菩薩藏佛教學會
20
背景
翻譯
下載 ▾

d4432珍貴醫療成就三十一章日護 勝友 阿底耶跋摩 月官c3.5s|d4432珍貴醫療成就三十一章日護 勝友 阿底耶跋摩 月官c3.5s

Logoadarshah 德格丹珠爾D4432སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས། 211-191b

༄༅། །སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས། ༄། །དང་པོ། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ། [༄༅། །སྨན་དཔྱད་གཅེས་བ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས།། །།] ༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སིདྡྷ་ས་ར། བོད་སྐད་དུ། སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དང་པོའོ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་འདི་ལ་ལེའུ་བསྡུས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་ དེ། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གི་ལེའུ་དང་། ཟས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། རིམས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། འཁྲུ་བའི་ལེའུ་དང་། ཁྲག་{ལུད་}པའི་ལེའུ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོའི་ལེའུ་དང་། སྐྲན་གྱི་ལེའུ་དང་། དམུ་རྫིངས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། གཅིན་སྙིའི་ལེའུ་དང་། མཛེ་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ལེའུ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ལེའུ་དང་། ལུད་པའི་ལེའུ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐེམས་པའི་ལེའུ་དང་། གཅིན་སྲི་བའི་ལེའུ་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱི་ལེའུ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་ དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། ཆང་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ལེའུ་དང་། སྐྲངས་པའི་ལེའུ་དང་། རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་དང་། མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་དང་། རོ་ཙའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། བྱིས་ པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ་དང་། ཆོ་གའི་ལེའུ་རྣམས་སོ། །བགྲོད་པར་དཀའ་བས་བསྲུངས་པའི་བུས། །ཀུན་ཕན་ཀུན་མཁྱེན་ཕྱག་བཙལ་ཏེ། །ཡང་དག་ཕན་པ་གཅེས་གྲུབ་འདི། །ཉི་མས་བསྲུངས་པས་བཤད་པར་བྱ། །བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་ ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་འགྲོལ་བར་འདི་བྱས་སོ། །ཚེ་འཛིན་པའི་རིག་བྱེད་འདི་ནི། ཚངས་པས་མཐོ་རིས་སུ་བཤད་དོ། །རིམ་གྱིས་ཡུལ་ཀ་ཤིའི་རྒྱལ་པོའི་མི་རྣམས་ལ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་ཡན་ལག་ནི་མིག་སྨན་དང་། ལུས་གསོ་བ་དང་། གདོན་བསལ་བ་དང་། མཚོན་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བ་དང་། དུག་ལས་བསྲུང་བ་དང་། ཚེ་བསྲུང་བ་དང་། བྱིས་པ་བསྲུང་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་ 211-192a

ཅན་གྱི་མི་ནི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ནད་དང་། སེམས་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་བུར་གྱི་ནད་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ནད་རྣམས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་ནི་རིམས་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའོ།

我來為您翻譯這段藏文: 《珍貴醫療成就三十一章》 第一、醫典章 [《珍貴醫療成就三十一章》] 梵文為:Siddhasāra 藏文為:珍貴醫療成就 第一品。此醫療論典共有三十一章,即:醫典章、藥物分類章、飲食章、死兆章、熱病章、腹瀉章、咯血章、重癥章、腫瘤章、水腫章、糖尿病章、麻風病章、痔瘡與生殖器潰瘍章、關節炎章、呃逆與呼吸困難章、咳嗽章、嘔吐與消瘦章、尿閉章、便秘章、精神病與健忘癥章、風病章、酒病章、熱病章、浮腫章、外傷治療章、眼科醫典章、解毒醫典章、藥物精華章、壯陽醫典章、小兒醫典章、五種醫療技術章和儀軌章等。 難以接近者之子, 頂禮普利普知尊, 此真實利珍貴成就, 由日護持今當說。 為使智慧淺薄者能夠理解無法跨越醫學大海的內容,故作此醫典釋義。此延壽明論最初由梵天在天界宣說,后逐漸傳授給迦尸國王的臣民。 現解說醫典章:其分支包括眼科、身體醫療、驅除魔障、拔除武器創傷、防護毒害、護命、保護嬰兒和增進精液等。 由大種功德性質構成的人體是疾病之基礎。這包括身體疾病、心理疾病、突發疾病和先天疾病等。其中身體疾病包括熱病、麻風病等。

།སེམས་ཀྱི་ནད་ནི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་ པའོ། །གློ་བུར་གྱི་ནད་ནི་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་དོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ནད་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟེ་མིག་འཛུམས་པའི་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཅན་ནོ། །དེའི་རྒྱུན་གྱི་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། དུས་ཚིགས་རྣམ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླར་བ་གཉིས་ནི་དབྱར་གྱི་དུས་སོ། །སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ནི་སྟོན་གྱི་དུས་སོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ནི་དགུན་གྱི་དུས་སོ། །དགུན་ཟླ་ ཐ་ཆུངས་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ནི་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་སོ། །དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སོ། །དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ནི་སོས་ཀའི་དུས་སོ། །ཉི་མ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ལམ་ གཉིས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆར་འབབ་པ་གྲང་བའི་དུས་དང་། ཚ་བའི་དུས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཆར་འབབ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བའི་དུས་སུ་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་རྣམས་གསོག་ཅིང་། སྟོན་དང་དཔྱིད་དང་དབྱར་འཁྲུག་པར་གྱུར་ཏེ། ནད་ཀྱི་གྲངས་དང་། དུས་ཀྱི་གྲངས་རིམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །རླུང་ནད་ནི་ཕྱི་འབྲེད་ཀྱི་དུས་དང་། ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་ཉི་མའི་གུང་དང་། ནམ་ཕྱེད་དང་། ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་ཚེ་ལྡང་ངོ་། །བད་ཀན་ནི་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ དང་། སྲོད་དང་། སྔ་དྲོ་ལྡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་འདུས་པ་དང་། གསུམ་གྱི་ཆ་འདུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུག་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནད་གཞི་དང་། ལུས་ཟུངས་དང་། དྲི་མའི་གནས་ཀྱི་ལུས་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཆ་མཉམ་ན་ནི་ནད་ 211-192b

མེད་དོ། །ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ན་ནི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་སོ། །ལུས་ཟུངས་ནི་བདུན་ཏེ། དྭངས་མ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་རྣམས་སོ། །དྲི་མ་ནི་ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། རྡུལ་ ལ་སོགས་པའོ། །རླུང་ནི་གྲང་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། མཁྲང་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ངག་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་འཇོག་པ་དང་། བསྐྱོད་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ དང་ལྡན་པའོ། །མཁྲིས་པ་ནི་སྐྱུར་བ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཚ་འུ་རུ་རུ་བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། མདངས་བསྐྱེད་པ་དང་། བཞིན་མདོག་དམར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའོ།

心理疾病即憤怒等。突發疾病即由傷害所致的疾病。先天疾病即飢餓、口渴、衰老等。時間無始無終,以眨眼等為標誌。 其連續性的區分,可分為六個季節:夏季末月和秋季初月為夏季;秋季中月和秋季末月為秋季;冬季初月和冬季中月為冬季;冬季末月和春季初月為寒季;春季中月和春季末月為春季;夏季初月和夏季中月為暖季。 因太陽向北行進和向南行進,形成兩條路徑,故有降雨期、寒冷期和炎熱期。在降雨期、寒冷期和炎熱期,膽汁、粘液和風會積聚,並在秋季、春季和夏季發生紊亂。 疾病的數量與時節的數量相對應。風病在黎明時分和食物消化后發作;膽病在正午、午夜和食物消化時發作;粘液病在進食后立即、黃昏和清晨發作。同樣,由兩種或三種成分混合的不同型別也會引起病根紊亂。 身體由病根、身體組織和廢物構成,這稱為”身體”。當這些處於平衡時,則無病;當比例失調時,則生病。其中,病根是風、膽汁和粘液。身體組織有七種:精華、血液、肌肉、脂肪、骨骼、骨髓和精液。廢物是糞便、尿液和汗液等。 風具有寒冷、輕盈、細微、堅硬、粗糙、不穩定、強力、呼吸執行、言語發出、安置、運動和排出廢物等特徵。膽汁具有酸性、辛辣味、溫熱感、消化、產生光澤和使面色發紅等特徵。

།བད་ཀན་ནི་མངར་བ་དང་། ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ འབྱིལ་བའོ། །རླུང་ནི་གཞང་དང་། སྒུ་དོ་དང་། འདོང་མོའི་བར་གྱི་ནང་ན་གནས་སོ། །མཁྲིས་པ་ནི་ལོང་གའི་ནང་ན་གནས་སོ། །བད་ཀན་ནི་ཕོ་བ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། མཐང་ག་དང་། མགོ་དང་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་སོ། །ནད་གཞི་རྣམས་ནོར་བར་བྱུང་ན། གནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཚབས་ཆེ་བར་གྱུར་ན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ལ། ཆོ་ག་བྱ་བ་བསྒྱུར་ཏེ་བྱའོ། །མངར་བ་ལ་སོགས་པ་རོ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་། ནད་གཞི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་རྟག་ ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རླུང་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཁྲིས་པ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བད་ཀན་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་དེ་དག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཟོས་ན་ནད་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་སོས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །རོ་མངར་བ་ནི་མིག་ལ་ 211-193a

ཕན་ཏེ་ལུས་ཟུངས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཕྱི་ས་བཤང་བ་འཁྲུ་བར་བྱེད། སྙིང་ལ་ཕན་པ་དང་། ཟས་འཇུ་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ལན་ཚྭ་ནི་འཁྲུ་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇུ་བ་དང་། ཤ་སློ་བར་ བྱེད་དོ། །ཚ་བ་ཤ་ཆེ་བ་དང་། སྙོམས་པ་དང་། དུག་རྣམས་སེལ་ཞིང་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ཚོས་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་པ་ནི་རིམས་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བ་དང་། དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། འཁྲུ་བར་བྱེད། ཡིག་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བསྐ་བ་ནི་ཤན་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤ་འབྲི་ བ་དང་། རྟུག་སྐམས་སུ་བྱེད། འཁྲུ་བ་གཅོད། རྨ་བཙོ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ནི་རོ་དང་ནུས་པ་དང་། ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལྡན་པར་ཡོད་པས་ན། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ ནོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་ནི་རོ་ཞུ་བར་མ་གྱུར་པའི་བར་མ་ལ་བྱས་ཏེ། རྫས་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ལ། གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་རྫས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱའོ། །རོ་རྣམས་ནི་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་མངར་བ་དང་ཚ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་སྔ་ མ་ནི་ལྕི། ཕྱི་མ་ནི་ཡང་ངོ་། །སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་། ནད་པ་དང་། ནད་གཡོག་དང་། འདི་བཞིར་ལྡན་པ་ནི་གསོ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

粘液具有甜味、鹹味、柔滑、沉重和極其粘稠的特性。風存在於肛門、會陰和尿道之間。膽汁存在於大腸內。粘液存在於胃、喉嚨、胸部、頭部和各關節內。 當病根發生錯亂時,應按照各自部位的儀軌處理。若病情嚴重,則應辨別具體情況,調整處理方法。 對於甜味等六種味道,應當經常食用那些能夠防止這些病根失調的食物。若不這樣做就會生病。辛辣、苦味和澀味會引起風的紊亂;辛辣、酸味和鹹味會引起膽汁的紊亂;甜味、酸味和鹹味會引起粘液的紊亂。爲了平息這些病根,應食用相反的味道,這樣有病的人會痊癒,無病的人會保持健康。 甜味有益於眼睛,能增長身體組織。酸味能促進排便,有益於心臟,幫助消化,使食物成熟併產生暖意。鹹味能使排泄、成熟、消化,使肉質變軟。辛辣味能增長肉體、平衡身體、祛除毒素,產生暖意並使食物成熟。苦味能祛除發熱病和口渴病,產生暖意,促進排泄,使身體放鬆。澀味能止血、減肉、使糞便乾燥、止瀉、使傷口癒合。 藥物是味道、功效和消化的依託,因此是主要的。其他味道等也是後者包含前者,所以後者是主要的。其中,功效是指味道未消化之前的中間狀態,依附於物質,具有冷熱的特徵。或者也指物質本身的力量。諸味在消化后變成甜味和辛辣味兩種,其中前者沉重,後者輕盈。 醫生、藥物、病人和護理人員這四者具備才是醫療的要素,缺少這些就不會成功。

།དེ་ལ་སྨན་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁ་ཏོན་དུ་བསླབས་ཤིང་དོན་ཤེས་པ་དང་། སྨན་ གྱི་ལས་ཤེས་པ་དང་། ལག་བསོད་པ་དང་། གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པའོ། །ནད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ནོར་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚེ་མ་ཟད་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་ཉམས་དང་ལྡན་པ་གསོར་རུང་ངོ་། །སྨན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་ས་བཟང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ གྱུར་པ་དང་། དུས་སུ་ལེགས་པར་བརྔས་པའོ། །ནད་གཡོག་གི་ཡན་ལག་ནི་གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡི་རང་བ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ། །སྨན་གཏང་བའི་ལས་བྱ་ན། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། ན་ཚོད་དང་། མེ་དྲོད་དང་། གོམས་པ་དང་། 211-193b

རང་བཞིན་དང་། སྨན་དང་། ལུས་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ནད་དང་འདི་རྣམས་མཐོང་ནས་གདོད་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ནི་ཆུ་མང་བ། ནགས་རི་ཅན་ནི་གཤེར་བའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་དང་རླུང་གི་ནད་བསྐྱེད་དོ། །སྐམས་ནི་ཆུ་ཉུང་ཞིང་ ཤིང་ཉུང་བའི་ཡུལ་ཏེ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་བསྐྱེད་དོ། །ཡུལ་སྐམ་གཤེར་གྱི་ཆ་འདྲེས་མས་ནི་ནད་ཀྱང་འདྲེས་མར་འགྱུར་རོ། །ན་ཚོད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱིས་པ་དང་། བར་མ་དང་། རྒན་པོའོ། །དེ་ལ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་འོ་མ་ དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་འཚོ་བ་ནས། ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ལོ་བདུན་ཅུའི་བར་དུ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་རྒན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ་གྲངས་བཞིན་ དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་ཚ་བ་དང་། མེ་བཙའ་དང་། གཏར་ག་ལྟ་བུའི་དཔྱད་དྲག་པོ་མི་བྱ་བར་དཔྱད་འཇམ་པོ་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། ལུས་སྐེམ་པ་ལ་ནི་ཤ་བསྐྱེད་པའི་སྨན་བྱའོ། །ཤ་ཆེ་བ་ལ་ ནི་ཤ་དབྲི་བའི་སྨན་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཤ་རན་པ་ལ་ནི་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ནི་ལ་ལ་ཤ་ཆེ་ལ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་ཤ་སྐེམས་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ན། སྲན་ཡོད་པ་དང་། རྩོལ་ཕོད་པ་དང་། སྒྱུར་ དགར་ཞིང་སྲ་བ་རྣམས་ལས་ནན་ཏན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །སྙིང་སྟོབས་ནི་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏམ། མ་ཐོས་པར་གྱུར་ན། དེ་དང་ལྡན་པས་སྲོ་ཤི་བ་དང་། ཧ་ཅང་དགའ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་མི་ཡིན་ ནོ། །གོམས་པ་ནི་གང་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་། བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།

關於醫生的要素,是指熟記並理解醫療典籍、了解藥物的作用、手法熟練、清潔且無私慾。病人的要素是指具有財富、壽命未盡、具有勇氣、具有自我認知且可醫治。藥物的要素是指生長於良好土地、味道辛辣、品質優良、適時採摘。護理人員的要素是指清潔無私、歡喜、謹慎且有體力。 施用藥物時,應當觀察地域、時節、年齡、消化能力、習慣、本性、藥物、體質、勇氣、體力和疾病等因素后再進行。 其中,地域方面:多水多林的地方稱為潮濕地區,易生粘液和風的疾病;乾燥地區指少水少樹的地方,易生血液和膽汁引起的疾病;乾溼混合的地區則會產生混合性疾病。 年齡分為三種:幼年、中年和老年。從出生到一歲以母乳和食物為生,直到十六歲稱為幼年;從此到七十歲稱為中年;此後稱為老年。依次對應粘液、膽汁和風氣較重,應按順序分別對應治療。對幼年和老年不可使用烈性藥物、灸法和放血等猛烈療法,應當採用溫和療法。 體質也分為三種:對瘦弱體質應使用增長肌肉的藥物;對肥胖體質應使用減肉的藥物;對適中體質應使用保持不變的方法。關於體力,有些人體型肥胖但體力弱小,有些人體型瘦弱但具有體力,因此應從耐力、能力和靈活堅韌等方面仔細觀察。 勇氣是指保持不變的力量,具有勇氣的人在遇到痛苦或未知情況時,既不會過分沮喪,也不會過分歡喜。習慣是指對某些本不相宜的飲食等,因習慣而變得適宜,這就是所謂的習慣。

།མི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། སྐྲ་སྲབ་པ་དང་། སེམས་རྒོད་ 211-194a

པ་དང་། ལུས་རྒོད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡིང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྐྲ་དཀར་བ་དང་། ཤ་མདོག་དཀར་བ་དང་། རྔུལ་སྙི་བ་དང་། སྤྲོ་ཐུང་བ་དང་། སེམས་རྣོ་བ་དང་། རྨི་ལམ་དུ་མེ་འབར་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། སེམས་བརྟན་པ་དང་། ལུས་གྲིམས་པ་དང་། བུ་མང་བ་དང་། སྐྲ་སྣུམ་པ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ཆུ་དང་། དཀར་བག་རྨི་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཆ་གཉིས་ འདུས་པ་དང་། ཆ་གསུམ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ནི། འདྲེས་པའི་མཚན་མས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ནད་གཞི་གཞན་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ཤས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཁོང་ན་ཡོད་པའི་མེའི་དྲོད་ནི་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་རྣམས་རེ་རེ་ནས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཤས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་འདི་བཞི་ལས་མེའི་དྲོད་ཀྱང་ཤས་ཆུང་བ་དང་། ཤས་ཆེ་བ་དང་། དྲོད་མ་སྙོམས་པ་དང་། དྲོད་སྙོམས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མེའི་དྲོད་ སྙོམས་ན་ནི་དེ་ལས་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དྲོད་མ་སྙོམས་པ་ལ་ནི་རླུང་བསལ་བར་བྱའོ། །མེའི་དྲོད་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་བད་ཀན་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་ནས་མེའི་དྲོད་བྲི་བ་ནི་ནད་དོ་ཅོག་སྐྱེ་བའི་གཞི་ ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ཁོང་ལྟམ་ལྟམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཆུ་སྐྱུར་བ་དང་། བཅུད་དང་དྭངས་མ་མ་ཞུ་བར་ལུས་པ་དང་། བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཁོང་ལྟམ་ལྟམ་པོར་འདུག་པ་དེ་ལ་ནི། གསུང་པ་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་ དང་། བད་ཀན་མེར་མེར་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཡན་མན་དུ་མི་སློན་མི་སྤོ་བར་འཁྱིལ་བ་དེ་ལ་ནི། ཤུ་དག་དང་ལན་ཚྭ་ཆུའི་ནང་དུ་སྐོལ་བ་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཁ་ཆུ་སྐྱུར་བ་ལ་ནི་སྒྲེག་པ་སྐྱུར་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐོམ་དང་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། 211-194b

དེ་ལ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲང་བ་བླུད་ལ་བསེར་བུའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པར་བྱའོ། །བཅུད་དང་དྭངས་མ་མ་ཞུ་བར་ལུས་པ་ནི་ལུས་སྙོམ་སྟེ། བྱ་སྨྱང་བྱེད་པ་དང་། མགོ་ཡོར་ཡོར་པ་དང་། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྨྱང་བར་ བྱ་བ་དང་། ཉིན་པར་ཐུན་འགའ་ཉལ་ན་འཇུའོ། །ཟས་སྨྱུང་བ་དྲགས་ན་རླུང་ནད་མི་ལྡང་བས་རན་ཙམ་དུ་བྱའོ།

風性之人的特徵是:身體瘦削粗糙、頭髮稀疏、心性浮躁、身體輕盈、話多,夢中常見飛翔天空。膽性之人的特徵是:未到年齡頭髮早白、膚色白皙、易出汗、精力短暫、心思敏銳,夢中常見火焰燃燒。粘液性之人的特徵是:心性穩重、身體結實、子女眾多、頭髮油潤,夢中常見水和白色之物。 兩種或三種體性混合之人,應從混合的特徵來辨識,即使存在其他體性,也以占主導地位的體性來判定。 體內的消化之火,根據粘液、膽汁和風氣各自佔優勢或平衡這四種情況,相應產生消化能力弱、消化能力強、消化不均勻和消化平衡四種狀態,應按順序分別對應。其中,消化平衡時應採用保持不變的方法;消化不均勻時應消除風氣;消化能力過強時應採用清除膽汁的方法;消化能力弱時應清除粘液。 食物未消化導致消化之火減弱是一切疾病的根源,其特徵有四種:腹部脹滿、口水發酸、精華未消化殘留、大小便不通暢。對於腹部脹滿者,會出現打嗝、唾液增多、粘液積聚、上下不通而鬱結的癥狀,應用藿香和鹽水煮沸後服用並催吐。對於口水發酸者,會出現酸味反流、頭暈、嘔吐、口渴加重等癥狀,應飲用涼開水並待在通風處。對於精華未消化殘留者,會出現身體疲憊、打哈欠、頭昏沉、厭食等癥狀,應當禁食並在白天小睡片刻即可消化。過度禁食會引起風病,因此要適度。

།ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ལྟོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ལུམས་བྱ་ ཞིང་ཚ་ཆུ་བླུད་དོ། །འདི་ལྟར་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དོ་ཅོག་བྱུང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་འཕྲོད་པ་དེ་དག་སྤངས་ལ་ཕན་པ་རྣམས་བཟའ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ནི། རྨ་བྱ་དང་སྲེག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། གོང་མ་སྲེག་དང་ འདི་རྣམས་ཨེ་རཎྚའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། ཨེ་རཎྚའི་ཤིང་གི་མེས་བཙོས་པ་མི་བཟའ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་མཉམ་སྟེ་མི་བཟའ། མར་འཁར་བའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བཅུ་ཕན་ཆད་ལོན་པ་མི་བཟའ། སྦྲང་རྩི་ཆུ་དྲོན་པོས་འཕུལ་ཞིང་མི་བཟའ། ཆར་ པའི་ཆུ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་མི་བཟའ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཕག་ཤ་དང་། ལ་ཕུག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཆུ་སྐྱར་གྱི་ཤ་ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། ཞོ་དང་བྱ་གག་གི་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། ལྡུམ་བུ་ཀ་ཙ་མ་ཙ་དང་བུ་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་ བཟའ། ཉ་ཤ་དང་ལྡུམ་བུ་ཨུ་པོ་ད་ཀ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། བག་ཕྱེ་དང་ཏིལ་མར་བསྲེས་པའི་སྣུམ་ཁུར། རྩབས་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཉ་ཤ་དང་བུ་རམ་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ལྡུམ་དང་། རྔད་དང་། ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་བའི་བག་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྨྱིག་མ་དེའུ་དང་། ཞོ་དང་། ཉ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཤས་ཆེར་འོ་མ་དང་མི་མཐུན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། པྲི་ཡཾ་ཀུའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བསྐུས་བཞིན་དུ། འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་མི་བཏུང་། ཐི་བཱི་ཤ་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་ 211-195a

གཡོས་པ་རྣམས་མི་བཟའ། ཉའི་ཞག་དང་པི་པི་ལིང་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། སྦྱར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་བསྲེས་པའི་ཐུག་པ་དང་། ཆང་དང་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཉ་ཤ་དང་། ཡོས་དང་། མར་དང་། དར་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྤགས་ཏེ་མི་བཟའ། མི་གང་གིས་རོ་དང་ནུས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཟས་འདི་ལྟ་བུ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དག །མ་ཤེས་ཏེ་ཟོས་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའམ། ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་མི་ མཐུན་པ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་བསལ་བར་བྱའོ། །གོམས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཚ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།

對於大小便不通者,會出現腹痛、流鼻涕、大小便阻塞等癥狀,應當進行熱敷並飲用熱水。由於食用不相宜的食物會引發各種疾病,因此應當避免這些不相宜的食物,食用有益的食物。 以下是不相宜的食物組合: 孔雀肉和烤肉、蜥蜴肉、烤牛肉等用蓖麻油塗抹後用蓖麻木柴火烤制的不可食用 等量的酥油和蜂蜜不可同食 在銅器中存放超過十天的酥油不可食用 蜂蜜不可用溫水沖服 蜂蜜不可與雨水混合食用 同樣,蜂蜜不可與豬肉、蘿蔔同食 水獺肉不可與酒同食 酸奶不可與鵝肉同食 卡扎瑪扎菜不可與糖同食 魚肉不可與烏波達卡菜同食 麵粉與芝麻油混合的油團不可與發酵物同食 魚肉不可與糖同食 蔬菜、肉乾、酸性水果、芝麻渣、豆類、鹽、竹筍、酸奶、魚肉等這些都與牛奶不相宜,不可同食 塗抹了普里揚古膏后不可飲用米粥 塗抹芥子油的提比肉不可食用 魚油不可與胡椒同食 混合米、芝麻、豌豆的雜粥不可與酒和米粥同食 魚肉、炒米、酥油、酪漿不可混合食用 如果有人不知道這些味道和功效不相宜的食物組合而誤食,就會因病痛折磨或導致死亡。對於因食用不相宜食物而生病者,應當用瀉藥和催吐藥治療。對於已習慣、消化能力強、體質強健者則不會造成傷害。 卷一完。

། །། ༄། །གཉིས་པ། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཀྱི་ལེའུ། དེ་ནས་སྨན་ གྱི་སྡེ་ཚན་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་ཏ་རི་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཛྷ་ཤ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ལང་གུ་ལི་དང་། ཤི་ར་བི་ད་རི་དང་། ཧཱ་ན་ས་བཱ་དི་ཀ་དང་། པྲྀ་ཧ་ཏི་དང་། དྲི། ཅི་ཀ་ལི་དང་། དྭེ་པ་ཧེ་ པ་དང་། སྲན་མ་ཨཏྨ་ཀུཔྟ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་རྣམས་ནི། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། རླུང་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། པླཀྵ་དང་། མ་དུ་ཀ་ དང་། ཨ་ཤྭཏྠ་དང་། ཏིནྟུ་ཀ་དང་། པི་ལ་ཡ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། པ་ད་ར་དང་། པཱ་ར་ཐ་དང་། ནཎྚ་དང་། བྲྀཀྵ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ལྕང་མ་དང་། པ་ལཱ་ཤ་དང་། གོ་བྱེད་དང་། ཤྲེ་ཏ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཛམྦུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། སློན་པ་དང་མྱོས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྨ་དང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །གཅིན་ནད་སེལ་ཞིང་རྨ་དང་ལུས་ཚ་བ་དང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེ་ས་དང་། ཤུ་དག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། བོ་ད་ར་དང་། 211-195b

པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཧ་ར་ཎྱ་ཀ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། མུ་རཱ་དང་། མ་ཧ་ནིམྦའི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྤུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སུག་སྨེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཧ་རེ་ཎྱ་ཀ་དང་། ཤིང་རྩ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། བཅའ་བ་དང་། ཙན་དན་དང་། ཡས་ཙལ་ དང་། ནཱ་ག་པུསྤ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། གུཙྪ་ར་ས་དང་། གུ་གུལ་དང་། སྲ་ཙི་པོག་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། ད་དྷི་དང་། བྱུ་མ་དང་། པོག་དཀར་པོ་དང་། བྱེ་གྷྲ་ན་ཁ་དང་། སྟག་གི་སྡེར་མོ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། ཕོལ་མིག་དང་། གཡན་པ་དང་། དུག་དང་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བའུ་ན་དང་། ཨརྟ་ག་ལ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། བི་ཤ་ནི་ཀ་དང་། སའི་རེ་ཡ་དང་། བྲྀཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། རྩྭ་དཱུར་བ་དང་། སྤུ་ཏི་ཀ་དང་། ཤི་གྲུ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཨགྣ་ ནནྟ་དང་། བལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ས་སྨོར་ཏ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། ཁོང་འབྲས་དང་། བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་ཀླད་པ་ན་བ་སེལ་ཏོ།

第二、藥物類別品 現在講解藥物類別品。塔利藥、巴普巴藥、蓖麻、扎夏、銅芝巴、吉巴卡、芝麻、小樹、朗古利、希拉比達利、哈那薩巴迪卡、普里哈提、直契卡利、德巴赫巴、豆類阿特瑪古普塔等這些藥物類別,能治療消瘦病、瘤病、風病、呼吸不適、咳嗽和膽病。 尼亞格若達樹、烏東巴拉樹、普拉克夏樹、瑪度卡樹、阿濕瓦塔樹、廷圖卡樹、比拉雅樹、酸棗樹、巴達拉樹、巴拉塔樹、南達樹、布里克夏樹、芒果樹、柳樹、巴拉夏樹、果比耶德樹、希熱塔樹、森普若木樹、瞻部樹等這些藥物類別,能治療膽病、咯血病、醉酒病。能治療傷口和子宮病。能治療小便病,並能治療傷口、發熱和子宮病。 胡椒、土荊芥、白芷、毒母、酸棗、波達拉、胡椒根、甘松、蓽茇、豆蔻、白洋蔥、哈拉尼亞卡、烏蒙、那勒善、拉拉普德、嘎紮根、木拉、大尼姆果、戈涅、白芥子、阿魏、普澤謝、比東卡等這些藥物類別能治療風病和痰病。 豆蔻、檀香、甘松、哈熱尼亞卡、樹根、甘達帕特拉、白檀香、薑黃、蓽茇、檀香、亞擦、那嘎普巴、唐樹、古查拉薩、安息香、薩吉波、魚鱗、達提、比瑪、白波、虎爪、虎爪、香草、如達等這些藥物類別能治療淋巴結腫大、瘙癢、中毒、風病和痰病。 巴烏那、阿塔嘎拉、小樹、蓽茇、戈涅、比夏尼卡、薩熱雅、兩種布里哈提、度爾巴草、普提卡、希格魯卡、訶子、阿格那南塔、巴爾巴、土荊芥、那格塔瑪拉、薩莫塔等這些藥物類別能治療內痔、痰病、肥胖病、瘤病和頭痛。

།དོང་ཀ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤཱ་རི་ག་སྟ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ནིམྤ་ དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། མུརྦ་དང་། དྷ་ན་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ར་ཊ་དང་། པག་ཐ་དང་། རྩ་མཁྲིས་པ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། སྤྱི་བཞུར་ཤུན་པ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སེའི་རེ་ཡ་དང་། ཨུ་ཤ་བཱི་དང་། བ་འགལ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་གཅིན་ནད་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། དུག་སེལ་ཏོ། །སེང་ཕྲོམ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླ་བ་དང་། ཨ་ཤོ་ཀ་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་། བ་ལ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཀ་དམྦ་དང་། ཛི་གི་ནི་དང་། ཤྲྀ་པརྞི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ 211-196a

བད་ཀན་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སྐེམས་ཤིང་། མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏེ་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་ལ་འཁྲུ་བ་གཅོད། དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཨམྦྷ་སྠ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ས་མང་ག་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་ར་ལུ་དང་། བིལྦ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཞུ་བའི་ཚད་པ་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། བད་ཀན་གྱི་རིམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏེ་རོ་ཙ་བ་དང་མེ་དྲོད་ཤིན་ ཏུ་ཆེ་བར་བྱེད། ཧ་ཅང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ། ཧ་ཅང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྣམས་ནི། རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་སེལ་ཞིང་། མིག་ལ་ཕན་ཏེ་དྲོད་བསྐྱེད་ལ། གཅིན་ནད་དང་། མཛེ་དང་མཁྲིས་པ་ དང་། བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བྲྀ་ཧ་ཏཱི་དང་། དྷ་ད་ཀི་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལི་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མུརྦ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ་ དང་། པཱ་ཐ་དང་སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རིམས་དང་། གཡའ་བ་དང་དུག་སེལ་ཏོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནིམྤ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ འདིས་ནི་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

東卡、土荊芥、夏利嘎斯塔、刺果、楝樹、巴塔拉、木爾巴、達那塔、列特、拉塔、帕塔、根膽、庫拉卡、卡然扎、普通樹皮、毒母、薩熱雅、烏夏比、巴嘎等這些藥物類別能治療小便病、麻風、發熱、嘔吐、痰病和中毒。 兩種森普若木、斯拉巴、無憂樹、水樹、巴拉、艾拉巴魯卡、卡丹巴、吉吉尼、希帕尼、列特等這些藥物類別能減輕痰病和肥胖病,治療子宮病,能癒合傷口並止瀉,能治療一切中毒。 安帕斯塔、達塔基、森普若木、薩芒嘎、蓮蕊、甘草、阿拉魯、畢爾瓦等這些藥物類別能治療消化熱和腹瀉。 訶黎勒、阿訶黎勒、毗黎勒、胡椒、土荊芥等這些藥物類別能治療一切痰熱病的危害,能增進食慾和極大地增強消化之火,能適度增進食慾,但不會過分增強消化之火。 所謂三果,即阿訶黎勒、毗黎勒、訶黎勒,能治療反覆發作的發熱,對眼睛有益且能生熱,能治療小便病、麻風、膽病和痰病。 布里哈提、達達基、帕塔、甘草、毒母等這些藥物類別能促進消化,能治療由三病根引起的小便病。 巴托利、白檀香、木爾巴、普澤謝、帕塔、列特等這些藥物類別能治療膽病和痰病、食慾不振、嘔吐、發熱、瘙癢和中毒。 列特、楝樹、烏蘇果、甘草、白檀香等這些藥物類別能治療口渴病、發熱、食慾不振、嘔

།བུ་ཚད་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། ཤིང་དཀར་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། མེད་དང་། མ་ཧ་མེ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། རྒུན་ དང་། རིདྡྷ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་དང་། སྨྱིག་སྐང་དང་། ས་ཧ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡསྶྱ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ནུ་ཞོ་འཕེལ་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཐལ་ 211-196b

ཏྲེས་དང་ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་མ་དྷུ་ག་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏི་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་སྐོམ་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དེ། མཁྲིས་པའི་རིམས་དྲག་པོ་འཇོམས་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་ བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྩ་ཤྱམ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་གྱི་ཟེ་བ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་ཤིང་མངར་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་ལུས་ཚ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཐང་ ཤིང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཡུང་དང་ཀ་ལ་ཤི་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཤུ་དག་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི། ནད་གཞི་ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་མ་ཞུ་བ་འཁྲུ་བར་བྱེད་ཅིང་། ནུ་མའི་ནང་སྤྱོད་དོ། །ན་ ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནག་ཚུར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། སྤངས་མ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། གཅིན་བསྟུས་པ་དང་། རྡེ་འུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །ར་མཉེ་བ་དང་། ཨིགྣ་མནྡྷ་དང་། ཤིང་ ག་ཤ་དང་། བྲྀ་ཀྵ་ད་ནི་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་དང་། མོ་ར་ཏ་དང་། ཉེ་འུ་ཤིང་དང་། ལྕམ་པ་དང་། ཏུན་ཏུ་ཀ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་སུ་ཀ་དང་། བ་སི་ར་དང་། རྩྭ་དྷ་ར་བ་དང་། སེའི་ར་ཡ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་གཅིན་རྔུས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་ བ་དང་རྡེའུས་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །མུས་སྐ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་རཊ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྒུ་ཧི་དང་། དྷ་བ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། ཤི་ཤ་པ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་ དང་། གཅིན་ནད་དང་། རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ།

布擦托、拉涅瓦、白樹、布珍樹、美德、瑪哈美、吉瓦卡、銅芝巴、白蓮花、葡萄、日達、布里哈提、竹莖、兩種薩哈、巴雅斯雅、杜松、列特等這些藥物類別能極大地生長肌肉、增加乳汁、延長壽命和增進食慾,並能治療咯血病和風病。 塔特和杜松、普謝澤、馬度嘎、兩種檀香、提帕拉、甘草等這些藥物類別能迅速治療咯血病,能平息難以忍受的口渴病,能降伏劇烈的膽熱病,能治療身體極度發熱。 眼藥柯爾康達、扎夏木、龍花蕊、蓮花蕊、甘草等這些藥物類別能治療咯血病、中毒和身體發熱病。 白芷、甘松、訶黎勒、湯樹、利東嘎、白附子、芥子、卡拉希、柯爾巴、甘草、毒母等這兩類以白芷為首的藥物類別能促進病根的消化,能通過腹瀉排出未消化的食物,並用于乳房內服。 那列夏木、巖鹽、兩種納楚、阿魏、巖脂、斯龐瑪等這些藥物類別能治療肥胖病、小便閉塞和結石阻塞。 拉涅瓦、伊格那曼達、嘎夏樹、布里克夏達尼、古夏草、莫拉塔、涅烏樹、缽羅、頓圖卡、澤瑪、瓦蘇卡、瓦斯拉、達拉巴草、薩熱雅、蘇蘇根等這些藥物類別能治療小便疼痛、小便不利、結石阻塞和因風病而疲憊。 木斯卡、三果、辣塔樹、土荊芥、古希、達瓦、帕拉夏、希夏巴等這些藥物類別能治療肥胖病、痔瘡、小便病和結石

།ཤིང་སཱ་ལ་དང་། སྤན་ད་ན་དང་། ཀ་ལི་ཡ་དང་། དྷ་བ་དང་། སྲ་ཙི་བོག་གི་ཤིང་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཨ་ས་ན་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། ཤིཾ་ཤ་པ་དང་། སྟག་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། 211-197a

ཀ་ད་ལ་དང་། བ་ཛི་ཀརྞ་དང་། ཀ་ར་ཉྫ་དང་། ཛེའུ་ཁྱེད་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་བད་ཀན་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་དང་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཀུ་མུ་ད་དང་། པདྨ་དང་། ཀ་ལྷ་ར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་སྐྱུག་པ་སེལ་ཏོ། །ཚོན་མོ་སྟེད་དང་། ཟངས་དང་། ལྕགས་དང་། ར་{གན་}དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཡའ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་རྣམ་གསུམ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ན་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་སེལ་ཏོ། །བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀ་ས་མརྡ་དང་། པ་ནིཏྫ་དང་། ཟིན་ཐིག་ལེ་དང་། སྐེ་ཚེ་དང་། ནི་རྒུན་ཐི་དང་། སུར་སེ་དང་། པ་ཛི་དང་། ཀོ་ལ་ཧ་ལ་དང་། སུ་གནྡྷི་ཀ་དང་། ཛེའུ་ཁྱབ་དང་། ཀ་ལ་མ་ལ་དང་། བི་ཤ་མུ་ཏི་དང་། བྲ་ཙི་བི་ལ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། ཀ་ཙ་མ་ཙི་དང་། མ་རུ་ཀ་དང་། མུ་ཤ་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཤྲཱི་པ་རི་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། བད་ཀན་སེལ་ཅིང་། ལུད་པ་དང་ཡི་ ག་འཆུས་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་འཇོམས་ཏེ་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། རྒུན་དང་། ཏི་བལ་དང་། ཀ་ཤིའི་འབྲས་བུ་དང་། ར་ཛ་ན་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཅིང་སྙིང་ལ་ཕན་ ཏེ། ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་ལ། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །གླ་སྒང་དང་། པ་ཤ་དང་། ཡུང་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱ་ནུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དྲ་བི་ནི་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། {རུ་}རྟ་དང་། གོ་བྱི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤ་རཾ་གསྠ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏེ། སྦྱོང་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ནུ་ཞོ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤ་བ་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། དྲ་བ་ན་ཏི་དང་། སྒུ་ཧི་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། བྱ་རྣུའི་ 211-197b

ས་བོན་དང་། ཤཾ་གི་ནི་དང་། ཤས་སྟེ་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཏི་ལྭ་ཀ་དང་། ཀིམྦ་ལ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། བྱརྣུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྟུག་སྐམ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དུག་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

娑羅樹、斯班達那、卡利亞、達瓦、薩芝博格樹、阿朱那、阿薩那、希日夏、辛夏巴、柏樹、紫檀、兩種檀香、卡達拉、瓦吉卡爾那、卡然加、澤烏切樹、沉香等這些藥物類別能治療痰病、白癜風、麻風和小便病。 烏特帕拉花、昆姆達、蓮花、卡拉哈、紅色烏特帕拉、如達等這些藥物類別能治療咯血病、口渴病、中毒和嘔吐。 銅母斯特、銅、鐵、錫、金、銀及其銹等這些藥物類別能治療由三病根引起的三種瘤、心痛、白癜風痛、小便病和配製的毒藥。 鳥如巴、卡薩瑪達、帕尼札、津提列、克澤、尼貢提、蘇爾色、帕吉、科拉哈拉、蘇甘地卡、澤烏恰、卡拉瑪拉、比夏姆提、布芝比拉、比東卡、卡扎瑪芝、瑪如卡、姆夏卡尼卡、希巴日等這些藥物類別能治療蟲病和痰病,能降伏咳嗽、食慾不振、感冒和呼吸不適,並能清潔傷口。 帕如夏卡、尼泊爾猴子、葡萄、提巴拉、卡希果、拉加那、棗子、康達卡日等這些藥物類別能治療風病並有益於心臟,能開胃,並能治療口渴病和小便病。 甘松、帕夏、芥子、柯爾巴、普切謝、鳥如、白芷、扎比尼、白附子、如達、果比、三果、夏朗斯塔等這些藥物類別能治療痰病,能清潔、促進消化、增加乳汁,並能治療子宮病。 夏瓦、丹達根、扎瓦那提、古希、扎夏瑪、列特、涅榮樹、鳥如種子、香吉尼、夏斯特、東卡、提瓦卡、金巴拉卡、卡然加、鳥如等這些藥物類別能

།བིལྦ་དང་། ཨགྣི་མནྠ་དང་། ཏུན་ཏྱ་ཀ་ དང་། ཤི་རི་པརྞི་དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །པྲིཥྞུ་པརྞི་སྤིར་དང་། ཨེ་རཉྫ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་སྟེ། ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ ཅིང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བི་ད་རི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཚག་ཤྲི་གྲི་དང་། བ་ས་ད་ན་ཡུད་དང་། འཁྲི་ཤིང་གི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི། གཅིན་སྲི་བ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་སེལ་ཏོ། །གྲྀ་དྷྱ་དང་། ཧ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། {སེའི་རེ་}ཡ་དང་། ཀ་ར་ མིདྷ་ཀ་དང་། ཚེར་མའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །རྩྭ་ཀུ་ཤ་དང་ཀ་ཤ་རྣམ་གཉིས་དང་། བྷ་དང་། འདམ་བུ་དང་རྩའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི། མཁྲིས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་སེལ་ཅིང་། ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །སྨན་པ་མཆོག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་ སྡེ་ཚན་འདི་དག་ཏིལ་མར་གྱིས་བཙོ་བ་དང་། མར་གྱིས་བཙོ་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། བཏུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དབྱུང་ཞིང་བསྐོལ་བ་ནི། ཆུ་སྨན་གྱི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་དུ་བྱས་ལ། བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པར་བྱའོ། ། སྨན་མར་སྐོལ་བ་ནི། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེ་ལས་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་ནི། འོ་མ་མར་དང་ཕྱེད་མར་བྱ་སྟེ། འོ་མ་གདུ་བར་བྱའོ། །ཕྱེ་མའི་སྨན་བསྐོལ་བ་ནི། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལས། མར་བཞི་ འགྱུར་དུ་བྱ། མར་ལས་ཀྱང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཞི་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ་བསྐོལ་ལ། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གདུ་ནས། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལེགས་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་ན་ཚོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཏུང་བ་དང་། མས་བཏང་བ་གཉིས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚོས་རན་ཙམ་དུ་བྱའོ། །ལུས་བསྐུ་བ་ནི་ཚོས་ 211-198a

རབ་ཏུ་བྱའོ། །སྣར་བླུགས་པ་ནི་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱ་སྟེ། གསུམ་ཆར་ཡང་བཙགས་ནས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །། ༄། །གསུམ་པ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ། ༈ སཱ་ལུའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་མ་ གཏོགས་པར། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་དང་། སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་དང་། སཱ་ལུ་ཀ་ལ་མ་རྣམས་ནི་དམར་བ་ཡིན་ཏེ། ཁུ་ཆུ་མང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣུམ་ པ་དང་། འཕྱེན་ཆུང་ཞིང་། ཕྱི་ས་ཉུང་བར་བྱེད་དོ།

我來為您完整直譯這段藏文: 比爾瓦、阿格尼曼塔、頓提卡、希日帕尼、帕塔拉等這些藥物類別稱為大五根,能生熱並治療痰病和風病。 普日虛帕尼普、埃然加、兩種布日哈提等這些藥物類別稱為小五根,能生肉並治療風病和膽病。 比達日、塔特、察希日、瓦薩達那育、藤根等這五根能治療尿閉、膽病和風病。 格日迪亞、哈拉、則瑪、色日亞、卡拉米達卡等這五種刺根能治療痰病和風病。 草枯夏和兩種卡夏、巴和蘆葦等這五種草根能治療膽病和尿閉,並能清潔水道。 最上醫者應當辨別區分,這些藥物類別可用芝麻油煮、酥油煮、涂身或飲用,應當按照儀軌進行。 提取藥汁並煮時,水應是藥物的十六倍,煮至剩餘四分之一。 煮藥油時,將剩餘四分之一的藥汁與四倍的酥油一起煮,直至只剩酥油。 與牛奶配合時,牛奶應是酥油的一半,應煮牛奶。 煮粉狀藥時,酥油應是藥粉的四倍,藥汁又應是酥油的四倍,一起煮,當藥汁煮干且藥粉充分混合時即為熟透。 其中飲用和下部灌注兩種方式相同,應適度熟透。涂身應充分熟透。鼻腔滴注則不應熟透,三種方式都應過濾后使用,這是通用儀軌的教導。 這是第二章藥物類別品。 第三章 飲食儀軌品 稻米種類說明: 除了飲食之外,眾生沒有其他生存方式,因此確定地說明其利弊差別。其中,紅皮稻米、大稻米、卡拉瑪稻米等是紅色的,能增加體液,具有滋潤性,易於消化且能減少糞便。

།དེའི་ནང་ན་ཡང་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་ནི། ནད་གཞི་གསུམ་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཏུ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སཱ་ལུ་གལ་མ་ནི་བད་ཀན་ དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་དཀར་པོ་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་ཤུན་ལྤགས་ནག་པོ་ནི་སྔ་མ་ལས་རོ་དང་། ཞུ་བའི་མཐུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆུང་ངོ་། །ཁྲེ་ རྒོད་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་སྐེམ་པར་བྱེད་ཅིང་རླུང་བསྐྱེད་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཁྲེ་དང་ཅི་ཙེ་དང་ཀོ་ར་དུ་ཤ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ནས་ནི་བསིལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕྱེན་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་ས་མང་ལ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གྲོ་ ནི་བསིལ་ཞིང་ལྕི་ལ་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ནི་བསྐ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་སེལ་ཏོ། །མོན་སྲན་{གྲེའུ་}ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཚེ་སྟེ་འཛག་སྒོ་དགུའི་དྲི་མ་མང་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ ཏོ། །མོན་སྲན་དཀར་པོ་ནི་རོ་ཙ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ་རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་སྲན་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་རླུང་སེལ་ལོ། །མོན་སྲན་ན་གུ་ནི་བསིལ་བ་ 211-198b

ཡིན་ཏེ། ཁྲག་ལུད་པའི་རིམས་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་དོ། །མོན་སྲན་ཙ་ན་ནི། ཉལ་པོ་ལ་ཞེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་གི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྲན་ཆུང་ནི་བསིལ་ཞིང་རོ་མངར་ཏེ་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་ཅིང་བད་ ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །སྲན་ཆུང་ནི་སྲན་ཅུང་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ཅེ་སྲན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་ལྷག་པར་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་ནི་ཐལ་བའི་རོ་བྲོ་བ་དང་མངར་ཞིང་ཁ་ལ་དྲོད་ཆེ་སྟེ། ཉམས་སྟོབས་དང་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད་དོ། །སྤྱིར་ན་གང་བུ་ཅན་ སྣ་ཚོགས་རྣམས་ནི་བསིལ་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སྟོབས་འབྲི་བར་བྱེད་དོ།། །། ༈ ཤའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཤའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ར་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སེལ་བར་ བྱེད་དོ། །ལུག་ཤ་ནི་མངར་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ས་འགག་པ་དང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །མ་ཧེའི་ཤ་ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་གཉིད་འོང་བར་བྱེད་ལ་ཁུ་ཆུ་མང་བར་བྱེད་ཅིང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཕག་ཤ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ལ་ རྔུལ་སྙི་བར་བྱེད་དོ།

其中紅皮稻米能消除三病根,並治療口渴病和脂肪增生病。大稻米能極大增進食慾。卡拉瑪稻米能治療痰病和膽病。 六十天成熟的白色稻米味甘而涼且沉重,能消除三病根。六十天成熟的黑皮稻米比前者在味道和消化力方面稍微差一些。 野青稞性粗澀,能使乾燥並生風,治療痰病和膽病。青稞、小麥和科拉杜夏等也說與此相同。 大麥性涼,難以消化且大便多,能治療膽病和痰病。 小麥性涼重而甘,能增進食慾並治療風病。 豌豆性澀而甘,輕盈且能治療痰病、膽病和血病。 豆類性油膩而重且溫熱,能增加九孔之垢,增進食慾並治療風病。 白豆不能增進食慾,治療痰病和膽病,但會使風病受損。 蠶豆能治療呼吸不適、呃逆、痔瘡、痰病、體液和風病。 那古豆性涼,能治療咳血熱病並使大便閉塞。 鷹嘴豆能增進性慾,治療血病、痰病和膽病,但會生風。 小豆性涼味甘,能使大便閉塞並治療痰病和膽病。 小豆與豌豆相似。 扁豆與此相似但更易生風。 芝麻具有堿性味和甘味,且性溫熱,能生氣力和膽病。 一般來說,各種莢果類性涼而粗澀,能減少氣力。 肉類差別說明: 現在說明肉類差別。山羊肉不太涼,不太重,也不太油膩,不會生病根反而能治病。 綿羊肉味甘性涼而重,能使大便閉塞並生肉。 水牛肉性油膩而重,能使昏睡,增加體液並生肉。 豬肉性重,能增進食慾,治療風病並使出汗容易。

།རི་བོང་གི་ཤ་ནི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ། རླུང་ནི་སྐྱེད་བྲིར་མི་བྱེད་དེ་ཐ་མལ་བའོ། །ཁར་གོ་སོལ་གྱི་ཤ་ནི་བསིལ་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་སྲི་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་ཤ་ནི་རླུང་ སེལ་ཞིང་རྣ་བ་གསང་བ་དང་། མིག་རྣོ་བ་དང་། ཤ་མདོག་བཟང་བ་དང་། སྐད་སྙན་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱ་གག་གི་ཤ་ནི། སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སེལ་ཅིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སྲེག་པའི་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ དྲོད་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་མངར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །འུར་བ་དང་། ཅོ་ག་དང་། པརྟ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འདུས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །མཆིལ་པའི་ཤ་ནི་འདུས་པའི་ནད་སེལ་ཅིང་བད་ཀན་དང་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་ 211-199a

བྱེད་དོ། །གོང་མ་སྲེག་གི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཕུག་རོན་སྔོན་པོ་དང་ཐི་བའི་ཤ་ནི་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ ཡང་ངོ་། །ཆུ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་སྣུམ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་བྱ་ངང་པའི་ཤ་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་ཤས་ཆེར་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཉ་ཤ་ནི་སྣུམ་ལ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སེལ་ཅིང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཁྲག་ལུད་པའི་ ནད་སྐྱེད་དེ། ཆུའི་སྲོག་ཆགས་བུ་ལུ་ཀི་དང་། རུས་སྦལ་དང་། ཀརྐ་ཊ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ།། །། ༈ ལྡུམ་དང་རྔད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ལྡུམ་དང་རྔད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ལྡུམ་ཀ་ཀ་མ་ཙི་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཏོ། །ཀ་ལམ་ནི་ནུ་ཞོ་འཕེལ་བ་དང་རོ་ཙ་བར་ བྱེད་དོ། །ཙི་གེ་རི་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་ལོ་མས་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དོ། །རྒྱ་སྣེའུ་དང་། སྣེའུ་ཚུལ་ལི་དང་། སྣེའུ་རྒོད་དང་། མོན་སྣེའུ་དམར་རུ་སྟེ་འདི་རྣམས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་བདེ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཁྲག་ལུད་ པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ཕུག་རྗེན་པས་ནི་ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བཙོས་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྙིང་དང་ལྐོག་མ་ལ་ཕན་ནོ། །ཀརྐོ་ཊ་ཀ་དང་། བཱརྟ་ཀ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀརྦེ་ལ་ཀ་དང་། འདི་ རྣམས་ནི་མཛེ་དང་གཅིན་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ཀུཤྨམ་ཌ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །ཀ་ལིང་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀུ་བ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རླུང་བསྐྱེད་དོ།

兔肉能生火力,治療痰病和膽病,對風既不生也不減,性質平和。野兔肉性涼,能治療三病根,並使大便和小便減少。 孔雀肉能治療風病,使耳聰、目明、膚色好、聲音悅耳,並能增加體液。 野雞肉性油膩而重且溫熱,能治療風病並增進食慾。 雉雞肉不太重,不太熱,也不太甘,能治療一切病根。 斑鳩、鴿子和帕塔卡等的肉能生熱並治療綜合病。 燕子肉能治療綜合病,並增加痰病和體液。 高山雉雞肉性涼而輕,能治療痰病和咳血病。 鴿子肉性涼而重,能治療咳血病。 青鴿和鵪鶉的肉比這稍微輕一些。 水鳥類的肉性油膩而熱且重,能增進食慾並治療風病。其中鵝肉能增進食慾,尤其能治療風病。 魚肉性油膩而熱且重,能治療風病,但會引起膽病和咳血病。水生動物布魯基、烏龜和螃蟹等的肉能治療風病和膽病,並能增進食慾。 蔬菜和青菜的差別說明: 現在說明蔬菜和青菜的差別。卡卡瑪芝蔬菜能治療三病根。卡蘭能增加乳汁並增進食慾。芝格日能治療痰病和風病。芥菜葉會引起一切病根。 印度菠菜、菠菜、野菠菜和紅色藏菠菜這些能治療風病和痰病,使大便通暢,並能治癒咳血病。 生蘿蔔會引起病根。煮熟的蘿蔔能治療風病和痰病。嫩蘿蔔能治療一切病根,對心臟和喉嚨有益。 卡科塔卡、瓦塔卡、帕托拉、卡貝拉卡這些能治療麻風病、尿病、呼吸不適、咳嗽、膽病和痰病。 葫蘆能治療一切病根,對心臟有益且能清潔尿道。卡林卡果和庫巴能治療膽病但會生風。

།གྲུ་ས་ དང་ག་གོན་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་ལ་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །སྨྱིག་མདེའུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་སྦའི་ཏོརྟོ་དང་། ཀེ་བུ་ཀ་སྟེ་འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཤཱ་ལུ་ཀ་དང་། ཤྲྀ་གཱ་ཊ་དང་། མ་ལུ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ 211-199b

ལྕི་ཞིང་བསིལ་ཏེ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བ་དང་ནུ་ཞོ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།། །། ༈ ཤིང་ཏོག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཤིང་ཏོག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བལ་པོ་སེའུ་ནི་ཕྱི་ས་སྲི་བར་བྱེད་ཅིང་འཁྲུ་བ་གཅོད། རླུང་སེལ་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཡང་མི་འཕྲོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུ་ རུ་ར་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་རོ་མངར་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནད་གཞི་འཇིག་པ་དང་འཁྲུ་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ལུད་ནི་སྐྲན་དང་། རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཀ་བིཏྠའི་ཤིང་ཐོག་སྨིན་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་ སྲི་བར་བྱེད་ཅིང་ནད་གཞི་དང་དུག་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲ་ནི་རླུང་སེལ་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བ་དང་། ཤ་མདོག་བཟང་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཛམྦཱུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སྐྱེ་བར་བྱེད་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏེ་ཕྱི་ས་སྲི་ཞིང་སྦོ་བར་ བྱེད་དོ། །ཏིནྡུ་ཀའི་འབྲས་བུས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །བི་ཡ་ལའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏཱ་ལ་དང་། རཱ་ཛཱ་ད་ན་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ན་ས་དང་། ན་ལི་ཀེ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཤིང་ཏོག་ནི་མངར་ཞིང་སྣུམ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །རྒུན་དང་མ་དྷུ་ཀ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཏཾ་བལ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་སྟེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་གི་ནད་སེལ་ལ། ཕྱི་ས་བདེ་བར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཤ་མིའི་ཤིང་ཏོག་གིས་སྐྲ་འབྱི་བར་བྱེད་དོ། །ཀོ་ཤ་མ་མྲ་དང་། ཉོ་ཏི་དང་། དནྟ་ཤ་ཐ་དང་། ཀརྨ་རྡ་དང་། ཤིང་ཏོག་འདི་རྣམས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །པི་ལུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་སྐྲན་ སེལ་ལོ།། །། ༈ སྤོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་སྤོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བཅའ་སྒ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་པི་པི་ལིང་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ན་ལེ་ཤམ་ནི་རོ་ཙ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བཅའ་སྒ་དང་པི་པི་ལིང་གཉིས་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཀུན་ནི་སྐྲན་དང་གཟེར་བ་དང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་ 211-200a

སེལ་ཅིང་། རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

格魯薩和嘎貢能生風病和痰病,並治療膽病。竹筍、小樹枝、斯巴托托和克布卡這些能治療痰病和膽病。 蓮根、沙盧卡、希嘎塔、瑪盧卡、卡謝魯卡這些性重而涼,能治療咳血病,並能增進食慾和乳汁。 水果的差別說明: 現在說明水果的差別。尼泊爾無花果能使大便減少並止瀉,治療風病,且對痰病和膽病也不相沖。 訶子與此相似,食後會變甜味,能破壞病根、止瀉並增進食慾。 訶梨勒能治療瘤、風病、痰病、呼吸不適和咳嗽。 成熟的卡維塔果性重,能使大便減少並治療病根和毒。 芒果能治療風病,生長肌肉,增加體液,使膚色好並生長體力。 蒲桃果能生風病,治療痰病和膽病,使大便減少並脹滿。 天度果能治療痰病和膽病。 沙棘果能治療風病和膽病。 木蘋果能生風病並使其不向下行。 比亞拉果能治療風病。 塔拉樹、拉扎達納、水果樹的果實、波羅蜜和椰子這些果實甜美油膩而重,能生長體液和肌肉。 葡萄、馬度卡、杏子、檀巴拉、帕魯沙卡這些果實能治療風病、膽病和血病,並使大便通暢。 沙米果能使頭髮脫落。 柯沙瑪姆拉、紐提、丹塔沙塔、卡瑪達這些果實應知會引起咳血病。 比盧果能治療瘤。 香料的差別說明: 現在說明香料的差別。生薑、胡椒和長鬍椒能治療痰病和風病。其中胡椒不能增進食慾,生薑和長鬍椒兩者能增進食慾。 阿魏能治療瘤、疼痛和大便阻塞,並能降伏風病和痰病。

།ལ་ལ་ཕུད་དང་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་གོ་སྙོད་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལན་ཚྭའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རྒྱམ་ཚ་ནི་མིག་ལ་ཕན་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་ཞི་བར་བྱེད་ དོ། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་སྙིང་ན་བ་སེལ་ལོ། །རྩ་བས་རུ་ཚ་ནི་དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཞིང་རླུང་དང་འཕྲོད་དོ། །ཚོ་ཁ་ད་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་མཐུ་ཆུང་ངོ་། །རྒྱ་མཚོའི་ལན་ཚྭ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཟས་འདྲུལ་བར་བྱེད་དོ། །ནས་ ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ནི། དུག་དང་སྙིང་ན་བ་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། ལྐོག་མའི་ནད་སེལ་ཅིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁོང་པའི་དྲོད་སྐྱེད་ལ་པགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ད་ནི་བཏུང་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཆར་པའི་ཆུ་ནི་ ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ། དུག་སེལ་ལོ། །ཆར་པའི་ཆུ་ས་གཞི་དང་། སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་དང་ཕྲད་པ་ལས་ནི་དེའི་རོའི་བྱེ་བྲག་དང་། མཐུ་ཡང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འབབ་ཆུ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་དོ། །མཚོའི་ཆུ་ནི་མངར་ལ་ཡང་ངོ་། ། རྫིང་བུའི་ཆུ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ལྟེང་ཀའི་ཆུ་ནི་རླུང་སྐྱེད་དོ། །ཆུ་མིག་གི་ཆུ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །བྲག་མཐོན་པའི་ཁ་ནས་བབ་པའི་ཆུ་ནི་ཡང་ཞིང་བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ནི་དྲོད་ཆེ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སྐྱེད་དོ། །ཆུ་མིག་འཕར་བའི་ ཆུ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཆུ་རྙོག་ཅིང་སྲིན་བུ་དང་ཉ་ལྕིབ་ཡོད་དེ་མ་རུང་བར་གྱུར་ཅིང་། ཉི་མ་མི་མཐོང་བའི་ཆུ་ནི་བླང་བར་མི་བྱའོ། །སྐྱོན་དེ་དག་མེད་པའི་ཆུ་ནི་བླང་བར་བྱའོ། །ཆུ་སྐོལ་བ་ནི་རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། རླུང་དང་། བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ལོ། །དེ་ཉིད་ཞག་ལོན་པར་བྱས་ན་ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། །། ༈ འོ་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་འོ་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ་བའི་འོ་མ་ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཚེ་རིང་ 211-200b

བར་བྱེད་དོ། །མ་ཧེའི་འོ་མ་ནི་བའི་འོ་མ་བས་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ་ཡིན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དྲོད་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། །རའི་འོ་མས་ནི་ཁྲག་ཚད་སེལ་ཞིང་། ལུད་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། རིམས་མེད་པར་བྱེད་ལ་དྲེག་ན་བའི་སྟེང་དུ་བླུགས་ན་དྲེག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུག་གི་འོ་མས་ནི་མཁྲིས་ པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །རྔ་མོའི་འོ་མས་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ།

拉拉普和烏蘇果實和戈紐是治療風病和痰病的最佳藥物。 現在說明鹽的差別:巖鹽對眼睛有益,能增進食慾並平息三種病根。 黑鹽性熱,能治療大便阻塞和心痛。 根鹽性熱而銳利,能治療心痛且適合風病。 措卡達與此相似但效力稍弱。 海鹽性重,能消化食物。 炒焦的大麥灰能治療毒、心痛、白癜風和喉病,並能生長體內熱量。 堿灰性銳利,能使身體發熱,生長腹內熱量並破壞面板。 現在說明飲品的差別:雨水性輕,能治療病根,對心臟有益,並能治療毒。 雨水與地面和各種不同物質接觸后,其味道和效力也會變得不同。 流水性粗糙,能生風病。 湖水甜美而輕。 池水能治療風病和痰病。 沼澤水能生風病。 泉水性粗糙,能生長體內熱量。 從高巖流下的水性輕,能治療痰病。 井水能使體溫升高並生風病。 噴涌泉水能治療膽病。 渾濁且有蟲和水藻、變質且見不到陽光的水不應取用。 無這些缺陷的水可以取用。 開水能治療熱病、呼吸不適、肥胖病、風病和痰病。 煮沸後冷卻的水能治療三種病根。 這同樣的水若放置多日則會引起病根。 奶類的差別說明: 現在說明奶類的差別。牛奶性油膩而重,能治療風病和膽病,並能延長壽命。 水牛奶比牛奶更重且更油膩,特別能減少體溫。 山羊奶能治療血熱,並能治療咳嗽、口渴和熱病,若倒在瘡疤上能使瘡疤消失。 綿羊奶能生膽病和痰病。 母駱駝奶能治療腫脹、水腫、腹脹、蟲病、痔瘡、痰病和風病。

།བུད་མེད་ཀྱི་འོ་མས་ནི་ལྕེ་ལ་ཕན་པ་དང་། མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ལ་ཕན་པ་དང་། སྣར་བླུད་ན་ཁྲག་ལུད་ པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཞོ་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །ཞོ་མ་ལངས་པས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སྐྱེད་དོ། །ཞོ་ཁ་ཆུ་ནི་འཛག་སྒོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །མར་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། བཞིན་གཡོ་བ་དང་ མཇིང་པ་ཡོ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་ལས་སྣ་གཞན་དུ་བསྐྱུར་བ་ཆུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་མཛེ་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དར་བའི་རོ་མས་ན་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་ འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །བ་མར་ནི་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་མངར་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་པ་དང་། མིག་ལ་ཡང་ཕན་ལ། དེ་སྨན་གཞན་དང་སྦྱར་ན་ནད་གཞི་གསུམ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད། མར་རྙིང་པས་ནི་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། སྦྱར་བའི་ དུག་དང་། བརྒྱལ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ར་ལ་སོགས་པའི་མར་ནི་སོ་སོའི་འོ་མའི་ཡོན་ཏན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། མ་ཧེ་དང་། བ་དང་། ར་དང་། ལུག་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་ནི་གཅིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་དང་། སྲིན་བུ་དང་དུག་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ།། །། ༈ འབྲུ་མར་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་འབྲུ་མར་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཏིལ་མར་ནི་རླུང་དང་བད་ 211-201a

ཀན་སེལ་ཞིང་། པགས་པའི་མདོག་བཟང་བར་བྱེད་ལ་སྐྲ་བཟང་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཡུང་མར་ནི་སྲིན་བུ་དང་། གཡའ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཟར་མའི་མར་ནི་མིག་ལ་གནོད་ ཅིང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ལ་རླུང་སེལ་ཏོ། །བ་རུ་རའི་མར་ནི། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་སེལ་ཅིང་སྐྲན་ལ་ཕན་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བ་བརྟ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྲང་རྩི་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་ གཅིན་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། དུག་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དེ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་རྣམས་ནི། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་སོ་སོ་འོ་མ་སྟེ་ཟོས་ པའི་ཁུ་བ་ནི་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །བུ་རམ་ཤིང་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་དོ།

婦女乳汁對舌頭有益,滴入眼睛對眼睛有益,灌入鼻子能治療吐血病。 酸奶能生長體力並治療風病,能增進食慾,會生膽病和痰病。 未發酵的酸奶會引起三種病根。 酸奶清水能清潔排泄道。 酥油能治療胃病、痔瘡、面部抽搐和頸部歪斜的病。 從牛奶製成的其他發酵物如酪等性重,會成為麻風病的病因。 酪漿能治療三種病根以及胃病、腫脹、痔瘡、白癜風、腹瀉,能摧毀腫瘤。 牛油消化後味甘,能治療風病和膽病,使心情舒暢,對眼睛也有益,若與其他藥物配合還能治療三種病根。 陳年酥油能治療健忘、瘋狂、配製的毒和昏厥。 山羊等動物的酥油,應當按照各自乳汁的功效來理解。 大象、馬、驢、母駱駝、水牛、牛、山羊、綿羊這些的尿稱為八種尿,它們能治療痰病和風病,能除蟲和毒,並能治療白癜風、水腫、麻風、痔瘡、腫脹、腫瘤和尿病。 油類的差別說明: 現在說明油類的差別。芝麻油能治療風病和痰病,能使面板顏色變好,使頭髮生長良好。 芥子油能摧毀蟲病和瘙癢,能治療痰病、肥胖病和風病。 豌豆油對眼睛有害,會生膽病但能治療風病。 訶子油能治療痰病和膽病,對腫瘤有益,能增強眼睛和耳朵。 蜂蜜能治療三種病根,以及打嗝、呼吸不適、蟲病、嘔吐、尿病、口渴病和各種毒,有些人也說它會生風病。 甘蔗能治療吐血病,能生長體力,能增進食慾但會生痰病。 各種甘蔗的汁液即乳液,食用后的汁液會有益處。 榨取的甘蔗汁性重,會導致大便阻

།བུ་རམ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །བུ་རམ་རྙིང་པ་ནི་ཕན་ཞིང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ དང་བར་བྱེད་དོ། །བུ་རམ་གྱི་ཁ་ར་ནི་སྣུམ་པ་དང་ལྡན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྲང་རྩིའི་ཁ་ར་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱུག་པ་དང་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།། །། ༈ ཆང་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཆང་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཆང་ངོ་ཅོག་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ལ་སྐྱུར་ བའི་ཕྱིར་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏེ། རན་ཅིང་ཚོད་ཟིན་པར་འཐུངས་ན་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་དུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འབྲུའི་ཆང་ནི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་ཏེ་སྐེམ་པ་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ། བུ་རམ་ ཆང་ནི་འཁྲུ་བར་བྱེད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་ནི་བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒུན་ཆང་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་གི་ཆང་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །ཚྭ་དང་རྩབས་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ 211-201b

རྣམས་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སྐྱེད་དོ།། །། ༈ ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། འབྲས་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཐུག་པས་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་དེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཐུག་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་འཕྲོད་ཅིང་ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །འབྲས་ཐུག་གར་ པོ་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད་དེ་འཁྲུ་བ་གཅོད་ཅིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་དོ། །འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་ལ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་དང་ཏིལ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་གསུམ་སྦྱར་བའི་ཐུག་པས་ནི་རླུང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།། །། ༈ བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། འབྲས་ལེགས་པར་བཀྲུས་པ་དང་། ཁུ་བ་གཟར་བཅད་པ་དང་། ཚོས་པ་དང་གྲང་དྲོ་རན་ཙམ་དུ་བྱས་པའི་འབྲས་ཆན་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཆན་རྡོ་གུ་དང་། ཤ་དང་། ཤིང་ཏོག་དང་། མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཙོས་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །འབྲུའི་ཚོད་མ་ནི། ཤུན་ལྤགས་བཤུས་ལ་ཡིད་ཙམ་བརྔོས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཚོས་པར་བྱས་པ་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོ་ཚོད་ནི་ཤིན་ཏུ་བཤུར་ལ་ཚོས་པར་བྱས་ཏེ། སྡོར་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།། །། ༈ ཁུ་བཅུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཁུ་བཅུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བལ་པོ་སེའུ་དང་སྐྱུ་རུ་ར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་དང་སྦྱར་ན་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། བད་ཀན་ཡང་སེལ་ཏོ།

糖不僅能治療膽病,還能增進食慾並治療風病,但會生痰病。陳年糖有益且是治療膽病的最佳之物,能使血液調和。糖的結晶具有油性,能治療吐血病並增進食慾。蜂蜜結晶性澀,能使人滿足並治療嘔吐和腹瀉。 酒類的差別說明: 現在說明酒類的差別。所有酒類都會生膽病,因為是酸性的所以能治療痰病和風病,如果適量飲用能生暖意、使人歡喜並增長體力。如果不這樣做就會變成毒。其中,穀物酒對痔瘡有益,能使消瘦者長肉並治療風病。糖酒能使人腹瀉並使病情成熟。甘蔗酒能治療痰病和肥胖病。葡萄酒能治療風病和膽病。馬度迦花酒性澀,會生風病和膽病。屬於鹽類和發酵物一類的都性銳利,會引起吐血病。 湯類的差別說明: 現在說明湯類的差別。炒熟磨碎的米湯能使病情成熟並生暖,是有益的。米湯性輕,與風病相宜並能清潔水道。稠米湯能使人滿足,能止瀉,對心臟有益並能增長體力。米乳湯會生痰病並能增長體力。混合湯,即米、芝麻和豆類三種混合的湯能治療風病。 食物的差別說明: 現在說明食物的差別。將米充分洗凈、去除湯汁、煮熟並調至適宜溫度的米飯性輕。與豆子、肉、水果、酥油一起煮的米飯性重,能使人長肉。穀物菜,即去皮略炒並充分煮熟的性輕。蔬菜要充分洗凈煮熟,與調味料適當配合則有益。 精華的差別說明: 現在說明精華的差別。尼泊爾酸果和訶子混合的精華能生暖意並治療風病和膽病。與蘿蔔配合能治療呼吸不適、咳嗽、感冒和痰病。

།ནས་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་ལྐོག་མ་ལ་ཕན་ཏེ་རླུང་སེལ་ ཏོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད་ཅིང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སྦྱར་ཚོད་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞོ་དང་བུ་རམ་དང་རྒུན་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་ནི་ཡང་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་སྐྱུག་པ་སེལ་ཏོ། །ཞོ་དང་བུ་རམ་སྦྱར་ཏེ་ དཀྲུགས་པའི་ནང་དུ་དྲི་བཞི་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་འདི་བཞི་སྦྱར་བ་དང་སྤོད་སྣ་ཚོགས་བཏབ་པ་ནི་ཤ་སྐྱེ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཞོའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཏབ་པ་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཕྱེ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་སླ་བར་བྱེད་ 211-202a

ཅིང་རླུང་སྐྱེད་ལ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །ནས་བསྒྲུས་དང་། ནས་ཁྲལ་ཁྲོལ་ཙམ་དུ་བཏགས་པའི་ཆན་དང་ནས་ཀྱི་ཁུ་བ་ནི་གཅིན་ནད་དང་རྟུག་སྐོམ་སེལ་ཏོ། །ཞུ་བ་བུ་རམ་གྱིས་བཏབ་པ་ནི་ལྕི་ལ་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་ རླུང་སེལ་ཏོ། །ཞི་ཏེའུ་ནི་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །པེཾ་ཏམ་ལ་སོགས་པ་ཁུར་བ་ཤ་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །བེ་རག་ཤ་དང་སྤོད་ལ་སོགས་པས་བརྫངས་པ་ནི་ལྕི་ ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བརྡུངས་པའི་ལྕེ་ཁུར་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་དྲོད་ཆེ་ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུར་བ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་ཕྱི་ས་སླ་བར་བྱེད་དོ། །ཁུར་བ་བུ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ སེལ་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་བཟང་བ་དང་མིག་རྣོ་བར་བྱེད་དོ། །ཁུར་བ་འབྲུ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ནི། མིག་རྟུལ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ལ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ།། །། ༈ ཚལ་ནན་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཚལ་ནན་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཟན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཚལ་ནན་བཏུང་བ་ནི་ངོམས་པ་དང་། འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། ཟན་ཟོས་པ་གནས་སུ་སོན་པར་བྱེད་དེ། རླུང་ནད་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ། སྣུམ་བག་དང་དྲོན་པོ་དགེའོ། །མཁྲིས་པ་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་ མངར་བ་དང་བསིལ་བ་དགེའོ། །བད་ཀན་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བག་དགེའོ།

大麥、豌豆和棗果混合的精華對喉嚨有益並能治療風病。豆類和訶子混合的精華能止瀉並治療膽病和痰病。名為紅色混合菜的酸奶、糖和葡萄混合的菜性輕,能生肉、開胃並治療嘔吐。酸奶和糖混合攪拌後加入所謂的四香料,即桂皮、豆蔻、龍花和甘達帕特拉這四種,再加入各種香料,能生肉並增進食慾。在酸奶中加入糖能治療風病。麵粉性澀,能使大便鬆軟,會生風病,能增長體力並使人滿足。 炒大麥和略微磨碎的大麥飯以及大麥湯能治療小便病和便秘。在湯中加入糖性重,能生肉並治療風病。芝麻能生火暖,治療風病和膽病並增進食慾。配有肉的麵團等能生肉、增長體力並治療膽病和風病。用香料等填充的貝拉克肉性重且能使人滿足。搗碎的米麵團性重,暖性大且會生痰病和膽病。豆類等麵團性重,會生痰病並使大便鬆軟。在酥油中煮的麵團能治療風病和膽病,使身體膚色美好並使眼睛銳利。在芝麻油中煮的麵團會使眼睛遲鈍,能治療風病但會生膽病。 餐后飲品的差別說明: 現在說明餐后飲品的差別。飯後飲用餐后飲品能使人滿足、幫助消化、使人歡喜、增長體力、生肉、開胃,並使所食之食物到達其處所。對風病患者而言,餐后飲品以油性和溫熱的為宜。對膽病患者而言,餐后飲品以甜味和涼性的為宜。對痰病患者而言,餐后飲品以澀性和微溫的為宜。

།ནད་ཁོང་སྐེམ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་ཤ་ཁུ་བཟང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་། སྨྱུང་བས་དུབ་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲས་པས་དུབ་པ་ དང་། ཚ་བས་གདུངས་པས་དུབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་འོ་མ་བཟང་ངོ་། །ཤ་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་བ་བཟང་ངོ་། །རིད་པ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་ཆང་བཟང་ངོ་། །གློ་འགྲམས་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། 211-202b

ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི། ཚལ་ནན་འཐུངས་ན་མི་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་རྣམས་གཞུང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ན། ནད་པ་ཡང་འཚོ་ལ། སྨན་ པ་དེའང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་ལྕི་བ་ནི་ཉུང་ངུ་བཟའ། ཟས་ཡང་བ་ནི་མང་དུ་ཟ་ཞིང་། དུས་དང་། མེའི་དྲོད་དང་། ཚོད་ཤེས་པར་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། གོམས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ན་ནི། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་ཡང་ཡང་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་བ་ཡང་ལྕི་བར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །། ༄། །བཞི་པ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། ༈ རིམས་ནད་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ལེའུ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རིམས་ནད་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་ བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་འདིར་དེ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་འདི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བཤད་དེ། རིམས་ནི་ཐོག་མར་ལྷ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲང་སྲོང་ཤེས་ཉན་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་བརྙས་ཏེ། ལྷ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ཁྲོས་ནས་དབུགས་བཏང་བ་ལས་བྱུང་བ། རླུང་དང་མཁྲིས་ པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་རིམས་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འདུས་པའི་རིམས་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པའི་རིམས་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་རིམས་དང་། རིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་རིམས་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་ཐབས་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པས་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ནད་གཞི་རྣམས་ཕོ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཁོང་བའི་དྲོད་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བཏོན་པ་དེ་དང་། དྭངས་མ་དང་འདུས་ཤིང་ གནས་པར་གྱུར་པས་ནི་རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

對於患有內消瘦病的人,餐后飲品以肉湯為佳。對於因女色疲勞、因行路疲勞、因齋戒疲勞、因多言疲勞、因熱惱疲勞的人,這些情況下餐后飲品以牛奶為佳。對於食肉過多的人,餐后飲品以蜂蜜和水的混合物為佳。對於消瘦的人,餐后飲品以酒為佳。對於肺病遊走、聲音嘶啞、呼吸不適、咳嗽、打嗝、多唾液分泌,以及被上述疾病折磨的人,不宜飲用餐后飲品。 如此,若能依據醫典合理搭配飲食,病人能得到康復,醫生也能在世間獲得巨大聲譽。重食應少食,輕食可多食,並且要了解時間、消化之火、調配方法的差別、習慣和消化能力,如此合理使用的話,重食也能變輕,輕食也可能變重。這是第三章飲食規則的說明。 第四章 治療熱病的章節 熱病被稱為一切疾病之王的章節 現在要說明治療熱病的章節。熱病被稱為一切疾病之王。因此,這裡首先說明治療它的方法。熱病最初是因為仙人”具智者”輕視大自在天(即大威德天),大自在天發怒呼出氣息而產生的。由此產生了風、膽、痰各自的熱病,風膽合併的熱病,膽痰二者合併的熱病,風膽痰三者合併的熱病,以及突發性熱病,共八種熱病。 關於熱病最初產生的方式:由於飲食不當和臥住等生活方式不當,病根進入胃中,將體內的暖氣排到體外,與精華相結合停留,從而產生熱病。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་གྲང་ཞིང་འདར་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། སླལ་ཞིང་བྱ་རྨྱང་བྱེད་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་རྐེད་པ་དང་བརླ་དང་རྩིབ་ 211-203a

ལོགས་ན་ཞིང་བྱིན་སྙིང་སྐྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མིག་དང་པགས་པའི་མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་མདོག་གནག་ཅིང་ཁར་རོ་བསྐ་བ་བྲོ་བ་དང་། འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ལུད་པ་འགོག་ ཏུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཁོང་པ་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ཁའི་རོ་ཚ་བར་བྲོ་བའམ། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། སྣའི་ ནད་དང་། ཁའི་ནད་དང་། མཆུ་དང་ལྐོག་མ་རྣམས་སུ་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཁྲོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་བ་དང་། བསིལ་བ་འདོད་པ་དང་། མིག་དང་། སེན་མོ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སེར་བ་དང་། སྒྲེགས་པའི་རོ་ཁ་བ་ དང་། འཁྲུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་།ལུས་ལྕི་བ་དང་། དང་ག་མེར་མེར་པོར་གྱུར་ པ་དང་། སློད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཁར་མངར་བ་བྲོ་བ་དང་། གྲང་འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་། མིག་དང་སེན་མོ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་གྱི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། དྲོ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལྐོག་མ་སྐོམ་པ་དང་། ཁ་སྐོམ་པ་དང་། སྤུ་ལངས་པ་དང་། གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ཚིགས་དང་། ཀླད་པ་རབ་ཏུ་ན་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྙོམ་པ་དང་། སློད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཚིགས་དང་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ 211-203b

གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི། ཕྱེད་གྲང་ཕྱེད་ཚ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུ་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ཁར་རོ་ཁ་བ་བྲོ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། སྒྱིད་ལུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

我來為您直譯這段藏文: 關於風引起的熱病的癥狀是:身體發冷顫抖、頭暈、疲乏、汗毛豎立、疲倦且打哈欠、頭部、腰部、大腿和肋部疼痛、心煩、口渴嚴重、眼睛和面板的顏色、指甲、大便、小便等呈黑色,口中有澀味、腮部疼痛、呼吸不適且咳嗽難以抑制。 膽引起的熱病的癥狀是:身體極熱、腹部發熱、口渴嚴重、昏厥、出汗、口中有熱味或頭暈、疲乏、鼻病、口病、嘴唇和喉嚨出現疹子、易怒且極度憤怒、喜歡涼爽、眼睛、指甲、面板顏色、大便、小便等呈黃色、打嗝時有苦味、腹瀉。 痰引起的熱病的癥狀是:呼吸不適、咳嗽、感冒、多唾液、食慾不振、嘔吐、嗜睡、身體沉重、胸悶、鬆弛無力、口中有甜味、出現寒疹、眼睛、指甲、面板顏色、大便、小便呈淺白色、喜歡溫暖。 風膽二者合併引起的熱病的癥狀是:口渴嚴重、身體發熱、喉嚨乾渴、口乾、汗毛豎立、失眠、嘔吐、關節和腦部劇痛。 風痰二者合併引起的熱病的癥狀可從以下癥狀判斷:昏沉、鬆弛無力、身體發熱、關節和腦部疼痛、身體沉重、身體發冷、咳嗽、食慾不振、身體出汗。 膽痰二者合併引起的熱病的癥狀是:一半冷一半熱、食慾不振、出汗、咳嗽、昏沉、口中有苦味、神志不清、懶惰、口渴嚴重。

།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ནི། ཚིགས་དང་རུས་པ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ཕྱེད་གྲང་ཕྱེད་ཚ་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ལྐོག་མ་ངར་ངར་ཟེར་བ་དང་། རྣ་བར་ཟུག་པ་དང་། མིག་དམར་ཞིང་ཡོན་ པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ནས་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། ལྕེ་ཚིག་པ་བཞིན་ནག་པོར་འགྱུར་ཞིང་རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་གྱུར་ཅིང་། འབྲུམ་བུ་དམར་པོ་འཐོན་པ་དང་། རྣམས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་གྱུར་ན་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཚད་པར་གྱུར་ན་གསོ་དཀའ་བར་བཤད་དེ། གློ་བུར་གྱི་རིམས་ནི། སེམས་འཁྲུག་པའི་གདུང་བ་ལས་མཁྲིས་པའི་རིམས་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་རྣམས་སེམས་འཁྲུག་ མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གང་བྱུང་བ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་མས་བསྟན་ཏོ། །རིམས་ནད་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། རིམས་ཐོག་མ་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་ལ་མི་གནོད་པར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། ། དེ་ལ་རླུང་དང་ངལ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་རྣམས་ལ་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་མི་བྱའོ། །སྨྱུང་བར་བྱ་བའི་ཚད་ནི་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ 211-204a

ཡང་བར་གྱུར་ན་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ནི་སྐེམ་པའི་ནད་དང་། སྙོམ་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ངལ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་རིམས་ ལ་ནི། སྐོམ་དུ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཚ་བ་དང་དུག་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་སྐོམ་དུ་རོ་ཁ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་ལོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་ཙན་དན་རྣམས་ སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་ན་ཡང་སྐོམ་པ་དང་སྐྱུག་པ་དང་། རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་སེལ་ཏོ། །སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་སྨིན་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གང་ཡིན་པའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ ཐུག་པ་ཕན་ཞིང་འཕྲོད་པར་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཐུག་པ་སླ་བ་བཅའ་སྒས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རླུང་གི་རིམས་ལ་ནི། སཱ་ལུའི་ཆན་རི་དྭགས་དང་རི་བྱའི་ཤ་ཁུ་བཅད་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེས་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། ཞག་བདུན་ ལོན་པའི་འོག་ཏུ་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་བླུད་དོ།

關於風、膽和痰三者合併引起的熱病癥狀是:關節、骨骼和腦部疼痛、一半冷一半熱、昏沉、食慾不振、頭暈、喉嚨發癢、耳痛、眼睛發紅且歪斜、口中吐出膽汁和血液、嘔吐、口渴嚴重、夜晚失眠、舌頭如燒焦般發黑且觸控粗糙、身體呈青灰色、出現紅色疹子。若這些癥狀全部具備,則無法治癒。若發展成熱癥,據說難以治癒。 關於突發性熱病:由心理困擾引起的痛苦會轉變為膽熱病,這些心理困擾包括慾望、憂愁、恐懼和憤怒。這些由風、膽和痰任何一種引起的熱病,都可通過各自的癥狀來識別。 熱病的治療方法是:熱病剛剛發生時,在不損害體力的情況下進行禁食療法。但對於因風、疲勞、憤怒、憂愁、咳嗽和肺病引起的熱病,不應進行禁食療法。禁食的標準是:當出現飢渴感、大小便正常、身體輕盈時,說明禁食療法效果良好。若禁食過度,則會導致消瘦病、昏沉、頭暈、呼吸困難和疲勞病。 對於痰和風引起的熱病,應飲用溫熱的開水。對於膽、熱和毒引起的熱病,應飲用苦味涼開水。用蓽茇、婆羅迦、毛蘿蔔、布謝爾孜、甘松和檀香煮成的涼湯,可以消除口渴、嘔吐、熱病和身體發熱。 禁食之後,應食用以下湯類:根據風、膽和痰各自的消化藥材熬製的湯,這些都有益且適宜。或者可以飲用加入蓽茇的炒米粥稀湯。另外,對於風熱病,可以給予粳米飯配以野獸和山雞肉湯。如果這樣仍未痊癒,在七天後服用消化藥和平息藥。

།ཞག་བདུན་གྱི་སྔ་རོལ་རིམས་གསར་བུ་བྱུང་བའི་ཚེ། སྨན་བཏང་བ་ནི་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནད་གཞི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་ སྨན་བིལྦ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ དོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་མཁྲིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ལ་ཀ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་ 211-204b

བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྠི་ར་དང་། ཀ་ལེ་ཤི་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་རླུང་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། ཤུ་ཏིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་ཐང་ཤིང་དང་། བྲྀཾཀྵ་ད་ནི་དང་། སྨན་ར་སྣ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨཾ་ཤུ་མ་ཏི་དང་། རྒུན་དང་པ་ཏྱ་ལ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། ཤིང་ མངར་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཤལ་མ་ལི་དང་། བ་ལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། རྒུན་དང་ཤི་རི་སར་ནི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །འདི་རྣམས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་ པའི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གོང་ནས་ཐལ་ཏྲེས་ཞེས་སྨོས་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀུན་གྱི་ཁུ་བ་ནི་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒུན་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། རྩ་མཁྲིས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒུན་དང་། ནིམྦ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨམ་བྲ་དང་། རྩ་མཁྲིས་པ་དང་། བྱི་ཚེར་པ་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། པདྨ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་ སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྲོ་ལོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་བ་བླུད་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ།

在熱病發生的前七天內服用藥物,會使病情嚴重加重。對於風引起的熱病,應服用以畢爾瓦等五種根藥煮成的湯劑。或者用胡椒根、獨活和蓽茇一起煮成的湯劑。或者用獨活、甘松、蒺藜和蓽茇一起煮成的湯劑。或者用訶子、甘松、五根藥、獨活和烏蘇果實一起煮成的湯劑。或者用根膽、甘松、獨活、巴拉卡、兩種勃里哈提和澤馬一起煮成的湯劑。 或者用悉地拉、卡勒西和蓽茇一起煮成的湯劑,這對風病有效。或者用塔特列斯、胡椒、葡萄、舒提果實和哈列努卡一起煮成的湯劑。或者用檀香、布林克沙達尼、藥物拉斯那、燈樹和艾拉巴魯卡一起煮成的湯劑。或者用獨活、安舒瑪提、葡萄和帕提亞拉卡一起煮成的湯劑。或者用拉斯那、甘草、冬卡、檀巴拉、沙爾瑪利和巴拉一起煮成的湯劑。或者用犬舌草、葡萄、希利薩爾尼、塔特列斯和獨活一起煮成的湯劑。 這些都能消除風引起的熱病。從上文提到的塔特列斯開始的五個配方,其湯劑都要與糖混合使用。 對於膽引起的熱病,應服用消化藥訶子、葡萄、巴拉卡和根膽一起煮成的湯劑。或者用布切謝爾、葡萄、楝樹和甘草一起煮成的湯劑。或者用庵摩羅、根膽、蒺藜和索洛一起煮成的湯劑。或者用毒母、布切謝爾、甘松和甘草一起煮成的湯劑。或者用升麻、烏特帕拉花、蓮花、塔特列斯和獨活一起煮成的湯劑與糖混合,或者用索洛煮成的涼湯,這些都能消除膽熱病。

།ཡང་ན་ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཞིང་བླུད་ན་ 211-205a

མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀཏྤལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་ དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གོང་དུ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་སྨོས་པ། ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སོ་སོར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་སོ་སོར་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒུན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དོང་ཀ་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་ཏེ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བ་ཤ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་ཁ་ལུང་གི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་ སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ ཤེལ་དང་། {ཨ་}རུ་ར་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཡུང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨམ་བ་ཏ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། མུརྦ་དང་། ཨ་རཉྫ་དང་། ཨ་རི་ཏ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་དང་། སྨན་ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ཤི་རི་པརྞི་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། 211-205b

སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། པ་ཤ་ཀ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།

或者用犬舌草、索洛、巴拉卡、布切謝爾、根膽和蒺藜一起煮成的湯劑,待冷卻後與蜂蜜混合服用,可以消除膽熱病。或者用布切謝爾、根膽和蒺藜一起煮成的湯劑,待冷卻後與蜂蜜混合服用,可以消除膽熱病。或者用布切謝爾、卡特帕爾、毒母和甘松一起煮成的湯劑服用。 或者用前文藥物類別中所述的塔特列斯等類別和烏特帕拉等類別分別煮成的湯劑,分別與糖混合服用。或者用甘松、訶子、葡萄、布切謝爾、冬卡和索洛一起煮成的湯劑服用。或者將布切謝爾研磨后與糖混合服用,可以消除膽熱病。或者用布切謝爾、蒺藜、根膽、根夏瑪、索洛和巴沙卡一起煮成湯劑,待冷卻後與糖混合服用,可以消除血和膽引起的熱病。 對於痰引起的熱病,應服用消化藥卡隆根、蓽茇、獨活和胡椒根一起煮成的湯劑,與焦糊的大麥灰混合,或者用前文所述的胡椒等類別煮成的湯劑與焦糊的大麥灰混合服用。或者用布切謝爾、訶子、獨蒜、檀香和薑黃一起煮成的湯劑服用。或者用安巴塔、布切謝爾、穆爾瓦、阿蘭加、阿利塔和庫拉卡一起煮成的湯劑服用。或者用蓽茇、白附子、茜草、檀香、蒺藜和甘松一起煮成的湯劑服用。 或者用所謂的三辛香,即蓽茇、胡椒和那勒善,以及藥物黑塔瑪拉、希利帕爾尼、燈樹和獨活一起煮成的湯劑服用。或者用那伽格薩爾、薑黃、醋栗、三辛香、布切謝爾和毒母一起煮成的湯劑服用。或者用蓽茇、蒺藜、帕沙卡和甘松一起煮成的湯

།ཡང་ན་དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། མུརྦ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀེའུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཀྱང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ནིམ་པ་ དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ལི་ཟུང་བ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། མ་རུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སཔྟ་པརྞི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྟག་མ་ རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤ་མ་ལི་དང་། ར་སྣ་དང་། དོང་ཀ་དང་། བ་ཤི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་ དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། ཙན་དན་དང་། མེ་ཏོག་མ་བྷུ་ཀ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། བ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་ཆུ་བཟང་པོའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ ལ་ཞག་ལོན་པར་བྱས་པའི་ནང་དུ། འབྲས་སོ་བརྔོས་ལ་ཕུབ་མ་བསལ་ཏེ་བཏགས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་ 211-206a

བ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏེ་སྤྲིན་ལ་རླུང་བབ་པ་བཞིན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ་ སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གོ་སྙོད་བཏབ་པ་དང་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བརྒི་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུ་དག་དང་། འུ་སུའི་ འབྲས་བུ་དང་། ཀཏྤལ། ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རྩ་བུ་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཤིང་ཀུན་དང་། སྦྲང་རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། བད་ཀན་དང་། རླུང་གི་རིམས་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ལ་ཐོག་ཤོག་འབབ་པ་བཞིན་ནོ།

或者用冬卡、毒母果皮、穆爾瓦、鳥茨和克烏卡一起煮成的湯劑服用。這七種藥物配方也能消除痰熱病。或者用楝樹、蓽茇、獨活、檀香、利宗巴、根膽、馬茹、胡椒和布利哈提一起煮成的湯劑服用,可以消除痰熱病。或者用七葉樹、獨活、楝樹和虎鬚一起煮成的湯劑,待冷卻後與蜂蜜混合服用,可以消除痰熱病。 對於風和膽雙重引起的熱病,應服用消化藥刺天茄、巴拉、羅斯那、犬舌草、獨活和根夏瑪煮成的湯劑,可以消除。或者用三果、沙瑪利、羅斯那、冬卡和巴希一起煮成的湯劑服用,可以迅速消除風和膽引起的熱病。或者用甘草、塔特列斯、葡萄、檀香、馬布卡花、烏特帕拉、坦帕拉、柏樹、升麻、三果、蓮蕊、巴魯沙卡和布切謝爾在優質水中煮沸,待冷卻後放置一夜,在其中加入去殼研磨的炒米,與蜂蜜和糖混合服用,可以消除風和膽熱病、身體發熱、口渴病、昏厥、嘔吐、頭暈和咯血等病癥,如同風吹散雲彩一般。 對於風和痰雙重引起的熱病,應服用消化藥胡椒和葡萄一起煮成的湯劑,待冷卻後與蜂蜜混合服用。或者用前文所述的冬卡等藥物類別一起煮成的湯劑,加入戈涅並與糖混合服用。或者用檀香、索洛、巴吉、甘松、白芷、榧子、卡特帕爾、訶子、蓽茇和根布提卡一起煮成的湯劑,在其中加入阿魏和適量蜂蜜混合飲用,可以消除痰和風熱病、呃逆、呼吸不暢、喉病拉果、咳嗽、消瘦病和多唾液等癥狀,如同閃電擊中樹木一般。

།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཤིང་མངར་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཡུང་དང་སྐྱེར་མ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤིང་མངར་དང་དོང་ག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་རིམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། གཉིས་ཤས་ཆེ་ལ་གཅིག་ཤས་ ཆུང་ན་གང་ཤས་ཆུང་བ་དེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཅིག་ཤས་ཆེ་ལ་གཉིས་ཤས་ཆུང་ན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་སྟོབས་དབྲི་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་ཤས་ཆུང་བ་དེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤས་ཆེ་ཆུང་མི་མཉམ་པ་ལ་ནི། མདོར་ན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་ 211-206b

སྟོབས་ནི་དབྲི། གང་ཤས་ཆུང་བའི་སྟོབས་ནི་བསྐྱེད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སྟོབས་མཉམ་ཞིང་ཆ་མཐུན་པར་བྱའོ། །གསུམ་ཆར་ཤས་མཉམ་དུ་འཁྲུག་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བད་ཀན་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཁྲིས་པ་གཞིལ་བའི་ཆོ་ ག་བྱའོ། །དེ་ནས་རླུང་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་གཞོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དྷ་མ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུག་ པ་དང་། ཙན་དན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤིང་པ་རུ་ཤ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཧ་རི་སྟ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་དེའི་མཇུག་ཏུ་སྣ་དྲུང་དུ་སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཏར་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། མར་བཏུང་བས་གཞིལ་བར་བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་རོ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་བསྡུས་ནས། སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་ནད་རོར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་བྱད་དོ། །རོར་འབྱིན་ པའི་ནད་དེ་མི་ལ་ཐེབས་པར་གྱུར་ན། ཤི་བའི་ཁོངས་སུ་བཅུག་སྟེ། སོ་ཤི་བསྔོ་བར་དམ་བཅས་ནས། སྣོད་ཆུར་བྱིང་བ་སྙེག་པ་བཞིན་དུ། བང་བྱ་སྟོད་ལ་མྱུར་དུ་ཉམས་སུ་བླང་ཞིང་གསོ་བར་བྱའོ།

我將為您翻譯這段藏文醫學文獻: 對於痰和膽汁兩者結合而產生的熱病,應服用以下藥物煎煮的湯劑:甘草、巴拉、阿里什塔、巴托拉以及三果。將這些藥物一起煎煮成湯劑飲用,能夠快速消除病癥。 或者,將芥子、醋栗、甘松、布謝爾則、甘草和冬果一起煎煮,將煎煮的湯劑冷卻後,加入蜂蜜調配服用,可以消除痰和膽汁引起的熱病。 對於由風、膽汁和痰三者結合而產生的熱病,其治療方法是:如果兩種病因嚴重而一種較輕,應當增強較輕的那種的力量;如果一種病因嚴重而兩種較輕,應當減弱嚴重的那種的力量。或者,也可以增強較輕的那種的力量。總之,對於病因強弱不均的情況,應當減弱嚴重的,增強較輕的,務必使其力量平衡協調。 對於三種病因同等程度發作的情況,首先要進行降痰的治療,其次進行降膽汁的治療,最後進行平息風的治療。通過這樣的方法來消除由三種病因引起的熱病。 對於三種病因結合的熱病,應服用以下藥物煎煮的湯劑:達瑪卡、三果、香柏、松樹、檀香、布謝爾則、布則謝爾和帕魯沙卡。或者,也可以用三根、甘松、三果、布則謝爾、巴托拉、哈里斯塔、毒母茸、膽草、列特和巴塔等藥物一起煎煮成湯劑,這也能消除由三種病因引起的熱病。 如果在三種病因結合的熱病之後,鼻部周圍出現腫脹,這種情況較難治癒。應當放血、塗藥和服用酥油來治療。 當三種病因結合導致身語意的活動如同屍體一樣不能行動時,會產生一種威脅生命的疾病,稱為”如尸出現”。如果人患上”如尸出現”的疾病,應將其視為已進入死亡之列,立下回向愿文后,如同撈取沉入水中的器物一般,要迅速採取治療措施進行救

།དེ་ལ་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཤིང་ཏོག་ཁ་ལུང་གི་ ཁུ་བ་ཤིང་ཀུན་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྨན་རོ་ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། རྣོ་བ་དག་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་བཙགས་པ་སླར་དྲན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཁར་བླུགས་སོ། །ཤིང་མ་དྷུ་ཀའི་སྙིང་པོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ 211-207a

ཆ་མཉམ་ལ་ཆུའི་ནང་དུ་བདར་ཏེ་བཙགས་ནས་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སླར་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤི་རི་ཤའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བྱི་སྐུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ ཆ་མཉམ་ལ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བདར་ཏེ་བཙགས་ནས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཡང་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ། །ཡང་ན་སླར་དྲན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཕྲལ་བའམ། རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟིང་པར་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མས་བསྲེག་གོ། །བྱ་གྷྲི་དང་། བྱི་ ཚེར་དང་། བྷ་གི་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། བད་ཀན་དང་། རོར་འབྱིན་པའི་ནད་རིམས་རྨང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ལུང་དང་། ཤིང་སྐ་སྨ་བྷི་དང་། བིལྦ་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལན་ཚྭ་དང་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་ཡང་རོར་འབྱིན་པའི་ནད་དང་། ལྟོ་སྦོ་ཞིང་རྟུལ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཀ་ར་བི་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྔར་བཤད་ པའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བིལྦ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་པྲྀཥྞ་པརྞི་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྔ་ཚན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་བསྡུས་པའི་མིང་ནི། རྩ་བ་བཅུ་པ་ཞེས་སྟེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བྷརྒི་དང་། པུ་ན་སྣ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་ལ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དྲན་པ་སོར་ཆུད་པར་འགྱུར་ཞིང་། རོར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམས་ཚབས་ཆེན་པོ་དང་། ངལ་བའི་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཀ་རཎྜ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ ཏྲེས་དང་། བཙོད་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་ཛ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀ་ར་བཱི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། རོར་འབྱིན་པའི་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིད་པ་འགགས་ཤིང་སྒྲ་ངར་ངར་པོར་གྱུར་པ་ 211-207b

ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

我將為您直譯這段藏文醫學文獻: 對此的治療方法是:將卡隆果汁與木香、藏荊芥、具有辛熱、苦和辛辣味的藥物調配,過濾后倒入口中,直至恢復意識為止。 將馬度卡樹心、巖鹽、白芷、那列山、胡椒等份量相等的藥材在水中研磨,過濾后滴入鼻中,也能使其恢復意識。 將希日夏果實、胡椒、那列山、巖鹽、醋栗糖、鼠糞、沒藥、白芷等份量相等的藥材在牛尿中研磨,過濾后塗抹眼部,也能使其恢復意識。 按照這樣的方法施治后,如果恢復意識,應立即用鐵針灸刺額部或兩腳跟。 將拜格日、薊、巴給、利祖巴、布然樹、馬努等藥材一起煎煮成湯劑飲用,也能從根本上平息痰病和”如尸出現”的熱病。 將卡隆、辛格瑪比、畢爾瓦、拜格日、巴塔和蓖麻根等煎煮成湯劑,加入鹽和牛尿服用,也能消除”如尸出現”的病癥和腹脹遲鈍的病癥。 將卡拉比、馬努、蓖麻根、犬舌草、巴沙卡、列特,以及前述的大五根方(即以畢爾瓦等為主的五味藥)和小五根方(即以普日什那帕尼等為主的五味藥)——這兩個五味藥合稱為”十根方”,再加上利祖巴、布然樹、薊、巴給、布那納巴等藥材,份量相等地在牛尿中煎煮后飲用,也能使意識恢復,並能快速消除稱為”如尸出現”的重癥熱病和重度疲勞病。 將卡蘭達、庫楚特列、藍、犬舌草、畢爾瓦、庫拉卡扎、兩種布日哈提、卡拉比、三辛香等藥材煎煮成湯劑飲用,也能消除因”如尸出現”病而導致的咽喉堵塞和發出粗重聲音的癥狀。

༈ རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་འདྲ་བར་བཤད་པ། ད་ནི་རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་འདྲ་བར་བཤད་དེ། དྭངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཟུངས་བདུན་གྱི་གནས་རྣམས་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་གསུམ་པོ་རྣམས་ཞུགས་པ་ལས་རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་ ཀྱི་རིམས་དང་། རྟག་པའི་རིམས་དང་། ཉིན་རེ་བའི་རིམས་ཉི་མ་གཉིས་ཤིང་ལན་གཅིག་གི་ལྡང་བའི་རིམས་དང་། ཉི་མ་གསུམ་ཞིང་ལན་གཅིག་ལྡང་བའི་རིམས་དང་། རྣམ་པ་ལྔར་གྱུར་ཏེ་དེ་དག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཤིང་ནིམ་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། པ་ཏོ་ལ་ དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། རྒུན་དང་། དོང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཐ་ཤ་ཀ་ཤ་མས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྠི་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་ག་རུ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་སོ་སོར་ འཐུངས་ན། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རེ་རེས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམས་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རིམས་ནད་ཀྱི་གྲངས་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བའི་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་རིམས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལྔ་ཆར་གྱིས་སོ་སོ་ནས་སེལ་ བར་ཡང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་བཤད་ནས། རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁོང་ན་ནད་གཞི་ཚོས་པར་གྱུར་པ་ན་གནས་པ་སླར་མ་ཕྱིན་ན་ཡང་གནོད་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁོང་ན་ནད་གཞི་ཚོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཚོས་པར་མ་གྱུར་པ་ཡོད་ 211-208a

པ། ཉམས་སྟོབས་དང་དུས་དང་ནད་ལས་དཔགས་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི་ཤིང་མངར་དང་། དོང་ག་དང་། རྒུན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཏོ་ལ་ རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་ནི་བཀྲུ་བར་བྱེད་དེ་རིམས་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བི་ཤལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་ནི་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ།

熱病發作與緩解時間的不同說明 現在說明熱病發作與緩解時間的不同:當風等三種病根進入精華等七種身體組織的部位時,會形成具有發作和緩解的熱病。這種熱病可分為五種:連續性熱病、恒常性熱病、每日發作的熱病、每兩日發作一次的熱病、每三日發作一次的熱病。 對這些病癥的治療方法是: 第一個藥方:將使病癥成熟的藥材楝樹、訶子、列特、甘松、巴托拉、毒母果實等份量相等調配在一起。 第二個藥方:將犬舌草、普切謝爾、巴塔、兩種塔特等份量相等調配在一起。 第三個藥方:將巴托拉、阿日什塔、葡萄、冬果、三果(訶子、畢力迦、余甘子)、巴塔沙卡沙瑪等份量相等調配在一起。 第四個藥方:將白檀香、普謝爾切、烏蘇果實、甘松、列特、藏荊芥等份量相等調配在一起。 第五個藥方:將湯香、斯提拉、藏荊芥、巴沙卡、庵摩羅果、沉香等份量相等調配在一起。 將這五種藥方分別煎煮成湯劑,待冷卻後加入蜂蜜和白糖調配。分別服用這些藥方,每種藥方可以分別治癒上述五種熱病中的一種。藥方與熱病的對應按照上述順序一一對應。或者也有說法稱,每一種熱病都可以用全部五種藥方分別治療。 這樣解說了使病癥成熟的儀軌之後,當熱病患者體內的病根已經成熟卻未排出時,也會造成極大危害。因此,對於體內已成熟和未成熟的病根,應根據病人的體力、時節和病情適當使用瀉藥排出。 瀉藥配方如下:將甘草、冬果、葡萄、普切謝爾、巴塔、三果、巴托拉等一起煎煮成湯劑,加入訶子粉末,可起到瀉下作用並消除熱病。 將巴托拉、冬果、普切謝爾、比沙爾、三果、辛涅讓等煎煮成湯劑,與炒焦大麥的灰燼調配,可起到瀉下作用。

།རིམས་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་ངོ་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དནྟིའི་རྩ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། དོང་ག་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། མར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་ བའི་ཁུ་བ་ཡང་འཁྲུ་བར་བྱེད་དེ་རིམས་སེལ་ཏོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། རྩྭ་ཤྱ་མ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྲུས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ཡང་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པའི་རིམས་དང་། འོར་ནད་སྐྲངས་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རིམས་རྙིང་དང་། བད་ཀན་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་འོ་མ་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །རིམས་གསར་བུ་ལ་ནི་དེ་དུག་དང་འདྲ་སྟེ་མི་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འོ་མ་གཏང་བའི་ཐབས་ནི། འོ་མ་རྩ་བ་ལྔ་པ་ དང་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མ་ཆུ་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མ་ཤིང་ཤ་པའི་སྙིང་པོ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་འོ་མ་བཞོས་པའི་འཕྲོ་ལ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་རིམས་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་ དང་། རྒུན་དང་། ལྡུམ་བུ་པ་ལ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་{འཐུངས་}ན་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་ཤིང་བིལྦ་གཞོན་ནུ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་སྐོལ་བ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གདུག་པའི་ 211-208b

རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མ་བུ་རམ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལ་དང་། {བྱ་གྷི་}དང་། གཟེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་ན། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་འགགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མའི་ཚོགས་ཀྱང་མ་སློན་ཏེ། རིམས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་མདོངས་མེད་པར་བྱས་པ་ལ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་གཞན་བྱ་སྟེ། མར་ཁུ་ཉི་ཚེའམ། ཡང་མར་སྨན་དང་སྐོལ་བའི་མེའི་དྲོད་ལས་དཔགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མར་སྨན་དང་སྐོལ་བ་ནི། རྒུན་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བ་ལ་དང་སྐོལ་བའམ་ ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་སྐོལ་བའི་མར་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བ་ཤ་ཀ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིང་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཤིང་ཨ་རི་ཤྟ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བྷརྒི་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒུན་དང་། བཏང་པ་ལ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་པའི་མར་འདིའི་མིང་ ནི་བ་ཤ་ཀ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཚོད་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

我將為您繼續直譯這段藏文醫學文獻: 這些方法可以凈化一切熱病。將普切謝爾、訶子、辛涅榮、旦提根、犬舌草、冬果、炒焦大麥灰、酥油、巖鹽等一起煎煮成湯劑,也能起到瀉下作用並消除熱病。 將三果、胡椒、辛涅榮、夏瑪草等細磨成粉,與白糖、蜂蜜調和製成丸劑,也具有瀉下作用,可以治癒複合性熱病、淋巴腫脹和咯血病。 對於陳舊性熱病和痰液耗竭的病癥,牛奶如同甘露;但對於新發熱病,牛奶則如毒藥,會致人死亡。關於牛奶的使用方法是:可以將牛奶與五種根藥同煮后冷卻,或者將牛奶加入四倍水煮至水分蒸發,或者將牛奶與沙巴樹心同煮,或者趁擠奶后趁熱飲用,這些方法都能消除熱病。 將牛奶與胡椒、甘草、葡萄、帕拉草、白檀香、塔特等同煮飲用,能迅速消除熱病。將牛奶與幼嫩木蘋果同煮,或者與蓖麻根同煮飲用,能立即消除惡性熱病。 將牛奶與糖蜜、藏荊芥、巴拉、拜格、芝麻等同煮后冷卻飲用,能平息腫脹、熱病、大便和小便阻塞。 對於尚未適應牛奶療法,且因熱病熱力而虛弱的病人,應採用其他治療方法:可以單獨飲用酥油,或者根據火候調節飲用與藥材同煮的酥油。 關於與藥材同煮的酥油:可以與葡萄同煮,或與巴拉同煮,或與甘草同煮,或與三果同煮,或與列特同煮,飲用這些酥油都能立即消除熱病。 所謂大巴沙卡酥油,其配方是:將巴沙卡樹、阿日什塔樹、列特、帕爾吉、五種根藥、三果、蒺藜、甘草、葡萄、帕拉等磨成粉末,每味二兩,與三十二兩酥油和四倍于酥油的水同煮至水分蒸發。這種酥油稱

།བ་ཤ་ཀ་ཆུང་ངུའི་མར་བྱ་བ་ནི། ཤིང་བ་ཤ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་ཉིད་ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མར་སྐོལ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དུ་བར་བྱས་ ཏེ་བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་མིང་ནི་བ་ཤ་ཀ་ཆུང་ངུའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཚོད་རན་པར་འཐུངས་ན། རིམས་དང་གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ སེལ་ཏོ། །དགེ་བའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རུ་རྟ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བལ་བུ་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བཙོད་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། 211-209a

ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། པརྞི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སྲི་ཤིང་རྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་ རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ནས། ཆུ་དུ་བར་བྱས་པ་ནི་དགེ་བའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་བཞིན་མདོག་བཟང་བ་དང་། བུ་མང་བར་བྱེད་ལ། རིམས་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་དུག་སེལ་ཏེ། དྲེག་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲེན་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་འོང་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་ པར་བྱེད་དོ།

所謂小巴沙卡酥油,是將巴沙卡樹煎煮成湯劑,並將巴沙卡本身磨成粉末,用這兩種形態與酥油同煮,直至藥汁蒸發,冷卻後與蜂蜜調和,這種配方稱為小巴沙卡酥油。適量飲用此酥油,可以治癒熱病、重度肺癆病、呼吸困難、咳嗽、白癜風、膽病和咯血病。 所謂吉祥酥油,其配方是:取潤達、豆蔻、甘松、巴布、旦提根、唐木、伊拉巴魯卡、白檀香、青蓮花、紅花、毗沙拉、兩種勃哈提、薑黃、醋栗、兩種塔特、兩種帕爾尼、哈熱努卡、蓮蕊、比東卡、三果、夏瑪草、悉利辛那瑪花、尼泊爾柿子等各等分,每味二兩細磨,與三十二兩酥油和四倍于酥油的水一同煎煮,直至水分蒸發,這就是所謂的吉祥酥油。 此酥油能增進體力,改善面色,增添子嗣,並能消除熱病、健忘癥、精神錯亂、糖尿病、腫脹和中毒,還能克服污垢、白癜風、腫塊、呼吸困難、呃逆和嚴重的小便阻塞等癥。

།དགེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མར་ནི། གོང་མ་དགེ་བའི་མར་དེ་དང་། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ། འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་སྟེ། ཛི་བ་ཀ་དང་། རི་ཤ་བ་ཀ་དང་། མེ་ད་དང་། མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་། བུ་ཚད་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། མུངྒ་ པརྞི་དང་། ཀ་ཤ་པརྞི་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་དང་། རྩ་བ་བཅུ་སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ལ། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་དུ་བར་བྱས་པའི་མར་གྱི་མིང་ནི་དགེ་བ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཏི་ར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བིལྦ་དང་། རྒུན་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བྱ་ གྷྲི་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། སྔར་ཕྱེ་མའི་སྨན་སྦྱར་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྐོལ་བའི་མར་ནི་རིམས་སེལ་ཞིང་། གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུད་པ་འཇམ་པོར་བྱེད་དེ། གློ་འོར་དང་ཀླད་པ་ན་བ་ཡང་མེད་པར་ 211-209b

བྱེད་དོ། །{སླ་}སྒང་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། སྠི་ར་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བ་ལ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ད་པ་ནི་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་ཀ་ལ་ཤི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་ཕྱེ་མའི་སྨན་མ་ནུ་དང་། རྒུན་དང་། མེ་ད་དང་། སྐྱུ་ རུ་ར་དང་། ཛ་ད་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དུ་བར་བྱས་ཏེ་བཙགས་པའི་མར་ནི་རིམས་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ལུད་པ་དང་། ཀླད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །དཔྱད་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིམས་རྙིང་ཐམས་ཅད་ལ། ནད་ གཞི་ལོང་ག་ན་གནས་པ་མ་ཕྱིན་ན། སྨན་མར་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་གཉི་ག་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་མས་བཏང་བ་ནི། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཏ་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་རྣམས་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བ་མས་བཏང་ན་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

所謂大吉祥酥油,是在前述吉祥酥油的基礎上,加入稱為”養生”的十種藥材,即:吉瓦卡、利沙瓦卡、美達、大美達、布擦托、拉涅瓦、蕓豆葉、卡夏帕爾尼、吉萬提和甘草,再加入前面提到的十種根藥,用四倍于酥油量的牛奶煎煮,直至牛奶蒸發,這種酥油稱為大吉祥酥油,可以治療一切疾病。 將毒母茸、普謝則、提拉、普切謝、白檀香、白附子、嘎桑、犬舌草、塔特、畢爾瓦、葡萄、答瑪拉卡、胡椒、訶子、拜格利等細磨成粉,按照前述粉劑配伍方法煎煮成的酥油,能夠消除熱病,治癒重度肺癆,緩解身體發熱,使咳嗽變得輕柔,並能消除胸悶和頭痛。 將拉剛、阿利斯塔、斯提拉、蒺藜、巴拉、索洛、澤瑪、犬舌草、達帕尼、拜格利和卡拉希一同煎煮成湯劑,在酥油中加入細磨成粉的瑪努、葡萄、美達、訶子、扎達、旦提根等藥粉煎煮,直至藥汁蒸發後過濾的酥油,可以治療熱病、肺癆、咳嗽和頭部疾病。 對於所有陳舊性熱病,如果病根尚未從腰部清除,應當按照規定同時使用藥油灌腸和強效瀉藥灌腸兩種方法。其中藥油灌腸是將白檀香、青蓮花、塔帕拉、甘草、沉香、庫拉卡等與芝麻油一同煎煮后灌腸,可以消除一切熱病。

།ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་དང་ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་པའི་སྨན་མར་མས་བཏང་ན་དེས་ཀྱང་རིམས་སེལ་ ཏོ། །ཡང་ན་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན། དྷ་བ་ནི་དང་། པ་ཤི་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། ར་སྣ་དང་། པ་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། མེ་ད་དང་། མེ་ད་ཆེན་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པརྞི་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ག་ཐ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་རྣམས་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ དང་། ཆུ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་ནས་བཙགས་པའི་ཏིལ་མར་འདི་ལས་ཚོད་རན་པར་མས་བཏང་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་། རླུང་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་དོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་ 211-210a

བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། དོང་ག་དང་། སྟིར་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་རི་ཤ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོ་མ་དང་། ཆུ་འོ་མ་ཕྱེད་ཀྱི་ནང་དུ་སྐོལ་ལ། ཆུ་དུ་བར་བྱས་ཏེ། འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་འདི་རིམས་སོ་ཅོག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ མས་བཏང་ན། ནད་གཞི་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ལུས་ཤིན་ཏུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ནི། པོ་སོན་ཆ་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ལོ་མ་རྣམ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ས་ ལ་བརྟི་དང་། བྲྀཥྞ་བརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའི་ནང་དུ། རྩྭ་ཤྱ་མའི་རྩ་བ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་ དང་བུ་རམ་སྦྱར་བ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ཏེ། བཏང་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་རྙིང་གི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

或者,將帕托拉、波松恰、阿利斯塔、塔特和甘草等與芝麻油一同製成的藥油灌腸,也能消除熱病。 另外,有一種稱為”有益於溫和灌腸”的藥方:達瓦尼、帕希卡、香樹、豆蔻、帕塔、拉納、帕拉、白芷、吉瓦卡、銅草、美達、大美達、茵陳、兩種帕爾尼、胡椒、塔特、嘎塔瑪、波松恰、布然樹、甘草、阿利斯塔、瓦夏卡、阿輸甘陀等,各取二兩細磨,與一百二十八兩芝麻油及四倍于油量的水一同煎煮,待水分蒸發後過濾,取適量進行灌腸,可以消除一切熱病,並能治癒所有重度風病。 所謂強效瀉藥灌腸:將帕托拉根、波松恰、普切謝、澤瑪、冬瓜、斯提、巴拉、阿利夏、嘎桑、普謝則等一同在牛奶和等量的水中煎煮,待水分蒸發只剩牛奶后冷卻,與蜂蜜和酥油調和,再加入細磨的波松恰、嘎桑、胡椒、毒母茸、甘草等粉末,用於灌腸以消除一切熱病,能使病根排出體外,身體變得極為清凈,立即消除熱病。 另一種強效瀉藥灌腸方:將波松恰、冬瓜、普切謝、甘草和所謂的”四葉”,即薩拉瓦提、布利希納帕爾尼、蕓豆葉、豆葉等煎煮成湯劑,在溫熱的藥汁中加入細磨的夏瑪草根、小樹根、嘎桑、甘草、波松恰等粉末,與蜂蜜、酥油和糖調和,這是灌腸藥中最殊勝的,一經使用即可消除所有陳舊性熱病的危害。

།ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ནི། བྲྀཥྞ་བརྞི་དང་། སྠི་ར་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བ་ལ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའི་ ནང་དུ། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་རའི་ཁུ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་བྲོ་བ་ཙམ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་མས་བཏང་ན་རིམས་སེལ་ཅིང་ཡི་ག་འབྱེ་བ་ དང་། རྡུལ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྨན་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ། སྨན་གྱི་ཚད་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་སྨོས་པ་ནི། འོག་ནས་ལས་ལྔའི་ལེའུ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་གྱིས་ 211-210b

གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། འོ་མ་སྐོལ་བ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཞན་མི་བསམ་པར་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་འོ་མ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། ཉིན་རེ་བཞིན་པི་པི་ལིང་བཅུ་བཅུར་བསྐྱེད་དེ་བཏབ་པ་འཐུངས་ལ། པི་པི་ལིང་གི་གྲངས་བརྒྱར་ཕྱིན་ནས་སླར་ཡང་ཉིན་རེ་བཞིན་བཅུ་ བཅུ་བྲི་སྟེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་མར་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་སྦྱར་ཏེ་དཀྲུགས་པ་འཐུངས་ན། རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། གློ་རྡོལ་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་ཕྱེ་ ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་འོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕེ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་སེལ་ཏོ། །ཐོག་མ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མར་ཁུ་མང་དུ་འཐུངས་ལ་ཕྱིར་སྐྱུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རིམས་ ཀྱིས་ཐོག་མར་འདེབས་པ་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ། ཁ་ཟས་འགྲངས་པར་ཟོས་ལ། ཆང་ཞིམ་པོ་མང་དུ་འཐུངས་ཏེ་ཉལ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། མར་རྙིང་པ་གསུམ་སྦྱར་ཏེ་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་རིམས་ལ། ལྡོང་རོས་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཙམ་རེ་རེ་ཞིབ་པར་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐྲུའོ། །རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་ལ་ནི། ནས་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། རུ་རྟ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་ཕ་ལ་ཤ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་ རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཞུན་མར་དང་སྦྱར་ལ་བསྲེགས་ཏེ་སྣར་བདུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་ཧེ་དེ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ན་ཁུ་ལི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་བསྲེགས་ཏེ་སྣར་བདུག་གོ། །ཡང་རིམས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་དེ་ དག་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་བསྐུ་བའམ་ལུས་དྲིལ་བར་བྱའོ།

另一種強效瀉藥灌腸方:將布利希納帕爾尼、斯提拉、波松恰、巴拉等煎煮成溫熱湯劑,加入細磨的胡椒、波松恰、甘草、嘎桑等粉末,以及酥油、蜂蜜、肉湯、適量巖鹽等調和後進行灌腸,可以消除熱病,增進食慾,排出體內污濁,增長體力。在這些灌腸療法中,關於藥量等具體儀軌未詳細說明的部分,將在後面的”五業品”中詳細闡述。 對於受到反覆發作性熱病危害的病人,應煮沸牛奶與胡椒粉調和后飲用,不要想其他事情。或者,在煮沸的牛奶中,每天依次增加十粒胡椒,直到增至一百粒,之後每天再依次減少十粒飲用。 將牛奶和酥油煮沸後冷卻,加入蜂蜜、白糖、胡椒調和攪拌后飲用,可以治癒反覆發作性熱病、心痛、肺破裂、咳嗽和肺癆病。 木蓃果粉與酥油調和,或與酸奶調和,或與牛奶和牛舌汁調和飲用,可以消除反覆發作性熱病。 一旦感覺到熱病初起,應大量飲用熔化的酥油后催吐。或者在熱病初起時,飽食后飲用大量美味酒併入睡,病就會消除。或者將丁香、巖鹽、陳年酥油三味調和后服用。 另外對於熱病,將龍腦香、胡椒、巖鹽各取米粒大小,與芝麻油一同細磨後點眼。 對於反覆發作性熱病,取等量的大麥、芥子、茵陳、楝樹葉、帕拉夏根、白芷、訶子,與酥油調和后燃燒熏鼻。或者將薩黑德瓦、白芷、大嘎桑、納庫利等研磨調和后燃燒熏鼻。 爲了平息熱病,也可以用上述兩種藥物塗抹或按摩全身。

།ཤི་རི་ཤ་དང་། བིལྦ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཨ་དྷིད་ཐ་དང་། ཨ་རྫུ་ན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་བསྲེགས་པས་བདུགས་ན་ཡང་ 211-211a

རིམས་སོ་ཅོག་དང་། གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གུ་གུལ་དང་། དྷྱ་མ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ནིམྤ་དང་། ཨརྐ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་བདུག་པ་འདིའི་མིང་ནི་ གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བདུགས་ན་ཡང་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་གཉིས་ལས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། ཨ་ཤོ་གནྡྷ་དང་། ཡུང་དང་། ཐང་ ཤིང་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མུརྦ་དང་། སྤོད་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ལ་ཕུག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པའི་མིང་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་སོགས་པའི་མར་ ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ལུས་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རིམས་སོ་ཅོག་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། རླུང་སེལ་ཅིང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། སྲིན་པོ་དང་། འབྱུང་པོ་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། སྒྲུམ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མཁྲིས་པའི་ནད་དྲག་པོས་བཏབ་ནས་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁོང་པ་བསིལ་ཞིང་བསེར་བུ་འོང་བའི་གནས་སུ་བཞག་ལ། བསིལ་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་བྱའོ། །དེ་ལ་བསིལ་བར་བྱ་ བའི་ཆོ་ག་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ་བཏབ་པའི་ཕྱེ་མ་རྩབས་སྐྱུར་པོས་འདག་གུ་བྱས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཚ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཆུའི་ལྦུ་བའམ། རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་བརྡུངས་ཏེ། རྩབས་སྐྱུར་བས་བཏབ་པའམ། ཉ་ལྕིབས་ཤིན་ཏུ་ བསིལ་བའམ། ཙྭ་{དཱུརྦ་}བཏགས་པ་རྩབས་སྐྱུར་བས་བཏབ་པའམ། འདམ་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྔར་སྨོས་པའི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ནམ། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ 211-211b

ཕྱེ་མར་བྱས་ལ། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བས་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ། ཚ་བ་མི་བཟོད་པའི་མི་ཉིད་འཇུ་བར་བྱའོ།

將合歡樹、木蓃、芒果、阿提塔、阿爾珠納等的葉子,以及結香、酸棗,這些研磨后一起調配燃燒熏製,可以消除一切熱病和鬼魅。 沒藥、達瑪卡、白芷、樹脂、楝樹、阿爾卡、沉香、松木,這些一起調配的薰香名為”不可戰勝”,用其熏製也可以消除一切熱病。 取紅花汁和芝麻油各三十二兩,在四倍于芝麻油量的酸奶清水中,加入阿育吠陀甘地、蕓香、松木、哈雷努卡、茵陳、嘎桑、白檀香、姆爾瓦、香附、拉納、舒提、蘿蔔等的粉末一起煎煮,直到只剩芝麻油,此方名為”紅花等油”。用其涂身等,可以消除一切熱病、消耗病、癲狂病、呼吸困難、健忘癥和風病,能降伏夜叉、羅剎、部多鬼,對孕婦也有益處。 對於被嚴重膽病侵襲而身體極熱者,應將其安置在涼爽通風處,並按下文所述進行降溫療法。其中降溫療法是:將酥油炒制的余甘子粉末用酸醋調成糊狀塗抹全身,可以平息熱癥。或者用水泡沫,或搗碎的沙棗葉加酸醋調製,或極冷的魚鱗,或用酸醋調和的草(梵文:दूर्वा,羅馬拼音:dūrvā,意為:草)粉,或極冷的泥土塗抹全身。 或者用前面提到的尼亞格若陀等藥物類別,或烏特帕拉花等藥物類別研成粉末,與酸醋調和后塗抹全身。或者用這兩類藥物中任何一類煎煮成湯后冷卻,讓受不了熱的病人浸泡其中。

།ཡང་ན་བུ་རམ་ཆང་ངམ། རྒུན་ཆང་གི་ ཚའམ། ཆང་ཐམ་ལེ་པའམ། རྩབས་སྐྱུར་བའམ། འོ་མའི་རྒུན་ལུས་ལ་བྱུག་ན་ཡང་ཚ་བ་སེལ་ཏེ་བཟང་ངོ་། །ཤུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། ཀ་ལྟ་ར་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་། པདྨ་དང་། བཙག་དང་། ཀ་ཏལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒུན་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་ཉེའུ་ཤིང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་ བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཚ་དང་། རྩབས་ཀྱི་དྭངས་མ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་ཏིལ་མར་རྣམས་བླུགས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ལ་བཙགས་པ་འདི་ནི་པགས་པའི་མདོག་བཟང་ཞིང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་ བྱའོ། །ཀ་ལིང་ཡ་ཀ་དང་། རྒྱ་ཤུ་ཀ་དང་། ཨ་དནྟ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙག་རྣམས་བཏགས་ལ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་མགོར་བསྐུས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ། །བལ་པོ་སེའུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དདྷི་ཐ་ དང་། ཁ་ལུང་རྣམས་བཏགས་པ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར། འདིས་ཀྱང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ལུས་ཚ་བ་སེལ་ཏོ། །མགོ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །པདྨའི་ལོ་མ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་ཉི་སྔ་བའི་སྟེང་དུ་ཉལ་ལ། ཤིང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མ་ཙན་དན་བརྡར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དམྱུགས་པའི་ བསིལ་གཡོབ་ཀྱིས་གཡབས་ན་ཡང་ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ། །རྫིང་བུའི་མེ་ཏོག་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སམ། ཆུ་འདྲེན་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ཡོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསིལ་ཁང་བཟང་པོ་བྱས་པའི་ནང་དུ་འདུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ཙན་དན་གྱི་འདག་ 211-212a

གུས་བྱུགས་པས་མཐར་སྦྱར་ན་ཡང་། ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ།། །། ༈ གྲང་བས་ཉེན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ། ད་ནི་བད་ཀན་དང་། རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་ཏེ། གྲང་བས་ཉེན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་གྲང་བས་ཉེན་པ་ལ་ནི། ཁྱིམ་དྲོན་པོའི་ནང་ དུ་འདུག་ལ་རྔུལ་གདོན་པའི་དུགས་བྱ་ཞིང་གོས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་བགོ་བར་བྱའོ། །སྨན་ཀ་ཡ་སྟ་དང་། ན་གུ་ལི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ན་ཀུ་ཏ་ཀུ་དང་། ས་ཧ་དེ་བ་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བས་ལུས་བྱུག་ཅིང་དེ་ དག་བསྲེགས་པས་ལུས་བདུགས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཚྭ་དང་རྩབས་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ ལུས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ།

或者塗抹甘蔗酒、葡萄酒渣、塔姆勒酒、酸醋、牛奶渣也能消除熱癥,效果良好。 杜松、烏特帕拉花、卡塔拉、蓮花莖葉、醋栗、普謝爾澤、紅花、蓮花、藏紅花、卡塔爾、兩種塔爾特雷斯、升麻、嘎桑、葡萄、棗子、白檀香、余甘子和涅烏樹,將這些一起煎煮成湯,加入這些藥物的粉末、紅花汁、牛奶、鹽、醋清、酸奶清水和芝麻油,煎煮至只剩芝麻油後過濾,這是改善膚色、消除身體發熱和口渴疾病的最佳方劑,應塗抹于身體。 卡林雅卡、嘉舒卡、阿丹塔、甘草、藏紅花等研磨后與酥油調和塗抹頭部,也能消除口渴病和身體發熱的危害。 尼泊爾猴子、沙棗、升麻、達提塔、卡隆等研磨后與酥油調和,這也能消除口渴病和身體發熱,應塗抹頭部。 躺在蓮葉、水生植物葉和向日葵上面,用棕櫚葉蘸取檀香磨製的汁液製成扇子扇風,也能消除身體發熱的危害。 在有盛開蓮花的池塘邊,或有水車的地方建造良好的涼亭內居住,讓女子以檀香膏塗抹身體親近,也能消除身體發熱的危害。 治療寒癥的方法: 現在講解被痰病和風熱病侵襲而受寒的治療方法。對於這樣受寒的病人,應該待在溫暖的房間里,進行發汗療法並穿著厚重的衣服等。 卡雅斯塔、那古利、普澤謝爾、塔爾特雷斯、沉香、那庫塔庫、薩哈德瓦、白芷等藥物調配后塗抹身體,並用其燃燒熏製身體,也能消除寒癥。或者將這些藥物研成粉末,與鹽、炒麥子的灰燼、鹽和酸醋等以及芝麻油一起煎煮,取其剩餘的純芝麻油塗抹身體,也能消除寒癥。

།ཞོ་ཁ་ཆུ་འམ། བ་གཅིན་ནམ། ཚྭ་དྲོན་པོས་ལུས་ལ་བྱུག་གམ། ཡང་ན་བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཟན་ཏིག་ལི་དང་། ཤི་ཀྲུ་རྣམས་བརྡུངས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྦྲེབས་པར་ གྱུར་པ་ལ་ནི་རླུང་སེལ་བའི་རྩི་ཤིང་རྣམས་དང་། གསོ་མ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ། ལུམས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་ཨ་ཀ་རུ་བསྲེགས་པས་བདུག་གམ། ཡང་ན་པོག་དང་། ཀྵ་བུ་ཀ་བསྲེགས་པས་བདུག་པར་བྱའོ། ། བུད་མེད་ལང་{ཚོ ལ་}བབ་པ་ནུ་མ་རྒྱས་ཤིང་འབུར་ལ་ཡིད་ཙམ་དབྱིབས་དགུ་ཞིང་། རྐེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས། ཨ་ཀ་རུའི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་དང་། མཐར་སྦྱར་ན་ཡང་གྲང་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྲེབས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ།། །། ༈ རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རིམས་ནད་ཅན་ལ་ནི། ཁ་ཟས་འབྲས་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་བཟང་ངོ་། །ཚོད་མ་དང་། ཁུ་བཅུད་དུ་ནི། སྲན་ཆུང་དང་། མོན་སྲན་ཙ་ན་དང་། རྨོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། རྒྱ་ 211-212b

སྲན་དང་། མོན་སྲན་ན་གུ་བཟང་ངོ་། །བྱ་ན་དང་། ཁུ་བཅུད་ནི། རི་བོང་དང་། དགོ་བ་དང་། འུར་བ་དང་། བྱ་བར་ཏི་ར་དང་། བརྟ་ཀ་དང་། གོང་མ་སྲེག་རྣམས་ཀྱི་ཤ་བཟང་ངོ་། །ཚོད་མ་ནི་ཤིང་པ་ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བརྟ་ཀ་དང་། ཀརྐོ་ཏ་ལ་ སོགས་པ་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་ཆོ་གར་བསྲུང་བའི་མདོ་ནི། རིམས་ན་བའམ། རིམས་བྱང་ནས་ཉམས་མ་བརྟས་ཀྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། མགོ་མི་འཐུབ་སྟེ་ངལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྡད་ པར་བྱའོ། །རིམས་ལ་ནད་བླ་གཉན་འབྱུང་བ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐོམ་དང་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། རིམས་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སོ་སོའི་སྨན་གང་འོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བསལ་བར་བྱའོ། །རིམས་ དྲག་པོ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་ཅིང་ཆོ་ག་གཞན་གྱིས་མ་སློན་པ་ལ་ནི་སྨན་ཆེན་པོ་ལུས་ལ་གདགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བའམ་སྔགས་ཆུས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ཞི་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་སྤྱད་པ་དང་། གྲུབ་པའི་སྔགས་ཀྱི་ ཆོ་ག་རྒྱས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རིམས་ནད་བྱུང་བའི་མཚན་མ་ནི། ཁ་ཟས་འདོད་པ་དང་། མགོ་གཡའ་བ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཡང་བ་དང་། རྡུལ་འབྱུང་བ་དང་། ཁར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རིམས་ ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་(བཞི་)ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

用酸奶清水、牛尿或溫鹽塗抹身體,或者將鳥茨、贊提格利、希克如等搗碎塗抹身體也能消除寒癥。 對於發冷的病癥,應在祛風藥草和搗碎的索瑪的溫熱汁液中沐浴。或者用檀香木和沉香燃燒熏製,或者用波格和克沙布卡燃燒熏製。 與年輕女子親近,其乳房豐滿隆起且形狀適中,腰身等身體塗抹沉香膏,也能完全消除嚴重的寒癥。 熱病患者飲食的詳細說明: 現在講解熱病患者飲食的詳細說明。對於熱病患者,食物以紅皮沙盧稻米等和六十天成熟的稻米為佳。蔬菜和湯汁方面,小豆、扎那豌豆、德烏豌豆、大豆和那古豌豆為佳。肉類和湯汁方面,兔肉、獐子肉、斑鳩肉、巴爾提拉鳥肉、巴爾塔卡和貢瑪色格等肉類為佳。蔬菜則以巴塔拉樹葉、巴爾塔卡、卡爾科塔等為佳。 其中關於護理方法的要點是:在熱病期間或熱病痊癒后體力未恢復期間,應當謹慎避免重食、涼食、冷水、日間睡眠,不要剃頭,疲勞時應當靜坐休息。 如果熱病出現危重癥狀,如頭暈、呼吸不適、嚴重口渴、嘔吐等,應當使用不會對熱病本身產生不良影響的相應藥物來治療這些癥狀。 對於嚴重的熱病無法控制且其他方法無效時,應當採用佩戴大藥、用藥汁或咒水沐浴、進行息災儀軌、火供、施食子、苦行以及廣泛實施成就咒語儀軌等方法,這樣就能平息。 熱病痊癒的徵兆是:食慾恢復、頭部發癢、打噴嚏、身體輕盈、出汗、口中生津等,以此來判斷。 熱病治療章第五章終。

༄། །ལྔ་པ། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ། ༈ འཆི་ལྟས་བཤད་པ། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པ། ནད་པ་ཟད་པར་མ་ཤེས་ཏེ། གྱ་ཚོམ་དུ་སྨན་གྱི་ལས་བྱས་ན། དལ་གྱི་སྣོན་དེ་ལས་སྟོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་ཕྲིན་པ་དང་། འཆི་ལྟས་དང་། མཚན་མ་འདི་གསུམ་ལས་ ཚེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་འཆི་ལྟས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ངང་ཚུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཚུལ་རྣམས་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། མདོར་ན་སྨན་པ་མཆོག་གིས་འཆི་ལྟས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་དོན་ 211-213a

རྣམས་ལ་ལོག་པར་འཛིན་ལ། སྨན་པ་དང་མཛའ་བོ་བླ་མ་ལ་སྡང་ཞིང་དགྲ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཐང་བ་ལ་སྤྲིན་དང་། འཇའ་དང་། གློག་མཐོང་ཞིང་། གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཞོན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཁེབས་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཚོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྐར་མ་ལྷ་མོ་སྒྲིབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྐར་མ་གོང་ཅུག་དང་། དགུ་ཚིགས་མི་མཐོང་བ་དང་། ས་ཆེན་པོ་གོམ་པ་བརྒྱད་{ཁོ་ར་}ཁོར་ཡུག་ཙམ་དུ་ཆུང་ངུར་མཐོང་བ་དེ་ནི་སྲོག་གི་ དབང་པོ་འདས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉིན་པར་སྐར་མ་མེ་འབར་བ་འདྲ་བ་མཐོང་བ་དང་། ཉི་མའི་མདོག་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་བ་དང་། རླུང་ལ་གཟུགས་ཡོད་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་བསྟན་ཏོ། །ཉི་མ་འཆར་བའི་ངོས་ལ་བུ་གུ་ དོད་པར་མཐོང་བ་དང་། མར་མེ་ཤི་བའི་དྲི་སྣར་མི་ཚོར་བ་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་གི་གཟུགས་བརྙན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བར་མཐོང་ངམ། ཡང་ན་ཡེ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་བྱད་མཐོང་ན་ དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་གཡོན་པ་ཁུང་དུ་བྲོས་པ་འམ། ལྕེ་ནག་པོར་གྱུར་ཏམ། སྣའི་དབྱིབས་འགྱུར་རམ། མཆུ་ནག་པོར་གྱུར་ཅིང་དབྱིབས་ཉམས་སམ། ཁ་མནམ་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། ། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་དམར་བར་གྱུར་པ་དང་། མིག་མི་འགྱུར་བ་དང་། མཆི་མས་གང་བ་དང་། ཡ་ཡོར་གྱུར་པ་དང་། སྨིན་མ་ཞུམ་པ་དང་། ཡ་ཡོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རོར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞིན་གྱི་མདོག་དམར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། སེར་བ་དང་། སྔོ་སངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། མདོག་མི་སྡུག་པར་གྱུར་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདས་ཟིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མགོ་བོ་ལ་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཕྱེ་མས་སྟུག་པོར་ཁེབས་པ་ 211-213b

ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། སྐྲ་བཤིག་པ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་མདོག་མི་སྡུག་པར་གྱུར་ཅིང་ཞོ་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཚེ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

第五 死兆章 論述死兆 論述死兆章。如果不瞭解病人是否衰竭,就貿然進行醫療,只會徒增痛苦而已。因此,應當從使者、死兆、征相這三者來判斷壽命。 所謂死兆,即將死亡之人的性情、身體顏色、感官和行為方式發生的變化,總之,上等醫者應當將這些視為死兆。 其中,感官對事物產生錯誤認知,憎恨醫生、親友和上師而喜歡敵人者,此人將死。 在晴朗天空中看見雲彩、彩虹、閃電,見到天宮樓閣和坐騎遮蔽天空者,此人不能存活。 看不見女天星(即無遮星)、牛宿星和九宿星,見大地周圍八步之地變得狹小者,其生命已經逝去。 白天見到如火燃燒般的星星,見到太陽呈現各種顏色,見風有形體者,必定會死亡。 見到日出方向有孔洞,聞不到熄滅的燈火氣味者,將要死亡。 在鏡子等物中見到自己的影像肢體不全,或完全看不見影像,見到各種生靈形象者,此人已處於閻王之家。 左眼凹陷,或舌頭變黑,或鼻子形狀改變,或嘴唇發黑且形狀改變,或口中發臭者,應當放棄醫治。 眼睛發紅,或眼睛變紅,或眼睛不動,或充滿淚水,或歪斜,或眉毛下垂,或歪斜者,應知已成屍體。 面色發紅、發黑、發黃、發青,或無羞恥心,或面色不悅,或失去記憶者,應知其壽命已盡。 頭部似被牛糞粉厚厚覆蓋般,頭髮散亂,指甲和牙齒變得不悅且生垢者,應知壽命已盡。

།དཔྲལ་རྩ་སེར་སྐྱ་དང་། དུད་ཀ་དང་། དམར་བ་དང་། སྔོ་སངས་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་ གྱུར་པ་གང་ལ་སྣང་བ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔྲལ་བ་ལ་ཤིག་འགྲོ་བ་དང་། གཏོར་མ་བྱ་རོག་མི་འདོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ཧ་ཅང་གཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐུབ་པོ། །ལོང་བུ་དང་། པུས་མོའི་ལྷ་ ང་དང་། དཔྲལ་བ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། མཁུར་ཚོས་དང་། འགྲམ་པ་དང་། མུར་འགྲམ་གྱི་ཤ་ལྷོད་པ་དང་། ཤ་འཕྱང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤ་བྲོས་ལ་སྐད་ཀྱི་གདངས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐད་ཞོམ་པར་གྱུར་པ་དང་། སྐྲ་མཚམས་བྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཞགས་པས་ཟིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཟོས་ཀྱང་ཤ་བྲོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་བྲོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། བཞིན་གྱི་མདོག་ སྣུམ་པར་གྱུར་ཏམ། ཁ་དོག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འདས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་དུ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏམ། སྦྲང་མ་སྔོན་པོ་འཁོར་བར་གྱུར་ན་དེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་མཚན་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རྨི་ ལམ་དུ་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཕག་དང་། མ་ཧེ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་རྨོ་ལ་ཞོན་པ་རྨི་ལམ་མི་བཟང་ངོ་། །བུད་མེད་སྐྲ་བཤིག་ཅིང་གོས་ནག་པོ་དང་། དམར་བག་གྱོན་པས་བཅིངས་ཏེ་དགོད་ བཞིན་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་པ་རྨིས་ན་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཤིན་དོག་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དེ་དག་དང་འགྲོགས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲུ་མར་འཐུང་བ་དང་། འཇི་བས་ལུས་བྱུགས་ཏེ་གར་བྱེད་པ་ 211-214a

རྨིས་ན་མི་བཟང་ངོ་། །རི་དང་། བྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷུང་བ་དང་། བཅིང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་ཐུབ་པ་དང་། བྱ་རོག་ལ་སོགས་པས་མཆུས་བཙུགས་པ་དང་། ལྷུང་བ་རྨིས་ན་མི་དགེའོ། །ལྷ་སྟེའི་ཤུག་ཏོ་དང་། རྒྱ་ སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། གྲོག་མཁར་དང་། ཤིང་པ་རི་པཏྟྲ་རྣམས་ལ་འཛེགས་པ་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཤིང་བལ་དང་། འབྲུ་མར་བཙིར་བའི་ཚིགས་མ་དང་། ལྕགས་རྙེད་པ་རྨིས་ན་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་བག་མ་ལེན་པ་དང་། མེ་ཏོག་ དམར་པོའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ཤིང་གོས་དམར་བག་གྱོན་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་དང་། ཤ་བཙོས་པ་ཟ་ཞིང་རྨི་བ་ནི་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་འདྲ་བ་དག་མཐོང་ན། མི་ན་པ་ནི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་ པར་འགྱུར་རོ། །ན་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།

額脈呈現黃白色、灰色、紅色、青色、黑色、白色者,將往閻王之家。 額頭上有虱子爬行,供品烏鴉不願食用,過度嗜睡或完全失眠者,壽命不會持久。 踝骨、膝蓋骨、額頭、肩膀、臉頰、腮部、下巴的肉鬆弛或下垂者,其生命不久將終。 肉消瘦而聲音洪亮,或雖有體力卻聲音低弱,或髮際線分開者,應知已被死亡之繩套住。 雖進食但肉消瘦,或未進食卻體力增長,或面色油亮,或膚色改變者,其生命已經逝去。 突然發出臭味,或變得臭氣熏天,或有藍色蒼蠅環繞者,將要死亡。 現在講述征相的區別:夢中身體塗油,或向南方行走,或騎豬、水牛、野獸、驢子、騾子等,都是不祥之夢。 夢見披散頭髮的女人身著黑衣或紅衣,笑著將其帶往南方是不好的徵兆。 遇見尸陀林中人、外道出家人等,或與他們為伴,或飲用蜂蜜和油,或塗抹泥巴跳舞,夢見這些都不吉祥。 夢見從山崖等處墜落,被捆綁,被他人制服,被烏鴉等啄食,或跌倒,都是不善之兆。 夢見攀爬柏樹、紅花樹、蟻丘、芭蕉樹,或得到油、棉花、榨油后的渣滓、鐵器,都將不祥。 夢中娶親,或手持紅花花環身著紅衣,或被水沖走,或吃煮熟的肉,都是不好的徵兆。 夢見這些情形,以及其他各種類似的情況時,健康者將染上疾病,患病者將會死亡。

༈ མཚན་མ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་མཚན་མ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ལྷ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། གདུགས་དང་། ཁྱུ་བ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། གོས་ དཀར་པོ་དང་། ཆུ་དང་བ་དང་། མེ་འབར་བ་དང་། མཛའ་བོ་གསོན་པོ་དང་། མི་དགེ་ཞིང་དེས་པ་དང་། བུད་མེད་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་མཐོང་ཞིང་རྨིས་ན་བཟང་ངོ་། །རྨི་ལམ་དུ་ཁྱུ་བ་དང་། རྟ་ཞོན་པ་དང་། རི་ལ་འཛེག་པ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་འཆག་པ་དང་། མེ་ལོང་དང་། ཤ་རྗེན་པ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙེད་པ་དང་། ཆུ་ཆེན་པོ་ལས་བརྒལ་བ་རྨིས་ན། མི་ན་བས་ནི་ནོར་རྙེད་པར་འགྱུར། ནད་པ་ཞིག་ན་ནི་ནད་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།། །། ༈ ཕྲིན་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་ཕྲིན་ པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཕྲིན་པ་རིགས་ངན་ནམ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བའམ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའམ། ཞགས་པ་དང་། དབྱིག་པ་ལག་ན་ཐོགས་ཤིང་། རྒོད་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གོས་དམར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། 211-214b

རྙིང་པ་གྱོན་པ་དང་། ཁྱེད་རེང་ཅན་དང་། འདི་རྣམས་མི་འདོད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཕྲིན་པ་ལག་པ་ཉེད་པ་དང་། མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མགོ་ལུས་མར་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། རྩྭ་ཤིང་གཅོད་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། མ་ནིང་ཕྲིན་པར་འོང་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་རྩིག་གི་མིང་དང་། ལྡན་པ་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་རྩིག་གི་མིང་དང་ལྡན་པ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ལག་གིས་ནོམ་པ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལག་པས་ནོམ་པ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། མ་ཧེ་ཞོན་ཏེ་འོངས་པ་དང་། བསྡད་ཅིང་དུཿཁར་སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ནད་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བར་ཆས་པ་ན། གླང་པོ་ཆེའི་སྐད་ཐོས་པ་དང་། འབྲུག་སྒྲ་དང་། རྔ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། ཤ་རྗེན་པ་དང་། གདུགས་དང་། བུམ་པ་གང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བཟང་ངོ་། །སྨན་པ་ཆས་ཏེ་འགྲོ་བ་ན། ཕོའི་མིང་དང་ལྡན་པ། བྱ་ངང་པ་དང་། ཕུག་རོན་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ལོགས་ན་གནས་ཤིང་སྣང་ལ། མོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་སྐྱུང་ཀ་དང་། རི་ སྐེགས་ལ་སོགས་པ་གཡས་ལོགས་ན་གནས་ཤིང་སྣང་སྟེ། ནད་པའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ལེགས་པར་བསུ་ན་བྱ་བ་དེ་དོན་དུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟ་བབས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་དང་། འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ཡོད་པའི་ཤིང་ མཐོང་བ་དང་། གཡས་ལོགས་སམ་གཡོན་ལོགས་ནས་བྱ་འཕུར་རམ་འདུག་ཅིང་སྐད་སྙན་པ་སྒྲོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱི་དང་ཝ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་དགེའོ།

吉祥征相的區別說明: 現在講述吉祥征相的區別:夢見天神、婆羅門、勝幢、傘蓋、權杖、蓮花、國王、白花、白衣、清水、燃火、活著的親友、善良溫和的人、佩戴裝飾的女人等都是吉祥的。 夢中騎馬持杖、登山、行走在有乳汁的樹下或結果的樹下、得到鏡子、生肉、花環、渡過大河等,健康者將獲得財富,病人將很快康復。 使者的區別說明: 現在講述使者的區別:使者若是低賤種姓、殘疾、外道出家人等,或手持繩索和棍棒,或神態輕浮,或穿紅衣、黑衣、破舊衣服,或是跛腳者,這些都是不好的徵兆。 使者搓手、流淚、身體塗油、砍伐草木,或女人、閹人來當使者,或帶有女性建築名稱如鼻等,或帶有閹人建築名稱,用手摸眼睛等部位,用手摸生殖器部位,騎驢、騾子、水牛而來,坐著訴說痛苦,這些都是不吉利的。與這些相反的則是善兆。 醫生準備去看病人時,聽到大象的聲音、雷聲、鼓聲等,或見到珍寶、花環、生肉、傘蓋、盛滿的水瓶等都是吉祥的。 醫生出發時,若見帶有陽性名稱的鵝、鴿子等在左側,帶有陰性名稱的烏鴉、紅嘴鳥等在右側,進入病人家時受到良好迎接,應知此事將會成功。 見到門廊、勝幢、乳汁樹、結果開花的樹,以及從左側或右側飛來或停留併發出悅耳叫聲的鳥,這些都是善兆。狗和狐貍向右側行走是吉祥的。

།སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། སྦྲུལ་དང་། ཀླུ་སྦྲུལ་མཐོང་བ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨན་པ་གང་གིས་བསྒྲིམས་ཏེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས་ལས་ངེས་པར་རྩོམ་པ་དེའི་གྲགས་པ་ནི་དགེ་བ་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིང་པ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། ། 211-215a

འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་(ལྔ་)དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །དྲུག་པ། འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ། ༈ འཁྲུ་བ་གསོ་བ་བཤད་པ། ད་ནི་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཁྲུ་བ་ནི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་ལྕི་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྩུབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཚ་ བ་ཟ་ཞིང་འཐུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟ་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་མེ་དྲོད་མེད་པར་བྱས་ནས། ནད་གཞི་ཤས་རྙེད་པ་ལས་འཁྲུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་གྱུར་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་མདོག་རྩ་དམར་བ་དང་། དབུ་བ་ཅན་དང་རྩུབ་པ་དང་། ཉུང་ ངུ་ཉུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། འཁྲོག་པ་དང་། སྒྲ་དང་བཅས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་མདོག་སེར་བ་དང་། དམར་བ་ དང་། ནག་པ་དང་། སྔོ་བ་དང་། ལྗང་གུར་འདུག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མནམ་པ་དང་། སླ་བ་དང་། གཞང་ཁ་ཚ་འུར་འུར་པོར་གྱུར་ཅིང་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་ མདོག་དཀར་བ་དང་། དྲི་བཤུལ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཆེར་མི་འཁྲོག་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུ་བ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་ས་ཕག་ཚིལ་འདྲ་བ་དང་། མར་དང་། འབྲུ་མར་འདྲ་བ་དང་། ཤ་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་གསོ་དཀའ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

見到蜥蜴、蛇、龍蛇等生物在任何時候都是不好的徵兆。如此,醫生若能謹慎觀察、辨別區分后再確定行動,其聲譽將如同眾多善業聚集中的花環一般美好。 死亡徵兆品第六終 第六 腹瀉治療品 腹瀉治療說明: 現在講述腹瀉治療品。其中,腹瀉是由於飲食不相宜、過於沉重、過於油膩、過於粗糙、過於炎熱的飲食,以及過量進食、過少進食等導致消化之火衰退,病根因此得勢而引起腹瀉。這又分為六種:三種病根各自引起的、三種病根共同引起的、由憂愁引起的、由恐懼引起的。現在講述這些的癥狀: 其中風引起的腹瀉癥狀是:糞便呈紅色、有泡沫且粗糙、量少且頻繁排出、如小牛鼻涕般排出、翻騰且伴有聲響。 膽引起的腹瀉癥狀是:糞便呈黃色、紅色、黑色、藍色、綠色,氣味極臭、稀薄,肛門灼熱刺痛並生瘡,口渴嚴重。 痰引起的腹瀉癥狀是:糞便呈白色、有臭味、澀、油膩、冰冷,不太翻騰,食慾不振,胸部發熱且口中流水。 三種病根共同引起的腹瀉癥狀是:糞便如豬油、牛油、芝麻油、肉湯水般,應知這種情況難以治癒。

།ཕྱི་ས་སྦྲང་རྩི་འདྲ་བ་དང་། མར་དང་འབྲུ་མར་འདྲ་བ་དང་། མཆིན་པའི་དུམ་བུ་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་དང་། འོ་མ་འདྲ་བ་ 211-215b

དང་། ཤ་བརྡུངས་བརྡུངས་པ་འདྲ་བ་དང་། ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང་། དྲི་ཤིན་ཏུ་དཀུ་བ་དང་། ཞག་ཚིག་ཚིག་པོ་ཡོད་པ་ནི་མི་འཚོ། གཞང་ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གྱིས་ཐེབས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་ལྟོ་གང་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཚོ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རླུང་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་སྙིང་མལ་དུ་དབབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། སྨིན་པ་དང་། མ་སྨིན་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ལ་ནི། སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །འདིའི་སྐོམ་དང་། ཟས་ནི་བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བའི་བག་ དགེའོ། །འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་བཅད་སྔས་ན་སྐྲན་དང་མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ནི། ཕྱི་ས་ཆུའི་ནང་དུ་བཏང་ན་ཞབས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་བཏང་ན་སྟེང་དུ་འོང་ཞིང་བྱེར་བར་འགྱུར་ རོ། །དེ་ལ་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །འདིའི་སྐོམ་དང་། ཟས་ནི་བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བའི་བག་དགེའོ། །འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་གཅད་པ་སྔས་ན། སྐྲན་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཨ་རུ་རས་བཀྲུས་ལ་ཕྱི་ས་བཅད་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་བཅད་པའི་ཐབས་ནི། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་སྐོལ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ 211-216a

ལས་གཞི་བླངས་ཏེ། འབྲས་ཐུག་དང་། ཁུ་བཅུད་བྱས་པའམ། དར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལ་དར་བའི་ཐུག་པ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཐབས་ནི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡུང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། ཤུ་ དག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་ལ་འབྲས་ཐུག་བྱས་ཏེ་བླུད་ན་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

糞便如蜂蜜般、如酥油和芝麻油般、如肝臟碎塊般、如牛奶般、如搗碎的肉般、呈現各種顏色、氣味極臭、有油脂斑點者不能存活。肛門生瘡、肛門脫出、肌肉消瘦、呼吸不暢等重癥,以及消化之火衰退、腹部持續脹滿、腰腎疼痛等都是不能存活的徵兆。 由恐懼和憂愁引起的腹瀉癥狀,應知與風引起的腹瀉癥狀相似,對這兩種也要進行去除風的儀軌,並使其生起歡喜、安撫心神。 如此六種腹瀉全部又因成熟與未成熟的區別分為兩種。其中對於成熟的腹瀉,應當依次進行禁食儀軌和催吐儀軌。這種情況下的飲用和食物應當是生薑和巴列嘎煮湯,以及清淡的飲食為宜。 若過早止住未成熟的腹瀉會轉變為瘤和麻風等疾病。其中未成熟的腹瀉,將糞便放入水中會沉底。成熟的腹瀉放入水中會浮起並散開。 對於未成熟的腹瀉應當依次進行禁食儀軌和催吐儀軌。這種情況下的飲用和食物應當是生薑和巴列嘎煮湯,以及清淡的飲食為宜。若過早止住未成熟的腹瀉,會轉變為瘤和麻風等疾病。因此,首先用訶子清洗后再進行止瀉儀軌是好的。 其中止瀉的方法是:以前面所說的胡椒等類別煮成藥湯作為基礎,製成粥湯或者加入精華,或者灌服酸奶湯。其中酸奶湯如何調配的方法在下文詳細說明。或者以芥末等類別或者白芷等類別煮湯作為基礎製成粥湯灌服,未成熟的腹瀉就會平息。

།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏེ་ཛེ་བ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་ དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་ཐཱ་དང་། བྱི་དང་ཀ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ལས་ གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གཙང་མར་བསྐོལ་བའམ། ཆང་ངམ་རྩབས་སྐྱུར་པོའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ཚབས་ཆེན་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན། ཤུ་དག་དང་། བིལྦ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ཀ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་ 211-216b

བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བ་འཆད་དོ། །ད་ནི་འཁྲུ་བ་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། དེ་ལ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་སྟེ། འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། གཅོད་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་ གཅོད་པའི་སྨན་ནི་ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། ཤིང་ཤལྨ་ལིའི་ལོ་མ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པ་ཐ་དང་། དྷ་ཐཱ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ལྭང་ཀོ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། ཏི་རི་ཏྲ་དང་། བིལྦའི་ ཤིང་ཏོག་གི་ཤེགས་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་དིར་གྷ་བྲིནྟིའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བལ་ཕོ་སེའུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་ དང་། གནྡྷ་མ་ལིག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ།

或者將生薑、白附子、訶子、甘松、毒茛、土荊芥等一同調配,或者將甘松、月見草、巴塔、胡椒、毒茛等一同調配,或者將巖鹽、毒茛果實、白芷、硼砂等一同調配,或者將酸奶鹽、白芷、訶子、巴塔、畢達迦、生薑等一同調配,或者將蓽茇、毒茛果實、鹿茸、芥末、醋栗等一同調配,或者將毒茛皮、白附子、生薑、甘松等一同調配,以上六種促熟藥物配方中任選其一煮湯服用。 或者將這些藥物配方中任選其一細磨成粉,放入清水煮沸,或放入酒或酸奶中服用。或者將三辛香、白附子、訶子、白芷、黑鹽、訶子等細磨成粉,放入沸水中服用,能去除重度未成熟腹瀉。或者將白芷、木蘋果、胡椒、生薑、茜草、藿香、庫拉卡、畢達迦等細磨成粉,放入沸水中飲用則能止瀉。 現在講解成熟腹瀉的儀軌:對於胃火微弱、成熟腹瀉反覆發作者,應當迅速進行止瀉藥物儀軌。其中止瀉藥物是:將薩曼嘎草藥、木棉樹葉、鹿茸、巴塔、達塔、達塔卡花等一同調配,或者將朗果樹、甘達普里揚庫、蓮花、提里特拉、木蘋果果殼等一同調配,或者將迪嘎布林提樹皮、生薑、甘草等一同調配,或者將毒茛皮、公棉花、鹿茸、達塔基、甘達瑪利克等一同調配,從這四種藥物配方中任選其一細磨成粉,放入洗米水與蜂蜜調配的液體中服用,則能止住成熟腹瀉。

།ཡང་ན་འཁྲུ་བ་སྨིན་ པ་ལ། གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེང་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨམ་པ་ཤྟ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཏཾ་པ་ལ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨའི་འདབ་མ་དང་། ཤིང་རོ་ཚ་བའི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ཕྱེ་སྲེག་པའི་ཁོ་པ་བཀང་ལ། སྣོད་ཁ་བཅད་པའི་ནང་དུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིངས་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ། ། 211-217a

ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལྦ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་བལ་པོ་སེའུས་སྐྱུར་པོར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་ རྩི་དང་། རྒུན་ལ་སོགས་པས་མངར་བར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཀཏྤལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ སེལ་ཏོ།

或者對於成熟腹瀉,將甘松煮湯冷卻後與蜂蜜調配服用。同樣,將鹿茸等類別和安帕夏等類別前述這兩種大功效中任選其一煮湯冷卻後與蜂蜜調配服用。或者將檀香、蓮花花瓣、辛樹皮等一同煮湯冷卻後,與蓮蕊及蜂蜜調配飲用則能止瀉。將前述榕樹等類別細磨成粉裝滿炒麵罐,在密封容器中煮成湯后冷卻,與蜂蜜和糖調配飲用則能去除浮腫且止瀉。 或者將五根藥、巴拉、木蘋果、烏蘇果實、青蓮、生薑等煮湯,用其湯汁煮成粥,用公棉花調成酸味,或者用糖、蜂蜜、葡萄等調成甜味服用。或者將卡特帕拉、白附子、甘松、毒茛、生薑等煮湯冷卻後與蜂蜜調配服用,則能去除膽汁引起的腹瀉。

།ཡང་ན་ཨུཏྤལ་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བལ་པོ་སེའུའི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། པདྨ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པ་ཐ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་{ལྭང་}ཁོ་དང་། ཛ་མྦཱུའི་ཤིང་ཏོག་གི་རུས་པ་དང་། ཀཏྤལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བིལྦ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་ལྐོགས་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བ་ལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་ དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀཏྤལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་འི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ལྭང་ཁོ་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། པདྨ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པ་འདི་དག་ལས་ 211-217b

གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནད་དུ་བཏགས་ཏེ་འཐུངས་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ཡོད་བཞིན་དུ། མཁྲིས་པ་དང་མི་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་པས་ ཁྲག་འཁྲུགས་པར་བྱས་ནས། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་དང་། མས་བཏང་བ་ཀུན་ལ་ཡང་རའི་འོ་མ་ དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བ་ཡ་སྱ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཁ་ར་དང་། ཤིང་མངར་རྣ་མས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་གྲང་མོ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །པོག་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཤིང་ཛམྦཱུ་དང་། བི་ཡལ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཨརྫུ་ན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤུན་ལྤགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་

或者將青蓮、達塔嘎花、生薑、公棉花皮等一同調配,以及薩芒嘎草藥、青蓮、蓮花、鹿茸、水木果汁和芝麻等一同調配,以及毒茛、甘松、膽草、酸棗等一同調配,以及蓮根、白檀香、鹿茸、青蓮、生薑等一同調配,以及帕塔、蒺藜、生薑、朗科樹、蒲桃果核、卡特帕拉等一同調配,以及木蘋果、酸棗皮、蒺藜、巴拉等一同調配,以及達塔基、白附子、生薑、毒茛皮、果實、酸棗等一同調配,以及卡特帕拉、甘草、鹿茸、公棉花皮等一同調配,以及朗科樹、達塔嘎花、薩芒嘎草藥、蓮花等一同調配,以及毒茛皮、酸棗、帕塔、胡椒根、生薑等一同調配,從這十種藥物配方中任選其一細磨成粉,與洗米水和蜂蜜調配成藥湯飲用,則能去除膽汁引起的腹瀉。 若在膽汁引起的腹瀉存在時,因食用與膽汁相剋的食物而導致血液紊亂,引發嚴重的血性腹瀉時,應迅速施行治療咳血病的方法。其中治療咳血病的方法是:在所有飲品、食物和灌腸療法中都要加入山羊奶調配。將白花蛇舌草、蒲公英、鹿茸、糖和甘草等細磨成粉,放入冷牛奶和蜂蜜的調配液中飲用,也能去除血病引起的腹瀉。將榕樹、沙棘、蒲桃樹、畢亞拉樹、芒果樹、阿朱那樹等任選其一的樹皮細磨成粉,放入牛奶和蜂蜜的調配液中飲用,也能去除血病引起的腹瀉。

།ཨུཏྤལ་དང་། ཨ་མངྒ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ས་{མ་}ག་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུཏྤལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཤལྨ་ལའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་ཏིལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཙན་དན་དཀར་པོ་འམ། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ 211-218a

སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ ན་ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་བཏང་ངོ་། །ཁྲག་ཚད་དང་། ཕྱི་ས་ཐལ་བ་སྣྲེལ་ཞི་བྱུང་བ་ལ་ནི་འོ་མའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་འོ་ མ་བཞོས་མ་ཐག་པ་དྲོན་མོ་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ཏེ་ལན་མང་དུ་འཁྲུས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁ་ཟས་སྨན་བུ་ཏི་ཀ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དར་བ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་དང་ལྡན་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དབྱི་མོང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་ དང་། བིལྦ་དང་། ཀརྐ་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་རྣམས་དང་། {བྱི་}དང་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤང་ཤིང་དང་། འུ་སུའི་ འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་སྟེ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཡང་བཟང་སྟེ། མེ་དྲོད་དང་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའམ། ཡང་ན་དེ་དག་གི་ཕྱེ་མའི་སྨན་བྱས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།

將青蓮、阿芒嘎、水木果實、蓮蕊等一同調配,以及芝麻、鹿茸、甘草、薩芒嘎、蒲公英、青蓮等一同調配,以及青蓮、木棉樹皮、甘草、鹿茸和芝麻等一同調配,從這三種藥物配方中任選其一研磨成粉,放入牛奶和蜂蜜的調配液中飲用,也能去除血病引起的腹瀉。將白檀香或甘達普利揚庫二者任選其一的粉末,放入洗米水、蜂蜜和糖的調配液中飲用,也能去除血病引起的腹瀉。 或者將雨水、蜂蜜和糖漿泡沫調配,加入細磨的毒茛皮粉末飲用,也能去除血病引起的腹瀉。或者將甘草、青蓮、鱷魚爪和糖的粉末一同調配服用。對於血熱和灰白色大便交替出現的情況,可在牛奶中加入三果粉末,或者飲用剛擠出的溫熱牛奶適量,多次清洗即可平息。 對於痰濕引起的腹瀉所造成的損害,應食用布提卡藥、三辛香、木蘋果、胡椒、酸奶、公棉花和阿魏等藥物精心調配的有營養的湯汁。將獨一味、白附子、茜草、帕塔、普切謝爾等一同調配,以及訶子、甘松、生薑、木蘋果、卡爾卡提卡等一同調配,以及胡椒、長鬍椒、長鬍椒根、大胡椒等一同調配,以及比當嘎、白芷、香櫞、烏蘇果實和三辛香等一同調配,從這四種藥物配方中任選其一一同煎煮的湯劑飲用也很好,能增進消化之火和體力。或者將訶子、胡椒、帕塔、白芷、長鬍椒根、毒茛和生薑煎煮的溫湯,或者將這些藥物製成粉劑服用,能去除痰濕引起的腹瀉。

།ཤིང་ཨཾ་ཀོ་ཏའི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་ཏེ་ 211-218b

ཆར་བའི་ཆུས་བརྫིས་ལ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་རེང་བུར་བྱས་ཏེ་མས་བཏང་ན་འཁྲུ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བིལྦ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། པ་ཐཱ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་རྣམས་ཆ་མཉམ་ ལ་བུ་རམ་དང་། དར་བ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།། །། ༈ རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ། ད་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། ཁྲག་དང་། ཕྱི་ས་བྱུང་བའི་རྗེས་ལ་རླུང་གི་མཐུས་ཕྱི་ས་འགགས་ཏེ་བེའུ་སྣབས་དབུ་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་། འཁྲོག་པའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མེ་དྲོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ན། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བིལྦ་འོ་མར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ། བུ་རམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ནད་པར་འཐུངས་ན། ཕྱི་ས་འགགས་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཐུངས་ན་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ལ་དཀྲུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་སེལ་ཏོ། །དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་ཀ་པིཏྠ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་འབྲས་བུའི་ཤགས་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། ཟོས་ན་ཡང་བེའུ་སྣབས་སུ་ འབྱུང་ཞིང་། འཁྲེགས་པས་དུབ་པར་གྱུར་པ་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། ཤིང་མངར་དང་། ཏིལ་མར་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ལོ་མ་བཙོས་དཀྲིས་ལ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ཏེ། མེ་མར་མུར་ 211-219a

གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། འཇིམ་པ་ནི་སྐམས། ལོ་མ་ནི་ཚོས་པར་གྱུར་ནས། ལོ་མ་དེ་གཏུན་གྱི་ནང་དུ་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་ལྡན་པར་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་ དུ་བརྫིས་པའི་མིང་ནི་མས་བཏང་བའི་སྨན་འཇམ་ཞིང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་འདི་མས་བཏང་ན། རིམས་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཞིང་། སྐྲན་དང་། ཚད་རྙིང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ།

將安科塔樹根和酸棗各一兩研磨,用雨水調製成約兩錢重的丸劑,從下部服用能去除一切腹瀉。將木蘋果、甘松、達塔卡花、帕塔、生薑等的粉末,以及水木果實的汁液等量,加入糖和酸奶的調配液中飲用,也能止瀉。 風引起的腹瀉治療方法: 現在講述風引起的腹瀉的治療方法。在排出血液和糞便之後,由於風力導致糞便阻塞,排出如小牛鼻涕泡沫狀物,這種病癥名為”排出小牛鼻涕樣物且阻塞”。對此,如果消化之火強盛,將胡椒和木蘋果用牛奶煎煮的湯汁,加入糖和芝麻油調配后讓病人飲用,糞便阻塞會得到緩解。 在煮沸後的牛奶中,加入長鬍椒粉末,或者加入訶子粉末,連續飲用三天,也能去除長期的小牛鼻涕樣排出和阻塞。將芝麻油、酥油、蜂蜜、糖、生薑和糖汁一同調配攪拌后飲用,也能立即去除小牛鼻涕樣排出和阻塞。將達塔卡花、柏樹葉、卡皮塔樹、杜仲和鹿茸等的粉末與酸奶調配飲用,也能去除因小牛鼻涕樣排出和阻塞而疲憊的癥狀。 將木蘋果果肉、糖、鹿茸、芝麻油、訶子一同調配食用,也能迅速去除因小牛鼻涕樣排出和阻塞而疲憊的癥狀,使人舒適。如果這樣仍未平息,甘草和芝麻油灌腸療法是:將木棉樹葉煮熟包裹后塗抹泥土,放入火炭中,等泥土乾燥,樹葉煮熟后,將葉子在臼中細細搗碎成粉,與酥油和甘草粉一起加入三十二兩牛奶中煮沸,製成的藥物名為”柔和凝聚灌腸藥”,從下部服用能去除發熱和膽病引起的腹瀉,能降伏瘤塊和陳舊熱病,能治癒胃病和消除腫脹。

།ད་ནི་ ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། མེ་དྲོད་བྲི་ནས་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་དཀྲུགས་པ་ལས། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་ པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་མཚན་མ་དང་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་འཁྲུ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་དང་ གསོ་བའི་ཐབས་དང་འདྲའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ནི། སྨན་ཨ་ཛ་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྔར་བཤད་པའི་ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཤིང་ཏོག་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ག་བྱེའི་འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རྗེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །སྨན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ 211-219b

དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་བརྫིས་པ་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཟོས་ན། རླུང་སེལ་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ།

現在講述治療胃部消化之火衰退的方法。由於消化之火減弱,諸病根攪動胃部消化之火,由此產生胃部消化之火紊亂的疾病。此病分為四種:從風、膽和痰三者各自產生的,以及從三者聚合產生的。這些癥狀和治療方法與腹瀉相似。其中,從風引起的胃部消化之火紊亂的癥狀和治療方法,與風引起的腹瀉的癥狀和治療方法相似。從膽引起的、從痰引起的、從三者聚合引起的也同樣分別對應。 對此,增強消化之火的方法是:將阿扎莫藥、胡椒、獨活、三辛香、巖鹽、前述兩種灰、長鬍椒根、阿魏等用卡隆果汁製成丸劑服用,能增強消化之火。將三果、戈杰果、三辛香、巖鹽、黑鹽、堿鹽等研磨後加入酸奶中飲用,能去除痰積病、胃病、瘤塊和疼痛。將拉拉普德藥、三辛香、巖鹽、兩種戈紐德、阿魏等的粉末與酥油調和,在進食之前服用,能去除風病並增強消化之火。

།ཤུ་ཏི་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ཐཱ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་{དང་།} བཅའ་སྒ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཞོ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ལྡུམ་བུ་ཅང་གེ་རིའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ་ཇི་ རན་པར་འཐུངས་ན། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་ དང་། དྲག་ཏུ་སྐྱུག་ཅིང་འཆད་དུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་སེལ་ཅིང་ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་དེ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བིལྦ་དང་། བྱི་ཚེར་གྱི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བྱི་ ཚེར་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆར་པའི་ཆུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་གཞང་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤིང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཆའི་ཉིས་འགྱུར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་ཆའི་ བཅུ་དྲུག་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། ཕོ་བའི་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་རིམས་ 211-220a

སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྨན་ཤ་ཐི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཁ་ལུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མ་དྷུ་ཀའི་མེ་ཏོག་བསྐོལ་ཏེ་གདུས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དེའི་བཞི་ཆ་བླུགས་པ་སྦྱར་ཏེ། བུམ་པའི་ནང་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཏིལ་མར་ རྣམས་སྦྱར་བས་བྱུགས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ།

將舒提、烏蘇果、帕塔、畢爾瓦、胡椒、蓽茇、拉拉普德、長鬍椒根、沙棘果等的粉末,與酥油、酪油的四倍量,以及昌格日草汁的四倍酥油量,將這些煮沸至只剩酥油,適量飲用,能治療胃病、痔瘡、脫肛、尿閉、腹脹、鼻涕凝結、呼吸不暢、痰積病、口渴病、咳嗽、劇烈嘔吐難以止住等癥,並能開胃。 對於由膽引起的胃部消化之火紊亂的疾病,將酸棗糖漿、白附子、畢爾瓦、蒺藜皮、蒺藜果、甘松、帕塔、達塔基、普切謝爾、蓽茇等的粉末加入雨水和蜂蜜中服用,能治療痔瘡、鼻涕凝結、血病、腰腎疼痛和肛門疾病。 將毒母草莖、三辛香、甘松、膽草、普切謝爾等各等份,胡椒二份,毒母草皮十六份,將這些粉末與洗米水調和飲用,能治療胃病、黃疸、痰積病、尿病、食慾不振、腹瀉、瘤塊、消瘦病和發熱。 對於由痰引起的胃部消化之火紊亂的疾病,將沙提藥、三辛香、訶子、兩種灰、長鬍椒根、卡隆果、巖鹽等的粉末加入煮沸的水中服用即可平息。將馬度卡花煮沸熬製的汁液冷卻後,加入四分之一量的蜂蜜調和,放入塗有蓮根、沉香、芝麻油的容器中,置於大麥中一個月,適量飲用能增強消化之火。

།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཨ་{རུ་ར་}དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་ཏང་ག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བས་ རྫ་མ་རི་ནང་དུ་བསྐུས་ལ། དེའི་ནང་དུ་ངར་བ་བླུགས་ཏེ། ནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲན་དང་སྲིན་བུ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་ པའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི་མདོར་ན་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས། མེ་དྲོད་པ་སྐྱེད་པའི་ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཏུང་བ་དང་། སྨན་མར་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ བཏང་ངོ་། །འཁྲུ་བ་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལས། སྲིན་བུའི་ནད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་འོག་ཏུ་སྐབས་འདིར། སྲིན་བུའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དེའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་བཤད་དེ། དེ་ལ་སྲིན་བུའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རིམས་ ན་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤ་མདོག་ངན་པ་དང་། {རུ་}ཤིང་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུས་སྦྲིད་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། འཁྲུ་བར་གྱུར་ན། སྟོར་སྲིན་བུ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། 211-220b

སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཀམྤི་ལྱ་ག་དང་ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྲིན་བུ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤི་ཀྲུ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། མུ་ཤ་པརྞི་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་ བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་དང་བྱི་ཏང་གའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །སུ་ཤ་བརྞི་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། འབྲས་བསྲེགས་པའི་ཁུ་བ་ཟོས་ལ། ཚལ་ནན་དུ་རྩབས་སྐྱུར་བོ་འཐུངས་ན་ཡང་ སྲིན་ནད་སྦྱང་ངོ་། །བྱི་ཏང་གའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཤིང་པ་རི་བྷད་ཏྲ་ཀའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཀཾ་པ་ལྱ་ ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། བ་གཅིན་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། བ་གཅིན་དུ་བར་བྱས་ནས་ཚིགས་མ་བཙགས་པའི་མར་ཇི་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་(དྲུག་)བདུན་པ་རྫོགས་སོ།

將長鬍椒根、胡椒、訶子、長鬍椒、畢當嘎等混合,塗抹在陶罐內,倒入熱水,放入大麥中一個月,適量飲用可治療胃病、痔瘡、咳嗽、瘤塊和蟲病。 如此,對於患有胃部消化之火紊亂的病人,總之要根據病情輕重等情況做出詳細區分,相應地使用能增強消化之火的飲食、飲品、藥粉、藥汁飲劑、藥用酥油等進行治療。 由於腹瀉和胃部消化之火紊亂的疾病會引發蟲病,因此接下來在此處講述蟲病的種類、癥狀和治療方法。其中蟲病的癥狀是:發熱、膚色不佳、骨節疼痛、心痛、身體麻木、頭暈、見到食物不喜歡、腹瀉,這些是腸道生蟲的癥狀。 其治療方法是:將畢當嘎藥、巖鹽、炒麥灰、堪皮利嘎和訶子細磨成粉,與酸奶調和服用,能治療一切蟲病。將希克如、酸棗、木沙帕尼、甘松、三果等煮成湯劑,加入長鬍椒和畢當嘎粉調和服用,也能治蟲病。食用蘇沙巴尼粉末和炒米汁,隨後飲用濃酸菜汁,也能清除蟲病。食用畢當嘎粉與蜂蜜調和,也能治蟲病。飲用帕利巴德拉卡樹葉汁與蜂蜜調和,也能治蟲病。或者將三果、白芷、丹達根、堪帕利嘎等的粉末,在酥油和牛尿中(牛尿量為酥油的四倍)煮沸,待牛尿蒸發后,將未過濾的酥油適量飲用,也能治蟲病。 治療腹瀉的第七章完。

༄། །བདུན་པ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ལ་ ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ནི། ཉི་མ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚ་བ་བསྟེན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཚ་ཆེས་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཐལ་བ་རྣོན་པོའི་སྨན་དང་། རོ་ཚ་བའི་བག་ཟོས་པས། མཁྲིས་པ་འཁྲུག་པར་གྱུར་པ་ལས་མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པའི་ནང་ན་ཁྲག་གནས་པ་ལུད་པར་གྱུར་ཏེ། ཡར་ཡང་འབྱུང་ལ་མར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། དབུ་བ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་གོས་ཚོན་ནག་པོར་བཙོས་པའི་ཁ་དོག་འདྲ་བ་དང་། དུད་ཁར་འདུག་པ་དང་། བ་གཅིན་གྱི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜའི་མདོག་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ 211-221a

པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། ཡིད་ཙམ་སྐྱ་བ་དང་། འབྱིལ་བ་དང་། བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི་འདྲེས་མར་འགྱུར་རོ། ། ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཀུན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གསོ་སླའོ། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གཉིས་གཉིས་ འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱི་ཆོ་གས་མི་ལྡང་བར་གསོ་ཙམ་དུ་རུང་སྟེ། ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་ནི། གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་རུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་སྟེ་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁྲག་ལུད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུས་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་གི་མདོག་ཤིང་ཛམྦཱུའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་། འཇའ་འདྲ་བ་དང་། མི་རོའི་ དྲི་མནམ་པ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཟ་ཕོད་པ་ནི། ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཐོག་མ་ནས་བཅད་ན། དེ་ལས་ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རིམས་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ ན་སྔར་གཅད་པར་མི་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ལ་ཐོག་མར་ནི། ཅི་ནུས་ཀྱིས་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེའི་སྐོམ་ནི་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཁྲག་ལུད་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོག་ མར་བརྟ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་། ཐོག་མར་འབྲས་ཐུག་གི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུགས་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

第七章 咳血病治療章 關於咳血病,由於過度接觸日曬和火等熱源,以及食用過熱、酸性、含鹽、烈性灰質藥物和辛辣食物,導致膽汁紊亂,使得肝臟和脾臟中的血液咳出,向上和向下都會排出。 其中,由風引起的咳血癥狀是:血液呈青灰色、紅色、稀薄且有泡沫。 由膽汁引起的咳血癥狀是:血液顏色如染黑的布的顏色、菸灰色、如牛尿色、如酸棗果色。 由痰引起的咳血癥狀是:血液呈油膩狀、略帶灰白、凝結且粘稠。 由兩種病因組合引起的咳血癥狀則呈現混合特徵。 由三種病因共同引起的咳血癥狀則具備所有癥狀特徵。其中,由單一病因引起的向上咳血較易治癒。由單一病因或兩種病因組合引起的向下咳血,僅能通過飲食和藥物治療維持,無法根治。由三種病因共同引起的咳血,無論是向上還是向下咳出,都極難治癒。 如果咳血伴隨嘔吐、昏厥、發熱、呼吸困難、咳嗽、聲音嘶啞、身體發熱,且血液顏色如蒲桃果、如彩虹、散發尸臭,則無法治癒。 對於體力充沛且能進食的病人,若一開始就止血,會導致隱疾、淋巴結腫大、腫瘤、痔瘡、發熱和麻風等疾病。因此,不應立即止血。 咳血病首先要儘可能進行禁食療法。其飲品應煮沸白檀香、普謝孜、索洛、甘松等藥材的汁液服用。 對於向上咳血者,首先要進行緩和治療和瀉藥治療。對於向下咳血者,要根據體力狀況,首先進行粥食療法和催吐療法。

།དེ་ལ་ལུས་བརྟ་བ་ནི། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཁ་ར་རྣམས་སྦྱར་བའི་ནང་དུ། 211-221b

སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བལ་པོ་སེའུ་བཏབ་སྟེ་རོ་སྐྱུར་བར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི་དོང་ཀའི་ཚིག་གུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཨ་རུ་ར་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ། ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་ ཏེ་གཏང་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་ནི། གླ་སྒང་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཤིང་མངར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། པོ་སོན་ཆའི་ཚིག་གུ་དང་། འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཤ་ཟད་པ་ དང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒད་པོ་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བྱར་མི་རུང་སྟེ། ཁྲག་འབྱུང་བ་གཅད་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་འབྱུང་བ་བཅད་པའི་ཆོ་ག་ནི། པ་ཏོ་ལ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ དང་། ནིམྤ་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དམར་རུ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། མ་ད་ཡན་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་དང་། ར་མཉེའི་ རྩ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་སྒང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་ གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། སྦྱར་བ་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་གྲང་མོར་བཏུང་ངོ་། །པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ས་ཚིག་ པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། ལྡུམ་བུ་བ་ཤ་ཀ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བའམ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ 211-222a

ཏོ། །ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བཙག་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆར་བའི་ཆུ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་འབྱུང་བ་གཅོད་དོ། །སེང་ལྡེང་ དང་། སཔྟ་པརྣ་དང་། པརྠ་དང་། ཤལྨ་ལི་དང་། ཀོ་བི་ད་ར་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

關於強身治療,將酥油、蜂蜜、炒米粉和糖混合,加入訶子和尼泊爾酸棗製成酸味飲品服用。 關於瀉藥,取冬瓜籽、訶子、木尼榮、訶子等任選其一研成粉末,加入煮沸後冷卻的水中,與糖和蜂蜜調和后服用。 催吐藥方是:將甘松、毒茄、甘草煮汁冷卻後,加入婆索那茶籽、牛奶和蜂蜜調和,這是治療咳血病的最佳方劑,應當飲用。 對於肌肉消瘦、體力衰竭、兒童、老人和消瘦病患者,不宜使用催吐藥和瀉藥,應當採用止血療法。 關於止血療法,有以下幾種配方: 蛇瓜、蘆葦花、楝樹、紅白檀香、柏樹混合; 紅小豆、婆沙迦、白芷、黑土、馬當提迦混合; 迦俱羅、馬鞭草根、兩種蒺藜、甘草、竹根混合; 稻穗、訶子、達塔迦花、毒茄皮、索洛混合。 以上四種藥方任選其一,各味等分煎煮,取汁冷卻後加入糖和蜂蜜調和,是快速治療咳血病的最佳方劑,應當冰涼飲用。 將普里揚古、酸棗、地榆、白芷等一同研成細粉,加入婆沙迦草搗汁或煎煮后的冷卻汁液,任選其一,與糖和蜂蜜調和后飲用,也能治癒咳血病。 取鱷魚爪甲、柏樹、旃陀普里揚古、白芷、硃砂等任選其一研粉,加入雨水和糖調和后飲用,也能止血。 將紫檀、七葉樹、帕他、木棉花、科毗達拉等花朵研粉,與蜂蜜調和食用,也能治癒咳血。

།ཨུ་དུམ་བ་ར་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལས་གང་ ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཀུ་ཤནྨ་དའི་འབྲས་བུ་རློན་པ་ཤུན་ལྤགས་བཤུས་ལ་ནང་གི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱང་བོར་ཏེ། བར་གྱི་ཤ་ཁམ་ཚད་དུ་གཏུབས་ལ། བརྔོས་པ་སྲང་བརྒྱད་བཅོྭ་ཌ྄་སྲང་བརྒྱད་དང་ཞུན་མར་བཟང་པོ་སྲང་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། དྲི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་པཏྲ་དང་། སུག་སྨེལ་རྣམས་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ན་ལེ་ཤཾ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གོ་སྙོད་ རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་གྱི་ཕྱེད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་ བའི་ནད་དང་། སྙིང་སྟོར་ལྡང་བ་དང་། ཐིབས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱུག་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། གློ་ལ་ཕན་ཞིང་། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། རོ་ཙ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤ་ མདོག་བཟང་བ་དང་། སྐད་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒུན་དང་། འོ་མ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཕྲི་ཤཾ་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་དང་། བ་ལ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ 211-222b

ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་ར་དང་། ཨེ་ཡ་བ་ལུ་ཀ་དང་། རྩ་དཱུརྦ་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལའི་གཟེ་མ་དང་། བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་སྟེ། རའི་མར་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཆར་བའི་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་གྱི་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་། མས་བཏང་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ སེལ་ཏོ། །བི་ད་རི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། དི་ན་ཏ་ལིའི་ཤིང་ཏོག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ལྡུམ་བུ་ཀ་ཀོ་ལ་དང་། ཁ་ལུང་གི་ཤགས་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་ འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་ཟོས་ན་རིམས་སེལ་ཅིང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། ལུད་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་དོ།

烏東巴拉果、檀波拉果、訶子、稻穀、葡萄等成熟果實任選其一,與蜂蜜調和食用,也能治癒咳血病。 取新鮮的庫香瑪達果實,剝去外皮,去除內部種子,將中間的果肉切成適量大小,取八兩烤制,與八兩乳酪和三十二兩優質酥油一同煎煮。在其中加入所謂”三香”,即桂皮、旃陀葉、豆蔻各半兩,以及烏蘇果、那列香各半兩,胡椒、蓽茇、高良薑各二兩。將這些研成細粉後加入,待冷卻,再加入與酥油量一半的蜂蜜調和食用,也能治癒咳血病。 此方還能治療肺破裂、肺癆消耗病、呼吸不暢、心悸、閉塞病、發熱病、口渴病、咳嗽和嘔吐等癥。對肺部有益,能生長肌肉、增進食慾、增強體力、改善膚色,使聲音悅耳。 葡萄以及所謂”四乳”,即沙拉帕尼、普里香帕尼、蒙加帕尼、馬沙帕尼,以及巴拉、蓽茇、芝麻、竹根等任選其一,與牛奶煎煮后飲用,也能治癒血病。 將糖、艾雅巴魯卡、都瓦草、紅白檀香、甘松、柏樹、烏特帕拉花莖、紅花、水晶等研成等量細粉,與羊油及四倍于油量的牛奶在雨水中煎煮,取剩餘的油脂飲用,或者灌腸,或者涂身,或者滴鼻,任選其一進行,也能治癒咳血病。 將毗達利、甘草、兩種美達、底那塔利果、尼泊爾酸棗、竹、迦俱羅草、卡隆茅草等等量研成細粉,在酥油和四倍于油量的牛奶與水中煎煮,取剩餘的油脂適量食用,能治療發熱、便秘、腹脹、疼痛,並能消除咳嗽和咳血病。

།སྣ་ནས་ ཁྲག་འབྱུང་བ་ལ་ནི། དུང་དང་། བཙག་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་བཙགས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །བལ་པོ་སེའུའི་ཁུ་བ་དང་། རྩ་དཱུརྦའི་ཁུ་བ་དང་། ཤིང་ལོག་ ཀོག་གི་ཚིག་གུ་དང་། ཀུན་དོང་གི་ཁུ་བ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྣ་ཁྲག་ཟག་པ་གཅོད་དོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི། ཁྲག་ཚད་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ཕོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བ་ལ་ནི། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་ལས་འབྱུང་བ་ལ་ནི། འོ་མ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ཏེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བཙག་ཡུག་སྣམ། ཤིང་ཛམྦཱུའི་ 211-223a

ལོ་མ་དང་། ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྨན་ཨ་ནནྡ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། ཙན་དན་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་དམར་རུའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་ རྣམས་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྱར་ཏེ་དཀྲུགས་ལ་འཐུངས་ན་ཡང་། མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་གི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལྡུམ་བུ་བུན་སྣ་བ་དང་། ཤ་ལུ་ཀ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། ཨ་ལམ་བུ་ས་ རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཙོས་པས་མོ་མཚན་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཡང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་མུངྒ་པརྞི་བཏགས་ཏེ་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཙོས་པའི་ནང་དུ། སྲིན་བལ་ལམ། ཤིང་བལ་སྨྱུགས་ལ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་བཞག་ན་ཡང་ཁྲག་གཅོད་ ཅིང་འཇམ་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྤྱིར་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཆུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ལུད་ལ་ཆུ་གྲང་མོ་ཐུགས་པར་སོགས་པ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཟས་ཀྱང་སཱ་ལུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་དང་། རི་དྭགས་དང་བྱའི་ ཤ་བསིལ་བའི་བག་རྣམས་བཟང་ངོ་། །ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བརྒྱད་པ། གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

對於鼻出血,取貝殼、赭石、達塔卡花、甘草等任選其一研成細粉過篩,與婦女乳汁調和后滴鼻,即可止血。 尼泊爾酸棗汁、都瓦草汁、扭曲樹枝、昆冬汁等任選其一滴鼻,也能止住鼻血流出。 對於咳血向下流出者,應按前述血熱病的治療方法進行。 對於咳血從男性生殖器流出者,應按後文詳述的膽源尿病治療方法進行。 對於咳血從女性生殖器流出者,以牛奶、糖、蜂蜜調和服用有益且能平息。或者取赭石布條、蒲桃葉、烏特帕拉根等任選其一研粉,加入洗米水與蜂蜜調和飲用,也能止住從女性生殖器流出的血。 或者取阿難陀藥、甘達普里揚庫、檀香、龍花等任選其一研粉,與酒調和飲用,也能止住從女性生殖器流出的血。 或者取赤豆根粉與蜂蜜和酸棗糖,加入洗米水調和攪拌后飲用,也能治癒從女性生殖器流出的一切型別出血。 或者取布恩納巴草、蓮藕、小豆、阿蘭布薩等任選其一煮熟后,對女性生殖器進行燻蒸,也能去除疼痛。 又取蒙加帕尼研磨后與芝麻油一同煎煮,將棉花或木棉浸入後置于女性生殖器內,也能止血且使其柔軟舒適。 總的來說,對於有咳血病者,浸入冷水中,或用冷水漱口等都是有益的。飲食方面,稻米、赤豆等,以及野獸和鳥類的涼性肉類都是良好的。 第七章”治療血脹病”終。 第八章 治療大癆病品 現在開始講述治療大癆病品。

།དེ་ལ་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ནི། ནད་གཞི་བཞི་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ བརྩལ་དྲགས་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། དུས་སུ་མི་ཟ་བ་དང་རྒྱུ་འདི་བཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་མཚན་མ་ནི། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། 211-223b

རིམས་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ཐལ་གོང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་སྐྱུགས་པ་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་ ལ། ཤ་བྲད་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་དོར་བར་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་སྨན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ན་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །ཁ་ནས་རྣག་འདྲ་བ་དང་། བད་ཀན་དམར་བ་དང་། སྔོ་སྐྱ་དང་། ལྗང་གུ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་འབྱུང་ལ་དབུགས་མི་བདེ་ བ་དང་། ལུད་པས་དགར་ཏེ་ཉམ་ཐག་པ་དང་སྐད་འགགས་པ་ནི་མི་འཚོའོ། །ཁ་ཟས་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། ཤ་སྐམ་ཞིང་ལུས་ཟུངས་ཟད་དེ། ཕྱི་ས་ཁོང་ན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྲོག་ཟུངས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཁོང་ན་ཡོད་པ་དེ་མི་ བཀྲུ་བར་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ལ་གཅོང་ཆེན་པོ་ན་བ་ལ་ནི། གསོ་བའི་ལས་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བའི་ལས་འདི་ལྔ་བྱའོ། ། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པ་ལ་ནི་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་བྱས་ན་དེ་དག་ཉིད་དུག་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གཅོང་ཆེན་པོ་ན་བའི་ཁ་ཟས་ནི། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུ་པ་སྨིན་པ་དང་། གྲོ་དང་། ནས་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་དགེའོ། ། སྐོམ་དུ་ནི་ཆང་བཟང་ངོ་། །བྱ་ནད་ནི་བྱ་དང་རི་དྭགས་ཀྱི་ཤ་ནད་དེ་དང་འཕྲད་པའི་ཤ་རྣམས་རུང་ངོ་། །དེའི་སྨན་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། མར་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཨ་{ཤྭ་}གནྡྷ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཁར་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

關於大癆病,是由四種病根所生。即:過度勞累、消耗病、大小便阻塞、不按時進食這四種原因所致。 其癥狀有:聲音嘶啞、咳嗽、呼吸不暢、食慾不振、發熱、頭痛、肩痛、肋痛、心痛、腰腎疼痛、嘔吐血痰等十一種表現。 若因這些癥狀而變得衰弱,肌肉消瘦且無氣力者應當放棄治療。除此之外的其他病情若有藥可治,則應迅速施行治療。 若從口中流出膿狀物、紅痰、灰白色痰、綠色痰、藍色痰、黃色痰,且呼吸困難、咳嗽折磨而衰弱、聲音嘶啞者,則不可救治。 若飲食大多隻變成大小便,肌肉乾枯且身體精華耗竭,僅靠體記憶體留的糞便維持生命者,不應清除體內的糞便,應當經常保護。 對於體力尚存的大癆病患者,應進行催吐藥、瀉藥、鼻滴劑、強效下部導瀉藥、溫和下部導瀉藥這五種治療。 對於身體肌肉已消耗者,若實施這五種治療,則會如同毒藥一般,不可使用。 大癆病患者的飲食應當食用稻米、六十日成熟稻、小麥、大麥和赤豆等。 飲品方面以好酒為宜。禽類病則可食用禽類和野獸的相應肉類。 其藥方是:胡椒、葡萄、糖研粉后與芝麻油、酥油、蜂蜜調和;或者阿濕甘陀、胡椒、糖研粉后與蜂蜜和酥油調和服用,能治癒大癆病。 註:原文中的{ཤྭ་}是梵文音譯,在這裡保持原樣。

།ཡང་ན་བུ་བྲན་ཤིང་དང་། རྒུན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། {འབྲ་}གོ་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བུ་རམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། 211-224a

པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། ཁ་ར་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་ རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཅིང་། སྐད་འགགས་པ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཆ་ལས་རེ་རེས་བསྐྱེད་པ་ དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བལ་བུའི་ཚད་ཀྱི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ཁ་ར་པི་པི་ལིང་གི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་གྱིས་ནི། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་རྣམས་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱུག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འདི་རྣམས་མས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཐ་མའི་ཆ་རེ་རེས་བསྐྱེད་པ་དང་དེ་རྣམས་བསྡམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ཁར་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་ནི་ལྐོག་མ་ འགགས་པ་ལ་ཕན་ཞིང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་ནི་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་སེལ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་། པི་ད་རི་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པུརྣ་ཎ་བ་ 211-224b

དང་། བ་ལ་དང་། །ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ན་ག་བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །བྲག་ཞུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ལ། ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་ཆན་དང་། འོ་མ་ལྡན་པར་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཅོང་ཆེན་པོ་ནི་མྱུར་དུ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

或者將布蘭樹、葡萄、胡椒、訶子、葡萄乾、蒺藜等一同調配;或將糖、余甘子、炒米、土荊芥、胡椒、藏菖蒲等一同調配;或將曼陀羅花、離蘇葉、蓖麻、糖、鳥薊等一同調配。以上任何一種藥物配方研成粉末,加入適量酥油和蜂蜜調和服用,能治癒咳嗽、呼吸困難,使嘶啞的聲音恢復。 將棉葉、那勒膳、藏菖蒲、胡椒按照由上至下的順序,每味比前一味增加一份,桂皮、蓽茇各用棉葉用量的一半,糖用胡椒的八倍,將這些配在一起研成粉末的藥物,能治癒咳嗽、呼吸困難、食慾不振、脾痛、發熱、消瘦病、胃火衰弱,對心臟有益,並能治癒腹瀉、瘤、痔瘡和嘔吐。 將藏菖蒲、胡椒、那勒膳、龍花蕊花、桂皮、蓽茇這些藥物按照由下至上的順序,每味比后一味增加一份,再加入與總量相等的糖,研磨調配成的粉末對咽喉阻塞有效,能治癒心痛、瘤和痔瘡所致的衰弱。 將桂皮、蓽茇、胡椒、竹莖、糖按照由上至下的順序,每味比前一味增加兩倍,研成粉末後與蜂蜜和酥油調配的藥粉能治癒肋痛、呼吸困難、咳嗽,並能開胃。 將小樹、畢達利、阿濕甘陀、訶子、補爾那那瓦、婆羅、阿提婆羅、那伽婆羅、澤麻等研成粉末,與酥油和蜂蜜調和服用,能治癒消耗性大癆病。 將巖脂、蜂蜜、三辛(即姜、胡椒、蓽茇)、酥油和鐵粉調配服用,同時以米飯和牛奶為食者,其大癆病將迅速痊癒。

།སྦྲང་རྩི་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། བྱི་དོང་ག་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་ཨ་རུ་ར་ རྣམས་སྦྱར་བ་ཟ་ཞིང་ཁ་ཟས་མཐུན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ཟ་བ་ནི་གཅོང་ཆེན་པོ་མི་བཟད་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཡོད་པས། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་གསར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་ཆ་མི་མཉམ་པར་ སྦྱར་བ་ཟོས་ལ། ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་ཆན་དང་། འོ་མ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་ཤ་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་ནིར་གུནྟིའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་དང་བཅས་པར་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་མར་དེའི་བཞི་ཆ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟུངས་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་བརྟ་བར་བྱེད་དེ་ནད་དོ་ཅོག་ཀྱང་སེལ་ཏོ། །མ་ནུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། རྒུན་དང་། བ་ལ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཛྷ་ཏ་དང་། ཛི་བིནྟ་ དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དེའི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་ བྱས་ཏེ་བཙགས་པ་ལས་ཚོད་རན་པར་ཁུ་བཅུད་དང་སྦྱར་བའམ། ཤ་ཁུ་འམ། འོ་མ་སྐོལ་བའམ། ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པ་སྐོལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། གཅོང་ཆེན་པོའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། 211-225a

རའི་མར་དང་རའི་འོ་མ་དང་རའི་ཞོ་དང་རའི་གཅིན་དང་། རའི་རིལ་མའི་ཁུ་བ་འདི་རྣམས་ལན་ཚྭ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ལ་དེའི་རྗེས་ལ། རའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་ཏོ། །ནས་ལས་ བྱས་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ་རའི་ར་བར་ཉལ་ཏེ་རའི་འོ་མ་འཐུང་ཞིང་རའི་རིལ་མ་དང་གཅིན་གྱིས་ལུས་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱས་ན་ཡང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། འོ་མ་དེའི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཤིང་ མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་དང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་དུ་ནས་ཏིལ་མར་བཙགས་ཏེ་དང་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་ལ། ཡང་འོ་མ་བཞི་འགྱུར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་དང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་དུ་ནས་ཏིལ་མར་བཙགས་ལ། འོ་མ་དང་ཤིང་མངར་གྱིས་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་བསྣན་ཞིང་། སྐོལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་ལན་བརྒྱར་སྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། ལུས་ལ་བསྐུ་བ་དང་མས་བཏང་བ་རྣམས་བྱས་ན། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རླུང་ནད་ དང་སྐྱ་རྦབ་རྣམས་སེལ་ཅིང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ།

將蜂蜜、酥油、畢東迦、巖脂、鐵粉、酥油和訶子等調配服用,同時食用適宜且相宜的飲食,能治癒難以忍受的大癆病。或者,患有大癆病者服用糖、蜂蜜、新鮮酥油的調配,或者服用酥油、蜂蜜不等量的調配,以米飯和牛奶為食,身體將變得強健。 將尼爾袞提的根和葉搗碎取汁,與四分之一量的酥油一同煎煮,待只剩酥油時適量飲用,能使因大癆病而身體精華耗竭者恢復體力並變得強健,且能治癒一切疾病。 將曼陀羅花、離蘇葉、葡萄、婆羅、青蓮花、胡椒、札塔、濟賓塔、甘草、拜格利、犬舌草、蒺藜、毒母果皮、澤麻等各等分研成粉末,與四倍量的酥油和四倍量的水一同煎煮,待只剩酥油時過濾,與精華液或肉湯或煮沸的牛奶或煮沸的阿魏等任何一種調和飲用,能治癒具有十一種徵狀的大癆病。 將山羊酥油、山羊奶、山羊酸奶、山羊尿、山羊糞汁與五種鹽一同煎煮,待只剩酥油時適量飲用,之後飲用山羊奶,能治癒大癆病。食用大麥製成的食物,臥于山羊圈中,飲用山羊奶,用山羊糞和尿擦拭身體並沐浴,也能治癒消耗性大癆病。 將三十二兩芝麻油與四倍量的牛奶和一兩甘草粉一同煎煮,待牛奶煮干後過濾芝麻油使其清凈無雜質,再與四倍量的牛奶和一兩甘草粉煎煮,過濾后如前般加入牛奶和甘草,如此精心煎煮百次的芝麻油用於飲用、滴鼻、涂身和下部灌注,能治癒大癆病、心痛、風病和白癩,並能消除胸部以上的疾病、癲狂、咯血病和火毒。

།བིལྦ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བ་ལ་དང་། ལོ་མ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་ལ་པརྞི་ དང་། སྲི་ཤན་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་དང་། ལྡུམ་བུ་རིཏྠི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཟུར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། བུན་སྣ་བ་དང་། མེ་ད་དང་། ཛི་བིནྟ་དང་། ཀ་ ཀ་ན་སི་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཛ་ད་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། བུ་ཚ་རྟོ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཙན་དན་དང་། གྱི་ད་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་འབྲུ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། འདི་ 211-225b

རྣམས་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ། ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཏིལ་མར་དང་། ཞུན་མར་ཕྱེད་མ་སྲང་བཅུ་གཉིས་དང་།ཁ་ར་སྲང་ལྔ་བཅུ་བླུགས་ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་ བྱོག་ཏུ་རུང་བ་ཙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཚོས་ནས་ཕྱུང་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཉིས་དང་། སྨྱིག་རྐང་སྲང་བཞི་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། གྷནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་ རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་སྦྱར་བ་སྲང་གཅིག་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུའི་མིང་ནི། དྲང་སྲོང་ཙྱ་པ་ནའི་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། སྙིང་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དྲེག་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཅིང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། སྐད་སྙན་པ་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཀ་པིཏྟའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱི་ཤལ་གཉིས་ལས་སྲང་བཅོ་ལྔ་བཅོ་ལྔ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ རློན་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། སྐོམ་ན་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཨ་རུ་ར་དེའི་ཕྱེད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པའི་ཁུ་བ་བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་བླུགས་ཏེ་སྦྱར་བ་དེ་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། མཛེ་ནད་སེལ་ཞིང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་། སྐྲན་མེད་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ལ་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གཞན་ཞིག་བྱུང་ན། 211-226a

གསོར་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

畢爾瓦等五種根藥、甘松、婆羅、四種葉藥(即薩拉帕爾尼、斯利善帕爾尼、蒙格帕爾尼、瑪夏帕爾尼)、利提果、胡椒、離蘇葉、訶子、濟瓦卡、銅草、獐牙菜、葡萄、布納巴、美達、濟賓塔、卡卡那西卡、青蓮花、肉豆蔻、札達、布蘭樹、布擦托、蒺藜、檀香、吉達利、澤麻、拜格利、曼陀羅各一兩,以及五百顆余甘子。 將這些藥材放入六十四升水中(每升水按八兩計算)煎煮,待剩餘四分之一的水量時過濾,在藥汁中加入芝麻油和酥油各六兩,以及五十兩糖,再次煎煮至適宜稠度。取出冷卻後,加入兩兩胡椒粉、四兩竹莖、六兩蜂蜜,以及四種香料(即桂皮、甘達帕特拉、肉豆蔻、龍花)各等分共一兩調配。 此藥膏名為仙人恰帕那藥。適量服用可治癒心痛、呼吸不適、口渴病、咳嗽、痰濁和消耗性大癆病等癥狀的痛苦,且能使心智清明、聲音悅耳、增進食慾,成為滋補良藥。 取迦比他果和比沙勒各十五兩,鮮余甘子三十二兩(若干燥則取十六兩),訶子其半量,胡椒、艾拉瓦魯卡、白芷、畢東迦、諾勒善各二兩,放入六十四升水中煎煮,待剩餘四分之一的水量時過濾冷卻,加入二百兩糖調配。服用此藥可治癒痔瘡、大癆病、麻風病,並能消除浮腫、白癩、發熱、脾病、心痛、腰腎疼痛和瘤塊,還能治癒胃病、黃眼病、白斑、蟲病和食慾不振。 若大癆病患者出現發熱等其他嚴重疾病,應對可治癒的病癥分別採用相應的治療方法。

།མདོར་ན་སྐེམ་པའི་ནད་གཅོང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ལུས་བཀྲུ་བ་དང་། དྲི་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བརྟ་ཞིང་། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་ བའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།། །། ༄། །དགུ་པ། སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ། སྐྲན་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་ནས། ཁོང་པའི་ནང་དུ་སྐྲན་ཕུར་མ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ གི་གནས་ནི། གློ་གཡས་གཡོན་དང་། སྙིང་ག་དང་ཆུ་སོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་གང་དེའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྲན་ནོ་ཅོག་ནི་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ བ་དང་། རྒྱུ་མ་འཁྲུག་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་མང་དུ་འོང་བའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། ཟུག་ཅིང་གཟེར་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་ ཉིད་འཕར་བ་དང་། གནས་འཕོ་བ་དང་། ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ལྟག་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་། ཟ་འགྲམ་དུ་ཟུག་པ་དང་། རུ་ཤིང་ན་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་ བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་བ་དང་། ཁར་ཁ་བ་བྲོ་བ་དང་། སྐྲན་ཉིད་རེག་ཏུ་མི་བཟོད་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ཡི་ག་ འཆུས་པ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་{འབྲང་}བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཁ་ཟས་འཇུར་མི་བཏུབ་པ་དང་། སྐྲན་ཉིད་སྲ་ཞིང་ཕྱིར་རློ་བ་དང་སྐྱུགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། སྐྲན་ཉིད་མི་བཟད་ 211-226b

པར་ན་ཞིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྡོ་བཞིན་དུ་སྲ་ཞིང་ཕྱིར་རློ་བ་དང་། སེམས་དང་། ལུས་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གསོར་མི་རུང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་སྐྲན་ནི། མངལ་རླུག་པ་དང་། བུ་བྱུང་བ་དང་། ཟླ་མཚན་ འཛགས་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། སྐྲན་ཉིད་ན་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་སྦྲུམ་མ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྲན་གྱིས་ཉམ་ཐག་སྟེ། རུལ་སྦལ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རློ་ཞིང་རྩ་མངོན་ལ་ནད་མང་པོ་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཐེགས་ཤིང་། སྙིང་ག་དང་། ལྟེ་ བའི་ཕྱོགས་དང་། རྐང་ལག་སྐྲངས་ཏེ་མི་བཟོད་པར་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བླུད་དོ།

總之,對於患有消瘦性大癆病者,應當通過沐浴、按摩等方法增強體質,提升體力。這是第八章治療大癆病章。 第九章 治療瘤塊章 瘤塊是由飲食不當和臥坐等生活習慣不當導致風等體素極度紊亂,在腹內形成如同楔子般的腫塊,共有五種。這五種瘤塊的位置在左右肺部、心口和小腹部位。現在將闡述其癥狀和治療方法。 所有瘤塊都有以下共同癥狀:食慾不振、大小便秘結、風氣偏盛、腸道紊亂、腹部脹滿、頻繁打嗝等。 風引起的瘤塊癥狀為:疼痛刺痛、腹部脹滿、大小便阻塞、瘤塊跳動、位置移動、大小變化、頸部、頭部、腮部疼痛以及肋骨疼痛。 膽引起的瘤塊癥狀為:身體發熱、口渴嚴重、頭暈、出汗、打酸嗝、口中有苦味、瘤塊觸痛難忍。 痰引起的瘤塊癥狀為:唾液過多、食慾不振、胸部發熱且口水流出、呼吸困難、咳嗽、食物難以消化、瘤塊堅硬外凸且嘔吐。 三者混合引起的瘤塊癥狀為:瘤塊疼痛難忍且灼熱、如石頭般堅硬外凸、損害心智、身體和消化之火,此類瘤塊不可治癒。 女性血瘤是由流產、分娩和月經失調引起,瘤塊疼痛灼熱,形狀如同孕婦腹部。 對於因瘤塊而虛弱,如烏龜般外凸且血管顯露,並伴有多種嚴重併發癥,心口、臍部周圍和四肢浮腫難忍者,應當放棄治療。 對於風引起的瘤塊,首先應服用藥用酥油。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱེ་མའི་སྨན་དང་། ལུས་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། དུག་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་ བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་ནི་བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཆུའི་ ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཁ་རུ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པོ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དེ་དང་མཉམ་པ་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ན་བ་དང་། བཅན་དུ་སེལ་ཅིང་ སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ། 211-227a

སྨན་ཙི་རི་དང་། བིལྦ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་པ་ནི་སྐྲན་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་ལུད་པ་རྣམས་ སིལ་ཅིང་། རིམས་དང་། ཆམ་པ་དྲག་པོ་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩབས་རུ་ ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། བལ་པོའི་སེའུ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨ་ཛ་གྷནྡྷ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། ཞོ་མར་དང་བཞི་ འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་པ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ།

之後應當用粉劑藥物、塗抹油脂、毒藥、強力下瀉劑灌腸和溫和灌腸劑等方法進行治療。其中藥用酥油的製法是:將必栗加、三果、三辛香、茴香葉、小茴香果和土荊芥等與酥油、牛奶、水一起煎煮,待只剩酥油時適量飲用,可治療風引起的瘤塊。 將巖鹽、炒青稞灰、白芷、硫磺、訶子、土荊芥、必栗加和三辛香等各二兩的粉末,與三十二兩酥油、等量牛奶、四倍于酥油的水一起煎煮,待只剩酥油時適量飲用,也可治療風引起的瘤塊疼痛,並能治癒呃逆、呼吸困難、蟲病、脾病和咳嗽。 將藏菖蒲、茴香、土荊芥、胡椒、炒青稞灰和巖鹽等各一兩的粉末,與藥汁、木蘋果煎湯和三十二兩酥油一起煎煮至只剩酥油,此方可治療瘤塊、便秘、痰飲、呼吸困難、胃病和咳嗽,是治療發熱、重感冒、脾病和痔瘡的最佳方劑。 將阿魏、甘草、三辛香、車前草、豆蔻、白芷、堿鹽、巖鹽、小茴香果、防風、炒青稞灰、尼泊爾茴香、曼陀羅、阿育甘陀、利子爾瓦、土荊芥和拉拉普等藥物粉末,與酥油和酸奶油(四倍量)一起煎煮至只剩酥油,可治療風引起的瘤塊、疼痛和腹脹等疾病。

།སྦ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ལ་ཕུག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ། ཞོ་དང་མར་འོ་མར་ལྡན་པའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པས་སྐྲན་དང་ཟུག་ཅིང་ ན་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པ་སེལ་ཅིང་། མངལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ཟས་འཇུར་མི་བཏུབ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །མར་དང་སྦྱོར་བའི་སྨན་བསྟན་པ་འདི་དག་ཉིད་ ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་སྐོལ་བ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་། ཆང་དང་། རྩབས་སྐྱུར་བོ་དང་། ཚ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩབས་རུ་ 211-227b

ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ། དང་པོའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏེ། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བཤད་དོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཁ་ལུད་དང་། སྟར་བུ་དང་། བལ་པོའི་སེའུ་དང་། རྒྱམ་ ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་བཟང་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །རྩབས་རུ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་ རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པས་ཉམ་ཐག་པ་བདེ་བར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་ག་དང་། བྲི་ཧ་ཏཱི་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་དང་། སྣུ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཉིན་རེ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ནས་ཐུར་དུ་བཀྲུས་པས། ཁ་ཟས་ཤ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན། སྐྲན་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

將巴瑪果、豆蔻、土荊芥、三辛香、茴香、拉拉普、巖鹽、防風和胡椒根等的粉末,與沙棘果和蘿蔔一起煮成酸性湯劑,再與酸奶、酥油和牛奶一起煎煮,待只剩酥油時,可治療瘤塊、疼痛、便秘,並能消除子宮疾病、消化不良、痔瘡、呼吸困難、心痛和脅痛。 這些與酥油配伍的藥物細細研磨后,配以開水、酸奶清、酒、酸味發酵液或鹽水中任何一種飲用,也可治療瘤塊、疼痛等疾病。 將阿魏、白芷、堿鹽、藏菖蒲、拉拉普、訶子、土荊芥和茜草按照上述順序,每味藥量比前一味增加一份,研磨成粉末後與前述酒等任何一種配合飲用,可治療瘤塊、腹脹和水腫,並能消除疼痛、痔瘡、呼吸困難和咳嗽,據說還能增進胃火。 將阿魏、卡魯、甘草、尼泊爾茴香、巖鹽和堿鹽等的粉末與優質酒配合飲用,也可治療風引起的瘤塊。 將堿鹽、巖鹽、甘草、炒青稞灰和阿魏等的粉末與酸奶清等任何一種配合飲用,可使瘤塊、疼痛和便秘所困擾的病人獲得安樂。 將必栗加、布里哈提、丹塔根、斯努哈克希拉、三果和巖鹽等各二兩的粉末,與八兩酥油和四倍于酥油的水一起煎煮,待只剩酥油時,每日服用半兩並配以肉湯,然後進行下瀉,同時食用含肉的飲食,可治癒瘤塊、便秘、麻風、痔瘡、消化能力減退和水腫等疾病。

།ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། སྣུམ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཀམ་བི་ལྱ་ཀ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། རྒྱམ་ཚ་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་བརྒྱད་ དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་མིང་ནི་དྷི་བིནྡུའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་ཉིན་རེ་ཞིང་ཞོ་གཉིས་གཉིས་འཐུངས་ལ། ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོས་ཕུལ་ཏེ་ཐུར་དུ་བཀྲུས་ན་སྐྲན་ནོ་ཅོག་དང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ 211-228a

བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བུ་ཚང་རྟོ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་དང་། མ་ཧཱ་ཏིཀྟ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། བ་ཤ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏང་སྟེ། ལྟོ་འཇམ་པོར་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བཅུད་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་སྨན་འཚོ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྣ་བཅུ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་མར་ཨ་རུ་རའི་བཞི་འགྱུར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་ གྱི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཡོད་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་དམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། ཀམ་བྱི་ལའི་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་བ་བཏབ་སྟེ་ཐུར་དུ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་ནི་དུགས་དང་། བཅིང་བའི་དུགས་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་རྣོན་པོ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་ བ་རྣོན་པོ་དང་། སྔར་རླུང་སྐྲན་གྱི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གསོ་བར་བྱའོ། །དྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་མར་དང་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་མིང་ནི་སྲང་དྲུག་པའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཕོ་བའི་ནད་ 211-228b

དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཆེར་པའི་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་འཇོམས་ཤིང་སྐྲངས་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་མེད་པར་བྱེད་དོ།

取木尼榮、斯努哈克希拉、庵摩羅果、巴拉卡、甘必利亞各一兩,巖鹽半兩,將這些藥物研成粉末,與八兩酥油和四倍于酥油的水一起煎煮,待只剩酥油時,此方名為”滴滴酥油”。每日服用二錢,以溫開水送服後進行下瀉,可消除一切瘤塊和水腫。 對於膽病所致的瘤塊,首先應服用布倉托等藥酥油、大苦藥酥油或婆沙迦等藥酥油中的任何一種,使腹部柔軟后,再服用瀉藥,之後進行灌腸治療。 用尼亞格羅陀等類藥物或烏特帕拉等類藥物中前述任何一種煎煮的湯劑,與酥油一起,加入前面提到的十種”養生”藥粉,煎煮至只剩酥油,適量飲用可治療膽病引起的咯血性瘤塊。 將訶子粉與四倍于訶子的酥油,以及四倍于酥油的庵摩羅果煎湯一起煎煮,待只剩酥油時適量飲用,也可迅速治癒膽病所致的瘤塊。 或者對於膽病性瘤塊,可服用三果煎湯加入木尼榮粉,或者加入白糖和甘必利與蜂蜜調和後進行下瀉治療。 對於痰病所致的瘤塊,應以熱敷、包敷、服用藥酥油、強效瀉藥、強效灌腸藥、強效下瀉灌腸藥,以及前述治療風性瘤塊的方法進行治療。 名為”生熱”的藥方:藏菖蒲、胡椒、胡椒根、土荊芥、茴香、炒青稞灰各一兩,與三十二兩酥油和牛奶,以及四倍于酥油的水一起煎煮,待只剩酥油時,此方名為”六兩酥油”。適量飲用可治療痰病所致的瘤塊。 還可治療胃病、白濁病、脾病、咳嗽、呼吸困難和發熱,並能消除腫脹和便秘。

།དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་དྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་ རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་མར་སྔར་བཤད་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་དོ། །རྩབས་རུ་ཚ་དང་ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་དང་རླུང་དང་འཕྲོད། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་གྱི་ཁྲག་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ཟླ་བ་བཅུ་འདས་ན་བུ་མ་ཡིན་ ཏེ་སྐྲན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། སྨན་མར་བླུད་པ་དང་དུགས་བྱས་པས་ལྟོ་འཇམ་པོར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་པའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཤུ་ཏི་དང་། ཙི་རི་བིལ་བའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བརྒི་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་ མར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མངལ་གྱི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། བུ་རམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཞུན་མར་དང་། བརྒི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་གི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །བུད་ མེད་ཟླ་མཚན་མི་འབྱུང་བ་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀིངྴུ་ཀའི་ཐལ་བ་བླུགས་ལ་བསྐོལ་ཏེ་ཡང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་གི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། ། ཁྲག་གི་སྐྲན་ཁོང་དུ་གྲམ་སྟེ་མངལ་གྱི་ཁྲག་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མི་ཆོད་པ་ལ་ནི། ཁྲག་ལུད་པའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་དང་། རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅད་ཅིང་ན་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱའོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འབྱང་དུ་མི་བཏུབ་པ་ 211-229a

ལ་ནི། སྨན་པ་སྔོན་བྱེད་པ་མཐོང་ཞིང་གོམས་པས་ལག་པའི་རྩ་གཏར་ཞིང་། བད་ཀན་དང་རླུང་{ལས་}གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་མེ་བཙའ་གདབ་པར་བྱའོ། །སྐྲན་ཅན་ལ་ནི་མདོར་ན། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་བག་སྤང་ ཞིང་། མེའི་དྲོད་དང་། ཉམས་སྟོབས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་རྣམས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལས་དཔག་ཅིང་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་པ། དེ་མུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་དམུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དམུ་ རྩིངས་ནི་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ནས། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་ཏེ་རྩ་དང་འཛག་སྒོ་རྣམས་འགགས་པ་ལས། དམུ་རྫིངས་ཀྱི་ནད་མ་རུངས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

用冬嘎等類藥物煎煮的湯劑,與酥油一起,加入上述名為”生熱”的六種藥物研成的粉末,煎至只剩酥油;或者適量飲用前述的胡椒等配製的酥油,也可治療痰病所致的瘤塊。 服用巖鹽、土荊芥、阿魏粉末與酸奶調和,也可生髮體內之火。服用堿鹽和蘿蔔粉末與酸奶調和,也適合痰病和風病。 對於女子經血所致的瘤塊,若超過十個月不是胎兒而確定為瘤塊時,應服用藥酥油並進行熱敷使腹部柔軟,之後進行油療並服用瀉藥。 將生薑、奇利比爾瓦樹皮、桂皮、維吉和胡椒等研成粉末,與芝麻油煎湯調和服用,也可治療經血所致的瘤塊。 在煮沸的芝麻中加入糖、三辛香、酥油和維吉等粉末服用,也可治療血性瘤塊。 對於女子月經不通,應將庵摩羅果煎湯中加入金須樹灰煎煮后服用。或者服用炒青稞湯與三辛香粉末用酒調和,也可治療血性瘤塊。 對於血性瘤塊散佈體內,導致經血大量流出不止者,應以前述治療咯血的方法和治療風病的方法來止血並緩解疼痛。 對於風等所致難以治癒的病癥,應由經驗豐富的醫生進行手部放血,對痰病和風病所致的瘤塊要施以灸法。 總之,瘤塊患者應避免食用重濁之物和易生痰濕的食物,應經常保持體內之火和體力,飲食應根據病情輕重來調節。 第九章治療瘤塊完。 第十章 治療水腫品 現在開始講解治療水腫的章節。水腫是由於體內之火微弱,食用不適宜的食物導致病根紊亂,身體出汗后飲用冷水,使經脈和排泄通道阻塞而引起的八種嚴重水腫病。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལྟོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་ལྟར་ན་བ་དང་། སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། རྐང་ལག་དང་རླིག་པ་སྐྲངས་པ་དང་། གཉེར་མ་ནག་པོ་འབྱུང་ཞིང་རྩ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལྟོ་ཤ་རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྩ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོས་གཡོགས་པར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་ དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། འབྱང་དཀའ་བ་དང་། ལྟོ་འཁྲང་ བ་དང་། པགས་པ་སྟུག་པ་དང་། རྩ་མདོག་དཀར་པོས་གཡོགས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ནི། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་བྱི་སྟེ་ཟོས་པ་དང་། འབེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། 211-229b