、積塔拉、堿灰、夾竹桃、白芷、蘇達克希拉、阿帕瑪爾嘎與芝麻油一起煎煮,取其油膏塗抹于肛門瘺管病患處,據說這是最好的治療方法。 甘草、辛夷、胡椒、豆蔻、哈日努卡、兩種黃色藥材、普日揚古、鹽、蒿薊、蓮心、柏木、達塔基、獐脂、樹脂、茜草、巴如迪卡、卡隆葉,這些與油一起煎煮,取其油膏塗抹可以治療大瘡、麻風病和蜂蜜樣尿病等多種疾病。 比當嘎心、三果、胡椒、胡椒根,這些與蜂蜜、芝麻油調製成糊狀服用,可以治癒蟲病、肛門瘺管、麻風病、尿病、創傷、遊走性瘡等病癥。

།སླེ་ཏྲེས་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གུ་གུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་ མ་རིམ་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་འབྲུམ་བུ་དང་།ཚོ་ཞིང་སྦོམ་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པའི་ཕྱེད་ ཀྱི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།དེ་རྣམས་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་གུ་གུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡགས་ན་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །གུ་གུལ་སྲང་ལྔ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་ཞོ་གཉིས་ གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཚན་མར་རྡོལ་བ་དང་།མཛེ་དང་སྐྲན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །གོང་གི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དེ་ཉིད་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་བསྲེགས་པ་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་མང་དུ་ཟོས་ན་ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །སེང་ ལྡེང་དམར་པོའི་སྙིང་པོའི་ཕྱེ་མ་སྨན་ཨ་ས་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བསྒོས་པ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་གུ་གུལ་དང་གཉིས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ཟོས་ན་མཛེ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། མཚན་མར་རྡོལ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་དག་མཚན་མར་རྡོལ་བ་གསོ་ བའི་བྱེ་དྲག་ཡིན་ཏེ་ལྷག་མ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྟེན་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།མཚན་བར་རྡོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྨ་སོས་ནས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་གམ་དེ་བས་ལྷག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རྟ་ཞོན་པ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་འགགས་པ་དང་། ཆང་བཏུང་བ་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། མ་གོམས་པ་དང་། རྩལ་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བསྟན་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། རྐང་བམ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་ལས་ཐོར་བུ་ཟླུམ་པོ་མཐོ་བ་སྐྲངས་པ་དེ་ནི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ ཡང་ནད་གཞི་རྣམས་དང་།རྩ་དང་ཁྲག་དང་ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྨ་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་དང་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་ནི་རྒྱ་ཆེར་མཆེད་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། པགས་པ་མདོག་ནག་པ་དང་། གནས་གཞན་དང་ གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་།ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྒང་པ་བུས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང་རྡོལ་ན་ཆུ་སེར་རྣམས་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་ནི་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མདོག་སེར་བའམ་ཡང་ན་དམར་བ་དང་མྱུར་དུ་ སྨིན་པ་དང་བརྟོལ་ན་ཁྲག་དྲོན་མོ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུའི་མཚན་མ་ནི་ནད་མེད་པ་དང་། སྲ་བ་དང་། རེག་ན་གྲང་བ་དང་། མདོག་དཀར་བ་དང་གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྣག་སྐ་བ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཁྲག་དང་འདྲེས་པའི་ཐོར་ བུ་ནི་སྲིན་བུ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཤ་དང་རྩ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོར་བུ་ནི་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་སྟེ། མཚན་མ་གཞན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་འདྲའོ། །ཤ་སྐྱེས་པའི་ཟས་བསྟེན་པས་ཤ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།

斯列特、豆蔻、畢當嘎、獨莫雍(黑芥子)、訶子、阿如拉(余甘子)、枳橘、安息香,這些藥材依次各取等分研成粉末,用蜂蜜調製成糊狀服用,能治癒痘瘡、肥胖、生殖器潰瘍等疾病。 胡椒、吉達嘎、畢當嘎、獨莫雍(黑芥子),這些藥材等分,加入三果(訶子、余甘子、枳橘)的一半,再加入與上述藥材總量相等的安息香,研成粉末與蜂蜜調製后服用,能消除一切疾病。 安息香五兩,胡椒和三果各一兩,桂皮和豆蔻各二錢,研成粉末與蜂蜜調製服用,能治癒生殖器潰瘍、麻風病和腫瘤。 上述藥粉配方加入炒制的草果粉末,用十種根藥煎煮的湯劑調製后多服,尤其能治癒風病。 紅檀香心材粉末用阿薩那樹煎煮的湯劑調製,加入等量的安息香,用蜂蜜調製成糊狀服用,能治癒麻風病、糖尿病、痘瘡和生殖器潰瘍。 以上是治療生殖器潰瘍的特殊方法,其餘飲食等事項應按照治療傷口的儀軌來進行。 生殖器潰瘍等傷口痊癒后,一年或更長時間內,應當避免騎馬、用力、憋氣、飲酒、性生活、食用難消化的食物、不習慣的活動和過度運動等。 這是第二十八章:生殖器潰瘍病癥的診斷和治療方法。 下面講解疹子、痘瘡、腳氣病、大痘和遊走性瘡瘍的診斷章節。其中,由痰、肉、脂肪和血液聚集而成的圓形隆起腫塊稱為疹子。 疹子又可分為九種:由病因、脈、血、肉、脂肪、骨頭和傷口引起的疹子。 風引起的疹子特徵是:廣泛擴散、疼痛、面板發黑、位置遊走不定、起伏不定、光滑、如吹氣球般鼓起,破潰后流出黃水。 膽引起的疹子特徵是:灼熱、顏色發黃或發紅、快速成熟,破潰后流出熱血。 痰引起的疹子特徵是:無痛、堅硬、觸控發冷、顏色發白、發癢。如果成熟後會流出稠厚的膿液。 與血液混合的病因引起的疹子會伴有蟲。 由肉和脈混合引起的疹子沒有感覺且僵硬,其他特徵與膽引起的疹子相似。食用能生長肉的食物可以使其恢復正常。

།ཐོར་བུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་སྣུམ་པ་དང་། ཆེ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། རྩའི་དྲ་བས་ཁྱབ་པར་སྣང་སྟེ། མཚན་མ་ལྷག་པ་ནི་བད་ཀན་དང་འདྲའོ། །ཚིལ་སྐྱེ་བའི་ཟས་བསྟེན་པས་ཚིལ་ཟབས་ཆེར་སྐྱེས་ནས་རླུང་གིས་ཤ་དང་པགས་པར་ཚིལ་དྲངས་ཏེ་ཐོར་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་པ་དང་འཇམ་པ་དང་རྩ་བརྟན པ་ཡིན་ཏེ་རྟགས་ལྷག་མ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུ་དང་འདྲ་སྟེ་ལྡང་དུབ་ཀྱང་བྱེད་དོ།།དེ་གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་ཚིལ་མཐུག་པོ་དམར་བ་དང་དཀར་བ་དག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རུས་པ་ཆག་གམ་ནད་པ་ལ་ཐོར་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའམ། ཡང་ན་དམའ་བ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་རྐང་བམ་ ལ་སོགས་པར་བྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པར་བབ་ཆོལ་དུ་སོང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྩོལ་བ་དྲགས་པས་རྩ་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་ཤིང་རླུང་གིས་རྩ་འཁུམས་ཏེ་ཡོ་བ་དང་སྐེམ་པ་དང་། མི་འཕར་བ་དང་། ནད་ཉུང་ཞིང་མདུད་པའི་ཐོར་བུར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་རྩའི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། རྨ་འདྲུབ་ཀྱང་རུང་། མ་འདྲུབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། རོ་ཀུན་དང་ལྡན་པའི་ཟས་བསྟེན་པ་དང་། རྨ་ལ་རས་མ་མཐུག་པོས་དཀྲིས་པ་འམ། ཡང་ན་མ་དཀྲིས་པར་གཞག་པའམ། ལུས་ཀྱི་རྨ་ལ་རྡོ་ལ་སོགས་པས་ཕོག་པ་དང་། རླུང་ནད་ལ་ཁྲག་ཤས་ཆེར་ཕྱུང་བ་འམ། ཡང་ན་མ་ཕྱུང བ་ཡང་རུང་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྨའི་ཁ་ཟླུམ་པོར་འགྱུར་ཞིང་རྨ་སྐམས་པ་དང་།ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རྨའི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གསོར་རུང་བའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་གཞི་གསུམ་དང་། ཁྲག་དང་ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། མགུལ་པར་རྒྱུ་བ་ སྦོམ་པོ་དང་།གནད་དང་མགུལ་པ་དང་། ལྟོ་བ་རྣམས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཞིང་ཟུམ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་ན་ཚིལ་ནད་གཞི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་སྨིན་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྩའི་ནང་དུ་ཁྲག་ གནས་པ་དེ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་མ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཁྲག་ཚོས་ཤིང་རྒྱས་པས་ཤའི་གོང་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཤུ་བ་མང་པོས་ཁྱབ་ཅིང་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཁྲག་ངན་འཛག་པ་དེ་ནི་ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུམ་བུ་དེ་རྣམས་ལས་ ཁྲག་དང་ཤ་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།ལྷག་མ་བཞི་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྐང་བམ་གྱི་ནད་ནི་ཆུ་སོ་དང་། བརླ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་། བརླ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྨད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བད་ཀན་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རིམ་གྱིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྐང་པ་འདུས་ཏེ་ སྦོམ་པར་སྐྲངས་ཤིང་སྲ་བ་དེ་ནི་རྐང་བམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྐང་བམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་འབྲུམ་བུ་དང་བཅས་ཤིང་མདོག་གནག་ལ་གློ་བུར་དུ་ན་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་གྱི་ནད་ནི་མདོག་སེར་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྐང་བམ་ནི་ཐི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་དང་ཤུ་བས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྐང་བམ་དེ་ཚབས་ཆེ་ཞིང་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ལོ་གཅིག་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ རྐང་པ་ལ་རྐང་བམ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལག་པ་དང་།རྣ་བ་དང་། མཆུ་དང་སྣ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བར་རྐང་བམ་གྱི་ནད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲའོ།

出現腫塊,而且是油膩的、大的、堅硬的、佈滿脈絡網,其特徵多餘的與痰相似。 因食用生長脂肪的食物,脂肪深層生長后,風將肉和面板中的脂肪牽引而成塊狀,這是非常油膩的、柔軟的、脈絡穩固的,其餘特徵與痰性腫塊相似,也會感到疲憊。 如果破潰的話,會流出濃厚的紅色和白色脂肪。 骨折或病人出現的腫塊,要麼非常高,要麼非常低,這也出現在浮腫等處,這是由於在水中等不當行為而產生的。 因過度勞作,脈絡和血液紊亂,風使脈絡收縮而彎曲、乾枯、不跳動,病情輕微而成結節狀腫塊,這稱為脈絡腫塊。 無論傷口癒合與否,食用具有各種味道的食物,或用厚布包扎傷口,或不包紮放置,或身體傷口被石頭等物擊中,或風病大量放血,或未放血都可以,風氣紊亂使傷口變圓,傷口乾燥,發熱發癢,這稱為傷口腫塊。 其中可治癒的瘡瘍病有三種基礎病因,以及由血液和脂肪引起的。在頸部有粗大的脈絡,在要害部位、頸部和腹部有大而閉合的瘡瘍,其特徵是內部的脂肪與病因一起紊亂,其中痰和脂肪比重大而穩固,難以成熟。 脈絡內的血液被各種病因損壞,血液成熟增長而形成肉塊。 面板外部佈滿許多皰疹且大量生長,經常流出污血,這稱為血性瘡瘍。 這些瘡瘍中,由血液和肉引起的應當放棄治療。 其餘四種可以治療。 其中浮腫病在踝關節、兩大腿之間和大腿等身體下部,由痰、肉、血的病變逐漸長期積累,腿部聚集而粗大腫脹堅硬,這稱為浮腫。 其中風引起的浮腫特徵是伴有瘡瘍,顏色發黑,突然疼痛且粗糙。 膽引起的浮腫病顏色發黃,發熱,間歇性發作。 痰引起的浮腫是沉重的、油膩的、疼痛輕微且佈滿皰疹。 浮腫嚴重且大量滲出超過一年的應當放棄治療。 有些老師說,就像腿部出現浮腫一樣,手、耳、嘴唇和鼻子等部位周圍也會出現浮腫病。

།དེ་ལ་འབྲུམ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་གཞི་དང་ཚིལ་འཁྲུགས་ཏེ། དེ་མགུལ་པ་དང་། རྩེའུ་ཆུང་གཉིས་དང་། མིག་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ཆུ་སོ་དང་བརླ་བྲག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མདོག་ནད་གཞི་རང་གི་མདོག་ཏུ་སྣང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། བུམ་ཤ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཚད་ཙམ་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འབྲས་མང་པོ་འབྱུང་ལ་མྱུར་དུ་མི་སྨིན་པ་དང་སྨིན་ན་ནི་ནད་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག ནི་སྨིན་ནས་འཛག་པར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་ཞིག་ནས་སྐྱེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཁ་ཅིག་ནི་རྩཝ་དཱུར་བ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་ནད་རིམས་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རྩིབ་ ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་།ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་ལྡན་ན་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་འཁྱིམས་པའི་ནད་ནི་རྨ་སྐྲངས་པ་སྨིན་ནས་མ་རྡོལ་བ་དང་། རྨ་ལ་གནོད་པ་རྣམས་བསྟན་པས་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རྣག་གིས་གང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ ཕུགས་རིང་དུ་འགྲོ་སྟེ་སྦུ་བུ་ནས་ཆུ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་རྣག་འཛག་པར་འགྱུར་ཞིང་རྨའི་ཕུགས་དྲང་པོ་གཅིག་ལས་བྱེར་ཏེ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ནད་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་དང་འདུས་པ་དང་ཟུག་རྔུ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ནི་རྨ་ཁ་ཆུང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་།མདོག་འགྱུར་བ་དང་འཛག་པ་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ཞིང་ནུབ་མོ་ལྷག་པར་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབ་པ་དང་། ལུས་ཚ་ བར་གྱུར་པ་དང་།མདོག་སེར་བ་དང་། རུལ་བའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རྣག་བྲོ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ཉིན་པར་ལྷག་པར་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པར་སླ་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་མཚན་མོ་ཆེར་རྣགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ནི་ཟུག་རྔུ་ནང་ནས་ཡོད་པ་མ་ཕྱུང་ན་རྨ་ཕུགས་བྱེར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་རྣག་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སླ་བ་དང་། དང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཁྲག་དང་བཅས་པར འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པ་ལ་ ནི་རང་རང་གི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྲང་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ།།ལུས་སྦྱང་ཞིང་དག་པར་འདོད་པས་བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་སློན་ཁྲུས་དང་བྱུག་པ་རྣམས་ སྦྱར་རོ།།ཐོར་བུ་ལ་དུགས་མང་དུ་བྱ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་མཉེ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གི་གསོ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཁྲིས་པའི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་མང་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་རླུང་གི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། ། ད་ལྟ་མོད་ཀྱིས་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་ཁྲག་དབྱུང་ན་ནི་མེས་བསྲེག་གོ། །མ་ལུས་པར་བཅད་ན་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ལ་ལྷག་མ་ལུས་པར་བཅད་ན་ནི་ཕྱིས་ལྡང་སྟེ་ངེས་པར་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །མས་གཏང་བའི་སྨན་དང་གཏར་ག་ཡང་བྱའོ།

所謂大痘瘡,是由於病根和脂肪紊亂所致。它依附於咽喉、兩小趾、眼睛、腋下、尿道和大腿部位,顏色呈現病根本身的顏色,且堅硬、油膩,大小如同棗子或者酸果,在其周圍出現許多小瘡,不會迅速成熟,若成熟則為輕癥。 有些成熟後會流膿,有些破損後會再生,有些會長期存在,有些會像割斷了草根一樣蔓延。這就是大痘瘡病的瘡串。 如果瘡串病伴有發熱、嘔吐、肋部疼痛、咳嗽、流鼻涕等癥狀,則應當放棄治療。 至於竇道病,是指瘡腫成熟但未破潰,以及由於傷口受損,肉等內部充滿膿液並隨之滲入,形成深長通道,像管子漏水一樣流膿,傷口從一個直通道分散成多個方向。 這種病有三種病根型別,加上覆合型和痛癥,共有五種型別。 其中風引起的竇道,傷口較小且伴有病痛,顏色改變,流出帶泡沫的液體,夜間尤其嚴重。 膽引起的傷口有強烈口渴、發熱發作、身體發熱、顏色發黃、有腐爛氣味、流出膿液,白天尤其嚴重。 痰引起的容易流膿,普遍積聚,發癢,堅硬,夜間化膿較多。 複合型具有所有癥狀特徵,應當放棄治療。 有異物的竇道病,如果不取出內部異物,傷口會分散。隨後會流出帶泡沫的膿液,稀薄的、清澈的、溫熱的、帶血的液體,並且經常伴有病痛。 以上是關於瘡皰等病的診斷第二十九章。 下面講解治療瘡皰等病的章節。對於未成熟的瘡皰,應當根據各自的病根型別採用消腫的方法。 想要凈化身體的人,應當用印度茄、醋柳、刺果、長鬍椒等與酥油煎煮成的油進行塗油治療,之後用猛烈的藥物調配沐浴液和塗抹劑。 對瘡皰要多做熱敷,反覆按摩。這些特別是針對風病的治療方法。對於膽和血引起的病癥,也要用水蛭放血和多做降溫療法。對痰引起的病癥,則按照風病的治療方法進行。 對於剛剛未成熟的病癥,用刀切開放血,然後用火燒灼。如果完全切除則是好的,如果留有殘餘則會復發,必定會擴大蔓延。還要進行下療藥物治療和放血。

།འབྲུམ་བུ གསོ་བའི་ཐོར་བུ་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།ཤ་དང་རྨ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོར་བུ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསོས་ན་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ཐོར་བུ་ཚིགས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོང་ལྕགས་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་བསྲེགས་པས་ བསྲེག་སྟེ་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།གོས་གཉིས་ཀྱི་དཀྲིས་པ་འམ། ཡང་ན་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་ཚིགས་ཕྱུང་སྟེ་རྨ་བསྲེག་གོ། །རྩ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐོར་བུ་གསར་པ་ལ་ནི་ས་ཧ་ར་ཛའི་འབྲུ་མར་བླུད་དེ་དེ་བཞིན་དུ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་དུགས་བྱ་སྟེ་མས་གཏང་ བའི་སྨན་དང་གཏར་ག་ཡང་བྱའོ།།འབྲུམ་བུ་གསོ་བ་ནི་ཐོར་བུ་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རྐང་བམ་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་དུགས་བྱ་སྟེ། ལོང་མོ་ནས་སོར་གཉིས་གྱེན་དུ་བཅལ་ བའི་རྩ་ལ་གཏར་ག་གདབ་བོ།།དེ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཨེ་རཎྜའི་མར་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྨན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་འབྲས་རྙིང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཟས་བཅའ་སྒ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་དང་བཅས་པ་བཟའོ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་དེ་ལྟར་ བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་བསྲེག་པར་བྱའོ།།མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་ལ་ནི་ལོང་མོའི་འོག་གི་རྩ་ལས་ཁྲག་ཕྱུང་ན་ནི་མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་གྱི་རྐང་བམ་ལ་ནི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་ལ་ཁྲག་གཏར་ཏེ་ཁ་ཟས་སུ་ནས་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །པི་པི་ལིང་དང་ཨ་རུ་ར་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ། །ཡུངས་ཀར་དང་བར་དྷ་ཀའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་འདག་གུས་བྱུག་པའམ་ཡང་ན་འུ་སུའི་ལོ་མའི་བྱུག་པ་ཡང་བྱའོ། །འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་གོང་འོག་ཏུ་དག པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དནྟི་དང་།དྲན་པ་ཏི་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཀ་ཤ་ཧི་དང་། དེ་བ་ད་ལི་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་ཚིལ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྣ་སྨན་རྣམས་ཀྱང་ བསྟེན་ན་ཕན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་ཡང་བྱ་ཞིང་སྐྱེར་ཁཎྜ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །འབྲུམ་ཆེན་ཐོར་བུ་བཞིན་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་ན་ཀུ་ལ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་འདག་གུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཕྱེ་མ་དུམ་བུར་བྱས་ལ་དུགས་བྱ་སྟེ་མཁྲང་བ་མཉེ་བར་བྱའོ། ། ཤ་མི་དང་། ལ་ཕུག་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། ནས་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་བཅས་པས་བསྐུས་ན་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ཐོར་བུ་དང་འབྲས་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྨིན་ཏེ་རྨ་ཁ་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་གསོ་བ་སྦྱར་རོ།།གལ་ཏེ་མ་སྨིན་ན་ནི་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་ཕྱུང་སྟེ་ཐལ་སྨན་དང་མེའི་ལས་བྱའོ། །འོལ་མ་སེ་དཀར་པོ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཨ་ཧི་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཀ་ཀ་ན་ཏི་པ་ལ་དང་། དེ་བ་ད་ལའི་ས་བོན་དང་། ཀར་ཀོ་ཊི་དང་། བི་ ཤ་ལི་དང་།ཀོ་ཤི་ཏ་ཀི་དང་། པ་ཐ་དང་དེ་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་དང་། དུག་ཞོ་གཉིས་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ནི་རྒུན་ཐིའི་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བྱུག་དང་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་གསོར་མི་རུང་ བའི་འབྲས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཞིང་རྣག་མང་དུ་འཛག་པ་ཡང་འདིས་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

治療瘡瘍,應當如同治療皰瘡一樣,根據病因對癥治療,若能全面治療則會有效。 肉部和傷口所生的皰瘡,如此治療則能痊癒。 關節所生的皰瘡,應用鐵等金屬燒紅后烙燙,並以芝麻膏塗抹傷口則有效。 用兩層布包裹,或用刀劃開取出關節后燒灼傷口。 新生的脈絡皰瘡,應服用薩哈拉扎油,同樣要使用平息風的藥物和熱敷,還要進行下部治療和放血。 瘡瘍的治療,如同治療皰瘡一樣,根據病因對癥治療,若能全面治療則會有效。 對於腳氣病,應進行油療、熱敷和平息風的藥物熱敷,從踝骨向上量兩指處的脈絡進行放血。 之後一個月內服用蓖麻油與牛尿調配的藥物。 藥物消化后,應食用陳年稻米等食物,配以姜和煮沸的牛奶。 或者服用土牛膝與牛奶調配的藥物。 若如此治療仍未平息,則應進行燒灼。 對於膽病性腳氣,從踝骨下方的脈絡放血,可以治癒一切膽病性腳氣。 對於痰病性腳氣,應放腳大拇指的血,並以大麥為食物則有效。 應飲用藥物煎煮的湯液與蜂蜜調配。 還要進行長鬍椒和訶子的培育儀軌。 用芥子和巴達卡根的調和物塗抹,或者用茴香葉塗抹。 對於大瘡病,應先用溫水上下清洗乾淨,然後服用旃提、達那巴提、土牛膝、卡夏西、德瓦達利等與酥油煎煮的藥物。 有益於痰病和脂肪的藥物、吸菸、含漱和鼻藥等也有效果。 同樣要進行放血,並飲用酸橙與牛尿調配的藥物。 對於未成熟如皰瘡般的大瘡,應以那庫拉、鹽和姜的調和物塗抹。 將海鹽碾碎后熱敷,並按摩硬結處。 用豆蔻、蘿蔔、希克如等的種子,以及大麥、芥子等研磨成粉,配以酸醋塗抹可以消除大瘡的皰瘡和痔瘡。 對於成熟后傷口流血的情況,應配合治療膽病和痰病的方法。 如果未成熟,則應取出大瘡病,進行灰藥和火療。 白芥子、郎加利、阿希、哈熱努卡、卡卡那提帕拉、德瓦達拉種子、卡爾科提、毗沙利、科希塔基、帕塔等各半兩,毒藥二兩,卡蘭扎種子油三十二兩,葡萄自汁一百二十八兩煎煮,取其油膏用於飲用、塗抹和鼻藥,可治癒長期難以治癒且膿液多流的痔瘡粉。

།ལང་ག་ལིའི་ཕྱེ་མ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནི་རྒུན་ཐིའི་རང་གི་ཁུ་བ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ན་འབྲུམ་ཆེན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་ བ་སེལ་ཏོ།།ཙནྡན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། དུར་བྱིད་དང་། གླ་སྒང་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། དུག་སྲང་ཕྱེད་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་ལས་བཏགས་པ་དང་། སྨན་བྲ་ཧྨིའི་ཁུ་བ་དང་། ཨརྐའི་ལོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུ་དང་། ཡུངས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན་མཛེ་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་འབྲུམ་ཆེན་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར དང་བསྐོལ་བ་མར་ལུས་པ་ལས་འཐུངས་ན་འབྲུམ་ཆེན་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ཤ་ར་པུང་ཀའི་རྩ་བ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བཏགས་ཏེ་སྣ་སྨན་དང་བྱུག་པར་སྦྱར་ན་འབྲུམ་ཆེན་མ་རུངས་པ་དང་དུག་དང་སྲིན་བུ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ུ་ཏ་མ་ར་ཀ་རི་ནིའི་རྩ་བ་དང་། པི་ལུའི་ལོ་ མ་དང་།ས་ཧ་ཙ་ར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་དང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་པ་དང་བསྐོལ་བ་ལས་སྣ་སྨན་དང་བསྐུ་བྱུག་དག་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །བ་ལང་དང་། ར་དང་། ལུག་དང་། རྟ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྨིག་པ་ བསྲེགས་ཏེ་ཡུངས་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།ཡང་ན་སྦྲུལ་ནག་པོ་དང་། བྱ་རོག་རང་ཤི་བའི་ཤ་བསྲེགས་ཏེ་སྨན་ཨི་གུ་ཏའི་འབྲུ་མར་དང་འདག་གུར་བྱས་ཏེ་བསྐུའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་སྟེ། རྩིབ་ལོགས་དང་བྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་འབྲུམ་ཆེན་གཞན་འབྱུང་ན་ནི་མས་གཏོང་ བ་རྣམས་བྱ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཚིལ་བྱུང་ན་མེས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །རྐང་པ་གྱེན་དུ་བཏེག་སྟེ་རྟིང་པའི་ཚད་ཙམ་ལོང་མོ་ནས་ཡར་བཅལ་བར་རྨེན་དུ་མཚོན་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ། །ཞེས་ལེགས་ལྡན་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རྟིང་པ་ལས་ཡར་སོར་བཅུ་གཉིས་བཅལ་ན་དབང་པོའི་ཆུ་སོ་ ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཡོད་དོ།།དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་དབྲལ་ཏེ་དབུས་ན་ཉའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་ཡོད་དེ་དེ་དྲངས་ཤིང་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ལེགས་པར་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལོང་མོའི་རྩ་བ་ཙོག་ཙོག་པོ་ནས་ཆ་བརྒྱད་ཡར་བཅལ་བ་ན་ཁུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནད་དབུས་ན་ ཡོད་པ་མ་གཏོགས་པར་དེའི་ངོས་གཉིས་དབང་པོའི་ཆུ་སོ་དང་རྗེ་ངར་གྱི་རུས་པའི་བར་དུ་བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་ཙམ་བཅད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་དབྲལ་ལ་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་པ་མ་རྒའི་འབྲས་བུ་དང་། ཏིལ་དང་ རྒྱམ་ཚ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་བཙོད་དང་། ཏིལ་དང་། གན་དར་བ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་ རྒྱམ་ཚ་དང་།དནྟི་དང་། ནིམ་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པར་བྱའོ། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབྲལ་ཏེ་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་དག་པར་བྱའོ། །མཚོན་གྱིས་དབྲལ་དུ་མི་རུང་བའི་ སྨན་གྱིས་ནི་རྨ་ཚོལ་གྱིས་ཕུག་བཙལ་ཏེ།དེ་ནས་སྐུད་པ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཆུའི་ནང་དུ་སྦངས་ལ། རྨ་འཚོལ་གྱི་རྩེ་མོ་ལ་བཏགས་ཏེ་ཕུགས་སུ་བཅུག་ན་རྨ་ཁ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་གསོ་སླའོ།

將郎格利粉末,以及四倍量的芝麻油,再加入四倍量的葡萄自汁煎煮,取其油脂,用作鼻藥等,可以治癒大痘和痘鏈。 檀香、丁香、那勒善、兩種黃色藥材、毒蒺、甘松,各一兩,毒半兩,這些用牛尿研磨,再加入藥材婆羅門草汁、阿迦葉、牛糞汁、芥子油三十二兩,將這些一起煎煮,取其油脂適量服用,可以迅速治癒麻風病、遊走性瘡和大痘。 白芷、訶子、五倍子、普則謝勒,這些與芝麻油煎煮,取其油脂飲用,可以從根本上去除大痘。 夏拉普卡根部用米水研磨,製成鼻藥和塗抹劑,可以戰勝惡性大痘、毒和蟲。 烏塔瑪拉卡利尼根、畢露葉、薩哈扎拉、升麻、訶子、甘草、生薑、吉達拉,這些與等量的油和牛奶煎煮,製成的鼻藥和塗抹劑最為推薦。 牛、羊、綿羊、馬的蹄子燒焦后與芥子油調和塗抹。 或者將黑蛇和自然死亡的烏鴉肉燒焦,與伊古塔油調製成膏藥塗抹。 如果這樣做仍未平息,在肋部和小腿出現其他大痘時,應當進行下療,之後如果出現脂肪應當用火灼燒。 將腳抬起,從踝關節向上量一腳跟的長度,用刀切開腺體。這是具德環說的。 從腳跟向上量十二指寬處有一個叫做’感官水門’的部位。 在其左右剖開,中間有類似魚卵的東西,應當牽引取出。這是仙人善聞所說。 有人說,從踝關節底部向上量八分之處有一個叫做’有液’的病灶在中間,除此之外,在其兩側的感官水門和小腿骨之間切開一個婆樓樹果大小的切口。 對於風引起的遊走性瘡,應當剖開並好好進行燻蒸和塗抹:用土槿子果實、芝麻和巖鹽研磨成粉末調製成糊狀進行燻蒸。 對於膽引起的遊走性瘡,應當用紅花、芝麻、旃檀、兩種黃色藥材調製成糊狀進行燻蒸。 對於痰引起的遊走性瘡,應當用芝麻、巖鹽、但提、楝樹調製成糊狀塗抹。 對於疼痛的遊走性瘡,應當用芝麻、蜂蜜、酥油調製成糊狀進行燻蒸。 之後剖開取出疼痛處並清理。 對於不適合用刀剖開的,應當用探針尋找瘡口,然後將線在堿性藥水中浸泡,繫在探針尖端,插入瘡孔,這樣瘡口會變大,容易治療。

།གང་ཡང་རྨ་གསོ་བ་ལ་བཤད་པའི་རེང་བུ་དང་། ཏིལ་མར་བཤད་པ་དེ་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་ པ་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་ཨེ་རཎྜའི་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པ་བྱས་པ་ན་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུན་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤའི་ལོ་མ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། འོ་མ་ དང་།སྣུ་ཧི་དང་། ཨ་རྒའི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་རེང་བུས་རྨའི་ནང་དུ་བཅུག་ན་རྨ་འཁྱིམས་པ་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་བསྲེགས་ཏེ་ཚོས་པ་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་དང་། སེང་ལྡེང་གི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བི་ཙོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འགམ་པར་བྱའོ། །བསྐུ་བ་དང་རེང་བུ་ལ་སོགས་པར་བྱས་ན་མི་བརྟན་པའི་འབྱོར་བ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བའི་ནུས་པ་མེད་པའམ། སྔར་འཆིང་བ་དམ་དུ་བཅིང་བའི་སྐྱེས་བུ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ རྨ་མཆེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་ ནི་མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚད་ཙམ་ཟླུམ་པོ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། ནད་གཞི་རང་གི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཐ་དད་མེད་ཅིང་བྱིས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རའི་འགྲམ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་ནས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་མང་པོ་མཐུག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ནས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་རྩེ་མོ་མེད་པ་ཟླུམ་པོ་མཐུག་ཅིང་མཐོ་བར་འདུག་པ་དང་རྣག་ཉུང་བ་དེ་ནི་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཐོར་བུ་ལྔའམ་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་ལྟར་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། སྲ་ཞིང་དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་རྣ་མཆོག་གམ་རྣ་བ་འཁོར་ལིང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང བ་དེ་ནི་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་འདྲ་བར་སྐྲངས་ཤིང་ཚབས་ཆུང་ངུར་ན་བ་དང་བརྟན་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་པ་ན་སི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་འབྲུམ་བུ་འགྲམ་པའི་ཚིགས་མཚམས་ནས་བྱུང་བ་དེ་ནི་པར་ན་ཤ་གར་ཏ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྐྱེས་ བུ་ན་ཚོད་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་དུས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཚེར་མ་དང་འདྲ་བ་དང་ནད་དང་བཅས་ཤིང་མཐུག་པ་དང་།ནང་ན་ཚིལ་ཡོད་པ་སྐྱེས་ཏེ་དེས་གདོང་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བཞིན་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་ པའི་འབྲུམ་བུ་དཀར་པོ་པདྨའི་ཚེར་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ཁྱབ་བར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་པདྨའི་ཚེར་མ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཨུ་དུམྦཱ་རིའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་ཁ་ཆེ་ཞིང་ཚ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྨ་ཁ་ཡངས་པར་ བྱེད་པ་འབྲུམ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ལུས་དང་ངོ་གདོང་ལ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཐུག་པ་སྲན་ཆུང་གི་ཚད་ཙམ་མདོག་སྲན་ཆུང་འདྲ་བ་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་སྟེ། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ཚབས་ཆེར་ན་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་པདྨའི་སྙིང་པོ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུའི་ནད་གར་དྷ་ཞེས་བྱའོ།

凡是治療傷口所說的藥棒和芝麻油,對於傷口感染也極為推薦。蓖麻子研成粉末調製成藥膏塗抹,是治療傷口感染的最佳方法。 將棗樹果實、樹皮、鹽、訶子、阿魏、香葉、青木香、牛奶、大戟、槐樹葉混合製成藥棒,放入傷口中,能迅速治癒傷口感染。 將海鹽、黑鹽、巖鹽燒製成熟,與阿魏、爐灰、余甘子、檀香葉、醋栗、畢茨混合研成粉末塗抹。 如果用塗抹和藥棒等方法治療,就像不穩定的財富一樣沒有增長的能力,或者像之前被緊緊束縛的人一樣沒有行走的能力,傷口就不會擴散。 第三十章 治療瘡癤和痘瘡等病章完。 現在講解辨別小痘瘡病癥的章節。其中,由痰和風引起的小痘瘡病,大小如豌豆般圓形,有光澤,呈現病根本身的顏色,沒有差異,多發於兒童,這稱為’如山羊頰’。或者出現如稻穀大小的密集痘瘡,這稱為’如稻穀痘瘡’。 另有細小皰疹,無尖端,圓形且厚實隆起,膿液較少,這稱為’細小皰疹’。由此出現五六個瘡癤,像龜背一樣隆起,堅硬且劇痛,出現在耳朵或耳周圍,這稱為’如龜背痘瘡’。 另有小痘瘡,腫脹如青蓮根,疼痛輕微且穩定,這稱為’帕納西卡’。又有痘瘡從面頰關節處出現,這稱為’帕爾納沙嘎爾塔帕’。 又有在青年時期出現的小痘瘡,形如木棉刺,伴有病痛且厚實,內有脂肪,使面容醜陋,這稱為’使容貌醜陋的痘瘡’。 由痰和風引起的白色痘瘡,像蓮花刺一樣遍佈全身,這稱為’具蓮花刺痘瘡’。由膽引起的小痘瘡,如同成熟的無花果,口大且發熱,伴有發燒,這稱為’使傷口擴大的痘瘡病’。 身體和麵部出現密集的小痘瘡,大小如小豆,顏色如小豆,灼熱,伴有疼痛,這稱為’如小豆痘瘡’。因此會出現極難忍受的痘瘡,伴有劇痛,這稱為’痘瘡病’。 由風和膽引起的痘瘡病,形如蓮花蕊,周圍遍佈小痘瘡,這稱為’嘎爾達痘瘡病’。

།ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཆན་ཁུང་དང་ཉེ་འཁོར དུ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་།མདོག་དམར་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་འདུག་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་མཆན་ཁུང་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་འབྲས་ཡོས་ལྟ་ བུ་མཐུག་པར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་འབྲས་ཡོས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲུམ་བུ་ཆེན་པོ་གཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་དྲ་བ་ཞེས་གྲགས་སོ། །ལུས་ཚ་བས་གདུངས་པས་རྔུལ་ཏེ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཐུག་པ་དང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། སྐེ་ཚེའི་འབྲུམ་བུའི་ཚད་ ཙམ་མདོག་དམར་པོར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྐེ་ཚེའི་འབྲུ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་མཆེད་པ་བཞིན་དུ་བྱེར་ཏེ་དེ་ཡང་སྐྲངས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་སྲ་བ་དང་དམར་བ་དང་ཚ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཛ་ལ་གར་དྷ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་མེ་དབལ་ཤའི་རང་བཞིན་མི་བཟད་པ་དང་།རིམས་ཀྱིས་ལྡན་པ་དང་མེའི་མདོག་ལྟ་བུ་མཆན་ཁུང་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་མེའི་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞག་ལྔ་འམ་བདུན་ནམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལས་འཚོ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་ འབྲུམ་བུ་ཟླུམ་པོ་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་དུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་པ་རི་པ་ལ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲུམ་བུ་མཆན་ཁུང་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་བི་ད་རི་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིལ་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་རྒྱུས་པ་དང་ཤ་དང་ རྩ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ་གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་ཞག་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་མང་དུ་འཛག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་རླུང་བསྐྱོད་དེ་ཤ་སྐམས་ཤིང་ཟླུམ་པོར་བསྒོངས་ཏེ། རྨའི་ནང་དུ་གསེག་མ་ལྟ་བུ་སྐྱེས་པ་དང་ཁྲག་དང་རྣག་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པའི་ནད་གཞི་དང་ བཅས་པ་རྣམས་འཛག་པ་སྟེ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་གསེག་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ལག་པ་དང་། རྐང་པའི་མཐིལ་དང་། ཚིགས་དང་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་གྲོག་མའི་མགོ་བོ་འདྲ་བར་རིམ་གྱིས་མང་པོས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ན་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་ འདུག་པ་དང་གཡའ་བ་དང་ཚབས་ཆེར་རུལ་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་གྲོག་མའི་ཁ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པའི་མཐིལ་དུ་གསེག་མ་འམ་ཚེར་མ་ཟུག་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་མཛེར་བ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པ་ནི་ཀ་ད་ར་ཞེས་བྱའོ། །ཐོར་བུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་གཞང་གི་ནང་ན་གནས་ཏེ། དེ་བཤང་བ་དང་ ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ནས་གཞང་གི་ཕྱི་ནང་དུ་ཚེར་མ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་སྐྱེས་ཏེ།བཤང་བ་འབྱུང་དཀའ་ཞིང་སྲ་བ་དེ་ནི་གཞང་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ནི་སེན་མོ་དང་ཤའི་ནང་དུ་སྨིན་ཅིང་ཟུག་གཟེར་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ འབྲུམ་བུ་ཉེ་བའི་སེན་མོ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཙམ་པ་མ་དང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །རྩུབ་བག་བཟའ་བ་དང་། དྲུད་པ་དང་། སྣད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་སོར་མོ་གནག་པ་དང་རེག་ན་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཀུ་ན་ཁ་ཞེས་བྱའོ། །འདམ་བག་མ་རུངས་ པ་སེན་མོའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལས་འབྲུམ་བུར་གྱུར་ཏེ་གཡའ་བ་དང་ནང་དུ་རྣག་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སོར་མོ་སྐྲངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིལ་ནག་པོའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བའི་འབྲུམ་བུ་ནི་ཏིལ་ནག་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

或者在腋窩及其周圍出現細小瘡皰,呈圓形且隆起,顏色發紅,周圍有細小瘡皰環繞,這通常是由風引起的,稱為腋窩瘡皰。 膽熱偏重的瘡皰如炒米般厚實,稱為炒米樣瘡皰。 與此類似的大瘡皰出現時,稱為網狀瘡皰。 身體因熱而出汗,出現密集的細小瘡皰,伴有病癥,如芝麻大小且呈紅色,稱為芝麻樣瘡皰。 膽熱偏重的瘡皰如細小火焰般蔓延,伴有腫脹、成熟、堅硬、發紅和發熱癥狀,稱為’Jala Gardhaba’。 膽熱偏重的瘡皰如火焰般灼燒肉體,難以忍受,伴有發熱,呈火焰色,出現在腋窩部位,稱為火性’Rohini’,五天或七天或半月後生命將會衰竭。 由三種病因引起的圓形瘡皰出現在鎖骨以上部位,稱為’Paripala’。 在腋窩、牙齦和兩腿之間出現如’Vidari’藥根般的瘡皰,稱為’Vidari’樣瘡皰。 由脂肪和風引起的瘡皰依附於筋、肉和脈絡而生,若破裂則會流出大量如油脂、酥油和蜂蜜般的液體,引起風動,使肉乾枯而腫脹成圓形,瘡口內生出如草芒般的物質,流出各種顏色的血膿,伴有惡臭,稱為草芒樣瘡皰。 由綜合病因引起的瘡皰在手、腳掌、關節和鎖骨以上部位逐漸蔓延,如螞蟻頭般密集,伴有疼痛、灼熱感、瘙癢和嚴重腐爛,稱為螞蟻口樣瘡皰。 腳掌因草芒或刺扎入而產生如疣般的瘡皰,稱為’Kadara’。 名為’散發’的風居於肛門內,與大便一起攪動,在肛門內外產生如刺般的瘡皰,大便難以排出且堅硬,這就是稱為肛門梗阻的瘡皰。 由膽和風引起的瘡皰在指甲和肉內成熟,伴有疼痛和發熱癥狀,稱為近指甲瘡皰。 有人解釋說這也叫做’Champama’和消耗病。 因食用粗糙食物、摩擦和擠壓而產生的瘡皰使手指發黑,觸控時極其粗糙,稱為’Kunakha’瘡皰。 因不潔泥土進入指甲內而形成瘡皰,伴有瘙癢和內部化膿,稱為手指腫脹瘡皰。 呈現黑芝麻色的瘡皰稱為黑芝麻樣瘡皰。

།པགས་པའི་སྟེང་དུ་མདོག་གནག་ཅིང་ནད་མེད་པའི་འབྲུམ་ བུ་མདོག་དམར་བ་སྲོག་ཆགས་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ཙམ་མཐོན་པོར་འདུག་པ་འམ་ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་མ་དོག་དཀར་བ་དང་གནག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་མཛེར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འབྲུམ་བུ་མདོག་དམར་བ་དེ་ནི་ཛ་རུ་མ་ནི་ཞེས་བྱའོ། །མདོག་གནག་པ་དང་ དཀར་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལན་ཚྭ་ན་ཞེས་བྱའོ།།མྱ་ངན་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ཏེ་གདོང་སྲབ་ཅིང་སྔོ་བའི་ཐིག་ལེ་འབྱུང་བ་ནི་དོ་ཤིག་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལི་ག་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ངོ་ཤིག་ནི་རུད་རུད་པོར་འདུག་པ་དང་ རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་དབུས་དམར་ཞིང་མཐའ་སྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་དཀར་ཞིང་གཡའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་དབུས་དམར་ཞིང་མཐའ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྐེམ་པ་དང་། ཚ་ཙེག་ཙེག་བྱེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གིས་བད་ཀན་པགས་པར་སོན་པར་བྱས་ཏེ། དེར་བད་ཀན་སྐམས་ནས་མདོག་དཀར་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། ཆེར་མི་གཡའ་བ་དང་། མི་གནག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློན་སྨན་ཉེས ཏེ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་འཁྲུགས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་ཤས་ཆེར་གཡའ་ཞིང་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ནད་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཨ་ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རའི་འགྲམ་པ་ལྟ་བུའི་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ནས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུའི་ནད ལ་ནི།ཐོག་མར་དུགས་ཀྱིས་བཞུས་ལ་དེ་ནས་ཐང་ཤིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །པ་ཤ་ན་ག་ད་བའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་པའི་རྨའི་གསོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བཞིན་མ་རུངས་པར་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སེང་ཕྲོམ་ དང་།འུ་སུ་དང་། ཤུ་དག་དང་དེ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ་ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལོ་མ་འམ་རྒྱ་སྟར་གྱི་ལོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཚྭ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །དེས་མ་ཞི་ན་སྐྱུག་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་དཔྲལ་རྩ་གཏར་བ་རྣམས་བྱའོ། །པདྨའི་ཚེར་མ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ནིམ་པའི་ཁུ་ བས་སློན་བྱ་ཞིང་ནིམ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བ་བླུད་དེ་ནིམ་པ་དང་དོང་ག་སྦྱར་བས་བྱུག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྨ་ཁ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གྲང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ནད་དང་ཨེ་རི་བེ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ བྱའོ།།མེ་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ཛ་ལ་གར་ད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། རྩུབ་ཆོས་བྱ་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་སྦྱོར་བ་དང་། བསིལ་བའི་བྱུག་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །བི་དྷ་རི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་པ་ལ་ཁྲག་གཏར་ཏེ་བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུའི་གསོ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ།།གསེག་མ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།

在面板表面有黑色且無病的紅色小瘡,其高度如長嘴蟲蟲般突起,或者白色和黑色的小瘡,這就叫做面板疣。同樣,與生俱來的紅色小瘡叫做扎如瑪尼。黑色和白色的叫做曼札拉鹽。 由憂愁和憤怒等引起風和膽汁紊亂,導致面部出現淡薄發青的斑點,這叫做多西。若出現在身體其他部位則叫做利嘎。 其中由風引起的斑點呈凸起狀,觸控時粗糙,呈淡青色。由膽汁引起的是中間紅色而邊緣發青。由痰引起的是白色且發癢。由血引起的是中間紅色而邊緣呈銅色,乾燥,灼熱刺痛且腫脹。 風使痰進入面板,痰在那裡乾涸后呈白色,無感覺,不太癢,不發黑,這就叫做面板麻木病。 由於用藥不當,膽汁和痰相互紊亂而形成如曼札拉般的病癥,這種病癥以劇癢和多發為特徵,這就叫做阿科塔。如此所說的小瘡病共有三十六種。 小瘡病辨識品第三十一品終。 現在講解治療小瘡等病的品。對於未成熟的如山羊腮般的病,應用螞蟥放血。對於如青稞般的小瘡病,首先用熱敷使其軟化,然後用檀香、蕓香、沒藥、巖白菜等製成的藥膏塗抹。對帕夏那嘎達病也用同樣方法治療。同樣也可採用成熟膿瘡的治療方法。 對於面部變得醜陋的病癥,用藜蘆、烏蘇、白芷這三味藥磨成粉末,或者用榕樹葉或楓香樹葉任何一種與鹽調製成藥膏塗抹。如果這樣不能平息,則應進行催吐、鼻療和放額部血脈。 對於如蓮刺般的病癥,應用楝樹汁液浸潤,並服用楝樹煎汁與蜂蜜和酥油調配的藥物,用楝樹和冬果調配的藥膏塗抹。 從瘡口擴大癥到寒癥之間的病癥以及艾日貝拉嘎癥,都應按照治療膽汁火毒的方法進行治療。對於美若希尼病應當放棄治療。對於扎拉嘎達帕病,應當禁食、放血、進行粗療法、用藥浴凈身,經常使用余甘子配方和清涼藥膏。 對於毗達日病,應當對病人放血,採用治療痰性腫塊的方法。對於如穀糠般的小瘡,應當採用治療脂肪病的方法。

།འབྲུམ་བུ་གྲོག་མའི་ཁ་ལྟ་བུ་ནད་རྐང་པ་དང་ལག་པར་བྱུང་ཞིང་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། བུ་ག་མང་བ་དང་། སྐྲང་བ་ དང་།གནད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །མཚན་མ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཐོག་མར་ལུས་སྦྱང་ཞིང་ཁྲག་བྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ལན་ཚྭ་དང་། དོང་ག་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཅི་ཙེ་བ་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོའི་རྩ་བ་དང་། དནྟི་དང་། ཏིལ་བཏགས་པ་ དང་།ནས་ཕྱེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུས་ལ་སྨིན་པ་དང་། ཤ་མ་རུངས་པ་མཚོན་གྱིས་ལེགས་པར་བཅད་དེ་ཐལ་སྨན་ནམ་མེ་ལ་བསྲེག་པར་བྱའོ། །ཀ་ད་ར་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་མཚོན་གྱིས་མ་ལུས་པར་ཕྱུང་སྟེ་མར་བསྐོལ་བས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །གཞང་འགགས་པའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ ཛ་ལ་མར་ནིའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།ཉེ་བའི་སེན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཚ་བ་ཞི་བར་བྱས་ལ་མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ཁའི་ནད་མ་རུངས་པ་དང་གསེག་མ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྩབས་ཀྱིས་བླུགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ ནག་ཚུར་དང་ཏིལ་དང་རོ་ཙ་ན་དང་ནིམ་པའི་ལོ་མའི་ལྡེ་གུས་ཀྱང་བསྐུའོ།།ཏིལ་ནག་པོ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་མེའི་ལས་བྱའོ། །པགས་པའི་མཛེར་པ་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་མེ་ཤེལ་སེང་ལྡེང་གི་མེ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བས་བསྐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་པགས་པའི་ཤ་ མཛེར་དེ་ཉིད་དང་ཛ་རུམ་ནི་གཉིས་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་ལ་གོང་མའི་ཐལ་བས་གདབ་པོ།།ལན་ཚྭ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་བྱ་སྟེ། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་དང་། མྱུ་གུ་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་བྱུག་གོ། །དེ་ཡང་ངོ་ཤིག་ལ་ནི་ཨརྫུ་ནའི་ ཤུན་པ་འམ།བཙོད་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་འམ། ཡང་ན་རྟ་དཀར་པོའི་རྨིག་པ་བསྲེགས་པའི་སྣག་ཚ་མར་གསར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། བཙོད་དང་། རུ་རྟ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་ གུ་དང་།སྲན་ཆུང་གི་མྱུ་གུ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་བྱས་ན་གདོང་གི་མདོག་གསལ་ཞིང་ངོ་ཤིག་འཇོམས་སོ། །ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་བསྐུས་ན་གདོང་གི་ངོ་ཤིག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ ན་སྲན་ཆུང་ཕུབ་མ་མེད་པ་བརྔོས་པ་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུའོ།།ཡང་ན་ཤལ་མ་ལིའི་ཚེར་མ་རྣོན་པོ་འོ་མ་དང་བཏགས་པས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུའི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རི་བོང་གི་ ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རུ་རྟ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་མུ་ས་ལའི་རྩ་བ་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་ལང་གི་རུས་པ་དང་། མུ་ས་ ལའི་རྩ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་རི་བོང་གི་ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་བུ་རམ་སར་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཏིན་དུ་ཀའི་ལོ་མའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཏིན་ཏུ་ཀ་བཏགས་པས་བསྐུས་ན་ གདོང་རང་གི་མདོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ུཏྤལ་དཀར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཀ་ལ་ཡི་ཀ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་གདོང་ལ་དྲིལ་ཞིང་བྱུགས་ན་མེ་ཏོག་པདྨའི་མདོག་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ།

如果出現蟻口狀的瘡皰在手腳上,且癥狀嚴重,有多個孔洞,腫脹,以及出現在要害部位的,應當放棄治療。不具備這些癥狀的則可以治療。 首先要清潔身體並放血,然後用鹽、冬瓜、沉香、吉子巴、黑豆根、旃提、芝麻粉和大麥粉塗抹,待其成熟后,用刀具仔細切除壞死組織,然後用藥粉或火灼燒。 對於名為卡達拉卡的病,要用刀具完全切除後用熬製的酥油灼燒。 對於肛門堵塞的瘡皰,要採用扎拉瑪尼的治療方法。 對於所謂的近指甲病,要先用溫水浴消除熱癥,然後用手術方法治療。 對於嚴重的口腔疾病和類似碎屑的病癥也要採用同樣的方法。或者用藥汁沖洗,然後塗抹黑芝麻、芝麻、染料和楝樹葉製成的藥膏。 對於類似黑芝麻的病癥要進行火療。 對於面板上如長嘴蟲狀的疣,要用水晶或紫檀木火燒成的灰塗抹。 同樣,對於面板肉疣和扎如姆尼兩種病癥,要用刀切除后撒上上述灰粉。 對於所謂的鹽病,要根據病情位置放血,然後用含乳汁樹木的樹皮和芽與乳汁研磨后塗抹。 對於面部斑點,可用阿朱那樹皮或紅花與蜂蜜調製的藥膏塗抹,或者用白馬蹄燒成的墨與新鮮酥油調製后塗抹。 或者用紅檀香、紅花、茜草、白芷、青香、尼亞格若達樹芽和小豆芽製成的藥膏塗抹,能使面色明亮並消除斑點。 兩種孜然、黑芝麻和白芥子與牛奶研磨塗抹能去除面部斑點。 或者用去殼煮熟的小豆與牛奶研磨,加入酥油和蜂蜜製成藥膏塗抹。 或者用木棉樹的尖刺與牛奶研磨后塗抹。 或者用棗樹籽粉與糖調製塗抹有效。 或者用兔血與蜂蜜調製塗抹有效。 或者將茜草在卡隆果汁中浸泡七天,與蜂蜜調製后塗抹。 或者用木薩拉根與羊奶研磨,加蜂蜜調製塗抹有效。 或者用牛骨和木薩拉根與酥油、蜂蜜調製塗抹有效。 或者用兔血與蜂蜜調製,以及這些藥物的粉末與酸奶清和新糖調製塗抹有效。 或者用庭都卡樹葉的自然汁液與研磨的庭都卡調製塗抹能恢復面部本色。 白蓮花、青蓮花、青香、茜草、卡拉伊卡和棗樹籽等製成的藥膏塗抹面部能使膚色如蓮花般美麗。

།ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་དེ་ རྣམས་བཏགས་ཏེ་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ནས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་གདོང་ལ་བསྐུའོ།།སྨེ་བའམ་ཁམས་གསོ་བ་ནས་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་། བུ་རམ་དང་། བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ཏེ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་གྱི་ལྡེ་གུས་ཉིན་རེ་བཞིན་བསྐུ་བ་བྱས་ན་གདོང་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་ངོ་ཤིག་དང་། ལུས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་སྨེ་བ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དེ་གདོང་ལ་བསྐུས་ན་པདྨ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། །རྐང་པ་ལ་བསྐུས་ན་ནི་པདྨའི འདབ་མ་ལྟར་འགྱུར་རོ།།གུར་གུམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་རྐང་པ་གཞོན་ནུ་དང་། ཤུག་པ་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཙོད་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་།ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གུར་གུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ ལས་སྣ་སྨན་གོམས་པར་བྱས་ན་ནི་ལིང་ག་དང་།ངོ་ཤིག་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་དང་། སྨེ་བས་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ་གདོང་གི་ཤ་མདོག་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །བཙོད་དང་། ཤ་བ་རིའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏུ་བ་རི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སེར་པོ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ལྡོང་རོས་དང་། གུར་གུམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གི་ཝང་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དཀར་པོའི་ལོ་མ་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་དང་། དངུལ་ཆུ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། ལང་ཏང་ཙེའི་ཤུན་པ་དང་། པདྨའི་ས་བོན་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྤངས་ མ་དང་།ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ཞག་དང་རྐང་དང་མར་དང་འོ་མ་དང་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་འོ་མ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་ངོ་ཤིག་དང་གཉེར་མ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་ཏེ་གདོང་གི་བཞིན་མདོངས་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བྲིང་ག་རཱ་ཛའི་རང་ གི་ཁུ་བའི་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་སེལ་བ་ཡིན་ནོ།།པགས་པའི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ནི་རླུང་གི་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱ་སྟེ་དེ་སའི་འོག་ཏུ་མེས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཨུད་ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་བད་ཀན་ དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་མཁྲིས་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།

或者將上述藥物研磨后,與甘草煎煮的汁液調和,根據病情不同與油脂調和后塗抹于面部。 對於黑斑或調理體質,取大麥、樹脂膠、白芥子、水晶、獐脂,將這些藥物的粉末與蜂蜜、酥油、糖蜜、牛尿一同煎煮,調製成適合揉搓的軟膏,每日塗抹,可以祛除使面部變醜的雀斑和使身體變醜的黑斑,塗抹于面部能使之如蓮花般美麗。 塗抹于腳部則會變得如蓮花瓣一般。 取藏紅花、水晶、迦梨耶迦、訶子、甘草、白檀香、榕樹幼根、柏木、蓮花花蕊、青蓮、藍靛,各一兩,與一百二十八兩水煎煮至四分之一,在其中加入訶子、沒藥、藍靛、甘草、藏紅花,這些各二錢研磨成粉,以及八兩芝麻油與其兩倍的牛奶,按方法煎煮至油剩餘,用作鼻藥,可以祛除痣、雀斑、白髮、皺紋和黑斑等瑕疵,使面色恢復。 取藍靛、夏波利白芥子、土婆利、訶子、兩種黃色藥材、沒藥、藏紅花、茜草、牛黃、白榕樹葉、兩種檀香、迦梨耶迦、水銀、傷寒木、郎當孜皮、蓮子、蓮花花蕊、獐脂、草藥、柏木,將這些與油脂、骨髓、酥油、牛奶和乳木的乳汁一同煎煮成油塗抹,可以祛除雀斑和皺紋等,使面容如月亮般光彩照人。 將勃令伽拉惹的自汁與牛奶和水一同煎煮,留下牛奶製成鼻藥即可祛除。 對於面板無感覺的病癥,應按照治療風性麻風病的方法進行,然後在該處用火灸。 對於稱為優得柯他的病,應採用治療痰和膽引起的麻風病的方法。 對於稱為柯他的病,應採用所有治療風膽病的方法。 治療小痘等病癥的章節——第三十二章完。

། །།དེ་ནས་གསང་བའི་གནས་ ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཐོག་མར་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ཏེ་འདོད་པ་ཟིན་མ་ཐག་ཡང་སྤྱད་པ་དང་། ཡང་ན་མོ་མཚན་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཟླ་མཚན་གྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པས་ནད་གཞི་ རྣམས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་བཞིན་དུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ལ་སྤྱད་པ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་དང་། བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་པ་སྤྱད་མ་ཐག་པ་ལ་མ་བཀྲུས་པར་བྱེད་ པ་དང་།བུད་མེད་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་སྦྱར་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་། སོ་དང་། སེན་མོས་རེག་པ་དང་། སེན་མོའི་དུག་གིས་རེག་པ་དང་། ཁུ་བ་བྱུང་བས་འགགས་པ་དང་། ཀུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་རྩུབ་པས་དྲུད་པ་དང་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ནད་གཞི་རྣམས་འཁྲུགས་ཏེ་གསང་བའི་ གནས་སུ་ཨ་བ་དན་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བ་དན་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་རེ་རེ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཕོ་མཚན་སྐྲང་བ་དང་།ན་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་ན་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འགྲེང་བ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་གས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སྐྲང་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་ འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲང་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་ལྕི་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁྲག་འཛག་པ་དང་འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་འབྱུང་བ་དང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་ མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་།རླིག་པ་སྐྲང་བ་དང་། དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། འགས་པ་དང་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ འཁྲུགས་པས་ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཤ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ཤ་མཛེར་སྐྱེས་ཏེ།ཁྲག་འཛག་པ་དང་གཡའ་བ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ཤ་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་འབྱིལ་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། གདུགས་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ གཞང་འབྲུམ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ཕྱིའམ་ནད་དུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཚད་ཙམ་མཐུག་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཁྲག་དང་བད་ཀན་ ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་དབུས་སུ་ནས་ཙམ་འབྱུང་སྟེ་ཟུག་པ་དང་བ་སྤུ་ལངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ཨ་བ་མན་ཐ་ཞེས་བྱའོ།།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཛམ་བུའི་རུས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཀུམ་བྷི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་མེ་དབལ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་ བ་ཡོད་དེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཅིན་སྙི་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། མུངྒའི་ལོ་མའི་ཚད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཨུད་དམ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འབྲུམ་བུ་གཅིག་ ལ་མང་པོས་ཁྱབ་སྟེ།ཇི་ལྟར་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལ་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ་དེ་ནི་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།

現在講解關於私密處疾病診察的章節。首先,男性生殖器疾病產生的原因是:與女性行房后立即再次行房,或者進入過小的女性生殖器,或者與經期女性行房導致三種病素紊亂,同樣地與他人妻子帶著貪慾行房,自己不願意卻與女性行房,從非正常途徑進入,與剛生產的產婦行房,行房后未清洗, 因貪戀女性而精液流出,拳頭、牙齒、指甲觸碰,指甲毒素觸碰,精液排出受阻,被茅草等粗糙物摩擦,這些原因導致病素紊亂,在私密處產生阿瓦丹夏等二十三種男性生殖器疾病。其中丹夏這種男性生殖器疾病又分為五種,即三種病素各自引起的三種,血液引起的一種和綜合病素引起的一種。 風引起的男性生殖器疾病癥狀是:生殖器腫脹、疼痛、各種疼痛、經常勃起和生殖器面板開裂。膽引起的疾病癥狀是:腫脹發熱灼燒,如同烏東巴拉果實成熟時的樣子。痰引起的癥狀是:堅硬、油膩、發癢、寒冷和沉重。血液引起的癥狀是:出血、生黑色膿包和灼熱。 綜合病素引起的男性生殖器疾病具有三種病素的癥狀,睪丸腫脹、劇烈疼痛、快速成熟、開裂和生蟲。其中血液引起的難以治癒,綜合病素引起的不可治癒。由於病素紊亂,在生殖器內部或外部產生肉血引起的肉疣,出血發癢,這種病稱為類肉疣病。 女性則是呈球狀、出血、如傘狀,這種病稱為類痔瘡病。如果不治療會導致死亡。在生殖器外部或內部,由痰和血引起的如芥子大小的厚實膿包,稱為類芥子病。另有一種由血液和痰引起的男性生殖器病,生多個大膿包,中間如大麥粒大小,疼痛並起雞皮疙瘩,這種病稱為阿瓦曼塔。 由血液和膽引起的疾病,形狀如蒲桃核的稱為貢毗卡。還有一種稱為如火焰般的男性生殖器病,其特徵如同尿痛章節中所述。由血液和膽引起的膿包,大小如豌豆或綠豆葉子,這種男性生殖器病稱為烏當。男性生殖器病中有一種是單個膿包上佈滿多個小包,如同蓮花蕊上佈滿小包的樣子,這種稱為具蓮花病。

།ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་ལག་པས་དྲུད་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདྲུད་པའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་ཤུགས་དྲག་ཏུ་མཉེས་པ་ལས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་ཡ་ཡོར་ སོང་བ་དང་།མཁྲང་བ་དང་། རྡུལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་མཉེས་པ་ལས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་པ་ལས་ན་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྨེན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་ པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་རྩེ་མོ་ནས་འདས་པར་འཕྱང་ཞིང་མདུད་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་པགས་པ་ཉིལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་གཡའ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། རྨ་འབྱུང་བ་དང་། འགས་པ་དང་། འཚོ་བར་ དཀའ་བ་དེ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་ནད་ཨ་བ་པ་ཏི་ཀི་ཞེས་བྱའོ།།རླུང་གིས་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་མ་རུངས་པར་བྱས་ཏེ་ནོར་བུ་ལ་པགས་པ་འབྱར་བས་འབྱུང་དུ་མ་སྟེར་ཏེ་སྦུབས་ནས་གཅིན་འབྱུང་བ་ཡང་རྒྱུན་ཕྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་ནད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ ནོར་བུ་ཁ་མ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འམ།ཡང་ན་ནོར་བུ་འགགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་སེམས་པ་ནི་མདུད་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གྲ་མས་གང་བའམ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ མེད་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།རླུང་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅི་ཙེ་ཙམ་གྱི་བུ་གས་ཁྱབ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བུ་ག་བརྒྱ་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་པགས་པ་ཚོས་ཤིང་ཚ་བ་དང་། ཚབས་ཆེར་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་ འདུག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་པགས་པའི་ནད་སྨིན་པ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་ཤ་ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཤ་འདྲུལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དམར་བ་དང་གནག་པ་འབྱུང་སྟེ་ཁྱབ་ པ་དང་ན་བ་དེ་ནི་ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཕོ་མཚན་ལ་ནི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་གོང་གི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཕོ་མཚན་ལ་འབྲས་འབྱུང་བ་ཡང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་འདིར་བལྟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་འབྲས་ནད་ནི་ཕོ་མཚན་མདོག་ནག་པོར་གྱུར་ཅིང་སྨིན་ལ་རུལ་ཏེ་ཤའུ་འདྲུལ་བ་དེ་ནི་ཏི་ལ་ཀ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་ཤ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་དང་། སྨིན་པ་དང་། འབྲས་ནད་དང་། ཏི་ལ་ཀ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ནི་གསོ་བར་བྱའོ།།ཁ་ཟས་མ་རུང་བ་ཟོས་པ་དང་། མལ་སྟན་མི་བདེ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། ཉལ་པོ་ལྷག་པར་བསྟེན་པ་དང་། ཁྲག་ངན་སྐྱེས་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་པའི་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ལས་གྱུར་ པ་དང་།རྒྱུ་དེ་དག་གིས་མོ་མཚན་གྱི་ནད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་མོ་མཚན་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན་ནི་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། གླལ་མང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། གྲོག་མ་རྒྱུ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རེངས་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཁྲག་སླ་བ་ལྦུ་བ་དང་བཅས་ ཤིང་སླ་བ་དང་།མྱུར་དུ་འཛག་པ་དང་། མདོག་རྩ་ནག་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆུ་སོ་དང་། བརླ་མཚམས་དང་རྩིབ་ལོགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོང་མོ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཏུ་རང་རང་གི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཉལ་པོ་ཤས་ ཆེར་སྤྱད་ན་ནི་སྐྲང་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

由於用手摩擦陰莖內部而產生的皰疹稱為摩擦皰疹。 由於劇烈摩擦陰莖導致風氣紊亂而產生扭曲、僵硬和疼痛,這稱為杵狀風病。 由於摩擦陰莖導致風氣紊亂,使面板外翻而產生疼痛和灼熱感,有些還會變成腺體,這稱為面板外翻病。 陰莖面板從頂端垂下並呈現結節狀,這稱為面板下垂病。 由痰引起的陰莖病癥表現爲劇烈瘙癢、僵硬、潰瘍、裂開且難以治癒,這稱為陰莖面板病阿巴帕提基。 風氣使陰莖面板受損,面板粘附在龜頭上不讓其露出,導致尿液從細孔中細流而出,雖然沒有病痛,這稱為龜頭不開放病或龜頭阻塞病。 由痰引起的陰莖病癥感覺像被虱子充滿,這稱為結節狀病。 由虱子充滿或血液引起的陰莖病癥沒有感覺,這稱為無感覺病。 由風和血液紊亂引起的陰莖病癥遍佈芝麻大小的孔洞,這稱為百孔病。 由膽汁和血液引起的陰莖病癥面板腫脹發熱,且有劇烈灼熱感,這稱為面板病成熟。 由三病合併引起的成熟面板病會導致陰莖面板組織全部腐爛,這稱為肉腐病。 另外,陰莖上出現紅色和黑色的小皰疹,遍佈且疼痛,這稱為血皰疹。 陰莖上出現的肉皰疹應如前述肉皰疹一樣觀察。 陰莖上出現的癰瘡也應在此觀察三病合併引起的癰瘡的特徵。 由三病合併引起的癰瘡使陰莖變黑,成熟后腐爛,肉組織腐爛,這稱為提拉卡拉卡。 其中肉皰疹、成熟、癰瘡和提拉卡拉卡這四種病應當放棄治療。其餘的病癥則應治療。 由於食用不當食物、坐臥不適、過度行房、產生惡血、服用有害藥物、男性精子有問題、前世業力等原因,會產生二十種陰道疾病。 其中,當風使陰道受損時,會出現疼痛、打哈欠頻繁、無感覺、如螞蟻爬行感、僵硬、粗糙、血液稀薄有泡沫且稀疏、快速流出、脈色發黑,還會在陰部、大腿內側、肋部等處以及小腿部位各自產生相應的病癥,這是由風引起的陰道病。 如果在這種情況下過度行房,就會產生腫脹。

།ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ལ་ཡང་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པས་སྒལ་ཚིགས་དང་། བྱིན་པ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་། དེ་དག་ཏུ་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་ནད་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྔར་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བའི་ཤུགས་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་རླུང་གིས་མོ་མཚན་ ཤིན་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་ནས་ཁྲག་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་སྲི་ཞིང་འགགས་པ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་རླུང་གིས་ཟླ་མཚན་རྩུབ་ཅིང་མ་རུངས་པར་བྱས་པ་ལས་བུ་ཚ་འབྱུང་ན་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བུ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མངལ་གྱི་ནད་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་ཏེ་འགྲངས་པའི་འོག་ཏུ་མལ་སྟན་མི་མཉམ་པ་ལ་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པ་ལས་རླུང་གིས་ཁ་ཟས་བཙིར་ཏེ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སྦུ་གུ་རྣམས་འཆུས་པར་བྱས་ནས་རུས་པ་དང་། ཤའི་སྦུ་གུ་རྣམས་སུ་ཟུག་གཟེར་བདོ་བ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནང་དུ་རྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རླུང་ནད་སྐྱེས་པའི་ཁ་ཟས་བསྟེན་པས་ས་བོན་འཛིན་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ཁ་ཞུམ་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཁབ་མིག་ལྟ་བུའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པས་བཤང་གཅི་འགགས་ཤིང་མངལ་སྐམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་མངལ་ནད་སྐེམ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །མངལ གྱི་གནས་སུ་ས་བོན་ཞུགས་པ་ལས་རླུང་གིས་ཞག་དྲུག་གམ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འཇིག་ཅིང་དེ་ནས་ནད་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་ས་བོན་ཕྱིར་འབྱིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངལ་གྱི་ནད་རླུང་གིས་གཟིར་བ་ལས་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་ས་བོན་ལ་གནོད་པར་ བྱས་པས་སྐྱེས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་ཡིན་པས་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་མོ་གཤམ་དུ་འགྱུར་རོ།།མངལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང་སྐྱེད་པ་མོ་མཚན་གྱི་ནད་མངལ་ཤིན་ཏུ་ཁ་ཞུམ་པ་དང་། ཡང་ན་ཁ་བྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གནས་ནས་ཉམས་པ་དང་། རླུང་གིས་ མོ་མཚན་གྱི་ནད་བཞིན་དུ་ན་བ་དེ་ནི་ཤ་མཐོན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།མོ་མཚན་རྒྱ་ཆེར་སོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ནད་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་མཁྲིས་པ་རང་གི་ནད་གཞི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་མཁྲིས་ པས་མངལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཁྲུགས་ནས་ཚ་བ་དང་།སྨིན་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། འཛག་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། རོ་མྱགས་པ་དང་། མདོག་སྔོ་བ་དང་། སེར་བ་དང་། གནག་པ་ལ་སོགས་པ་ མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་ཁྲག་ཚབས་ཆེར་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྟེན་པས་མོ་མཚན་ནད་ཆུང་ཞིང་གྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། འཛག་པ་ དཀར་བ་དང་།སྤྱི་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཟད་དེ། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་མདོག་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཁྲག་ཟད་པའི་མངལ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བུད་མེད་རང་བཞིན་གྱིས་ནད་ མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་སྐྱེས་པ་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་།སྦྲིད་པ་དང་། སྒྲེགས་པ་ལྟ་བུ་འགགས་པས་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པ་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྲང་བ་དང་། རེག་མི་བཟོད་པ་དང་། ཉམ་ཐག་པ་བཞིན་ན་བ་དང་། ཁྲག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

對於年輕人來說,過度行房會導致脊椎、小腿、兩大腿之間以及這些部位的風氣紊亂而生病,這就是所謂的前期癥狀。 當體內元素的力量盤旋,風氣使女陰極度膨脹,血液帶泡沫凝結阻塞頻繁發生,這就是所謂的女陰盤旋病。 另外,如果風氣使月經變得粗糙惡化,即使生下孩子也會死亡,這就是所謂的胎兒夭折的子宮病。 吃太多食物飽腹后,在不平整的床上行房,風氣擠壓食物,使女陰內的管道扭曲,導致骨頭和肉的管道疼痛,這就是所謂的女陰內部緊實病。 因食用引起風病的食物,使接納精子的女陰收縮,這就是所謂的針眼狀女陰病。 風氣過重導致大小便阻塞,使子宮乾枯,伴有感覺,這就是所謂的子宮乾枯病。 精子進入子宮后,風氣在六天或七天內破壞它,然後無論是否有病,都會排出精子,這就是所謂的精子排出病。 由於子宮病被風氣折磨,損害了胚胎形成的精子,對男性產生憎恨,這種情況非常嚴重,如果不治療就會變成不孕。 子宮內生風的女陰病會使子宮極度收縮,或者張開,位置改變,像風引起的女陰病一樣疼痛,這也稱為肉突起病,也稱為女陰擴大病,也稱為大病。 由膽汁引起的女陰病是由於食用引起膽病的食物等原因,膽汁依附於子宮而紊亂,導致發熱、化膿、潰爛、臭味、發燒、出血,而且這種出血非常灼熱,味道難聞,呈現青色、黃色、黑色等各種顏色。 由血引起的女陰病表現爲大量出血。 由於食用引起痰病的食物等原因,女陰病變小且發冷,發癢,白色分泌物流出,普遍出現這些癥狀。 風和膽在女陰內紊亂,血液流失耗竭,發熱劇烈,身體消瘦,膚色改變,這就是所謂的失血性子宮病。 天生膽病偏重的女性與男性行房,或者因打噴嚏、打嗝等阻塞,風和膽在子宮內紊亂,會導致腫脹、觸痛難忍、疲憊般疼痛,並出現青色和黃色的血液。

།མ་ཞུ་ད་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་པ་སྟེ། ཆུ་སོ་དང་མཁལ་མ་ལྕི་ཞིང་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྟ་ཟུར་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ན་བ་དང་། ཚ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངལ་གྱི་ནད་མ་ཞུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མངལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ་འཛག་པ་དཀར་བ་དང་།འབྱིལ་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཨུ་པ་སླུ་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མོ་མཚན་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མ་བྱས་པས་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ནས་མོ་མཚན་རབ་ཏུ་གཡའ་ཞིང་གཡའ་བ་དེས་འདོད་པ་ལ་དགའ་སྟེ་དེའི་མིང་ནི་འབྱིན་བག་ཞེས་བྱའོ། ། དུས་མ་ཡིན་པར་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ། པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་སྐྱེས་ནས་ཟླ་མཚན་གྱི་ལམ་འགག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་མངལ་གྱི་གནས་དང་མོ་མཚན་ལ་བརྟེན་ཏེ འཁྲུགས་ནས་རང་རང་གི་ནད་སྐྱེད་དེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་དང་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དེ་དག་གིས་ཁུ་ཆུ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་མེད་དེ་རྒྱུ་དེས་ན་ས་བོན་ནམ་བྱིས་པ་ཆགས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ནད་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ལ་ སོགས་པའི་ནད་དང་།ཟླ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །གསང་བའི་གནས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གསང་བའི་གནས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་གསར་པ་དུ་མ་བྱུང་སྟེ་ཕོ་མཚན་གྱི་དབུས་ཀྱི་རྩ་ལས་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། ལྷག་པར་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་ བསྐུའོ།།སྨིན་ནས་ནི་དབྲལ་ལ་ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཤྲི་ཤིང་དང་། ག་པ་དང་། ཤྲེ་ཏ་ཀམྦུ་ཛི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་གི་ཤིང་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། བིལ་བ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་པ་དང་། ཏི་ནི་ཤ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཁུ་བ་དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྤངས་མ་དང་། གི་རི་ག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ དང་།ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་དང་། ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། རྒྱ་ཚ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་མར་དང་ སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་གསོ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་སྐྲང་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྨན་གྱིས་གསོ་བ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅི་ནས་ཀྱང་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ ཐབས་སུ་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྒྱུས་པ་དང་རྩ་དང་ཤ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་བཅད་ལ་མེས་བསྲེགས་ཏེ་ལྷག་མ་ནི་ཕོ་མཚན་སྤྱིར་བསྟན་པ་གསོ་བ་གོང་མ་བཞིན་བྱའོ།

消化不良時在子宮內發生紊亂,即小便處和腎部沉重並有熱瀉,食慾不振,腰胯部、小便處和兩腿之間疼痛,發熱,這就是稱為子宮病中的消化不良。 子宮內遍佈風病和痰病,白色分泌物流出,呈粘稠狀,這就是稱為’烏帕斯魯塔’的女陰病。 又因女陰未經清洗和保持衛生而生蟲,女陰極為瘙癢,因瘙癢而貪戀慾望,這種病稱為’比因巴嘎’。 因非時行欲,風、膽汁和血在子宮內紊亂,產生稱為’蓮花精’的病,阻塞月經通道,這就是稱為’蓮花精’的病。 三種病素依附於子宮部位和女陰而紊亂,各自產生病癥,這就是由積聚引起的女陰病。 如是,婦女的子宮和女陰內部失去保持精液的能力,因此原因而無法形成種子或胎兒的重病將會產生,會因風等病、月經病、痔瘡和腫瘤等而受到極大危害。 私處疾病診察品第三十三終。 此後將講解私處疾病治療品。其中,陽具新生諸多病時,應從陽具中央脈放血。之後應進行降溫療法,尤其要用瀉藥使身體清凈。然後用芝麻粉與酥油、蜂蜜調和塗抹。 成熟后應切開,用瞻部樹、庵摩羅樹、室利樹、嘎巴樹、白金布加樹等的新芽,以及松脂樹、杜松、木榴、沒藥樹等的樹皮,帝尼夏樹、乳汁樹的樹皮和三果,將這些用水煎煮的汁液清洗傷口。 用該汁液與芝麻油煎煮的油塗抹傷口,傷口就會癒合。 用香附子、基利嘎、白芷、豆蔻、安息香、茅香、石榴皮、訶黎勒、黑荊芥、巖鹽、食鹽等的粉末與蜂蜜調和塗抹,能治癒陽具的傷口。 三果放入密封容器中燒製,與酥油調和塗抹,是治癒傷口的最佳方法。 以上是陽具治療的一般說明。由各個病素引起的病癥,應如腫瘤病的治療方法一樣配製。 用藥物治療陽具病時,應設法使其無論如何都不會成熟化膿。如果成熟,筋、脈和肉大多會壞死。 類似痔瘡的病應切除後用火燒灼,其餘則如前述陽具一般治療方法那樣進行。

།ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་ཕྲ་བ་བྲིས་ ཏེ།སྨན་གོང་མ་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བླུགས་པ་དང་། ཕྱེ་མས་གདབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། ། པ་མན་ཐའི་ནད་ལ་ཡང་གསོ་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཁྲག་གཟག་གོ་།ཀུམ་བྷི་ཀའི་ནད་སྨིན་པ་ངོས་གཉི་ག་ནས་ཁྲག་ གཏར་ཏེ་རྨ་དག་པར་བྱས་ལ་ཏིནྟུ་ཀ་དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་མེ་དབལ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཁྲག་གཏར་ཏེ་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱའོ། །ུ་དམ་ ཞེས་བྱ་བའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་གུག་པོས་འབྲུམ་བུ་བཅད་དེ་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གསོ་བའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏང་སྟེ་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་མཚུངས་པར་སྦྱར་རོ།།པགས་པ་ སྨིན་པ་དང་།ཚོར་བ་མེད་པ་གཉིས་ལ་ནི་བ་ལའི་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུས་ཤིང་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་བའི་བ་ལའི་མར་གྱིས་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུའི་གསོ་བ་རྣམས་སྤྱད་དོ། ། དེ་ལ་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་པའི་ནད་ལ་ནི་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་ལ་སྨན་གྱི་བྱུག་པས་བྱུགས་ལ་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའི་བར་དུ་སྨན་ཨེ་ལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། ཞེན་པ་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཡང་སྟུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སླར་དྲང་ཞིང གཞུག་པར་བྱའོ།།པགས་པ་གཉིས་པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་དུགས་བྱ་སྟེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོ་ནས་ཡར་རིམ་གྱིས་བཙིར་ཞིང་བཏེག་ལ་སླར་གཞུག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནོར་བུ་ལ་ཡང་དང་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། ། པ་ པ་ཏི་ཀའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་གའི་རིམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བུ་ག་བརྒྱ་པའི་ནད་ཕོ་མཚན་གྱི་སྦུ་བུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་སྲིན་བུས་བརྟེན་ཏེ་ཁ་འགགས་པར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་གྱིས་ཐོག་མར་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་མར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ བླུགས་པར་བྱའོ།།ཞག་གསུམ་གསུམ་ཞིང་སྦུ་གུ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པར་གྱུར་ན་ནི་མཚོན་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ། །སྦུ་གུའི་ཁ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་ན་ནི་བར་གྱི་སྲུབ་བྱེད་བྲེང་བྲེང་པོ་མ་གཏོགས་པ་མཚོན་གྱིས་གདབ་ཏུ་རུང་བའི་སར་དབྲལ་ཏེ་རྨ་གསར་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་སྲ་ཞིང་མདུད་པ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྦུ་གུ་དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་དང་ལྡན་པ་དྲོན་པོས་བྱུག་པ་བྱས་ལ་དེ་ནས་མཚོན་གྱིས་བྲིས་ཏེ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་སོ། །ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང འབྲས་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཕོ་མཚན་ལ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྨ་གསོ་བ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་གྱིས་ཤིག་།མོ་མཚན་གྱི་གསོ་བ་མངལ་གྱི་ནད་དམ་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྣུམ་དང་དུགས་དང་མས་གཏོང་བ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་ལྷག་པར་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་རླུང་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ།

對於芥子般的病,用刀具劃細小的切口,用上述藥物煎煮的湯劑沖洗,撒上藥粉,並用芝麻油調和塗抹,傷口就會癒合。 對於帕曼塔病也按照上述治療方法進行,並放血。 對於庫姆比卡病成熟時,從兩側放血,清潔傷口后,用天木、三果、白芥子等與芝麻油調和塗抹,傷口就會癒合。 對於生殖器火燒般的病,要放血並按照上述方法治療。 對於名為烏當的瘡病,用彎鉤切除瘡皰,按照治療膽汁火燒的方法,用藥粉和藥湯與蜂蜜調和服用。對於名為蓮花的病也用相同的方法治療。 對於面板成熟和無感覺的兩種病,用溫和的婆羅油塗抹沖洗,並用甜味類藥物調製的婆羅油進行燻蒸。 對於杵狀病,要放血,並採用治療痰性腫塊的方法。 對於面板外翻的病,要塗抹油脂,塗上藥膏並進行燻蒸。 用名為埃拉婆羅的藥物進行油療三天或五天,進行燻蒸,然後再次進行油療,最後收回。 對於第二層面板病,首先進行燻蒸,從陰莖頂端向上逐漸擠壓提起后再放回。之後反覆對陰莖進行油療,食用含油脂的食物最為推薦。 對於帕提卡病也按照這個治療程式進行。 對於百孔病,生殖器兩個管道內有蟲寄生造成堵塞,首先要用調和止風藥的油脂注入,然後用該藥油灌注。 每三天如果管道變大變寬,就要用刀具切開。如果通過管道連線方法不能治癒,除了中間的活動部分外,在可以用刀具切開的地方切開,按照新傷口的方法治療。 如果生殖器病變得堅硬如結節,要對管道進行燻蒸,用溫熱的油脂塗抹,然後用刀具劃開,用藥湯與蜂蜜調和灌注。 對於血分較重的瘡皰,要採用治療血性腹部腫塊的方法。 此外,對於生殖器病要根據病情采用相應的傷口治療方法。 對於女性生殖器的治療,無論是子宮病還是陰道病,都推薦使用止風油、燻蒸和下部灌注等所有治療方法,特別適用於風引起的病。 其中,女性生殖器病除了風之外沒有其他病因。

།དེ་བས་ན་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་གྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བ་ལའི་མར་དང་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། སུ་ཀུ་མ་རའི་སྨན་མར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྨན་མར་བླུད་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་མངལ་དང་མོ་མཚན་ཡོ་བ་ཡང་དྲང་པོར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མོ་མཚན་ཡོ་བར་གྱུར་ན་ལག པས་བསྲང་ལ་ཞུམ་པ་ཡང་དབྲལ་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།ཕྱིར་བྱུང་ན་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་མངལ་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བུད་མེད་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་འཇམ་པོས་སློན་ལ་སོགས་པ་ལས་ རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཡོངས་སུ་འདག་པར་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མས་གཏོང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བས་གླན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྷག་མ་དེ་དག་ཀྱང་བྱའོ། །ཏང་པལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཀ་མར་དྷ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཤེ་རྒྱ་ཀ་གཏང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མངལ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་དང་། གོ་སྙོད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཏི་མུ་ས་ཀ་དང་། ཡ་བཀྵར་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཆང་གི་དངས་མ་དང་སྦྲུས་ལ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་ཟོས་ན་མོ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ན་བ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །བ་ཤ་ཀ་དང་། ཁ་ལུང་གི་རྩ་བ་དང་། སེན་རྩི་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བ་འམ།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། ཨུཏྤ་ཀོན་ཙི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་སྙོད་དང་། ར་སྣ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ལ་འཐུངས་ན་ཟུག་གཟེར་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དནྟི་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་ བས་བླུགས་པར་བྱའོ།།རྒྱ་སྤོས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་ཤིང་བལ་གྱི་འདབ་མ་ལ་བསྒོས་ཏེ་མོ་མཚན་ལ་གླན་པ་བྱས་ན་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་འཇོམས་སོ། །མོ་མཚན་གྱི་ནད་ མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བླུགས་པ་དང་།བསྐུ་བྱུག་དང་། རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་གླན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་འཇོམས་ཤིང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱའོ། །ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྲང་བཞི་བརྒྱ་ བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པི་ཡ་ལ་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་ གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་།དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། ཁ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཟོས་ན་མངལ་གྱི་ནད་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། ཁུ་ཆུའི་ ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཉལ་ཕོད་པ་དང་། བུ་སྐྱེ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

因此,對於女子任何子宮疾病,都應配製能夠制服風的藥物。即所謂的混合巴拉油的藥油,以及蘇庫瑪拉藥油,服用這些藥油,並進行熱敷,塗油等,能使子宮和陰道偏斜恢復正常。 如果陰道偏斜,應用手矯正,使萎縮的部分舒展開。如果外脫,應使其內收。這些都是子宮從原位移位的情況,認為這會使女子感到疼痛。 對於這種病癥,應配製柔和的藥物,從潤滑等五個方面進行:全身清潔,同樣進行下部灌注,塗抹,澆注,敷藥,以及用棉布墊等其他方法。 將檀香、三果、葡萄、迦末陀、兩種黃色藥材、列得日、印度槐、巴斯布瓦、巴夏嘎等各二兩,以及三十二兩酥油煎煮,適量飲用剩餘的油,能制服一切風引起的子宮病,是最佳的助孕之藥。 將白芷、孜然、戈涅、胡椒、巴夏嘎、巖鹽、提木薩嘎、藥堿等磨成細粉,與酒精混合后炒制,食用可以治療陰道病、肋痛、胸心痛、腫瘤和痔瘡。 將巴夏嘎、卡龍根、檀香、鹽等粉末與酒混合飲用,或者將胡椒、烏特帕孔齊嘎(即戈涅)、羅斯納、芝麻、巴夏嘎等與牛奶煎煮飲用,能夠止痛。 將列得日、三果、丹提等煎煮後進行澆注。 將檀香、干達嘎日、如達、巖鹽、糖樹等與芝麻油煎煮成油,用棉布蘸取后敷于陰道,能夠制服疼痛。 對於陰道膽病,應進行澆注、塗抹和棉布敷墊等治療。應用具有制服膽病和清涼功效的藥物配製的油進行油療。 將四百兩涅烏樹根搗碎榨汁,加入等量牛奶,一百二十八兩酥油,十種救命藥、涅烏樹、葡萄、帕如夏嘎、比雅拉、兩種巴拉、甘草等各二兩磨成細粉,一同煎煮。冷卻後加入蜂蜜、八百兩胡椒粉、三十兩糖,製成糊狀。每次服用半兩,能制服子宮病、血病和精液病。 能夠促進性生活,是最佳的生育之藥。

།དེ་བཞིན་དུ་གློ་འགྲམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དང་། མིག་ སེར་དང་།རླུང་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། ད་རྒན་ནང་དུ་འགུག་པ་དང་། ཕྱིར་གྱེད་པའི་ནད་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །གོང་ གི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་སྟོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་ཕྱེད་བསྲེས་པ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་།དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་ཀ་ན་སི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། ཀྵི་ར་ཀ་ཀོ་ལི་དང་། སྟི་ར་ དང་།ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤྲ་བ་ནི་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཤིང་པི་ལུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་གསུམ་གྱི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་འཐུངས་ན་རླུང་ དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མོ་མཚན་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། ཟླ་མཚན་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གང་དང་ལྡན་པ་བརྟགས་ཏེ་ཐུན་ཚད་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་ དང་།ཆུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་ས་བོན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ལེགས་པར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་དཀར་བ་དང་། ཧ་ཅང་དམར་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །པ་ཐ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་ དང་། མྲའི་རྐང་པ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨམ་པ་ཀས་དང་། ཤལ་མ་ལིའི་ཐང་ཆུ་དང་། ས་མངྒ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲག་དང་། བཱ་ལ་ལི་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཙག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མ་ཙི་ཀ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཀ་དང་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཨ་ནན་ཏ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་རྒྱུ་སྐར་རྒྱལ་ལ་བླུད་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་ཚད་པར་འཁྲུ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིན་ནད་རྣམས་འཇོམས་སོ། །མངལ་དང་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཁྲག་གནག་པ་དང་། དཀར་ལ་རྩ་ གནག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ།།ཕྱེ་མ་འདི་ནི་སྐར་མ་རྒྱལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་གོང་མའི་ནད་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུས་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མངལ་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཐམས་ཅད་རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བག་ ཏུ་སྦྱར་རོ།

同樣地,能夠治療胸膜炎、肺癆病、血病、膽病、咳痰、呼吸不適、稱為哈利瑪卡的病、黃眼病、風病、血源性疾病、火熱病、胸心疼痛、頭痛、健忘癥所困擾、內收性風濕病、外散性疾病、醉病以及精神病。 在上述熬煮的湯液一千二十四兩中,加入酥油和芝麻油混合物六十四兩,其四倍的牛奶,以及胡椒、卡卡那西、白糖、吉瓦提、乳迦俱黎、悉底拉、小茴香、兩種孜然、巴雅斯亞、舍瓦尼、豌豆、畢露樹、三種豆類的葉子,將這些研磨成粉末一起熬煮,取其剩餘的油脂飲用,能夠降伏風膽引起的疾病,並且能夠賜予子嗣。 對於陰道出血和月經異常者,應根據具體病情觀察后確定服用劑量。 甘草、蜂蜜、水木根、酸刺根、棕櫚樹種子、青香,這些與淘米水調和飲用,能夠使血液保持良好狀態,並且能夠祛除白血和過度紅血。 巴塔、蒲桃樹、米拉根、蘇蘇根、酸刺果、庵帕卡斯、木棉樹汁、薩曼伽、芥子皮、瓦拉利卡、木蘋果、白洋蔥、辛格朋、甘松、赭石、蓽茇、甘草、瑪齊卡、紅檀香、卡德帕拉、卡當卡、芥子、阿南塔、達塔基、瑪度卡果、當歸,將這些研磨成粉末,與蜂蜜和淘米水調和,在昴宿日服用,能夠治療痔瘡、熱性腹瀉、反覆出血、蟲源性疾病以及兒童的蟲病。 能夠祛除子宮和陰道疾病中的黑血和白中帶黑脈的癥狀。 這個藥粉與昴宿相應,對上述疾病非常有效。這是大仙人久知之子所高度讚歎的。 對於痰源性子宮疾病,應當將所有藥物調配成粗糙和溫熱性的。

།ད་ཏ་ཀི་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲའི་ཚི་གུ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཏིན་ཏུ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཤིང་ཚྭ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་ བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་།དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་དང་དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ་བའི་མར་ལུས་པ་ལས་བསྐུ་བྱུག་དང་། རས་བལ་གྱི་འདབ་མས་གླན་པ་དང་། མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱས་ན་མོ་ མཚན་སྐྲང་བ་དང་།མོ་མཚན་ཕྱིར་རློག་པ་དང་། བསྐུ་དཀའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། ནལ་ནལ་པོ་སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མོ་མཚན་ཕྱིར་འབུར་བ་དང་། ནང་དུ་ཞུམ་པ་དང་། མོ་མཚན་འབྲུམ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཁ་ ཟས་སུ་ནས་དང་།བཏུང་བ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཆང་དང་བུར་ཆང་དང་ཏིལ་མར་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པར་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །ནག་ཚུར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནག་ ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། མྲ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུའི་རུས་པ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་མོ་མཚན་ནས་སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་རྣམས་དཀོན་ཏེ་རྩུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ནག་ ཚུར་དང་།ས་མང་ག་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ན་མོ་མཚན་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། རེངས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོང་གའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ བླུགས་པར་བྱ་བ་དང་།མོ་མཚན་བསྒུལ་དཀའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། རྩུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཉེན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤ་ཁུ་ལེགས་པར་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཀྲི་ས་ར་དང་། འོ་ཐུག་རྣམས་ཀྱིས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་གཞག་ཅིང་ དགང་བར་བྱའོ།།མོ་མཚན་དྲི་ང་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་དྲི་ཞིམ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་རམ་མར་གྱི་ནང་དུ་ཕྱེ་མས་ལེགས་པར་བཏབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཕྱེ་མ་ཉིད་དུ་སྦྱར་ན་མོ་མཚན་དྲི་མི་ཞིམ་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མོ་ མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨན་ཚ་བ་དང་།བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་མས་གཏོང་བར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤིང་དང་། འོ་མ་དང་བཅས་པ་མས་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཏིལ་མར་དང་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བ་མས་ བཏང་ན་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་སྦྱར་ཏེ་མས་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །གསོ་བ་དེ་དག་གིས་མོ་མཚན་དག་པར་གྱུར་ན་ས་བོན་ལ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་ན་བུད་མེད་ཀྱི་བུ་ཆགས་ ཤིང་ཚོར་བར་ཤེས་སོ།།སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་ས་བོན་གྱི་མདོག་ལས་ཉེས་པ་རྣམས་བརྟགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་སྨན་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པས་དག་པར་བྱའོ།

達塔基和酸棗葉和利古目和甘草和烏巴拉和閻浮樹和芒果嫩芽和納楚爾和森普龍和卡德帕拉和丁度卡和巖鹽和小豆和木鹽和優曇缽羅和幼小木槵子, 這些藥材各取二兩研成粉末,用牛尿和四倍的牛奶,以及三十二兩芝麻油煎煮后留下的油脂進行塗抹,用棉花葉浸潤,以及進行下部灌注,可治療女陰腫脹、女陰外翻、僵硬難以塗抹、經常流出分泌物、女陰外突、內陷、女陰生瘡且伴有疼痛等癥。 飲食方面應食用大麥,飲用訶子酒、糖酒和芝麻油。 胡椒、鐵粉、訶子,這些配方與蜂蜜調配服用有效。 納楚爾、三果、納楚爾鳥羽、芒果、閻浮樹核、達塔基,這些研成粉末與蜂蜜調配服用,可使女陰分泌物減少並收斂。 沒藥樹、達塔基、閻浮樹、納楚爾、薩曼嘎、檀香、樹脂,這些研成粉末與蜂蜜調配,可治療女陰異味、分泌物、化膿、僵硬等癥。 用冬瓜類煎煮的汁液灌注,對於女陰僵硬難以活動和粗糙的癥狀,應進行軟化治療,即用充分煮熟的肉湯、雜糧粥、乳粥等注入填充女陰內部。 對於女陰有異味的情況,可用香藥調配的芝麻油或酥油內加入粉末充分調製,或者直接用粉末調配,可去除女陰異味。 對於痰癥引起的女陰病,多用溫熱藥物與牛尿調配進行下部灌注即有效。 對於膽癥引起的病癥,多用木藥與牛奶一起灌注即有效。 對於風癥引起的病癥,多用芝麻油與酸味調配灌注即有效。 對於三病綜合引起的癥狀,則混合調配后灌注即有效。 通過這些治療方法使女陰恢復清凈后,種子無損且恢復正常,意識進入,具備這些條件時,即知女子可以受孕。 對於男性生殖器,也要從精液的顏色來觀察病癥,如果有病,就要用五種最佳藥物等來凈化。

།བཙོད་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྦོས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ར་མཉེ་བ་སེར་པོ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མོ་མཚན་དང་ཁུ་ཆུའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། ཚེ་རིང་བ་དང་། ལུས་ཉམས་བརྟ་སྟེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་ པ་དང་།བུ་ཚ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་མཚན་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་མར་དེ་ལས་རན་པར་བུད་མེད་ལ་བླུད་ན་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་མངལ་གྱི་ནང་དུ་བུ་འཆིར་ཉེ་བ་ཡང་མར་འདི་འཐུངས་ན་འཚོ་བར་བྱེད་དེ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །སྨན་མར་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱི་གདོན་འཇོམས་པ་དང་།ལུས་བརྟ་བའི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ་སྨན་མར་འདིའི་མིང་ནི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱའོ། །གསང་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་བ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་དུག་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟགས་ ཤིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྔོན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་བདུད་རྩི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བསྲུབས་པ་དང་བདུད་རྩིའི་སྔོན་རོལ་དུ་དུག་གི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་སྣང་བ་ལུས་ཤིན་ཏུ་འབར་བའི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་མཆེ་བ་བཞི་དང་ ལྡན་པ།སྐྲ་སེར་བ་མེ་ལྟར་འབར་བའི་མིག་དང་ལྡན་པ་དེས་འགྲོ་བ་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་བརྒྱལ་ཞིང་ས་ལ་ལྷགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོས་ཧཱུཾ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐྱེས་བུ་དུག་གི་གཟུགས་ཅན་དེ་ཡང་གནས་པའི་དུག་དང་འགྲོ་བའི་དུག་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས་རང་གི་ལུས་མི་སྣང་བར་སོང་ངོ་།།དེ་ནས་འཆི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་། རློམ་སེམས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀཱ་ལ་ཀུ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨིཎྜ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བ་ཚ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཧ་ལ་ཧ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བའི་ནད་དང་། གཞན་ཡང་སྦྲུལ་དང་། སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་དང་། མཆེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དུག་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་གནས་པའི་དུག་དང་འགྲོ བའི་དུག་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱི་དུག་ཅེས་བྱའོ།།བཅོས་མའི་དུག་ནི་དབྱིག་དུག་ཅེས་བྱའོ། །སྨན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་བྱས་པའི་དུག་དང་འགྲོ་བའི་དུག་ནི་མྱུར་བར་འཆི་བའི་ནུས་པ་མེད་དེ། ཡུན་རིང་བ་ནས་ འཆི་བའམ།ཡང་ན་སྐྲང་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཞང་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དུག་གི་རང་བཞིན་ནི་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ལུས་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་བ་དང་། ལུས་འབར་ཏེ་མདངས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། རོ་མི་གསལ་བ་དང་། མི་བཟད་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །མིའི་ཁོང་ནས་མདངས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་དུག་གི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་བཟློག་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དུག་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཤས་ཆེར་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ན་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་དེ་མ་ཐག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

紅花、茜草、丁香、三果(訶子、余甘子、胡椒)、白芷、兩種黃色藥(鬱金、薑黃)、甘草、美達、拉拉普、水晶鹽、帕雅西亞、阿魏、黃色的馬鞭草、阿育吠陀草、小茴香,將這些各取二兩研磨成粉末,取三十二兩酥油,加入四倍的牛奶煮沸,取其酥油適量飲用,對女性生殖器和精液的所有疾病都極為推薦,能夠延年益壽、增強體力、滋養身體、使心智穩定、帶來吉祥,是促進生育的最佳藥物。同樣,在月經來潮時,讓女性適量服用這種酥油,能夠生育子女,即使胎兒在子宮中瀕臨死亡,服用這種酥油也能使其存活,這是極為推薦的。這種藥用酥油是最能驅除兒童鬼魅和增強體力的殊勝之品,這種藥用酥油名為’果類藥酥’。第三十四章治療私密疾病完畢。醫療五支分完畢。 接下來講解診察毒病並治療的儀軌品。從前諸天與阿修羅為求甘露而攪動大海時,在甘露出現之前,出現了一個極為可怕的毒人形象,身體放射著熾熱的光芒,具有四顆獠牙,金色頭髮,眼睛如火焰般燃燒,任何被他看到的生靈都會昏厥倒地。因此稱為’毒’。 之後大梵天說’吽’字,那個毒人形象就分為靜止之毒和流動之毒兩種,其本體隨即消失。其中具有致命性質且極為穩固,具有傲慢力量的,就進入了稱為迦羅俱吒、因陀羅、婆察那、樹木和哈拉哈拉等根本毒,以及蛇、盧塔蟲和具有獠牙的生物等。在這兩種毒中,流動之毒最為可怕。這樣的靜止之毒和流動之毒兩種都是非人工的,稱為自然毒。人工毒稱為合成毒,是由各種藥物配製而成。由配製而成的毒和流動之毒沒有快速致死的能力,要麼經過很長時間才會致死,要麼會引起腫脹、白癩、淋巴腫大、精神錯亂和痔瘡等疾病。 毒的本性是銳利、熱性、粗糙、澀味、迅速遍佈全身、輕盈、使身體發熱有光澤、細微、味道不明顯、成熟時令人難以忍受。如果人體內有能產生光澤的物質,就應當知道它具有與毒的銳利等性質相反的特性。如果毒具有極大地增長風和膽汁的能力,就會立即奪走人的生命。

།དུག་དེ་ཐོག་མར་ཁོང་པར་ཕྱིན་ནས་དང་པོ་ཁྲག་འཛག་པ་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་ཡིན་ན་ཡང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ དང་།རླུང་གི་གནས་སུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྙིང་གི་གནས་སུ་ཕྱིན་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་དུག་གིས་དང་པོ་ལུས་ལ་ཕོག་པའི་ཚུལ་ནི་ལྕེ་གནག་པ་དང་། ཁོང་རེངས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྔང་བ་དང་། ངལ་བ་དང་ སྐྱུག་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ནད་ཀྱི་ཤུགས་ལུས་འདར་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། དུག་མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། རྐན་སྐམས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ གསུམ་པ་ལ་ནི་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བར་ཕྱིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཟུག་པ་དང་།མིག་ཉམས་ཞན་པ་དང་སེར་བ་དང་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་སྐབས་བཞི་པ་ལ་ནི་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀར་ཕྱིན་ནས་ན་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལུད་པ་སྐྱེ་ཞིང་རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། མགོ་ལྷག་པར་ ལྕི་བ་དང་།བད་ཀན་རབ་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མདོག་སྐྱ་བ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་ཤིང་ན་བ་དང་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་དྲུག་པ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ཕྲག་གོང་དང་། སྒལ་ཚིགས་མེད་པ་དང་། དཔྱི་དང་། དེ་རྣམས་བྱེ་ཞིང་ལྷོད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་བདུན་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དུག་གིས་ཕོག་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དང་པོ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ་ཆུ་གྲང་གིས་གཏོར་རོ། །དེ་ནས དུག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་མྱུར་དུ་སྦྱིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་སློན་བྱས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །བཏུང་བ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྣ་སྨན་དང་། མིག་སྨན་ དང་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུག་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་སྦྱར་རོ། །གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དུག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་དང་བཅས་པ་གཏང་ངོ་། །དྲུག་པ་ལ་ནི་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །གནས་ སྐབས་བདུན་པ་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བུད་པ་དང་།སྤྱི་བོར་རྒྱ་གྲམ་དུ་དབྲལ་ཏེ་དེའི་ནང་དུ་ཤ་འམ་ཁྲག་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། ལངྒ་ལི་དང་། པ་ཐ་དང་། ལྕམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཨ་ཧཱ་ དང་།བ་སྤྲུ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་གྲང་བའི་ནང་དུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པས་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་འོག་ཏུ་དུག་ འཇོམས་པའི་སྨན་འདི་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ།

毒最初進入體內時,首先會使血液流出而紊亂。即使諸病素平衡,也會在痰、膽和風的部位產生紊亂。然後到達心臟部位,奪取人的生命。 在此情況下,毒素最初侵入身體的癥狀是:舌頭發黑、身體僵硬、昏厥、恐懼、疲憊和嘔吐。 第二階段,病勢使身體顫抖、出汗、發燒劇烈、喉嚨疼痛,毒素到達未消化之處,心臟疼痛、刺痛,上顎乾燥。 第三階段,毒素到達未消化之處即胃部,產生劇烈疼痛,眼睛虛弱發黃並腫脹。 第四階段,毒素到達消化之處即大腸,產生疼痛、打嗝、咳嗽並腸胃紊亂,頭部特別沉重,痰液大量流出,面色發白,關節疼痛。 第五階段,所有病素紊亂疼痛,在消化部位刺痛疼痛。 第六階段,意識嚴重受損,劇烈腹瀉,肩膀、脊椎消失,髖部等部位鬆散分離。 第七階段,人即死亡。 在毒素剛侵入時,首先要服用催吐藥,並用冷水沖洗。然後迅速服用調配有油和蜂蜜的解毒藥。 第二階段,如前所述處理后,要進行導瀉。飲品也如前配製。 第三階段,配合解毒藥飲品、鼻藥和眼藥有效。 第四階段,配製含油的解毒藥飲品。 第五階段,服用甘草煎湯與蜂蜜調配的解毒藥飲品。 第六階段,進行治療腹瀉的儀式。 第七階段,使用鼻藥,在頭頂十字形切開,在其中放入肉或血。 苦瓜、狗舌草、藍膽草、荊芥、白蒿、訶子、蘆葦、合歡、紅蓮、芥菜、阿魏、蒲公英、蜂蜜、三辛香、兩種補骨脂、蒺藜、補骨脂等,用這些煎煮的湯液作為基礎,在冷卻的粥中加入油和蜂蜜,在進行沐浴等活動之後,將這所有解毒藥配製在一起。

།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཙནྡན་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་ དང་།གེ་སར་དང་། ཧ་རེ་ཎྱ་ཀ་དང་། ཆུའི་ཤིང་མངར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། གི་ཝང་དང་། ཀ་ལ་མ་ཀ་དང་། ཤྲི་བེཤྟ་ཀ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གུར་གུམ་དང་། བ་ལ་དང་། ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། སྟག་པའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་བུ་མོ་གཙང་མ་སྨྱུང་བ་དང་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་གོས་གཙང་མ་བགོས་པས་སྨན་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྲུས་ལ་རི་ལུར་བྱས་ནས་བྲམ་ཟེ་ལ་མཆོད་པར་བྱས་ནས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ལ་སྨན་པ་དེས་སྔགས་འདི་རྩེ་གཅིག་པར་བཟླས་བརྗོད་བྱའོ། ། ན་མཿཔུ་རུ་ཥ་སིདྷཱ་ཡ། ན་མ་ནཱ་རཱ་ཡ་ཙ་ན། ཡ་བ་སའུ་ནཱ་བྷི། ཛཱ་ན་ཏི། ར་ཎེ་ཀྲྀཥྞ་པ་རཱ་ཛ་ཡམ་ཨེ་ཏེ་ནྱ་སྱད་ཏྱ་བ་ཀྲེ་ཎ། ཨ་ན་དོ་མེ་པྲ་སིདྡྷ་རུ། ན་མོ་བཻ་ཌཱུརྱ་མ་ཏེ་ཧཱུ་རུ་ཧཱུ་རུ། རཀྵ་མཱཾ་སརྦ་བྱི་ཤྭེ་བྷྱོ། གོ་རཱི་གནྡྷ་རཱི། ཙཎྜ་ལཱི་མ་ཏཾ་གཱི་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི སྨན་དེ་ལྟར་བཏབ་སྟེ་སྔགས་འདི་ཡང་བཟླའོ།།ཧ་རེ་མའི་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེས་བཏུང་བ་དང་སྣ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་མཁྲིག་མར་བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན་དུག་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རོ་ལངས་ཀྱི་གདོན་དང་། སྡིག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། མ་ར་ཀ་བྱ་ཏི་དང་། མུ་ གེའི་གནོད་པ་དང་།འཐབ་མོ་དང་། སེར་བའི་འཇིགས་པ་རྣམས་སེལ་ཞིང་བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཟླ་ཤར་ཞེས་བྱའོ། །ཁོང་པར་དུག་རང་ཞུ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱས་སམ། །མེས་བསྲེགས་སམ། རླུང་ གིས་བསྐམས་ཀྱང་རུང་སྟེ།དུག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་མི་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་གི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དུག་གི་ནུས་པ་ནི་ཆུང་བ་ཡིན། དུག་དེ་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ན་ནི་ལོ་གྲངས་སུ་ནད་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་བ་ཡིན་སྟེ།དུག་དེས་ན་ཞིང་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱི་ས་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་ཁོང་འཁྲུགས་དང་། ཁྲག་ནད་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐད་འདར་འདར་པོར་སྨྲ་ བ་དང་།མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། དུག་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པས་དམུ་རྫིང་གི་རྟགས་ཀྱང་དེ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དུག་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བར་བབ་ན་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་བབ་ན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དུག་མགོ་ལ་བབ་ན་ནི་མགོའི་སྐྲ་འབྱི་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་བྱ་འདབ་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །དུག་དེ་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བབ་ན་ནི་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་ནད་སྐྱེས་པའམ་ཡང་ན་ལུས་ཟུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཕོག་སྟེ། དུག་ལངས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ནམ་རྨུགས་ཏེ་གྲང་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པས་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ་དུག་ལངས་པས་ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གསོ་བ་ནི་ཐོག་མར་དུགས ལེགས་པར་བྱས་ལ་གོང་འོག་ཏུ་ལུས་སྦྱང་བར་བྱའོ།

同樣地,甘草、馬度迦果、蓮花花蕊、檀香、冰片、香附子、獨活、香葉、安息香、畢哩陽具、三辛香、烏蘇香、龍花、花蕊、哈熱尼迦、水甘草、草香、麝香、迦羅摩迦、室利吠斯塔迦、樹脂、豆蔻、藏紅花、婆羅、多摩羅葉、芭拉布葉、柏樹葉、水晶、兩種黃色藥材。這些藥材應由清凈的少女在齋戒和沐浴后,穿著乾淨衣服研磨,與蜂蜜調和製成丸劑,供養婆羅門后,按需配製成丸劑。醫生應專注持誦此咒: (咒語:那莫布如沙悉達耶 那摩那羅耶佗那 耶婆薩烏那毗 加那帝 熱內格里師那巴羅加耶莫誒帝尼亞斯亞帝亞婆格熱那 阿那多美巴熱悉達如 那摩貝杜耶摩帝吽如吽如 熱克沙芒薩爾瓦毗濕韋毗約 果利甘達利 戰達利摩當給娑婆訶) 如此加持藥物后,還要誦此咒:(哈熱瑪耶娑婆訶) 用此藥物製成飲劑、鼻藥、催吐劑和腕部繫帶等,可以消除一切毒素、尸鬼作祟、惡業、瘟疫、饑荒危害、戰爭和冰雹的恐懼,是帶來安樂和平息災難的殊勝方法。此配方名為’月光’。 腹中的毒素,無論是自行消化、用藥物平息、用火燒灼,還是被風乾燥,毒性的本質都不會消失。這就是所謂的’擾亂病素’的毒性作用,雖然毒力微弱。如果不知道毒素與痰結合,就會導致多年疾病相隨。 若被此毒折磨病苦,會出現大便呈現各種顏色、腹部紊亂、嚴重出血、口渴、食慾不振、昏厥、嘔吐、說話顫抖、消化力減退等癥狀,毒素擾亂病基還會出現水腫的徵兆。 如果未消化的毒素落入胃部,會引起痰病和風病。如果落入消化部位,則會引起風病和膽病。如果毒素落入頭部,頭髮會脫落,就像鳥失去羽毛一樣。如果毒素侵入身體組織,會引起組織疾病或依託組織引發其他疾病。 另外,當被東風吹到、毒素髮作、食物未消化、天氣陰冷、白天睡覺、食用不適宜的食物時,會擾亂身體組織,毒素髮作導致病素紊亂,這就是所謂的’擾亂病素’。對此的治療方法是,首先要好好熱敷,然後上下凈化身體。

།ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་ནད་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡག་ཏུ་གཞུག་སྟེ། དེ་ཡང་པི་པི་ལིང་དང་། བྱ་མ་ཀ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། སྭརྫི་ཀ་དང་། ཀུ་ཏན་ན་ཏ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མི་སྦྱར་རོ། །དུག་མདའ་ལ་སོགས་པས་ཕོག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཡང་དང་ཡང་ཕྲད མ་མ་ཏི་དང་།མདོག་འགྱུར་ཞིང་སྐྱ་བོར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཚ་ཙག་ཙག་བྱེད་པ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། སྒལ་ཚིགས་དང་། མགོ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སུ་ ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཁྲག་ནག་པོ་ནད་ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རྨའི་ མཐའ་འཁོར་དམར་ཞིང་སེར་བ་དང་དབུས་གནག་པ་ཡིན་ནོ།།རྨ་སྐྲངས་ཤིང་སྨིན་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་ཤ་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཤ་རུལ་ཞིང་འདྲུལ་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དུག་མདས་གནད་དུ་མ་བསྣུན་པ་མེད་པ་མྱུར་དུ་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་བསིལ་ བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ།ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ལྕགས་བསྲེགས་པས་རྨ་བསྲེག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མུ་ཀ་ཀ་དང་། གེ་རི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལའི་ཤིང་ཤུན་དང་། དེ་རྣམས་ཏམ་མྲ་བལ་ལི་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། གྲིད་ད་ན་ཁྱ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་བས་བསྲེག་གོ། ། ཤུ་ཁ་ན་བ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ་བསྐུའོ། །གཞན་ཡང་དུག་འཐུངས་པ་དང་། དུག་གིས་བཟུང་བའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟར་འོས་པར་སྦྱར་རོ། །རྨ་རྣགས་པ་ལ་ནི་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་གསོ་བ་རྣམས་སྤྱད་དོ། ། བུད་མེད་རང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་དབྱིག་དུག་ཁ་ཟས་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན་པ་འམ། རྒྱལ་པོ་དང་འཁོན་པའི་དགྲས་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་གླ་རྔན་བྱིན་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་དབྱིག་དུག་བྱིན་ན་དབྱིག་དུག་གིས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། ལུས་སྐེམ ཞིང་རྗུད་པ་དང་།མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། རླུང་ལམ་གཞན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གཉིད་འོང་བ་དང་། སེམས་ལས་ཆེ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པ་ཆེར་ སྐྱེས་ཏེ།སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། སྒྱིད་ཞན་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་སྐེམ་ཞིང་ན་བ་དང་། ཕལ་ཆེར་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་ཅེ་སྤྱང་དང་། བྱི་ལ་དང་། སྲེ་མོ་དང་། སྦྲུལ་འདི་རྣམས་མཐོང་ཞིང་ནགས་དང་མཚོ་ རྣམས་ཀྱང་སྐམ་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དཀར་པོ་ནག་པོར་མཐོང་བ་དང་། སྣ་དང་མིག་ཀྱང་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ དབྱིག་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པར་འགྱུར་བ་དེས་ལུས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་གསོ་བ་བྱས་ན་འཚོ་བ་ཡོད་དོ། །ཡང་དབྱིག་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་དེ་མ་ཐག་སློན་པའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ཏེ། འཕྲལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ།

對於擾亂過失的病癥,應讓病人服用調配蜂蜜的解毒藥。其中包括:胡椒、婆摩迦、香草、白芥子、豆蔻、堿、庫坦那塔、茜草、甘草、檀香、紅土等,這些被稱為解毒藥。因此,只能與解毒藥調配,不能與其他藥物調配。 中毒箭等所造成的癥狀是:反覆發熱,膚色改變成灰白,反覆厭食,感覺身體有蟲爬行,身體麻木並有刺痛感,在牙齒、脊椎、頭部、肩膀和關節處有疼痛,流出大量黑色病血,口渴嚴重,昏厥,發燒,體溫升高,眼睛發紅,嘔吐,呼吸困難,打嗝,傷口周圍發紅發黃而中間發黑。 傷口腫脹化膿,有異味,肉變黑,肉腐爛潰爛,普遍滲液等癥狀。對於毒箭未傷及要害的病人,應迅速在心臟部位進行降溫治療,取出毒刺後用燒紅的鐵器燒灼傷口。 或者用木卡卡、白赤鐵礦、卡德帕拉樹皮,或用銅、合歡樹、格里達那卡的灰燼燒灼。用舒卡那巴、白蘆筍、刺天茄根的藥膏塗抹傷口。此外,還要根據情況採用治療中毒和中毒發作的方法。對於化膿的傷口,應使用治療膽汁火熱的方法。 若有婦女爲了得到自己的份額而在食物中摻入砒霜毒藥給自己的丈夫,或者國王的仇敵收買王室近臣在食物中下砒霜,砒霜中毒的癥狀是:膚色發白,身體消瘦衰弱,體溫低,咳嗽,呼吸困難,發燒虛弱,氣息紊亂,經常嗜睡,憂慮不安。 腹部、肝臟、脾臟腫大,聲音低弱,體弱無力,懶散,浮腫,經常腹脹,手腳消瘦疼痛。大多在夢中看見豺狼、貓、黃鼠狼、蛇等,還會看見森林和湖泊乾涸。 看見自己的白色身體變成黑色,鼻子和眼睛也變色,感覺諸根官能衰退。因這些及其他眾多危害而受砒霜毒折磨的人會導致身體毀壞。有些人如果立即治療還有存活的可能。對於砒霜中毒的病人,應立即給予嘔吐性食物,讓其立即嘔吐。

།དེ་ནས་དག་པར་བྱས་ནས་གསེར་སྦྱིན་པར་ བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གསེར་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱས་པའི་དབྱིག་དུག་དྲག་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མུར་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒྱ་སྤོས་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འདི་རྣམས་དར་བ་དང་། ཞོ་ག་ཆུའམ། ཤ་ཁུ་སྐྱུར་པོ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ལ་བཏང་ན་དབྱིག་དུག་གིས་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ ཤ་དང་།ཟུར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་གྲངས་པ་བླུད་ན་དབྱིག་དུག་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྦོས་པ་དང་། ལུས་མི་བདེ་བ་ཚ་བ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ལ་ ཁ་ཟས་དུས་མ་ཡིན་བར་ཟོས་པས་ནད་གཞི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་དེ་ནི་བྱི་ཤ་སང་ག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་ནད་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་འགའ་ཞིག་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱི་ཤ་ས་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིག་དུག་གི་ནད་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི་ བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ངལ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། གང་ཡང་མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་སྣོམ་ པ་དང་།སའི་རླངས་པ་སྣོམ་པ་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བྱི་བའི་སྒྲ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། ཉན་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་སྣོམ་པ་དང་། གང་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་བག་བསྟེན་ན་དུག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ སྤང་བར་བྱའོ།།དབྱར་ནི་ཆར་མང་པོ་འབབ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དུག་ལ་ཆུ་མང་པོས་བརླན་པར་བྱས་ནས་ཁུ་བ་གཟགས་ཏེ་བཀྲུས་ན་དུག་གི་ནུས་པ་ཞན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོན་སྤྲིན་མེད་པའི་དུས་སུ་སྐར་མ་རི་བྱི་ཤར་ཏེ་དེས་དུག་གི་མཐུ་འཕྲོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་།གང་ལ་གོམས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་གང་དུ་ནད་འཁྲུགས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་བརྟགས་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་གསོ་བའི་ལས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རྣོ་བའི་སྐྱུག་སྨན་དང་བྱུག་པ་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཟས་སུ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་རྣམས་སུ་སྦྱར་ན་དུག་གི་གནོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསིལ བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཟས་སུ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། མངར་བ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་སྨན་མངར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་ ཤ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། བྱུག་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་། སྨན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མར་དང་སྦྱར་བ་བསྔགས་ཏེ། དུག་འཇོམས་པ་ལ་ནི་མར་དང་འདྲ་བ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་པར་རླུང་ ཤས་ཆེ་བ་ལ་བཟང་ངོ་།།དུག་བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

然後清凈后應佈施黃金。其餘則如經典處所說的儀軌而行。 將黃金、酥油、糖和蜂蜜調製成糊狀服用,能平息一切配製的劇烈金屬毒。 木香、獨活、丁香、胡椒、木瓜、茅根、枳實、白芷、草果、胡椒,這些藥材用酸奶清或溫熱的酸肉湯服用,能破除金屬毒所致的消化力衰退。 鴿肉、酸模、曼陀羅,這些煮熟后冷卻服用,能消除金屬毒、劇渴、疼痛、咳嗽、呼吸不暢、浮腫和身體不適的熱癥。 對於具有毒性體質的人,非時進食而導致諸病素相互紊亂,這就是所說的’毒鼠草’中毒,戰勝它後有些人能得以康復。 對於名為’毒鼠草’的金屬毒病,應避免飢餓、口渴、發熱、虛弱、憤怒、憂傷、恐懼、疲勞、消化不良、腹瀉,以及任何會增長膽汁和風的因素。 聞芝麻油花香、聞果實香、聞土氣、雷聲、大象聲、老鼠聲、音樂聲,東風、聞青蓮花香,以及任何會導致醉態的行為都會使毒性增長,應當避免。 夏季是多雨的季節,此時毒物被大量水分浸潤沖刷后,毒性會減弱。因此在秋季無雲時,當毒鼠星升起時,它會奪走毒性的力量。 如是,明醫應觀察疾病的本性、不適應之處、病情發作的時機、病情的輕重,然後再施行治療。 對於痰性質的毒病,應用溫熱、粗糙、銳利的催吐藥和涂敷劑。飲食應以澀味、辛味、苦味為主,這樣可以平息毒害。 對於膽性質的毒病,瀉藥、涂敷劑和灌注劑都應具有極清涼的功效。飲食應以澀味、苦味、甜味配合酥油服用。 對於風性質的毒病,應服用甜味、油膩、酸味、鹹味藥物配合酥油,涂敷以及食用肉類等都有益處。 對於三病素混合引起的一切毒病,瀉藥、涂敷劑、食物和一切藥物都推薦配合酥油使用,因為在剋制毒性方面,沒有什麼能比得上酥油,尤其對風重的病癥特別有效。 毒素在痰的部位產生時容易治癒,在膽的部位產生時則難以治癒。

།དུག་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྦྲུལ་ གདུག་པས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སའི་སྟེང་ན་གནས་པའི་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཅན་གྱི་རིགས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གདེངས་ཀ་ཅན་དང་། ལུས་འཁྱིལ་བ་དང་། ཁྲ་བོའི་རིགས་དང་གསུམ་སྟེ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་མ་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་མོད་ ཀྱི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ།།སྦྲུལ་གྱི་དུག་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་། ལུས་འཁྱིལ་བ་དང་། ཁྲ་བོའི་རིགས་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ ལས་རླུང་གི་རང་བཞིན་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ནས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྦྲུལ་གཞོན་ནུའི་དུག་ནི་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་འཕེལ་ལ་སྦྲུལ་བར་མའི་དུག་ནི་དགུན་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །སྦྲུལ་རྒན་པོའི་དུག་ནི་སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་སུ་ལྡང་ངོ་། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྦྲུལ་གྱི་དུག་ནི་དུས་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །འཁོར་ལོ་དང་། གཤོལ་དང་། གདུགས་དང་། གཡུང་དྲུང་དང་། ལྕགས་ཀྱུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རི་མོའི་མཚན་དང་ལྡན་ཞིང་འགྲོས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན ཞེས་བྱའོ།།སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མོ་འཁྱིལ་བའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་གྱི་རིགས་ཁྲ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མདངས་གསལ་བའི་རི་མོ་དང་ལྡན་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། ཆུ་ཞེང་ཀུན་ཏུ་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་རི་མོ་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །གཞན་ ཡང་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་སྲོག་ཆགས་གོ་ཏའི་བུ་གོ་ད་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་འདྲའོ།།དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་རྐང་པ་བཞི་པ་ནི་རིགས་འདྲེས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་རི་མོ་ཡང་འདྲེས་པར་སྣང་སྟེ་དེས་ཟིན་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྦྲུལ་གྱི་དུག་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བཟའོ་སྙམ་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ལྷུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་རེག་པ་དང་། ཁྲོས་པ་དང་། སྡིག་པའི་ལས་དང་། ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་སྦྲུལ་མི་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡམས་ཀྱི་རིམས་བཞིན་དུ ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གསོ་བར་བྱའོ། །སྦྲུལ་གྱི་རིགས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྡིག་པ་བྱེད་པས་ལམ་བཅད་དེ་གནས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུ་བའི་ལུས་ཁ་ཆུ་དང་། དྲི་མ་དང་། རྣག་ཙམ་གྱིས་རེག་ཅིང་གནོད་ པར་བྱས་ཏེ་མཆེ་བའི་རྨ་ནི་སྣང་བ་དེ་ནི་མཆུས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ལུས་ལ་མཆེ་བ་གཅིག་གམ། གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སྣང་ཞིང་ཁྲག་མེད་པ་དེ་ནི་བྱ་དི་ད་ཞེས་བྱའོ། །མཆེ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སྣང་ཞིང་ཁྲག་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བྱ་ལུཔྟ་ཞེས་བྱའོ། །མཆེ་བ་གསུམ་ གྱིས་བཟུང་སྟེ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཕུག་ཅིང་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་གནས་རྣམས་སུ་མཆེ་བས་ཕོག་པ་དེ་ནི་བི་ཚི་ན་ཞེས་བྱའོ།།མཆེ་བ་བཞིས་ཁྲག་གི་གནས་ཕུག་སྟེ་ཁྲག་འཛག་པ་དེ་ནི་བི་ཏི་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་དུག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་གསོ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ མཆེ་བའི་དུག་གིས་ཟིན་མ་ཐག་ནི་ཐོག་མར་སྐྲང་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་ལ་ཞུགས་པས་ན་ཁྲག་མ་རུངས་པས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་མཁྲིས་པ་ལ་ཁྱབ་ཅིང་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཏིལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ།

毒病的診斷和治療章第三十五章終。 現在要講解被毒蛇咬傷的治療儀軌章。關於此,地上居住的毒蛇種類大致可分為三類:即有頭冠的、盤繞身體的和花斑類三種。細分則有無數種類,在此僅作簡略說明。 這些蛇毒的性質特別粗糙、炎熱、酸性、高溫、甘甜和清涼。其中有頭冠的、盤繞身體的和花斑類三種蛇的特性,分別對應風的本性、膽汁和痰的本性。 幼蛇的毒性在夏季增強,中年蛇的毒性在冬季發作,老蛇的毒性在春季炎熱時發作。其他蛇的毒性則在季節交替時發作。 身上有輪、犁、傘、卍字、鉤等圖紋,行動極為迅速的稱為有頭冠的蛇。 所謂盤繞的蛇,是指身上有各種盤繞紋路的蛇。 所謂花斑類的蛇,是指有極為鮮艷的紋路,光滑且全身有各種顏色紋路的蛇。 另外,一種名為’戈達拉’的生物的毒性與有頭冠的蛇相似。 除此之外的四足蛇類是混種,其特徵和紋路也呈現混雜狀,被其咬傷會引起復合性疾病。 蛇毒加重的原因是:想要捕食、恐懼、跌落、被他人觸碰、憤怒、惡業,以及被神明和仙人驅使而咬人,這些情況如同瘟疫一般嚴重。 瞭解被蛇咬傷的原因后,應當相應地進行治療。 其他種類的蛇因作惡而在路上埋伏,僅以唾液、污物和膿液接觸並傷害路過之人的身體,留下牙痕的稱為’以嘴傷害者’。 身上出現一個或兩個牙痕且無出血的稱為’比迪達’。 出現兩個牙痕且有出血的稱為’比盧普塔’。 被三顆牙齒咬住並刺穿肉等部位,牙齒觸及血液流動處的稱為’比齊那’。 被四顆牙齒刺穿血液部位且流血的稱為’比提塔’。 其中前兩種無毒。后兩種無法治癒。 關於牙毒,被咬後首先會腫脹,之後毒入血中,不良血液遍佈全身。然後滲入膽汁,並經由膽汁遍佈全身,如同芝麻油遍佈水中一般。

།རང་ བཞིན་གྱིས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བའི་མི་ལ་སྦྲུལ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པ་ལས་སྔངས་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་ནས་བརྒྱལ་བར་བྱེད་སྐྲངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་རེག་པའི་དུག་ཅེས་བྱའོ།།དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཡོད་དེ། དེས་བཟུང་བའམ་ཡང་ ན་སྲོག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བ་ནུབ་མོ་མ་ཚོར་བར་ཟིན་པ་ལས་བདག་ནི་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་ནོ་སྙམ་ནས་དུག་གིས་རྟོག་པར་རིམས་དང་།སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་སྐྱེ་བ་འམ། ཡང་ན་མི་བདེ་བ་འམ། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དེ་ ནི་རྟོག་པ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ནད་ཅེས་བྱའོ།།སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་རྨ་ནད་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྨེན་བུ་བུ་ག་མདུད་པ་ལྟར་སྣང་ན་ནི་དུག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པར་ནི་ དུག་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོའི་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་དུག་གི་ཤུགས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཁྲག་སྐྱོན་དང་བཅས་ཤིང་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨ་ཁ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མདོག་གནག་ཅིང་ལུས་ལ་གྲོག་མ་མང་པོ་རྒྱུ་བ་སྙམ་ སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ཐོར་བུར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་མགོ་ལྕི་ཞིང་དུད་པ་དང་། གློ་སྙིང་མི་བདེ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་པའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་འབྱེ་བ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།ལྔ་པ་ལ་ནི་ཚིགས་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཁོང་ལྕི་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འཇུ་བ་དང་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། བདུན་པ་ལ་ནི་ཁུ་ཆུའི་ནུས་པ་ཕྱིན་ཏེ་ཕྲག་གོང་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་། རྐེད་པའི་ཚིགས་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་ཅིང་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་འཁྱིལ་བའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི་དུག་གི་ཤུགས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ལ་ཁྲག་འཛག པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སེར་པོར་འགྱུར་ལ་དེས་ལུས་དང་།ཡན་ལག་སེར་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཚ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྨ་རྣགས་པ་དང་། རྔུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་རིམས་ ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་ལུས་ཚ་བར་འགྱུར་རོ།།ལྔ་པ་ལ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྲུལ་ཁྲ་བོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་གནས་སྐབས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཁྲག་མ་རུངས་པར་བྱས་ནས་མདོག་དཀར་བར་འགྱུར་བ་དང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཀར་པོར་ འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྨ་རུལ་ཞིང་རྣགས་པ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། ཁའི་ནང་ནས་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་མགོ་ལྕི་བ་དང་། གཉའ་བ་རེངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐད་ ཉམས་པ་དང་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། གྲང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་འཁྱིལ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དུག་གི་ཤུགས་གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་གསོ་བ་མྱུར་དུ་བྱའོ།