菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4310八支心要略集 法科 扎然達熱 仁欽桑波c3.5s|d4310八支心要略集 法科 扎然達熱 仁欽桑波c3.5s(續4)

由於風氣紊亂,使得痰、血和膽汁流散到外部脈絡中。由於經脈阻塞,停留在面板和肉中,出現浮腫病並且腫脹。因此說明這是諸病聚集。 由於各種病因的差別,形成九種形態的本性。病根有兩種不同和全部,由傷害和中毒而生。或者分為自發和突發兩種。全身腫脹和區域性一處兩處腫脹。遍佈、隆起和結節狀,以形狀分為三種。 浮腫病的一般病因,是由疾病引起的特殊情況。由於疾病導致飢餓等虛弱,迅速過量飲食而產生。此外還有重物、酸性、油膩、寒涼、鹽分、堿性藥物、辛辣、熱性,以及憂愁、飲水、過度睡眠和醒著,食用泥土、重肉、乾肉,消化不良、疲勞、過度行房,步行或騎乘劇烈顛簸。 咳嗽、呼吸不暢、發熱腹瀉、痔瘡、腹部疾病,以及子宮出血、發燒、腫瘤、黃水病、飲食不當,孕婦以及火毒病、白濁病所致。其他由於治療不當的疾病,若病在胸部則上部腫脹,在水分處則下部腫脹,在中部則極度腫脹。遍佈全身則四肢都腫,依附在肢體上則該處腫脹。 其前兆是脈象發熱,使肢體感到麻木。風引起的腫脹會遊走且粗糙,毛髮粗糙呈暗褐色,面板收縮顫抖,觸控疼痛,麻木僵硬。迅速發作也迅速緩解,按壓腫處會凹陷。用油和熱敷按摩則緩解。夜間較小白天較大,面板像塗抹了芥子膏一樣發熱刺痛。 膽病使脈色黃紅髮黑,毛髮呈紅黃色,迅速發作不易緩解。最初在中部出現且薄,伴有口渴、發熱、發燒、出汗。有異味且腐爛油膩頭暈,喜歡清涼、向下瀉,有臭味觸控不適但光滑。 痰病使毛髮和面板發白,堅硬、寒涼、沉重,油膩光滑、穩固粘著。嗜睡、濕潤、消化功能減退,按壓不凹陷難以消退,難以治癒夜間腫脹嚴重。即使用針等劃開,也不出血只滲出漿液。喜歡溫暖和撫摸。 兩種病因結合的具有三種病的性質,病因和癥狀交替出現。聚集性具有一切的本性。由兵器等致病,以及割傷、撕裂、損傷等。寒氣、火和海風,漆樹、卡皮卡水的汁液、草等接觸,會使腫脹蔓延。極其炎熱呈紅色,大多具有膽病的特徵。 由毒產生的毒蟲,其身體、牙齒和尿液接觸。無毒生物的牙齒、獠牙、指甲刺傷,糞便、尿液、精液污染,以及接觸有異味的衣物。接觸有毒樹木的風,以及礦物毒的粉末而產生。柔軟、搖動、下垂,迅速致命、發熱疼痛。新發生的浮腫病若無併發癥,容易治癒難以治癒前已說過。

།གསོ་སླ་གསོ་དཀའ་སྔར་བཤད་ཟིན། །མེ་དཔལ་ནད་དང་སྣད་པའི་བར། །གནོད་པ་འོར་ནད་མཚུངས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་སྟེ། ། གསུམ་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །དེ་ལ་ནད་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ལྡང་གྱུར་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཚ་བ་ཡིས། །ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད། །དེ་ཡང་ནང་གནས་ནང་དུ་མཆེད། །ཕྱིར གནས་ཕྱིར་མཆེད་གཉི་གར་གནས།།གཉི་གར་མཆེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ནང་ན་གནས་པ་ནི། །གནད་རྣམས་ཚ་གདུང་མྱོས་པར་བྱེད། །བུ་ག་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང་། །སྐོམ་དད་རབ་ཆེ་གཅིན་ནད་སྩོགས། །མི་སྙོམས་པར་ནི་འབྱུང་བ་ དང་།།མེ་དྲོད་མྱུར་ཉམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་མེ་དབལ་ནི། །རླུང་གི་རིམས་དང་ནད་ཐབས་འདྲ། །སྐྲང་ཞིང་འགུལ་ལ་ཟུག་པ་དང་། །ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་བ་སྤུ་བརྩེ། །མཁྲིས་གྱུར་ མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ།།མཁྲིས་རིམས་རྟགས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་དམར། །བད་ཀན་ལས་གཡའ་རེག་ན་འཇམ། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་རིམས་འདར་ན། །མེ་དབལ་སྩོགས་ཀུན་ཡལ་བར་བོར། །རང་གི་ནད་ཚུལ་བསགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྨིན་རྡོལ་རང་ རང་གི།།མེ་དབལ་རྨ་ཡི་མཚན་ཉིད་འཛིན། །རླུང་མཁྲིས་ལ་ནི་རིམས་འདེབས་སློན། །བརྒྱལ་ཞིང་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རུས་ཚིགས་ཆག་སྙམ་མེ་དྲོད་ཉམས། །མུན་ཞུགས་སྙམ་སེམས་ཡི་ག་འཆུས། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་མེ་ མདག་ནི།།འབར་པས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ཚ། །ཕྱོགས་ནི་གང་དང་གང་དུ་མཆེད། །ཁྱབ་པས་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ། །མེ་མདག་ཞི་བ་ལྟར་གནག་པའམ། །སྔོ་བའམ་དམར་བས་ཁྱབ་བྱེད་ལ། །མེས་བསྲེགས་ལྟ་བུར་ཆུ་བུར་འབྱུང་། །མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ ཁྱབ་པར་བྱེད།།གནད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མེ་དབལ་ནི། །དེ་ནས་སྟོབས་རབ་སྐྱེས་པའི་རླུང་། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་དྲན་པ་སྟོར། །གཉིད་ཡར་དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་།སྐྱིགས་བུས་འདེབས་ཤིང་འདི་ལྟ་བུའི། །གནས་སྐབས་དེས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ས་དང་མལ་ཁྲི་སྟན་སྩོགས་ལ། །གང་དུ་འང་བདེ་བ་མི་འཐོབ་ཅིང་། །འགྲེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་། །ལུས་སེམས་ངལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིས། །གཉིད་ཀྱི་རྨོངས་བག་སད་དགའ་བ། །དེ་ནི་མེ་འདྲའི་མེ་དཔལ་ཡིན། །བད་ཀན་གྱིས་ནི བཀག་པའི་རླུང་།།བད་ཀན་དེ་རྡོལ་མང་དུ་ཕྱེ། །ཁྲག་འཕེལ་བ་ཡིས་ཁྲག་བརྟོལ་ཏེ། །པགས་པ་ཆུ་བཤལ་གནས། །གནོད་བྱས་ཐོར་བུ་ཕྲ་ཞིང་རིམ། །ཟླུམ་ཞིང་སྦོམ་ལ་སྲ་བ་ཡི། །མཛེར་པའི་ཕྲེང་བ་ཆགས་བྱེད་ཅིང་། །མདོག་དམར་རབ་ན་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ། ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །ཁ་སྐམ་སྐྱིགས་བུ་སློན་མགོ་འཁོར། །རྨོངས་བག་མདོག་ཉམས་བརྒྱལ་དང་ལུས། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །དེ་ལྟར་མཛེར་པའི་མེ་དབལ་ནི། །བད་ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་ཡིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་ལས་རིམས འདེབས་རེངས།།གཉིད་ཆེ་སློན་བག་ཀླད་པ་ན། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་བྱ་རྨྱང་འདོད། །བླ་ཞིང་མགོ་འཁོར་ཡི་ག་འཆུས། །རྩུབ་ཅིང་དྲོད་ཉམས་རུས་ཆག་སྙམ། །སྐོམ་ཞིང་དབང་པོ་མི་གསལ་ལྕི། །བེ་སྣབས་འཁྲུ་ཞིང་དང་ག་འཁྱིལ། །དེ་ནི་རྩ་སྦུབས་རྣམས་སུ་འགྲོ། ། ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་གནས་ན་ཞུགས། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རབ་མིན། །ཐོར་བུ་སེར་པོ་དམར་པོ་དང་། །དཀར་པོས་ཕྱོགས་ཀུན་གང་བར་བྱེད། །ནོར་བུ་ལྟར་སྣང་གནག་ཅིང་སྣུམ། །དྲི་མ་ཅན་ལ་སྐྲང་ཞིང་ལྕི། །རྣག་པའི་ཟབས་ཆེ་རབ་ཏུ་ཚ། །རེག་ན་འཇིག་ཅིང་རྣག་པ་དང་། ། འདམ་ལྟར་ཤ་ནི་ཞིག་གྱུར་ཅིང་། །རྩ་རྒྱུས་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན། །མི་ཡི་རོ་ལྟར་མནམ་མེ་དཔལ། །དེ་ནི་འདམ་འདྲ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །

已經說明了容易治療和難以治療的情況。從火熱病到鼻病之間,其危害與瘟疫病相似。這些病分為外在和內在兩種,說明存在於三處。如同後者一樣難以治療。 對於這些病,就如同其他疾病一樣,由於紊亂的原因而產生,特別是由於熱癥,迅速在身體中蔓延。其中內在的病在內部蔓延,外在的病向外蔓延,兩者兼具的則在內外都蔓延。 其中內在的病會使要害部位感到灼熱痛苦,損害身體孔竅,極度口渴,小便疾病等癥狀不平衡地出現,可從消化力迅速衰退得知。外在癥狀則與此相反。 其中由風引起的火熱病與風性熱病和病態相似,腫脹、顫動、疼痛,肢體麻木,汗毛豎立。由膽引起的則迅速蔓延擴散,具有膽熱病的癥狀,極為紅腫。由痰引起的則發癢,觸控時柔軟。如果由痰引起的熱病發抖,火熱病等癥狀都會消失。 如果按照自身的病情積累,則會成熟破潰,各自呈現火熱病傷口的特徵。風膽型會引發發熱,昏厥、熱瀉、口渴、頭暈,感覺骨節斷裂,消化力衰退,感覺陷入黑暗,食慾不振。 全身各處如同被燃燒的火炭覆蓋般發熱。無論向哪個方向蔓延,所波及的肢體部位都會變得像熄滅的火炭一樣發黑,或發青,或發紅,如同被火燒過一樣起水泡。迅速蔓延遍佈。 隨後出現的要害火熱病,會使強大的風生起,肢體疼痛,失去意識,失眠,呼吸急促劇烈,打嗝,會出現這樣的狀況。無論是地面、床榻、坐墊等,在任何地方都無法獲得安適, 爬行時感受痛苦,由於身心疲憊,喜歡從昏睡中醒來,這就是如火般的火熱病。由痰阻礙的風,當痰破潰時大量分泌,血液增多而溢出,面板如水泡般。 形成危害的小疙瘩細小而有序,圓而粗硬的癤子串聯成串,顏色鮮紅時會發熱。咳嗽、呼吸不暢、熱瀉,口乾、打嗝、發熱、頭暈,昏迷、面色改變、昏厥,身體四肢疼痛,消化力衰退。 這樣的癤子型火熱病是由痰和風紊亂所致。痰膽型會引起發熱僵硬,嗜睡、發熱、頭痛,肢體疼痛,想要伸展,昏沉、頭暈、食慾不振,粗糙、失溫、感覺骨折,口渴、感官不清、沉重。 流鼻涕、腹瀉、胃部翻騰,這種病會進入脈道。大多潛伏在未消化物中,不會只在一個部位。零星的黃色、紅色和白色遍佈各處。 如寶珠般顯現,發黑發亮,有異味且腫脹沉重。膿液深重,極其灼熱,觸控時會破裂,膿液和肉如泥般腐爛,能清楚看到筋脈。散發如屍體般的臭味的火熱病,這被稱為泥狀火熱病。具有一切普遍的特徵。

ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ལུས་ཟུངས་ཀུན་ལ་རབ་ཁྱབ་བྱེད། །ཕྱི་ཡི་རྒྱུ་ཡི་སྨས་ལས་འཁྲུགས། །ཁྲག བཅས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ།།མེ་དཔལ་དུ་ནི་རླུང་གིས་བྱེད། །རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་འདྲ་བའི། །འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་སྐྲང་རིམས་འདེབས་ན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ལ་དམར་ཞིང་སྔོ། །ནད་དམིགས་ཐ་དད་ལས་གྱུར་གསུམ། །གཉིས་གྱུར་བླ་བརྣན་མེད་གསོ་སླ། །རྨ་དང་འདུས་པ་ལས་ འབྱུང་དང་།།ཐམས་ཅད་གནད་ནི་ཁྱབ་པ་དང་། །རྩ་དང་ཆུ་བ་ཤ་འདྲུལ་དང་། །མི་རོའི་དྲི་འདྲ་རུལ་གསོ་དཀའ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་མཛེ་ནད་དང་ཤ་བཀྲ་དང་གཟི་གུ་དང་སྲིན་བུའི་ ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།།ཁ་ཟས་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མི་འཕྲོད་བསྟེན། །དམ་པ་སྨོད་དང་སྲོག་གཅོད་དང་། །གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་སྩོགས་བསྟེན་དང་། །སྡིག་པའི་ལས་ནི་འཕྲལ་བྱས་དང་། །སྔོན་ཆད་བྱས་པས་ནད་བསླངས་ནས། །རྩ་ལ་ཐད་ཀར་གྲམ་ ནས་ནི།།ཤ་དང་པགས་པ་ཆུ་སེར་ཁྲག། །གནོད་བྱས་སླ་བར་གྱུར་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །པགས་པའི་མདོག་ནི་མི་སྡུག་བྱེད། །མི་བཟད་དེ་ནི་མཛེ་རུ་བཤད། །གང་ཕྱིར་དུས་ལས་ཡལ་བར་བོར། །དེ་ནི་ལུས་ཀུན་མ་རུངས་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་ ལ་ཞུགས་ནང་དུ་ཁྱབ།།ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རྔུལ་བཅས་རུལ་ཞིང་མནམ་པ་དང་། །སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་མི་བཟད་སྐྱེད། །སྤུ་ལྤགས་ཆུ་བ་རྩ་ཆེན་དང་། །རུས་པ་སྙི་བ་རིམ་བཞིན་ཟ། །དེ་བས་ཤ་བཀྲ་ཕྱི་རོལ་ཏེ། །མཛེ་ལས་གཞན་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ནད་གཞི་ཐ་དད་འདྲེས་པ་དང་། །འདུས་གྱུར་མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བདུན། །ཀུན་ཀྱང་ཉེས་གསུམ་ལས་བྱུང་ཡང་། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ལས་མིང་འདོགས། །རླུང་གི་མཛེ་ནི་ཐོད་པ་འདྲ། །མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམྦཱ་ར་སྟེ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཟླུམ་གླང་ཤུ། །རླུང་མཁྲིས ལས་སྐྱེས་རི་ཤྱའི་ལྕེ།།བད་རླུང་ལས་བྱུང་པགས་པ་གཅིག། །འབྲུམ་ཕྲན་དང་ནི་ཤ་བཀྲ་དང་། །འབྲས་བྱེར་ཆུ་སེར་ཞིག་པོའོ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བ། །ཤུ་བ་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་དང་། །པདྨ་དཀར་པོ་འབྲུམ་བུར་བཅས། །གཡན་པ་པགས་ པ་མྱགས་པའོ།

具有一切先天性特徵,遍佈於一切身體組織,由外在因素所擾亂,伴隨著血液和膽汁而生。 風在火勢中起作用,如豌豆和庫蘭塔般的瘡皰遍佈腫脹,若引起發熱,極為炎熱且呈紅藍色。 病因不同產生三種,兩種相合無併發易治,由傷口和積聚而生,以及遍佈一切要害處, 血管和體液肉腐爛,如尸臭腐敗難醫治。 此為《醫論》精要之病因所在品第十三。 現在講解麻風病、白癜風、疥瘡和蟲病的病因。 飲食行為不當,特別是食用不相宜之物,誹謗聖者和殺生,以及搶奪他人財物等行為, 當下造作惡業,以及往昔所作業力發動后,直接擴散至脈中,損害肉、面板、淋巴和血液。 容易受到損害后,隨即向外發作,使面板變得醜陋,這種難忍之病稱為麻風。 因為錯過治療時機,全身將變得糟糕,侵入身體組織遍佈體內,一切都會腐爛。 伴有汗液腐爛發臭,產生難忍的微小蟲子,依次侵蝕毛髮、面板、體液、大脈和骨髓。 因此白癜風在表面,說它與麻風不同。 病因不同相混合,複合成七種麻風,雖都由三病素所生,但以偏重者命名。 風性麻風如頭蓋骨,膽性如優曇缽羅果,痰性如圓形牛瘡,風膽所生如鹿舌。 痰風所生面板一致,小皰和白癜風,散皰、淋巴和糜爛。 由痰膽所生的,瘡皰、百孔瘡,白蓮花和皰疹,瘙癢和面板腐爛。

།འདུས་པ་ལས་གྱུར་འོལ་མ་སེ། །དང་པོའི་གསུམ་དང་ཤུ་བ་དང་། །འོལ་མ་སེ་དང་པདྨ་དཀར། །རི་ཤྱའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །འདི་བདུན་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཡིན། །མཛེ་ནད་སྔར་བྱུང་མཚན་མ་ནི། །ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའམ་རེག་ན་ རྩུབ།།རྔུལ་འབྱུང་མི་འབྱུང་མདོག་མི་སྡུག་།ལུས་ཚ་གཡའ་ཞིང་པགས་ཚོར་མེད། །ཐོར་བུ་ཕྲའུ་མཐོ་བ་དང་། །རྨ་ནི་ལྷག་པར་གཟེར་བ་དང་། །མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་རིང་དུ་གནས། །འཚོབས་པ་དག་ཀྱང་རྩུབ་པར་འགྱུར། ། རྒྱུ་ཆུང་གིས་ཀྱང་ནད་ཆེར་ལྡང་། །བ་སྦུ་བརྩེ་ཞིང་ཁྲག་མདོག་གནག་།ཐོད་པ་ལྟ་བུ་གནག་ཅིང་སྨུག་།རྩུབ་སྲ་ཚོར་བ་ཆུང་ལ་སྲབ། །ཁྱབ་ཅིང་མཐའ་མ་མི་མཉམ་ལ། །བ་སྤུ་ལངས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་གཡའ་བ་ཆུང་། ། མྱུར་དུ་ཁྱབ་བྱེད་ཐོད་པ་འདྲ། །ུ་དུམྦཱ་ར་སྨིན་པ་ལྟར། །པགས་སྤུ་སྨུག་རྩ་དཀར་བས་ཁྱབ། །ཤས་ཆེར་མཐུག་དང་ཤས་ཆེར་འདྲུལ། །ཚ་བའི་ནད་དང་ཁྲག་ཤས་ཆེར། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་འདྲུལ་བར་བྱེད། །འབུ་ཅན་ཨུ་དུམྦཱ་ར་ཡིན། ། བརྟན་ཞིང་འཐས་ལ་ལྕི་ཞིང་འཇམ། །དཀར་དམར་མྱུར་དུ་མི་མཆེད་ལ། །ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་ཤུ་བ་སློན། །གཡའ་ཞིང་རྣག་ཆེ་འབུས་གང་ལ། །མཐའ་མ་འཇམ་ཞིང་སེར་པོར་སྣང་། །གོར་གོར་པོར་གནས་ཟླུམ་པོ་ཡིན། །གཡའ་ཞིང་ཕྲ་ཙག གནག་པ་དང་།།ཆུ་སེར་མང་བ་གླང་ཤུ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་སྲབ་ལ་མཐའ་མ་དམར། །ནང་ན་གནག་ཅིང་མཐོ་བ་དང་། །ཟུག་ཅིང་ཚ་ལ་ན་ཞིང་རྣགས། །འབྲུམ་བུ་རྩུབ་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། །རི་ཤྱའི་ལྕེ་ནི་དབྱིབས་འདྲ་པ། །འབུ་མང་རི་ཤྱའི་ ལྕེ་འདྲར་བཤད།།གླང་པོའི་ལྤགས་འདྲ་རེག་རྩུབ་ལྤགས། །གཅིག་པུར་བཤད་ལ་གཞི་ཆེ་བ། །རྔུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉ་ལྤགས་འདྲ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཐུག་ཐུག་པོ། །རེག་ན་རྩུབ་དང་ལྡན་པ་དང་། །གཡའ་ཞིང་སྲ་ལ་གནག་པ་ཡིན། །ཤ་བཀྲ་ ནང་རྩུབ་ཕྱི་རོལ་འཇམ།།ཕྲུགས་ན་གློག་པ་འབྱུང་བ་དང་། །རེག་ན་འཇམ་ཞིང་སྲབ་པ་ལ། །ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟར་དམར་དཀར། །ཕལ་ཆེར་རོ་སྟོད་དག་ཏུ་འབྱུང་། །རྨེན་བུ་དམར་པོ་གཡའ་དང་ལྡན། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱ། ། རྐང་པ་ལག་པ་གས་པ་དང་། །མི་བཟད་ན་ཞིང་གཡའ་ཚབས་ཆུང་། །རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ།

從複合而成的奧瑪色,第一個三種和疥瘡, 奧瑪色和白蓮花, 以及所謂的仙人舌, 這七種是大麻風病。 麻風病先前出現的癥狀是: 極其柔軟或觸控粗糙, 出汗或不出汗,膚色不美, 身體發熱發癢且面板無感覺, 有細小突起, 傷口特別疼痛, 迅速出現且長期存在, 癒合處也變得粗糙。 小因也會引起大病, 汗毛豎立且血色發黑, 如同頭蓋骨般黑暗發紫, 粗糙堅硬感覺微弱且薄, 遍佈且邊緣不平, 汗毛豎立遍佈全身, 極其疼痛而微癢, 迅速蔓延如頭蓋骨。 如同烏東巴拉果成熟時, 皮毛髮紫白色脈絡遍佈, 大部分厚實且大部分腐爛, 熱病和血癥嚴重, 迅速成熟且腐爛, 這是有蟲的烏東巴拉, 穩固粘稠且沉重柔軟, 白紅色不會迅速擴散, 互相連線的疥瘡濕潤, 發癢膿液多蟲子多, 邊緣柔軟呈現黃色, 呈圓形存在的是圓形, 發癢細小發黑, 多有黃水的是象疥, 粗糙且薄邊緣發紅, 內部發黑且隆起, 疼痛發熱疼痛化膿, 粗糙疙瘩遍佈, 形狀如同仙人舌, 多蟲被稱為似仙人舌, 如象皮般觸感粗糙的面板, 單獨描述且基礎廣大, 不出汗且如魚皮, 密密麻麻的小疙瘩, 具有觸感粗糙, 發癢堅硬發黑, 白癜風內粗外滑, 摩擦會出現閃光, 觸控柔軟且薄, 如庫瓦花般紅白相間, 大多出現在上身, 紅色腺體伴有瘙癢, 稱為遍佈性麻風, 手腳開裂, 難以忍受疼痛且微癢, 這稱為手腳潰爛。

།ཐོར་བུ་དམར་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། །རིང་དུ་མཆེད་ཅིང་དཱུར་བ་འདྲ། །པགས་པ་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །གཡའ་ཞིང་བརྟན་པར་གནས་པ་དང་། ། ཟླུམ་པོར་བྱུང་བ་ཤུ་བ་ཡིན། །རྩ་བ་སྦོམ་ཞིང་ཚ་བཅས་ན། །དམར་ཞིང་སྨུག་ལ་རྨ་ཁ་མང་། །རྣག་ཅིང་འབུ་མང་ཁ་བརྒྱ་པ། །ཕལ་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །མཐའ་མ་དམར་ཞིང་དབུས་ན་དཀར། །གཡའ་ཚ་ན་དང་བཅས་པ་དང་། ། མཐོ་ཞིང་རི་མོ་བརྟན་པས་ཁྱབ། །པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་། །སྟུག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཁྲག་མང་ལ། །ཕལ་ཆེར་མྱུར་རྡོལ་པད་དཀར་ཡིན། །པགས་པ་སྲབ་པའི་འབྲུམ་བུ་དཀར། །དམར་བས་གང་བ་འབྲུམ་བུ་ཡིན། །གཡའ་བའི་ནད་ནི་གཡའ བ་དང་།།འདྲུལ་ཞིང་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། །འབྲུམ་པ་ཕྲ་ནག་མང་པོ་ནི། །ཕལ་ཆེར་རྐུབ་ལག་གྲུ་མོར་འབྱུང་། །ཐོར་བུ་བཅས་ཤིང་རེག་མི་བཟོད། །གཡའ་ཞིང་དྲོ་ཚ་ན་དང་བཅས། །དམར་ལ་པགས་པ་མྱགས་པ་ཡིན། །འོལ་མ་སེ་ནི་རབ་ ཚ་ན།།སྟོད་ནི་དམར་ཞིང་གནག་པ་སྟེ། །འོལ་མ་སེ་ཡི་འབྲས་བུ་འདྲ། །མཛེ་ཡི་མཚན་མ་ཀུན་དང་ལྡན། །དེ་བས་ཁ་དོག་དུ་མར་འགྱུར། །མཛེ་ནད་ནད་གཞི་ཤས་ཆེ་བ། །ནད་དབྱེ་ཤེས་ལས་བཤད་པ་ཡི། །མཚན་མ་ལས་ཀྱིས་ བསྟན་པ་ཡི།།ནད་ཀུན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་དང་། །གང་ཡང་འཆི་ལྟས་ལས་བཤད་དང་། །རུས་རྐང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་སྤང་། །ཚིལ་ལ་གནས་པ་འཚོ་བ་ཙམ། །མཁྲིས་འདྲེས་ཤ་ཁྲག་གནས་གསོ་དཀའ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་དང་། ། པགས་གནས་ནད་གཅིག་གྱུར་གསོ་སླ། །དེ་ལ་པགས་པར་གནས་པའི་མཛེ། །ཟུག་ཅིང་རྩུབ་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཁྲག་གནས་རྔུལ་འབྱུང་གཉིད་ཆེ་སྐྲང་། །ཤ་ལ་གནས་པ་རྐང་པ་དང་། །ལག་པར་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། །ཚིགས་གནས་ལྷག་པར་ཚིགས་འདྲུལ་སྐེམ། །རྐང་པ་འཇས འགྱུར་ཚིལ་གནས་པ།།ཡན་ལག་ཞིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རུས་པ་རྐང་གནས་སྣ་ཞོམ་ཞིང་། །མིག་དམར་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །རྨ་ལ་འབུ་ཞུགས་ཁུ་བར་གནས། །བུ་དང་ཆུང་མར་བཅས་ལ་འབྱུང་། །ཁྲག་སྩོགས་ ལ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཟི་གུ་མཛེ་དང་གཅིག་ལས་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཤ་བཀྲ་ཆུ་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ནད་གཞི་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འབྱུང་། །རླུང་ལས་རྩུབ་ཅིང་སྨུག་པ་ཡིན། ། མཁྲིས་གྱུར་པདྨའི་འདབ་ལྟར་དམར། །ཚ་ཞིང་བ་སྤུ་འབྱི་བར་བྱེད། །བད་ཀན་ལས་སྐྱ་སྟུག་ཅིང་ལྕི། །གཡའ་བཅས་རིམ་བཞིན་ཁྲག་དང་ནི། །ཤ་དང་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པར་བཤད། །འདི་དག་མདོག་ནི་གཉི་ག་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་གསོ་དཀའ། །སྤུ དཀར་མ་ཡིན་སྲབ་པ་དང་།།ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་གསར་དུ་བྱུང་། །མེས་མ་བསྲེགས་པ་གསོ་བར་སླ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །མདོམས་དང་ལག་མཐིལ་མཆུར་བྱུང་བ། །གསར་དུ་བྱུང་ཡང་གསོ་བར་དཀའ། །ནད་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཟས་དང་ནི། ། མལ་གཅིག་རེག་སྩོགས་ལ་བརྟེན་ལས། །ཐམས་ཅད་འགོ་སྟེ་མིག་ནད་དང་། །མཛེ་ནད་ལྷག་པར་འགོས་པ་ཡིན། །ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་བཤད་ནས། །ད་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་བཤད་བྱ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྲིན་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཕྱི ཡི་དྲི་མས་བད་ཀན་ཁྲག་།བཤང་སྐྱེས་དབྱེ་བས་རྣམ་བཞི་ཡིན། །མིང་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཕྱི་ཡི་ཁྲག་ལས་བྱུང་། །ཚད་དབྱིབས་མདོག་ནི་ཏིལ་འབྲུ་འདྲ། །སྐྲ་དང་གོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཕྲ་ཞིང་རྐང་པ་མང་ལ་མིང་། །ཤིག་དང་སྲོ མ་ཞེས་བྱའོ།

遍佈紅色斑點,遠處蔓延如毒草,面板如芝麻花,發癢且持續存在,圓形出現的是疥瘡。 根部粗大且發熱,呈紅褐色且傷口多,有膿且蟲多百孔,多數普遍生長。 邊緣發紅中間白,伴有發癢和發熱,隆起且佈滿穩定紋路,如蓮花瓣般綻放,厚重且黃水血液多,多數迅速破潰的是白蓮。 皮薄的白色膿包,充滿紅色的是膿皰。 瘙癢病即發癢,腐爛且特別疼痛,眾多細小黑疙瘩,多數生於臀手肘部。 有斑點且觸碰難忍,發癢且伴熱痛,發紅且面板糜爛。 烏拉瑪色極熱痛,上部發紅且發黑,如烏拉瑪色果實,具備麻風病所有特徵,因此呈現多種顏色。 麻風病根據病因嚴重程度,從病癥辨別所述的特徵,業力所顯現的諸病發展而來,以及從死兆所述和,骨髓精液處所生應避,脂肪處所生僅能活命,膽混合肉血處難治,風和痰所生以及,面板所生單一病易治。 其中面板所生麻風,刺痛粗糙色不美,血處出汗嗜睡腫脹,肉中所生於腳和,手上生出膿包和,關節處特別關節腐爛消瘦,腳變滑脂肪所生,會使肢體毀壞。 骨髓所生鼻塌陷,眼紅聲音嘶啞和,傷口生蟲精液處,會傳染給妻子兒女,血等依次會出現所有特徵。 癬瘡與麻風同源生,即所謂白癜風和,遍流病。 依靠三種病因而生,風生粗糙且發紫,膽生如蓮花瓣般紅,發熱且使毛髮脫落,痰生灰白厚且重,伴癢依次說是依于,血和肉與脂肪。 這些顏色都是雙重,那是後者較難治,毛髮非白且稀薄,互不混雜新生的,未被火燒易治癒,除此之外難治癒,生於生殖器掌心唇,即使新生也難治。 諸病多數由飲食和,同牀觸碰等引起,一切會傳染眼病和,麻風病特別易傳染。 說完白癜風癬瘡病,現在講述蟲病,依外內分類,蟲病分為兩種。 外垢痰血糞生分,四種從名分二十,其中外部血所生,大小形色如芝麻,依附發與衣服上,細小多足名為虱子跳蚤。

།གཉི་གས་ཐོར་བུ་འབྲུམ་བུ་དང་། །གཡན་པ་དག་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །ནང་གི་མཛེ་དང་རྒྱུ་གཅིག་སྟེ། །དེ་ལས་བད་ཀན་ལས་མང་སྐྱེ། །ཟས་མངར་བུ་རམ་འོ་མ་དང་། །ཚ་དང་འབྲས་སར་ཆན་ལ་དགའ། །མི་གཙང་བྱུང་བཅས་བཤང་ ལམ་ནས།།ལོ་མ་འདབ་མ་ལ་སྩོགས་དགའ། །བད་ཀན་མ་ཞུའི་གནས་སུ་འབྱུང་། །སྐྱེས་ནས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། །ལ་ལ་འབྲེང་བ་འདྲ་བ་ཡིན། །ལ་ལ་སྲིན་བུ་ཁོལ་མ་འདྲ། །ཁ་ཅིག་མྱུ་གུ་འབུས་པ་འདྲ། །ཕྲ་ཞིང་རིང་ལ་ཆུང་བ་ དང་།།དཀར་ཞིང་དམར་བར་སྣང་བ་ཡིན། །དེ་ཡི་མིང་ནི་རྣམ་བདུན་ཏེ། །རྒྱུ་མ་ཟད་དང་ལྟོ་ནང་འཁྱིལ། །སྙིང་ཟ་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་དང་། །མི་མངོན་རྒྱུ་དང་འཇག་མ་འདྲ། །དྲི་ཞིམ་ཞེས་བྱ་དེ་རྣམས་ནི། །སྙིང་འཕར་ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ། ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆས། །བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་རིམས་འདེབས་སློན། །སྐོམ་ཞིང་སྦྲིད་པ་ཆམ་པས་འདེབས། །ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཡི་རྩ་ནང་ནས། །ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཕྲ། །ཟླུམ་ཞིང་རྐང་མེད་ཟངས་ལྟར་དམར། །ཕྲ་ཞིང་ལ་ལར་བལྟར མི་སྣང་།།སྐྲ་རྩ་ཟ་ཞིང་སྦུ་འབྱི་བྱེད། །སྦུ་གླིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་འདྲ། །ཞགས་པ་བཅས་དང་ཐོང་ཀ་སྟེ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་མཛེ་ལས་གཅིག་།ཞུ་བའི་གནས་སུ་མི་གཙང་སྐྱེས། །འཕེལ་ནས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། །དེ་ནི་ཆེར་འཕེལ་གྱུར་པ་ན། ། གང་ཚེ་མ་ཞུའི་གནས་སུ་ཞུགས། །དེ་ཚེ་སྒྲེགས་པ་དབུགས་འབྱུང་བ། །ཕྱི་ས་ལྟ་བུར་མནམ་པར་འགྱུར། །ཟླུམ་ཞིང་ལུས་ཕྲ་སྦོམ་པོ་དང་། །སྨུག་དང་སེར་དང་དཀར་དང་གནག་།སྲིན་བུ་དེ་མིང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ཁམ་གྱི་ཟས་དང་དལ་གྱིས་འགྲོ། ། མྱོང་བར་བྱེད་དང་བརྐམ་པ་དང་། །ལུས་ལ་གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེས་འཁྲུ་གཟེར་དང་རྟུག་སྐམ་བྱེད། །སྐེམ་ཞིང་མདོག་ནི་སྐྱ་བ་དང་། །བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ལྕི་གཡའ་གཞང་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་བྱེད། ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་རླུང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

兩者會生瘡皰和疥瘡。與內部麻風病同源,從此多生痰病。喜食甜食、糖、牛奶、鹽和米飯。從大便道產生不凈,喜歡樹葉等。痰病生於未消化處,生后遍佈全身。有的如串珠,有的如沸騰的蟲,有的如萌芽。細長而小,呈現白色和紅色。 其名有七種:腸衰竭、腹內盤繞、心癢、大奇異、隱行、如蘆葦、香氣。這些會引起心跳、流涎、食不消化、厭食、昏厥、失憶、發熱、口渴、打噴嚏、感冒。 在血液循環的脈內,有從血液產生的細小蟲,圓形無足呈銅紅色,細小有時難以察見。啃食毛髮根部並使毛髮脫落。癤腫如無花果,有繩索和銅錢,這六種是麻風病之一。 在消化處生不凈,增長後向下執行。當其大量增長時,一旦進入未消化處,就會打嗝、呼氣如糞便般臭。圓形、身體細粗、褐色、黃色、白色和黑色。 蟲子有五種名稱:食物、緩行、感受、貪婪、害身。它們會引起腹瀉、腹痛、大便乾燥、消瘦、面色蒼白、毛髮豎立、消化力減退、瘙癢、痔瘡外露。 此為《醫方明鑑》病因品第十四章。下面將講述風病的病因。

།རླུང་ནི་ཕན་དང་གནོད་བྱེད་ལ། །འདི་ནི་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི། ། ནད་དང་ནད་མེད་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །དེ་ནི་ཀུན་བྱེད་ཀུན་བདག་ཉིད། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་དགུའི་བདག། །འབྱིན་བྱེད་འཛིན་བྱེད་ཁྱབ་འཇུག་གཙོ། །སྡུད་བྱེད་འཆི་བདག་གཤིན་རྗེར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ལྡང་མི་འགྱུར བར།།རྟག་ཏུ་འབད་པ་ཉིད་དུ་གྱིས། །དེ་ཡིས་ཐ་མལ་གཞན་གྱུར་ལས། །ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བཤད། །བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་དེའི་མིང་གནས། །རྒྱུ་བའི་ལམ་ནི་རེ་རེ་ལྔ། །ནད་ཚུལ་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཡིན། །འདིར་ནི་ ནད་ཀྱི་རྣམ་གྱུར་བ།།དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ནད་གཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །གྲངས་མེད་ཀྱང་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡི། །གྲངས་སུ་སྔར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ལུས་ཟུངས་ཟད་བྱེད་བསྟེན་དྲགས་པས། །རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་འགྱུར་ ཏེ།།སྦུ་གུ་སྟོང་པར་རྒྱུ་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འགེངས་བར་བྱེད། །ནད་གཞན་གྱིས་ནི་གང་བ་དེར། །ཁེབས་པས་མཐུ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས། །གཟེར་དང་རྒྱུ་མ་སྒྲ་བཅས་སྦོ། །བཤང་འགགས་རྡེའུ་ནད་ གཞང་འབྲུམ་སྐྱེ།།རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་མཇུག་མདོར་ན། །རོ་སྨད་ཀྱི་ནི་ཕྱོགས་དེ་རུ། །མི་བཟད་གནོད་པ་དེ་དེ་སྐྱེད། །མ་ཞུའི་གནས་ཞུགས་སྐོམ་དད་སློན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གསུད་ནད། །ལྐོག་མ་འགགས་ཤིང་སྒྲེགས་མང་ན། ། ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྣ་བ་སྩོགས་ཞུགས་དབང་པོར་གནོད། །པགས་ཞུགས་གས་ཤིང་རྩུབ་པར་བྱེད། །ཁྲག་ཞུགས་གཉིད་སྟུག་མི་བཟད་ན། །ཚ་ཞིང་དམར་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཐོར་འབྱུང་ཁ་ཟས་སྲ་བར་གནས། །ཡི་ག་འཆུས སྐོམ་མགོ་འཁོར་ན།།ཤ་ཚིལ་ལ་གནས་རྨེན་བུ་དང་། །རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ལུས་རྩུབ་ལ། །ལུས་ལྕི་རབ་ན་རེངས་པ་དང་། །ཁུ་ཚུར་དབྱིག་པས་ཕོག་སྙམ་བྱེད། །རུས་གནས་བརླ་དང་རུས་ཚིགས་ན། །མི་བཟད་གཟེར་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །རྐང་ གནས་རུས་པ་ཁོང་སྟོང་ཞིང་།།གཉིད་མེད་རྟག་ཏུ་ན་བ་ཡིན། །ཁུ་བར་གནས་པ་མྱུར་འབྱུང་ལ། །འགགས་པའམ་མདོག་འགྱུར་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མངལ་གྱི་ཁུ་བར་གནས་དེ་བཞིན། །རྩ་རྣམས་སྟོང་ཞིང་སྦོ་བར་འགྱུར། །ཆུ་བར་གནས་ པ་གཟུགས་འཇས་དང་།།སྒུར་དང་ད་རྒན་ནད་དུ་འགྱུར། །ཚིགས་ལ་གནས་པའི་རླུང་སྐྲང་པ། །རྐྱལ་བ་རླུང་གིས་གང་རེག་འདྲ། །བརྐྱང་དང་བསྐུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིས། །བསྐྱོད་པ་ན་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ། ཟུག་ཆག་སྙམ་སེམས་འགུལ་བ་དང་། །རེངས་དང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། །ཚིགས་འཁུམས་འདར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་རྩ་ཆེན་ཀུན་ལ་གནས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ཡན་ལག་ལ་འཇུག་པས། །ནད་ནི ལུས་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ།།རོ་སྨད་དུ་ནི་འགག་པའི་རླུང་། །གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་སྙིང་གར་གནས། །སྙིང་གའི་སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་ནི། །མགོ་བོ་ཡན་ལག་བཅས་པར་ཟུག་།ལུས་ནི་ཀུན་དུ་ཞུགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་གཞུ་ལྟར་སྒུ་བོར་བྱེད། །དབུགས་ འབྱིན་དཀའ་ཞིང་མིག་རེངས་ཧར།།ལྷོད་ཅིང་འཛུམས་པར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །དེ་ནས་ཕུག་རོན་ལྟ་བུར་འཁུན། །དྲན་པ་མེད་དེ་གཞན་དབང་ཅན། །དེ་ཉིད་ཨ་བ་ཏ་ནར་བཤད། །རླུང་གིས་སྙིང་ནི་བཏང་གྱུར་ན། །སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་བདེ་ལ་ རེག་།སླར་ཞུགས་ན་ནི་ན་བར་བྱེད། །དེ་ནི་མངལ་འཇིག་ལས་བྱུང་དང་། །ཁྲག་ནི་ལྷག་པར་འཛག་གྱུར་དང་། །སྣད་པ་དག་ལས་བྱུང་གྱུར་པ། །ཤིན་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་བར་འགྱུར། །མཇིང་པ་རེངས་པའི་རླུང་ཞུགས་ཤིང་། །གང་ཚེ རྩ་ཆེན་ལ་གནས་པ།།ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་པར་བྱེད། །

氣既能有益又能有害,這是各種現象的唯一因,特別是對於身體,是疾病和無病的唯一因。它是一切的作者和一切的本性,具有各種形態的眾生之主,是呼氣吸氣的主宰毗濕奴,是收攝者死主閻羅。 因此應當經常努力使它不失調。由此能了知從正常轉變為其他狀態的各種疾病。其簡略和廣說的名稱,每一種執行通道都有五種,這是爲了了知疾病的方式而說。 此處說明疾病的變化,其分類、病根和特徵。雖然數量無限,但之前已說明為八十種。 由於過度消耗身體精華,風會變得紊亂。在空管中執行時,會使其極度充滿。在被其他疾病充滿處,由於覆蓋而變得有力。 進入消化處時,會產生刺痛和腸鳴脹滿。大便阻塞、結石病、痔瘡生起。在背部、腰部、尾椎,以及下身部位,產生難以忍受的傷害。 進入未消化處會引起口渴,咳嗽、呼吸不暢、哮喘病,喉嚨堵塞且打嗝頻繁,在臍以上部位產生癥狀。 進入耳等處會損害感官,進入面板會使其開裂粗糙。進入血分會引起沉睡難忍,發熱發紅且面色不悅。出現疹子,食物難以消化。 食慾不振、口渴、頭暈時,位於肉脂處會產生淋巴結,劇烈疼痛且身體粗糙,身體沉重且僵硬,感覺像被拳頭棍棒擊打。 位於骨處時,大腿和關節會產生難忍的疼痛且體力耗盡。位於腳處時,骨頭空虛,失眠且持續疼痛。 位於精液處時會快速射出,或阻塞或顏色改變。同樣地,位於子宮精液處時,脈管空虛且腫脹。 位於水道處時會導致身形消瘦,駝背和關節炎。位於關節處的風腫脹,如同皮袋充滿風氣。 由於伸展和屈曲的動作,活動時會伴隨疼痛。遍及所有肢體時,會感覺疼痛斷裂,活動、僵硬、麻木,關節收縮和顫抖。 當位於所有大脈且反覆紊亂時,由於進入肢體,稱為疾病進入身體。 下身阻塞的風,向上行至心處。進入心竅后,會蔓延至頭部和肢體。遍及全身時,會使身體如弓般彎曲。 呼吸困難,眼睛僵直瞪大,鬆弛且微笑,然後如鴿子般呻吟,失去意識且不能自主。這就是所說的中風。 當風離開心臟時,會暫時感到舒適,再次進入時會引起疼痛。這種情況源於胎位損壞,過度失血,或由於打擊所致,極難治癒。 當頸部僵硬的風進入且位於大脈時,遍及全身後,會導致肋骨彎曲。

།དེ་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་པར་བྱེད། །ལུས་ནི་གཞུ་ལྟར་ནང་དུ་གུག་།མིག་རེངས་ཤུགས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །གླལ་འབྱུང་སོ་ནི་འཆའ་བ་དང་། །བད་ཀན་སྐྱུགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། ། རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ཅིང་ཚིག་མི་འཐོན། །འགྲམ་པ་རྒྱབ་དང་མགོ་བོ་ན། །འདི་ནི་ནང་དུ་གུག་ཅེས་བྱ། །ཕྱི་ཡི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ། །ལུས་ནི་ཕྱིར་དགྱེད་བྱེད་པ་དང་། །མགོ་བོ་རྒྱབ་ཏུ་འདྲེན་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ལ་བྲང་ནི་ཤིན་ཏུ་འབུར། །གཉའ་བ་བཅོམ་པ་ལྟར་ན་ཞིང་། །སོ་དང་ཁ་ནི མདོག་མི་སྡུག་།རྔུལ་ཞིང་ལུས་ནི་ལྷོད་པར་བྱེད། །ཕྱིར་དགྱེད་གཞུ་རེངས་ཞེས་བྱ་ཞིང་། །དེ་ལ་ཤུགས་དྲག་ཅེས་ཀྱང་བཤད། །གནད་ལ་གནས་པའི་རྨར་ཞུགས་ཏེ། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །རྐང་པ་ནས་ནི་མགོ་བོའི་བར། །ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱེད་པ། །སྐམ ཞིང་ལུས་ནི་སྐྱ་གྱུར་པ།།རྨ་ཡི་ད་རྒན་དེ་སྤང་བྱ། །ལུས་ལ་འཇུག་པའི་རླུང་ཀུན་ནི། །ཤུགས་དང་བྲལ་ནས་བདེ་བར་འགྱུར། །ལྕེ་ནི་བྲུད་དྲགས་སྐམ་ཟོས་གནོད། །འགྲམ་པའི་རྩ་བར་གནས་རླུང་འཁྲུགས། །འགྲམ་པ་གཉིས་ནི་བསྐྱོད་བྱས་ནས། །ཁ་ནི་གདངས་པར་བྱེད་པའམ། །ཡང་ ན་འཛུམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར།།འགྲམ་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེས། །ཟ་དང་སྨྲ་བ་དཀའ་བར་འགྱུར། །སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གནས་རླུང་། །ལྕེ་ནི་ལྡིབས་པར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །ལྕེ་ལྡིབས་དེས་ནི་བཟའ་བཏུང་དང་། །སྨྲ་བ་ལ་སོགས་མི་ནུས་འགྱུར། །མགོ་བོས་ཁུར་ནི་ཁྱེར་པ་ དང་།།དགོད་དྲགས་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། །སྔངས་དང་གཅུས་ཏེ་སྦྲིད་པ་གཏོང་། །གཞུ་སྲ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྔས་ནི་མི་མཉམ་ལ་ཉལ་དང་། །སྲ་བ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དང་། །རླུང་སྐྱེད་པ་ནི་དེ་དང་དེས། །རླུང་འཕེལ་རོ་སྟོད་ལ་ཞུགས་ནས། །གདོང་གི་གཞོགས་ ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱེད།།སྨྲ་བ་དགོད་དང་ལྟ་བའང་ཡོ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་མགོ་འགུལ་ཞིང་། །ཚིག་མི་ཕྱིན་ལ་མིག་རེངས་ཤིང་། །སོ་འགུལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །སྒྲ་མི་ཐོས་ཤིང་སྦྲིད་པ་ཐོགས། །དྲི་མི་ཚོར་ཞིང་དྲན་ཉམས་རྨོངས། །གཉིད་ལོག་པ་ན་དངང་བར་ འགྱུར།།མཆིལ་མ་གཡོན་དུ་འདོར་བ་དང་། །མིག་གཅིག་འཛུམས་པར་འགྱུར་པ་དང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མི་བཟད་ན། །གཞོགས་ཕྱེད་དག་གམ་རོ་སྨད་ན། །ལ་ལས་དེ་གཞོགས་ཕྱེད་ནད་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་གུག་ཅེས་ཟེར། །རླུང་ནི་ཁྲག་ལ་ བརྟེན་གྱུར་ཏེ།།སྤྱི་བོ་འཛིན་པའི་རྩར་ཞུགས་པ། །རྩུབ་ཅིང་ནད་བཅས་མདོག་གནག་བྱེད། །རྩ་འཛིན་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་། །རླུང་གིས་དེ་ལ་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་། །རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམས་བྱས་ནས། །གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་ལ་གནོད། །ཚིགས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་ པར་བྱེད།།དེ་ཡིས་ལུས་ཕྱེད་ཐམས་ཅད་ནི། །ལས་སྦྱོར་མི་ནུས་ཚོར་བ་མེད། །དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད་ཅེས་ཟེར། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་བསྐམས་པར་འཆད། །ལུས་ཀུན་རླུང་ནད་དེ་དང་འདྲ། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །རླུང་ནད་ཉི་ཚེས་གཞོགས་བྱེད་བསྐམས། ། ཤིན་ཏུ་གསེ་དཀའ་ཡིན་པར་བཤད། །གཞན་དང་འདྲེས་པའང་གསོ་དཀའ་ཡིན། །ཟད་བྱེད་རྒྱུ་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །མ་ཞུ་བད་ཀན་ལྡན་པ་ཡིས། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་ལུས་རེངས་པས། །བརྐྱང་བསྐུམ་ཀུན་ལས་ཉམས་འགྱུར་བ། །ཤིང་འདྲ་ཤིང་ལྟར་རེངས་པ་ཡིན། ། ཕྲག་པའི་རྩ་བར་ཞུགས་པའི་རླུང་། །དེར་གནས་རྩ་ནི་འཁུམས་བྱས་ཏེ། །དཔུང་པ་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་བྱེད། །དཔུང་པ་འཇས་པའི་རླུང་ནད་ཡིན། །གང་ཞིག་ལག་མཐིལ་སོར་མོར་འབྲེལ། །ཆུ་བ་རྒྱབ་ཏུ་འཁུམས་བྱེད་ཅིང་། །ལག་ངར་བྱ་བ་ཉམས་བྱེད་པ། །རླུང་དེ་བི་ཤ་ཙེ་རུ བཤད།།གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྐེད་པར་གནས། །

那時會引起打哈欠,身體如弓向內彎曲,眼睛僵硬用力呼吸,打哈欠並且咬牙,會嘔吐痰液。肋骨疼痛說不出話,腮部、背部和頭部疼痛,這就叫做向內彎曲。與外部相似的是,身體向外伸展,頭部向後牽引,這時胸部非常突出。頸部如被壓碎般疼痛,牙齒和嘴巴顏色難看。出汗身體鬆弛,向外伸展稱為弓僵,也稱為強力。 進入要害處的傷口,被風所動,從腳到頭,疾病遍佈全身。身體乾瘦變灰白,應當避免這種陳舊傷口。所有進入身體的風,失去力量後會變得舒適。舌頭過度活動、乾燥食物有害,腮部根部的風脈紊亂。兩腮活動后,要麼張開嘴巴,要麼會微笑。腮部受損后,吃飯和說話變得困難。 說話相關脈中的風,會使舌頭變得遲鈍,舌頭遲鈍則不能飲食,說話等也變得無力。頭部負重,大笑過度多言,驚恐扭曲打噴嚏。拉緊弓弦,枕頭不平躺臥,咀嚼堅硬食物,這些都會生風。風增長進入上身後,使面部一側歪斜。說話、笑聲和視線都歪斜。 然後頭部搖動,說話不清眼睛僵硬,牙齒搖動聲音嘶啞,聽不見聲音打噴嚏卡住。聞不到氣味失憶迷糊,睡覺時會驚恐。口水向左邊流,一隻眼睛會瞇起,如果從腋下以上難以忍受,或者半身或下身疼痛,有人說這是半身病,其他人稱為一側彎曲。 風依附於血,進入頭頂持脈,使其粗糙帶病變黑。這種持脈不可醫治。風使其半邊麻痹,使脈和筋腱乾枯,傷害任何一側,使關節連線處鬆弛。這使得半邊身體,無法行動失去知覺。這稱為一側病,其他人稱為一側乾枯。全身風病與此相似,依附於所有肢體。 風病單獨使一側乾枯,據說極難治癒。與其他病混合也難治癒。應當避免會導致衰竭的病因。不消化伴有痰液,阻塞經絡使身體僵硬,伸展屈曲都會喪失,如木般僵硬稱為木僵。進入肩部根部的風,使該處脈管收縮,使肩膀無法活動,這是肩膀麻痹的風病。 凡是連線手掌和手指,使上臂向後收縮,使前臂功能喪失的風,稱為毗舍遮。當風居於腰部時。

རླུང་དེ་བི་ཤ་ཙེ་རུ བཤད།།གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྐེད་པར་གནས། །བརླ་ཡི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས། །དེ་ཚེ་མི་དེ་འཐེང་པོར་འགྱུར། །བརླ་གཉིས་ལ་ཞུགས་འཕྱེ་བོར་འགྱུར། །གང་ཞིག་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ན། །ལུས་འདར་འཐེང་པོ་ལྟར་འགྲོ་བ། །ཚིགས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྲན་མའི་འཐེང་པོར་བཤད། །ཁ་ཟས་དྲོ་གྲང་ སྐམ་རློན་འདྲེས།།ལྕི་དང་སྣུམ་ཆེས་བསྟེན་པ་དང་། །ཞུ་དང་མ་ཞུ་མི་བདེས་བསྐྱོད། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་པས། །མ་ཞུ་ཤིན་ཏུ་སྩོགས་འགྱུར་ཏེ། །གལ་ཏེ་བརླ་ནང་ཞུགས་འགྱུར་ན། །བད་ཀན་ཚིལ་དང་རླུང་བཅས་པ། །ནད་གཞན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ནི། །བརླ་རུས་ནང་དུ་གང་བྱས་ཏེ། །བད་ཀན་ གྱིས་ཏེ་རེངས་གྱུར་ལ།།དེ་ཚེ་དེ་ཡིས་བརླ་རེངས་བྱེད། །འདེགས་མི་ནུས་གྲང་ཚོར་བ་མེད། །གཞན་གྱི་ཡིན་སྙམ་སེམས་ཤིང་ལྕི། །མི་བཟད་པར་ནི་འགྲོ་བ་ཉམས། །སེམས་ཁོང་ཆུད་ཅིང་ཡན་ལག་ན། །སྙོམ་སློན་རིམས་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །རྐང་པ་སྒྱིད་ཞན་འདེགས་པ་དཀའ། །བེམ་བེ+ེམ་པོར་འདུག་ལྡན་པ་ ཡིན།།དེ་ནི་བླ་རེངས་ནད་ཅེས་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ཞེས་ཟེར། །རླུང་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲང་། །པུས་མོའི་སྟེང་བྱུང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་ལྟར་སྦོམ་གྱུར་པ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་འདྲ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །རྐང་པ་ན་ཞིང་མི་མཉམ་ འདོར།།ངལ་བ་ལས་ནི་གང་ཆེ་རླུང་། །ལོང་མོར་གནས་ཏེ་ནད་སྐྱེད་པ། །དེ་ནི་རླུང་ནད་ཚེར་མར་བཤད། །རྟིང་བ་སོར་མོར་འབྲེལ་པ་ཡི། །ཆུ་བར་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་གང་། །བརླ་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ། །གཟུགས་འཁུམས་ཞེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། །བི་ཤ་ཙི་ དང་གཟུགས་འཁུམས་བཤད།།མི་བཟད་ན་བ་ཁ་ལིར་བཤད། །གང་གི་རྐང་པ་བརྩི་འགྱུར་ཞིང་། །བེམ་བེམ་པོར་ནི་གྱུར་པ་དག་།བད་ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་པ། །རྐང་པ་བརྩེ་བར་དེ་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རླུང་། །རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཚ་ བྱེད་ཅིང་།།ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་ཚེ་ཚ། །དེ་ནི་རྐང་ཚ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅཝ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

風被說為毗舍遮。當風住于腰部時,進入大腿肌肉內,此時此人成為跛者。進入兩腿則成為瘸子。 當其開始行走時,身體顫抖如跛者而行,關節連線處鬆弛,此即稱為豌豆跛。 飲食冷熱乾溼混雜,過重過油而食用,消化未消化不適而動,日臥夜不眠, 未消化極為積聚,若進入大腿內,痰飲脂肪與風俱,壓制其他疾病,充滿大腿骨內, 因痰飲而僵硬,此時彼致大腿僵硬,不能抬起無冷感,似為他人所有而覺沉重, 難忍行走受損,心神迷亂肢體痛,昏沉發熱食慾失,腿腳疲軟難抬起, 呈現僵硬狀態,此即稱為大腿僵硬病,他人稱為富人風。 由風與血所生之腫,膝上生起病情重,如狼頭般粗大,稱為似狼頭。 腿腳疼痛不平行走,因疲勞而風增大,住于踝部生病,此即稱為風病刺。 腳跟與腳趾相連之肌肉,風損害其中,從大腿進入者,稱為身軀萎縮。 已說毗舍遮與身軀萎縮,難忍疼痛稱為卡利。凡腿腳麻木, 而成僵硬者,由痰飲風亂所致,說彼為腿腳麻木。膽汁與血俱之風, 使兩腿發熱,尤其行走時發熱,此即稱為腳熱。 此為《醫方八支精華》中第十五品病根之處。 此後當說垢病之病根。

།ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་ཟས། །ཚ་བ་དང་ ནི་མི་འཕྲོད་པ།།བསྟེན་དང་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་དང་། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་དང་། །ཉལ་པོ་དྲགས་དང་སྐྱིད་པར་གནས། །འཆགས་པའི་སྤྱོད་པ་མ་བསྟེན་དང་། །སྣད་དང་སྦྱང་བ་མ་བྱས་བས། །མི་ཡི་ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་འགྱུར་ཞིང་། །རླུང་སྐྱེད་ཟོས་པས་རླུང་ནད་ནི། ། འཕེལ་བས་འཁྲུགས་ཏེ་ལམ་གཞན་ཞུགས། །དེ་བཞིན་ཁྲག་ཀྱང་ལམ་འགགས་ལ། །དང་པོར་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་དང་། །འཐེང་ནད་སྟོབས་འཇིག་རླུང་ཁྲག་འདྲེས། །མིང་དུ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །དེ་ཡང་དང་པོར་རྐང་པར་རྒྱུ། །མཆོག་ཏུ་བཞོན སོགས་མཆོངས་ལས་བྱུང་།།དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་ཉིད་ནི། །མཛེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མར་མཚུངས། །དེ་བཞིན་ལུས་ཉམས་ཡན་ལག་ལྷོད། །པུས་མོ་བྱིན་པ་བརླ་རྐེད་པ། །ལག་པ་རྐང་པའི་ཚིགས་རྣམས་སུ། །གཡའ་ཞིང་འགུལ་དང་ན་བ་དང་། །ཆག་སྙམ་ སེམས་ཤིང་ཚོར་མེད་ལྕི།།ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྡང་བ་དང་། །སླར་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་གནས། །ལན་འགའ་ལག་པ་དག་ཏུ་གནས། །བྱི་བའི་དུག་ནི་ལྡང་བ་ལྟར། །ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །ཐོག་མར་པགས་པ་ཁྲག་ ལ་གནས།།བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བླ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ལུས་ཟུངས་ཀུན། །ཁྱབ་སྟེ་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ། །རྟོགས་སླ་པགས་གཡའ་ལ་སོགས་ལྡན། །ཟངས་ལྟར་དམར་དང་སྔོ་བ་དང་། །བྱ་རྨྱང་བཅས་ཤིང་རབ་དྲོ་ཚ། །རྟོགས་དཀའ་སྔར་ བས་ལྷག་པར་ན།།སྐྲང་ཞིང་མཁྲང་ལ་ཚོས་པར་བྱེད། །གཞང་དང་ཚིགས་དང་རུས་པ་རྐང་། །བཅད་སྙམ་སེམས་ཤིང་ནང་དུ་རྒྱུ། །ཤུགས་དང་ལྡན་ཚེ་སྒུར་པོ་དང་། །ཞ་བོ་འཐེང་པོར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །ལུས་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་གྱུར་ན། ། གཟེར་འགུལ་ཟུག་པའི་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །སྐྲང་བ་རྩུབ་ཅིང་གནག་པ་དང་། །སྔོ་ཞིང་འཕེལ་ཞིང་འབྲི་བར་འགྱུར། །རྩ་ཆེན་སོར་མོའི་ཚིགས་རྣམས་ནི། །འཁུམས་ཤིང་ལུས་བཅུམ་བཞིན་དུ་ན། །གྲང་ལ་མི་དགའ་རེག་ན་བདེ། །རེངས་ཤིང་འདར་ལ་ཚོར་བ་མེད། །ཁྲག་ཤས་ཆེ སྐྲང་རབ་ཏུ་ཟུག་།དམར་ཞིང་ཚ་བ་ཙེག་ཙེག་བྱེད། །སྣུམ་དང་རྩུབ་བས་ཞི་མི་འགྱུར། །གཡའ་དང་འདྲུལ་བར་ལྡན་པ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་ཚ་ཞིང་རྨོངས་བག་དང་། །རྔུལ་ཞིང་བརྒྱལ་མྱོས་སྐོམ་དད་ཆེ། །རེག་མི་བཟོད་ཅིང་ན་ལ་དམར། །སྐྲང་ཞིང་སྨིན་ལ་ཤིན་ཏུ བྲོ།།བད་ཀན་གྱིས་འགུལ་མི་ཤེས་ལྕི། །ཚོར་མེད་སྣུམ་ཞིང་གྲང་བ་དང་། །གཡའ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ན་བ་ཡིན། །འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་ཡིན། །ནད་གཅིག་ལས་བྱུང་གསར་གསོ་སླ། །ནད་གཉིས་ལས་བྱུང་འཚོ་བ་ཙམ། །འདུས་པ་ལས་བྱུང་ཆུ་སེར་འཛག་།རེངས་ དང་ཐོར་བུ་འབྱང་བ་སྤང་།།རླུང་ནི་ཡན་ལག་ཚིགས་གནས་པ། །ཁྲག་གི་ལམ་ལ་མྱུར་གནོད་བྱེད། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་གྱུར་པའི། །ནད་ཀྱིས་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། །ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན་རླུང་ལས། །སྲོག་རྩུབ་དྲག་ཤུལ་སྨྱུང་བ་དང་། །འགྲངས་དྲགས་ སྣད་དང་ལམ་གྱིས་དུབ།།ཤུགས་བཀག་ནན་གྱིས་བརྩིར་བ་ཡིས། །འཁྲུགས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཉེ་བར་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །ཆམ་པ་ཉམ་ཐག་སྐོམ་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་སོགས་ནད་མ་བསྐྱེད། །སྟོད་རྒྱུ་སྦྲིད་པ་སྒྲེགས་པ་དང་། ། སྐྱུགས་པ་གཉིད་ནི་བཀག་པ་དང་། །ཁུར་ལྕི་འདེགས་དང་དྲག་ཏུ་ངུ་། །དགོད་དྲགས་སོགས་ཀྱིས་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། །མགུལ་པ་འགགས་ཤིང་སེམས་ཉམས་ལ། །ཆམ་འདེབས་སློན་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །མགུལ་པར་ལྦ་བ་སོགས་སྐྱེད་ཅིང་། །ནམ་འཚོང་ཡན་ཆད་བརྟེན ནད་སྐྱེད།།ཁྱབ་བྱེད་འགྲོ་དང་འདུག་དྲགས་དང་། །

引起血液混亂的食物、熱性和不適宜的食物、不當飲食和錯誤的行為、白天睡覺晚上失眠、過度房事和安逸生活、不進行適度運動、不進行清潔和凈化, 這些會使人的血液混亂,食用引起風的食物會使風病增長而混亂進入其他通道,同樣血液也會阻塞通道,最初會造成傷害。 這被稱為富人的風病、跛足病、力量破壞的風血混合病。 它最初在腳部遊走,主要由騎馬等跳躍運動引起。其將要出現的癥狀與麻風病將要出現的癥狀相似。 同樣身體虛弱、肢體鬆弛,膝蓋、小腿、大腿、腰部、手腳關節處發癢、震動和疼痛,感覺像斷裂一樣,麻木沉重。 反覆發作又平息,位於兩腳根部,有時位於手部,像鼠毒發作一樣遍佈全身。 最初在面板和血液中,這種情況容易診斷。然後逐漸遍佈全身組織,這種情況難以診斷。 容易診斷時伴有面板發癢等癥狀,呈銅色發紅和發青,伴有瘙癢且發熱。難以診斷時比之前更痛,腫脹堅硬發紫。 肛門、關節和骨骼感覺像斷裂一樣,向內遊走。當病情嚴重時會導致駝背、癱瘓、跛行,遍佈全身。 如果風的成分較大,則疼痛、震動、刺痛較重,腫脹粗糙發黑,發青且時增時減。 大脈和手指關節收縮,身體萎縮般疼痛,不喜寒冷,觸控舒適,僵硬、顫抖、麻木。 血分較大時,腫脹劇痛,發紅發熱刺痛,不論用油或粗糙物都不能平息,伴有瘙癢和腐爛。 膽病時發熱昏沉,出汗、暈厥、醉態、口渴嚴重,觸控難忍,疼痛發紅,腫脹成熟極其臭味。 痰病時不能活動沉重,麻木油膩發冷,發癢略微疼痛。混合癥狀則交替出現。 由單一病因引起的新發病容易治癒,由兩種病因引起的僅能維持生命,由三種病因引起的會滲出漿液,僵硬和零星潰爛應當避免。 風位於肢節關節處,迅速損害血液通道。這兩者相互混合的疾病會奪走生命。 具有五種本性的風由於粗暴、劇烈、飢餓、過飽、清潔、路途疲勞、抑制衝動、用力擠壓而混亂,對眼睛等造成損害, 引起感冒、疲憊、口渴、咳嗽、呼吸不暢等疾病。上行風引起打噴嚏、打嗝、嘔吐、失眠、搬重物、劇烈哭泣、過度大笑等導致疾病混亂, 喉嚨堵塞、神志不清、感冒、流涎、食慾不振,在喉部生瘡等,從肩部以上引起疾病。遍行風由於過度行走和站立,

ཁྱབ་བྱེད་འགྲོ་དང་འདུག་དྲགས་དང་། །རྩེད་མོ་དྲགས་དང་མི་བཟོད་སྤྱོད། །ཁ་ཟས་མི་མཐུན་རྩུབ་འཇིགས་དགའ། །ཡི་མུག་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར། །ཁུ་བ་སྟོབས་དང་སྤྲོ་བ་ཉམས། །སྐྲང་དང་སེམས་གཡེངས་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཟུག་པ་དང་། ། སྤུ་བརྩེ་ཡན་ལག་ཚོར་བ་མེད། །མཛེ་དང་མེད་དབལ་གཞན་ཡང་ནི། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །མཉམ་གནས་འདུ་བ་མ་སྙོམས་དང་། །གྲང་དང་འདྲེན་མའི་ཟས་ཟོས་དང་། །དུས་མིན་གཉིད་ལོག་མཚན་མོ་ནི། །གཉིད་མ་ལོག་ལ་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས། །གཟེར དང་སྐྲན་དང་ཕོ་ནད་སོགས།།ཞུ་དང་མ་ཞུར་གནས་ནད་སྐྱེད། །ཐུར་སེལ་ཟས་ནི་རྩུབ་དང་ལྕི། །ཤུགས་བཀག་པ་དང་མི་སྲུན་བཞོན། །ཁྱོགས་དང་བཞོན་དང་སྟན་གནས་དང་། །འགྲོ་བ་བསྟེན་ནི་དྲགས་པ་ཡིས། །འཁྲུགས་ནས་གསོ་བར་དཀའ་བའི་ནད། །ཞུ་བའི་གནས་ལ་ བརྟེན་པ་སྐྱེད།།གཅིན་དང་ཁུ་ཆུའི་ནད་གཞང་འབྲུམ། །གཞང་འབྱུང་ལ་སོགས་མང་པོ་སྐྱེད། །རླུང་ཀུན་མ་ཞུར་ལྡན་པ་ནི། །སྙོམ་དང་འགུལ་མི་ཤེས་ཁོང་ལྕི། །སྣུམ་དང་སྒྱིད་ཞན་ཡི་ག་འཆུས། །གྲང་སྐྲན་མེ་དྲོད་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །ཚ་དང་རྩུབ་པ་མངོན་འདོད་ ཅིང་།།དེ་ཟོས་བདེ་འགྱུར་ལས་ཤེས་བྱ། །མ་ཞུ་བ་དང་མི་ལྡན་པ། །སྙོམ་སོགས་གོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ནས་རླུང་གིས་འདྲེས་པ་ཡི། །དབྱེ་བ་མང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །མཁྲིས་པས་འདྲེས་རྟགས་ཚ་བ་དང་། །སྐོམ་གཟེར་མགོ་འཁོར་མུན་འཐིབས་བྱེད། །ཚ་དྲོ་སྐྱུར་དང་ ལན་ཚྭ་བྲོ།།ཚ་ཞིང་གྲང་བ་འདོད་པ་ཡིན། །བསིལ་ཞིང་ཁོང་ལྕི་གཟེར་བ་དང་། །ཚ་བ་སོགས་ཟོས་སྨྱུང་བ་དང་། །རྩོལ་དང་རྩུབ་པས་ལྷག་པར་བདེ། །དྲོད་འདོད་བད་ཀན་ལྡན་པ་ཡིན། །ཁྲག་བཅས་ཚ་ཞིང་ན་དང་བཅས། །པགས་པའི་ཤ་ནད་ཤིན་ཏུ་ཟུག་།སྐྲང་པ་ མདོག་དམར་འགྱུར་བ་དང་།།ཐིག་ལེ་དམར་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཤ་དང་འདྲེས་པ་མཁྲང་བ་དང་། །མདོག་འགྱུར་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་། །སྤུ་བརྩེ་ལུས་ལ་གྲོག་མ་ནི། །རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར། །ཚིལ་དང་འདྲེས་པ་གསོ་དཀའ་དང་། །གཡོ་ཞིང་སྣུམ་ལ་ འཇམ་གྲང་བར།།ལུས་ལ་སྐྲང་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཡིན། །རུས་པ་དང་ལྡན་རེག་ན་ཚ། །བཙིར་ན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། །ཁབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཙགས་སྙམ་བྱེད། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན། །རྐང་དང་ལྡན་ལ་ལུས་སྒུ་ཞིང་། །གླལ་ མང་དཀྲིས་པ་སྙམ་དུ་སེམས།།རབ་ཏུ་ན་ལ་ལག་གཉིས་ཀྱིས། །བཙིར་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཁུ་བ་དང་འདྲིས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །ཡང་ན་མི་འབྱུང་འབྲས་བུ་མེད། །ཟས་འདྲེས་ཁོང་པར་མ་ཞུ་ན། །ཞུ་ནས་ནད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར། །གཅིན་དང་རླུང་འདྲེས་ལྒང་པ་སྦོ། ། གཅིན་ནི་འགགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །བཤང་འདྲེས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགག་།རང་གི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་གཅོད། །སྣུམ་ཟོས་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་འགྱུར། །ཟས་ཟོས་ལྟོ་ནི་སྦོས་པ་དང་། །ཟས་ཀྱིས་བཤང་བ་ཕུལ་ནས་ནི། །ན་ཞིང་སྐོམ་པོ་རྙོག་ཅན་འབྱུང་། །རླུང་ནི ལུས་ཟུངས་ཀུན་དང་འདྲེས།།བརླ་དང་ཆུ་སོ་རྒྱབ་ཏུ་ན། །རླུང་ནི་ལོག་སོང་མི་བདེ་ཞིང་། །སྙིང་ནི་རབ་ཏུ་ན་བར་བྱེད། །སྲོག་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་གྱུར་འཁྲུགས། །མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་དང་ལུས་ཚ་འགྱུར། །ལེགས་པར་མ་ཞུ་སློན་པར་བྱེད། །སྟོད་རྒྱུ་མགོ་འཁོར་སོགས་ པ་དང་།།ནང་དུ་ཚ་ཞིང་སྟོབས་ཟད་འགྱུར། །ཁྱབ་བྱེད་རྨོངས་བག་ལུས་ཀུན་ནི། །ཚ་ཞིང་ངལ་ལ་ལུས་སྤྱོད་འགགས། །ལུས་ཚ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན། །མཉམ་གནས་དྲོད་ཀྱིས་གནོད་རྡུལ་ཆེ། །མི་དགའ་སྐོམ་དང་ཚ་བཅས་འགྱུར། །ཐུར་དུ་སེལ་བས་དྲི་མ་ནི། །ཁ་ དོག་སེར་པོར་འབྱུང་བ་དང་།།

過度行走和站立,過度遊戲和不能忍受的行為,不適當的飲食和喜好粗暴恐怖,以及憂鬱等會導致紊亂。精液力量和興致減退,浮腫和心散亂,發燒,四肢疼痛,毛孔和四肢失去知覺。 麻風病和其他疾病也會引起遍佈全身的疾病。平衡的體液失調,寒冷和混雜的飲食,不當時間睡眠,夜晚不眠等會導致紊亂。疼痛、腫瘤和胃病等,會引起消化和不消化的疾病。 下行風因粗重的食物,抑制衝動,騎乘不馴服的坐騎,乘轎、騎乘、坐墊和過度行走等而紊亂,會引起難以治癒的消化系統疾病。引起小便病、精液病、痔瘡、肛門脫垂等多種疾病。 所有風與不消化相關時,會出現昏沉、不能活動、腹部沉重、油膩、懶惰、食慾不振,寒性腫瘤使體溫下降,渴望溫熱和粗糙的東西,食用這些會感到舒適,由此可知。 不消化和無關的癥狀,昏沉等相反。然後應知風與其他相混合的多種分類。與膽相混時的癥狀有發熱、口渴、疼痛、頭暈、昏暗。喜歡溫熱、酸和鹹味,發熱且渴望寒涼。 涼而腹重、疼痛,食用熱性食物后飢餓,運動和粗糙更感舒適,渴望溫暖是與痰相關的癥狀。與血相關時發熱伴疼痛,皮肉病極痛,腫脹呈紅色,出現紅色斑點。 與肉相混時堅硬,顏色改變出現小疙瘩,毛孔感覺如螞蟻在身上爬行。與脂肪相混難治癒,流動而油膩柔軟寒涼,身體浮腫食慾不振,這是富人的風病。 與骨相關時觸控發熱,按壓感到舒適,感覺如被針刺,肢體疼痛。與筋相關時身體佝僂,打哈欠多感覺被纏繞,劇痛時用雙手按壓會感到舒適。 與精液相混時過度排出,或不排出無果實。與食物相混時腹中不消化,消化后病情會好轉。與小便相混時膀胱脹滿,小便阻塞。與大便相混時向下排出阻塞,在自己的位置完全阻斷。 食用油膩快速消化,進食后腹部脹滿,食物使大便增多后,疼痛且混濁的口渴出現。風與所有身體組織相混,大腿、牙齒和背部疼痛。風逆行不適,心臟劇痛。 與生命風和膽相混時紊亂,頭暈昏厥身體發熱。消化不良會引起嘔吐,上行風導致頭暈等,內熱且力竭。遍行風使迷惑,全身發熱疲憊行動阻礙。 身體發熱伴有病癥。平衡風受熱損害塵垢大,不悅口渴伴發熱。下行風使污物呈黃色排出。

།ཁ་ དོག་སེར་པོར་འབྱུང་བ་དང་།།ཟླ་མཚན་ཆེར་འཕེལ་མོ་མཚན་དང་། །ཕོ་མཚན་རྐུབ་ཏུ་ཚ་བར་འགྱུར། །སྲོག་ནི་བད་ཀན་འདྲེས་གྱུར་པ། །ལུས་ལྷོད་སྐོམ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །མཆིལ་མང་སྒྲེགས་པ་སྦྲིད་མང་སློན། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་ཐོགས་ པ་ཡིན།།སྟོད་རྒྱུ་ལུས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ཚིག་ཐོགས་སྐད་འགགས་ཡི་ག་འཆུས། །སྟོབས་དང་ཁ་དོག་ཉམས་པར་བྱེད། །ཁྱབ་བྱེད་རུས་ཚིགས་རེངས་པ་དང་། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྕི་བ་དང་། །འགྲོས་ནི་ཤིན་ཏུ་འཁྱོར་བ་ཡིན། །མཉམ་གནས་ཡན་ལག་གྲང་ བྱེད་ཅིང་།།རྔུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་དྲོད་ཆུང་འགྱུར། །ཐུར་སེལ་བཤང་དང་གཅི་བ་ནི། །བད་ཀན་བཅས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་རླུང་ནི་གཞན་འབྲེལ་བ། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་། །ཕན་ཚུན་རིམ་བཞིན་འདྲེས་གྱུར་པ། ། ཀུན་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེ། །ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །སྲོག་དང་སྟོད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་དཀའ་བ་དང་། །ཆམ་འདེབས་མགོ་བོ་ན་བར་བྱེད། །སྙིང་ན་ཁ་ནི་སྐམ་པར་འགྱུར། །སྟོད་རྒྱུའི་རླུང་ནི་སྲོག་དང་འདྲེས། །མདོག་དང གཟི་མདངས་སྟོབས་ཟད་བྱེད།།ཕྱོགས་འདིས་འགྲེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨན་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་པར་བྱ། །རླུང་ནི་གནས་དང་འཕེལ་དང་འབྲི། །ལས་རྣམས་ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ནི། །འཁྲུགས་པས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ཡིན། །མཁྲིས་ པ་ལ་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང་།།འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདྲེན་མ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་སོགས་ལས་འདྲེས་དེ་བཞིན། །འདྲེན་མ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན། །རབ་དང་རབ་མཆོག་བརྟགས་པ་ཡིས། །འདྲེས་པ་གྲངས་མེད་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། །རིམ་གྱིས་ བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལས།།རྟོགས་དཀའ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ཡང་བརྟག་།མ་ཡེངས་པས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཁྱད་པར་སྲོག་ནི་འཚོ་བ་ཡིན། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད། །དེ་གཉིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཚེ་དང་སྟོབས་ནི་ཟད་པར་འགྱུར། །རླུང་ནི་འདྲེས་པ་ མ་ཤེས་པའམ།།ཤེས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་ལོན་པ་ནི། །འབད་ཀྱང་གསོ་དཀའ་ཡིན་པའམ། །གསོ་བའི་ཐབས་ནི་མེད་པ་ཡིན། །འདྲེས་ནད་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །ཁོང་འབྲས་མཆེར་པ་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་མེ་དྲོད་ཉམས་ལ་སོགས། །བླ་བརྣན་དེ་ལས་འབྱུང་བར་ འགྱུར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཏེ་གནས་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རིམས་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ།

顏色呈現黃色,月經增多,女陰和男陰、肛門發熱。生命之風與痰互混,身體鬆軟,口渴且食慾不振。 唾液多,打嗝,頻繁打噴嚏。呼吸吸氣受阻。上行風使身體沉重,言語遲鈍,聲音嘶啞,食慾不振。 使體力和膚色衰退。遍行風使骨節僵硬,四肢沉重,行走極不穩定。平衡風使四肢發冷,不出汗且體溫低。 下行風使大小便帶有痰液排出。如是風與其他相關者,稱為二十二種。同樣,生命風等諸風,相互依次混合, 所有這些紊亂者,稱為二十種。生命風與上行風一起紊亂,呼吸困難,感冒,頭痛,心痛且口乾。 上行風與生命風混合,使膚色、光澤和體力耗竭。以此類推其餘混合,醫者應當善加運用。 應當詳細觀察風的住處、增長和減退以及作用。生命風等五種,因紊亂而相互混合。 與膽汁等十二種混合,成為複合病。與膽汁等混合同樣,複合病有多種。 通過詳細觀察,混合成無數種。這些通過自身特徵,以及逐漸好轉的過程, 難以辨識,應當反覆觀察,專注地瞭解。特別是生命風維繫生命,上行風稱為力量。 這兩者受損害時,壽命和體力將耗竭。風的混合若不瞭解,或雖知曉但已過一年, 即使努力也難以治癒,或無法治療。若放任混合病不治,將引發腹內腫瘤、脾病、心病、 瘤、消化力衰退等嚴重疾病。 這是從《醫論八支精華概要》中,病根處所第十六章。 這是從《醫論八支精華概要》中,病根處所第三處圓滿。 現在開始解說熱病的治療。具慧子等大仙人們如是說道。

།གང་ཕྱིར་མ་ཞུ་གནས་མ་ཞུ། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་མེ་དྲོད་ཉམས། །རིམ་གྱིས་ཉེས་པ་སྐྱེད་བྱེད་པས། །སྔོན་ཚུལ་བྱུང་དང་རིམས་སོགས་ལའང་། །དེ་ཕྱིར་སྨྱུང་བ་བྱ་དགོས་ལ། །སྟོབས ནི་འབད་པས་བསྲུང་བར་བྱ།།སྟོབས་ནི་ནད་མེད་པ་ཡི་གནས། །བྱ་བའི་རིམས་ནི་ནད་མེད་དོན། །སྨྱུང་བྱས་ནད་ནི་ཉམ་སྨད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་དང་ཁོང་ཡང་འགྱུར། །བདེ་ཞིང་བཀྲེས་སྐོམ་ཡི་ག་འབྱེ། །ཟས་འཇུ་སྟོབས་དང་མདངས་སྐྱེད་འགྱུར། །དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་བད་ ཀན་ནད།།བསླངས་དང་གཡོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །དང་གར་འཁྱིལ་བཅས་མཆིལ་མ་མང་། །ཟས་ལ་མི་དགའ་ལུད་པ་གསུང་། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་འདེབས་པ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་ཞུར་འགྱུར། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་འོས་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱས་ན་ ནི།།དབུགས་མི་བདེ་དང་ཚད་འཁྲུ་རྨོངས། །སྙིང་ནད་མི་བཟད་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །པོ་སོན་པི་པི་ལིང་བཅས་པ། །དུག་མོ་ཉུང་ངམ་ཤིང་མངར་ནི། །ཆུ་དྲོན་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚར་ལྡན་པ་བླུད། །ཀར་ཀ་ཏ་འམ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་སྦའི་ལོ་མའི་ ཆུའམ།།འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ནི་སྐྱོ་མའམ། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུའམ་ཆང་སྦྱར་བཏུང་། །ཉམས་སྟོབས་དུས་ཀྱི་དབྱེ་ཤེས་པས། །ཆོ་གའི་གནས་ལས་བཤད་པ་ཡི། །སྐྱུག་སྨན་དག་ནི་རབ་ཏུ་བཏང་། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དག་།བྱས་པར་གྱུར་ཏམ་མ་བྱས་ཀྱང་། །རིམས་ ནད་ཅན་ལ་རྣམ་སྦྱང་བྱ།།ནད་ནི་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྨིན་དང་ཞི་བར་བྱ་ཕྱིར་བྱ། །ཐལ་བས་གཡོགས་པའི་མེ་བཞིན་དུ། །མ་ཞུས་ཁེབས་ཟས་འཇུ་མི་འགྱུར། །དེ་བས་ཉེས་པ་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར། །རིམས་དང་ལྡན་ལ་སྨྱུང་བ་བྱ། །རླུང་དང་ བད་ཀན་རིམས་སྐོམ་དང་།།ཆུ་ཚན་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་བཏུང་། །དེས་ནི་བད་ཀན་ཞུ་གྱུར་ནས། །སྐོམ་དད་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་བུ་གའི་རྒྱུན། །འཇམ་པར་བྱས་ནས་སྦྱོང་བར་བྱེད། །ཞེན་པའི་རླུང་མཁྲིས་རྔུལ་དང་ནི། །བཤང་གཅི་བདེ་བར་འབྱིན་ པར་བྱེད།།གཉིད་རྨོངས་ཡི་ག་འཆུས་པ་སེལ། །སྲོག་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཆུ་གྲང་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །ནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་[(]འཕལ་[,]འཕེལ[)]བྱེད་ཡིན། །ཆུ་ཚན་ཡོན་ཏན་དེ་འདྲ་ཡང་། །གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པས་ལྡན་རིམས་དང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ ཚ།།ཀུན་ཚ་རྨོངས་བག་ཚད་པར་འཁྲུ། །ཆང་དུབ་ལས་བྱུང་སོ་ག་དང་། །གཅོང་སྐེམས་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་མི་བླུད། །དེ་ལ་གླ་སྒང་ཙནྡན་དང་། །བཅའ་སྒ་པར་པ་ཏ་དང་ནི། །པུ་ཤེལ་ཙི་དང་བ་ལེ་ཀ་། བསྐོལ་ཆུ་བསྒྲངས་བླུད་རིམས་སྐོམ་སེལ། །མཁྲིས་པ་མེད་པར་ཚ་མི་ འབྱུང་།།ཚ་བ་མེད་པར་རིམས་ཡོད་མིན། །དེ་བས་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་སྤང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བས་ལྷག་པར་སྤང་། །ཁྲུས་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལྷག་མའང་སྤང་བར་བྱ། །མ་ཞུ་གཟེར་འཇོམས་སྨན་ལྟ་བུར། །མ་ཞུ་རིམས་ནི་མི་བཟད་ལ། །སྨན་བཏུང་མི་ བྱ་དེ་ཡིས་ནི།།ལྷག་པར་མ་ཞུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ལྟོ་བ་མ་ཞུས་ཁྱབ་པ་ལ། །འོ་མ་སྦྲུལ་ལ་བླུད་དང་མཚུངས། །རླུང་དང་བད་ཀན་བདག་ཉིད་དེར། །ལྐོག་ནད་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །བྱིན་པ་ཚིགས་རུས་གཟེར་གྱུར་ལ། །རྔུལ་འབྱུང་བ་ནི་རབ་བསྔགས་ཏེ། །རྔུལ་ དང་བཤང་གཅི་འཕྱེན་བདེར་འབྱུང་།།མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཟས་འཇུ་བྱེད། །སྣུམ་འཐུང་ཆོ་གར་བཤད་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱ། །སྨྱང་དང་དུགས་བྱ་དུས་དང་ནི། །ནས་ཐུག་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་རྣམས། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྨིན་བྱེད་པ། །རིམ་མམ་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་སྦྱིན། ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ཟད་བྱེད་དང་། །གློ་བུར་བ་དང་རིམས་རྙིང་ལ། །

因為不消化而停滯不化,阻礙通道熱量減退,逐漸產生過失,對於前述病癥和熱病等,因此需要禁食,並且應當努力保護體力。 體力是無病之所依,治療熱病是爲了無病。禁食使病勢減弱,生熱力並使腹部輕鬆,舒適且飢渴開胃,食物消化生氣力與光澤。 對此大多是痰病,升起和攪動,以及凝聚伴隨多痰,不喜食物且咳嗽,剛吃完就發熱病,尤其會變成不消化。 適合用吐藥者贊用吐藥,若用其他方法,則會引起呼吸不適、熱瀉、昏迷,心病難忍熱病發作。 婆索尼胡椒等,毒茛或甘草,以溫水加蜂蜜,或者加入巖鹽服用。 可用蟹或苦瓜,楝樹葉或葫蘆葉的汁,或炒米湯,或甘蔗汁或酒調服。 了知體力和時宜,如治療儀軌所說,應當善加服用吐藥,關於吐藥的配方,無論是否已經使用,對熱病患者都要凈化。 爲了使病動搖,成熟和平息而做。如同被灰覆蓋的火,被不消化覆蓋的食物不能消化。因此為使過失成熟,對有熱病者要禁食。 對風痰熱病口渴,溫水少量少量飲用。由此使痰消化,迅速消除口渴,生熱力並使通道,柔軟后得以凈化。 黏著的風膽汗液,大小便順利排出,消除昏睡和食慾不振,能夠維持生命。 冷水則與此相反,會使病群增長。溫水雖有如是功德,但對單純膽病熱病,膽分大和一面發熱,遍熱昏沉熱瀉, 酒疲勞所致、春季、消瘦、血膽病者不可飲。對此用藜蘆、檀香,蓽茇、胡黃連,水晶和巴列嘎,煮水冷卻飲用能除熱渴。 無膽不會發熱,無熱不會有熱病,因此應避免損害膽,膽分大者更應避免。 沐浴、按摩、涂敷,以及過度禁食都應避免。如同消化疼痛藥一樣,不消化熱病難忍時,不可服藥,因為這會更加增長不消化。 腹部遍佈不消化時,如同給蛇喝牛奶。對於風痰性質的,喉病感冒呼吸不適,小腿關節骨痛時,出汗最為讚歎。 汗液大小便排出順利,生熱力並助消化。如油療法中所說,一切都應實行。禁食與熱敷時宜,以及大麥湯和胡黃連汁等,能使污垢成熟,應按次第或情況給予。 對於單純風病、新發病和陳舊熱病。

རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ཟད་བྱེད་དང་། །གློ་བུར་བ་དང་རིམས་རྙིང་ལ། །སྨྱུང་བ་མི་བྱ་དེ་ལ་ནི། །ཉམས་མི་སྨད་པའི་ཞི་བྱ་ཕན། །དེ་ལ་མ་ཞུའི་རིམས་ལྡན་ཚུལ། །ཉམས་སྨད་མི་བྱར་ཤེས་པར་བྱ། །གསོ་བའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཤེས་ལས། །བརྟགས་ཏེ་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་ཡིན། །སྨྱུང བྱས་མཚན་མར་ལྡན་པ་ནི།།དེ་ལ་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་བླུད། །རང་གིས་སྨན་དང་ཇི་བཞིན་བསྐོལ། །དང་པོར་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་སྦྱིན། །ཞག་དྲུག་བར་དུའམ་གང་ཚེ་རིམས། །རྩེ་ཞིལ་གྱུར་པའི་བར་དུ་སྦྱིན། །དེ་ཡིས་ཤིང་གིས་མེ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡི་མེ་དྲོད་འཕེལ་ བར་བྱེད།།དང་པོ་འབྲས་ཡོས་ཐུག་འཇུ་སླ། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་དང་བཅས། །འུ་སུ་རྒྱ་མཚར་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐྱུར་འདོད་སེའུ་འབྲུ་བཅས་བ་བཏུང་། །འཁྲུ་བའམ་མཁྲིས་པ་མང་བ་ལ། །སྦྲང་རྩི་བཅའ་སྒ་བཏབ་བསྒྲངས་བླུད། །ཆུ་སོ་རྩིབ་ལོགས་གླད་པ་གཟེར། །གཟེ་ མ་བྱ་ཀྲི་བསྐོལ་བ་བླུད།།རིམས་འཁྲུར་ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། །བལ་བིལ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །ུཏྤལ་འུ་སུ་བསྐོལ་རིམས་འཁྲུར། །ཐུག་སྐྱུར་སྨིན་དང་དྲོད་བསྐྱེད་ཡིན། །སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །གཟེར་ཅན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ། །བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་ནས་ཐུག་ནི། །རྩ་ བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པ་སྦྱིན།།རྟུག་པ་འགགས་ལ་ནད་བཅས་པ། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །བཏབ་པའི་ནས་ཐུག་མར་དང་བརྔོས། །དྲི་མ་ནད་ནི་བདེ་འབྱུང་བྱེད། །ལྟོ་བར་རྟུག་འགགས་ནད་བཅས་ལ། །དབྱི་མོ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །རྒུན་འབྲུམ་དོང་ག་སྐྱུ་རུ་ར། །ཁོང་པ་བཅད་པ་སྙམ་ བྱེད་ལ།།རྒྱ་ཤུགད་ཏྲིག་ས་ལ་བར། །ཀྲྀཥྞ་པཎི་བིལ་བ་བླུད། །རྔུལ་མེད་གཉིད་མེད་སྐོམ་པས་ཉེན། །ཁར་དོང་གྲ་སྐྱུ་རུ་རའོ།

對於單純的風病、突發性疾病和久病, 不要禁食,對於這些病癥, 不要減弱體力,應當採用溫和的治療方法。 對於伴有消化不良發熱的病癥, 應當知道不要減弱體力。 瞭解兩種治療方法后, 觀察后再決定是否禁食。 對於禁食后出現癥狀的病人, 應當給予容易消化的湯等食物。 按照藥方煮制, 首先給予容易消化的湯等。 持續六天或者直到, 發熱消退為止繼續給予。 這就像木柴助長火勢一樣, 能增強病人的消化之火。 首先給予容易消化的炒米湯, 加入蓽茇、長鬍椒, 以及烏梭和海鹽, 若想要酸味可加入酸棗飲用。 對於腹瀉或膽汁過多者, 給予加入蓽茇的蜂蜜水。 對於牙痛、肋痛、頭痛, 給予煮過的芝麻和葛根。 對於發熱性腹瀉,用黑葉草、 木蘋果、蓽茇和, 青蓮花、烏梭煮水,用於發熱性腹瀉。 酸湯有助於消化和產生熱量。 對於打嗝、咳嗽、呼吸不暢, 疼痛者用小五根, 對於痰病患者,則給予, 大五根湯。 對於大便秘結伴有病癥者, 加入長鬍椒和訶子, 的大麥湯和酥油一起煮, 能使排便順暢病癥減輕。 對於腹部大便秘結伴有病癥者, 用茯苓、長鬍椒根、 葡萄、冬瓜、訶子。 對於感覺腹部堵塞者, 用棗子、三棱、沙羅樹、 黑葉草、木蘋果服用。 對於無汗、失眠、口渴者, 用棗核和訶子。

།རྒྱ་ཤུག་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཙནྡན་ནི། །སྐོམ་དང་སློན་དང་བཅས་པ་བླུད། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་རིམས་འཇོམས་ཡིན། ། དེ་དག་ཐུག་པའི་སྨན་ཡིན་ཏེ། །ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་སོགས་པའང་སྦྱར། །ཆང་ལས་བྱུང་དང་ཆང་རྒྱུན་བསྟེན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་གནས་ཞུགས་ནས། །དེ་གཉིས་ཤས་ཆེའམ་སོ་གའམ། །སྐོམ་དང་སློན་དང་ཚད་པས་ཉེན། །ཁྲག་ནི་སྟོད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་མི་བླུད་ཀྱི། ། འབྲས་ཕྱེའི་སྐྱོ་མ་རིམས་འཇོམས་པའི། །འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁར་དཀར་བཅས་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ནས་སྐྱོ་མ་ཞུ་ནས་ནི། །བཀྲེས་ན་ནས་ཐུག་འབྲས་བརྔོས་པའི། །འབྲས་ཆན་དག་ནི་བཟའ་བྱ་ཞིང་། །ཤ་ཁུ་སླ་བའི་ཁུ་བ་འམ། །མུངྒ་འུར པའི་ཁུ་བཅས་བཟའ།།དེ་ལྟར་ཞག་དྲུག་འདི་བཟླས་ཏེ། །ཉམས་སྟོབས་ནད་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས། །སྨིན་པའི་ནད་ནི་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨིན་པའམ་ཡང་ན་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་བསྔགས། །མཁྲིས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཁ་བ་ སྟེ།།བད་ཀན་ལ་ནི་ཚ་བ་བླུད། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཀྱང་། །བསྐ་བ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རིམས་གསར་དྲི་མ་འགགས་བྱེད་པས། །བསྐ་བས་མི་བཟད་རིམས་སྐྱེད་ཅིང་། །དང་ག་འཁྱིལ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ཡང་སྐྱེད། ། ལ་ལ་ཞག་བདུན་ནས་སྨན་གཏོང་། །གཞན་དག་ཞག་ནི་བཅུ་ལོན་ནས། །ཁ་ཅིག་ཟས་ཡང་ཟོས་ནས་གཏོང་། །མ་ཞུ་ཤས་ཆེ་ལ་མི་གཏང་། །གང་ཕྱིར་མི་བཟད་རིམས་ཉེན་ལ། །ནད་ཀྱི་ཤུགས་ནི་འབྱུང་འགྱུར་བ། །མ་སྨིན་པ་ལ་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ནི་སླར་འཕེལ་བྱེད་པ འམ།།ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སོགས་པ་ཡིས། །སྙོམ་དང་རྨོངས་བག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གང་ཚེ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ལུས་ཡང་། །དྲི་མ་ལ་སོགས་གཡོས་གྱུར་བ། །རིམས་བཏབ་ཡུན་རིང་མ་ལོན་ཡང་། །དེ་ཚེ་སྨན་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །གླ་སྒང་པར་པ་ཏར་བཅས་པའམ། །བཅའ་སྒའམ་ ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ།།བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་བླུད། །པ་ཏ་པུ་ཤེལ་པ་ལ་ཀ་།བླུད་པའམ་དེ་བཞིན་དུ་ནིམ་པ། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་དོ་གྲ་རྣམས། །འདི་ནི་ཅི་རིགས་པར་བླུད་བྱ། །ནན་སྨིན་བྱེད་པའི་སྨན་ཁུ་བ། །རིམས་དང་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །ཁས་རོ་མི་ཚོར་མ་ཞུ་ འཇོམས།།དུག་མོ་ཉུང་དང་པ་ཏོ་ལའི། །ལོ་མ་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོལ་གླ་སྒང་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏ་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོལ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀིར་ཏིག་ཏ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དཀར། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་ སྦྲང་།།ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་བྱས་པ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་རྟག་རིམས་སོགས། །ལྔ་པོ་ཞི་བར་བྱེད་པར་འདོད། །རླུང་གི་རིམས་ལ་བྱི་ཚེར་བ། །བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཕན། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་བཅའ་སྒའམ། །རྩ་བ་ལྔ་བ་ཆུང་ངུ་ཕན། ། མཁྲིས་རིམས་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །དེ་བཞིན་གླ་སྒང་པར་པ་ཏ། །བྱི་ཚེར་རྩ་མཁྲིས་བཅས་པ་ཕན། །བད་ཀན་དུག་མོ་ཉུང་སོགས་སྡེ། །ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་གླ་སྒང་། །བཅའ་སྒ་བྱི་ཚེར་བསྐོལ་བ་ཕན། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཨ་རུ་ར། །དོང་ག་གླ སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ།།བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་བཤང་འགགས་པས། །ན་བ་སྨིན་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་རིམས་ལ་ནི། །རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་།སེང་ཕྲོམ་ཏང་པལ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་བ་ལ་ཀེ་། པདྨ་གེ་སར་ཤུག་པ་དང་། །པད་རྩ་ཙནྡན་ ཨུཪྴིར།།བ་རུ་ཤ་ཀ་ཨུཏྤལ་སྔོ། །རྒུན་སོགས་སྐྱོ་མའམ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པ། །

將紅棗、葡萄、香草、甘松、檀香, 連同水和鹽一起服用。 加入蜂蜜可以治療熱病。 這些是湯藥, 還可以配合肉湯、肉汁等。 飲用酒精和持續飲酒, 痰和膽汁進入其位置后, 這兩者較重或在夏季, 或因渴、鹽和熱而危險。 血液會向上涌, 對此不要服用湯藥, 而是用米粉粥治療熱病, 果汁加蜂蜜 和白糖一起服用。 然後粥消化后, 如果餓了就吃大麥湯和煮熟的 米飯, 以及肉湯、清湯或 綠豆湯一起食用。 這樣持續六天, 保護體力和疾病。 然後通過禁食等方法, 使剩餘的成熟疾病 成熟或平息, 推薦使用藥湯配方。 對膽病最適合苦味, 對痰病則服用熱藥。 雖能去除痰和膽, 但不推薦澀味, 因為會阻礙新發熱病的污濁, 澀味會引起難忍的熱病, 並引起胃部絞痛和食慾不振, 還會引起打嗝和呼吸不暢。 有人七天後服藥, 其他人十天後服藥, 有些人吃了清淡食物后服藥, 消化不良嚴重者不要服用。 因為對難忍的熱病危險, 病勢會發作, 對未成熟的病用藥, 會使熱病復發, 或因病情加重, 產生昏迷和迷糊。 當熱病頂峰過去身體輕快, 污濁等開始活動時, 即使熱病發作時間不長, 這時也要服藥。 甘松和巴巴達或 蓽茇或者蒺藜 煮沸後冷卻的湯液服用。 服用巴達、普謝勒、巴拉卡, 或者同樣的楝樹, 香草、甘松、多格這些 應該根據情況服用。 使病情成熟的藥湯, 能治療熱病、口渴、食慾不振, 味覺喪失和消化不良。 苦瓜和波托拉 葉子以及普切謝勒, 波托拉、甘松、香草和 巴達以及普切謝勒, 波托拉、楝樹、三果, 葡萄、甘松、苦瓜, 基爾提克塔、香草和 蓽茇以及白檀香, 香草、甘松、庵摩勒、蜂蜜, 以半偈頌完成的 這五種配方據說能平息 五種持續性熱病等。 對風熱病,蒺藜、 蓽茇、香草、甘松有效。 或者胡椒根、 香草和蓽茇, 或小五根方有效。 膽熱病用甘松、苦瓜、 普切謝勒配合蜂蜜。 同樣甘松、巴巴達、 蒺藜配合膽草有效。 痰病用苦瓜等類, 或者婆沙迦、甘松、 蓽茇、蒺藜煮水有效。 胡椒根、訶子、 冬果、甘松、普切謝勒, 對痰風混合導致大便阻塞者, 能使病成熟併產生暖意。 對風膽引起的熱病, 用葡萄、甘草、馬度迦、 升麻、當歸、香草和 甘松、庵摩勒、婆拉克、 蓮花蕊、杜松和 蓮根、檀香、烏尸羅、 婆樓沙迦、青蓮, 用葡萄等煮粥或煮沸後冷卻。

རྒུན་སོགས་སྐྱོ་མའམ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པ། །མེ་ཏོག་ཛཱ་ཏིའི་དྲིས་བསྒོས་ཏེ། །ཁ་ར་འབྲས་ཡོས་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །རླུང་མཁྲིས་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །ཆང་ནད་སློན་བརྒྱལ་ཚ་མགོ་འཁོར། །ངལ་དང་སྟོད་ཀྱི་ཁྲག་མཁྲིས་ནད། །སྐོམ་ དང་མིག་སེར་དག་ཀྱང་སེལ།།པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་སྣོད་སར་པ། །གཙང་མདག་ཏུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །བཙིར་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར། །ཁུ་བ་དེས་ནི་རིམས་ཚད་སེལ། །བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་ཤུ་དག་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པ་ཏ་དང་། །དོང་ག་དུག་མོ་ཉུང་བསྐོལ་ཕན། །ཡང་ ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བ་ཡི།།ཁུ་བར་པི་པི་ལིང་གི་ནི། །ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཕན། །བྱ་ཀྲི་བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ། །པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མར་བཅས། །བད་ཀན་རླུང་རིམས་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ཆམ་པ་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །གླ་སྒང་འུ་སུ་ཨ་རུ་ར། །བཅའ་སྒ་ སྐྲ་ལོ་པུ་ཏི་ཀ་།ཤུ་དགག་བྲ་ཀད་ཕལ། །ཐང་ཤིང་ཤིང་ཀུན་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །རླུང་དང་བད་རིམས་མཆིལ་མ་མང་། །ལྟོ་དང་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན། །ལྐོག་ནད་ཁ་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རྣམས་སེལ། །དོང་ག་སོགས་ཏེ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བད་ཀན་མཁྲིས འགྱུར་རིམས་འཇོམས་སོ།

葡萄等果汁或煮沸後冷卻, 以豆蔻花香薰制, 加入糖、炒米和蜂蜜調製。 能夠降伏風膽熱病, 酒病、昏厥、發熱頭暈, 疲勞和上部血膽疾病, 並能消除口渴和黃眼病。 將普次謝(一種礦物)磨碎放入新容器中, 用清水煮沸, 將榨取的汁液與酥油調和。 此汁液能消除熱病, 對於痰風混合病,白芷、 普次謝、巴達(一種藥材)、 冬瓜和毒母(一種藥材)煮沸有效。 或者煮沸獨活, 在其汁液中加入 胡椒粉服用即有效。 煮沸雞骨草、薑黃和獨活, 配以胡椒粉, 能降伏痰風熱病、呼吸不暢、 咳嗽、感冒和疼痛。 甘松、茴香、訶子、 薑黃、髮絲、佈德卡(一種藥材)、 白芷、肉豆蔻、 桂皮、阿魏與蜂蜜, 能治療風痰熱病、多痰、 腹部、心口、肋部疼痛、 喉病、口部腫脹、 咳嗽和呼吸不暢等癥。 冬瓜等配以蜂蜜, 能降伏痰膽變化熱病。

།དེ་བཞིན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ནི། །བ་ཤ་ཀ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་པ་ཏོ་ལ། །བོང་ང་དཀར་པོ་ནིམ་པ་དང་། །མུར་བ་བྱི་ཚེར་བ་ཡང་ཕན། །འདུས་པའི་རིམས་ལ་བྱ་ཀྲི་དང་། ། ཐང་ཤིང་སྐྱེར་པ་གླ་སྒང་དང་། །པ་ཏོ་ལོ་མ་ནིམ་པའི་ཤུན། །འབྲས་གསུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཡང་ཕན། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་རིམས། །ལུད་དབུགས་མི་བདེ་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།དོང་གྲ་པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཕན། །རྒུན་འབྲུམ་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་།བ་རུ ཤ་ཀ་ཀྱི་ལྕེ་བ།།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཏང་པལ་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །ཁུ་བ་དེ་ནི་དེས་འཐུངས་ན། །རིམས་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ཛཱ་ཏི་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་ར། །བྱི་ཚེར་བ་བསྐོལ་དེ་འདྲར་ཕན། །བཤང་འགགས་ རྒུན་འབྲུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ།།ཀྱི་ལྕེ་བུ་རམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སྨན་ཞུ་ནས་ནི་ཐུག་པ་སོགས། །སྤྱད་བྱ་བད་ཀན་ཅན་གྱིས་མིན། །བད་ཀན་གྱིས་བརླན་ལུས་ལ་ནི། །རྔུལ་ལ་ཆར་བབ་འཕེལ་བ་ལྟར། །ཐུག་པ་ཡིས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡང་། །ཡུ་ཤ་ རྒྱ་སྲན་ཙ་ན་ཀ་།སྲན་མ་སོགས་བྱས་ཡང་བ་དང་། །རྩུབ་ཅིང་རོ་ཁ་ལྡན་ཡིད་འོང་། །ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་གཡོས་ལེགས་སྦྱིན། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་སོགས་འབྲུ་རྙིང་། །དྲུག་ཅུ་པ་ཡང་རིམས་ལ་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་དེ་བཞིན་ནས། །ཕུབ་མ་མེད་བྱས་ཆག་ཚེའི་ཆན། །ནད་དང ལུས་ཟུངས་སོགས་སྟོབས་ལས།།རིམས་སེལ་སྨན་ཁུར་བཙོས་འབྲས་ཆན། །ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་བཙགས་ནས་ནི། །ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །མུངྒ་སོགས་དང་ཀུ་ལངྠའི། །ཡུ་ཤ་ཡང་བས་རིམས་ནད་འཇོམས། །ཚོད་མ་ཀ་ར་བེ་ལ་དང་། །ཀར་ཀོ་ ཏ་དང་ལ་ཕུག་གཞོན།།པར་པ་ཏ་དང་བ་ཤ་ཀ་།ནིམ་པའི་མེ་ཏོག་པ་ཏོ་ལའི། །འབྲས་བུ་དང་ནི་ལོ་མ་ལས། །ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ཚོད་མ་བསྔགས། །ཤིན་ཏུ་ཡང་བའི་ཤ་དང་ནི། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པ་རུ་ཤ། །གྣི་མནྠ་རྒུན་འབྲུམ་ དང་།།སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེ་འབྲུ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །འུ་སུ་ཟིར་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །ཕལ་ཆེར་ཁར་སྦྲང་རྩི་ཆེར། །ལྡན་པའི་གཡོས་བྱས་མ་བྱས་པ། །མི་སྐྱུར་དར་བ་བསྐོལ་བ་དང་། །ཡི་གར་འོང་ཞིང་སླ་བ་དང་། །ལེགས་པར་བསྐོལ་བའི་ཚོད་མ་ཕན། ། དེ་ནི་བཏུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱིན། །ཆུ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །གོམས་པར་གྱུར་པའི་དབང་ལས་ནི། །ཆང་ཡང་བླུད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །རིམས་དང་བཅས་པའམ་རིམས་བྲལ་ལ། །དགོངས་ཀ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་སྦྱིན། །དེ་ཚེ་བད་ཀན་མེ་དྲོད་འཕེལ། །ཁོང་པའི མེ་དྲོད་སྟོབས་དང་ལྡན།།ཡང་ན་ཡུལ་གོམས་དབང་ལས་ནི། །ཅི་རིགས་སུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་སྔར་ཟོས་ན། །ཟས་མ་ཞུ་བར་གཟིར་བར་འགྱུར། །སྨན་བསྐོལ་ཁུ་བ་ཕན་ཟས་ཀྱིས། །ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱ། །བད་ཀན་བྲི་ནས་རླུང་མཁྲིས་ ནི།།ཤས་ཆེའི་རིམས་ལ་ཞུན་མར་སྦྱིན། །ནད་སྨིན་པ་ལ་བདུད་རྩི་ཡིན། །གཞན་དུ་དེ་ནི་དུག་དང་མཚུངས། །ཞག་བཅུ་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །རིམས་གྱིས་བླ་བརྣན་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་རིམས། །བད་ཀན་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་བྱ། །ལུས་དང་ལུས་ ཟུངས་སྟོབས་ཞན་པས།།རིམས་རྙིང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པས་རིམས་སྐྱེད་བྱེད། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །སྐྱུགས་སྨན་དུགས་དང་དུས་དང་ཆུ། །བསྐོལ་དང་ཁ་ཟས་སྤངས་པ་ཡིས། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་གྲོགས་གྱུར་པས། །གང་ཞིག་སྟོབས་ ཆེན་གྱུར་པ་ལ།།དེ་ཡི་ཞི་བྱེད་ཞུན་མར་ཏེ། །ཁང་པ་འབར་ལ་ཆུ་བླུགས་མཚུངས། །

同樣普切謝爾以及,婆沙迦和普謝爾則,狗舌和三果,獨活以及巴托拉,白附子寧波和,沒藥蒺藜也有效。對於合併的熱病,比亞格日和,檀香木柴胡格朗和,巴托羅葉寧波皮,三果普切謝爾也有效。風和痰較重的熱病,咳喘不適肋側痛,冬瓜普什卡拉根和,獨活坎達卡日有效。葡萄馬度迦花,婆盧沙迦狗舌,普謝爾則和普切謝爾,三果和唐巴拉一起,煎煮后冷卻,飲用其汁液,能夠祛除一切熱病。肉豆蔻格朗訶子,蒺藜煎煮同樣有效。大便閉結時葡萄普切謝爾,狗舌糖蜜三果。藥物消化后湯等,可服用但痰者不宜。痰濕的身體,如同汗上降雨增長,湯會生痰,因此從一開始,湯汁豌豆扎那迦,豌豆等製成輕淡,粗糙帶苦味悅意,開胃消化良好。稻穀草芽等陳谷,六十日稻對熱病有效。痰重者同樣大麥,去殼製成碎米飯。根據病情體質等狀況,熱病治療藥汁煮飯,過濾二次或三次,根據情況服用。綠豆等和古蘭塔,湯汁輕淡能治熱病。蔬菜卡拉貝拉和,卡爾科塔和嫩蘿蔔,巴爾巴塔和婆沙迦,寧波花和巴托拉,果實以及葉子,精心烹製的蔬菜值得稱讚。極為輕淡的肉和,乾燥地帶動物肉湯,坎達卡日巴盧沙,格尼曼塔葡萄和,訶子和胡椒和,辣椒和生薑和,蔥姜和鹽一起,大多加入較多蜂蜜,烹製或生食,不酸的酸奶煮沸和,可口易消化和,精心煮制的蔬菜有效。這也可作為飲品服用。開水冷卻和,根據習慣,也可飲用酒。無論有熱病或無熱病,傍晚應食用輕淡食物。此時痰和消化力增長,腹部消化力強健。或者根據地方習慣,可根據情況服用。消化力弱時若先食用,食物未消化會引起不適。藥物煎煮汁液有益食物,應當禁食十天。痰減少后風膽,較重的熱病可服用酥油。對於成熟的病是甘露,否則如同毒藥。即使過了十天,熱病會加重複發。對此禁食等熱病,應持續到痰消盡為止。身體和體質虛弱,會導致熱病久延。消化力粗暴會引發熱病。對於消化力粗暴者,嘔吐藥熱敷時間和水,煮沸和飲食戒除,風的體性成為助緣,對於某些力量強大者,其平息方法是酥油,如同向燃燒的房屋澆水。

།ཁང་པ་འབར་ལ་ཆུ་བླུགས་མཚུངས། །རླུང་མཁྲིས་སེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་ནི། །སྦྱོར་བའི་དབང་ལས་གྱུར་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་རང་གི་སྨན་དང་ནི། །ཇི་བཞིན་བསྐོལ་བ་དེ་ལ་སྦྱིན། །རིམས་དྲོ་མི་མཐུན་པས་སེལ་ལ། ། བསིལ་བས་མཁྲིས་པའང་སེལ་བར་བྱེད། །སྣུམ་པས་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མར། །མཚུངས་ཀྱང་སྦྱོར་དང་གཡོས་པས་སེལ། །སྔར་གྱི་སྨན་ཁུ་མར་བཅས་པ། །ཐམས་ཅད་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་གཏང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནིམ་པའི་ཤུན། །ཤིང་མངར་བྲི་ཧ་ཏི གཉིས་དང་།།སྲན་ཆུང་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་ལ། །མར་ལྡན་རིམས་དང་ལུད་པ་འཇོམས། །པི་པི་ལིང་དང་ཏིག་ཏ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཐལ་ཏྲེས། །ཏ་མ་ལ་ཀ་སྐྱུ་རུ་ར་བིལ་བ། །གླ་སྒང་ཙནྡན་ཀྱི་ལྕེ་པུ་ཤེལ་ཙེ། ། རྒུན་འབྲུམ་བོང་ང་ས་ལ་པརྞི་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རིམས་ཀྱི་ནད་དང་ནི། །མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་ཧ་ལི་ས་ཀ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་མི་བཟད་ཚ་བ་དང་། །སྙོམ་པའི་ནད་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། །མགོ་ནད་སློན་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད། །དུར་བྱིད་མ་གཏོགས སེང་ཕྲོམ་སོགས་བསྐོལ་མར།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་པུ་ཙེ་ཤེལ་དུག་མར། །ཀྱི་ལྕེ་བར་བསྐོལ་སྨན་མར་གང་ཡིན་ཕན། །བྱེ་དང་ག་དང་དབྱི་མོང་ཁ་རུ་ཚ། །པ་ཏ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་ ཐལ་བ།།འདི་རྣམས་ཆ་ནི་སྲང་རེར་བྱས་པ་དང་། །མར་དང་འོ་མ་ཆ་ནི་མཉམ་བྱས་པ། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བས་བད་ཀན་རིམས་རྙིང་འཇོམས། །སླེ་ཏྲེས་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དང་། །བ་ཤ་ཀ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་བ་ལ་དང་། །བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་རིམས་ ནད་འཇོམས།།མར་ཞུ་ནས་ནི་ཤ་འཇམ་ཁུ། །ཁ་ཟས་བཅས་པ་བཟའ་བར་བྱ། །དེས་ནི་སྟོབས་རབ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟད་བྱེད་ཡིན། །ཀ་ར་བེ+ེ་ལ་སོགས་ཁུ་དང་། །མུངྒ་བད་ཀན་མཁྲིས་འཇོམས་པས། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་རིམས་ལ། །གཟེར་ དང་བཤང་བ་འགགས་པ་ནི།།སྐྱེད་ཅིང་རིམས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྔགས་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནི། །རིམས་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །སྦྱང་འོས་ལ་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །དེ་ལ་སྐྱུགས་སྨན་སྔར་བཤད་པ། །མ་ཞུ་བར་ནི་གནས་ནད་ལ། ། སྟོབས་ཅན་སྟོབས་ནི་བསྲུངས་ཏེ་བཏང་། །སྨིན་ཞིང་ནད་ནི་ལྷོད་གྱུར་པའམ། །ཆང་དང་དུག་ལས་བྱུང་རིམས་ལ། །ཤ་མ་དུར་བྱེད་འབྲས་བུ་གསུམ། །པི་པི་ལིང་དང་གེ་སར་དང་། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་སོགས་སྨན། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྦྱིན། །རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ རུ་རའི་ཁུ་བ།། རུ་ར་ནི་རྒུན་ཆུར་བཅས། །དོང་གའོ་མར་བཅས་པའམ། །རྒུན་ཆུ་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །འབྲས་བུ་གསུམ་མམ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །འོ་མ་རིམས་དང་ལྡན་པས་བཏུང་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་རིམ་བཞིན་ བླུད།།རིམ་གྱིས་དི་མ་གློངས་གཡོས་ཚེ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དགག་མི་བྱ། །ནད་ནི་ཁོང་པར་གནས་སྙེག་ནས། །སྨིན་ཀྱང་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །སྨིན་ནས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །མ་སྨིན་བཀག་པའི་ཉེས་པ་ནི། །ནད་བཅོས་ ཐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན།།གང་ཞིག་རྨོངས་པས་མ་སྨིན་པའི། །རིམས་ལ་ནད་འབྱིན་སྨན་གཏོང་བ། །དེ་ནི་སྦྲུལ་ནག་གཉིད་ལོག་ལ། །ལག་པའི་རྩེ་མོས་རེག་དང་མཚུངས། །རིམས་ཟད་པ་ལ་སློན་སྨན་དང་། །བཀྲུ་སྨན་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་འོ་མ་དག་གི་ ནི།།མས་གཏོང་བས་ནི་ནད་བསལ་བྱ། །འོ་མ་ལ་གོམས་བད་ཀན་ཟད། །ལུས་ཚ་སྐོམ་དད་གཉིས་ཡོད་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པ་ནི། །ཚད་པར་འཁྲུ་ཡང་འོ་མ་པན། །

如同向燃燒的房屋澆水一般,對於治療風膽病最為殊勝。由於藥物配伍的作用,因此應當依照各自的藥物,煎煮后服用。 熱病用相反的方法來治療,用涼性的藥物來治療膽病。油性藥物治療風病,酥油治療痰病,雖然相似但通過配伍和烹煮來治療。 之前提到的藥湯加入酥油,所有這些都要根據病癥來使用。三果、楝樹皮、甘草、兩種補骨脂和小豆與牛奶一起煎煮,加入酥油可以治療熱病和咳嗽。 胡椒、龍膽草、野胡蘿蔔、刺天茄、補骨脂、水晶灰、蒺藜、多香木、訶子、木榴、甘松、檀香、牛舌草、水晶鹽、葡萄、驢蒜、沙拉巴尼,用這些煎煮的酥油可以治療熱病、消化不良、哈利薩卡病、食慾不振、劇烈發熱、昏迷病、肋痛、頭痛等癥狀,能迅速消除。 除了大黃以外,用升麻等煎煮的酥油,對風引起的熱病特別有效。對膽熱病,用補骨脂、水晶、毒藥和牛舌草煎煮的藥油都有效果。 茅香、薑黃、獨活、巖鹽、巴達、三辛香、枳椇、辣椒和炒麥子灰,這些各取一兩,與等量的酥油和牛奶,煎煮一升,可以治療陳舊的痰熱病。 蒺藜汁液調製成糊狀,加入婆沙迦、三果、葡萄和婆羅,煎煮成藥油可以治療熱病。 酥油融化后,應該與嫩肉湯一起食用。這樣能夠增強體力,並且能夠徹底消除疾病。 糖和苦瓜等的汁液,以及綠豆能治療痰病和膽病,但對於以風為主的熱病,會引起疼痛和便秘,並且會使熱病加重,因此不推薦使用。 如果按照上述方法治療后熱病仍未痊癒,對於適合清除的病癥應當進行清除。對於之前提到的催吐藥,在消化不良的病癥中,要在保護體力的情況下使用強效藥物。 對於已經成熟且病情緩和的熱病,或由酒精和毒物引起的熱病,應給予沙瑪、大黃、三果、胡椒、蓮蕊,或者三辛香等藥物,加入白糖和蜂蜜服用。 葡萄和訶子的汁液,訶子加葡萄酒,或者冬瓜加牛奶,或者加入葡萄酒服用。三果或牛舌草,應該和牛奶一起服用。在使用瀉藥時,也要依次服用稀粥等食物。 當污濁逐漸被攪動時,不要經常阻止。疾病潛伏在體內,即使成熟也會產生危害。如果病情特別嚴重,應該等到成熟后再切除。未成熟就阻止的過失,在治病方法中已經說明。 如果有人因為愚昧而對未成熟的熱病使用排病藥物,這就如同用手指去觸控熟睡的黑蛇一樣危險。 對於已經消退的熱病,催吐藥和瀉藥都不適合,應該用牛奶灌腸來治療。習慣飲用牛奶的人痰消退,身體發熱和口渴並存時,即使受到風和膽病影響而出現熱瀉,牛奶仍然有效。

རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པ་ནི། །ཚད་པར་འཁྲུ་ཡང་འོ་མ་པན། །དེ་ལུས་སྨྱུང་བས་གདུངས་པ་དག་།མེས་ཚིག་པ་ཡི་ནགས་ལ་ནི། །ཆར་ཆུ་ འབབ་པས་སྐྱེད་པ་ལྟར།།རིམས་ནི་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་བས་འོ་མ་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ། །དྲོ་བའམ་བསྒྲངས་པ་བཞོས་མ་ཐག་།དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་ཏེ་སྦྱིན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རིམས་ཅན་གསོད། །འོ་མ་བཅའ་སྒ་འབྲ་གོར་བཅས། །རྒུན་འབྲུམ་ཁ་ར་མར་ ལྡན་པར།།བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །སྐོམ་དད་ལུས་ཚ་རིམས་འཇོམས་བྱེད། །དེ་བཞིན་པ་ལ་རྒུན་ཤིང་མངར། །ཙནྡན་ཐལ་ཏྲེས་པི་པི་ལིང་། །འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་ཆུ་བསྐོལ་བའམ། །པི་པི་ལིང་དང་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ཀྱིས་བཏབ་ པས་འཐུངས་ན་ནི།།ཀླད་གཟེར་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་གཟེར་རིམས་རྙིང་ལས་ཐར། །རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་དེ་དང་འདྲ། །ེ་རཎྜ་རྩ་བསྐོལ་བའམ། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་བསྐོལ་བའམ། །བཞོས་མ་ཐག་གི་འོ་མ་འཐུངས། །རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཕྱི་ས་ འགགས།།ཁྲག་བཅས་སྦྱིན་བག་ཚད་འཁྲུ་དང་། །སྐོམ་དད་གཟེར་བཅས་འཁྲུ་ལས་ཐར། །བཅའ་སྒ་བ་ལ་བྱ་ཀྲི་དང་། །གཟེ་མ་བུ་རམ་འོ་མར་བཙོས། །བསྐོལ་འཐུངས་སྐྲངས་བཤང་གཅིན་དང་འཕྱེན། །འགགས་དང་རིམས་དང་ལུད་པ་ འཇོམས།།བྲི་ཥྩི་བལ་བིལ་བ་དང་། །བར་ཤ་བྷུ་དང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །རིམས་ཀྱི་སྐྲངས་ནད་སེལ་བ་ཡིན། །ཤིང་ཤ་པ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །འོ་མ་དག་ཏུ་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །ནད་སྨིན་ཞུ་བའི་གནད་སོང་ལ། །མས་གཏོང་དྲག་པོས་མེ་ སྟོབས་སྐྱེད།།རིམས་བྲལ་སེམས་དགའ་ཡི་ག་འབྱེད། །མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །བཀྲུ་སྨན་མཁྲིས་པའམ་བད་མཁྲིས་འདྲེས། །མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་སེལ། །འཇམ་རྩིས་ནད་ནི་སུམ་ཆར་དག་།ཞུ་བའི་ནད་ལ་བརྟེན་པ་སེལ། །འོ་མས་བད་ ཀན་མཁྲིས་པ་དག་།མཇུག་ཏོ་རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་ན། །མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་རྟུག་འགགས་པ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་སྦྱར་བར་བྱ། །ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་དོང་ག་དང་། །སྠི་ར་བ་ལ་པོ་སོན་ཆ། །གཟེ་མ་པུ་ཤེལ་བ་ལ་ཀ་།འོ་མའམ་ཆུར་ནི་བསྐོལ་བ་དག་། འོ་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་པོ་སོན་ཆ། །པི་པི་ལིང་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི་བཏང་ན་རིམས་འཇོམས་སོ།

對於受到風和膽病困擾的人,即使是熱性腹瀉,牛奶也有益處。對於那些被飢餓折磨的身體,就像大火燒過的森林, 降下雨水能使其復甦一樣,能迅速消除熱病。因此,應調配牛奶煮沸,溫熱或冷卻的新鮮擠出的牛奶,要懂得時機分別給予。若不遵此法,會致熱病患者死亡。 牛奶配以薑黃、葛根,加入葡萄、糖和黃油,煮沸後冷卻加入蜂蜜,能止渴、退熱、消除熱病。同樣,用巴拉(一種藥材)、甘蔗、檀香、菖蒲、胡椒, 以四倍于牛奶的水煮沸,或與胡椒一同煮沸,熱病患者飲用后,能治癒頭痛、咳嗽、呼吸不暢,肋部疼痛和陳舊性熱病。五根藥煮沸效果相同。 蓖麻根煮水,或與幼嫩木蘋果同煮,或飲用剛擠的牛奶,能治癒風性熱病導致的便秘,伴有血液的腹瀉、熱性腹瀉,以及口渴、疼痛性腹瀉。 薑黃、巴拉、畢力迦、小茴香、糖與牛奶煮沸飲用,能治療水腫、大小便閉塞、嘔吐、熱病和咳嗽。 毗黎勢(藥名)、木蘋果和婆沙布(藥名)煮水能消除熱病引起的水腫。 以沙波樹心材與牛奶同煮,能迅速消除熱病。當病情成熟消化時,通過強力灌腸能增強消化之火, 除熱病、令心情愉悅、開胃,能迅速促進恢復。瀉藥能清除膽病或膽痰混合,進入膽病部位的病癥。溫和的灌腸能清除三分之一的病癥, 能清除已消化的病癥。牛奶能清除痰和膽,對於尾椎、背部和腰部疼痛,火力強盛而便秘者,應當配製溫和的灌腸劑。 楝樹葉、菩陀羅葉、補骨脂、訶子、悉曇羅、巴拉、婆薩迦、小茴香、補骨脂、巴拉迦,用牛奶或水煮, 留下剩餘的牛奶,加入甘松、甘草、婆薩迦、胡椒、牛蒡,以及酥油和蜂蜜混合,用作灌腸劑,能消除熱病。

།པརྞི་བཞི་དང་ཤིང་མངར་དང་། །པོ་སོན་ཆ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །དོང་ག་རྣམས་ནི་བསྐོལ་བ་རུ། །ཤིང མངར་ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་།།པྲི་ཡངྐུ་དང་པོ་སོན་ཆ། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལ། །བུ་རམ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །འཇམ་རྩིས་རིམས་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཛི་བནྟི་དང་པོ་སོན་ཆ། །མེ་ད་ཤིང་མངར་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་དྡྷི་ར་སྣ་དང་། །བལ་དང་ནི་བིལ་བ་ དང་།།ཤུ་ཏི་དང་ནི་ཉེ་ཤིང་རྣམས། །མར་དང་ཏིལ་མར་འོ་མ་དང་། །ཆུ་དང་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །སྣུམ་ནི་ནད་དང་རྗེས་མཐུན་པའི། །འཇམ་རྩི་རིམས་ལ་གཏང་བར་བྱ། །གང་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས། །རིམས་སེལ་བར་ནི་བཤད་པ་ཡི། །འཇམ་ རྩི་དག་ཀྱང་གཏང་བར་བྱ།།སྣ་ཡི་བཀྲུ་སྨན་རིམས་རྙིང་ལ། །བཏང་ན་ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་ཅིང་། །མགོ་ནི་ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་ཆེ། །སེལ་ཞིང་དབང་པོ་གསལ་བྱེད་ལ། །སྣུམ་གྱི་སྣ་སྨན་མགོ་སྟོང་སྙམ། །ལུས་ཚ་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །དུད་བརྔུབ་མཁུར་ བཀང་མཁུར་བ་སྦོ།།ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །ཆམ་པ་ཁས་རོ་མི་ཚོར་དང་། །མགོ་ནད་ལྐོག་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཡི་ག་འཆུས་ལ་ཁ་ལུང་གི། །གེ་སར་མར་དང་རྒྱ་མ་ཚར་བཅས། །ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ་རུ་ར། །ཁ་རའི་ལྡེ་གུ་མཁུར་བར་བཅད། །རིམས་ རྙིང་པགས་པ་ལ་བརྟེན་ལ།།རེག་ན་ཇི་ལྟར་བདེ་འགྱུར་བའི། །སྨན་བསིལ་དྲོ་བ་ལ་སྦྱར་བའི། །བསྐུ་བྱུག་ཆུ་བླུགས་ལ་སོགས་བྱ། །མིག་སྨན་དུད་པའི་སྦྱོར་བའང་བྱ། །གློ་བུར་བྱུང་ལ་དེ་དེ་བཞིན། །ཚལ་ལན་སྟོང་བཀྲུས་པ་ཡི། །མར་གྱིས་བསྐུ་བ་སྤྱད་པར་བྱ། ། མདོ་གནས་ལས་བཤད་སྨན་གྱི་སྡེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་བསྐ་བ་དང་། །དྲུར་བ་ལ་སོགས་རླུང་མཁྲིས་འཇོམས། །སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་བཤད། །ནུས་པ་བསིལ་ཞིང་རེག་ན་གྲང་། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་། །ཏིལ་མར་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་བ། ། བསྐུས་ན་འཕྲལ་དུ་ཚ་རིམས་སེལ། །མགོ་དང་ལུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ནི། །ཅུང་ཟད་རྩིང་བར་བཏགས་པས་བསྐུ། །དེ་བསྐོལ་ཆུ་ནི་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ། །སྐྱུར་རྩབས་ཆུ་དང་འོ་མ་ཚ། །མར་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་སྦྱར། །བིལ་རྐང་ཁ་ལུང་ཨ་མྲ དང་།།སེའུ་འབྲུ་སེང་ཕྲོམ་བིད་རི། །རྒྱ་ཤུག་ལོ་མ་ལས་བྱུང་བའམ། །ལུང་ཏང་གི་ནི་དབུ་བ་ཡིས། །ལུས་བསྐུས་ཚ་ན་རྨོངས་བག་དང་། །སློན་དང་སྐོམ་དད་ཞི་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ནད་གསོའི་ཐབས་སུ་བཤད། །མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་རིམ་པ་སྟེ། །བསྟེན་པར་ བྱས་ན་མྱུར་དུ་ནི།།ཚ་དང་བཅས་པའི་རིམས་སེལ་འགྱུར། །ནུས་པ་དྲོ་ཞིང་རེག་ན་དྲོ། །རྒྱ་སྤོས་གུར་གུམ་ཨ་ཀ་རུ། །རུ་རྟ་རྡོ་དྲེག་སྟོ་ནེ་ཡ། །ས་ར་ལ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་ར་སྣ་དང་། །གུ་གུལ་ཤུ་དག་ལྕ་བ་དང་། །སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་ཙ་རོང་དང་། ། ཙནྡན་སིབ་དང་བྱིའུ་རུག་པ། །ཤི་ཀྲུ་སྤང་སྤོས་བྱ་མ་ཀ་།ཡུངས་ཀར་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཨེར་ཎྜ་གཉིས་དང་། །བ་རུ་ར་དང་རོ་ཧི་ཤ་།ཏ་མ་ལ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །པུ་ཏི་ཀ་དང་ས་ལ་ཀི་།འུ་སུ་ཨ་ཟ་མོ་ཏ་དང་། །ཤུ་ཏི་མ་ཤ་ཀུ ལངྠ།།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་པྲ་ཀི་རྱ། ན་ཀུ་ལ་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲའི་བསིལ་བའི་སྨན། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ནི། །ཆང་དང་སྐྱུར་རྩབས་ལ་སོགས་སྦྱར། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་གྲང་རིམས་སྦྱར། །དེ་དྲོ་འཇམ་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པས་བྱུག་པར་བྱ།།ཅུང་ཟད་དྲོ་བས་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང་བར་ཡང་བྱ་བ་ཡིན། །ཚྭ་དང་བ་གཅིན་ཞོ་ག་ཆུ། །འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །དོང་ག་ལ་སོགས་སྡེ་ཡིས་ཀྱང་། །བཏུང་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པར་བྱ། །

四種巴尼和甘草和,波松茶與普謝則,冬瓜等藥煮沸後,甘草沙陀布巴和, 布里揚庫和波松茶,伽藍製成藥膏后,加糖醍醐及蜂蜜,溫和藥劑能除熱, 吉瓦提和波松茶,美達甘草及胡椒,白芷提拉鼻藥和,羊毛及畢里瓦和, 生薑以及鄰樹等,酥油芝麻油牛奶,水和研磨一同煮,油性對應病癥的, 溫和藥劑用於熱,凡是儀軌圓滿中,所說能除熱病的,溫和藥劑也當用, 鼻療藥劑用於久熱,服用能開胃口且,頭重痰多時服用,能除且令諸根明, 油性鼻藥頭空感,身熱膽病能消除,吸菸含漱鼓腮等,依照病癥而配製, 感冒口中無味覺,頭痛喉病能消除,食慾不振時用於,柯龍花蕊酥油及鹽, 或者葡萄訶黎勒,糖漿調製用漱口,久熱依附於面板, 觸控時依舒適度,藥物冷熱來配製,塗抹灌注等處理,眼藥薰香配製法, 突發熱病亦如是,百次清洗所得的,酥油塗抹來使用, 經典所說藥物類,甘酸澀味等諸藥,能勝風膽諸病癥,催吐等類已宣說, 性質清涼觸之冷,煮沸製成藥膏和,芝麻油奶同煮后,塗抹即除熱病癥, 頭部及身體也,稍粗研磨來塗抹,其煮之水來灌注,沐浴之時也當用, 醋水以及熱牛奶,酥油等物同樣用,畢里柯龍芒果和, 色烏布森彭佈德,柏樹葉所出之物,或以龍膽之泡沫,身涂熱昏沉疲憊, 疲勞及渴得平息,凡是療病方便說,除膽病之次第中, 若能依止速能除,伴隨熱病之熱癥,性質溫熱觸之暖, 白檀鬱金阿伽嚧,茜草石灰斯多尼,娑羅羅松樹木和,鱷魚指甲羅斯那, 安息香白芷茜草,薑黃二種及扎榮,旃檀悉甫鳥茹巴, 希格香草比瑪嘎,芥子十根藥物和,列特二種訶子和,羅希夏瑪拉葉和, 布帝嘎及薩拉基,烏蘇阿匝莫塔和,生薑瑪夏庫蘭塔, 吉札嘎及布拉基,那庫拉二種以及,其他相同清涼藥, 煮沸製成藥膏后,酒醋等物來調配,芝麻油煮寒熱用,溫和塗抹來使用, 細細研磨來涂敷,稍微溫熱來灌注,沐浴之時也當用, 鹽和牛尿酸奶水,單獨使用亦如是,冬瓜等類藥物群,飲用塗抹來使用。

།བཏུང་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པར་བྱ། །བདུག་པ་ཨ་ཀ་རུ་ལས་བྱུང་། །འོག་ནས་ བཤད་པའི་རིམས་ལ་སྦྱར།།དུགས་ནི་མེས་བྱས་མེས་མ་བྱས། །དུགས་ཀྱི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་བསྟེན། །ཁང་སྦྲུམ་ས་ཕུག་ཏུ་ཉལ་ཞིང་། །ལ་བ་དྲེའུ་རྔོག་རེའུ་སྣམ་བགོ། །དུ་བ་མེད་པའི་མདག་མས་གང་། །ཞུགས་ཤིང་དག་ནི་བསྟེན་པ་དང་། །ཆང་ནི་ཚ་བ་གསུམ་ བཅས།།དང་། །དར་བ་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ། །འབྲུ་དང་ཀོ་ཏྲ་བ་དག་ཀྱང་། །འདར་བའི་རིམས་ཅན་དེ་ལ་སྦྱིན། །གྲང་བའི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ། །ཆུང་མ་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། །རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བཞག་པ་དང་། །ལང་ཚོས་རྒྱགས་ཤིང་ཆང་གིས་མྱོས། །བུད་མེད་ཀྱིས་དེ་འཁྱུད་པར་བྱ། ། གྲང་དང་བྲལ་བར་ཤེས་ནས་ནི། །དེ་ནས་དེ་སླར་བསལ་བར་བྱ། །ནད་གཅིག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །འགྲིབ་པའམ་ལྡང་བར་གྱུར་པའམ། །མཉམ་གནས་ནད་ནི་བད་ཀན་གྱི། །གནས་ཀྱི་རིམ་པས་བསལ་བར་བྱ། །འདུས་པའི་རིམས་ཀྱི་མཐའ་མར་ནི། །གང གི་རྣ་པའི་རྩ་བ་རུ།།མི་བཟད་སྐྲང་པ་བྱུང་གྱུར་ན། །འགའ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་གཏར་གས་དབྱུང་བ་དང་། །ཞུན་མར་བླུད་པས་མྱུར་བསལ་ཏེ། །བད་མཁྲིས་སེལ་བའི་སྨན་བསྐུ་དང་། །སྣ་སྨན་མཁུར་བ་བཀང་བས་གསོ། །གང་གི་རིམས་ནི་བསིལ་དྲོད་ དང་།།སྣུམ་རྩུབ་སོགས་ཀྱིས་ཞི་མི་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཞེན་པ་དེ་རིམས་བཞིན། །ལག་ངར་ལས་ཁྲག་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཆོ་ག་འདི་ནི་མི་བཟད་པའི། །རིམས་ལའང་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་བྱ། །རླུང་སོགས་རིམ་གྱིས་ཆ་ཕྱེ་ལ། །ཕྱིས་བཤད་གང་ཡིན་དག་ཀྱང་ བྱ།།པ་ཏོ་ལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་ཨ་རུར། །གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ལྔ་བསྐོལ་བ། །མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཨ་རུར། །སླེ་ཏྲེས་པི་པི་ལིང་སོ་སོར། །ཆོ་ག་དེ་དང་སྦྱར་བའམ། །གོ་བྱེ་བུ་རམ་བཅས་ པ་སྦྱིན།།རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཉིན་ཞག་ལ། །ཉམས་སྨད་པའམ་ཉམས་བརྟ་བྱ། །ནང་པར་ཏིལ་མར་སྒོག་སྐྱ་བཅས། །བཟའ་འམ་ཡང་ན་མར་རྙིང་ངམ། །དེ་བཞིན་ཞོ་དང་འོ་མ་སྦྱིན། །ཞུན་མར་སྲང་དྲུག་པ་དང་ནི། །དགེ་བ་ཆེན་པོའམ་བའི་རྣམ་ལྔ། ། ཏིག་ཏའང་དུགས་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱིན། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་། །།གྣི་མནྠ་བསྐོལ་བ་རུ། །ཞོ་དང་བསྐོལ་བའི་མར་དག་ཏུ། །སེང་ཕྲོམ་ཤུན་ལྤགས་ལྡེ་གུ་བཏབ། །མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་པའི་མཆོག་།འབྲུ་ཆང་དང་ནི་ཆང་རྙིང་རྣོ། །རྨ་བྱ གོང་མོ་སྲེག་ཁྱིམ་བྱ།།རླན་ཅན་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པ། །ཟས་བཅས་དག་ནི་ཅི་འདོད་པར། །བསྟེན་ལ་དེ་བཞིན་གཉིད་ལོག་པའམ། །ཡང་ན་སླར་ནི་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག། །ཡང་ན་ཞུན་མར་ཚད་ཆེན་པོ། །བླུད་དེ་སླར་ཡང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་། ཛ་གནྡྷ་ནི་ལི་ནི། །དུར་བྱིད་ དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ།།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཚེ་སྣུམ་དང་དུགས། །ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ལྡོང་རོས་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་མིག་སྨན་གཞུག། །ཤིང་ཀུན་སྟག་ཚིལ་ཆ་མཉམ་བྱ། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་བྱ། །དེ་བཞིན་མར་རྙིང་སེང་གེའི་ ཚིལ།།རྒྱམ་ཚ་དག་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་། །པ་ལ་ཀ་ས་ནིམ་པའི་ལོ།

應當飲用、涂敷、塗抹。薰香用沉香製成。按照下述次第使用。 熱敷分為火熱敷和非火熱敷。應當服用熱敷藥和食物。應在暖房或山洞中休息。 穿著羊毛、騾毛、馬毛和毛毯。用無煙的炭火取暖。 應當使用火爐,飲用含有三種辛香料的酒。 應當給予發抖的病人酸奶、豆類、豆蔻、穀物和豆莢。 對於寒性發熱病人,應讓胸部豐滿、佩戴裝飾、青春靚麗、醉酒的女子擁抱。 當知道寒氣消除后,應當讓其離開。 若是單一疾病增長、減退或者穩定的,應當按照痰病的次第來治療。 如果在複合性發熱病的末期,耳根處出現難忍的腫脹,有些人會痊癒。 應當放血治療,服用熔化的酥油快速消除。塗抹祛除痰膽的藥物,使用鼻藥和漱口藥治療。 如果發熱不能被冷熱、油粗等方法平息,肢體僵硬的,應當迅速從前臂放血。 這個方法對於難治的發熱病也要根據病癥來使用。按照風等的次第分析,之後還要做後面所說的治療。 使用假酸橙、胡黃連、藏菖蒲、甘草、訶子,煮二味或三味或五味,能夠降伏難治的發熱。 三果和訶子、獨活、胡椒各自按照這個方法配製,或者加入牛膝、糖一起服用。 在發熱病發作的日子裡,應當減少活動或者觀察病情。早晨服用芝麻油配大蒜,或者陳酥油, 同樣可以服用酸奶和牛奶。熔化的酥油六兩和大善巧或牛的五種產品,苦膽草也要熱敷並煮服。 三果、棗子和格尼曼塔煮在酸奶和煮沸的酥油中,加入白芷皮的糊狀物。 這是降伏難治發熱的最佳方法。穀物酒和陳釀烈酒,孔雀、野雞、家雞的肉能生熱。 可以隨意食用這些食物,同樣可以睡眠,或者再次催吐。 或者服用大量熔化的酥油后再次催吐。 茉莉、蓮花、土大黃和胡黃連,在發熱發作時,要充分進行油療和熱敷后服用。 丁香、巖鹽、胡椒配合芝麻油作為眼藥使用。 等量的阿魏和虎脂配合巖鹽作為鼻藥。 同樣,陳酥油、獅子脂配合巖鹽使用。帕拉卡薩和楝樹葉。

།ཤུ་དག་རུ་རྟ་ཨ་རུ་ར། །ཡུངས་ཀར་ནས་བཅས་མར་སྦྱར་བའི། །བདུག་པའམ་བྱི་ལའི་རྟུག་པས་བདུག། །གུ་གུལ་ཤུ་དག་བྱ་མ་ཀ། །སརྫ་ར་ས་ནིམ་པ་དང་། །རྐ་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །ཐང་ ཤིང་བཅས་པའི་སྤོས་སྦྱར་བ།།འདི་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི། །བདུག་པ་ཡིན་ཏེ་རིམས་ཀུན་སེལ། །སྤོས་བདུག་སྣ་སྨན་གཏང་བྱ་བ། །སེམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བར་གང་བཤད་དང་། །འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ནད་ ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད།།མཆོག་ཏུ་ཕལ་ཆེར་མི་བཟད་རིམས། །དེ་ནི་གློ་བུར་འོང་རྗེས་འབྲེལ། །མི་བཟད་རིམས་ཞིར་མ་གྱུར་ན། །རང་གི་གཏར་ག་ཇི་བཞིན་གདབ། །དངས་མ་ལ་གནས་ཐམས་ཅད་ལ། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་དང་སྨྱུང་བ་བྱ། །ཁྲག་ ལ་གནས་པ་སྨན་ཆུ་བླུགས།།བསྐུ་དང་བྱུག་དང་གཏར་ག་བྱ། །ཤར་གནས་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་བྱ། །ཚིལ་གནས་ཚིལ་ནི་དབྲི་བར་བྱ། །རུས་པར་གནས་ལ་རླུང་ཞི་བའི། །བསྐུ་དང་དུགས་དང་མཉེ་བ་བྱ། །རིམས་དེར་རླུང་ནད་ཞི་བྱ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འཇམ་རྩི་བྱ། ། མ་འདྲེས་རླུང་དང་མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུས་གནོད་འགྱུར་རིམས་ལ་ནི། །ཞུན་མར་བླུད་ཅིང་ཙནྡན་བྱུག་།སྨན་ཆུ་བླུགས་ཤིང་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །རང་གི་དཔྱད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད། །གཏར་ག་ལ་སོགས་དག་གིས་གསོ། །གདོན་བྱུང་འབྱུང་པོའི་རིག་པར་བཤད། ། གཏོར་མ་སྔགས་ལ་སོགས་པས་གསོ། །སྨན་དྲི་ལས་བྱུང་མཁྲིས་པ་ནི། །ཞི་བྱ་དུག་སྐྱེས་དུག་གིས་གསོ། །འདོད་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིད་འཐད་དང་། །ནད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞི་འགྱུར་བ། །ཕན་དང་མི་ཕན་ལ་མཁས་པས། །ཁྲོས་སོགས་ལས་བྱུང་རིམས་བསལ་བྱ། །ཁྲོས་བྱུང་འདོད་པས་ཞི་བར་འགྱུར། ། འདོད་བྱུང་ཁྲོས་པས་ཞི་བར་འགྱུར། །མྱ་ངན་འཇིགས་བྱུང་དེ་གཉིས་ཀྱིས། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་བྱུང་ཅིག་ཤོས། །དམོད་པ་མངོན་སྤྱོད་སྔགས་ལས་བྱུང་། །འཕགས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་པས་ཞི། །རིམས་དེ་ཐོག་མར་མ་འདྲེས་ལ། །དེ་འོག་དྲི་མས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །དེ་བས་ནད་དང་རྗེས་མཐུན པར།།དེ་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་སྦྱར། །རླུང་སྩོགས་རྒྱུ་ལ་མ་བརྟེན་པར། །རིམས་ནི་རྗེས་འབྲེལ་གནས་མི་བྱེད། །རིམས་ཀྱི་དུས་དྲན་བྱུང་དེ་ལ། །ཡིད་འཕྲོག་ཡུལ་གྱིས་བརྗེད་པར་བྱ། །སྙིང་རྗེས་བརླན་ཞིང་སེམས་དག་པ། །རིམས་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཉམས་སྟོབས་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བར། །རྩོལ་དང་ཁྲུས་དང་ཉལ་པོ་དང་། །ཟས་ལྕི་མ་གོམས་ཚ་བྱེད་དང་། །གང་གཞན་རིམས་སྐྱེད་བྱེད་པ་སྤངས། །རིམས་བྲལ་གྱུར་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཟས་ཀུན་བསྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། །རིམས་ནི་མྱུར་དུ་ལྡོག་བྱེད་ནས། ། ཉམ་ཆུང་མི་ནི་མྱུར་གསོད་བྱེད། །གང་ཕྱིར་མྱུར་དུ་གསོད་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ། །གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། །སྨན་དཔྱད་དེ་དང་དེ་དག་བྱ། །སྨན་དང་ནོར་བུ་སྔགས་དང་བཅས་པ་དང་། །དམ་པ་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་དཀོན་མཆོག་མཆོད། ། ཡིད་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་བསྟེན་པས། །ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་མ་རུངས་རིམས་ཀྱང་འཇོམས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

白芷、茜草、訶子,芥子、大麥和酥油調配的薰香,或用貓糞熏。 安息香、白芷、馬鞭草,薩爾扎拉薩、楝樹和,訶子及檀香調配的薰香。這是他人無法勝過的薰香,能祛除一切熱病。 薰香、鼻藥等療法,以及心意所轉之說法,依靠聖者的藥物,能祛除一切熱病。 尤其是大多數難忍的熱病,它是突然到來並相續。若難忍熱病未平息,則應如法放血。 對於住于精華之處者,當用催吐藥並禁食。對於住于血分者,灌注藥液,涂敷、擦拭並放血。 對於住于肉分者用猛烈瀉藥。對於住于脂肪者當減脂。對於住于骨分者,用安撫風的涂敷、熱敷和按摩。 對於該熱病應平息風病,特別要進行溫和灌腸。 對於未混合的風病、火毒和痘瘡所致的熱病,應飲用酥油、塗抹檀香,灌注藥液並給予肉湯。 如前所說的自身療法,以放血等方法治療。 若因鬼神所致,則如儀軌所說,以食子、咒語等治療。 因藥物氣味所生的膽病,應以平息法治療,因毒所生者以毒治療。 根據所欲目標如何適意,以及疾病如何得以平息,通曉利弊者,應祛除因憤怒等所生的熱病。 因憤怒所生者以慾望得以平息,因慾望所生者以憤怒得以平息。因憂愁恐懼所生者以這兩者,因恐懼和憂愁所生者以另一者。 咒詛、降伏咒所生者,依靠聖者義理得以平息。 該熱病最初未混合,之後為污濁遍及。因此應隨順疾病,對此配以飲食等。 若不依靠風等因,熱病相續不能安住。對於想起熱病發作時間者,應以迷人境界使之忘卻。 具悲濕潤且心清凈者,能降伏一切熱病。 直至氣力完全恢復之前,應斷除勞作、沐浴、交媾,重食、不習慣、生熱,及其他引發熱病之事。 即使脫離熱病,也不應立即服用一切食物,因為熱病會迅速復發,迅速奪取虛弱者的性命。 由於會迅速致死,因此特別要在不同階段,施用相應的藥物療法。 以藥物、寶石及咒語,供養聖者上師、婆羅門和三寶,依止令意生喜之境,即能降伏毗濕奴所作的惡性熱病。 此為《醫論八支心要》中治療篇第一章。下面將講述治療血膽病的章節。

། ཁྲག་མཁྲིས་བདེ་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་། །སྟོབས་ལྡན་སྟོད་འབྱུང་ཤུགས་དལ་ལ། །ཉེས་གཅིག་ལས་བྱུང་གསར་དུ་བཏབ། །བླ་བརྣན་མེད་པ་གསོ་བར་བྱ། །ཁྲག་གང་ནད་གཞི་གཉིས་ལ་སྐྱེས། །ཞི་ཞིང་ཞི་ཞིང་སླར་ལྡང་དང་། །ལམ་ནས་ལམ་གཞན་འགྲོ་བ གང་།།ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་གསོ་བ་ཙམ། །ཤས་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ཉེས་གསུམ་ལམ་གཉིས་ལས་བྱུང་སྤང་། །ནད་གཞི་ཟས་དང་གནས་དང་ནི། །ནད་ཀྱི་གྲོགས་དང་སྟོབས་དག་དང་། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོགས། །ཤེས་བྱ་དང་པོར་སྨྱུང་ བའམ་བརྟ།།དེ་བཞིན་སྦྱང་དང་ཞི་བྱ་བས། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱ། །བརྟ་བ་ལས་བྱུང་སྟོབས་ལྡན་པ། །ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་བྱུང་བ། །གྱེན་འབྱུང་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བས་གསོ། །ཐུར་འབྱུང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་གསོ་རྗོ། །སྨྱུང་བ་བརྟ་བྱ་ལ་ལྟོས་བྱ། །སྟོད་ དུ་འབྱུང་བ་ཁ་བ་དང་།།བསྐ་བའི་སྨན་ཁུ་སྨྱུང་བ་དང་། །ཡན་ལག་དྲུག་སྨན་བཅའ་སྒ་མེད། །འཐུངས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་ལ། །སྨན་ཁུ་མངར་བས་བརྟ་བར་བྱ། །སྟོང་འབྱུང་དང་པོར་སྐྱོ་མ་བླུད། །སྨད་འབྱུང་དང་ པོར་ཐུག་པ་བླུད།།སྟོབས་ལྡན་ཟ་ནུས་མ་དག་ཁྲག་།བྱུང་ཡང་མི་དགག་ག་དེས་ནད་སྐྱེད། །དེ་ནི་གཞན་དུ་མེ་ལྟ་བུར། །མྱུར་གསོད་བྱེད་པས་གཅད་པར་བྱ། །དུར་བྱིད་པྲི་ཡང་ཆུ་བསྐོལ་དང་། །ལྡེ་གུ་ཁ་རར་བཅས་པ་དག། །ཆོ་ག་བཞིན་ དུ་དེ་ལ་ནི།།ཞོ་གཉིས་ཙམ་དུ་བལྡག་པར་བྱ། །དུར་བྱིད་པྲི་ཡང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །སྦྲུས་པ་འདུས་བྱུང་སྟོད་དུ་བྱུང་། །ཁྲག་རིམས་འོར་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུར་བྱིད་ཁ་རར་མཉམ། །པི་པི་ལིང་ནི་བཞི་ཆར་བཅས། ། སྐྱུག་སྨན་ཕྱིར་ནི་པོ་སོན་ཆ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་སྐྱོ་མའམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པོ་སོན་ཆ། །ཆུར་བཅས་པའམ་ཤིང་མངར་ཆུ། །འོ་མའམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུད། །སྦྱངས་པའི་རྗེས་ལ་ཆོ་ག་ནི། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་ཇི་བཞིན་དུ། །བླུད་ཅིང་སྟོབས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །སྐྱོ་མ རིམས་སྐབས་བཤད་རྒུན་སོགས།།ཡང་ན་མཁྲིས་འཇོམས་འབྲས་བུར་སྦྱར། །སྦྲང་རྩི་འབྲ་གོ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ཀ་རའི་ཆུ། །སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་སྐྱོམ་ནི། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེ་ནི་མར་བཅས་སྦྱིན། །མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་སྐྱུར་ལ་དགའ། །སེ་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར་སྐྱུར་བ། །པདྨ་ ཨུཏྤལ་གེ་སར་དང་།།ཀྲིཥྞ་པ་རྞི་པྲི་ཡདྐུ། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་སེང་ཕྲོམ་དཀར། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དམར། །བྱི་ཚེར་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག། །བ་ལ་ཀ་དང་བིལ་བའི་རྐང་། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་བཤད་ཐུག་པ་བླུད། །རྩ་མཁྲིས་གླ་སྒང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །སྲན་ཆུང་ཀྲྀཥྞ་ པ་རྞིར་སྦྱར།།མུངྒ་གནྡྷ་བི་ད་རི། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་བལ་མར། །ཚིག་རྐང་གཅིག་གིས་བཤད་པ་བླུད། །ནུས་པ་བསིལ་བ་དེ་རྣམས་ནི། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་དག་དང་། །ཆུར་ནི་སོ་སོར་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཁུ་བར་ནས་ཐུག་སྦྱར་བ་བསྒྲངས། །ཁར་སྦྲང་རྩིར་ སྦྱར་བ་བླུད།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཤ་ཁུ་དང་། །ཅུང་ཟད་སྐྱུར་དང་སྐྱུར་མིན་པ། །མར་བརྔོས་ཁར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཤེས་པ་རུ། །ཡང་དང་བསིལ་བར་གང་བཤད་པའི། །གྲ་མ་གང་བུ་ཅན་འབྲུ་དང་། །ཚོད་མ་ཁྲག་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྔར་བཤད་ པ་ཡི་ཆུ་དག་གམ།།རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་ཏེ། །བསྒྲངས་པའམ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ་ནི། །འབྲས་བུ་མཉེས་པའི་ཆུ་བླུད་བྱ། །བཤང་འགགས་རྒྱ་སྣེའུ་རི་བོང་ཤ། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་སྲེག་པའི་ཤ། །ུ་དུམ་བཱ་རའི་ཁུ་བ་ནི། །བསྐོལ་བ་བླུད་ན་བསྔགས་པ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་བླག་ཤ་རྨ་བྱའི་ཤ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ། །

血膽病在安適時出現。有力者上行緩慢。從單一病因新發。無復發者可治癒。 血脹病基於兩種病因而生。平息后又復發,從一道轉向他道。向下流動者可治。 大量流出且火力衰退。三病因兩通道所生應斷除。病基、飲食、居處及病友、力量、地域、時節等狀況,應先知而後禁食或觀察。 如是清凈與平息,以此治療血與膽。觀察所生有力者,多種病基所生者,向上流動以下瀉藥治療。向下流動以催吐藥治療。 禁食觀察應相應。向上流動者以苦味和澀味藥湯、禁食及六味藥(無薑黃)服用則得平息。 向下流動的血膽病,以甜味藥湯觀察。上行者先飲稀粥,下行者先飲湯。 有力能食未凈血流出也不止,否則生病。此如火般迅速致命故應止血。 杜爾比德、比央與開水及糊狀糖漿等,如法服用約二兩。 杜爾比德、比央、三果、糖、蜂蜜、必必林,和合而成治上行血、血熱病、胸病。 同樣杜爾比德與糖等量,必必林四分之一。為催吐加波松子,糖蜜配稀粥或糖蜜波松子配水,或甘草水、牛奶或甘蔗汁飲用。 清凈后依法飲用稀湯等,並護持體力。稀粥如發熱篇所說葡萄等,或配製膽平果。 蜂蜜、青稞、葡萄、帕盧夏卡、糖水,五精華飲料,炒米粉配酥油給予。 火力小喜酸味,芝麻、庵摩羅、酸味物、蓮花、烏巴拉、花蕊、黑葉、必揚古、布謝則、白升麻、薑黃及赤檀香、蒺藜、達塔卡花、巴拉卡、木蘋果莖,半偈所說煮湯飲用。 根膽病以伽藍、布謝則、小豆、黑葉配製。蒙嘎、甘達、比達日、哈熱努卡、巴拉酥油,一句所說飲用。 具清涼功效者,以旱地動物肉,分別用水煮湯,配炒青稞煮湯,冷卻後加糖蜜飲用。 如是肉湯及稍帶酸味或無酸味,炒酥油加糖給予。 關於飲食方式,所說輕淡清涼的穀物及蔬菜對血病有益。 如前所說之水或五小根煮后冷卻,或蜜水或果汁飲用。 大便阻塞以印度槐、兔肉,風分大者以烤肉,烏頓巴拉湯煮后飲用為佳。 同樣鹿肉、孔雀肉、尼亞格若達及家雞肉。

དེ་བཞིན་བླག་ཤ་རྨ་བྱའི་ཤ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནི་ནད་གཞི་ནི། །གང་ཅིའང་རུང་བ་དེ་སྤང་བྱ། །བ་ཤ་ཀའི་ཁུ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ས་ནག་དང་ནི་སྐྱེར་ཁཎྜ། །སེང་ཕྲོམ་དང་ནི་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །འཐུངས་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས། ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་ཡི་ནི། །ཁུ་བ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་། །བཅས་པར་འཐུངས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །བ་ཤ་ཀ་ནི་འབའ་ཞིག་དང་། །བསྐོལ་བས་ཁྲག་ནི་མྱུར་སེལ་ཏེ། །དེ་ནི་འདི་ཡི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །པ་ཏོ་ལ་དང་མ་ལ་ཏི། །ནིམ་པ་ཤུག་པ་ཙནྡན་གཉིས། །སེང ཕྲོམ་བ་ཤ་ཏན་ཏུ་ལི།།ས་ནག་མ་ད་ཡན་ཏི་ཀ་།ཉེ་ཤིང་དང་ནི་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ཤིང་མངར་རྣམས། །བསྐོལ་བ་གསུམ་པོ་ཁ་ར་དང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་ཀུན་བསྐོལ་བ་ནི། །ལེགས་བསྒྲངས་ ཀ་ར་བཏབ་པ་ཕན།།ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་པའམ། །ལྕི་བ་རྟ་སྦངས་བཙིར་ཁུ་འཐུང་། །ཁྲག་ནད་མདུད་པ་ཅན་འདྲར་འབྱུང་། །ཕུག་རོན་རྟུག་པ་སྦྲང་རྩི་ཕན། །ཁྲག་ནི་ཤས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །སྐོམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཁྲག་དང་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ་ར་ཡི་ནི། ། མཆིན་པ་མཁྲིས་བཅས་རློན་པ་བཟའ། །ཙནྡན་གླ་སྒང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །འབྲས་ཡོས་མུངྒ་པི་པི་ལིང་། །ནས་ནི་བ་ལའི་ཆུར་སྦངས་པ། །ཁུ་བ་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཙནྡན་པདྨ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཁུ་བར་བོང་པ་བསྲེགས་བཅུག་ལ། །རབ་བསྒྲངས་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཁྲག ནི་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་སེལ།།བུ་རམ་ཤིང་ནི་ཆུ་མང་སྦངས། །རྫ་བུམ་གསར་པར་དེ་བཞག་ནས། །མཚན་མོ་ཕྱི་རོལ་དབེན་པར་གཞག་།ནང་པར་ཆུ་ནི་བཙགས་ནས་སུ། །སྦྲང་རྩི་བཏབ་ནས་པདྨ་ནི། །ཁ་ཕྱེའི་ཕྲེང་རྒྱན་ཆུ་དེ་འདྲ། །གང་ཡང་ མཁྲིས་པའི་རིམས་སྐབས་བཤད།།སྨན་ཁུ་དེ་ཡང་བླུད་པར་བྱ། །སྨན་ཁུ་སྣ་ཚོགས་འདི་ཡིས་ནི། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པས་བད་ཀན་ཟད། །གལ་ཏེ་ཁྲག་མཁྲིས་མ་ཞི་ན། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེར་ཕན་པའི། །ར་ཡི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ བླུད།།དེ་བཞིན་བ་ཡི་འོ་མ་ནི། །ལྔ་འགྱུར་ཆུ་བསྐོལ་གདུས་པ་བླུད། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་བསྐོལ་བའང་རུང་། །རྒུན་འབྲུམ་བཅའ་སྒ་ཛི་བ་ཀ། །བ་ལ་གཟེ་མ་ཟངས་རྩི་བ། །རེ་རེ་འོ་མར་བསྐོལ་བའམ། །འོ་མ་ཁར་མར་ བསྐོལ་ཕན།།གཟེ་མ་ཉེའུ་ཤིང་བསྐོལ་བའམ། །དེ་བཞིན་འདབ་བཞི་འོ་མར་བསྐོལ། །ཁྲག་ནི་ནད་བཅས་མྱུར་དུ་སེལ། །མཆོག་ཏུ་མཚན་ནས་འབྱུང་ལ་ཕན། །རྐུབ་ལས་བྱུང་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །མོ་ཙ་ར་ས་བླུད་ན་ཕན། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་མྱུ་ གུའམ།།འདབ་མ་གཞོན་པའམ་བཅའ་སྒ་དང་། །ུཪྴི་ར་དང་ཨུཏྤལ་ཕན། །ཁྲག་གི་ཚད་འཁྲུ་གཞང་འབྲུམ་གྱི། །གསོ་བ་དག་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་བྱ། །སྨན་ཁུ་འོ་མ་འཐུངས་ནས་ནི། །བཟའ་བའང་འོ་མ་ཉིད་དང་བཟའ། །སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་འདི་ དག་ཉིད།།བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བླུད་བར་བྱ། །བ་ཤ་ཀ་རྩ་རྩེར་བཅས་བརྡུངས། །ཆུ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་ནང་དུ་ནི། །བསྐོལ་ཏེ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་གྱུར་པ། །དེ་དང་མར་ནི་བཙོ་བར་བྱ། །དེ་ཡི་མེ་ཏོག་ནང་བཅུག་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །མཁྲིས་ སྐྲན་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ།།ལུད་པ་སྙིང་ནད་མིག་སེར་དང་། །རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་མེ་དབལ་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །པ་ལ་ཤ་ཡི་མྱུ་གུའི་ཁུར། །དེ་བཅུག་མར་ནི་བསྐོལ་བ་དག། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་ནད་སེལ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ཡང་ དེ་བཞིན་ནོ།

同樣地,應當避免食用羊肉、孔雀肉、尼拘律樹和家雞肉等任何會引起血膽病的食物。 將婆沙迦汁、畢梨勇求、黑土、醋粟、森波龍和蜂蜜調和后飲用,能夠制服血病和膽病。 或者飲用婆沙迦汁與糖和蜂蜜調和的藥液,同樣有效。 單獨用婆沙迦煎煮,能迅速消除血病,這是最佳的藥物。 波托羅、茉莉花、楝樹、柏樹、紅白檀香、森波龍、婆沙迦、檀都利、黑土、瑪達揚提迦、尼興、塔勒斯、兩種拉曼耶和甘草等藥材煎煮三次,加入糖和蜂蜜,能制服血膽病。 煎煮訶子和烏欽樹,過濾後加糖服用有效。 或者加入蜂蜜和酥油,或者飲用牛糞和馬糞的汁液。 對於結塊狀的血病,鴿子糞便和蜂蜜有效。 如果出血量較大,應食用乾渴的生物的血液和蜂蜜,或者生羊肝和膽。 檀香、伽藍香、布謝則、炒米、綠豆、胡椒,以及用婆羅水浸泡的大麥,這些藥汁能消除血膽病。 將檀香、蓮花、布謝則的汁液中加入燃燒的驢糞,充分過濾後加入糖和蜂蜜,能消除大量出血。 將甘蔗在大量水中浸泡,放入新陶罐中,夜晚置於戶外僻靜處,清晨過濾水,加入蜂蜜,如同盛開的蓮花串般的這種水,以及在膽病發熱時所說的藥汁,都應服用。 這些各種藥汁能增強消化之火,消耗痰濕。 如果血膽病未平息,對於其中風力較大的情況,應服用煮沸的羊奶。 同樣,將牛奶用五倍水煮至濃縮后服用。 小五根湯與蜂蜜和糖煮制也可以。 葡萄、姜、吉婆迦、婆羅、杰瑪、銅芝巴,各自用奶煮制,或者用奶和糖煮制都有效。 杰瑪和尼烏興煮制,或者同樣用四葉草和奶煮制,能迅速消除帶病的血,尤其對夜間出血有效。 特別是對於肛門出血,服用莫札汁有效。 尼拘律樹的嫩芽或嫩葉、姜、都爾西拉和烏特帕羅都有效。 血熱瀉和痔瘡的治療方法也應在此運用。 服用藥汁和奶后,食物也應與奶一起食用。 這些藥汁配方也可用於煮制酥油服用。 將婆沙迦根和梢搗碎,放入八倍水中煮至剩八分之一,用此液煮制酥油。 加入其花後過濾,與蜂蜜一起服用,能制服血膽病、膽結、發熱、呼吸困難、咳嗽、心病、黃疸、視力模糊、頭暈、火病和聲音嘶啞。 用波羅沙樹嫩芽汁煮制的酥油,加入蜂蜜服用能消除血病。 狗舌草也是如此。

།ཁྲག་ནི་སྤྱི་བག་བད་ཀན་བཅས། །མདུད་པར་ཆགས་ནད་མགུལ་བར་བྱུང་། །ུཏྤལ་སྡོང་བུ་བསྲེགས་ཐལ་བ། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བལྡག། །པདྨ་ཨུཏྤལ་གེ་སར་དང་། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་མ་དུ་ཀ། །རེ་རེའི་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་བྱ། །ཁྲག་ནི་བཤང་ བའི་ལམ་ལས་ནི།།འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །འཇམ་རྩི་བཏང་བ་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྣ་ནས་ནད་ཅན་ཁྲག་བྱུང་ན། །སྣ་སྨན་བཏང་ཞིང་བླུགས་པར་བྱ། །སྔར་བཤད་སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་དང་། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུགས། །འོ་མ་སོགས་ཆུ་ཁ་རར་བཅས། །ཡང་ན་ཆུ་ནི་འབའ་ ཞིག་ཕན།།སེ་འབྲུའི་མེ་ཏོག་ཁུ་བ་འམ། ། མྲའི་རུས་པ་དཱུར་བ་ཕན། །བསིལ་སྨན་སྡེ་ཚན་གཏོགས་པ་དག། །བསྐུ་དང་བྱུག་ལ་སོགས་ལས་སྦྱར། །མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་བཤད་པ་གང་། །ཕྱི་ནང་ལས་བཏུང་སྨན་དེ་དང་། །གློ་རྡོལ་བར་ནི་གང་ཕན་ པ།།དེ་ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པར་ཕན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ལུད་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུད་པ་མ་འདྲེས་རླུང་ལས་བྱུང་། །དང་པོར་སྣུམ་གྱིས་གསོ་ བྱ་ཞིང་།།ཤ་ཁུ་ཐུག་པ་ཡུ་ཤ་སོགས། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་སྣུམ་པ་དང་། །དུད་བདུགས་ལྡེ་གུ་བསྐུ་དང་དུགས། །ཆུ་བླུགས་ལུས་བཅིང་དག་གིས་གསོ། །བཤང་རླུང་འགགས་ལ་འཇམ་རྩིས་གསོ། །མཁྲིས་བཅས་ཞུན་མར་འོ་མ་ནི། །ཟས་ཀྱི་ སྔོན་བཏང་བད་ཀན་བཅས།།སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ། །སླེ་ཏྲེས་ཀ་ཎྚ་ཀ་རི་གཉིས། །རེ་རེ་སྲང་སུམ་ཅུའི་ཁུ་བར། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ། །རླུང་གི་ལུད་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཀྵ་ར་ར་སྣ་ཤུ་དག་དང་། །ཤིང་ཀུན་པ་ཏ་ཤིང་ མངར་དང་།།འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་མར་བྲེ་གང་། །ཚ་བ་ལྔ་དང་བཅས་པ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །འཐུངས་རྗེས་ཐུག་པ་བླུད་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཅས་སྙིང་། །རྩིབ་ལོགས་ཕོ་བའི་སྐྲན་ནད་སེལ། །ར་སྣ་ཉེའུ་ཤིང་རྩ་བ་བཅུ། ། སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཚད་དུ་བྱ། །རྒྱ་སྲན་རྒྱ་ཤུག་ནས་དག་ནི། །ར་ཤ་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་དང་། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་བསྐོལ། །དེ་དང་མར་ནི་བྲེ་བཞི་བསྐོལ། །འོ་མ་མར་མཉམ་ཛི་བནྟི། །ལ་སོགས་སྲང་ཆར་བྱས་ཏེ་བརྟག། །རླུང་གི་ནད་ལ་བླུད པ་དང་།།སྣར་བཏང་འཇམ་རྩིའི་མས་གཏོང་སྦྱར། །ལུད་པ་རྣམ་ལྔ་མགོ་འདར་དང་། །མོ་མཚན་ཆུ་སོན་བ་དང་། །ལུད་ཀུན་ལུས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད། །མཆིན་བཅས་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་སེལ། །བི་ད་རི་སོགས་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ལྡེ་གུ་ མར་བསྐོལ་ལུད་པ་འཇོམས།།ཤིང་མངར་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན། །བྱི་དང་ག་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཤུག་པ་ཁ་རུ་ཚ་མར་བསྐོལ། །ཡང་ན་དེ་ཕྱེ་མར་དང་སྦྲུས། །ལྡེ་གུ་བྱིན་ལ་ར་ཡི་ནི། །འོ་མ་བླུད་ན་ལུད་པ་སེལ། །དོང་གར་སྣ་བྱི་དང་ག། །ཤིང་ཀུན་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། ། བར་གྱི་ཀྵ་ར་དེའི་ཕྱེ་མའམ། །མར་དང་རན་ཙམ་བླུད་གྱུར་ན། །རླུང་གྱུར་བད་ཀན་བཅས་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་དང་སྐྱིགས་བུ་དང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་སེལ་བར་བྱེད། །བྱི་ཚེར་བ་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །ཟུར་བ་རྒུན་འབྲུམ་ཁ་ར་དཀར། །ཀར་ཀ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་ནི། །ཏིལ་མར་དང་ནི་ལྡེ གུར་སྦྱར།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ། །བྱི་ཚར་གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་། །བར་གྱི་ཟུར་པ་ཀར་ཀ་ཏི། །བུ་རམ་རྙིང་དང་ཏིལ་མར་དང་། །ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བལྡག་པར་བྱ། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་དེ་བཞིན། །ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་དེ་བཞིན་ནོ།

血液與總體及粘液,結成病塊生於喉,烏巴拉莖燒成灰,與酥油蜂蜜一同舔。蓮花烏巴拉花蕊及,必樣姑與瑪杜嘎,各自配製亦如是。血液從大便道中,流出之時尤其是,推薦服用溫和劑。病人鼻中出血時,應當施用鼻藥灌。如前所說藥汁方,牛奶糖漿樹汁灌。牛奶等水加糖或,單用清水亦有效。芝麻花之汁液或,人骨杜爾瓦有效。涼藥類中所屬者,塗抹擦拭等應用。治療膽熱病所說,內外飲用諸藥方,以及治療肺破裂,亦可治療血膽病。 此為《醫論八支精華》醫療篇第二章。 今當宣說咳嗽治療品。單一風性咳嗽者,首先應以油脂治,肉湯羹湯魚湯等,制風藥煎油膩及,燻蒸膏藥涂敷熨,灌水束身等治療。便風阻塞溫和治。帶膽油脂及牛奶,飯前服用帶粘液,油性瀉藥服可治。獨行菜根卡達嘎,各三十兩之汁中,酥油三十二兩煎,能除風咳生暖力。堿性藥物升麻根,阿魏巴達甘草及,烏蘇二兩酥油升,配以五辛藥及上,十根藥汁中熬煎。飲后若飲羹湯者,咳嗽氣喘並心病,肋痛腹部瘤疾除。升麻小樹十根藥,劑量應取十二兩。豌豆杜松大麥等,羊肉五十兩劑量,水五百一十二煎。此與酥油四升煎。牛奶等量吉瓦德,等藥各稱一兩量。風病之時飲用及,鼻用溫和灌腸配。五種咳嗽頭顫及,女陰水腫病癥等,一切咳嗽身偏疾,帶肝上部風病除。畢達日等類藥煎,膏油熬煎除咳嗽。甘草阿濕瓦嘎種,必當嘎與酸棗糖,杜松石鹽酥油煎。或者其粉酥油拌,製成膏劑羊乳飲,如是服用除咳嗽。冬蟲夏草必當嘎,阿魏巖鹽胡椒及,中間堿性其粉末,或與酥油適量飲。風性帶有粘液咳,氣喘呃逆及消化,力弱之癥能治癒。蒺藜根與草果及,酸果葡萄白糖配,蟹爪花之妹妹及,芝麻油中制膏劑,能除風性之咳嗽。蒺藜伽藍胡椒及,中間酸果蟹爪花,陳糖芝麻油調製,成膏應當細細舔。草果胡椒亦如是,蟹爪花妹亦同然。

།ཆུ་དྲོན་དག་དང་པི་པི་ལིང་། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་བཅས་པ་བླུད། ། བཅའ་སྒ་ཀ་ར་ཞོ་ག་ཆུའམ། །པི་པི་ལིང་ཕྱེ་ཞོར་བཏབ་བླུད། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཆང་ངམ་ཞོ། །ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལྡེ་གུ། །མར་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའང་ཕན། །ལུད་པ་ཆམ་བཅས་དུད་པ་ནི། །སྣུམ་བཅས་ཆོ་གས་བདུག་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་དུད་བརྔུབ། ། འོ་མ་ཤ་ཁུ་བཅས་པ་བཟའ། །གྲོང་ཆུ་རླན་ཅན་སྲོག་ཆགས་ཤ་།སཱ་ལུ་ནས་གྲོ་དྲུག་ཅུ་པའམ། །མ་ཤ་ཨང་མ་ཀུབ་ཏ་ཡི། །ཡུ་ཤ་དག་དང་ཟོས་ན་ཕན། །ལ་ལ་ཕུད་དང་པི་པི་ལིང་། །བྱིལ་རྐང་དོང་གཙི་ཏྲ་ཀ་།ར་སྣ་ཟིར་པ་ལ་ཤ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ཟུར་པ་དང་། །མ་ནུ་བསྐོལ བར་སྣུམ་སྐྱུར་དང་།།ལན་ཚྭར་བཅས་ཐུག་རླུང་གྱུར་བླུད། །རྐེད་པ་ལྟོ་སྙིང་རྩིབ་ལོགས་ན། །དབུགས་མི་བདེ་དང་སྐྱིགས་བུ་སེལ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་ནི། །ཚ་བ་ལྔ་དང་བུ་རམ་བཅས། །ཏིལ་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པ་བླུད། །ཡང་ན་འོ་ཐུག་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །ཉ་དང་ཁྱིམ་ བྱ་ཕག་རྒོད་ཤ་།མར་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའང་ཕན། །ཚོད་མ་རྒྱ་སྣེའུ་པ་ཡ་སི། །ནི་ཤན་ན་ག་ལུད་པ་འཇོམས། །ཀ་ཎྜ་ཀ་རིའི་ལོ་འབྲས་དང་། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་སྐམ་པོའང་ཕན། །ཏིལ་མར་སོགས་སྣུམ་འོ་མ་དང་། །བུ་རམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུའི་ཟས། །ཞོ་ག་ཆུ་ཞོ་རང་སྐྱུར ཆང་།།འབྲས་བུ་སྐྱུར་ཆུ་བླུད་པ་ཕན། །མཁྲིས་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་བཅས། །ཞུན་མར་གྱིས་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཕན། །དེ་བཞིན་པོ་སོན་ཆ་ཏང་པལ། །མ་དུ་ཀ་ནི་བསྐོལ་ཆུས་སམ། །ཤིང་མངར་པོ་སོན་ཆའི་ལྡེ་གུ། །བི་ད་བུ་རམ་ཤིང་ཁུར་སྦྱར། །མཁྲིས་ལུད་བད་ཀན་ཤས་ཆུང་ལ། ། དུར་བྱིད་མངར་བའི་སྨན་སྦྱར་གཏང་། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་ཁ་བའི་སྨན། །སྐྱུག་སྨན་ཕྱིར་ནི་གཏང་བར་བྱ། །ནད་སྦྱངས་ནས་ནི་ཐུག་པ་སོགས། །བསིལ་དང་མངར་དང་སྣུམ་པ་སྤྱད། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་ཁ་བ་དང་། །རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་གྲང་ཐུག་བླུད། །མཁྲིས་གྱུར་ཁ་ར་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒུན འབྲུམ་ཨུཏྤལ་ཙནྡན་དཀར།།སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །བད་ཀན་བཅས་ལན་ལེ་ཤམ། །གླ་སྒང་དང་ནི་བཅས་པ་སྦྱིན། །རླུང་ཅན་ལ་ནི་མར་བཅས་ཕན། །རྒུན་འབྲུམ་ལྔ་བཅུ་པི་པི་ལིང་། །སུམ་ཅུ་ཁ་ར་སྲང་གཅིག་སྦྱར། །སྦྲང་རྩིའམ་བ་ཡི་ལྕི་བའམ། །བེའུ་ གཞོན་ལྕི་ཁུར་ལྡེ་གུར་སྦྱར།།ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ཚ་བ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །མ་ནུ་འབྲས་ཡོས་གླ་སྒང་དང་། །ཟུར་པ་དཀར་དང་ར་སྣ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བ་རུ་ར། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་སྦྱར། །ལྡེ་གུས་སྙིང་ནད་ལུད་པ་སེལ། །མངར་བའི་སྨན་དང་སྲོག་ཆགས་ ནི།།སྐམ་སའི་ཤ་དང་ནས་དང་ནི། །ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་མུངྒ་སོགས། །ཡུ་ཤ་དང་ནི་ཚོད་མ་དང་། །ཁ་བ་ཚད་ལྡན་སྦྱར་ལྡེ་གུ། །ཁ་བ་དང་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་ནད་ལ་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆུང་ས+འ་ལུ་དང་། །དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་ཤ་ཁུ་ཕན། །བཏུང་བར་ ཁ་རའམ་རྒུན་ཆུའམ།།བུ་རམ་ཤིང་ཁུའམ་འོ་མ་བླུད། །མཁྲིས་པའི་ལུད་པར་ར་མཉེ་བ། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་མེད་གཉིས། །བ་ཙ་ཀ་དང་ལི་དོང་གྲ། །ཤ་ཁུ་དང་ནི་འོ་མའམ། །ཐུག་པའམ་ཡུ་ཤར་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །རྩ་ཡི་རྩ་བ་ལྔར་བཤད་དང་། །ཆུར་ བསྐོལ་བ་ཡི་ཁུ་བ་དང་།།དེ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩི་ཁར་ར་བཅས་པ་བླུད། །ཡང་ན་དེ་ཡིས་ཐུག་པ་བསྐོལ། །ལེགས་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཟུར་པ་དང་ནི་བ་ལེ་ཀ་།ཁ་ར་བཅའ་སྒ་བྲི་ཧ་ཏི། །བཏགས་པའི་ཁུ་བ་རས་ཀྱིས་བཙགས། ། མར་དང་བསྲེས་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ཁ་ར་དང་ནི་ཛི་བ་ཀ་།མུངྒ་མ་ཤ་པརྞི་དང་། །

用溫水和胡椒, 加入甘草后服用。 甘草、白糖、酸奶清水或, 胡椒粉加入酸奶服用。 杜松子與酒或酸奶, 酸奶清水調和服用。 或者胡椒膏, 炒酥油加鹽也有效。 咳痰伴有咳嗽者, 用含油方法熏製, 打嗝、呼吸不適吸菸, 食用牛奶和肉湯。 村水、濕潤動物肉, 稻米、大麥、六十日稻或, 豆類、豆蔻, 湯羹食用有效。 蘿蔔和胡椒, 蛇床子、冬葵子、茴香, 葛根、茴香、波羅樹, 黑葉草、祖巴和, 曼陀羅煮成油酸和, 加鹽熬湯風病服用。 腰部、腹心、肋部痛, 呼吸不適和打嗝消除。 十根湯中, 五辛和糖蜜, 加芝麻熬湯服用。 或者牛奶湯加鹽。 魚和家禽野豬肉, 酥油和鹽也有效。 蔬菜、蘆葦、豆類, 尼善那嘎消除咳痰。 枸杞葉果和, 嫩蘿蔔乾也有效。 芝麻油等油、牛奶和, 糖蜜、甘蔗汁食物。 酸奶清水、酸奶、自然發酵酒, 果實酸水服用有效。 膽汁咳痰伴痰濕, 熔化酥油催吐有效。 同樣波森查當巴勒, 馬度卡煮水或, 甘草波森查膏, 維達糖蜜甘蔗汁調和。 膽咳痰濕較少者, 杜蕾甘味藥調服。 痰濕較重苦味藥, 催吐后服用。 病清后湯羹等, 涼、甜、油性食用。 痰濕較重苦味和, 粗糙配合冷湯服。 膽病白糖、訶子, 葡萄、蓮花、白檀, 蜂蜜調和膏劑給。 伴有痰濕列衫, 伽藍香和一起給。 風病者加酥油有效。 葡萄五十胡椒, 三十白糖一兩調, 蜂蜜或牛糞或, 幼犢糞汁調膏。 肉桂、香附、三辛, 葡萄、胡椒根, 曼陀羅、炒米、伽藍香和, 白祖巴和葛根和, 訶子和畢力勒, 白糖蜂蜜酥油調。 膏劑除心病咳痰。 甘味藥和動物, 乾地肉和大麥和, 蕎麥和野蕎綠豆等, 湯羹和蔬菜和, 適量苦味調和膏。 苦味和蜂蜜一起, 痰濕較重病有效。 痰濕較少稻米和, 六十日稻飯肉湯效。 飲用白糖或葡萄汁或, 糖蜜甘蔗汁或牛奶服。 膽汁咳痰按摩, 兩種卜力哈提、兩種無, 巴札卡和利冬加, 肉湯和牛奶或, 湯羹或湯調服。 葡萄和胡椒, 所說五種根, 水煮汁和, 與牛奶煮后冷卻。 蜂蜜白糖一起服。 或者用其煮湯。 充分煮沸加蜂蜜給。 祖巴和巴列卡, 白糖甘草卜力哈提, 研磨汁液用布過濾。 與酥油混合服用。 白糖和吉瓦卡, 綠豆瑪夏帕尼和,

ཁ་ར་དང་ནི་ཛི་བ་ཀ་།མུངྒ་མ་ཤ་པརྞི་དང་། །བྱི་ཚེར་བ་ནི་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །མར་དང་འོ་མ་བརྒྱད་འགྱུར་བསྐོལ། །དེ་བཏུང་བཟའ་དང་བལྡག་པ་དང་། །སྦྱར་བས་མཁྲིས་པའི་ལུད་པ་སེལ། །འདི་དག་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་འམ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། ། བད་ཀན་ལུད་ཅན་གྱིས་དང་པོར། །ཐང་ཤིང་བསྲེགས་ནས་གཟགས་པའི་སྣུམ། །བ་ཤ་ཀ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས། །ཐལ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བཏང་། །སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྟེང་དང་། །འོག་དང་སྤྱི་བོར་ཅི་རིགས་པར། །ཉམས་སྟོབས་ལྡན་བཀྲུ་སྨན་རྣོ་གཏང་། །ཐུག་པ་སོགས་ཀྱང་འདི་ལ བླུད།།ནས་དང་མུངྒ་རྒྱ་སྲན་ཟས། །རྩུབ་དྲོན་ལེ་ཤམ་གྱིས་ཚ། །ཀ་ས་མརྡ་བརྡ་ཀ་།བྱ་ཀྲི་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐམ་ས་ཁུང་གནས་ཤ་ཁུ་སྣུམ། །ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་བིལ་བའི་སྣུམ། །སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །སྐོམ་ན་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཆུ། །ཆུ་ཚན་ཆང་ མང་སྦྲང་ཆུ་བླུད།།དོང་ག་མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། །པ་ཏོལ་ཡི་རྩ་བར་བཅས། །ནུབ་གཅིག་ཆུར་སྦངས་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །ཟས་དུས་གསུམ་མམ་ནང་པར་བླུད། །པི་པི་ལིང་དང་དེ་རྩ་བ། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་བ་རུ་ར། །རྨ་བྱ་ཁྱིམ་བྱའི་མཇུག་སྒྲོ་ནི། །སྣག་ཚར་བྱས་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །བི་ཤ་གླ་སྒང་པི་ པི་ལིང་།།དུར་བྱིད་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྟེ། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་ལྡེ་གུ། །གསུམ་པོ་བད་ཀན་ལུད་པ་སེལ། །སྦྲང་རྩི་ན་ལེ་ཤམ་སྦྱར་བལྡག་། ཀ་རུ་སྦྲང་རྩི་ཉིད་ཀྱིས། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བརྟ་ཀ་།བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བ་དང་། །ཀ་ས་མརྡ་རྟ་སྤངས་བཙིར། །ཁུ་བ་བྱེ་རུ་གནས་པོའི་ཁུ། །སྦྲང་ རྩི་སོ་སོར་སྦྱར་བ་ལྡག་།ཐང་ཤིང་ཟུར་པར་སྣ་དང་། །བྱི་ཚེར་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།གླ་སྒང་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །ཁ་ར་ཨ་རུ་སྐྱུ་རུ་ར། །འབྲས་ཡོས་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་པགས་པ་རྣམས། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ། །གསུམ་པོ་རླུང་འདྲེས་བད་ཀན་སེལ། །སེའུ་འབྲུ་སྲང་གཉིས བུ་རམ་ནི།།སྲང་བརྒྱད་ཚ་བ་གསུམ་སྲང་རེས། །སྐད་སྙན་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཆམ་སེལ། །བུ་རམ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་དང་པི་པི་ལིང་། །སེའུ་འབྲུ་རིམ་གྱིས་སྲང་གཉིས་དང་། །ཞོ་རེ་སྲང་ཕྱེད་དུ་སྦྱར། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། ། རིམས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་ཨ་རུ་ར། །སོགས་དང་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་ལ་ལ་ཕུད། །གླ་སྒང་མ་ནུ་བི་ཤལ། །པི་པི་ལིང་བཅས་པ་གཅིན་ནམ། །ཆུར་བསྐོལ་བ་གཅིན་ལུད་པ་སེལ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཏིལ་མར་བརྔོས། །ལྡེ་གུ ཞོ་གཉིས་ཁ་རར་བཅས།།རྒྱ་སྲན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་སྦྱར། །བླུད་ན་བད་ཀན་ལུད་པ་འཇོམས། །རྩ་བ་བཅུ་ཁུ་བྲེ་བཞི་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་མ་ནུ་དང་། །ཟུར་པ་བིལ་བ་བྱེའུ་རུག་པ། །ཤིང་ཀུན་ཚ་གསུམ་ཞོ་གཉིས་བསྐོལ། །བླུད་པའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་བཏུང་། །དེ་ཀུན་ བད་ཀན་རླུང་ནད་འཇོམས།།ནིར་གུན་ཐི་ལོ་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །མར་བསྐོལ་ལུད་པ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །བྱི་དང་ག་ཡི་ཁུ་བའི་ནང་། །ཚ་བ་གསུམ་བཅུག་མར་བསྐོལ་ཕན། །བ་སྤྲུ་བ་གཉིས་བྱིའུ་རུག་པ། །ཀ་ས་མར་ད་སླེ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏོ་ལ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །ཕ་ནིད་ཛ་ གའི་ཁུ་བ་ནི།།འོ་མ་མར་དང་བཅས་པ་ལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ལེགས་བསྐོལ་འཐུངས། །ལུད་པའི་རིམས་དྲག་ཟད་བྱེད་དང་། །གཞང་འབྲུམ་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ལོ་མར་བཅས་པ་ཡིན། །ཁུ་བ་བྲེ་བཞིའི་ཚད་ལ་ནི། །མར་བྲེ་གང་ དང་བ་ལ་དང་།།ཚ་བ་གསུམ་དང་བྱི་དང་ག་།ཤུ་དག་དང་ནི་སེའུ་འབྲུ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །

卡拉和吉瓦卡、綠豆、馬沙帕尼和刺蒺藜製成糊劑,加入八倍的酥油和牛奶煮沸。飲用、食用和舔食這個配方可以消除膽病引起的咳痰。這些可以製成粉末糊劑,或者煮成湯液服用。 對於痰咳患者,首先用燒過的樺木過濾的油,加入婆沙卡和炒麥的灰粉服用。用含油的瀉藥從上、下和頭頂適當地進行,根據體力使用猛烈的瀉藥。還可以服用湯等。 以大麥、綠豆和豌豆為食,粗糙溫熱的納勒善,卡薩瑪爾達、巴爾達卡、比亞克利亞巴克沙拉和胡椒一起服用。乾燥地洞中的肉湯油,芝麻和芥子、木蘋果油調配的湯要服用。口渴時服用十根藥煮水,溫水、多量酒和蜂蜜。 冬瓜、牛奶根和帕托拉根,在水中浸泡一夜加入蜂蜜,在三餐或早晨服用。 胡椒及其根、蓽茇和訶子,孔雀和家雞的尾羽製成墨和炒麥灰,毗沙、甘松和胡椒,土茯苓用蜂蜜調製,這半偈頌完成的三種糊劑能消除痰咳。用蜂蜜調和納勒善舔食。 用糖和蜂蜜,坎達卡里、巴爾塔卡、布林加拉加的汁液,和卡薩瑪爾達、馬糞榨汁,汁液和珊瑚樹的汁液,分別用蜂蜜調製舔食。 樺木、祖爾巴、鼻和刺蒺藜、卡爾卡塔辛吉、甘松、蓽茇、胡椒、糖、訶子、余甘子,炒米、白糖和余甘子皮,用蜂蜜和芝麻油調製的三種糊劑能消除風痰混合。 二兩茴香子,八兩糖,三味辛香各一兩,能使聲音悅耳、生熱、開胃,消除咳嗽、呼吸不適和感冒。 糖、亞巴克沙拉、納勒善和胡椒,茴香子依次二兩和半兩調製,能消除咳嗽和呼吸不適。 如發熱章節所述的訶子等和卡爾卡塔辛吉煮成湯液服用。或者土茯苓、蘿蔔、甘松、牛奶、毗沙、胡椒等用尿或水煮,能消除尿和咳痰。 胡椒用芝麻油炒,糊劑二錢加糖,用豌豆煮湯調製,服用能降伏痰咳。 十根藥湯四升和一升酥油,以及牛奶、祖爾巴、木蘋果、苦苣、阿魏、三辛各二錢煮沸。服用后喝湯,這些都能降伏痰和風病。 尼爾貢提洛煮湯,用酥油煮是消除咳痰的方法。在比當加的汁液中,加入三辛煮酥油有效。 兩種巴普、苦苣、卡薩瑪爾達、列特列和帕托拉、布利哈提、法尼達扎加的汁液,加入牛奶和酥油,與三辛充分煮沸飲用。能消除劇烈的咳嗽發熱,沒有痔瘡病的危險。 坎達卡里的根、果實和葉子的汁液四升量,一升酥油和巴拉,三辛和比當加、白芷以及茴香子,巖鹽和炒麥灰。

ཤུ་དག་དང་ནི་སེའུ་འབྲུ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་མ་ནུ་དང་། །བྲི་ཤི་བ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། ། རུ་ར་དང་ཡབ་ཏི། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །དབྱི་མོང་བྱི་ཚེར་བར་ཤ་བུ། ། སྟར་བུ་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི། །ཏ་མ་ལ་གི་ག་བྲའི་རྩ། །ར་སྣ་གཟེ་མའི་ལྡེ་གུ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་དེས་ལུད་ཀུན་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ལའང་ཕན། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་སྨན་མར་འདི། །བད་ཀན་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །བྱ་ཀྲི་སྲང་བརྒྱད་བརྡུངས་ཆུ་སྲང་། །ཉིས སྟོང་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་ནང་བསྐོལ།།བཙགས་པར་ཚ་བ་གསུམ་ར་སྣ། །སླེ་ཏྲེས་ཀྲུ་ཏྲུག་ཕྱེ་མ་དང་། །ཀ་རྐ་ཏ་སྲིང་ག་བྲའི་རྩ། །གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད། །ཞུན་མར་སྲང་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །ཀར་དཀར་པོ་སྲང་བཞི་བཅུ། ། སླར་ཡང་དེ་ནི་བསྐོལ་བྱ་བ། །གཟར་བུ་ལ་ཆགས་བསྒྲངས་ནས་ནི། །པི་པི་ལིང་དང་སྨིག་རྐང་དང་། །སྦྲང་རྩི་རྙིང་པ་དག་ལས་ནི། །སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་གཞུག་པར་བྱ། །ལྡེ་གུ་འདིས་ནི་སྙིང་ནད་སྐྲན། །གཞང་འབྲུམ་ལུད་དབུགས་མི་བདེ་སེལ། །བད་ཀན་ཞི་བདུད་པ བརྔུབ།།ཤས་ཆེར་སྦྱངས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ། །ལྡོང་རོས་བ་བླ་ཤིང་མངར་དང་། །སྤང་སྤོས་གླ་སྒང་ཨི་གུ་དའི། །ཤུན་ལྤགས་དུ་བ་ལུད་འཇོམས་པའི། །ཆོགས་དུད་པ་བརྔུབས་ནས་ནི། །མཆིལ་མང་མཐར་ནི་བུ་རམ་བཅས། །འོ་མ་འཐུངས་པའི་དུད་རྔུབས་དེས། །རླུང་ དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི།།ལུད་པ་རྙིང་པའང་མྱུར་སེལ། །བད་ཀན་ལུད་པ་མུན་ཞུགས་སྙམ། །གལ་ཏེ་མཁྲིས་པ་རྗེས་འབྲེལ་ལ། །དེར་ནི་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་དུ། །མཁྲིས་པའི་ལུད་གསོའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །རླུང་ནི་བད་ཀན་འབྲེལ་པ་ལ། །བད་ཀན་ བསལ་བའི་བྱ་བ་བྱ།།མཁྲིས་པ་དང་འབྲེལ་རླུང་བད་ཀན། །ལུད་པར་མཁྲིས་པ་བསལ་བར་བྱ། །རླུང་དང་བད་ཀན་བདག་ཉིད་སྐམ། །གཤེར་ལ་སྣུམ་དང་རྩུབ་ཆོས་བྱ། །ལུད་པ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བ། །མཁྲིས་པར་བཅས་པ་ཁ་བས་གསོ། །གློ་ནད་ འགྲམས་ལ་འཕྲལ་དུ་ནི།།རྒྱ་སྐྱེགས་སྦྲང་རྩིའི་འོ་མ་བླུད། །ཞུ་ནས་ས+འ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ནི། །འོ་མ་ཁ་རར་བཅས་པ་བཟའ། །རྩིབ་ལོགས་ཆུ་སོན་བཅས་ཏེ། །མཁྲིས་དྲོད་ཤས་ཆུང་ཆང་སྦྱར་བཏུང་། །བཤང་འཁྲུ་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །བ་ཏ་དུག་མོ་ ཉུང་བཅས་བཏུང་།།རྒྱ་སྐྱེགས་ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཀ་ར་དཀར། །སྨིག་རྐང་ཁ་ར་མཉམ་འོ་མར། །བསྐོལ་བ་མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་བླུད། །བུ་རམ་ཤིང་དང་པདྨའི་ཚིགས། །པདྨ་གེ་སར་ཙནྡན་དམར། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། ། གློ་འགྲམས་འབྱོར་བར་བྱ་ཕྱིར་བླུད། །ནས་རྗེན་ཕྱེ་ནི་འོ་མ་རུ། །བཙོས་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་འོ་མ་ཕྱེའི། །སྐྱོམ་རིམས་ཚད་ལྡན་ལ་བླུད། །ལུད་པ་ཅན་ལ་སྨན་མངར་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཞུན་མར་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་བསྐོལ་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩི ན་ལེ་ཤམ་བཏབ་བླུད།།ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་མར་བཏབ་བླུད། །ཡང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཆོ་གས། །པི་པི་ལིང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ལུད་པ་རུས་ཚིགས་གཟེར་བ་ལ། །རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་།སྨིག་རྐང་བ་ལ་པི་པི་ལིང་། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་པ་སྦྱིན།།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་ཞོ་རེ་དང་། །པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་ཁ་ར། །རྒུན་འབྲུམ་འབྲ་གོ་མ་དུ་ཀ་།སྲང་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ནས་ནི། །སྦྲང་རྩིས་རི་ལུར་བྱས་པ་ཡིས། །རོ་ཙ་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སློན་བྲོ། །བརྒྱལ་མྱོས་སྐྱིགས་བུ་མགོ་འཁོར་དང་། ། གློ་རྡོལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །

蒼朮和小茴香,黑鹽和炒青稞灰,胡椒根和訶子和曼陀羅,毗黎訶和毗黎訶提,如拉和雅布提,土茯苓和葡萄和薑黃和刺蒺藜和巴夏布,星布和卡爾卡塔辛基,多摩羅和嘎布拉根,拉納和澤瑪的膏藥,煮沸的酥油可治療所有咳嗽,以及呃逆和呼吸不暢也有效。這個甘達卡利藥油,能夠祛除痰病。 八兩鳥糞搗碎,在二千四百八十兩水中煮沸。過濾後加入三辛香、拉納、列特雷、土茯苓粉末,卡爾卡塔辛基、嘎布拉根、甘松、胡椒根、刺蒺藜各半兩。十六兩熟酥油和四十兩白糖。再次煮沸,待其凝固后,各加入八兩胡椒、香附和陳蜜。 此膏藥可治療心病、瘤、痔瘡、咳嗽和呼吸困難。平息痰病,吸入煙氣。多數情況下吸入凈化的煙氣。龍腦香、白芷、甘草和高山香、甘松、伊古達樹皮的煙氣可以止咳。 吸入煙氣后,多吐唾液,最後服用糖蜜。飲用牛奶后吸入煙氣,可以快速祛除風和痰偏重的陳年咳嗽。痰性咳嗽如入暗。如果伴有膽病,則應根據具體情況,採用治療膽性咳嗽的配方。 對於風與痰相關的病癥,應進行祛痰治療。對於膽病相關的風痰咳嗽,應祛除膽病。風和痰性質乾燥,對於濕性應用油性和粗糙療法。痰性咳嗽伴有膽病者,用寒性治療。 對於擴散性肺病,立即服用紅花配蜂蜜的牛奶。消化后食用大米飯配牛奶和糖。肋部有水腫時,膽熱較輕者可飲用配製的酒。腹瀉時飲用甘松、白芨、瓦塔和毒母草。 紅花、熟酥油、蜂蜜和維持生命類藥物、白糖、香附、糖在牛奶中煮沸,對於火力強的人服用。甘蔗和蓮節,蓮花花蕊和紅檀香,在牛奶中煮沸加入蜂蜜,爲了治療擴散性肺病而服用。 生青稞粉在牛奶中煮熟,配以酥油,或者糖、蜂蜜、牛奶、粉的飲品按比例服用。對於有咳嗽者,應服用甘味藥和煮沸的熟酥油。或者甘蔗煮水冷卻後加入蜂蜜和諾勒香服用。 或者訶子粉在牛奶中煮沸加入酥油服用。或者按照精華提取法,也可以服用胡椒。對於咳嗽伴有骨節疼痛者,葡萄、甘草、馬都卡,香附、巴拉、胡椒配以熟酥油和蜂蜜服用。 三種香料各一兩,半兩胡椒和糖,葡萄、阿魏、馬都卡各一兩細磨后,用蜂蜜製成丸劑,能增進食慾並治療血膽病、咳嗽、呼吸困難、嘔吐、呃逆、頭暈和肺穿孔、聲音嘶啞等。

གློ་རྡོལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །མཆིལ་མ་ལུས་སྐེམ་རླུང་འཁྱིལ་དང་། །མཆིལ་མར་ཁྲག་འབྱུང་རྩིབ་ལོགས་ན། །སྙིང་ནད་སྐོམ་དང་རིམས་ནད་འཇོམས། །བར་ཤ་བུ་དང་ཁ་ར་དཀར། །ས+འ་ལུ་རྩ་སྣར་བཏགས་པའི་ཕྱེ། །རྒུན་ཆུ་འོ་མ་མར་དུ་བསྐོལ། །མཆིལ་མ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ་བླུད། །ཤིང མངར་དང་ནི་མ་དུ་ཀ་།ཏན་དུ་ལི་ཡ་འོར་བཙོས་ཕན། །ཁྲག་ནི་གང་ཚེ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་བཅོས་པ་ཡི་སྨན་བསྟེན་བྱ། །རླུང་འཁྱིལ་པ་ལ་ར་ཚིལ་ནི། །ཆང་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐེམས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་གློ་འགྲམས་དང་། །གཉིད་ཆུང་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ། །འོ་མ་བསྐོལ་བའི་སྤྲིས་མར ཆགས།།ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་སྦྱིན། །ཀ་ར་དཀར་དང་ནས་དང་གྲོ། །འཚོ་བྱེད་ཟངས་རྩི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཡང་ན་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་བླུད། །གློ་འགྲམས་ཉམ་ཆུང་རིད་ལ་སྦྱིན། །ཤ་ཟའི་ཤ་ཡི་ཁུ་བ་ནི། །མར་དང་བརྔོས་པའི་པི་པི་ལིང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་དེ་ལ་བླུད། །ཤ་དང་ཁྲག་ནི་ འཕེལ་བྱེད་ཡིན།།ུ་དུམྦཱ་ར་ནྱ་གྲོ་དྷ། ། ཤྭཏྠ་དང་བླག་ཤ་དང་། །ས+འ་ལའི་ཤིང་དང་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཏ་ལའི་རྩེ་མོ་འཛམ་བུའི་ཤུན། །པི་པི་ལིང་དང་ཤུག་པར་བཅས། ། ཤྭ་ཀ་ནར་བཅས་པ་ནི། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི། །མར་དང་འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་ནི། །གློ་ འགྲམས་ཁུ་བ་ཉམས་སྟོབས་དང་།།དབང་པོའི་ནུས་པ་ཟད་ལ་སྦྱིན། །རླུང་མཁྲིས་ཀྱིས་ཉོན་ཡན་ལག་ཞིག་།ན་ལ་མར་དེས་བསྐུས་པ་བསྔགས། །རླུང་ནད་ཀྱིས་ནི་ཉེན་པ་ལ། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་ཏིལ་མར་བསྐུ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཞུན་མར་ནི། །སྙིང་དང་ རྩིབ་ལོགས་ན་ལ་བླུད།།ཡང་ན་རླུང་ནད་འཇོམས་པ་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་གང་ཡིན་བྱ། །ཤིང་མངར་ནཱ་ག་པ་ལ་གཉིས། །འོ་མ་དང་མཉམ་མར་བསྐོལ་བར། །པ་ཡ་སྱེ་དང་པི་པི་ལིང་། །སྨིག་རྐང་ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བས་ནི། །གློ་འགྲམས་པ་ཡི་ནད་ལ་ཕན། །འཚོ་བྱེད་ སྡེ་ཚན་བཅའ་སྒ་དང་།།ཉེའུ་ཤིང་བ་དང་ར་མཉེ་བ། །བ་སྤུ་བ་གཉིས་པ་ལ་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །རི་དི་ཟུར་པ་ཀ་མ་ལ། །ཤྲིང་ག་ད་ཀ་ཀ་ཡ་སྱ། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། །རྒུན་འབྲུམ་སྟར་གའི་འབྲས་བུ་སོགས། །མངར་ཤིང་སྣུམ་ལ་སྟོབས་སྐྱེད་པ། །ཞོ་ནི་ གཉིས་གཉིས་བཏགས་ལྡེ་གུ།།དེ་ནང་ཞུན་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ། །འོ་མ་ར་ཤ་སྐྱུ་རུ་ར། །བི་ད་རི་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བར་ཤའི་ཁུ་བར་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །བྲེ་ཕྱེད་ཁར་སྲང་ལྔ་བཅུ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་སུག་སྨེལ་དང་། །ཤིང་ཚ་གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། །ན་ ག་གེ་སར་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད།།ཕྱེ་མར་བཏགས་ཏེ་བཅུག་ནས་ནི། །འཇུ་སྟོབས་རྗེས་མཐུན་ཚད་དུ་བླུད། །འདི་ནི་བདུད་རྩིའི་སྨན་མར་ཏེ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདུད་རྩི་ཡིན། །བདུད་རྩི་འདི་ནི་ཟོས་ནས་སུ། །འོ་མ་ཤ་ཁུ་ལྡན་ཟོས་ན། །ཁུ་ཆུ་ཉམས་དང་གློ་འགྲམས་དང་། །ཉམས་སྟོབས་ ཟད་པའི་གསོ་བ་ཡིན།།བུད་མེད་ལ་གདུ་ལུས་སྐེམ་དང་། །མདོག་སྐད་ཉམས་ལ་གཏང་བར་བྱ། །ལུད་པ་དང་ནི་སྐྱིགས་བུ་རིམས། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ལུས་ཆ་དང་། །སྐོམ་དད་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་སློན་དང་བརྒྱལ། །མངལ་ནད་གཅིན་ནད་འཇོམས་བྱེད་ ཡིན།།གཟེ་མ་བཙོད་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །བ་ལ་ཏང་པལ་བུ་ཏི་ཀ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དཱུར་བའི་རྩ། །ཐལ་ཏྲེས་སྟིར་པ་ལ་ཤ་།དེ་རྣམས་སྲང་རེ་བསྐོལ་བ་ཡི། །འོ་མ་སྨན་ཁུའི་བཞི་འགྱུར་ལ། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་ཛི་བཎྚི། །མེ་ད་གཉིས་དང་ཟངས་རྩི་བ། །ཛི་བ་ཀ་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་། །རི་དི་ རྒུན་འབྲུམ་ཤ་ཁ་ར།།སྲ་བ་དང་ནི་པདྨའི་རྩ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །

咳嗽聲音嘶啞,唾液身體乾燥和氣鬱結,唾液帶血肋骨痛,心病口渴和熱病消除。巴夏布和白糖,稻米根尖研磨成粉,葡萄酒牛奶和酥油煮沸,用於治療咯血時服用。 甘草和馬度卡,坦都利亞煮沸有效。當血液劇烈流出時,應當服用治療此癥的藥物。對於氣鬱結,應給予山羊脂肪,用酒煮沸並加入巖鹽。 對於乾燥虛弱咳嗽分散,睡眠少火熱大的癥狀,用煮沸牛奶製成的酥油,加入白糖蜂蜜和酥油服用。白糖大麥和小麥,阿育吠陀銅精和蜂蜜,或者用牛奶煮沸後服用,用於治療咳嗽分散虛弱消瘦。 羅剎肉的湯汁,與酥油和煮熟的胡椒,加入蜂蜜后服用,能增長肉和血。烏杜姆巴羅、尼亞格羅陀,阿濕波陀和布拉克夏,稻米樹和普里揚古,棕櫚樹梢和蒲桃皮,胡椒和柏樹,以及濕婆迦,用牛奶煮沸後製成的酥油與米飯食用。 用於治療咳嗽分散、體液衰退、體力和感官能力耗竭。對於風膽引起的肢體疼痛,推薦用此酥油塗抹。對於受風病困擾者,應塗抹用止風藥煮沸的芝麻油。阿育吠陀類酥油,用於治療心臟和肋骨疼痛。 或者進行止風和清除血膽的治療。甘草和那伽巴拉二味,與等量牛奶和酥油煮沸,加入帕雅斯耶和胡椒,蘆葦莖煮沸,能治療咳嗽分散的病癥。阿育吠陀類白芥子和,小茴香和拉曼耶巴,巴普巴二味帕拉和,伽布拉根莖卡斯拉培烏, 利地祖爾帕卡瑪拉,希林伽達卡卡雅斯耶,五小根和,葡萄乾和訶子果實等,甘味滋潤能增長體力的,每味二兩研磨成膏。其中加入一升酥油煮沸,牛奶山羊肉余甘子,比達利和甘蔗,與肉湯一起,煮沸後冷卻加入蜂蜜,半升白糖五十兩。 訶梨勒和豆蔻以及,肉桂甘達巴德拉和,龍花各半兩,研磨成粉後加入,根據消化能力適量服用。這是甘露藥酥,是人類的甘露。服用這甘露后,配合牛奶肉湯食用,能治療體液衰退和咳嗽分散,以及體力耗竭。 對婦女虛弱身體消瘦,容貌聲音衰退者施用。能治療咳痰和呃逆發熱,呼吸不適和身體疼痛,口渴血膽並能生子,能治療昏厥和暈倒,能消除子宮病和小便病。 薑黃茜草和普謝爾澤,巴拉當帕爾布提卡,黑葉草和百喜草根,薊草斯提爾帕拉夏,各一兩煮沸的,牛奶藥汁四倍量,卡斯拉培烏吉萬提,兩種美達和銅精巴,吉瓦卡和小茴香,利地葡萄乾夏卡拉, 薩拉巴和蓮花根,用一升酥油煮沸。

སྲ་བ་དང་ནི་པདྨའི་རྩ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །རླུང་མཁྲིས་སྙིང་འཛག་གཟེར་ནད་སེལ། །གཅིན་སྲི་བ་དང་གཅིན་སྙི་བ། །གཞང་འབྲུམ་ལུད་པ་ལུས་སྐེམ་དང་། །ཟད་བྱེད་རིམས་ནི་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །གཞུ་འདྲེན་བུད་མེད་ཆང་དང་ ལམ།།ཁུར་དུབ་སྟོབས་དང་ཤ་ཟད་སྐྱེད། །ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱད་རྒུན་འབྲུམ་ནི། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བར་མར་བཙོས་ལ། །པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་ལྡེ་གུ། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་ནས་ནི། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་རེ་རེ་ཞིང་། །སྲང་བརྒྱད་དང་ནི་བསྲེས་པ་ལ། །ནས་ཕྱེ་ མཉམ་སྦྱོར་ཟོས་པ་ཡིས།།དེ་ནི་གློ་འགྲམས་ཟད་བྱེད་དང་། །ཁྲག་གི་སྐྲན་ལ་ཕན་པ་ཡིན། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བི་ད་རི། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་འཚོ་བྱེད་ཀྱི། །སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར། །བ་དང་ར་ཡི་འོ་མ་ལས། །བྲེ་ནི་རེ་རེ་བཙོ་བར་བྱ། །བསྐོལ་བཙགས་ཁར་སྦྲང་རྩི་ནི། ། བྲེ་རེ་དེར་ནི་གཞུག་པར་བྱ། །དེ་ནི་ཟད་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལུད་པ་དང་། །ལུས་སྐེམ་པ་ནི་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །རྒས་སྲ་ཚེ་ནི་རིང་བ་དང་། །ཤ་དང་ཁུ་ཆུ་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེས་མར་བལྡག་བྱ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བས་བཏུང་བར་བྱ། ། བལྡགས་པས་མཁྲིས་པ་ཞི་བྱེད་ཀྱིས། །ཉུང་བས་རླུང་ནི་འཇོམས་མི་ནུས། །འཐུངས་ན་རླུང་ནི་གནོན་བྱེད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད། །སྐེམས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པས། །སྨན་མར་བཤད་པ་འདི་དག་ཉིད། །སྨིག་རྐང་འབྲས་ཡོས་པི་པི་ལིང་། །ཕྱེ་མ་ལྡེ གུར་བྱས་ལ་སྦྱིན།།ཞུན་མར་བུ་རམ་སྦྲང་རྩིའི་ཆ། །བཅུག་སྟེ་བྱིན་ལ་འོ་མ་བླུད། །རོ་ཙ་བརྩོན་དང་ལུས་རྒྱས་སྟོབས། །འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །བུམ་ཤ་ཤུན་ལྤགས་ས་བོན་བསལ། །སྲང་བརྒྱད་རླངས་པར་བཙོས་ནས་ནི། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་ནང་གཞུག་དཀྲུགས། ། སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲར་གྱུར་པ་དང་། །ཧྭགས་ནི་སྲང་བརྒྱད་པི་པི་ལིང་། །བཅའ་སྒ་ཟིར་སྲང་གཉིས་དང་། །དྲི་སྣ་གསུམ་དང་འུ་སུ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་། །སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་ཚད་བཅུག་ལ། །ཕབ་སྟེ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་མར་གྱི་ཕྱེད་བཅུག་ལ། ། གཟར་བུས་དཀྲུགས་ཏེ་བཞག་གྱུར་པ། །ལུད་པ་སྐྱིགས་བུ་ཡི་ག་འཆུས། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །གློ་འགྲམས་ཟད་བྱེད་འཇོམས་པར་བྱེད། །གློ་འགྲམས་པ་ནི་འབྱོར་བྱེད་ཅིང་། །བློ་དང་དྲན་པ་སྟོབས་རབ་སྐྱེད། །ཀུ་སྨན་ད་ཡི་བཅུད ཀྱིས་ལེན།།ཡིད་དུ་འོང་བ་དམ་པ་འདི། །ཐ་སྐར་བུ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ཡིན། །ནཱ་ག་པ་ལའི་རྩ་བ་ནི། །ཞོ་གཅིག་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་སྲང་གཅིག་།འོ་མར་བཅས་པ་ཟླ་གཅིག་བཏུང་། །འོ་མ་སྤྱད་ཅིང་ཟས་མི་བཟའ། །སྦྱོར་འདིས་ཚེ་ནི་འཕེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྟོབས་ སྐྱེད་ཁ་དོག་བཟང་བྱེད་མཆོག་།མན་དུ་ཀ་པརྞི་ཤིང་མངར། །བཅའ་སྒའི་སྦྱོར་བའང་འདི་ཡིན་ནོ།

將堅硬物和蓮莖,用一升油煎煮,能治療風膽心漏疼痛病。小便不利和小便頻繁,痔瘡咳嗽身體消瘦,以及能治療消耗熱病。弓箭手、女人、飲酒和行路,負重疲勞會消耗體力和肉體。 甘草八兩、葡萄一升煮沸後加入酥油,胡椒八兩製成糊狀,煮一升后冷卻,加入各八兩砂糖和蜂蜜,與等量大麥粉混合服用,這能治療咳喘、消耗病,對血瘤有益。 訶子、薇達利、甘蔗汁、養生類藥物煮汁與酥油,牛奶和羊奶各一升煮制。過濾後加入各一升砂糖和蜂蜜。這能治療消耗病、健忘癥,血病、膽病、咳嗽,以及消除身體消瘦,延年益壽,增長肉體、精液和體力。 膽病重者應舔服酥油,風病重者應飲用。舔服能平息膽病,但量少則不能降伏風病。飲用能制服風病,使體內暖氣聚集。 對於消瘦和身體虛弱者,應服用上述藥油,將茴香、炒米、胡椒磨成粉末製成糊狀服用。加入熔化的酥油、糖蜜、蜂蜜,服用后飲牛奶。這能迅速增強性慾、精進、身體豐滿和力量。 去除冬瓜肉、皮和種子,取八兩蒸煮后,放入一升熔化的酥油攪拌。待其呈蜂蜜色時,加入八兩生薑、胡椒,白豆蔻和茴香各兩兩,三種香料、烏蘇草和訶子各半兩。冷卻後加入等量蜂蜜和酥油,用勺攪拌后存放。這能治療咳嗽、呃逆、食慾不振,呼吸不暢、血膽病,咳喘和消耗病。能治癒咳喘,增強智慧、記憶和體力。 這是最上等的悅意冬瓜精華,是兩位阿濕婆尼醫師所說。 那伽巴拉根一兩,從一錢逐漸增加到一兩,加入牛奶服用一個月。期間只飲用牛奶不食其他。這種配方能增長壽命,是增強體力、改善膚色的最佳方法。曼度迦帕尼、甘草、白豆蔻的配方也是如此。

།ནཱ་ག་པ་ལ་སྲང་བརྒྱ་ནི། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས། །ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས། །སྨན་ཁུ་དེ་དང་ཆ་མཉམ་པའི། །འོ་མ་མར་དང་བསྐོལ་བར་བྱ། །བ་ལ་ཨ་ཏི བ་ལ་དང་།།ཤིང་མངར་པུརྞ་རྣ་བ་དང་། །སྟག་ཚེར་བ་དང་ཏང་པལ་དང་། །པི་ལ་ཡ་དང་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཁ་ར་དཀར། །ཉེ་ཤིང་མེད་རྣམ་གཉིས་དང་། །གཟེ་མ་རམ་ཉེ་བ་གཉིས་དང་། །པ་ཡ་སྱ་དང་ཟི་ར་གཉིས། །པདྨའི་རྩ་བ་སྡོང་བུ་དང་། །འབྲ་གོ་སྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། །ཀེ་ཤེ་རུ་ཀ་ སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད།།ནཱ་ག་པ་ལའི་སྨན་མར་འདིས། །ཁྲག་མཁྲིས་གློ་རྡོལ་ཟད་བྱེད་དང་། །སྐོམ་དད་མགོ་འཁོར་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྟོབས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་།མདོག་སྡུག་མདངས་བཟང་ཚེ་འཕེལ་ཞིང་། །སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་འཇིག་པར་བྱེད། །ཟླ་བ་དྲུག་གི་བར་བསྟེན་ ན།།རྒན་པོའང་གཞོན་ནུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཆོ་ག་འདིས་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་བྲི་བ་སྐྱེད་འཇུ་བྱེད། །གཅོང་ཆེན་བཤད་པའང་གློ་རྡོལ་བསྔགས། །འཁྲུ་ན་གཅོད་པར་བྱེད་པར་ཕན། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །ཤང་ཀ་པུཏྤ་ཟུར་པ་དང་། །པ་ལ་ཧ་སྟི་པི་པི་ལིང་། ། པ་ མརྒ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས།།ག་བྲ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །མ་ནུ་སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། །ནས་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དག་། རུ་ར་ནི་སྲང་བརྒྱ་དག་།ཆུ་སྲང་དྲུག་བརྒྱ་བཞི་བཅུས་བསྐོལ། །ནས་ཆོས་པ་དང་སྨན་ཁུ་དེ། །བཙགས་ལ་ཨ་རུ་ར་བརྒྱ་དེར། །བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་བཅུག་ལ་བསྐོལ། །མར་དང་ཏིལ་ མར་པི་པི་ལིང་།།ཕྱེ་མ་སྲང་ནི་བརྒྱད་པོ་དག། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩིར་གཞུག་།རྟག་ཏུ་ཨ་རུ་ར་གཉིས་བཅས། །ལྡེ་གུ་བཅུད་ལེན་འདི་ཟོས་ན། །འདིས་ནི་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་མེད། །ཚེ་རིང་མདོག་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ལུད་ལྔ་ཟད་བྱེད་དབུགས་མི་བདེ། ། སྐྱིགས་བུར་བཅས་པའི་མི་བཟད་རིམས། །གཅིན་སྙི་བ་ཡི་ནད་དང་ནི། །གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་དང་སྙིང་ནད་དང་། །ཆམ་པ་ཡི་ག་འཆུས་པ་སེལ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་མཆོག་དཔལ་ཡོན་ཅན། །འདི་ནི་དྲང་སྲོང་རྀ་ཥིས་བཤད། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བ་ལ་དང་། །མུར་བ་སེར་པོ་རྣམ གཉིས་དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །པ་ཐ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ། པ་མརྒ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །སླེ་ཏྲེས་དན་ཏི་བོང་ང་དཀར། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དུར་བྱིད་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་རྩ་ལོ་མར་བཅས། །པ་ཡ་སྱ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །སྤང་སྤོས་བི་ཟ་ཀའི་སྙིང་པོ། །མེ་ཏོག་བཅས་ དང་རྐང་མར་དང་།།གོ་བྱེ་བྱི་དང་ག་ཏ་དང་། །ཉེའུ་ཤིང་བུ་ཏི་ཀ་རཉྫ། །དོང་ག་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། །ས་ཧ་ར་ཛ་ཤི་ཀྲུ་དང་། །ནིམ་པའི་ཤུན་ལྤགས་བུ་རམ་ཤིང་། །ཕྲ་མོའི་ཁུ་བ་སྲང་རེ་དང་། ། རུ་ར་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དང་། །ནས་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དྲུག། །ཆུ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་ནང་དུ་ བསྐོལ།།ནས་ཚོས་པ་དང་ཕོག་ནས་ནི། །བཙགས་ནས་ཨ་རུ་ར་བཅས་དེར། །བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་བརྒྱད་གཞུག་།ཏིལ་མར་ཞུན་མར་སྐྱུ་རུའི་ཁུ། །བྲེ་རེ་བཅུག་ནས་དེ་རྗེས་ཡང་། །མེ་ཆུང་ལ་ནི་བཙོས་ནས་སུ། །གཟར་བུར་ཆགས་ནས་ཐབ་ལས་དབབ། །བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་བྲེ་དོ་ དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་ཕུལ་གང་གཞུག་།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་ཕྱེར་བཏགས་པ། །སྲང་གསུམ་བཅུག་ནས་དེ་འོག་ཏུ། །རྫ་སྣོད་རྙིང་བཅུག་འབྲུ་ནང་དུ། །བཅུག་སྟེ་ཟླ་བ་གཅིག་གཞག་བྱ། །དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཟའ། །གནས་འཇོག་གིས་བཤད་བཅུད་ལེན་འདི། །སྔོན་ལས་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་ཆེ། ། ནད་མེད་ཀྱིས་བཟའ་དགག་པ་མེད། །དུས་ཀུན་དུ་ཡང་བསྔགས་པ་ཡིན། །རྒྱམ་ཚ་བཅའ་སྒ་སྲང་རེ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །ད་ཏྲིག་སེའུ་འབྲུ་ཨརྫ་ཀ་།དེ་དག་སྲང་ནི་བཞི་བཞི་དང་། །

那伽巴拉一百兩,水五百一十二兩,煮至剩餘四分之一。將此藥汁與等量的牛奶和酥油一起煮。 巴拉、阿提巴拉、甘草、布爾那爾那巴、虎刺、當巴拉、比拉雅、蛙頭、夏甘達、白砒、兩種尼興、兩種澤瑪染涅、巴雅斯雅、兩種孜然、蓮根莖、阿布果、僧伽塔卡、克協如卡各半兩。 此那伽巴拉藥油能治血膽病、肺癆、消渴、頭暈,是增長體力的最佳之品。能使膚色美麗、容光煥發、延年益壽,消除白髮皺紋。 若服用六個月,老人也會變得年輕。此法能生暖、增進消化力、補充衰減的胃火。對大病所說的肺癆有特效,對腹瀉也有療效。 十根藥方:蛙頭、香卡普特巴、祖爾巴、巴拉哈斯提、胡椒、巴瑪爾嘎、苦馬蕾、嘎布拉、胡椒根、瑪努各二兩。 大麥六十四兩,訶子一百兩,水六百四十兩煮。將大麥煮熟后的藥汁過濾,加入一百顆訶子和一百兩糖煮。 酥油、芝麻油、胡椒粉各八兩,煮好后冷卻,加入蜂蜜。常服用此藥膏配兩顆訶子。 服用此精華藥膏能消除白髮皺紋,延年益壽,增進膚色體力。能治五種咳嗽、呼吸不暢、打嗝、難治之熱病、糖尿病、痔瘡、腫瘤、心病、感冒、食慾不振。 此最勝精華具吉祥功德,是仙人所說。 十根藥方:巴拉、兩種黃穆爾巴、兩種胡椒、巴塔、夏甘達、巴瑪爾嘎、蛙頭、列特、丹提、白附子。 幼比爾瓦、杜爾吉、赤特拉卡根葉、巴雅斯雅、毒母茸、香草、比匝卡精華及花、剛瑪、果比耶比、嘎塔、涅烏興、布提卡然匝。 冬嘎、索瑪拉匝、薩哈拉匝、希克如、楝樹皮、甘蔗、細小汁液各一兩。 訶子一千一百顆,大麥二百五十六兩,水八倍煮。大麥熟後過濾,加入訶子和陳年糖八兩。 加入各一升的芝麻油、酥油、酸果汁,然後用小火煮,成勺狀后從爐中取下。 冷卻後加入二升蜂蜜和一捧胡椒。加入三兩研磨成粉的三種香料。 之後放入陳舊的瓦器中,置於穀物中存放一月。然後如前所述服用。 此乃住處尊者所說的精華,較前者功德更大。健康者服用無禁忌,任何時候都值得稱讚。 巖鹽、蓽茇各一兩,黑鹽二兩,達特力、小豆蔻、阿爾匝卡各四兩。

ད་ཏྲིག་སེའུ་འབྲུ་ཨརྫ་ཀ་།དེ་དག་སྲང་ནི་བཞི་བཞི་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་གཅིག་གོ་སྙོད་གཉིས། །འུ་སུའི་འབྲས་བུ་སྲང་བཞི་དང་། །ཚད་འདི་ལས་ནི ཕྱེ་མར་བྱས།།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་བཏབ་སྟེ་སྦྱིན། །དེས་ནི་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད། །རྩིབ་ལོགས་ན་དང་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་སེལ་བྱེད། །འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་གོ་སྙོད་དང་། །ལ་ལ་ཕུད་ལ་ཞོ་བཞི་ བཞི།།སེ་འབྲུ་དང་ནི་ད་ཏྲིག་དག། །དེ་ཡི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་བྱ། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་གཅིག་དང་། །བཅའ་སྒ་ཞོ་གཉིས་བིལ་བའི་རྐང་། །སྲང་ལྔ་དང་ནི་སྦྱར་བ་ལ། །ཁ་ར་སྲང་ནི་བཅུ་དྲུག་གཞུག་།རོ་དྲུག་པ་འདི་བཟའ་བ་དང་། །བཏུང་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱིན། ། གཅོང་ཆེན་ལས་བཤད་ཆོ་ག་གང་། །གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་གློ་རྡོལ་ཕན། །གློ་རྡོལ་ནད་ནི་བྱང་གྱུར་ནས། །བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་མགོ་བོ་བྲང་། །ན་བའི་ལུད་པ་ཅན་གང་ཡིན། །དེ་ལ་དུད་པ་འདི་བརྔུབ་བྱ། །མེ་ད་གཉིས་དང་བ་ལ་གཉིས། །ཤིང་མངར་གསོ་མའི་ཤུན ལྤགས་ནི།།ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་རེང་བུར་ནི། །བྱས་ཏེ་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱ། །དེ་རྗེས་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་བཏུང་། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་བ་ལ་ཤ་། ཟ་གནྡྷ་ཅུ་གང་དང་། །དོང་གྲ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །དེ་རྗེས་ཁ་ར་བུ་རམ་དང་། །བུ་རམ་ཤང་ཁུ་བཏུང་བར་བླུད། །ལྡོང་རོས་དང་ ནི་ནྱ་གྲོ་དྷའི།།མྱུ་གུ་རློན་པ་ཆ་སྙོམས་བཏགས། །ཞུན་མར་དང་སྦྱར་དུད་པ་བརྔུབ། །དེ་འོག་སྲེག་པའི་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །གློ་རྡོལ་ལས་བྱུང་བླུད་པ་ལ། །ཐོག་མར་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ནད་གཞི་མངལ་སྣུམ་བཅས་པའི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བར་བྱ། །དོང་ག་དང་ནི་དུར་ བྱིད་གཉིས།།རྒུན་འབྲུའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། །བི་ད་རི་ཡི་ཁུ་བར་སྦྱར། །ཞུན་མར་ལ་བཙོས་ཅི་རིགས་སྦྱིན། །ལུས་ཟད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ལུས་ཟུངས་རྣམས། །ཟད་པའི་ཟད་བྱད་ལུང་པ་ཅན། །མར་དང་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི། ། འོ་མ་བ་ལ་གཉིས་བསྐོལ་བླུད། །བི་ད་རི་འམ་ཀ་ཏམ་པ། །ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་དང་འོ་མ་གཅིན་ནད་ནི། །མདོག་འགྱུར་བྲེ་བར་བྱེད་ལ་བླུད། །ཕོ་མཚན་རྐུབ་དང་ཆུ་སོ་དང་། །བརླ་དབྲག་མཇུག་ཏོ་སྐྲང་ཞིང་ན། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཡང་བ་འམ། ། ཏིལ་མར་བསྲེས་པའི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་དང་ནི། །བྱིའུ་སོགས་དང་ནི་ཁུང་ན་གནས། །དེ་བཞིན་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ། །ཤ་ཟའི་ཤ་ཡང་རིམ་བཞིན་སྦྱིན། །དྲོ་བས་བད་ཀན་འཇིག་བྱེད་ལ། །རྩ་སྦུབས་རྣམས་ནི་དག་བྱེད་ཅིང་། །དངས་མ ལེགས་པར་རྒྱུ་བྱེད་བས།།ལུས་ནི་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །དབྱི་མོ་བར་གྱི་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྩ་བ་བཅུ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།རྒྱ་སྲན་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །པ་ཏ་རྒྱ་ཤུག་ནས་ཆུར་བསྐོལ། །ལི་དོང་གྲ་དང་བྱི་ཚེར་བ། །ཟུར་པ་མ་ནུ་པི་པི་ལིང་། །ཀརྐ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་ བཏགས།།མཉམ་པའི་ཞུན་མར་དག་དང་བསྐོལ། །བསྐོལ་བའི་མར་འདི་ཀྵར་གཉིས། །ལན་ཚྭ་ལྔ་ནི་བཏགས་ཏེ་གཞུག་།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ནི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པས་ཉེན་པ་སེལ། །ཀ་ས་མར་ད་ཨ་རུ་ར། །གླ་སྒང་པ་ཏ་ཀད་པ་ལ། ། དོང་གྲ་པི་པི་ལིང་ཏང་པལ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ཚད་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །མར་ནི་བྲེ་གང་འོ་མ་དང་། །རྒུན་ཆུ་བྲེ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཟད་བྱེད་རིམས་དང་མཆིན་པའི་ནད། །ལུད་པ་ཀུན་སེལ་དགེ་བ་ཡིན། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བ་ཤ་ཀ་།སླེ་ཏྲེས་རྩ་བ་འབྲས་བུ དང་།།མྱུ་གུ་ལོ་མར་བཅས་པ་རྣམས། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དུ་བཙོས། །ལུད་པའི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །

達特里克、小豆、阿爾扎卡,這些各重四兩,一份那勒善,兩份戈涅,烏蘇果實四兩,按此量研成粉末。放入飲食中服用。這能開胃,生熱力,增長氣力。治療脅痛、呼吸不暢、咳痰咳嗽等病。烏蘇二錢、戈涅和拉拉普德各四錢,小豆和達特里克各加倍。巖鹽一兩,蓽茇二錢,畢勒瓦根五兩,調和後加入十六兩糖。 此六味藥可食用,如前所述飲用。大病中所說的儀軌,依情況可治療肺癰。肺癰病痊癒后,痰病生起,頭部胸部疼痛,有咳痰者,應吸此煙。兩種美達、兩種巴拉、甘草、索瑪樹皮,製成藥丸,做成香菸吸入。 之後飲用長壽藥酥油。用龍腦香和巴拉夏、扎甘達、楚岡和東果,也如此做。之後用糖、糖蜜和糖蜜汁飲用。龍腦香和尼亞格若達嫩芽等量研磨,與酥油調和做煙吸入。之後飲用烤肉湯。對肺癰引起的嘔吐,首先生熱力和氣力,對有潤滑的病根,施用溫和瀉藥。 東果和杜比德二味,與葡萄汁調和,以及森普龍煮汁,與畢達利汁調和。用酥油煎煮適量服用。對身體虛弱者調配。對膽、痰、身體精華等衰竭的衰竭病患者,用酥油和蟹爪、芭拉二味煮牛奶服用。 畢達利或卡當巴,以及棕櫚果實煮制的酥油和牛奶,對小便病色變化和尿頻者服用。陽具、肛門、尿道、大腿根部、尾椎腫痛者,用精煉酥油或芝麻油調和做灌腸。 乾地動物肉以及鳥類等和洞穴棲息者,以及用武力覓食者,食肉動物肉也依次給予。溫熱能破壞痰,能清凈脈管,使精華良好執行,使身體豐滿。 畢摩瓦的三果、十根藥和吉札卡、豆類、必必令根、巴達、酸棗用麥芽水煎。利東果和比策瓦、祖巴、瑪努、必必令、蟹爪等研磨,等量酥油煎煮。此煎煮酥油加入兩種堿和五種鹽研磨。適量飲用能除衰竭和咳嗽的危害。 卡薩瑪爾達、訶子、格桑、巴達、嘎巴拉、東果、必必令、當巴拉、布則謝,各二錢,酥油一升,在牛奶和葡萄汁四升中煎煮。能除衰竭、發熱、肝病和一切咳嗽,是良藥。 干達卡日、巴夏卡、謝赤根、果實和嫩芽、葉子等煎汁煉成酥油。能除咳嗽發熱和食慾不振等病。

།ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་ཉིས་འགྱུར་རམ། །ཚ་གསུམ་ལྡན་པར་བསྐོལ་བའང་ཕན། །ཡ་ བཀྵ་ར་མར་དང་སྦྱར།།ཟས་ཟོས་པ་ཡི་འོག་ཏུ་བླུད། །པི་པི་ལིང་དང་བུ་རམ་བསྐོལ། །ར་ཡི་འོ་མ་མར་བཅས་ཕན། །འདི་ནི་མེ་དྲོད་སྦྱར་ཕྱིར་ཏེ། །ཟད་བྱེད་ལུས་ཅན་གྱིས་མར་བཏུང་། །ནད་ཀྱིས་འགགས་པའི་མིད་པ་བྲང་། །རྩ་སྦུབས་རྣམས་ནི་དག་པར་བྱེད། །ནས་ནི་བྲེ་ གང་བཙོས་པ་རུ།།རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉི་ཤུ་བཙོ། །ཚོས་ནས་དེ་ཕྱུང་མཉེས་ནས་དེར། །བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་དྲུག་དང་། །པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །ལྡོང་རོས་ཞོ་གཉིས་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཞོ་གཅིག་ཚད་ནི་བཅུག་ནས་ནི། །སླར་ཡང་བསྐོལ་བའི་ལྡེ་གུ་དེས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སེལ་བྱེད། ། རེག་འཇམ་སྒྲོ་རྩ་བསྲེགས་ནས་ནི། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་སྦྱར། །ཡང་ན་རྨ་བྱའི་རྐང་པ་བསྲེགས། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་། །དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ེ་རཎྜ་ཡི་ཐལ་བ་ནི། །ཏིལ་མར་ཚ་གསུམ བུ་རམ་བཅས།།ལྡེ་གུའམ་བྱེའུ་རུག་ཨེ་རཎྜའི། །ལོ་མའི་ཐལ་བ་དེ་བཞིན་བྱ། །ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ནི། །བུ་རམ་རྙིང་པ་མར་སྦྱར་ཕན། །ཤུག་པ་ཚ་གསུམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྱི་དང་ག་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །བ་ལ་ར་སྣའི་ཕྱེ་མ་ཀུན། །དེ་དང་མཉམ་པའི་ཁ་རར་སྦྱར། ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར། །ལྡེ་གུ་ལུད་པ་སེལ་བྱེད་མཆོག་།དེ་བཞིན་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས། ། རུ་ར་དང་བཅའ་སྒ་ནི། །བུ་རམ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡི། །རི་ལུ་ཁར་ནི་བཞག་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཀུན་སེལ། །ཡང་ན་བ རུ་ར་འབའ་ཞིག་།ལུད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེང་ཕྲོམ་ཨ་མྲ་ཁ་ར་དང་། །བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་མར་དང་བརྔོས། །ཐུག་པ་ཟན་དྲོན་ནང་དུ་བཏབ། །སློན་བྲོ་སྐོམ་དང་ལུད་པ་དང་། །མ་ཞུ་ཚད་འཁྲུ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །མུངྒའི་ཁུ་བར ལེགས་གཡོས་པ།།སྐྱུ་རུ་ར་སེར་སེའུ་འབྲུར་བཅས། །ལུད་པ་ཀུན་གྱི་སྨན་གྱུར་ཡིན། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་འོ་མའམ། །མཆུ་ཡིས་ཟས་ཚོལ་ཁྲོན་རྐོ་དང་། །ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ནི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱིན། །གློ་རྡོལ་གྱིས་དུད་བརྔུབས་ལ་གང་། །བཏུང་བར་བཅས་པ་ བསྟེན་པ་ཡང་།།ཟད་བྱེད་ལུད་པར་དེ་གཏང་བྱ། །གང་ཡང་གཅོང་ཆེན་སྐབས་སུ་བཤད། །སྟོབས་སྐྱེད་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། །རྩ་རྒྱུན་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྨན། །རྣམ་གྲངས་ཟད་བྱེད་ལུད་ཅན་ལ། །སྟོབས་སྐྱེད་ཐམས་ཅད་ བསྔགས་པ་ཡིན།།གང་ཕྱིར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པ་མི་བཟད་པས། །དེ་ཕྱིར་ནད་སྟོབས་ཇི་བཞིན་དུ། །འདུས་པའི་ནད་ལ་ཕན་པས་གསོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

能治療誤食的諸病。將芝麻汁二倍量, 或與三種辛香物同煮亦有益。將藥石與酥油調和, 在進食后服用。胡椒與糖煮, 與羊奶及酥油有益。此為助益消化之火, 消瘦者應飲用酥油。能治療疾病所阻礙的咽喉。 能清凈脈管。將一升大麥煮熟, 加入二十顆勝利果同煮。煮熟后取出揉捏, 加入陳舊糖六兩, 胡椒二兩, 沒藥二錢,酸棗糖 一錢量。加入后, 再次煮成糊狀,此藥 能治咳嗽及呼吸不暢。 將柔軟的羽毛莖燒后, 與酥油、蜂蜜、糖調和。或者燒孔雀腳, 與酥油、蜂蜜調和的 糊狀物食用能治療咳嗽及 呼吸不適。 蓖麻灰 與芝麻油、三辛香、糖一起 製成糊狀,或以蓖麻 葉灰同樣處理。 三種辛香粉 與陳糖、酥油調和有益。 柏木、三辛香、三果、 畢達嘎、檀香及 婆羅、羅斯那粉末皆 與等量糖調和。 或與蜂蜜、酥油調和, 此糊狀物最能治咳嗽。 同樣,諾黎勤粉 與酥油、蜂蜜、糖一起。 訶子與蓽茇 與糖一起 製成丸劑置於口中, 能治一切咳嗽及呼吸不適。 或者單獨服用訶子 能治咳嗽。 將白芷、芒果、糖 製成的糊狀物與酥油炒熟, 放入熱湯或熱粥中。 能治療食慾不振、口渴、咳嗽、 消化不良及熱瀉。 以刺柏汁煮, 以綠豆汁充分烹煮, 加入黃色余甘子及烏梅, 是一切咳嗽的良藥。 應給予消瘦咳嗽者 服用能平息風的藥煮成的牛奶,或 以嘴覓食、掘井及 居住在洞穴中的動物肉湯。 對於肺部破損者不宜聞煙, 飲用及服用的一切 對於消瘦性咳嗽都應避免。 凡是在重大疾病章節中所說的 能生氣力、生消化之火及 能通暢脈絡的藥物 對於消瘦性咳嗽者, 一切增強體力的藥物都是殊勝的。 因為由諸病聚集而生的 消瘦性咳嗽難以忍受, 因此應依據病情強弱, 以對治諸病的方法醫治。 此為《醫論八支精華》中 醫療篇第三章。 下面講解治療呃逆與呼吸不適的章節。

།གང་ཕྱིར་སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ། །རྒྱུ་སོགས་མཚུངས་པས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གསོ་བའང་གཅིག་སྟེ་དེས་ཉེན་ལ། །ཐོག་མར་དུགས་ཀྱི་ཉེར་དཔྱད་བྱ། །སྣུམ་དང་ལན་ཚྭ་ཏིལ་མར་བྱུག་། དེ་ཡིས་བད་ཀན་བུ་གར་འགགས། །ཤིན་ཏུ་ཞེན་པ་ཞུ་ནས་ནི། །ཁོང་པར་གནས་པ་ལེགས་པར་འབྱིན། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྲང་མཉེན་གྱུར་ཅིང་། །རླུང་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་རྒྱུ། །འཇམ་ཞིང་རླན་གྱུར་ཟས་སྣུམ་དང་། །རླན་ཅན་ཤར་བཅས་སྦྱིན་པ་འམ། །ཡང་ན་ཞོ་ཡི སྤྲིས་མ་སྦྱིན།།དེ་ནས་དེ་ལ་རློན་འཇམ་བཏང་། །མཆོག་ཏུ་ལུད་པ་རྙིང་ནད་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ལ་སྐྱུག་སྨན་སྦྱིན། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །སྦྱར་བའམ་རླུང་ལ་ཕན་པ་གཏང་། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་གནོད་བྱས་པ། །གསལ་ན་བདེ་བ་ཐོབ་འགྱུར་ལ། །བུ་ག་ རྣམ་པར་དག་གྱུར་ནས།།རླུང་ནི་གནོད་པ་མེད་པར་རྒྱུ། །ལྟོ་སྦོས་རྟུག་འགགས་མུན་འཐིབས་བྱེད། །མ་དུ་ལུང་ག་སྟར་བུ་དང་། །ཤིདྐུན་པི་ལུ་ཁ་རུ་ཚ། །ལྡན་ཟས་བྱིན་ན་བདེ་བར་འབྱུང་། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱུར། །ཅུང་ཟད་དྲོ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །འདི་ དག་བད་ཀན་གྱིས་ལམ་བཀག་།སྲོག་གི་རླུང་ནི་འཁྲུགས་ལས་བྱུང་། །དེ་བས་དེ་ལམ་བསལ་བྱའི་ཕྱིར། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྦྱང་བྱས་ཕན། །ཇི་ལྟར་འབག་པར་གྱུར་པའི་ཆུ། །ཤིན་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འཕེལ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རླུང་ནི་འཁྱིལ་གྱུར་པའི། །དེ་ལམ་ལེགས་པར སྦྱང་བར་བྱ།།སྦྱང་བ་བྱས་ཀྱང་མ་དག་པའི། །ཞེན་པའི་དྲི་མ་དུ་བས་བསལ། །ཡུང་བའི་ལོ་མ་ཨེ་རཎྜའི། །རྩ་བ་རྒྱ་སྐྱེགས་ལྡོང་རོས་དང་། །ཐང་ཤིང་བ་ལ་སྤང་སྤོས་བཅས། །བཏགས་ཏེ་རེང་བུ་ཉིད་དུ་བྱ། །དེ་ནི་མར་བསྐུས་དུད་པ་རྔུབ། །ཡང་ན་མར་སྦྲུས་ནས་ བསྲེགས་རྔུབ།།སྤྲ་ཚིལ་སྲ་རྩི་པོག་དག་གམ། ། ཀ་རུ་བཟང་མར་སྦྱར་རྔུབ། །དེ་བཞིན་ཙནྡན་གླང་རྭ་འམ། །སྤུ་འམ་རྒྱུས་པའི་དུད་པ་རྔུབ། །བཙོད་དང་གོ་དཀུ་རང་ག་།དགེ་བ་ལྤགས་མགར་ཡིའམ། །ཡང་ན་གུ་གུལ་ལྡོང་རོས་སམ། །ཡང་ན་སཱ་ལའི་ཐང་ ཆུ་ཉིད།།མོ་རྩ་གུ་གུལ་ཨ་ག་རུ། །ཤུག་པ་མར་དང་བཅས་དུད་རྔུབ། །དུགས་བྱར་མི་རུང་བཏང་སྙོམས་གཞག་།བྲང་དང་མིད་པ་ཞོམ་པ་ལ། །བཤོལ་དུ་མེད་ན་འཇམ་དུགས་བྱ། །ཁ་ར་དཀར་པོའི་འོ་མས་སམ། །དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཀྱིས་དུགས་ བྱ་ཞིང་།།དཀྲི་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་དུགས། །དུགས་ཀྱི་ལེའུར་བཤད་དུགས་བྱ། །མ་ཞུར་དེ་གསོའི་ཆོ་ག་སྤྱད། །སྦྱོར་དྲགས་རླུང་ཤས་ཆེར་གྱུར་ན། །རླུང་ནད་བསལ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །ཤ་ཁུ་སྣུམ་སོགས་རབ་ཚ་སྦྱིན། །བསྐུ་བ་དག་གིས་ཞི་བར་བྱ། །བད་ཀན་མ་སློང་ དུགས་མི་བྱ།།ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྦྱང་བྱས་པས། །རླུང་གི་གནས་རྙེད་གནས་རྣམས་ནི། །སྐམ་པར་བྱས་ནས་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད། །དེ་བས་སྨན་ཁུ་སྣུམ་དང་ནི། །ལྡེ་གུ་སྩོགས་ཀྱིས་དེ་ཞིར་བྱ། །སྐེམ་ཞིང་གློ་རྡོལ་ཚད་འཁྲུ་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་ཚ་བ་ལས་བྱུང་བའི། ། སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ། །མངར་སྣུམ་བསིལ་སྩོགས་དག་གིས་གསོ། །ཀུ་ལངྠ་དང་རྩ་བ་བཅུ། །བསྐོལ་བའི་སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ཕན། །ཤི་ཀྲུ་པར་ཏ་ཀ་དང་ནི། །ཀ་ས་མར་ད་བ་ཤ་ཀ་།ལ་ཕུག་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་། །ནིམ་པའི་མྱུ་གུ་ལས་བྱུང་དང་། །ཁ་ལུང བྲི་ཧ་ཏི་ཁུ་ཕན།།ཀཎྜ་ཀ་རི་བྱི་ཚེར་བ། །བིལ་བའི་རྐང་དང་གཟེ་མ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཀུ་ལངྠ། །ཆུར་བསྐོལ་བ་ཡི་ཡུ་ཤ་བྱ། །ཡང་ན་ར་སྣ་རྩ་ཆུང་ལྔ། །མུངྒ་ཙི་ཏྲ་ཀར་བཅས་བླུད། །ཙི་ཏྲ་གོ་སྙོད་ཁ་རུ་ཚ། །ཀར་ཀཏ་སྲིང་ཐུག་པ་ཕན། ། ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་སྦྱར་བའི། །ཐུག་པ་བླུད་ན་ལུད་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ནད་སེལ། །

因為呃逆和呼吸不適,由於原因等相同的緣故,治療方法也是一樣的,對於受此病痛折磨的人,首先要進行熱敷療法。 塗抹油和鹽以及芝麻油,由此能使堵塞氣管的痰液,極其粘稠的痰液融化后,將體內的痰液完全排出。 氣管通道變得柔軟,風氣按照正常規律執行。給予柔軟滋潤的油膩食物,以及含水分的肉湯,或者給予酸奶的精華。然後給予柔軟的瀉藥。 對於陳舊的咳嗽病和聲音嘶啞,最好給予催吐藥。巖鹽、蜂蜜、胡椒調配,或者給予對風氣有益的藥物。 如果是痰液造成的損害,清除后就會獲得安樂,氣管完全清凈后,風氣就會毫無障礙地執行。 腹脹、大便阻塞、昏沉,馬度龍嘎、達布和希德昆、畢路、訶梨勒等藥物配合食用就會安樂。 含有巖鹽的酸性果實,稍微溫熱的瀉藥要服用。這些是由於痰液阻塞通道,生命之氣紊亂而產生的。 因此爲了清除其通道,從上下兩個方向凈化有益。就像被污染的水,極其旋轉而增長一樣,同樣風氣也會旋轉,要好好凈化其通道。 即使進行了凈化,仍未清凈的粘稠污垢要用煙燻來清除。蕪菁葉、蓖麻根、紅花、龍腦香和檀香、婆羅、香附子等,研磨後製成香丸。 塗抹酥油后吸入其煙,或者用酥油浸潤后燃燒吸入。獐脂、樹脂、樹皮等,或者用糖和精酥油調配后吸入。 同樣也可吸入旃檀香、象牙或毛髮、筋的煙。茜草、果古、讓嘎、吉祥皮、鐵匠皮,或者安息香、龍腦香,或者沙羅樹的汁液。 沒藥、安息香、沉香、柏木與酥油一起燻煙吸入。不適合熱敷的要保持平和。對於胸部和喉嚨受損的,如果不能推遲就要進行溫和熱敷。 用白糖和牛奶,或者用溫和的熱度進行熱敷,要包裹進行熱敷,按照熱敷章節所說的方法進行熱敷。 消化不良要採用治療消化不良的方法。如果過度凈化導致風氣過重,就要採用祛除風病的方法。給予肉湯、油等溫熱之物,用塗抹等方法使其平息。 不要引動痰液就不要熱敷。對體弱者進行凈化,風氣找到住處后,使這些部位乾燥就會奪走生命。 因此要用藥汁、油和軟膏等使其平息。對於消瘦、肺部破損、熱性腹瀉和血膽引起的熱病所導致的呃逆和呼吸不適,要用甘油清涼等方法治療。 古蘭達和十種根藥,煮熟的乾地肉湯有益。希格如、巴達嘎和嘎薩瑪達、婆沙嘎、蘿蔔葉的汁液和楝樹芽的汁液,以及卡龍、比哈帝的汁液有益。 刺柏、蒺藜、木蘋果莖、結實、獨活、卡爾卡達新吉、吉達嘎和古蘭達,用水煮成湯。或者給予羅斯那、五小根、綠豆和吉達嘎。 吉達嘎、果昔、訶梨勒、卡爾卡達新吉湯有益。或者用十種根藥配製的湯液服用能祛除咳嗽、呃逆和呼吸不適的疾病。

སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ནད་སེལ། །རྩ་བ་བཅུ་པར་སྣ་དང་། །ཟུར་པ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། །བིལ་བ་གཉིས་དང་མ་ནུ་དང་། །ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་པི་པི་ལིང་། །ལྕ་བ་སླེ་ཏྲེས་བཅའ་སྒ་ནི། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ཞུ ནས།།དེ་ཉིད་དང་བཙོས་ཐུག་པ་བླུད། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་དང་གྲོ། །ནས་དང་མུངྒ་རྒྱ་སྲན་ཟོས། །ལུད་པ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཡང་ན་ཨརྒའི་མྱུ་གུ་ཡི། །འོ་མ་དང་སྦྲུས་ནས་ཀྱི་ཟན། །སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་རྩ་བཅུ་སོགས། ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་སྦྱར་བ་བླུད། །ཟས་ནི་ཀྵ་ར་ཤིང་ཀུན་མར། །ཁ་རུ་ཚ་དང་སེའུ་སྦྱར་ཟ། །མ་ནུ་ཟུར་པ་ཚ་བ་གསུམ། །སྟར་བུ་བ་ལུང་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་སྐོམ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཁུ་བའམ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་བསྐོལ་ཁུའམ། །ཆང་གི དངས་མ་བླུད་པར་བྱ།།པི་པི་ལིང་དང་དེའི་རྩ་བ། །མ་རུ་ར་དང་བྱི་དང་ག།ཙི་ཏྲ་ཀ་རྣམས་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །མར་སྣོད་བསྐུས་ཏེ་བསྐམས་པ་རུ། །སྣོད་དུ་དར་བ་ཟླ་གཅིག་གཞག་།དེ་འབུངས་མེ་ཡི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །བ་ཏ་མུར་པ་ཐང་ ཤིང་དང་།།ས་ར་ལ་དང་ཆང་དངས་མ། །ནུབ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ལན་ཚྭ་བཏབ། །དེ་ལས་ཁྱེར་གང་བླུད་པར་བྱ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་བཅའ་སྒའི་ཕྱེའམ། །ཡ་བཀྵ་ར་ན་ལེ་ཤམ། །བཅས་ཕྱེ་ཆུ་ཚན་བླུགས་པ་བན། །བ་སྤྲི་ཀ་ནི་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །བཏགས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་བསྲེས་ བླུད།།སབ་ཏ་པརྞིའི་ཁུ་བའམ། །ཤྲི་ཤ་ཡི་ནི་མེ་ཏོག་ནི། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་འདྲེས་གྱུར་པའི། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཅུ་གང་པི་པི་ལིང་དང་ནི། །འབྲས་དང་བཅའ་སྒ་མར་དག་ལས། །ཁུ་བ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ སལ།།རླུང་དང་ལྡན་ལ་རེག་འཇམ་ཤ་།རི་བོང་ཤ་དང་པི་པི་ལིང་། །མར་དང་ཤ་སྤྱ་ཀ་ཡི་ཁྲག་།ལྕམ་པའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །མར་དང་འོ་མར་སྦྱར་བ་དང་། །འབྲས་ཆན་ཟོས་ལ་འོ་མ་བླུད། །རླུང་མཁྲིས་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་སེལ། །ར་ཡི་འོ་མ་བཞི་འགྱུར་ གྱིས།།ཆུ་བསྐོལ་བུ་རམ་དོང་གྲ་བཏབ། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཤིང་མངར་དང་། །བུ་རམ་ལྕ་བརྟ་སྦངས་ཁུ། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཟོས་གྱུར་ན། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །རྟ་དང་གླང་པོ་བ་ལང་ཕག་།རྔ་མོང་བོང་བུ་ལུག་དང་ར། །གང་ཡང་རུང་བའི་རྟུག་བཙིར་ ཁུ།།སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བལྡགས་ན་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་བཏུང་བ་བླུད། །རྐང་བཞི་པ་ཡི་ལྤགས་རུས་སྤུ། །རྨིག་པ་བསྲེགས་ལ་སྣག་ཚར་བྱས། །ཡ་ཤྭ་གནྡྷའི་ལྡེ་གུ་ནི། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བད་ཀན་ཤས། །ཆེ་བའི་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཟུར་པ་མ་ ནུ་སྐྱུ་རུ་རའམ།།མ་ནུ་པི་པི་ལིང་བཅས་ཕན། །ཡུག་སྣམ་པི་པི་ལིང་བཅས་པའམ། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བའམ། །བིལ་བའི་རྐང་ཁུ་སྐྱུ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཨ་རུ་རའམ། །ཚ་བ་གཉིས་དང་ཁ་རུ་ཚ། །རྒྱ་ཤུག་ འབྲས་ཡོས་སྦྲང་རྩི་དང་།།རྒུན་འབྲུ་པི་པི་ལིང་དོང་གྲ། །བུ་རམ་རྒུན་འབྲུ་ཡུང་ར་སྣ། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །ཏིལ་མར་དང་ནི་སྦྱར་བ་ཕན། །ལྡེ་གུ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཡང་། །ཤ་ཁུ་ཆུ་དྲོན་ཚ་སྩོགས་བཏུང་། །ཛི་བན་ཏི་དང་གླ་སྒང་དང་། །བྱེའུ་རུག་པ་དང་ཤིང་ཚ་དང་། ། སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་མ་ནུ་དང་། །ལྕ་བ་ཏ་མ་མ་ལི་ཀ་། རུ་ར་དང་ག་བྲའི་རྩ། །དོང་ག་དང་ནི་བ་ལ་ཀ་།ཟུར་པ་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།ནཱ་ག་གེ་སར་པི་པི་ལིང་། །ཙ་རོང་ཅི་རིགས་སྦྱར་ནས་ནི། །ཕྱེ་མ་ཉིས་འགྱུར་ཁ་རར་བཅས། །རྩིབ་ལོགས་ནད་རིམས་ལུད་པ་སེལ། ། སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་འཇོམས་མཆོག་།དོང་ག་བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ། །

治療呃逆和呼吸不適的疾病。十種根藥和鼻子,以及祖巴嘎札根, 兩種畢爾瓦和瑪努,以及卡爾卡塔桑和胡椒, 茶葉、列特雷斯和甲茶,煮成湯汁飲用后, 再用其煮成湯飲用。大米六十種和小麥, 大麥和綠豆、豌豆食用。咳嗽、心病、肋骨痛, 呃逆和呼吸不適都能治癒。或者用阿爾嘎芽, 與牛奶混合的大麥粥,加入蜂蜜和十種根藥等, 煮成湯汁調配飲用。食物是堿性木昆油, 加入巖鹽和芝麻食用。瑪努、祖巴和三種辛香料, 星布、巴龍混合服用。呃逆、呼吸不適、口渴, 可用十種根藥煮成湯,或者用糖煮成湯, 或者用酒的清液飲用。胡椒和其根, 沒藥和必當嘎,枳椒等調製成糊狀。 塗抹在油器上曬乾,放入容器中發酵一個月, 飲用后能生火力,能治咳嗽和呼吸不適。瓦塔、穆爾巴、糖, 薩拉拉和酒的清液,放置一夜加入鹽, 取一勺量飲用。嘎札根和甲茶粉或者, 亞巴克薩拉和納列善,粉末加入熱水調製。 巴斯普里卡煮水,研磨成糊狀混合飲用。 薩普塔帕爾尼湯液或者,希利沙的花, 與胡椒和蜂蜜調配。痰和膽混合引起的, 呃逆和呼吸不適能治癒。楚岡、胡椒以及, 大米和甲茶、油等的,湯液能治膽引起的病。 對於風病患者宜食用柔軟肉,兔肉和胡椒, 油和沙普亞卡的血,占巴湯液三種辛香料, 與油和牛奶調配,食用大米粥后飲牛奶。 能治風膽混合引起的病。用四倍量的山羊奶, 煮水加入糖和冬瓜,胡椒根、甘草和, 糖、茶葉等浸泡液,蜂蜜油調配食用, 能治呃逆和呼吸不適。馬、象、牛、豬, 駱駝、驢、羊和山羊,任何一種的糞汁, 與蜂蜜調配舔食有益。痰重者飲用飲品。 四足動物的皮骨毛,蹄子燒成墨汁, 亞輸甘陀糊狀物,與蜂蜜調配能治痰, 重的呼吸不適。祖巴、瑪努、庵摩羅或者, 瑪努、胡椒有益。毛毯加胡椒或者, 迦比他的湯液或者,畢爾瓦莖湯庵摩羅, 胡椒和巖鹽一起,油和蜂蜜訶子或者, 兩種辛香料和巖鹽,杜松子炒米蜂蜜和, 葡萄、胡椒、冬瓜,糖、葡萄、蕪荑, 胡椒和納列善,芝麻油調配有益。 糊狀藥和藥粉也,用肉湯溫水鹽等飲。 吉瓦提和甘松,小茴香和桂皮, 兩種姜和瑪努,茶葉、塔瑪瑪利卡, 訶子、必當嘎、嘎札根,冬瓜和巴拉卡, 祖巴、卡爾卡塔桑的,那嘎格薩爾和胡椒, 扎榮適量調配,藥粉加入雙倍糖。 能治肋骨病、熱病、咳嗽,呃逆和呼吸不適最佳。 冬瓜和糖等量。

སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་འཇོམས་མཆོག་།དོང་ག་བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ། །བཟའ་བའམ་སྣ་ནས་བཏང་སྨན་བྱ། །ཡང་ན་སྒག་སྐྱའམ་ཀུན་དོང་ངམ། །གྲི་ཛ་ན་ཡི་རྩ་བས་བྱ། །ཙནྡན་གྱི་ནི་ཁུ་བ་དང་། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་སྣར་བླུགས་བྱ། །སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་ནུ་ཞོར་སྦྱར། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ དང་སྦྱར་བླུགས།།རྒྱམ་ཚ་ཞུན་མར་དང་བཅས་པ། །ནུ་ཞོ་མར་དང་བསྐོལ་བའམ། །མངར་བའི་སྨན་དང་ལྡེ་གུར་བྱས། །དེ་བཏུང་བའམ་སྣ་ནས་གཏད། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ནི། །གྲང་དྲོ་རེས་ཀྱིས་བླུགས་པའམ། །དེ་བཞིན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ནི། །སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་སྦྱར་ བླུགས།།པི་པི་ལིང་དང་ཁ་རུ་ཚ། །ཡ་བཀྵ་ར་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཤིང་ཀུན་ཙོ་ར་བྱེའུ་རུག་པ། །མར་དང་ཞོག་ཆུར་སྦྱར་ཞིང་། །རྩ་བཅུའི་ཁུ་བར་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད་པར་བྱ། །ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་ཨ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་ དང་པུ་ཙེ་ཤེལ།།རུ་རྟ་མ་ནུ་བུ་ཏི་ཀ་།ཙིཏྲ་ཀ་དང་པ་ལ་ཤ།།ཟུར་པ་ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཛི་བན་ཏི་དང་བིལ་བའི་རྐང་། །ཤུ་དག་བལ་བུའི་ལོ་མ་རྣམས། །དེ་དག་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བསྐོལ། །ཤིང་ཀུན་ཞོ་ཕྱེད་མར་བྲེ་གང་། །བསྐོལ་བ་དེ་ནི་འཐུངས་གྱུར་ན། ། རྐང་ལག་ལ་ནི་ཞེན་པའི་རླུང་། །གཞང་འབྲུམ་དང་ནི་ཕོ་བའི་ནད། །སྐྱིགས་བུ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞུན་མར་ཆ་ཕྱེད་བཅས་པ་ཡི། །ཡ་བཀྵ་རྒྱམ་ཚ་སྦྱིན། །ཐང་ལ་འབར་གྱིའམ་དུག་གི་མར། །ཞོ་ཅན་ཧ་པུ་ཤའི་མར་བླུད། །ཆུ གྲང་གློ་བུར་བླུགས་པ་དང་།།སྔངས་དང་སྤྲུགས་དང་འཇིགས་པ་དང་། །དགའ་དང་ཕྲག་དོག་དབུགས་བསྡམས་དང་། །གནོད་པའི་འབུ་ཡི་སོས་བཏབ་དང་། །གང་ཡང་བད་ཀན་རླུང་འཇོམས་སྨན། །དྲོ་ཞིང་རླུང་ནི་བདེ་རྒྱུ་བསྟེན། །གང་ཡང་ཕལ་ཆེར་རླུང་གི་ནད། ། ལྷག་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་སྤྱད། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བརྟ་བྱས་པས། །ཚབས་ཆུང་གསོ་བར་སླ་བ་ཡིན། །ལྷག་པར་ཉམས་སྨད་པ་ཡིས་ནི། །ཞི་བའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །དེ་བས་ཞི་བ་བརྟ་བའི་ཐབས། །མང་པོ་དེ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ། །ལུད་པ་དབུགས མི་བདེ་གཅོང་སློན།།སྐྱིགས་བུའི་སྨན་ནི་ཕན་ཚུན་འདྲེ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

治療打嗝和呼吸不適的最佳方法:將洞嘎和糖等量 服用或製成鼻藥。或者用白蒜、昆冬或 格日扎那的根部製成。用檀香木的汁液和 婦女乳汁滴入鼻中。將蜜蜂糞便與乳汁調和 與紅花汁液混合后滴入。將巖鹽與熔化的酥油 與乳汁和酥油一起煮沸,或 與甜藥製成糊狀。飲用或從鼻中注入。 將糖和蜂蜜混合,輪流使用冷熱滴入,或 同樣將牛奶煮沸,將藥粉與酥油混合滴入。 胡椒、巖鹽、 藥堿、獨活和 阿魏、草果、酸漿,與酥油和土豆水混合, 在十種根藥的汁液中煮沸後服用。或者用長壽藥煮成的汁液 加入蜂蜜后服用。鐵杰瓦提、訶子、 胡椒和水晶、 茜草、瑪努、布提卡、 吉特拉卡和帕拉夏、 祖巴和兩種鹽、 吉萬提和木蘋果莖、 白芷和棉花葉, 這些各取二兩煮沸。 阿魏半兩,酥油一升, 煮沸後飲用,可治療 四肢粘滯的風病、 痔瘡和胃病、 打嗝、心病、肋痛, 能快速消除。將熔化的酥油半份 與藥堿、巖鹽一起服用。 或用塘拉巴爾吉或毒酥油, 含乳的哈普夏酥油服用。突然灌入冷水, 驚嚇、搖晃、恐懼、 歡喜、嫉妒、屏息、 被有害蟲咬傷,以及 任何克制痰和風的藥物。服用溫熱且風氣通暢的藥物。 任何大多數風病, 尤其要用能剋制的藥物。 對所有病癥都要採取溫和療法, 輕微的病癥容易治癒。 特別是體弱的人, 不能用猛烈的方法治療。 因此要採用溫和療法, 對此要多加運用。 咳嗽、呼吸困難、慢性病、 打嗝的藥物相互交替使用。 這是《醫論八支精華》中 治療篇第四章。接下來將講解治療重大慢性病的方法章節。

།སྟོབས་ལྡན་ནད་ནི་མང་གྱུར་ལ། ། སྣུམ་ཆོས་དུགས་བྱས་སྦྱང་བ་ནི། །སྣུམ་མེད་མ་ཡིན་ཉམ་སྨོད་མིན། །སྟེང་འོག་གི་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །འོ་མ་པོ་སོན་ཆང་བཅས་པའམ། །ཤ་ཁུ་མངར་དང་ལྡན་པའམ། །ཞུན་མར་བཏབ་པའི་ནས་ཐུག་ནི། །སྐྱུག་སྨན་བསྐོལ་བས་སློན་དུ་གཞུག་།ཤམ་དུར་བྱིད་དོང གྲར་བཅས།།ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་མར་དང་ནི། །བཅས་པའི་འོ་མ་འམ་སྐྱོ་མའམ། །རྒུན་འབྲུ་ཏང་པ་ལ་བི་ད་རི། །ཡང་ན་ཤ་ཁུར་ལྡན་པ་ཡི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བར་བྱ། །ལྟོ་སྦྱང་པ་ལ་བརྟ་བ་དང་། །དྲོད་སྐྱེད་ཆོ་ག་སྤྱད་པར་བྱ། །ཟས་སྐོམ་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། ། རླུང་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་ཡང་བ་སྦྱིན། །ས+འ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་དང་གྲོ། །ནས་དང་མུངྒ་ལོ་གཅིག་ལོན། །ར་ཡི་འོ་མ་མར་དང་ཤ། །ཤ་ཟའི་ཤ་ནི་ཟད་བྱེད་འཇོམས། །བྱ་རོག་འུག་པ་སྤྱང་ཀི་གཟིག་།བ་ལང་རྟ་དང་ནེ་ལེ་སྦྲུལ། །བྱ་རྒོད་རྔ་མོ་བོང་བུ་ཁྲའི། །ཤ་ནི་སྒྱུ་ཡིས་བྱིན་ན་ཕན། ། ཤེས་ན་དེ་ལས་སྨོད་པས་ན། །སློན་ཞིང་མདངས་དང་སྟོབས་མི་འགྱུར། །བད་མཁྲིས་རི་དྭགས་ལ་སོགས་ཤ་།རླུང་ལ་མཐུ་རྩལ་གཟན་ཚོལ་ཤ་།ཚོ་ཁུར་སྦྱར་ཞིང་ཕན་པ་དང་། །ཤ་ཁུ་སོགས་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཡུངས་མར་དག་དང་བརྔོས་པའམ། ། ཡང་ན་ཅི་རིགས་མར་དང་བརྔོས། །ཁུ་བར་ལྡན་ཞིང་མཉེན་ལ་སྣུམ། །སྤོད་ལ་སོགས་དང་ལེགས་གཡོས་སྦྱིན། །དེ་བཞིན་ལ་ཕུག་རྒྱ་སྲན་ལས། །གཡོས་པའི་ཡུ་ཤར་སྦྱར་བར་བྱ། །པི་པི་ལིང་བཅས་ནས་དང་བཅས། །རྒྱ་སྲན་བཅས་ཤིང་དོང་གྲར་བཅས། །སེའུ་འབྲུ་སྐྱུ རུ་ར་དང་བཅས།།ར་ཤའི་ཁུ་བ་སྣུམ་བཅས་བླུད། །དེས་ནི་ཆམ་པ་ལ་སོགས་པ། །གནོད་པ་དྲུག་ནི་སེལ་བར་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་སོགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ། །ཆང་རྙིང་རྩ་སྦུབས་སྦྱོང་བྱེད་པ། །ངོམས་པ་ཉིད་དུ་བླུད་པར་བྱ། །རྒུན་ཆང་ཆང་རྙིང་ཆང་དངས་བླུད། །རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ ལྔར་བསྐོལ་བའམ།།ཏམ་ལ་ཀ་ཆུར་བསྐོལ་བའམ། །པརྞི་བཞི་དང་བསྐོལ་བའམ། །འུ་སུ་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་དང་ཁ་ཟས་གཙང་བ་དག་།འབད་པས་བཙོས་པ་རྗེས་མཐུན་ཡིན། །རྩ་བ་བཅུ་དང་འོ་མ་འམ། །ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་བཙོ་བར་བྱ། །བ་ལ་བཏབ་པའི་ མར་སྦྱར་བའམ།།ཤ་ཟའི་ཤ་ཁུར་བཙོས་པ་སྦྱིན། །འོ་མ་བཅུ་འགྱུར་དག་དང་ནི། །མར་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའང་ཕན། །ཛི་བན་ཏི་དང་ཤིང་མངར་དང་། །རྒུན་འབྲུ་དུག་མོ་ཉུང་འབྲས་བུ། །མ་ནུ་ཟུར་པ་པི་པི་ལིང་། །བྱ་ཀྲི་གཟེ་མ་བ་ལ་དང་། །ཏ་མ་ལ་ཀི་ཨུཏྤལ་ སྔོ།།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་བྱི་ཚེར་བ། །ལྡེ་གུར་བྱས་དང་མར་བསྐོལ་བ། །གཅོང་ཆེན་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །འབྲ་གོ་རྒུན་འབྲུམ་མ་དུ་ཀ་།པ་རུ་ཤ་དང་པི་པི་ལིང་། །མར་དང་བསྐོལ་བས་སྐད་འགགས་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་འཇོམས། །རྩ་བཅུ་འོ་མར་ བསྐོལ་བ་ལས།།བྱུང་བའི་མར་གསར་གང་ཡིན་དེ། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །སྐད་འགགས་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །མགོ་བྲང་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་འཇོམས་ཤིང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་སེལ། །རྩ་བ་ལྔ་བ་ལྔར་བསྐོལ་བའི། །འོ་མ་ལས་ བྱུང་མར་གང་ཡིན།།རྩ་བ་ལྔ་པ་ལྔ་ཡི་ནི། །ཁུ་བ་འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་ལ། །བསྐོལ་བ་ཡི་ནི་མར་འདི་ཡིས། །ཟང་བྱེད་ཀྱི་ནི་སྟོབས་བདུན་འཇོམས། །ཡ་བཀྵ་ར་ཚ་བ་ལྔ། །སྲང་དྲུག་དང་ནི་བཙོས་པའི་མར། །བྲེ་གང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་བྱས། །དེ་ཡིས་བུ་ག་དག་ བྱེད་ཅིང་།།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་མཆེར་པ་དང་། །ཕོ་ནད་སྐྱ་རྦབ་ཆམ་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དྲོད་ཉམས། །སྐྲང་དང་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་འཇོམས། །ར་སྣ་བ་ལ་གཟེ་མ་དང་། །ཏི་ར་བ་ར་ཤ་ཁུའི་ཆུར། །ཛི་བན་ཏི་དང་པི་པི་ལིང་། །འོ་བཅས་གཅོང་ཆེན་ འཇོམས་པའི་མཆོག་།

對於強大的眾多疾病,應當施以油性療法、熱敷療法和清洗療法,不能無油,不能虛弱,應當上下清洗。 用牛奶、豆湯、酒,或者肉湯加甜味,或者加入酥油的青稞粥,用催吐藥煮后服用。 加入沙沒、冬瓜子、東格拉、糖、蜂蜜、酥油的牛奶或稀粥,或者葡萄、唐巴拉、畢達利,或者加入肉湯的溫和瀉藥應當服用。 清洗腹部后應當按摩,並進行生熱療法。 應當給予可口的飲食,能夠降伏風,且易於消化。 六十日成熟的稻米和小麥,大麥和一年陳的綠豆,山羊奶、酥油和肉,食肉動物的肉能夠降伏消瘦。 烏鴉、貓頭鷹、狼、豹、牛、馬、尼勒蛇、禿鷲、騾子、驢子、鷹的肉,如果巧妙地給予則有益。 如果不懂則會因此虛弱,服用后不會獲得光澤和力量。 膽病用鹿等肉,風病用有力量的猛獸肉,配以肉湯有益,也可配以其他肉湯。 用芥子油烹煮,或者適當地用酥油烹煮,要有湯汁、柔軟、油潤,配以香料等充分烹調后給予。 同樣,蘿蔔和豆類,烹煮成湯后調配。 加入胡椒、大麥、豆類、冬瓜子、酸果、羅剎肉湯和油脂服用。 這樣能夠消除感冒等六種危害。 特別是對膽病等,應當飽飲陳酒以清洗脈道。 應當飲用葡萄酒、陳酒、澄清酒。 用小五根煮成,或者用當拉嘎水煮成,或者用四帕尼煮成,或者用烏蘇、蓽茇煮成后服用。 這些與清凈的食物,精心烹調后食用最為相宜。 十根藥或牛奶,或在肉湯中煮。 加入巴拉的酥油調配,或用食肉動物的肉湯煮后給予。 牛奶十倍量與酥油煮沸,加入蜂蜜也有益。 吉萬提、甘草、葡萄、毒母、寧果、瑪努、祖巴、胡椒、雅格日、澤瑪、巴拉、當瑪拉基、青蓮花、狗舌、蒺藜製成藥丸,與酥油煮沸,是消除重病的殊勝之法。 木瓜、葡萄、瑪度嘎、帕盧夏和胡椒,與酥油煮沸能夠降伏聲音嘶啞、咳嗽、呼吸不暢和發熱。 十根藥用牛奶煮沸,所得新鮮酥油,加入胡椒和蜂蜜,是消除聲音嘶啞的殊勝之法。 能夠降伏頭部、胸部、肋部疼痛,消除咳嗽、呼吸不暢和發熱。 五根藥用五倍量牛奶煮沸所得的酥油,五根藥的湯汁用四倍量牛奶煮沸,這個酥油能夠降伏七種消瘦的力量。 雅巴克夏拉和五辛香各六兩,與一升酥油和等量牛奶煮制,這能夠清凈孔竅,消除瘤、水腫、脾病、胃病、白濁、感冒、咳嗽、呼吸不暢、失溫、浮腫和上部風病。 拉納、巴拉、澤瑪、提拉和巴拉的肉湯水,加入吉萬提、胡椒和牛奶,是消除重病的最勝之法。

འོ་བཅས་གཅོང་ཆེན་ འཇོམས་པའི་མཆོག་། ཤྭ་གནྡྷ་འོ་མར་བསྐོལ། །ལས་བྱུང་མར་འོ་ཁ་རར་བཅས། །སྤྱི་ཡི་ཤ་ནི་སྲང་བརྒྱ་དག་།ཆུ་བྲེ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ན་བསྐོལ། །དེ་ཡི་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ། །འཚོ་བྱེད་བཅུ་ནི་སྲང་རེ་གཞུག་།ཞུན་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །ཤ་ཡི་སྨན་མར་འདི བླུད་པའམ།།ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་ཅི་རིགས་སྦྱིན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ནད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐད་འགགས། །སྐེམ་ཞིང་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་པ་འཇོམས། །སུག་སྨེལ་ཏི་མུས་འབྲས་གསུམ། །ས་ནག་ཚ་བ་གསུམ་ཙི་ཏྲ། །ས་ར་ནིམ་པ་སེང་ལྡེང་དང་། ། སཱ་ལའི་འབྲས་བུ་ལས་བྱུང་དང་། །གོ་བྱེ་དང་ནི་བྱི་དང་ག་།སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་ཚད་དུ་བྱས། །ཆུ་ནི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་བྱས་པར། །བཅུ་དྲུག་ཆར་གནས་བར་དུ་བསྐོལ། །སླར་ཡང་དེ་དང་མར་བྲེ་གང་། །བསྐོལ་བ་འདིར་ནི་ཅུ་གང་ནི། །སྲང་དྲུག་ཁར་སྲང་སུམ་ཅུ་བཅུག་། སྦྲང་རྩི་སྲང་ནི་དྲུག་ཅུ་གཞུག་།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་སྲང་རེ་གཞུག་།གཟར་བུས་དཀྲུགས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས། །སྔ་དྲོ་ཟོས་ལ་འོ་མ་བཏུང་། །བཅུད་ལེན་བསྡམས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཡིད་གཞུངས་མིག་རྣོ་ཚེ་རིང་ལ། །དྲོད་སྐྱེད་སྐྲན་དང་གཅོང་ཆེན་ནད། །སྐྱ་རྦབ་དང་ནི་མཚན་བར་རྡོལ། ། མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །གང་ཡང་ཞུན་མར་བུ་རམ་བཅས། །གློ་རྡོལ་ལ་བཤད་ཟང་བྱེད་སྦྱར། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་པི་པི་ལིང་། །ཅུ་གང་ཁ་ར་རིམ་ཉིས་འགྱུར། །ཕྱེ་མར་བྱས་བཟའ་འམ་སྦྲང་རྩི་དང་། །མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུར་ཟོས། །སྐད་འགགས་ལུད་པ དབུགས་མི་བདེ།།ཟད་བྱེད་རྩིབ་ལོགས་བད་ཀན་འཇོམས། །འདི་ཡི་སྐད་འགགས་ལ་ཁྱད་པར། །སྣ་སྨན་དུད་པ་རྔུབ་སྩོགས་བྱ། །དེ་ལའང་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ། །ཀས་མར་ད་བརྡ་ཀ་།བྲིངྒ་ར་ཛའི་ཁུ་བ་མར། །བསྐོལ་བའམ་ཨརྡ་ག་ལ་བསྐོལ། །དྲོ་འཇམ་ཟོས་རྗེས་ལ་བླུད་ན། ། ཡུད་པ་ལུ་དང་སྐད་འགགས་སེལ། །རྒྱ་ཤུག་ལོ་མའི་ལྡེ་གུ་ནི། །མར་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའམ། །ཤིང་མངར་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །བྱི་དང་ག་དང་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཧ་ནས་པརྞིའི་རྩ་བ་རྣམས། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་སྣར་བླུགས་བྱ། །འབྲས་ཆན་མར་དང་བུ་རམ་བཅས། ། ཟོས་ན་དེ་རྗེས་ཆུ་ཚན་བཏུང་། །འོ་ཐུག་སྣུམ་ཅན་བླུད་པ་དང་། །སྣུམ་གྱི་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་འོ་མའི་ཤིང་། །ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བའི་ཞུན་མར་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་ཏེ་དེ་རྗེས་ནི། །འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་བླུད། །ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་འོ་ཐུག་།ཞུན མར་བཅས་པ་བླུད་པའམ།།བ་ལ་དྲི་བཟང་བི་ད་རི། །ཤིང་མངར་ཀྵི་ཏ་བི་ད་རི། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་བསྐོལ་བའི་མར། །སྐད་འགགས་སྣ་སྨན་བླ་མེད་ཡིན། །པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ཤིང་མངར། །པི་པི་ལིང་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །བ་ལ་འོ་མ་མར་བསྐོལ་ཏེ། །སྐད་འགགས་པ་ཡི་སྣ་སྨན་ མཆོག་།མངར་བའི་སྡེ་ཚན་ཕྱེ་མ་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཚ་བ་དང་། །ཟས་རྩུབ་བ་གཅིན་བླུད་པར་བྱ། །ཀད་ཕ་ལ་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །ཚ་གསུམ་ཏིལ་མར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །ཡ་བཀྵ་ར་ཚ་བ་གསུམ། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་དབྱི་མོང་དང་། ། རུ་ར་དང སྦྲང་རྩིར་སྦྱར།།ནས་ཐུག་ཏིལ་མར་ཞུན་མར་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུར་སྦྱར། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །བཟའ་བའམ་སྐྱུག་སྨན་རྣོན་པོ་བསྟེན། །ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིར་བསྲེས། །མངར་བའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །འོ་མ་འཐུང་བས་སྐང་གསང་ནི། །ཆེན་ པོར་སྨྲས་པའི་འགགས་ནད་སེལ།།ཡི་ག་འཆུས་ལ་སྣ་ཚོགས་ཟས། །ཕན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །ཕྱི་དང་ནང་ནི་སྦྱང་བ་དང་། །སེམས་དགའ་ཡིད་དང་མཐུན་སྨན་སྦྱིན། །

這是治療重大疾病的殊勝方法。將白朮與牛奶煮沸,加入黃油和糖。將一百兩普通肉,在三十二升水中煮沸。等到剩下八分之一時,加入十種補藥各一兩,以及一升熟酥油一起煮沸。這種肉製藥油可以服用,或者與肉湯調和適量服用。能夠治療風病、膽病所引起的疾病,咳嗽、呼吸不暢、聲音嘶啞、消瘦和肋部疼痛。 取薑黃、胡椒、三果(訶子、余甘子、胡椒)、黑土、三種辛香料、枳實、印度楝樹、紫檀、娑羅果實、牛膝、畢達格,各八兩。加入十六倍的水,煮至剩十六分之一。再加入一升酥油煮沸,加入六兩薑黃和三十兩糖,六十兩蜂蜜,三種香料各一兩。用勺子攪拌成糊狀。早晨服用后飲用牛奶。這是無需節制的滋補品。能使人聰慧、目光銳利、長壽,增加體溫,迅速治癒腫瘤、重大疾病、白癜風和夜間流汗。 另外,用熟酥油和糖製成的藥物,用於治療肺部破損。配以桂皮、薑黃、胡椒,薑黃和糖的量要加倍。可以製成粉末服用,或者與蜂蜜、酥油調和成糊狀服用。能治療聲音嘶啞、咳嗽、呼吸困難、消耗性疾病、肋部疾病和痰病。 對於這種聲音嘶啞的特殊治療,要使用鼻藥和吸入藥煙等方法。對於由風引起的病癥,用迦斯瑪達、達瓦達卡、布林加拉加的汁液與酥油煮沸,或者與阿達伽拉煮沸。溫和服用后能快速治癒咳嗽和聲音嘶啞。 杜松葉製成的糊狀物,可以用酥油炒熟後加鹽,或者用甘草、胡椒、畢達格、葡萄乾、哈那斯帕尼的根部,用芝麻油煮沸後滴鼻。食用加入酥油和糖的米飯,之後飲用熱水。服用油性粥,並進行油性熱敷治療。 對於膽病引起的癥狀,用乳木製成的糊狀物,煮沸成熟酥油,加入蜂蜜,之後飲用煮沸後冷卻的牛奶。服用甘草、馬度卡粥加入熟酥油,或者用巴拉、香料、維達利、甘草、克西塔維達利加鹽煮成的酥油,是治療聲音嘶啞的最佳鼻藥。 白蓮、甘草、胡椒、布利哈提、巴拉與牛奶和酥油一起煮沸,是治療聲音嘶啞的最佳鼻藥。甘味類藥物的粉末與蜂蜜、酥油調和成糊狀服用。對於痰病引起的癥狀,服用辛熱藥物和粗糙食物,以及牛尿。 迦達帕拉、訶子、三種辛香料與芝麻油、蜂蜜調和。亞瓦克沙拉、三種辛香料、苦膽、獨活、訶子與蜂蜜調和。大麥粥配以芝麻油、熟酥油,以及胡椒、訶子調和。生薑和胡椒可以食用,或者服用強效催吐藥。 糖和蜂蜜混合,與甘味藥物一起煮沸。飲用牛奶能治癒所說的重大聲音嘶啞病。對於食慾不振,給予各種食物與有益的藥物調配。進行體內外凈化,給予令人愉悅且適合的藥物。

སེམས་དགའ་ཡིད་དང་མཐུན་སྨན་སྦྱིན། །དུས་གཉིས་སུ་ནི་སོ་ཤིང་དག་།བཅའ་ཞིང་ཁ་ནི་སྦྱང་བྱ་ཞིང་། །བསྐ་བས་ཁ་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དུད་པ་རྔུབ། །ད་ལིས་ཀྱི་ནི་རི་ལུ་དང་། །ཁ་ར་ག་བུར་བཅས་པ་སྦྱིན། །འབྲས་ཁུ་ཟླ་བའི་ཟེར་ལྟར་དཀར། །བཟའ་བ་ཡི་ག་འབྱེད་པའི་མཆོག་།དེ་ལས་རླུང་འགྱུར་ཡི་ག་འཆུས། །ཧ་རེ་ཎུ་དང་པི་པི་ལིང་། །བྱི་དང་ག་དང་ར་སྣ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་དོང གྲ་དང་།།སུག་སྨེལ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། །ཤིང་ཀུན་བཅས་པ་མར་རམ་ནི། །ཆང་གི་དངས་མར་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་། །ཤུ་ངག་ཆུས་ནི་སློན་དུ་གཞུག་།མཁྲིས་གྱུར་བུ་རམ་ཆུས་སློན་གཞུག་།ཁ་ར་དང་ནི་ཞུན་མར་རམ། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་པ་སྦྱིན།།བད་ཀན་ནིམ་པའི་ཆུས་སློན་གཞུག་།ལ་ལ་ཕུད་དང་དོང་གྲའི་ཆུ། །སྦྲང་རྩིའམ་ཆང་རྙིང་རྣོ་སྦྱར་བ། །བུ་རམ་སྦྲང་རྩི་ཆང་བཅས་བླུད། །ཧ་རེ་ཎུ་སོགས་ཕྱེ་མ་ནི། །སྔར་བཤད་ཆུ་ཚན་སྦྱར་བ་བླུད། །སུག་སྨེལ་དང་ནི་ཤིང་ཚ་དང་། །ནཱ་ག་པུས་པ་ན་ལེ་ཤམ། ། པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས། །རིམ་བཞིན་ཆ་རེས་བསྐྱེད་ཕྱེ་མ། །ཁ་ར་དག་དང་མཉམ་སྦྱར་བས། །མཆིལ་མང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་དང་མགུལ་ནད་འཇོམས། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ད་ཏྲིག་དང་། །སྟར་བུ་བཅའ་སྒ་སེའུ་འབྲུ དང་།།རྒྱ་ཤུག་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བྱས། །ཁ་ར་སྲང་བཞི་འུ་སུ་དང་། །གོ་སྙོད་ཤིང་ཚ་ཁ་རུ་ཚ། །ཞོ་རེ་པི་པི་ལིང་འབྲུ་བརྒྱ། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་ཉིས་བརྒྱ་དག་།ཕྱེར་བཏགས་ཡི་ག་འབྱེད་པའི་མཆོག་།ཡིད་འོང་ཕྱིས་འགགས་པ་དང་། །ལུད་པ་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན། །མཆེར་ པ་གཞང་འབྲུམ་ཕོ་ནད་སེལ།།བལ་བུའི་ལོ་མན་ལེ་ཤམ། །དོང་གྲ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་དང་པོའི་ཕྱེད། །པི་པི་ལིང་གི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི། །ཁ་རར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་དེ། །དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །ལུད་པ་ལུ་དང་ དབུགས་མི་བདེ།།ཡི་ག་འཆུས་དང་སློན་བྲོ་དང་། །མཆེར་པ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།སྐྱ་རྦབ་ཚད་འཁྲུ་རིམས་ནད་འཇོམས། །རླུང་འཁྱིལ་བ་ནི་བདེ་རྒྱུ་བྱེད། །སུག་སྨེལ་ཤིང་ཚ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བྱས་པ་དང་། །ནཱ་ག་གེ་སར་སྲང་ཕྱེད་དང་། །གནྡྷ་ བྷ་དྲ་སྲང་ཕྱེད་གཞུག་།ཕྱེ་བཏགས་བུ་རམ་རྙིང་པ་ནི། །སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་ནི་བསྐོལ། །སྦྲུས་ཏེ་ཞོ་གཉིས་ཚད་རི་ལུ། །བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དང་མཉམ། །རྒ་སླེ་ཏྲེས་ཀྵ་རའི་ཆུར། །ནས་དང་ནུབ་གཅིག་སྤངས་ནས་ནི། །ཆུ་དང་ཟན་ནི་སྦྲུས་ནས་སུ། ། བྱིན་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་ལྡན་སློན་གཞུག་།དེ་བཞིན་སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་།བསྲེགས་པ་ཁ་དང་ཚ་སྦྱར་སྦྱིན། །ཟས་ནི་སྐམ་ཞིང་རབ་ཡང་དང་། །ཙ་ན་ཀ་སོགས་ཁུ་བ་བླུད། །བད་ཀན་གྱིས་རབ་མཆིལ་མ་མང་། །རླུང་གིས་མཆིལ་མང་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ནི་བད་ཀན་མཆིལ མར་བཤད།།སྣུམ་དང་དྲོ་བས་དེ་བསལ་བྱ། །རིམས་འདི་ཆམ་པ་དག་དང་ནི། །སློན་པའི་ནད་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །མཆོག་ཏུ་ཆམ་པར་བསྐུ་བ་དང་། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟན། །མགོ་དང་ལྐོག་མ་རྩིབ་ལོགས་སུ། །འབྲས་ཁུར་སྣུམ་བཅས་དུགས་བྱ་ཞིང་། ། ལན་ཚྭ་སྐྱུར་དང་ཁ་དང་ཚ། །ཤ་ཁུ་སྣུམ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན། །མགོ་བོ་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་གཟེར། །ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །ཆུ་དང་རླན་ཅན་གནས་པའི་ཤ་།ལེགས་སྦྱར་དཀྲི་བའི་དུགས་བྱ་ཞིང་། །དེ་ནས་སྣུམ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་བསྔགས། །ནད་གཞི འདྲེས་བར་གྱུར་པ་ལ།།རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་དང་། །ཙནྡན་མར་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།

給予令心意愉悅的藥物。每日兩次嚼用齒木,清潔口腔,用澀味漱口, 吸入相應的燻煙。給予達里的丸劑,以及白糖和樟腦。 粥湯如月光般潔白,是開胃的最佳食物。由此風變動而失去食慾。 訶子、胡椒、必哩頻迦、蓽茇、辣椒、巖鹽、冬瓜、豆蔻、薑黃根、 炒麥的灰燼和阿魏,與酥油或酒的精華調和飲用。 風病者先用柏木水浸泡。膽病者用糖水浸泡。 白糖和酥油或巖鹽加蜂蜜給予。 痰病者用楝樹水浸泡。拉拉布特和冬瓜水, 加蜂蜜或陳酒調和。給予糖、蜂蜜和酒。 訶子等粉末,如前所述與溫水調和飲用。 豆蔻、桂皮、龍花、諾勒香、胡椒、薑黃, 依次各增一份研成粉末。與等量白糖調和, 能治療唾液過多、食慾不振、心痛、肋痛、咳嗽、 呼吸不暢和喉病。拉拉布特、達特里克、 星布、薑黃、小豆蔻和枸杞各二兩, 白糖四兩,烏蘇、高梨、桂皮、巖鹽各一兩, 胡椒一百粒,諾勒香二百粒, 研磨成粉是開胃的最佳藥物。 能治療悅意后阻塞、咳嗽、心痛、肋痛、 脾病、痔瘡和胃病。 槲寄生葉、諾勒香、冬瓜和胡椒, 依次各增一份。桂皮、豆蔻為初量的一半, 胡椒為八倍。與白糖調和的粉末, 能生熱、開胃、治療咳嗽、哮喘、呼吸不暢、 食慾不振、噁心、脾病、心病、肋痛、 癲癇、熱瀉、熱病。使風氣順暢執行。 豆蔻、桂皮、布謝則各二兩, 龍花、甘達巴德拉各半兩。 研磨成粉,與陳糖二十五兩煮沸, 調製成二兩大小的丸劑。功效與前相同。 在嘎列、特列克沙的堿水中, 除一晚外,與大麥和食物調和給予,使體力充沛。 同樣,乾燥地區動物的肉, 燒烤後加鹽和辛味給予。食物應乾燥且輕便, 給予豌豆等的湯汁。 痰多者唾液過多,風引起唾液增多, 這被稱為痰性唾液。應用油性和溫熱去除。 此法也適用於感冒和濕病。 特別是對感冒,教導涂擦、 油療和熱敷法。頭部、喉部和肋部, 用含油的粥湯熱敷, 給予含鹽、酸、辛、熱的肉湯和油。 頭痛、心痛、肋痛,應根據病因治療。 用水和濕潤的肉類,精心包裹熱敷, 然後推薦四油配方。對於病因混合的情況, 用丁香、甘草、薑黃、檀香調油膏塗抹。

རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་དང་། །ཙནྡན་མར་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།པ་ལ་ར་སྣ་ཏིལ་མར་དང་། །ཤིང་མངར་ཨུཏྤལ་མར་དེ་བཞིན། །བ་སྤྲུ་བ་དང་ཤི་ཀྲུ་དང་། །བ་ལ་ར་མཉེ་བིད་རི། །སྣ་སྨན་དུད་པ་རྔུབ་པ་དང་། །ཟས་ཟོས་འོག་ཏུ་སྣུམ་བསྟེན་ཞིང་། ། ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་བསྐུ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་འཇམ་རྩིའི་ལས་རབ་བསྔགས། །ཡང་ན་རྔབས་རྭ་ལ་སོགས་པས། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་ནད་ཁྲག་དབྱུང་། །ཤུག་པ་ཙནྡན་པུ་ཤེལ་ཙེ། །མར་བཅས་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བའམ། །དཱུར་བ་ཤིང་མངར་བཙོད་དང་ནི། །ནཱ་ག་གེ་སར་མར་སྦྱར བསྐུ།།ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་བསྐོལ་ཏིལ་མར། །ལན་བརྒྱ་བཀྲུས་པའི་མར་གྱིས་ནི། །བསྐུ་བའམ་འོ་མ་ཤིང་མངར་ཆུས། །བླུགས་པར་གྱུར་པའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཕལ་ཆེར་མེ་དྲོད་ཉམས་པའི་ཕྱིར། །མ་ཞུ་བེ་སྣབས་བཅས་འཁྲུ་ན། །དེ་ལ་ཕོ་བའི་ཚད་འཁྲུ་བའི། །སྐབས་སུ་ བཤད་པའི་སྨན་བསྟེན་ཕན།།ཟད་བྱེད་ལྡན་པའི་བཤང་བ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡི་ལུས་ཟུངས་ཀུན་ཟད་པས། །དེ་སྟོབས་བཤད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས། །རིག་པས་ཤ་རྣམས་ཁོ་ན་སྦྱིན། །སྐོམ་དུ་རྒུན་ཆང་བླུད་པར་བྱ། །ཤུགས་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིས། ། གཅོང་ཆེན་གྱིས་ནི་གླགས་མི་རྙེད། །ཆང་དང་ཆང་དངས་རྒུན་ཆང་དང་། །ཆང་རྙིང་བུ་རམ་སྦྲང་ཆང་དང་། །ཅི་རིགས་པར་ནི་བླུད་པ་དང་། །ཤ་ནི་སྦྱིན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །བུ་གའི་རྒྱུན་འགགས་དག་ཕྱིར་དང་། །སྟོབས་དང་མདངས་ནི་རྒྱས་བྱའི་ཕྱིར། །སྣུམ་དང་འོ་མ་ཆུས་གང བའི།།སྣོད་དུ་ལུས་ནི་འབྱིང་བར་བྱ། །ཕྱུང་ནས་བསྲེས་པའི་སྣུམ་གྱིས་ནི། །བསྐུ་ཞིང་ལག་པས་བདེ་བར་མཉེ། །བདེ་བར་འདུག་པར་གྱུར་པ་ལ། །དལ་གྱིས་ལྡེ་གུས་དྲིལ་བར་བྱ། །ཛི་བན་ཏི་དང་དཱུར་བ་དང་། །བཙོད་དང་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ། པ་མརྒ་བ་སྤྲུ་བ། ། ཨག་ནི་མན་ཏི་ཤིང་མངར་དང་། །བ་ལ་ཡུངས་ཀར་བིད་རི། །རུ་རྟ་འབྲས་དང་ཟར་མ་དང་། །མོན་སྲན་གྲེའུ་གཉིས་ཏིལ་དང་ཕབས། །ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བཏགས་ནས་ནི། །ནས་ཀྱི་ཕྱེ་ནི་སུམ་འགྱུར་དང་། །ཞོ་དང་སྦྲང་རྩི་ལྷན་ཅིག་སྦྱར། །འདི་དག་གིས་ནི་དྲིལ་ཕྱིས བྱ།།ཤ་རྒྱས་མདོག་བཟང་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །ཡུངས་ཀར་སེར་པོའི་ལྡེ་གུ་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་དང་སྦྱར་བ། །ཁྲུས་ཀྱི་སྨན་གྱིས་ཁྲུས་བྱ་ཞིང་། །དུས་ཚིགས་བདེ་བའི་ཆུས་ཁྲུས་བྱ། །དྲི་དང་ཕྲེང་བ་སོགས་པས་བརྒྱན། །བཀྲ་མི་ཤིས་པ་འཇིགས་པ་བསྟན། །མཛའ་ བཤེས་བལྟ་ཞིང་གླུ་དང་ནི།།རོལ་མོ་མཉན་ཞིང་དགའ་སྟོན་བྱ། །འཇམ་རྩི་འོ་མ་ཞུན་མར་དང་། །ཤ་དང་ཆང་བསྟེན་ཚུལ་ལ་གནས། །ལྷ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་དང་། །མཆོད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སློན་པའི་ནད་དང་སྙིང་ནད་དང་སྐོམ་དད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

用檀香木、甘草、白檀香、酥油調製的藥膏塗抹。 巴拉、香草、芝麻油和甘草、烏巴拉油亦然。 巴布魯瓦和希庫以及巴拉按摩比德利。 吸入鼻藥煙燻,飯後服用油脂, 用芝麻油塗抹,同樣推薦使用溫和的藥膏。 或者用角罐等工具,根據病癥放出病血。 用柏木、檀香、布謝澤配合酥油製成的藥膏塗抹, 或者用草莖、甘草、藍靛和那嘎格薩爾配合酥油塗抹。 用尼亞格若達等煮制的芝麻油,用百鍊酥油 塗抹,或者用牛奶、甘草水灌注也是值得推薦的。 大多因消化能力減弱,不消化伴有鼻涕腹瀉時, 對此應服用治療胃熱瀉的章節中所說的藥物。 對於有消耗性腹瀉的病人,應當處處保護, 因為他的身體精華都已耗盡,他靠所說的力量而維持。 明智地只給予肉類,飲用葡萄酒。 因為阻止了病勢,重病就無機可乘。 酒、澄清酒、葡萄酒和陳酒、糖酒、蜂蜜酒, 根據情況飲用,並且一定要給予肉類。 爲了疏通孔竅,爲了增長力量和光澤, 應當在盛滿油和牛奶水的容器中浸泡身體。 取出後用調配的油塗抹,用手輕柔按摩。 當感到舒適時,要慢慢地用藥膏揉搓。 吉萬提、草莖、藍靛、阿瓦甘達和 帕瑪嘎、巴布魯瓦、阿格尼曼提、甘草和 巴拉、芥子、比德利、茜草、大米、豌豆和 綠豆、兩種豆類、芝麻和酵母,將這些全部研磨后, 加入三倍的大麥粉,配合酸奶和蜂蜜。 用這些進行按摩,能使肉增長、膚色好、增強力量。 用黃芥子藥膏和長壽藥類配合, 用沐浴藥物沐浴,用應季舒適的水沐浴。 用香料、花環等裝飾,避免不吉利和恐怖的顯現。 看望親朋好友,聆聽歌曲和 音樂,舉行歡宴。 遵循溫和療法、牛奶、酥油和 肉類、飲酒的方法。 應當勤修依靠神靈的儀軌和供養事業。 這是《醫論八支精華》中治療的篇章第五章。 下面講解治療嘔吐病、心臟病和口渴的章節。

།སློན་ནད་ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་བའི། །གནས་འཁྲུགས་ལས་བྱུང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རླུང་མ་གཏོགས་ལ་དང་པོར་ནི། །སྨྱུང་བྱས་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ཕན། ། སྟོབས་ལྡན་རྒྱུན་ཏུ་སློན་གྱུར་ཅིང་། །ནད་མང་འགྱུར་ལ་གཏང་བར་བྱ། །དེ་འོག་རིམ་གྱིས་བཀྲུ་སྨན་ནི། །ཡིད་འོང་ཆང་རྒུན་ཆུ་སོགས་སམ། །འོ་མས་བཏང་གྱུར་དེ་མོད་ལ། །གྱེན་འབྱུང་ནད་ནི་ཐུར་དུ་འབྱུང་། །ཞི་བའི་སྨན་ནི་རྩུབ་པ་སྟེ། །ཉམ་ཆུང་བ་ཡང་དེ ཉིད་བྱ།།ཟས་ནི་སྐམ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་། །གོམས་ཤིང་ཡང་བ་བསྔགས་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་སྨྱུང་བ་ཡུ་ཤ་དང་། །ཤ་ཁུ་འབའ་ཆ་སྐམ་པ་ལ། །ཚོད་མ་ལྡེ་གུ་བཟའ་བ་དང་། །བཏུང་བ་དྲི་བཟངས་པ་ན་ཀ་།རོ་དྲུག་ཟས་སྐོམ་སྣ་ཚོགས་དང་། །འབྲས་བུ་འཁྲུས་དང་མཉེ་བ་ དང་།།དྲི་ཞིམ་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སྐྱེས། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཆུ་གྲང་གིས་ནི་གདོང་བཀྲུ་བྱ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད། །རྒྱམ་ཚ་མར་བཅས་དྲོ་བའམ། །ཚ་གསུམ་ལན་ཚྭ་གསུམ་སྦྱར་བས། །ལུད་པ་དང་ནི་སྙིང་འཛག་ དང་།།བཅས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །འུ་སུ་ཞོ་དང་མར་བསྐོལ་བའམ། །ཆུ་དང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་པ། །ཁྲོན་གྱི་ཟས་ཚོལ་ཤ་ཁུ་ནི། །འབྲས་སྐྱུར་རྒྱམ་ཚ་མར་ཤས་ཆེ། །ཁ་ཟས་སྣུམ་པོ་བཅའ་སྒ་དང་། །ཞོ་དང་སེ་འབྲུར་སྦྱར་བའམ། ། རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་དྲོ་འཇམ་ཕན། །འདིར་ནི་བཀྲུ་སྨན་ལན་ཚྭ་དང་། །སྣུམ་དང་དྲོ་བར་བཅས་པ་ཕན། །མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བཀྲུ་སྨན་ཕྱིར། །རྒུན་འབྲུམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་དང་། །དུར་བྱིང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏབ། །ཞུན་མར་སེང་ཕྲོམ་སྦྱར་བ་གཏང་། །འཕེལ་ཏེ་བད་ཀན་གནས ཁྱབ་པའི།།མཁྲིས་པར་མངར་དང་ཁབ་ཡིས། །གྱེན་དུ་དྲངས་ལ་དག་གྱུར་ནས། །འབྲས་ཡོས་ཁར་བཅས་པ་ལས། །སྐྱོ་མའམ་ནས་ཐུག་བླུད་པར་བྱ། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུག་བ་ཡི་ཆན། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་མུངྒའི་ཁུ། །སོ་ཕག་བསྲེགས་ཏེ་ཆུ་ནང་གསུར། །ཤིན་ཏུ་བསྒྲངས་ པའི་ཆུ་བླུད་པའམ།།མུངྒ་འུ་སུ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །པི་པི་ལིང་དང་ནུབ་གཅིག་སྦངས། །ཡང་ན་རྒུན་ཆུ་བུ་རམ་ཤིང་། །སླེ་ཏྲེས་ཆུ་མང་འོ་མ་བླུད། །འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ལོ་མ་དང་། །ུ་ཤིར་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །བཏབ་སྟེ་བླུགས་ན་ སློན་པ་དང་།།རིམས་དང་ཚད་འཁྲུ་བརྒྱལ་བ་དང་། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་མི་བཟད་སེལ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་ཙནྡན་བཅས། །མུངྒ་བ་ལའི་ཆུ་བླུད་ཕན། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཁར་དཀར། །འབྲས་ཡོས་སྤྲ་ཚིལ་པི་པི་ལིང་། །དངུལ་རྡོ་སྦྲང་རྩིའམ་ཨ་རུ་ར། །རྒུན་འབྲུའམ་རྒྱ་ཤུག་དང་ སྦྱར་ཕན།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནིམ་པ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་པོ་སོན་ཆ། །ཡུངས་ཀར་ཆུ་དྲོན་གྱིས་སློན་བྱ། །ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྨྱུང་བ་བྱ། །དོང་གལ་སྩོགས་ཁུ་བ་བསྐོལ། །བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད། །ནས་ཀྱི་སྐྱོ་མ་སློན་འཇོམས་པའི། །སྨན་མང་དང་ནི་ སྦྱར་བ་བླུད།།བད་ཀན་འཇོམས་ཟས་ཡི་གར་འོང་། །བཏུང་བ་ཟིན་ཐིག་བུ་སྲིན། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་སྐྱུར་རྩི་ཆེ། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་སློན་ནད་སེལ། །ཀ་པིད་ཏ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ཕྱི་ཚོར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། ། མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ཡིས། །མི་སྡུག་ཡུལ་མཐོང་ལས་བྱུང་སེལ། །སྲིན་བུ་ལས་བྱུང་སྲིན་བུ་ཡི། །སྨན་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོ། །ལྷག་མ་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་ཞི་འགྱུར་བའི་དཔྱད་ཀྱིས་གསོ། །སློན་པའི་སྐབས་སུ་རླུང་གི་ནད་རྣམས་ནི། །ལུས་ཟུངས་ཟད་པས ངེས་པར་ལྡང་གྱུར་ཏེ།།

大多數嘔吐病是由於消化不良, 擾亂病位而產生,因此, 除了風病之外,首先 應當禁食並服用催吐藥方為宜。 對於體力強健且經常嘔吐, 病情多變者應當施用。 之後逐漸使用瀉藥, 可用美味的葡萄酒等, 或用牛奶服用,立即 向上發的病會向下發。 平和的藥物要粗糙, 虛弱者也要如此。 食物要乾燥且可口, 習慣且清淡為佳。 同樣禁食肉湯和 肉汁、乾糧, 蔬菜、調味品食用, 飲用芳香的潘那迦。 六味飲食各種類, 果實、沐浴和按摩, 芳香的果實鮮花生, 飲食受用, 進食之後立即 用冷水洗臉。 風引起的嘔吐病, 巖鹽配合熱黃油,或 三辛三鹽調配, 能夠祛除痰液和心漏 等癥。胡椒汁、姜和 烏蘇、酸奶與熬製的酥油,或 水和牛奶等量, 井水煮肉汁 米、醋、巖鹽多放油。 油膩食物配姜和 酸奶與胡椒,或 加巖鹽溫和有益。 這裡瀉藥加鹽和 油及溫熱有益。 膽病所致瀉藥為 葡萄、糖蔗汁和 杜鵑花配製的瀉藥。 熔化酥油配鬱金服用。 增長遍及痰位的 膽病用甘味和針 向上引導清凈后, 用炒米配堿 煮粥或大麥粥飲用。 優質稻米六十日稻粥, 乾地肉汁綠豆汁, 磚塊燒製放入水中熏, 飲用極冷的水,或 綠豆、烏蘇、水晶鹽, 胡椒浸泡一夜。 或者葡萄酒、甘蔗, 白蒿、水煎牛奶飲。 蒲桃、芒果葉和 優質尼拘陀樹芽, 煎煮冷卻加蜂蜜 注入能治嘔吐和 熱病、熱瀉、昏厥和 難忍的口渴。 訶子汁配檀香, 綠豆、婆羅果汁飲有益。 棗子、脂肪、白糖, 炒米、獐脂、胡椒, 雲母、蜂蜜或訶子, 葡萄或棗子配合有益。 痰病所致用楝樹和 胡椒與婆羅果等分, 芥子溫水浸泡。 虛弱者要禁食。 冬葵等汁煎煮, 冷卻加蜂蜜飲用。 大麥粥配製多種 治嘔吐藥飲用。 克服痰病的可口食物, 飲用辛香調味料。 龍腦香和胡椒, 訶子味道酸, 木橘汁和 蜂蜜能除嘔吐病。 木橘和三辛, 外皮配蜂蜜服用。 以相應的行為 能除不悅境所生病。 蟲所致者以 所說蟲藥治療。 其餘病根據具體 病情用相應方法治療。 在嘔吐病時風病等, 由於身體精華耗盡必定會升起。

ལུས་ཟུངས་ཟད་པས ངེས་པར་ལྡང་གྱུར་ཏེ།།དེ་བས་འདིར་ནི་སྐྱུག་སྨན་སྦྱོར་དྲགས་པའི། །སྐབས་བཤད་བཅད་དང་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །བུ་རམ་ཞུན་མར་ཤ་ཁུ་དགེ་བ་ཆེ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་དང་། །འོ་ཐུག་དང་ནི་ཕན་པའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །རྒྱུན་དུ་སློན་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་བྱ། །སྙིང་ནད་རླུང་གྱུར་ ཏིལ་མར་ནི།།སྐྱུར་རྩབ་དང་བ་ཞོ་ག་ཆུ། །ལྡན་པ་ཚ་ཅན་དྲོ་འཇམ་བླུད། །དེས་ནི་ལྟོ་སྦོས་སྐྲན་ཡང་འཇོམས། །ཏིལ་མར་ལན་ཚྭར་བཅས་དང་སྐྱུར། །བ་གཅིན་བསྐོལ་བའང་དེ་དང་མཚུངས། །བིལ་བ་ར་སྣ་རྒྱ་ཤུག་ནས། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་བ་སྤུ་བ། །རྒྱ་སྲན་རྩ་བ་ལྔ་པ་ རྣམས།།བསྐོལ་བའི་ཆུ་དེར་ཏིལ་མར་ནི། །བསྐོལ་བ་དེ་ནི་སྣར་བཏང་དང་། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩིར་གཏང་བར་བྱ། །བཅའ་སྒ་རྒྱམ་ཚ་བྱིའུ་རུག་པ། །སླེ་ཏྲེས་ཤིང་ཀུན་མ་ནུ་དང་། ། རུ་ར་དང་མར་བསྐོལ་བ། །སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་སྐྲན་འཇོམས། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་ གཉིས་དང་།། རུ་ར་ནི་ལྔ་བཅུ་དང་། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ་རྩིབ་ལོགས། །སྙིང་ནད་སྐྲན་དབུགས་མི་བདེ་སེལ། །སེ་འབྲུ་བཅའ་སྒ་ཁ་རུ་ཚ། །ཤིང་ཀུན་སྟར་བུ་ཕྱེ་མར་སྦྱར། །རླུང་ནད་གཞན་དབང་ཅན་སྙིང་ནད། །དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ མཆོག་ཡིན།།མ་ནུ་ཟུར་པ་བཅའ་སྒ་དང་། །སྐྱུར་རྩི་ཆེ་རྩ་ཨ་རུ་རའི། །ལྡེ་གུ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ལྡན་པ་འཐུངས། །བཅད་སྙམ་སེམས་པའི་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །རྒྱམ་ཚལ་ལ་ཕུད་ཀྵ་ར། །ཤུ་དག་གོ་སྙོད་བཅའ་སྒ་དང་། །ཐང་ཤིང་སྒྱུར་རྩི་ཆེན་ པོ་དང་།།ཟུར་པ་མ་ནུ་པ་ལ་ཤ་།བསྐོལ་ཁུ་འཇམ་འཐུངས་ཡོན་ཏན་མཚུངས། །ཚ་ལྔ་ཟུར་པ་ཨ་རུ་ར། །བུ་རམ་མ་ནུ་སྐྱུར་རྩི་ཆེ། །ཆང་བཏགས་ལྡེ་གུ་མར་ཏིལ་མར། །བརྔོས་ཏེ་རྒྱམ་ཚར་ལྡན་འཐུངས་ན། །སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་མོ་མཚན་ཟུག་།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་ ནད་རྣམ་སེལ།།འདི་ལ་སྣུམ་གྱི་དུགས་ཕན་ཞིང་། །སྨན་མར་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་ཕན། །སྐོམ་ལ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔའམ། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། །ཆང་གི་དངས་མ་ཞོ་ག་ཆུ། །འབྲས་བུའི་རང་སྐྱུར་བླུད་པར་བྱ། །བྱ་རྨྱང་རེངས་གཟེར་མ་ཞུར་བཅས། ། སྙིང་ལ་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་ལ། །བྱ་བ་འདི་བྱ་སྙིང་འཛག་ཅིང་། །འཕར་དང་གཅིན་སྙི་བཅས་པ་ལ། །སྲེག་པ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྨ་བྱ་དང་། །དགོ་བ་ཁྱིམ་བྱ་སྣུམ་མང་ཕན། །སྙིང་ནད་ཅན་ལ་བ་ལའི་མར། །ཡང་ན་སྐྱིད་དེ་བའི་མར་བླུད། །ཤིང་མངར་ལན་བརྒྱར་བཙོས་པའམ། ། དེ་བཞིན་སྣུམ་ཆེན་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ར་སྣ་འཚོ་བྱེད་ཛི་བ་ནི་ཏི། །བ་ལ་བྱ་ཀྲི་བ་སྤྲུ་བ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཏིར་དང་། །ཤུ་དག་ཚ་བ་གསུམ་དང་ནི། །སྣུམ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བསྐོལ་བར་བྱ། །ཞོ་ནི་བཞི་ཆ་དེ་བཞིན་སྐྱུར། །ཇི་སྙེད་པ་ལས་སྦྱར་བ་བསྟེན། །ཚིམ་བྱེད་བརྟས་བྱེད སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་།།རླུང་གི་སྙིང་ནད་འཇོམས་པ་ཡིན། །སྙིང་ནད་དྲོད་ཆེ་འཕར་བ་དང་། །རླུང་ལས་གྱུར་བའི་སྙིང་ནད་ལ། །འོ་མ་ཞོ་དང་བུ་རམ་མར། །ཆུ་དང་རླན་ཅན་ཤ་ངག་ཕན། །འདི་མ་གཏོགས་པའི་སྙིང་གི་ནད། །བཞི་པོ་དག་ལ་སྤང་བར་བྱ། །རླུང་ཅན་ རེངས་དང་བེ+ེའུ་སྣབས་ཅན།།ཚོར་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་སྤང་། །བད་ཀན་འདྲེས་གྱུར་དེ་ལ་ནི། །རྩུབ་དྲོད་བཤད་པའི་བྱ་བ་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་རྒུན་ཆུ་བུ་རམ་ཆུ། །ཁ་རུ་སྦྲང་རྩི་པ་རུ་ཤར། །ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཡིད་འོང་བས། །སྦྱངས་ལ་མཁྲིས་སེལ་རིམ་པ་བྱ། །གློ་ རྡོལ་རིམས་ཀྱི་མཁྲིས་སྐབས་བཤད།།ཕྱི་ནང་གི་ནི་སྦྱང་བ་བྱ། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་ཤིང་མངར་བཏགས། །ཁ་རར་བཅས་པའི་ཆུ་བླུད་བྱ། །ར་སྣ་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །འཚོ་བྱེད་ཨུཏྤལ་ཟངས་རྩི་བ། །

由於身體精華耗盡必定起身,因此在此處說明嘔吐藥過量的情況,應當進行切斷和穩固的儀軌。糖漿、酥油、肉湯大有益處。 三辛香和養生藥酥油以及牛奶粥和有益的藥膏,應當經常使其平息。 心病成為風病時,芝麻油、酸味、牛奶、乳清、熱性溫和的飲品。這也能降伏腹脹和瘤。 芝麻油加鹽和酸味,牛尿煮沸也與此相同。 木蘋果、辛香、圓柏、大黃和巴布瓦、豆根五種,煮沸的水中加入芝麻油煮沸,這個可以滴鼻、飲用和作為軟膏使用。 蓽茇、巖鹽、鳥喙、獨活、阿魏、曼陀羅、訶子和酥油煮沸,能降伏心病、肋痛和瘤。 巖鹽二兩和訶子五十顆,酥油一升煮沸,能消除肋痛、心病、瘤和呼吸不適。 芝麻、蓽茇、巖鹽、阿魏、星宿製成粉末,是治療風病、他緣心病、呼吸不適的最佳藥物。 曼陀羅、祖爾巴、蓽茇、酸味、大根、訶子的藥膏加入硝石和甜酸鹹味飲用,能降伏如割斷般的疼痛。 巖鹽、拉普、硝石、白芷、果實、蓽茇、大黃、大酸味、祖爾巴、曼陀羅、巴拉夏煮湯溫飲,功效相同。 五辛香、祖爾巴、訶子、糖、曼陀羅、大酸味,用酒研磨成藥膏,加入酥油和芝麻油,炒熟加入巖鹽飲用,能消除心病、肋痛、女陰痛、瘤和水腫病。 對此油性熱敷有益,藥用酥油的配方有益。口渴時用小五根或蓽茇煮水,或酒的清液、乳清、果實的自然酸味飲用。 對於僵硬疼痛、消化不良以及心臟受風氣損害者,應當這樣做。對於心臟滲漏、跳動和尿頻者,燒灼、鶴、孔雀、鴿子、家雞等油脂多的有益。 對心病患者,巴拉酥油或者牛酥油飲用。甘草煮百次或者同樣大油極為有益。 辛香、養生、吉瓦尼提、巴拉、比亞克里、巴布瓦、嘎布拉根、提爾、白芷、三辛香和大油煮沸。酸奶四分之一同樣酸味,依據數量配製服用。能滿足、增強、生力,是降伏風性心病的藥物。 心病發熱跳動和由風引起的心病,牛奶、酸奶、糖、酥油、水和濕潤的肉類有益。除此之外的四種心病都應當避免。 風性、僵硬和咳嗽痰多者、無感覺及其餘者也應避免。對於摻雜痰濕者,應當進行粗糙溫熱所說的治療。 膽病變成葡萄酒、糖水、巖鹽、蜂蜜、帕盧夏混合的悅意瀉藥清凈后,應當進行去膽的次第。 肺穿孔發熱膽的章節所說,應當進行內外清凈。水晶和甘草研磨加入巖鹽的水飲用。 辛香、葡萄、養生、烏巴拉、銅草。

ར་སྣ་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །འཚོ་བྱེད་ཨུཏྤལ་ཟངས་རྩི་བ། །བ་ལ་འབྲ་གོ་ར་མཉེ་བ། །མེ་ད་གཉིས་དང་མ་ཧེའུ་མར། །འོ་མར་ བཅས་པ་བསྐོལ་བ་ནི།།མཁྲིས་གྱུར་སྙིང་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཤིང་མངར་བ་སྤྲུ་པུཎྜ་རཱི། །པདྨའི་རྩ་བ་ཀ་ཤེ་རུ། །བཅའ་སྒ་བ་ལར་བཅས་དེ་དང་། །འོ་མར་བཅས་དང་བཅའ་སྒར་བསྐོལ། །བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་དང་། །མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བསྡུས་པའང་ བསྔགས།།ཏིལ་མར་ཤིང་མངར་བཅས་བསྐོལ་ཞིང་། །སྦྲང་རྩི་བཏབ་པའི་འཇམ་རྩིའང་ཕན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དུགས་བྱས་ལ། །ནིམ་པ་ཤུ་དག་ཆུ་ཡིས་སློན། །རྒྱ་སྲན་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚོའི་ཆུ། །ཆང་རྣོ་བླུད་ཅིང་ནས་ཟན་སྦྱིན། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་ལན་ཚྭ་གཉིས། །དོང་ གྲ་སུག་སྨེལ་ལ་ལ་ཕུད།།ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་པི་པི་ལིང་། །ཕྱེ་མ་དྲོ་འཇམ་ཆུ་བླུད་པའམ། །འབྲས་བུའི་ཆུའམ་རང་སྐྱུར་རམ། །རྒྱ་སྲན་བ་གཅིན་ཆང་རྙིང་བླུད། །མ་ནུ་བཅའ་སྒ་ཨ་རུ་ར། །ཟུར་པ་ར་སྣ་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་པའམ། །དེ་བཞིན་ བཅའ་སྒ་ཨ་རུ་ར།།བོང་ང་དཀར་པོ་ཡུང་བ་དང་། །ཀད་པ་ལ་ནི་བསྐོལ་བའམ། །རོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཨ་ཤྭད་ཐ། །སེང་ལྡེང་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། །རྫུ་ན་དང་པ་ལ་ཤ་།ནྱ་གྲོ་དྷ་བསྐོལ་ཚ་བ་གསུམ། །དུར་བྱིད་ཕྱེ་མར་བཅས་ལྡེ་གུ། །ཟོས་ཏེ་ཆུ་ཚན་རྗེས་འཐུངས་ན། །བད་ཀན་ སྙིང་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན།།བད་ཀན་སྐྲན་སྐབས་བཤད་མར་དང་། །ཀྵ་ར་སྣ་ཚོགས་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་བྲག་ཞུན་བཅུད་ལེན་དང་། །ཚངས་པའི་བཅུད་ལེན་སྐྱུ་རུ་རའི། །ལྡེ་གུའམ་རི་བྱིས་བཤད་པའམ། །བདུད་རྩིའི་མར་ནི་འདི་སྦྱར་བྱ། །གང་ཞིག་ཟན་ཟོས་གཟེར་གྱིས་ འདེབས།།ཟས་ཞུ་གྱུར་ནས་ཞི་གྱུར་པ། །དེ་ལ་རུ་རྟ་བྱི་དང་ག་།ལན་ཚྭ་གཉིས་དང་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ཐང་ཤིང་བོང་དཀར་པོར་བཅས། །ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་དྲོ་སྦྱར་བླུད། །གང་ཞིག་ཞུ་ནས་ཆེར་གཟེར་བ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ནི། །འབྲས་བུ་དང་ ནི་དེ་བཞིན་དུ།།རྩ་བའི་བཀྲུ་སྨན་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ནི་ལམ་འགགས་པ། །མ་ཞུའི་གནས་སུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་སྨྱུང་དང་སྨིན་པ་དང་། །སྦྱང་བས་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱ། །འབུ་འཇོམས་པ་ཡི་སྨན་ཀུན་གྱིས། །འབུ་ཡི་སྙིང་ནད་གསོ་བར་བྱ། །སྐོམ་དད་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས།།ཆོ་ག་ཕལ་ཆེར་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཀུན་ལ་ཕྱི་ནང་བསིལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཞི་དང་སྦྱང་བར་བྱ། །ཆར་ཆུ་གྲང་མོ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ས་ཆུའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་བསྔགས། །བོང་བ་རྫ་སྐྱོགས་བྱེ་མའམ། །གཤག་མ་བསྲེག་བཅུག་དངས་ མར་བཅས།།བསྐོལ་ཏེ་ཁ་རར་བཅས་པའམ། །དཱུར་བ་ལ་སྩོགས་རྩ་བ་ལྔ། །བསྐོལ་ཏེ་ཁ་ར་བཏབ་པའམ། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེར་སྦྱར་སྐྱོ་མའང་བསྔགས། །ནས་རྗེན་ཆག་ཚེ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་ར་བཏབ་པ་གྲང་མོའང་ཕན། །དེ་བཞིན་ནས་ཐུག་སཱ་ལུ་དང་། །ཀོ་ཏྲ་པ་ནི་རྙིང་ པ་ནི།།འོ་མ་བསིལ་ཞིང་ནུས་བསིལ་བའི། །སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་ཁ་ཟས་ནི། །ནད་པ་ཆུ་གྲང་གིས་བཀྲུས་ནས། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་སྦྱིན་པ་བསྔགས། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ལན་ཚྭ་སྐྱུར། །མེད་ཅིང་མར་དང་བརྔོས་པ་ཡང་། །དེ་བཞིན་མུངྒ་སྩོགས་ཁུ་བ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཁུ་ བར་བཅས།།སྣ་སྨན་འོ་མ་མར་བསིལ་སྨན། །བསྐོལ་བའམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་ཕན། །སྐོམ་སེལ་མཁུར་བ་བཀང་ནས་ནི། །མདོག་ནས་ལས་བཤད་བྱས་པའང་ཕན། །ཚ་རིམས་བཤད་པའི་ལྡེ་གུ་སོགས། །རྩོལ་བ་ཆུང་ཞིང་སེམས་དགའ་དང་། །ཆུ་བོ་མཚོ་ནི་ཆེན་པོ་སྩོགས། ། དྲན་པ་དང་ནི་མཐོང་བ་ཕན། །སྐོམ་དད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལས། །ཞོ་ནི་བུ་རམ་བཅས་པ་བསྔགས། །ཤ་ཁུས་ཉམས་བརྟས་བིད་རི། །སྩོགས་ཏེ་བསྐོལ་ནས་བསྒྲངས་པ་ཕན། །

將葡萄、烏特巴拉、銅草、婆羅、小麥、羅摩涅、兩種美達和水牛油,加入牛奶煎煮,可以治療膽病引起的心病。 甘草、婆薩普、蓮花根、迦舍路、蓽茇、婆羅等,加入牛奶和蓽茇煎煮,冷卻後加入蜂蜜,以及甘味類藥物的濃縮液也很好。 芝麻油加甘草煎煮,加入蜂蜜的軟膏也有效。 對於痰病引起的心病,用楝樹、白芷浸泡水。 豆湯、鹽水、烈酒服用,並給予炒麥飯。 白芷、阿魏、兩種鹽、冬瓜、蘇合香、拉拉普、炒麥灰、胡椒粉用溫水服用, 或用果湯、自然發酵的酸液,或豆湯、牛尿、陳酒服用。 摩奴、蓽茇、訶子、祖爾巴、羅斯納、胡椒、白芷煎煮服用, 或者同樣用蓽茇、訶子、白洋蔥、薑黃和腦髓煎煮, 或用羅希塔卡、阿濕波他、檀香、烏杜姆巴拉、祖納、帕拉夏、尼亞格若陀煎煮,加入三辛香和杜爾比德粉末製成糊狀, 食用后飲用熱水,可以治療痰性心病。 對於痰性瘤,應服用前面所說的酥油和各種堿性藥物。 或者服用巖蜜精華、梵天精華、余甘子糊劑,或如前所述的藥物,或配製這種甘露酥油。 有人吃飯後疼痛發作,待食物消化后才會平息, 對此應服用茯苓、畢達嘎、兩種鹽、升麻、檀香、白洋蔥等粉末,用溫開水調服。 如果消化后劇痛,應給予油性瀉藥, 即用果類和根類瀉藥。 大多數情況下,風阻塞通道,會在未消化處引起腹瀉。 對此應通過禁食、消化和清除來使其通暢。 用所有殺蟲藥物來治療蟲引起的心病。 解渴、平息風和膽,這些方法大多受到推崇。 對所有病癥都要進行內外降溫,同樣要平息和清除。 雨水、冷水加蜂蜜,具有地水性質的藥物值得推薦。 土塊、陶碗、沙子或木屑燒熱後加入凈化酥油, 煎煮後加糖,或者杜爾瓦等五種根藥, 煎煮加糖,或用大米炒麵調製的稀粥也很好。 生大麥碎粒加蜂蜜和糖,冷服也有效。 同樣,大麥粥、稻米和陳舊的科特拉帕尼, 牛奶要涼,與清涼藥物一起煮的食物, 病人用冷水洗浴后,建議服用糖和蜂蜜。 乾燥地區的肉湯不加鹽和酸味,加酥油烹調, 同樣綠豆等的湯,以及生命維持類藥物的湯, 鼻藥、牛奶、酥油、清涼藥物煎煮,或甘蔗汁有效。 解渴時含滿口水,從顏色方面所說的方法也有效。 熱病中所說的糊劑等,少做運動,保持愉悅心情, 想像或觀看大河大海等,都有幫助。 對於風引起的口渴,推薦加糖的酸奶。 肉湯增強體力,畢達利等煎煮后冷卻有效。

སྩོགས་ཏེ་བསྐོལ་ནས་བསྒྲངས་པ་ཕན། །མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་སྨིན། །ཁུ་བར་ཁ་ར་བཏབ་པ་ཕན། །ཡང་ན་དེ་བསྐོལ་བསྒྲངས པའམ།།ཤ་རི་བསྩོགས་སྡེ་ཚན་ཆུ། །སྡེ་ཚན་དེ་འདྲ་བསྐོལ་ཁུ་བ། །བསྒྲངས་བ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །མངར་བའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་བསྐོལ་དེ་བཞིན། །བི་ཛ་བུར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ལྕང་མ་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལོ་མ། །ཀུ་ཤ་འཇག་མའི་རྩ་བ་དང་། །ཤིང་ མངར་ཆུ་ནི་བསྐོལ་བའང་ཕན།།རིམས་ལ་ཕན་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་སྩོགས། །སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་ཆུ་བླུད་ཕན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནིམ་པ་ནི། །ཆུ་མཆོག་བསྐོལ་བས་སློན་དུ་གཞུག་།བིལ་བ་འུ་སུ་ཚ་བ་ལྔ། །འཇག་མ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་བསྐོལ་བླུད། །ཡང་ན་སྐྱེར་བ་ཆུ་བསྐོལ་ལ། ། ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད། །མུངྒའི་ཁུ་བ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་ཚ་གསུམ་བཅས། །ནས་ཟན་མཁུར་བཀང་རྣོན་པོ་དང་། །སྣ་སྨན་ལྡེ་གུ་རྣོན་པོའང་བསྟེན། །ཉེས་ཀུན་མ་ཞུ་དེས་འཇོམས་པས། །དེ་བཞིན་སློན་གྱི་བྱ་བའང་བསྔགས། །གོ་བྱེ་ཤུ་དག་ཆ་བ་གསུམ། ། འབྲས་བུ་སྐྱུར་པའམ་ཆུ་ཚན་ནམ། །ཞོ་ག་ཆུ་དང་བཏུང་བ་བསྔགས། །ཟས་ཀྱི་ཉེས་འབྱུང་དུས་ཤེས་པས། །ཐུག་སླའམ་སྐྱོ་མ་བསིལ་བ་བླུད། །ངལ་བས་སྐོམ་ལ་ཤ་ཁུའམ། །སྐྱོ་མ་ཁ་རར་བཅས་པ་བླུད། །ཚ་བས་བསྐོལ་ལ་ཁ་རར་བཅས། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག ཕྱེ་སྐྱོ་བླུད།།ལུས་ཀུན་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་དང་། །རང་སྐྱུར་བཅས་པས་བསྐུ་བར་བྱ། །ཆུ་བསིལ་ཁྲུས་ལས་སྐོམ་གྱུར་ཆང་། །ཆུར་བསྲེས་པའམ་བུར་ཆུ་བླུད། །ཆང་ནི་ཆུ་ཕྱེད་བཅས་པ་བླུད། །ལན་ཚྭ་སྐྱུར་དང་བཅས་ཁྲུས་བྱ། །སྣུམ་བཅས་མེ་དྲོད་རབ་རྣོ་ལ། །རང་ བཞིན་བསིལ་བའི་ཆུ་བླུད་བྱ།།སྣུམ་མ་ཞུ་ལ་ཆུ་ཚན་བླུད། །ཞུ་ལས་སྐོམ་ལ་ཐུག་པ་བླུད། །ཟས་སྣུམ་ཟོས་པས་སྐོམ་དད་འགྱུར། །ཁ་བ་དང་མཉམ་བུ་རམ་ཆུ། །བུ་རམ་སོགས་ཟས་ཟོས་ལ་སྐོམ། །ཆུ་དྲོན་བླུད་ལ་དེ་སློན་བྱ། །གཅོང་ཆེན་ལས་བྱུང་གཅོང་ལ་ ཕན།།ཐམས་ཅད་ཉམས་ནི་བརྟ་བ་ཕན། །སྐེམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་ཁོང་རྩུབ་ལ། །ཤ་ཁུའམ་ར་ཡི་འོ་མ་བླུད། །སྟོད་རྒྱུའི་རླུང་ལ་འོ་མ་དང་། །ཟད་བྱེད་ལུད་པའི་སྨན་བསྐོལ་བླུད། །ནད་རྐྱེན་ལས་གྱུར་འུ་སུ་ནི། །འབྲས་བསྐོལ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ནད་དམིགས་ལ་ནི་ བལྟས་ནས་ནི།།བཏུང་བའི་བྱ་བ་ཀུན་ཀྱང་བསྔགས། །སྐོམ་ཞིང་སྔར་གྱི་ནད་ཀྱིས་གཟིར། །ཆུ་དང་འཕྲད་པར་མ་གྱུར་ན། །འཆི་བའམ་ཡུན་རིང་བ་ཡི་ནད། །རྙེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གོམས་པའི་ཟས་སྐོམ་སྨན་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྐོམ་དད་ མྱུར་བསལ་བྱ།།དེ་བསལ་ནད་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་། །གསོ་བ་ཉིད་དུ་ནུས་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཆང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

等煮沸後冷卻有效。對於膽病,烏曇婆羅果成熟后, 加入砂糖的汁液有效。或者將其煮沸冷卻, 或者將沙利等煮成湯水。 將類似的湯料煮沸後的汁液, 冷卻後加入砂糖和蜂蜜。 甜味藥物類別和 含乳汁的樹木煮沸同樣有效。 檸檬、葡萄以及 柳樹、尼拘律樹的葉子, 吉祥草、蘆葦的根和 甘草水煮沸也有效。 對於熱病有效的藥物如葡萄等, 五精華的水服用有效。 對於痰病,楝樹 上等水煮沸後應該服用。 木蘋果、烏蘇、五辛香, 蘆葦、枳實煮沸服用。 或者將酸棗水煮沸, 加入砂糖蜂蜜后服用。 綠豆汁、苦瓜, 楝樹葉加三辛香, 大麥飯填滿口腔,辛辣的 鼻藥和辛辣的藥膏也要使用。 能夠降伏所有病因和消化不良, 因此也推薦這樣的服用方法。 藿香、白芷、三辛香, 配合酸果或溫水或 酸奶水飲用為佳。 知道飲食引起的病癥時機, 應服用稀粥或冷湯。 因疲勞而口渴時,應服用肉湯或 加入砂糖的湯。 因熱而煮沸加入砂糖, 大麥和棗粉湯服用。 全身塗抹芝麻藥膏和 自然發酵的酸味物。 冷水沐浴后口渴時飲用酒, 或加水或糖水。 酒要加入一半的水服用。 用鹽和酸味物沐浴。 對於油膩且火力強盛者, 應飲用天然涼水。 油未消化時飲用溫水, 消化后口渴時飲用湯。 食用油膩食物會引起口渴, 應同時服用糖水。 食用糖等食物后口渴, 飲用溫水后再服用。 對重病引起的重癥有效。 一切虛弱都應該補強。 對於消瘦、體弱、內部粗糙者, 應服用肉湯或山羊奶。 對於上行風,應服用牛奶和 消耗病咳嗽藥煮沸。 因病緣而生的烏蘇, 煮米加入砂糖蜂蜜。 觀察病因后, 推薦所有飲用方法。 口渴且被先前的疾病折磨, 如果得不到水, 會死亡或長期 患病,因此 應用習慣的飲食藥物 迅速消除其口渴。 消除口渴后其他 疾病也能治癒。 醫療篇第六章。接下來將講解治療酒病的章節。

།ཉེས་པ་གང་ཞིག་ཤས་ཆེར་མཐོང་། ། དེ་ནི་དང་པོར་གསོ་བར་བྱ། །ཡང་ན་ཆང་ནད་ནད་གཞི་མཚུངས། །བད་ཀན་གནས་ཀྱི་རིམ་པས་གསོ། །མཁྲིས་པ་རླུང་གི་མཐར་ཐུག་པར། །ཆང་ནད་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཡིན། །དམན་དང་ལོག་པ་དྲག་འཐུངས་ལས། །ནད་ནི་གང་ཞིག་སྐྱེས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཆ་མཉམ འཐུངས་པ་ཡིས།།ཆང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཆང་དང་དུག་ནི་མཚུངས་པ་ལས། །དུག་ནི་རྣོ་སྩོགས་ཡོན་ཏན་གྱི། །ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ན། །དུག་གཞན་ལ་ནི་ལྟོས་པ་ཡིན། །རྣོ་ཚེ་ལྷག་པར་འཐུངས་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བ་དག་གིས་ནི། །ཆང་གིས་ཟས་ ཀྱི་རོ་བསྲུལ་ཞིང་།།འཇུ་ཉེར་བ་ཚ་བྲོ་གང་ཡིན། །མྱོས་དང་སྐོམ་རྨོངས་ནང་དུ་ཚ། །རིམས་དང་མགོ་འཁོར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཆང་གིས་བསླངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནི། །རླུང་རྒྱུའི་བུ་ག་བཀག་གྱུར་པས། །མགོ་དང་རུས་པ་ཚིགས་རྣམས་སུ། །མི་བཟད་པར་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། སྦྱོར་བ་རྗེས་མཐུན་གྱུར་པ་ཡི། །ཆང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་སེལ་འགྱུར། །ཆང་ནད་མ་ཞུ་ཞུ་གྱུར་ན། །ཟས་འདོད་ལུས་ནི་ཡང་བར་འགྱུར། །བ་ཚ་རོ་ནི་སྐྱུར་དང་ཕྲད། །མངར་བ་ཉིད་དུ་མྱུར་དུ་འགྱུར། །ནད་ནི་འཇུ་བར་བྱེད་ནུས་པས། །སྐྱུར་བ་ཀུན་ལས་ཆང་མཆོག་ཡིན། །སྔར བཤད་རྣོ་དང་དྲོ་སྩོགས་དང་།།དེ་བཞིན་དྲོད་སྐྱེད་སྩོགས་ཡོན་ཏན། །དེ་ཉིད་གོམས་པའི་དབང་གིས་ནི། །འདི་ཡིས་ལུས་ཟུངས་མཉམ་བྱེད་མཆོག་།ཞག་བདུན་ནམ་ཞིག་ཞག་བརྒྱད་པར། །ཆང་ནད་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱ། །དུས་འདི་ཙམ་གྱིས་ལམ་ལོག་པར། །གནས་པའི་ ཆང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར།།སྨན་ནི་བྱས་གྱུར་ནས་ཆད་ནད། །དེ་ཕན་ཆང་ནི་རྗེས་འབྲེལ་པའི། །ནད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྨན། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །སྒྱུར་རྩི་ཆེན་པོད་ཏྲིག་དང་། །རྒྱ་ཤུག་སེ་འབྲུ་གོ་སྙོད་དང་། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ ཧ་པུ་ཤ་།ཟི་ར་ཚ་གསུམ་ལན་ཚྭ་གསུམ། །སྒེའུ་གཤེར་ཕྱེ་ཆང་སྦྱར་བ་བླུད། །སྲེག་ཤ་ལྡུམ་རྔད་བཅས་པ་དང་། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ།

對於明顯可見的任何過失,應當首先治療。 或者酒病與病根相似, 應按照痰病位置的次第治療。 膽病和風病最終,大多會引發酒病。 由於飲酒不足、錯誤和過量,而引發的任何疾病, 通過適量飲酒,即可以酒本身平息。 酒與毒相似,但由於毒的銳利等功效, 其力量極大,故需依賴其他毒物。 過量飲用辛辣、熱性和酸性之物, 酒會腐蝕食物的味道,容易消化,鹹味和熱味。 會引起醉酒、口渴、迷亂、內熱、發燒和頭暈。 由酒引起的疾病會阻塞風行的孔道, 在頭部、骨骼和關節處,引起難以忍受的疼痛。 通過相應的配伍,以酒本身可以消除這些癥狀。 酒病未消化時若已消化,會產生食慾,身體變輕。 鹹味與酸味相遇,會迅速變成甜味。 由於能夠消化疾病,酒是所有酸性物中最好的。 如前所述的辛辣、溫熱等,以及同樣能生熱等功效, 由於習慣的力量,這是調節身體組織的最佳方法。 七天或八天後,應當進行酒病藥物配伍。 經過這段時間,錯亂的酒病就會平息。 用藥之後,若病情減輕, 對於與酒相關的任何疾病,應根據病癥給予相應的藥物。 其中對於風氣偏重者,應服用大秘方、 棗樹、芝麻、戈涅、 拉拉普、哈布夏、 孜然、三辛香、三種鹽、 給予配製有葫蘆粉的酒。 應食用烤肉和蔬菜,以及含油的食物。

།སྣུམ་ཞིང་དྲོ་སྐྱུར་ལན་ཚྭར་བཅས། །ཤ་ཚོན་ཁུ་བ་བླུད་པའམ། ། མྲ་ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་གཏུབས། །གཡོས་སྦྱར་བ་ཡི དྲུག་པའམ།།གྲོ་དང་མ་ཤ་ལས་བྱས་པ། །རྙིང་ཞིང་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། །སྒེ་གཤེར་བཅས་བའི་ཁུ་བ་ནི། །ཚ་དང་ཤ་སོགས་ནང་བཅུག་པའམ། །ཆང་ནི་དྲི་ཞིམ་བསིལ་བ་དང་། །ལེགས་ལངས་དངས་ཤིང་ཚར་བཅས་ཕན། །སེ་འབྲུའམ་རྩ་བ་ཆུང་ལྔ་བསྐོལ། ། བཅའ་སྒ་འུ་སུ་བསྐོལ་བའམ། །ཞོག་ཆུའམ་ཚ་ཆུའམ། །རང་སྐྱུར་དངས་མ་བླུད་པར་བྱ། །ལུས་བསྐུ་དྲིལ་དང་བཀྲུ་བ་དང་། །གོས་ནི་དྲོ་ཞིང་མཐུག་པ་དང་། ། ཀ་རུ་ཡི་དུད་པས་བདུག་།གུར་གུམ་ཨ་ཀ་རུ་ཡིས་བྱུག་།ཆུང་མ་ནུ་མ་རོ་སྨད་མཛེས། །ལང་ཚོར ལྡན་ཞིང་ཡན་ལག་དྲོ།།དགའ་བས་འཁྱུད་པར་བྱེད་པ་དང་། །བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་གྱུར་པའང་ཕན། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་ཆུ་མང་བའི། །སྦྲང་རྩི་ཁར་དང་ལྡན་པའི། །སེ་འབྲུ་འབྲ་གོའི་ཁུ་བ་དང་། །བྷ་བྱ་རྒུན་འབྲུམ་པ་རུ་ཤའི། །ཁུ་བསྒྲངས་ཕྱེ་དང་ཁར་རར་བཅས། ། བཏུང་བའང་དེ་འདྲ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ཁུ་བ་ཆང་བསྲེས་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པའི་ཚན་དང་། །རི་བོང་གོང་སྲེག་གཙོད་ཀྱི་ཤ་།ཙ་ན་མུངྒ་སྐྱུ་རུ་ར། །སེ་འབྲུ་པ་ཏོ་ལ་གཡོས་སྦྱིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་འདྲེས་ལས་གྱུར་པ། །ཚ་དང སྐོམ་དང་ལྡན་པ་ཡི།།ཆང་ངམ་ཆུ་གྲང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བའམ་རྒུན་ཆུ་མང་བླུད་ལ། །སློན་གཞུག་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནི། །སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་རིམ་པས་ཕན། །དེ་ཡིས་མེ་དྲོད་འབར་གྱུར་པས། །ཟས་དང་ཉེས་ལྷག་སྨིན་པར་བྱེད། །ལུད་པ་མཆིལ་མ་ཁྲག་བཅས་འབྱུང་། ། རྩིབ་ལོགས་ནུ་མར་གཟེར་བ་དང་། །ཚ་དང་བཅས་པའི་སྐོམ་དད་དང་། །སྙིང་དང་བྲང་ནི་ན་བ་ལ། །སླེ་ཏྲེས་ག་དུར་བསྐོལ་བའམ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་བསྐོལ་ཁུ། །བཅའ་སྒར་བཅས་པ་བླུད་བྱ་ཞིང་། །གོང་མ་སྲེག་གི་ཤ་སྦྱིན་བྱ། །མཁྲིས་པ་རླུང་ནི་རྒྱས་གྱུར་པས། ། ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་སྐོམ་གྱུར་ན། །རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བྱེད་པའི། །རྒུན་ཆུ་བསྒྲངས་པ་བླུད་པར་བྱ། །ཞུ་ནས་ར་ཤའི་ཁུ་བ་ནི། །མངར་དང་སྐྱུར་བའི་སྨན་སྦྱར་སྦྱིན། །སྐོམ་ན་ཆུ་མང་བསྲེས་པ་ཡི། །ཆང་བླུད་ར་རོར་མི་འགྱུར་བསྲུང་། །གླ་སྒང་སེ་འབྲུ་འབྲས་ཡོས་ཆུའམ། །ཡང ན་འདབ་མ་བཞི་བསྐོལ་བའམ།།ུཏྤལ་པ་ཏོ་ལ་སོགས་སམ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་བསིལ་བ་བླུད། །ཆང་མང་འཐུངས་པས་ཆུ་ཡི་ཁམས། །འབྲི་ཞིང་མེ་ཤས་རྒྱས་པར་འགྱུར། །གྲེ་བ་རྐན་མཆུ་སྐམ་འགྱུར་ཞིང་། །ལྕེ་ནི་འབྱིན་ཅིང་གཅོང་བྱེད་ལ། །མཚན་མོ་རླུང་གིས་ བསིལ་བྱས་པའི།།ཆུ་ནི་ཡོག་ཚད་བླུད་པར་བྱ། །རྒྱ་ཤུག་སེ་འབྲུ་ད་ཏྲིག་དང་། །ཙུག་ཏྲལ་ཆུ་བའི་ཁུ་བ། །སྐྱུར་བ་ལྔ་ཡིས་ཁར་བསྐུས་ན། །འཕྲལ་དུ་སྐོམ་དད་སེལ་བར་བྱེད། །ཆང་འཐུངས་དྲོད་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །འདྲེས་པས་པགས་པ་ཁྱབ་གྱུར་པས། ། མི་བཟད་ཚ་བ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །དེར་ནི་རབ་བསིལ་ཆོ་ག་བྱ། །མ་ཞུ་ཤ་ཁུས་ཚིམ་བྱས་ལ། །རོ་ཧི་ནི་ལས་གཏར་ག་གདབ། །སློན་དང་སྨྱུང་བ་དག་གིས་ཀྱང་། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་སྐུག་སྨན་དང་། །སྨྱུང་བ་བཅའ་སྒ་སྟི་ར་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བ་ལ་ཀ་།གང་ཡང་རུང་བའི ཆུ་བླུད་བསལ།།མ་ཞུ་མེད་ཅིང་བཀྲེས་དུས་སུ། །སྦྲང་རྩི་མང་པོ་བླུད་པར་བྱ། །ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཆང་རྙིང་དག་གམ་རྒུན་ཆང་ངམ། །རྩུབ་པའི་སྐྱོ་མར་སྦྱར་བ་ནི། །དོང་གྲལ་ལ་ཕུད་བཅས་བླུད། །ནས་དང་གྲོ་ཟན་ཉུང་ཤས་ལ། །རྒྱ་སྲན་ཡུ་ཤ་ཉུང་ ཟད་བཅས།།ཆུ་ཚན་ཁ་དང་ཚ་བར་བཅས། །མར་ནི་ཉུང་ཟད་བཅས་པ་སྦྱིན། །ལ་ཕུག་སྐམ་པོར་ཤའི་ཁུ། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །སྟར་བུད་ཏྲིག་པ་ཏོ་ལ། །

油膩溫熱帶咸酸的肉湯飲用,或者 切碎的芒果, 烹調的六種,或者用麥子和豆子製成的, 陳舊而可口的,以及帶有酸味的湯汁, 放入鹽和肉等的,或者香醇清涼的酒, 充分發酵澄清帶有氣味的有益, 煮小豆或五種小根, 煮薑黃和茴香,或者 酸水或鹽水,或者 自然發酵的澄清液體飲用。 身體塗抹按摩和沐浴, 衣服要暖和厚實, 用沉香薰煙燻, 用藏紅花和沉香塗抹, 妻子乳房和下身美麗, 年輕且四肢溫暖, 以歡喜心擁抱, 得到照顧也有益。 膽汁偏多水分多的, 蜂蜜和糖混合的, 小豆和豌豆的汁液, 以及波羅蜜、葡萄、木瓜的 澄清汁液加粉和糖, 這樣的飲品要飲用。 或者煮甜味類藥物, 汁液混合酒加蜂蜜。 六十日成熟的稻米飯和 兔肉、野牛肉, 豌豆、綠豆、余甘子, 小豆和苦瓜煮熟給予。 由痰和膽混合產生的, 伴有發熱和口渴的, 用酒或冷水、甘蔗 汁液或葡萄汁多飲, 對於混合病癥, 稀粥等依次有益。 由此消化之火旺盛, 使食物和病邪得以消化。 咳痰、唾液帶血排出, 肋骨和乳房疼痛, 伴有發熱的口渴, 心臟和胸部疼痛時, 煮蓽撥和伽陀或者 煮苦瓜的湯汁, 加入薑黃飲用, 並給予野牛肉。 膽汁和風增盛, 極度口渴時, 使風氣順暢流通的 涼葡萄汁飲用。 消化后的羊肉湯 加入甜味和酸味藥物給予。 口渴時加入較多水的 酒飲用,注意不要醉酒。 甘松、小豆、炒米水或者 煮四種葉子,或者 烏巴拉、苦瓜等, 或者自然清涼的飲用。 飲酒過多使水界 減少而火大增盛。 喉嚨、上顎、嘴唇乾燥, 舌頭伸出且虛弱時, 夜晚被風吹涼的 水適量飲用。 棗子、小豆、達底利迦和 楝樹汁液, 用五種酸味塗抹嘴唇, 能立即消除口渴。 飲酒後的熱與血膽 混合遍佈面板, 產生難忍的發熱, 此時應進行清涼療法。 未消化時用肉湯滋養, 從羅希尼脈放血。 通過稀粥和禁食, 痰較多時用催吐藥, 禁食時用薑黃、悉底拉和 刺柏、波羅蜜 任何一種的水飲用以消除。 無消化不良且飢餓時, 多飲用蜂蜜。 糖、蜂蜜和 陳酒或葡萄酒, 或粗糙的稀粥調配 加入冬瓜飲用。 大麥和麥飯少量, 加入豌豆湯少許, 熱水加鹽和辣味, 加入少許酥油給予。 蘿蔔乾和肉湯, 乾燥地帶生物的肉湯, 星宿、辣椒、苦瓜。

སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །སྟར་བུད་ཏྲིག་པ་ཏོ་ལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་སེ་འབྲུར་སྦྱར། །བཅའ་སྒ་ན་ལེ་ཤམ་མང་བཏབ། །རྗེན་རྔད་ གཏུབས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་།།སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་ཁུ་བས་སྐྱུར། །བརྔོས་ཤིང་ཁུ་བ་མེད་པ་དང་། །ཀ་ར་མར་དང་ཀ་རི་ར། །ལ་སོགས་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །ལན་ཚྭ་བརྒྱད་པོ་ལེགས་བྲོ་དང་། །གཏུབས་ཤིང་བེ་རེག་ལྟར་བཙོས་པ། །མེ་དྲོད་ཚོད་ལས་ཤ་སྦྱིན་ཞིང་། །སྦྲང་ ཆང་ནད་མེད་གྱུར་པ་བླུད།།ཁ་ར་དང་ནི་ཁ་རུ་ཚ། །གོ་སྙོད་ད་ཏྲིག་སྟར་བུ་དང་། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ན་ལེ་ཤམ། །ཆ་ཕྱེད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་བཤད། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ཆང་ནད་སེལ། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྦྱོང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །རྩུབ་དང་དྲོ་བས་མཉེ་ཞིང་དྲིལ། །ཁྲུས་དང་ཁ་ ཟས་སྨྱུང་བྱས་དང་།།འདོད་བཅས་བུད་མེད་ལྷན་ཅིག་གནས། །མཚན་ཉིད་མ་ལོག་རིག་པས་བསྟེན། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི། །ཆང་ནད་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད། །ནད་གཞི་སོ་སོའི་ཤས་ཆེ་ལས། །ལས་རྣམས་གང་དག་བསྟན་པ་འདི། །འདི་ནི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པ།།ལྷག་མ་བཅུ་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཤིང་ཚ་ནཱ་ག་པུཏྤ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །གོ་སྙོད་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། །འུ་སུ་སུག་སྨེལ་མ་དུ་ཀ་།ཐང་ཤིང་ཀར་དཀར་དང་བཅས། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་བཏབ། །ག་པུར་དྲི་ཡིས་བསྒོས་གྱུར་པ། །བཏུང་བ་ཤིན་ ཏུ་ཡིད་འོང་བ།།ཆང་ནད་ཀུན་ལ་བླུད་གྱུར་ན། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཆང་གིས་ཡིད་ནི་མ་དཀྲུགས་ཤིང་། །ལུས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པར། །ཆང་ནད་མི་སྐྱེད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །སེམས་དགར་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །ཆང་ནད་ལ་ནི་སྦྱང་བ་དང་། །ཞི་བའི་ལས་ནི་ བྱས་གྱུར་ཀྱང་།།གལ་ཏེ་མ་ཞི་བད་ཀན་ཟད། །ཉམ་ཆུང་ཡང་བ་ཉིད་གྱུར་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །ཆང་ནད་ཀྱིས་ཟད་འོ་མ་བླུད། །སོ་གའི་ཚ་བས་གདུངས་པ་ཡི། །ཤིང་ལས་ཆར་པ་བབ་དང་མཚུངས། །ཆང་གིས་ཟད་པར་བྱས་པའི་མདངས། །འོ་ མས་མྱུར་དུ་བརྟས་བྱེད་དེ།།མདངས་དང་ཡོན་ཏན་ཀུན་མཚུངས་ལ། །ཆང་ལས་གོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །འོ་མས་ནད་ནི་བཅོམ་གྱུར་ཅིང་། །སྟོབས་སྐྱེས་ནས་ནི་འོ་མ་ཡི། །ཆོ་ག་ཆང་ཡང་བཟློག་བྱས་ཏེ། །རིམ་གྱིས་ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་སྤྱད། །ཅི་ནས་འཇོམས་དང་སྐམས་ གྱུར་པའི།།བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བྱ། །དེ་གཉིས་ལ་ནི་འོ་མ་མར། །འཇམ་རྩི་བཏང་བས་བརྟ་བ་བསྔགས། །བསྐུ་དང་དྲིལ་ཕྱིས་ཁྲུས་དང་ནི། །བཟའ་བཏུང་རླུང་ནི་སེལ་བ་ཕན། །རིག་པར་ཆང་འཐུང་གང་གིས་ནི། །ནད་ནི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་མ་ཡིན།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལ་ཕན་ཆང་། །ཕལ་ཆེར་ཟན་ཆང་བུ་རམ་ཆང་། །མཁྲིས་པ་རྒུན་ཆང་ཆུ་དང་བཅས། །བད་ཀན་ཆང་རྙིང་སྦྲང་རྒུན་ཆང་། །བད་ཀན་ཅན་གྱིས་དང་པོར་བཏུང་། །མཁྲིས་པ་ཅན་གྱིས་ཟོས་རྗེས་བཏུང་། །རླུང་ཅན་གྱིས་ནི་བར་དུ་བཏུང་། ། ནད་གཞི་མཉམ་པས་ཅི་དགར་བཏུང་། །མྱོས་དང་བརྒྱལ་ལ་ཕལ་ཆེར་ནི། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལས་བསྔགས། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་ཤེས་པར་བྱ། །བསྐུ་བྱུག་བསིལ་དང་ནོར་བུ་དང་། །ཆུས་གཏོར་རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ བྱེད།།ཁ་ར་རྒུན་འབྲུམ་བུ་རམ་ཤིང་། །འབྲ་གོ་ཏང་པལ་ཁུ་བ་དང་། །མངར་བའི་སྡེ་བསྐོལ་འོ་མ་ཁུ། །ཡུ་ཤ་སེ་འབྲུར་བཅས་པ་བླུད། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་དྲུག་ཅུ་པ། །ནས་དང་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་དང་། །དགེ་བ་ཆེན་པོ་ཏིག་ཏ་ཆེ། །སྲང་དྲུག་འོ་མ་ཙི་ཏྲར་བཅས། །པི་པི་ ལིང་དང་བྲག་ཞུན་ནི།།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་སྦྱིན། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མར་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཤུགས་དྲག་པ་ལ་ཁ་དང་སྣ། །བཀག་པར་གྱུར་པ་ཕན་པ་ཡིན། །

陸地動物的肉湯,加入茴香、胡椒、木瓜, 三辛香和胡椒,加入生薑、訶子、肉豆蔻, 生肉切碎並加入,以大醋汁調酸, 煮熟且無湯汁,白糖、酥油、余甘子, 等開胃之物,以及八種鹽調味, 切碎如豆大小煮熟,適量給予溫熱肉, 蜂蜜酒給予無病者。白糖和巖鹽, 蓽茇、胡椒、茴香, 桂皮、豆蔻、訶子,減半稱為八支, 多能治癒痰飲和酒病, 通暢孔竅生暖意,以粗暖按摩揉搓, 沐浴飲食節制,與有慾女子同處, 依正理而行事,多能迅速平息, 由痰飲引起的酒病。根據各種病因, 所說的這些治療方法,此乃複合病因, 其餘十種也當如此運用。桂皮、龍花, 胡椒和訶子,蓽茇、木瓜, 烏蘇、豆蔻、甘草,檀香加白糖, 加入木瓜汁,以樟腦香薰制, 飲之極為悅意,若飲用於一切酒病, 能開胃且生暖,不為酒所擾亂, 不損害身體,因此不生酒病, 當行歡喜之法。對於酒病, 雖行凈化和平息之法,若未平息痰飲耗盡, 虛弱輕浮時,風膽較重, 因酒病耗竭者飲牛奶,如夏季炎熱, 樹木遇雨相似。因酒耗竭的光澤, 牛奶能迅速滋養,光澤功德皆相同, 與酒相反。牛奶能制服疾病, 生出力量后,停止牛奶療法, 漸漸少量飲酒。切勿使其, 過度或枯竭,對這兩種情況, 牛奶、酥油、溫和藥劑能增強體力, 按摩、擦拭、沐浴,飲食能除風有益, 懂得飲酒之人,不會生病, 對此風病宜飲酒,多為飯酒、糖酒, 膽病葡萄酒加水,痰飲陳酒蜂蜜酒, 痰飲者先飲,膽病者食后飲, 風病者中間飲,病因平衡者隨意飲, 醉酒昏迷多為,風膽所致而稱讚, 對一切尤其,應知膽病較重, 塗抹清涼寶石,灑水扇風, 白糖、葡萄、糖蔗,棗子、石榴汁, 煮甘味類牛奶汁,加入肉豆蔻飲用, 粳米、六十種草根,大麥和養生藥油, 大善勝湯、大龍膽,六兩牛奶加香櫞, 胡椒和石脂,給予長壽儀軌, 或者三果油,加蜂蜜白糖給予, 對於劇烈者封閉口鼻有益。

ཤུགས་དྲག་པ་ལ་ཁ་དང་སྣ། །བཀག་པར་གྱུར་པ་ཕན་པ་ཡིན། །ཡང་ན་བུད་མེད་ནུ་ཞོ་ནི། །བླུད་པའམ་སྣ་ནས་གཏང་བར་བྱ། །པདྨའི་ རྩ་སྡོང་པི་པི་ལིང་།། རུ་ར་འམ་གླ་སྒང་ངམ། །བྱི་ཚེར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ན་ལེ་ཤམ། །ནཱ་ག་གེ་སར་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཆུ་གྲང་དང་ནི་སྦྱར་བ་བླུད། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བའམ། ། རུ་ར་མར་བསྐོལ་བའང་ཕན། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་དག་།ནད་ གཞིའི་ཤས་ནི་ཇི་བཞིན་སྦྱར།།ལས་ནི་རྣམ་ལྔ་བྱ་བ་དང་། །གཏར་གས་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བ་དང་། །སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ཤེས་དང་ལྡན། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཕན། །མྱོས་པ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་གྱུར་དང་། །བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི། །ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་སྨན་རྣོན་ དང་།།དུག་ལས་བྱུང་བ་དུག་སྨན་གཏང་། །ཀུན་ཏུ་ཞུགས་ལ་རབ་རྣོ་བའི། །སྣ་སྨན་དང་ནི་མིག་སྨན་དང་། །དུད་པས་བུད་དང་ཁབ་ཀྱིས་ནི། །སེན་མོའི་བར་དུ་གཟུགས་པར་བྱ། །སྐྲ་འབལ་བསྲེགས་དང་སོས་བཏབ་དང་། །སྡིག་པ་ཤ་སྦྲང་གཙེས་པ་དང་། །མཁུར་བར་ཚ་ དང་སྐྱུར་བ་གཞུག་།ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་བདར་བར་བྱ། །འདུ་ཤེས་རྙེད་ཅིང་ལྡང་གྱུར་ནས། །སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཚ་བ་གསུམ་ནི་ལན་ཚྭར་བཅས། །བི་ཛ་པུ་རའི་གེ་སར་སྦྱིན། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྲང་དག་བྱའི་ཕྱིར། །ཟས་ཡང་ཚ་དྲོ་རྣོ་བ་སྦྱིན། །བརྗེད་པ་དྲན་ཕྱིར་ངོ མཚར་དང་།།ཡིད་འོང་ལྟ་དང་ཐོས་པ་དང་། །གླུ་དང་རོལ་མོ་སྙན་པ་ཡི། །སྒྲ་སྙན་རྩོལ་བ་བྱེད་དུ་གཞུག་།སློན་སྨན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་དུས་རྔུབ། །ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དག་།རྒྱུན་མི་ཆད་པ་སྤྱད་པར་བྱ། །སེམས་སྟོར་བ་ཡི་རྒྱུ་ལས་ནི། །སླར་ལྡང་འབྲེལ་པའི་ འཇིགས་པ་ཡིས།།དེ་ནི་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

堵住口鼻對於劇烈的病癥有益。或者可以讓病人飲用婦女的乳汁,或從鼻子灌入。 蓮莖、胡椒、訶子或者香附子或者蒺藜與蜂蜜調和服用。 沙棘、吉古納列善、龍花蕊、普謝則與冷水調和服用。 庵摩羅果汁或者訶子煮熟的油脂也有益處。 如上所述的治療方法,要根據病因的程度相應使用。 要進行五種治療,以及放血療法。 對於精神強健且有智慧,對世間無執著的人有益。 對於極度醉酒和昏迷的人,要使用強效藥物和解毒藥。 對於全身發作的病癥,要使用強效的鼻藥、眼藥,燻煙治療,以及用針刺入指甲縫。 拔頭髮、灼燒、薰香、用蝎子和蚊子叮咬,在腮部塗抹辛辣和酸性物質,用小刷子刷嘴。 當病人恢復意識並能起身後,要讓其飲用韭菜汁。 三種辛香料配以鹽和柑橘花蕊服用。 爲了疏通身體孔道,要給予輕便、溫熱、辛辣的食物。 爲了恢復記憶,要讓病人觀看和聆聽令人驚奇和悅意的事物,以及美妙的歌聲和音樂。 要持續不斷地使用催吐藥、瀉藥和吸入藥,以及放血療法。 由於失去意識的原因,為防止再次發作的危險,應當好好護理。 這是《醫論八支精要》中醫療篇第七章。接下來將講解痔瘡治療篇。

།ཐུན་མོང་དུས་སུ་སྤྲིན་མེད་པར། །གཞང་འབྲུམ་ ཅན་རབ་ཉམ་ཆུང་མིན།།ལྟོ་སྦྱངས་ཁ་ཟས་ཡང་ལ་ཉུང་། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཟོས་པ་ལ། །གཙང་བྱས་བདེ་ལེགས་འགྱུར་བར་བྱས། །བཤང་དང་གཅི་བསལ་གནོད་པ་མེད། །ཁྲིའམ་སྤང་ལེབ་མི་གཞན་གྱི། །པང་པར་ལེགས་བརྟེན་གནས་ནས་ནི། །གན་རྐྱལ་ འདུག་ཅིང་རོ་སྟོད་སྨད།།དྲང་འདུག་ཉི་མར་རྐུབ་བསྟན་ལ། །རྐེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་བསྟོད་པར་བྱ། །དེ་ནས་བརླ་དང་གཉའ་བར་ནི། །བཅིངས་པའི་གོས་ཀྱིས་བསྡམས་ནས་སུ། །གཟུང་སྟེ་དྲང་པོར་འདུག་པ་ལ། །ནད་གཡོག་གིས་ནི་བཟུང་ནས་སུ། །རྐུབ་ནི་ཞུན་ མར་དག་གིས་བསྐུ།།དེ་ནས་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་ཡི། །ཆ་སྤྱད་དྲང་པོར་དེ་གཞུག་བྱ། །རྐུབ་ནས་ཕྱོགས་པར་རིམ་གྱིས་གཞུག་།དེ་ནས་འབྱུང་འགྱུར་མཐོང་བ་དང་། །ཆ་སྤྱད་ཆུད་པར་ཤེས་གྱུར་ནས། །གཞང་འབྲུམ་ཐུར་མ་གོས་གཤེར་བས། །སྨན་པས་ལེགས་ པར་བཙིར་ནས་ནི།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཡིས། །རླན་ཅན་ཐལ་སྨན་བསྲེག་ཅིག་ཤོས། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའི་མེ་ཡིས་བསྲེག་།སྟོབས་ལྡན་མཆེ་བ་བཅད་དེ་བསྲེག་།དེ་ནས་ཆ་སྤྱད་ཕྱུང་ནས་ནི། །ནད་པའི་རྐུབ་དང་རོ་སྨད་བསྐུ། །སྣུམ་གྱི་ ནང་དུ་འབྱིང་བར་བྱ།།དེ་ལྟར་ཞག་ནི་བདུན་བདུན་ཞིང་། །རེ་རེ་ཉེ་བར་བཅོས་པར་བྱ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་ཁང་པར་ནི། །བཞག་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །གཞང་འབྲུམ་མང་ལ་དང་པོར་གཡས། །དེ་ནས་གཡོན་བསལ་དེ་འོག་རྒྱབ། །གཞང་འབྲུམ་མང་པོ་བསྲེགས་ ལེགས་ན།།རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། །ཁ་ཟས་འདོད་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །བདེར་གནས་སྟོབས་དང་ཁ་དོག་སྐྱེད། །ཆུ་སོག་ཟེར་གྱིས་བཏབ་པ་ལ། །བ་སྤྲུ་བ་དང་རུ་རྟ་དང་། །གནྡྷ་མུངྒ་ཨ་ཀ་རུ། །ཤ་ཏཔུཥྤ་ཐང་ཤིང་རྣམས། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡེ་གུ་ཡིས། །ལྟེ་བ་མན་ ཆད་བསྐུ་བར་བྱ།།བཤང་དང་གཅི་འགགས་གྱུར་པ་ལ། ། ལམ་བུ་ས་བ་རུ་ན། །བ་སྤྲུ་གཟེམ་ཨེ་རཎྜ། ། ཟ་གནྡྷ་མུ་ར་རྣམས། །བསྐོལ་བ་དྲོ་འཇམ་བྱས་པ་ཡིས། །བླུགས་དང་འབྱིང་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །ཡང་ན་འོ་མ་སྣུམ་བཅས་པ། །རླུང་སེལ་སྨན་བསྐོལ་ཏིལ་ མར་སྦྱར།།ཟས་ནི་བཤང་བ་སླ་བྱེད་ཅིང་། །སྣུམ་དང་རླུང་འཇོམས་དྲོད་སྐྱེད་སྦྱིན། །དེ་ནས་བསྲེག་པ་མི་བྱ་ཞིང་། །བད་ཀན་རླུང་སྐྱེས་ཕྱིར་བྱུང་བ། །འགགས་ཤིང་གཡའ་ལ་ན་ཞིང་སྐྲང་། །གཞང་འབྲུམ་བསྐུ་བ་བྱས་ནས་ནི། །བིལ་བའི་རྩ་བ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཐལ་སྨན་ རུ་རྟ་བསྐོལ་བ་ཡི།།ཏིལ་མར་བླུགས་པའམ་སྦྲུལ་བྱིལ། །རྔ་མོ་ཕག་རྒོད་ཞག་གིས་བྱུག་།དེ་རྗེས་རླན་དུགས་ཀྱིས་དུགས་བྱ། །ཡང་ན་གཤེར་དུགས་སྤྱད་པར་བྱ། །ཡང་ན་ཟན་ནི་ཏིལ་མར་དང་། །ཞུན་མར་སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱ། །ར་སྣ་ཧ་གུ་ཤ་དག་དང་། ། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མའི་གོང་པོས་བྱ། །རྒའི་རྩ་བ་ཤལ་མ་ལིའི། །ལོ་མ་མི་སྐྲ་སྦྲུལ་ལྤགས་དང་། །བྱི་ལའི་པགས་པ་མར་སྦྱར་བའི། །དུད་བདུགས་གཞང་འབྲུམ་དག་ལ་ཕན། ། ཤྭ་གནྡྷ་བྲི་ཧ་ཏི། །བྱིའུ་རུག་པི་པི་ལིང་མར་སྦྱར། །ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་དང་། ། ཡལ་ག་འཇམ་པོར་རང་སྐྱུར་དང་། །ལྡེ་གུ་གྲིབ་མར་སྐམས་པ་ཡི། །རེང་བུ་རྐུབ་བཅུག་གཞང་འབྲུམ་འཇིག་།ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ཡལ་ག་རྩ། །ཐལ་སྨན་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་ནི། །འོལ་མ་སེ་དང་སུ་ར་ན། །བུམ་ཤ་ཡི་ནི་ས་བོན་ལས། །རེང་བུར་བྱས་པ་དེ་དང་འདྲ། ། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ཡུང་ལྡེ་གུ། །ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་པི་པི་ལིང་། །ཡུང་དང་འོལ་མ་སེ་དག་ནི། །བ་གཅིན་བཏགས་པ་དེ་དང་འདྲ། །སྣུ་ཧའི་འོ་མར་བཏགས་ཤུ་དག་།ཏ་མ་ལ་རུས་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྣམ་རྒྱལ་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི། །རུ་རྟ་སྤངས་མ་གོ་བྱེ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་ལ ཕུག་ས་བོན་དང་།།ནིམ་པ་ཀ་ར་བཱི་རའི་ལོ།