d0010聖般若波羅蜜多一萬八千頌大乘經c3.5s｜d0010聖般若波羅蜜多一萬八千頌大乘經c3.5s（續17）

這是對藏文原文的完整直譯： “善巧于速慧，善巧于銳慧，善巧于迅慧，善巧于抉擇慧，善巧于廣慧，善巧于無等慧，善巧於過去時，善巧于未來時，善巧于現在時，善巧于方便，善巧于眾生意樂，善巧于增上意樂，善巧于義，善巧于文字，善巧於三乘安立。須菩提，應當了知，這些是菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多、成就般若波羅蜜多、修習般若波羅蜜多的功德。 諸法因緣生，如來說是因；彼法因緣盡，是大沙門說。 諸法因緣生，如來說是因；彼法因緣盡，是大沙門說。 諸法因緣生，如來說是因；彼法因緣盡，是大沙門說。 一萬八千頌 般若波羅蜜多一萬八千頌，第四十五品 [有人]問道：‘世尊，菩薩摩訶薩應如何行般若波羅蜜多？應如何成就般若波羅蜜多？應如何修習般若波羅蜜多？’ 世尊回答道：‘須菩提，應以色寂靜、色散亂、色積聚、色無實性來行般若波羅蜜多。’”

།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡ་མ་བརླ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསོག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱི། ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སྤྱད་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅིང་། མ་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་ སྤྱད་པར་བགྱི་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་དག་གི་གོ་སྐབས་མི་དབྱེ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་དོར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་རྒྱུ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “應以受、想、諸行、識寂靜，識散亂，識積聚，識無實性來行般若波羅蜜多。 關於’應如何成就般若波羅蜜多’的問題，應以如虛空般空性成就來成就般若波羅蜜多。 關於’應如何修習般若波羅蜜多’的問題，應以如虛空般空性修習來修習般若波羅蜜多。 [有人]問道：‘世尊，菩薩摩訶薩應在多長時間內行般若波羅蜜多，才算是行般若波羅蜜多？’ 世尊回答道：‘須菩提，應從初發心直至坐于菩提座期間行般若波羅蜜多。如是成就，如是修習。’ [有人]問道：‘世尊，是否應以心相續不斷、不離而相續地行持？’ [世尊]回答道：‘須菩提，應行般若波羅蜜多而不給予其他作意的機會。不捨棄一切種智作意而行般若波羅蜜多，成就般若波羅蜜多，修習般若波羅蜜多。應如是行般若波羅蜜多，使心與心所法不流轉。如是成就，如是修習。’”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་རྣམ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་མ་བསྒོམས་པས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ།མ་བསྒོམས་ཀྱང་མ་བསྒོམས་པས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས། མ་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་པས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་ འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །གསོལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཡང་དག་པའི་ མཐའ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།གསོལ་པ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གསོལ་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བདག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྲོག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གི་ཁམས་དང་། གང་ཟག་གི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བདག་གམ། སེམས་ཅན་དག་དམིགས སུ་ཡོད་སྙམ་འམ།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བ་དག་གམ། སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གདགས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དུ་འདོགས་ པར་མི་བྱེད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཡང་འདོགས་པར་མི་བྱེད། ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་འདོགས་པར་མི་བྱེད། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “[有人]問道：‘世尊，菩薩摩訶薩是否通過行般若波羅蜜多、成就般若波羅蜜多、修習般若波羅蜜多而獲得一切種智？’ [世尊]回答道：‘須菩提，不是這樣的。’ [有人]問道：‘世尊，那麼是不修習而獲得的嗎？’ [世尊]回答道：‘須菩提，不是這樣的。’ [有人]問道：‘世尊，那麼是既修習又不修習而獲得的嗎？’ [世尊]回答道：‘須菩提，不是這樣的。’ [有人]問道：‘世尊，那麼是既非修習又非不修習而獲得的嗎？’ [世尊]回答道：‘須菩提，不是這樣的。’ [有人]問道：‘世尊，那麼如何獲得一切種智呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，如實際那樣。’ [有人]問道：‘實際是怎樣的？’ [世尊]回答道：‘如真如那樣。’ [有人]問道：‘真如是怎樣的？’ [世尊]回答道：‘如法界那樣。’ [有人]問道：‘法界是怎樣的？’ [世尊]回答道：‘如我界、眾生界、命界、補特伽羅界那樣。’ [有人]問道：‘世尊，我界乃至補特伽羅界是怎樣的？’ [世尊]回答道：‘須菩提，你怎麼認為？我或眾生是可得的嗎？’ [須菩提]回答道：‘世尊，不是的。’ 世尊說道：‘須菩提，如果我或眾生不可得，那麼如何安立眾生界呢？須菩提，如是不安立眾生，也不安立般若波羅蜜多，也不安立一切法，[如此]將獲得一切種智。’”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ ལགས་སམ།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གདགས་སུ་མ་མཆིས་ པ་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གདགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ཀྱང་གདགས་སུ་ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གདགས་སུ་མཆིས་པར་གྱུར། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་གདགས་སུ་མཆིས་པར་གྱུར། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་གདགས་སུ་ མཆིས་པར་གྱུར།མི་དང་ལྷ་གདགས་སུ་མཆིས་པར་གྱུར། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གདགས་སུ་མཆིས་པར་གྱུར་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་དམིགས་སུ་ཡོད་སྙམ་འམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དག་ཇི་ལྟར་གདགས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། དེ་ལྟར་གདགས སུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “[有人]問道：‘世尊，般若波羅蜜多是不可安立的嗎？禪定波羅蜜多、精進波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、持戒波羅蜜多也是不可安立的嗎？佈施波羅蜜多也是不可安立的嗎？’ 世尊回答道：‘須菩提，般若波羅蜜多是不可安立的。有為法、無為法、聲聞法、獨覺法乃至一切法都是不可安立的。’ [有人]問道：‘世尊，如果一切法都不可安立，那麼為什麼會安立地獄眾生、畜生、餓鬼、人、天、預流果乃至阿羅漢果、獨覺、無上正等正覺呢？’ 世尊回答道：‘須菩提，你怎麼認為？眾生的安立是可得的嗎？’ [須菩提]回答道：‘世尊，不是的。’ [世尊]說道：‘須菩提，如果眾生不可得，那麼地獄、畜生、餓鬼、天、人、預流果乃至阿羅漢果、獨覺、正等正覺如何安立呢？須菩提，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，應如是學習這些不可安立的法。’”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། གཟུགས་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས་སམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས་སམ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་དོར་བ་མེད་པ་དང་། བསྣན་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་དོར་བ་མེད་པ་དང་། བསྣན་པ་མེད་ པར་བསླབ་པར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་དོར་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། བསྣན་པ་མ་མཆིས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པར་བསླབ་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པར་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ མེད་པར་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྒོམ་པར་ཡང་མི་བྱ། གཞིག་པར་ཡང་མི་བྱ་བར་བསླབ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ མཐོང་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བས་སྟོང་པར་བལྟའོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །མིག་གི་བར་ནི་མིག་གིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །ཡིད་ཀྱི་བར་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ནང སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “[有人]問道：‘世尊，那麼菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，應學習色嗎？應學習受、想、行、識嗎？乃至應學習一切種智嗎？’ [世尊]回答道：‘須菩提，應學習色而無所舍、無所增。乃至應學習一切種智而無所舍、無所增。’ [有人]問道：‘世尊，如何學習乃至一切種智而無所舍、無所增呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，應學習無生無滅。’ [有人]問道：‘世尊，如何學習色無生無滅？世尊，如何學習乃至一切種智無生無滅呢？’ [世尊]回答道：‘無所造作，即不修習諸行，也不破壞諸行，應如是學習。’ [有人]問道：‘世尊，如何學習無所造作呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，見諸法自相空，應學習無所造作。’ [有人]問道：‘世尊，如何學習一切法自相空呢？’ [世尊]回答道：‘應觀色以色空。應觀受以受空。應觀想以想空。應觀諸行以諸行空。應觀識以識空。乃至應觀眼以眼空。乃至應觀意以意空。應觀內空以內空空。乃至應觀自相空以自相空空。’”

།བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་སྟོང་ པར་བལྟའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ བསླབ་པར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་སྟོང་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ ལྟར་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་དམིགས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་དམིགས། སྤྱོད་པ་ཡང་མི་དམིགས། གང་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། གང་གིས་སྤྱོད་པ་དང་། གང་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་གང་ལ་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱ་ཞིང་། དེས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ ན།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “應觀諸禪定以諸禪定空。乃至應觀滅盡定以滅盡定空。應觀諸念住以諸念住空。乃至應觀菩提以菩提空。須菩提，菩薩摩訶薩應如是學習一切自相空法。 [有人]問道：‘世尊，如果色以色空，乃至菩提以菩提空，那麼世尊，菩薩摩訶薩如何行般若波羅蜜多呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，無所行即是菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多。’ [有人]問道：‘世尊，為何無所行是行般若波羅蜜多呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，如是，他不見般若波羅蜜多，不見菩薩，不見行，不見所行、能行、行處。須菩提，凡是所分別的一切都不可得，這就是菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多。’ [有人]問道：‘世尊，如果無所行是行般若波羅蜜多，那麼世尊，初業菩薩摩訶薩應如何行般若波羅蜜多呢？’ [世尊]回答道：‘須菩提，在此，初業菩薩摩訶薩從初發心起，應以如是不可得的方式學習一切法。他佈施時，應以不可得的方式佈施。’”

།ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་བྱའོ། །བཟོད་པ་སྒྲུབ་པ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམ་པར་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་མི་དམིགས་པར་འགྱུར།ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་ཙམ་དུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་མི་དམིགས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་ཞེས་བགྱི་བ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་བར་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་གཉིས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར དུ་མེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་གཉིས་སུ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དམིགས་སུ་ཡོད་པས་ མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན།དམིགས་སུ་མེད་པས་མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རབ་འབྱོར་འོན་ཀྱང་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “持戒時，應以不可得的方式持戒。修忍辱時，應以不可得的方式修忍辱。精進時，應以不可得的方式精進。入禪定時，應以不可得的方式入禪定。修智慧時，應以不可得的方式修智慧。乃至一切種智亦復如是。 [有人]問道：‘世尊，何時為不可得？何時為可得？’ [世尊]回答道：‘有二時為可得，無二時為不可得。’ [有人]問道：‘世尊，何為二？’ [世尊]回答道：‘眼與色乃至意與法，菩提與佛，須菩提，這就是二。’ [有人]問道：‘世尊，何為無二？’ [世尊]回答道：‘眼與色無二，乃至意與法無二，菩提與佛無二，須菩提，這就是無二。’ [有人]問道：‘世尊，是不可得為不可得，還是二為不可得？’ [世尊]回答道：‘須菩提，不是因為可得而不可得，也不是因為不可得而不可得。然而，須菩提，可得與不可得的平等性是不可得。須菩提，菩薩摩訶薩應如是學習可得與不可得的平等性。如是學習的菩薩摩訶薩即能無所得地行般若波羅蜜多。’”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ།དམིགས་པ་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་། མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཆགས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། ཇི་ལྟར་ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི། ས་ནས་ས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བགྱི་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཤིང་ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་ བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། དམིགས་པ་ལ་གནས་ནས། ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་།གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས།བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས། གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སླད་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ལགས་ན། འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ འདི་ནི་གཟུགས་སོ།།འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །འདི་ནི་འདུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “[有人]問道：‘世尊，如果菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多，不執著于可得，也不執著于不可得，那麼世尊，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，如何圓滿地地？圓滿地地后，又如何證得一切種智？’ [世尊]回答道：‘須菩提，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，不住于可得而圓滿地地。菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，若住于可得，則不能圓滿地地。為什麼呢？須菩提，因為般若波羅蜜多不可得，菩提也不可得，行般若波羅蜜多者也不可得。須菩提，菩薩摩訶薩應如是學習般若波羅蜜多。’ [有人]問道：‘世尊，如果般若波羅蜜多不可得，菩提不可得，為菩提而行者也不可得，那麼菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，如何于離自性的一切法中[分別]：這是色，這是受，這是想，這是諸行，這是識？’”

།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བགྱི་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི ཇི་ལྟར་བྱས་པས་གཟུགས་དམིགས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་དམིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ།གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མི་དམིགས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་མི་དམིགས་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ཤིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པར་ཞུགས་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱིད་པར་འགྱུར་ལགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱིས་ནས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིད་པར་འགྱུར་ལགས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིས ནས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་ལགས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བགྱིད་པར་འགྱུར་ལགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བགྱིས་ ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བགྱིད་པར་འགྱུར་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གྱི་ཆེད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་ སྤྱོད་དོ།

這是直譯： “如何詳細分析這直到菩提為止呢？“（世尊）回答說：“須菩提，修行般若波羅蜜多的菩薩摩訶薩不會像執著色乃至識、直到菩提那樣去詳細分析諸法。“（須菩提）問道：“世尊，如果菩薩摩訶薩修行般若波羅蜜多，不執著色乃至識、直到菩提，那麼他如何圓滿佈施波羅蜜多，並無過失地進入菩薩行？無過失地進入菩薩行后，又如何凈化佛土？凈化佛土后，又如何成熟眾生？成熟眾生后，又如何證得一切種智？證得一切種智后，又如何轉法輪？轉法輪后，又如何行佛事？行佛事後，又如何使眾生從輪迴中完全解脫？“（世尊）回答說：“須菩提，菩薩摩訶薩不爲了色而修行般若波羅蜜多。不爲了乃至菩提而修行般若波羅蜜多。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་གང་གི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གང་གི་ཆེད་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་ དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བྱས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་མ་བྱས་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་བྱས་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡང་མ་བྱས་པ་དང་།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མ་བྱས་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བགྱིས་ པ་དང་།འགྱུར་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་དགོད་པར་འགྱུར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་མ་བྱས་པ་དང་། འགྱུར་ བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་དགོད་པ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དེ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་།མངོན་པར་བསགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་དགོད་པ་དམིགས་སུ་ཡོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད། གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད། གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，那麼菩薩摩訶薩爲了什麼而修行般若波羅蜜多呢？“（世尊）回答說：“菩薩摩訶薩不為任何目的而修行般若波羅蜜多。為什麼呢？須菩提，因為一切法都是無為的，一切法都是不變的。那般若波羅蜜多也是無為的、不變的，菩提也是無為的、不變的，菩薩也是無為的、不變的。須菩提，因此菩薩摩訶薩應以無為、不變的方式修行般若波羅蜜多。“（須菩提）問道：“世尊，如果一切法都是無為的、不變的，那麼世尊，三乘即聲聞乘、獨覺乘和佛乘是如何安立的呢？“（世尊）回答說：“須菩提，在無為、不變的法中是找不到任何安立的，只有在有為、積聚的法中才能找到安立。為什麼呢？因為無聞愚夫執著五蘊，執著色蘊乃至識蘊，執著直到一切種智。他們對色起慢心，執著色，直到對菩提起慢心，執著菩提。因此他們想：‘我將證得無上正等菩提。我將使眾生從輪迴中解脫。’”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་མ་དམིགས་ན་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་དག་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བགྱི་བ་དག་མ་དམིགས་ལགས་ན། འོ་ན་ད་བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ངས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་འམ།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་འམ། མ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མ་དམིགས་མོད་ཀྱི། རབ་འབྱོར་འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྫས་མེད་པ་ལ་རྫས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་འདི་དག་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པ་དེ་ ལས་བཟློག་གི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་ པ།འོ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： 為什麼呢？須菩提，因為色乃至菩提連佛的五眼都不能見到，那些愚蠢的人誹謗佛陀，卻想要使眾生從輪迴中解脫。說完這些話后，具壽須菩提對世尊如是說道：“世尊，如果如來、應供、正等正覺的五眼都不能見到任何從輪迴中解脫的眾生，那麼世尊現在成就無上正等正覺后，如何宣說眾生有正定聚、邪定聚和不定聚這三種呢？“（世尊）回答說：“須菩提，我成就無上正等正覺后，確實沒有見到任何正定聚、邪定聚或不定聚的眾生。然而，須菩提，對於那些把無實體的事物執著為有實體的眾生，我只是在世俗諦中遮遣他們的錯誤執著，而不是在勝義諦中這樣做。“（須菩提）問道：“世尊，如來是安住于勝義諦而成就無上正等正覺的嗎？“（世尊）回答說：“須菩提，不是的。“（須菩提）問道：“那麼，是安住于神通境界而成就無上正等正覺的嗎？“（世尊）回答說：“須菩提，不是的。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ལགས་ལ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའམ།གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，如果既不是安住于勝義諦而成就無上正等正覺，也不是安住于神通境界而成就無上正等正覺，那麼世尊，如來、應供、正等正覺是否成就了無上正等正覺，或者根本沒有成就呢？“（世尊）回答說：“須菩提，如來、應供、正等正覺並非沒有成就無上正等正覺。須菩提，如來、應供、正等正覺確實成就了無上正等正覺，但是他既不安住于有為界，也不安住于無為界。”

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ ཁམས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དང་། རྣམ་པར ཐར་པ་བརྒྱད་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སྒོམ་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གྱུར་ལ། སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་སྤྲུལ་ནས།ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པར་གྱུར་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྤྲུལ་པ་དེས་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡོད་སྙམ་འམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་ཏེ།སྤྲུལ་པ་དེ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་བཏུལ་བ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ བསྒོམ་པར་བྱའོ།

這是直譯： 須菩提，譬如如來的化身雖然不安住于有為界或無為界，但是這個如來的化身也能行走、來去、站立、坐臥，也能修行佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多和智慧波羅蜜多，也能成就四禪而安住，也能修習四無量心、四無色定、五神通、四念處乃至八正道，也能修習空三昧、無相三昧、無愿三昧，以及內空乃至自相空等，也能修習八解脫、九次第定、如來十力、四無畏、四無礙解，也能修習大悲心，也能轉法輪。這個化身也能幻化出無量眾生，並將他們安立在三種類別中。須菩提，你怎麼認為？這個化身是否真的將任何眾生安立在三種類別中了呢？（須菩提）回答說：“世尊，不是的。“（世尊）說道：“須菩提，同樣地，如來知道一切法如幻化，知道是這樣的幻化后，實際上並沒有調伏任何眾生。須菩提，菩薩摩訶薩應當如同了知如來的化身那樣修習般若波羅蜜多。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་མཆིས། ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ནི་ཅི་མཆིས། དགོངས་པ་ནི་གང་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྤྲུལ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྲིན་ལས་གང་མཛད་པ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཞུགས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སུག་ལས་བགྱིད་ལགས་སམ། བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་བྱེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཞུགས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སུག་ལས་ཅི་ལྟར་བགྱིད་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བློ་གྲོས་ཞི་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ མ་དམིགས་ནས།སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་ཕྱི་ན་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། དེས་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་བསྟན་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཞེས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་མོས་པར་བྱ་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，如果一切法都如幻化，那麼世尊，如來與化身有什麼區別？有什麼不同？有何意義？” 世尊對長老須菩提如是回答：“須菩提，如來與如來的化身沒有任何區別，也找不到任何不同。須菩提，如來與如來的化身是沒有差別的。為什麼呢？因為如來所做的一切事業，化身也同樣能做。” （須菩提）問道：“世尊，如果如來不在，那麼誰來創造如來的化身呢？” （世尊）回答說：“須菩提，會有（化身）的。” （須菩提）問道：“世尊，如果如來不在，那麼如何創造如來的化身呢？” （世尊）回答說：“須菩提，譬如智寂如來在未見到菩薩時，就幻化出化身後入涅槃。那個化身在之後超過一劫的時間裡行持佛事，然後授記一位菩薩，最後入涅槃。雖然眾人都知道這些，但實際上化身既沒有出生，也沒有涅槃。須菩提，因此菩薩摩訶薩應當這樣理解：一切法如幻化，並以此修習般若波羅蜜多。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མ་མཆིས་ན། སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་མཆིས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ནམ་ཡང་བས་པར་མི་འགྱུར་ལགས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་མཆིས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ནམ་ཡང་བས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཉིད་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡང་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་ལྟའང་ཞོག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་ལྟའང་ཞོག་གི། རབ་འབྱོར་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟའང་ཞོག་གི་།རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་སྙིམ་པས་གཏོར་ན།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，如果化身與如來沒有區別，那麼如何圓滿佈施呢？世尊，那些向如來供養的眾生，直到他們在無餘涅槃界中完全涅槃之前，永遠不會貧窮。世尊，同樣地，那些向化身供養的眾生，是否也會直到他們在無餘涅槃界中完全涅槃之前，永遠不會貧窮呢？” 世尊回答說：“須菩提，正是由於同樣的法性使如來成為包括天界在內的世間的應供處，化身也同樣成為包括天界在內的世間的應供處。須菩提，且不說向如來供養，也不說向如來的化身供養，須菩提，如果有善男子或善女人以慈心憶念如來，他們所有人都會在那善根未盡之前到達苦的盡頭。須菩提，且不說以慈心憶念，如果有善男子或善女人憶念如來並向空中散花，他們所有人也會在那善根未盡之前到達苦的盡頭。”

།རབ་འབྱོར་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟའང་ཞོག་།ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་སྙིམ་པས་གཏོར་བ་ལྟའང་ཞོག་གི། རབ་ འབྱོར་རིགས་ཀྱི་བུའམ།རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས། ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བགྱི་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རོ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ཏེ།རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མཛད་ན། དེའི་སླད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མ་གྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངས་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་འགྱུར་ཞེས་མིང་དང་མཚན་མས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： “須菩提，且不說以慈心憶念，也不說向空中散花，須菩提，如果有善男子或善女人向佛陀禮拜，他們所有人也會逐漸到達苦的盡頭。須菩提，如此向如來供養有如此大的力量和如此大的利益。須菩提，由此可知，如果以諸法的法性為準則，就應當瞭解如來與如來的化身沒有區別。須菩提，菩薩摩訶薩應當如此修習般若波羅蜜多。 進入諸法的法性后，也不要攪動那法性。這就是般若波羅蜜多。不要攪動說’這是般若波羅蜜多’，‘這是般若波羅蜜多的法性’。對一切法也應當如此類推。” （須菩提）問道：“世尊，如果不應攪動諸法的法性，那麼世尊為何說’這是色’，‘這是識’等，同樣也說內外諸法，以及善、不善、有漏、無漏、世間、出世間、共、不共、有為、無為諸法，這樣攪動（法性）？因此，世尊是否攪動了諸法的法性？” （世尊）回答說：“須菩提，不是這樣的。我只是爲了讓他人理解，用名稱和相來說明諸法的法性，僅僅是描述諸法而已，並非攪動諸法的法性。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་མིང་དང་མཚན་མས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པ་མཛད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མིང་མ་མཆིས་པ་དང་། མཚན་མ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་མིང་དང་མཚན་མས་བརྗོད་པ་མཛད་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བརྗོད་པ་ནི་མིང་ དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་གྱི།རབ་འབྱོར་གཞན་དུ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བརྗོད་པར་ཟད་དེ། མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་མིང་ལ་མིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རམ། མཚན་མ་ལ་མཚན་མ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ན་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་མ་མེད་པ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར། སྨོན་པ་མེད་པ་ཡང་སྨོན་པ་མེད་པ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པས། དེ་དག་མིང་ཙམ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་ལགས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་།དེ་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，如果世尊爲了讓他人理解而用名稱和相來說明諸法的法性並描述諸法，那麼世尊如何用名稱和相來描述那些無名無相的法呢？” （世尊）回答說：“須菩提，描述並非執著于名稱和相。須菩提，否則就只是在描述苦而已，而不執著于名稱和相。須菩提，如來和如來的聲聞都不執著于名稱和相。須菩提，如果執著于名稱的名稱，或執著于相的相，那麼空性也會執著于空性，無相也會執著于無相，無愿也會執著于無愿，真如也會執著于真如，實際也會執著于實際，法界也會執著於法界，無為也會執著于無為。須菩提，事實上，一切法都只是名稱而已，它們並不安住于僅僅是名稱。須菩提，菩薩摩訶薩應當如此了知僅僅是名稱和相而修習般若波羅蜜多，也不應執著於此。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་བས་པ་ལགས་ན། འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་གི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བགྱིད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་རྩོལ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་དང་། བཟོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པ་དང་། གཟུགས་མ་མཆིས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་གནས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་དང་། སྨོན་པ་མ་མཆིས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་གནས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བར་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་གང་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་བས་ན།འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་བགྱིད་ཅེས་ཟེར་བ་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། མིང་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ ཀྱང་མིང་དང་མཚན་མས་སྟོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་བྱེད་ལ། ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ཀྱང་། མིང་དང་མཚན་མ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འཇིག་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，如果一切法都只是名稱和相而已，那麼菩薩摩訶薩為何要發菩提心？發菩提心后為何要經歷各種各樣的行為？為何要行菩薩行，努力佈施、持戒、修忍辱、精進、入禪定、修智慧、修空性、安住于禪定、無量、無色定、四念處、四正斷、三解脫門（空、無相、無愿）、如來十力乃至大悲等，圓滿這些呢？” 世尊回答說：“須菩提，你說’如果一切法都只是名稱和相而已，那麼菩薩摩訶薩為何要行菩薩行’，須菩提，這是因為所有有為法都只是名稱和相而已，而這些名稱和相本身也是空的。因此，菩薩摩訶薩行菩薩行，獲得一切種智。獲得一切種智后，轉法輪。轉法輪后，以三乘使眾生得到解脫。然而，這些名稱和相既不生、不滅、不住，也不變異，是不可得的。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུང་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་ང་སྨྲའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ཅིང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་མདོར་ཡང་བཀའ་སྩལ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་མཆིས་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ནི་ཅི་མཆིས་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །རབ་འབྱོར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལགས།ཅིའི་སླད་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལགས། ཅིའི་སླད་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གང་དག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ལ། ལམ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

這是直譯： （須菩提）問道：“世尊，您說一切種智就是一切種智嗎？” 世尊回答說：“須菩提，我說一切種智就是一切種智。” （須菩提）又問：“世尊，如來曾說一切智，也簡略地說道智，還說一切種智。世尊，這三種智慧有什麼區別和差異呢？” 世尊回答說：“須菩提，一切智是聲聞和獨覺的。須菩提，道智是菩薩摩訶薩的。須菩提，一切種智是如來、應供、正等正覺的。” （須菩提）又問：“世尊，為什麼一切種智是如來的？為什麼道智是菩薩摩訶薩的？為什麼一切智是聲聞和獨覺的？” 世尊回答說：“須菩提，因為聲聞和獨覺知道所有內外法，但不知道一切道和一切相。”

།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ སླད་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལགས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་། ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གང་ཡིན་པའི་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་དགོས་ལ། ལམ་དེ་དག་གིས་ལམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་བགྱིད་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་ མ་བྱས་ཤིང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བགྱིད་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ལམ་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ལམ་དང་ལམ་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ལམ་ཡང་མ་ལགས། ལམ་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་སྙམ་འམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ།

這是對藏文原文的直譯: “善現,你又這樣說:‘世尊,為什麼說道的種類的智慧是菩薩摩訶薩的呢?‘善現,菩薩摩訶薩應當生起一切道,應當了知一切道,無論是聲聞道還是獨覺道,以及菩薩道,都應當圓滿完成這些道,雖然以這些道行道的事,但不證悟真實際。(善現)說:‘世尊,菩薩摩訶薩是否不圓滿佛道,也不現證真實際呢?’(佛)說:‘善現,那菩薩摩訶薩在沒有圓滿清凈佛土、沒有成熟眾生之前,不應現證真實際。‘(善現)說:‘世尊,菩薩摩訶薩是否住于道而現證真實際呢?’(佛)說:‘不是這樣的。‘(善現)說:‘世尊,那麼是住于非道嗎?’(佛)說:‘不是這樣的。‘(善現)說:‘世尊,那麼是住于道和非道嗎?‘世尊說:‘不是這樣的。‘(善現)說:‘世尊,那麼是既不住于道也不住于非道嗎?‘世尊說:‘不是這樣的。‘(善現)說:‘世尊,那麼菩薩摩訶薩如何現證真實際呢?’(佛)說:‘善現,你怎麼認為?你是否認為住于道而無所取地從諸漏中解脫心呢?‘善現說:‘世尊,不是這樣的。‘(佛)說:‘那麼是住于非道嗎?‘善現說:‘不是這樣的。’”

།བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ལམ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ ལགས་སོ།།བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ཁྱོད་ལམ་ཡང་མ་ཡིན། ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ནི་གང་ ལ་གནས་ཏེ་ཡང་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ལགས་ཀྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གི་སེམས་ནི་ཇི་ལྟར་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཞི་བའི་རྣམ་པས་སོ། །རབ་ འབྱོར་ཡང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་།རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ལགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་འདིའི་སྤང་བ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །འདིའི་ སྤོང་བ་ནི་ལྷག་མ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བགྱི་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མཆིས་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་འདུས་མ་བགྱིས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

這是直譯： 宣說道：“那麼，你是住于道和非道嗎？” 羅布若說道：“世尊，不是的。” 宣說道：“那麼，你既不住于道，也不住于非道，而無所取著地從諸漏中解脫心嗎？” 羅布若說道：“世尊，不是的。世尊，我並非住于某處而從諸漏中解脫心，而是因為我的心不住于任何處，所以心得解脫。” 世尊宣說道：“羅布若，同樣地，菩薩摩訶薩也應當不住于任何處而證悟真實。羅布若，所謂一切相智、一切相智，是以一相稱為一切相智，即以寂靜相。羅布若，以何等相、何等標誌、何等特徵說諸法空，如來已通達這些相、標誌、特徵，因此稱為一切相智。” 問道：“世尊，在一切智、道相智和一切相智這三種一切智中，哪一種的斷除是有餘的？哪一種的斷除是無餘的？在斷除煩惱方面是否有區別？” 宣說道：“羅布若，在斷除煩惱方面沒有區別。然而，如來已斷除一切習氣相續，而聲聞和獨覺並未斷除一切習氣相續。” 問道：“世尊，未獲得一切相智就斷除煩惱，這是不可能的嗎？” 宣說道：“羅布若，確實如此。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་མ་བགྱིས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མཆིས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་འདུས་ མ་བགྱིས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན།ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བག་ཆགས་ཀྱི་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཉན་ཐོས་ རྣམས་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་འདི་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བཤད་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་འདུས་མ་བགྱིས་དེ། འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དག་ལགས་སོ་ཞེས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་བགྱིད་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཚད་མར་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཚིག་གི་ལམ་གྱིས་གདགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

這是直譯： 問道：“世尊，無為法中是否有差別可見？” 世尊宣說道：“羅布若，不是的。無為法中沒有差別可見。” 問道：“世尊，如果無為法中沒有差別可見，為什麼世尊說’這是斷除習氣相續的’，‘這不是斷除習氣相續的’？” 宣說道：“羅布若，習氣相續不是煩惱。那些聲聞和獨覺雖然已離貪、嗔、癡，但身體的變化仍會發生。這些對凡夫俗子和聲聞都不會造成傷害，而如來則沒有這些。” 然後，具壽羅布若對世尊如是說道：“世尊，如果道也是無實體，涅槃也是無實體，為什麼說’這是預流果’、‘這是一來果’、‘這是不還果’、‘這是阿羅漢’、‘這是獨覺’呢？” 世尊宣說道：“羅布若，所有預流果乃至如來、應供、正等正覺，都是由無為法所區分的。” 問道：“世尊，是無為法區分’這是預流果’乃至’這是如來、應供、正等正覺’嗎？” 宣說道：“羅布若，無為法並不區分，但爲了符合世間慣例而這樣說罷了。從勝義諦來看，是不能區分的。為什麼呢？因為在那裡無法用語言路徑來安立。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཇི་ལྟར་གདགས་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཚད་མར་བྱས་ཏེ། གང་དང་གང་དག་གིས་མཐའ་ཆད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་གདགས་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས་ལགས་ན། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས་ན།ཕྱི་མའི་མཐའ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐའོ།།འདི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའོ། །ཞེས་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི། རབ་འབྱོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ནང་ངམ། ཕྱིའམ། འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སམ། གང་ལ་ཡང་ མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་དམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

這是直譯： 問道：“世尊，如何安立后際？” 宣說道：“羅布若，依世間慣例，對於各種終結稱為后際，但從勝義諦來看則不是。” 問道：“世尊，如果一切法自相空，連前際都不可得，何況后際？” 世尊宣說道：“羅布若，確實如此。確實如此。一切法自相空中，連前際都不可得，何況后際？這是不存在的。然而，羅布若，對於那些不知一切法自相空的眾生，只是為他們說’這是前際’、‘這是后際’罷了。羅布若，在自相空的諸法中，前際和后際是不可得的。羅布若，菩薩摩訶薩應當如此修習自相空諸法的般若波羅蜜多。修習自相空諸法時，不會執著于內、外、有為、無為、聲聞法、獨覺法等任何法。” 說完這些后，具壽羅布若對世尊如是說道：“世尊，所謂般若波羅蜜多、般若波羅蜜多，世尊，為什麼稱為般若波羅蜜多？” 宣說道：“羅布若，這般若波羅蜜多是一切法的究竟彼岸，因此稱為般若波羅蜜多。”

།རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ འབྱོར་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆུད།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་ཆུད། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་ཆུད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བསྟན་ དུ་ཡོད་པའམ།བསྟན་དུ་མེད་པའམ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ནི་བདུད་དམ།བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཆོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་བར་དག་གིས་ཀྱང་ཆོད་པར་མི་ནུས་སོ།

這是直譯： “羅布若，又由於這般若波羅蜜多使一切聲聞、獨覺、菩薩摩訶薩和如來應供正等正覺到達一切法的彼岸，因此稱為般若波羅蜜多。羅布若，又由於諸如來以這般若波羅蜜多證悟了勝義中一切法無差別的意義，因此稱為般若波羅蜜多。羅布若，又由於在這般若波羅蜜多中包含了真如、實際和法界，因此稱為般若波羅蜜多。羅布若，又這般若波羅蜜多既不與任何法相應，也不與任何法不相應，既非可見也非不可見，既非有礙也非無礙。為什麼呢？因為這般若波羅蜜多是無色、不可見、無礙的，因為它以無相為唯一相。羅布若，又這般若波羅蜜多能行於一切法，能賜予一切辯才和一切光明。羅布若，菩薩摩訶薩們的這般若波羅蜜多是魔王、魔眾天、聲聞乘和獨覺乘的補特伽羅所不能斷絕的，這般若波羅蜜多也是外道對手所不能斷絕的。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ འདི་ལྟར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་གི་གཅད་པ་དང་། གཅད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །རབ་ འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་འདི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའི་ དོན་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ལམ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་དོན་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་དོན་དང་ཚུལ་གྱིས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དོན་དང་། དོན་མ་ལགས་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སྤྱོད་པས་འདི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་བདག་ གི་དོན་ཅེའམ།བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་བདག་གི་དོན་ཅེའམ། བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །གཏི་མུག་བདག་གི་དོན་ཅེའམ། བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ།

這是直譯： “為什麼呢？羅布若，因為在般若波羅蜜多中，能斷的、所斷的和斷法這些都是不可得的。羅布若，菩薩摩訶薩應當如此修習這般若波羅蜜多。羅布若，此外，菩薩摩訶薩應當這樣修習般若波羅蜜多的意義：即修習無常的意義、苦的意義、無我的意義、苦智的意義、集智的意義、滅智的意義、道智的意義、盡智的意義、無生智的意義、法智的意義、類智的意義、世俗智的意義、遍知智的意義、如言智的意義和如實智的意義。羅布若，菩薩摩訶薩應當如此以意義和方法修習般若波羅蜜多的意義。” 然後，具壽羅布若對世尊如是說道：“世尊，如果在這深奧的般若波羅蜜多中，意義和非意義都是不可得的，那麼世尊，菩薩摩訶薩應當如何修習般若波羅蜜多的意義呢？” 世尊宣說道：“羅布若，在此，菩薩摩訶薩修習深奧的般若波羅蜜多的意義時，應當這樣修習：不應將貪慾視為’我的利益’或’對我有害’而修習。不應將嗔恨視為’我的利益’或’對我有害’而修習。不應將愚癡視為’我的利益’或’對我有害’而修習。”

།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་བདག་གི་དོན་ཅེའམ། བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་བདག་གི་དོན་ཅེའམ། བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་ཅེའམ། བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱད པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལ་ཡང་དོན་ཀྱང་མི་བྱེད་ལ། གནོད་པ་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གང་ལ་ཡང་དོན་ཀྱང་མི་བྱེད་ལ། གནོད་པ་ཡང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ བདག་གི་དོན་ཅེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ།།གཟུགས་བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་ཅེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་ཅེས་སྤྱད་པར་ མི་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་བདག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་གང་དོན་ཏམ་གནོད་པ་འགའ་ཡང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་འདི་ནི་གང་ལ་ཡང་དོན་ཏམ། གནོད་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་དོན་དང་། གནོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

這是直譯： “不應將貪慾、嗔恨和愚癡視為’我的利益’或’對我有害’而修習。不應將邪見視為’我的利益’或’對我有害’而修習。乃至一切見解都不應視為’我的利益’或’對我有害’而修習。為什麼呢？因為貪慾、嗔恨和愚癡的真如對任何人既不利也不害，見解的種種相的真如對任何人也既不利也不害。不應將色視為’我的利益’而修習，不應將色視為’對我有害’而修習。乃至識也不應視為’我的利益’而修習，不應將識視為’對我有害’而修習。如是類推，乃至菩提也不應視為’我的利益’而修習，不應將菩提視為’對我有害’而修習。為什麼呢？羅布若，因為如來證得無上正等正覺后，未曾見到任何利益或損害。羅布若，此外，無論諸如來出世與否，諸法的法性、法住性、法無過失性和法界安住性對任何人都不會有利或有害。羅布若，菩薩摩訶薩應當如此捨棄利害之想，修習般若波羅蜜多。” 世尊如是宣說后，具壽羅布若對世尊如是說道：

།བཅོམ་ལྡན འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་ཀྱང་མི་བགྱིད།གནོད་པ་ཡང་མི་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མི་བྱེད་པས། རབ་འབྱོར་དེའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་དོན་དང་གནོད་པ་མི་བྱེད་དོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་མ་བགྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ནི་སངས་རྒྱས་ རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་མོད་ཀྱི། གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ། གནོད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ་གནོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ་གནོད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབས་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཉིས་སུ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མཆིས་པའི་ཆོས་འཐོབ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་ འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་འཐོབ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ གཉིས་སུ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： “世尊，為何般若波羅蜜多既不利也不害呢？” 世尊回答道：“羅布若，般若波羅蜜多不造作任何有為法和無為法，因此羅布若，般若波羅蜜多對任何人既不利也不害。” 他問道：“世尊，無為法不是諸佛和一切聖聲聞的利益嗎？” 世尊回答說：“羅布若，無為法雖然是諸佛和聖聲聞的利益，但它對任何人既不親近利益也不親近損害。羅布若，就像虛空的真如對任何人既不親近利益也不親近損害一樣。羅布若，同樣地，菩薩摩訶薩的般若波羅蜜多對任何人也既不親近利益也不親近損害。” 他問道：“世尊，菩薩摩訶薩學習無為的般若波羅蜜多后，難道不能獲得一切種智嗎？” 世尊回答說：“羅布若，確實如此。確實如此，菩薩摩訶薩學習這深奧的無為般若波羅蜜多后，將獲得一切種智，但不是通過二法的方式。” 他問道：“世尊，是否以二法獲得二法？” 世尊回答說：“羅布若，不是的。” 他問道：“世尊，是否以不二法獲得不二法？” 世尊回答說：“羅布若，不是的。” 他問道：“世尊，那麼是否以不二法獲得二法？” 世尊回答說：“羅布若，不是的。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་སམ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མི་ དམིགས་ན།དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་ཞུ་བ་མང་པོའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ།། །།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཡང་མི་དམིགས་ལ།སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡང་མི་དམིགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དག་ པར་ཞུགས་པས་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་བགྱི་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ནམ་མཁའ་རྟེན་མ་མཆིས་པ་ལ་ཡལ་ག་འགེལ་བ་བསྐྱེད་པར་འཚལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འཚལ་བ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་དེ་རྟོགས་ནས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： 他問道：“世尊，那麼如何獲得呢？” 世尊回答說：“羅布若，因為既不見二法也不見不二法，所以以這種無所見的方式獲得一切種智。” 《十萬般若波羅蜜多》中名為”多問二法品”的第六十三品。 《十萬般若波羅蜜多》第四十六卷。 世尊如是宣說后，具壽羅布若對世尊如是說道：“世尊，般若波羅蜜多甚深。世尊，那些真正趣入無上正等正覺的菩薩摩訶薩們，既不見眾生，也不見眾生的假名，而為眾生真正趣入無上正等正覺，實在是難行。世尊，譬如有人想在無所依的虛空中生出樹枝一樣，菩薩摩訶薩為眾生欲求獲得一切種智。” 世尊回答說：“羅布若，確實如此。確實如此，那些為眾生趣入一切種智，證悟一切種智后，又使一切眾生從執著中解脫的菩薩，他們確實是難行者。”

།རབ་འབྱོར་དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཡལ་ག་འགེལ་བ་བསྐྱེད་པར་འདོད་ལ། མི་དེས་ཡལ་ག་འགེལ་བ་དེའི་རྩ་བ་ཡང་མི་ཤེས། ཡལ་གའི་མདོ་དང་། ལོ་མ་ དང་།མེ་ཏོག་ཀྱང་མི་ཤེས་བཞིན་དུ། དེས་ཡལ་ག་འགེལ་བ་དེའི་སྡོང་བུ་བསྐྱེད་དེ། བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་དུས་དུས་སུ་སྲུང་ཞིང་ཆུས་བྲན་ཏེ། རིམ་གྱིས་སྡོང་བུ་དེའི་ཡལ་ག་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར། ལོ་མ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར། མེ་ཏོག་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པར་གྱུར།འབྲས་བུ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ནས། དེ་སྡོང་བུ་དེའི་ལོ་མ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོ་ མ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་གསུམ་པོ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་ རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་དང་།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཐོབ་ནས།སེམས་ཅན་དེ་དག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །རང་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

這是直譯： “羅布若，譬如有人想要生出樹枝，但此人既不知樹枝的根，也不知樹枝的節、葉和花。他生出樹枝的樹幹，生出后經常保護並澆水，漸漸地樹幹的枝葉花果都變得豐盛。他享用那樹幹的葉子。羅布若，同樣地，菩薩摩訶薩為一切眾生趣入無上正等正覺，也是漸次修習六波羅蜜多，獲得一切種智，如同葉、花、果一樣成為一切眾生的生計。 羅布若，依靠菩薩如葉子般的功德，眾生將從三惡道中解脫。依靠菩薩如花朵般的功德，眾生將轉生為如大娑羅樹般的剎帝利種姓、婆羅門種姓、長者種姓，以及四大天王天乃至非想非非想處天。同樣地，菩薩摩訶薩獲得一切種智后，安置那些眾生於須陀洹果、斯陀含果、阿那含果、阿羅漢果和辟支佛果。依靠那菩薩摩訶薩，他們將獲得一切種智。”

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཀྱང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་དེ ལ་ཡོན་འབུལ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡང་མེད་ལ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་དག་གི་ཆེད་ དུ་བདག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ནམ།སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཅི་ཡང་འདི་ན་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལགས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐམས་ ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར།དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། མི་ཁོམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། དབུལ་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། དམན་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ པར་འགྱུར།འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

這是直譯： “獲得一切種智后，也如同葉、花、果一樣成為一切眾生的生計。所有供養他的人也都將通過這三乘，即聲聞乘、緣覺乘或大乘，逐漸涅槃，證得無上正等正覺。在此過程中，既不見眾生，也無眾生的假名，而使那些眾生從我執中解脫。羅布若，菩薩摩訶薩應當如是學習般若波羅蜜多：‘我為誰獲得一切種智？這裡不見任何眾生或眾生的假名。’” 世尊如是宣說后，具壽羅布若對世尊如是說道：“世尊，應當了知菩薩摩訶薩即是如來。為什麼呢？世尊，因為依靠菩薩摩訶薩，一切地獄將斷絕，一切畜生道將斷絕，一切閻羅世界將斷絕，一切無暇將斷絕，一切貧窮將斷絕，一切下劣道將斷絕，一切欲界將斷絕，一切色界將斷絕，一切無色界將斷絕。” 世尊回答說：“羅布若，確實如此。確實如此。羅布若，應當了知菩薩摩訶薩即是如來。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མ་ཞུགས་ན། འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི བར་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་བར་དག་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལགས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ དེ་བཞིན་ཉིད་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གདགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་གདགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་གདགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་བར་དུ་གདགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་གདགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་ཅིའི་ ཕྱིར།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་གནས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

這是直譯： “為什麼呢？羅布若，如果菩薩摩訶薩不趣入無上正等正覺，過去、未來、現在諸佛世尊就不會證得無上正等正覺，辟支佛也不會出現於世，阿羅漢乃至須陀洹也不會出現於世，地獄等也不會斷絕，欲界、色界、無色界也不會斷絕。 羅布若，你說應當了知菩薩摩訶薩即是如來，羅布若，確實如此。確實如此。應當了知菩薩摩訶薩即是如來。為什麼呢？羅布若，以何真如假立如來，以彼真如假立辟支佛，以彼真如假立一切聖者，以彼真如假立色乃至識，以彼真如假立有為界乃至無為界，以彼真如假立一切眾生的真如和如來的真如。 羅布若，為什麼稱為真如呢？因為菩薩摩訶薩安住於此真如，將獲得一切種智，所以稱為真如。”

།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ བདག་གིར་བྱ་བ་ཤེས་ན།སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་དུས་གསུམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་གསུམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་ འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་འགོད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་བཀོད་ནས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡོན་ཏན་དང་།ཕན་ཡོན་ཐམས་ཅད་མཐོང་བས་བདག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་། གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

這是直譯： “羅布若，因此，以真如為準則，應當了知菩薩摩訶薩即是如來。羅布若，菩薩摩訶薩應當如是學習真如的般若波羅蜜多。羅布若，菩薩摩訶薩若學習真如的般若波羅蜜多，則將精通一切眾生的根器，獲得圓滿根器的善巧。也將了知眾生的業力。了知眾生的業力后，將圓滿宿命通。圓滿宿命通后，將清凈三世智。清凈三世智后，將行菩薩行並利益眾生。利益眾生后，將凈化佛土。凈化佛土后，將獲得一切種智。獲得一切種智后，將轉法輪。轉法輪后，將安立眾生於三乘。安立眾生於三乘后，將使他們入無餘涅槃界。羅布若，如是菩薩摩訶薩見到一切功德和利益，應當自己發無上正等正覺心，也應當使他人發無上正等正覺心。” 然後，具壽羅布若對世尊如是說道：

།དེ་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱག་བགྱི་བའི་ གནས་ལགས་སོ།།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་ འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱག་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བ་དེ་ བསོད་ནམས་ཇི་ཙམ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན། ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་བསོད་ནམས་མང་དུ་བསྐྱེད་དམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་མང་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཚད་མ་མཆིས་ལགས་སོ།

以下是完整的直譯： 然後，具壽善現對世尊如此說道：“世尊，那些如所教導的菩薩摩訶薩們，在這深奧的般若波羅蜜多中修行，他們是應受包括天、人和非天在內的世間禮拜的對象。” 世尊說道：“善現，確實如此，確實如此。如你所說，那些如所教導的菩薩摩訶薩們，在這深奧的般若波羅蜜多中修行，他們確實是應受包括天、人和非天在內的世間禮拜的對象。” 他問道：“世尊，初發心的菩薩摩訶薩，爲了一切眾生而欲證得無上正等正覺，他將產生多少福德？” 當他如此問后，世尊對具壽善現這樣說道：“善現，如果三千大千世界中的所有眾生都成為聲聞或獨覺，你認為這些眾生會產生很多福德嗎？” 他回答說：“世尊，會產生很多。善逝，會產生很多。世尊，不可計量。善逝，不可衡量。”

། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ལ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས་བྱེ་བ་ ཕྲག་འབུམ་གྱི་བར་གྱི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །རབ་འབྱོར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ལྟ་ཞོག་གི་། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་དག་གི་བསོད་ ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།

以下是完整的直譯： 世尊說道：“善現，三千大千世界中屬於聲聞乘或獨覺乘的眾生所積累的福德，與初發心的菩薩摩訶薩所積累的福德相比，前者甚至不及後者的百分之一，乃至億分之一。為什麼呢？因為聲聞和獨覺乘的修行者是由菩薩而生，而菩薩摩訶薩們並非由聲聞和獨覺而生。 同樣地，三千大千世界中所有聲聞乘和獨覺乘的眾生，他們的福德甚至不及初發心菩薩摩訶薩福德的一小部分。善現，且不說三千大千世界中聲聞乘和獨覺乘的眾生，即使三千大千世界中所有眾生都處於見道位，他們的福德也不及初發心菩薩摩訶薩福德的億分之一。”

།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལྟ་ཞོག་གི། གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རིགས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཀྱང་།དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བརྒྱད་པའི་ ས་དང་མཐོང་བའི་ས་དང་བསྲབས་པའི་ས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་དག་གི་བསོད་ ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་ པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་གྱི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་དང་དཔེའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཅི་ཞིག་ཡིད་ལ་བགྱི་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱའོ།

以下是完整的直譯： “且不說那些處於見道位的眾生，即使三千大千世界中所有眾生都處於種姓位，他們的福德也不及初發心菩薩摩訶薩福德的億分之一。同樣地，即使他們處於第八地、見地、薄地、離欲地、已辦地，乃至獨覺地，他們的福德也不及初發心菩薩摩訶薩福德的億分之一。 善現，即使三千大千世界中所有眾生都進入菩薩無過失位，他們的福德也不及已入菩提的菩薩福德的億分之一。善現，即使三千大千世界中所有眾生都已入菩提，他們的福德也不及如來、應供、正等正覺的福德的百億分之一，甚至連比喻都無法形容。” 他問道：“世尊，初發心的菩薩摩訶薩應當作何觀想？” 世尊回答說：“善現，初發心的菩薩摩訶薩應當觀想一切種智。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལགས།དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལགས། དབང་བགྱིད་པ་ནི་གང་ལགས། རྣམ་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལགས། མཚན་ཉིད་ནི་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ། འབྱུང་བ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལགས། དབང་བགྱིད་པ་ནི་གང་ལགས། རྣམ་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལགས། མཚན་ཉིད་ནི་གང ལགས་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་དྲན་པའོ། །རྣམ་པ་ནི་ཞི་བའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།

這是直譯： 問道：“世尊，一切智性的實體是什麼樣的？所緣是什麼？主導是什麼？行相是什麼？特徵是什麼？” 回答道：“須菩提，所謂一切智性是無實體、無特徵、無相、自然成就、無生、無起。須菩提，你這樣說：‘一切智性的所緣是什麼？主導是什麼？行相是什麼？特徵是什麼？‘對此，須菩提，一切智性的所緣是無實體。主導是正念。行相是寂靜。特徵是無特徵。須菩提，一切智性的所緣就是這樣。主導就是這樣。行相就是這樣。特徵就是這樣。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོ་ན་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ཤིང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ མཆིས་པ་ལགས་སམ།དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ རྐང་པ་བཞི་དང་།དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་ གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་པོ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ དངོས་པོ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

這是直譯： 問道：“世尊，是隻有一切智性無實體，還是色也無實體，受、想、行、識也無實體？同樣，內外諸法也無實體嗎？四禪、四無量、四無色定、四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道支、空三昧、無相三昧、無愿三昧、八解脫、九次第定、如來十力、四無畏、四無礙解、佛十八不共法、大慈、大悲、大喜、大舍、第一神通、第二神通、第三、第四、第五、第六神通、有為界和無為界也無實體嗎？” 世尊回答道：“須菩提，一切智性也無實體。色、受、想、行、識也無實體。乃至有為界和無為界也無實體。為什麼呢？須菩提，那一切智性是無自性的。須菩提，凡是無自性的，就是因為無實體的緣故。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལགས། བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

這是直譯： 問道：“世尊，為什麼一切智性是無自性的？” 回答道：“須菩提，因為是從和合而生的無自性，凡是從和合而生的無自性，那就是無實體的。須菩提，由此道理，一切法都是無實體的自性。須菩提，又一切法是空性的自性。一切法是無相和無愿的自性。須菩提，又一切法是真如的自性。一切法是實際的自性。一切法是法界的自性。須菩提，由此道理，應當如此了知一切法都是無實體的自性。” 世尊如此宣說后，具壽須菩提對世尊如是說道：

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་གང་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱིད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིད། ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་བར་དང་། བྱམས་པ་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བར་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ ནས་འདུ་ཤེས་མེད།འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་ མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་།བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱིད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།

這是直譯： “世尊,如果一切法都是無實體的自性,那麼初發心的菩薩摩訶薩以何種善巧方便修行佈施波羅蜜,並且清凈佛土、成熟眾生?同樣,如何修行持戒波羅蜜、忍辱波羅蜜、精進波羅蜜、禪定波羅蜜、智慧波羅蜜,以及初禪乃至第四禪,慈悲喜捨,空無邊處乃至非想非非想處定,內空乃至自相空,四念住乃至八聖道支,空三昧、無相三昧、無愿三昧,八解脫、九次第定,如來十力、四無畏、四無礙解、十八不共法,大慈、大悲,一切智智,並且清凈佛土、成熟眾生?” 世尊回答道:“須菩提,對於無實體自性的諸法熟習修行,並且清凈佛土、成熟眾生,而了知那佛土和眾生也是無實體自性的,應當知道這就是菩薩摩訶薩的善巧方便。

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ། །བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་ལ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་བཞི་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ ཡིན་ཏེ།དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་བག་ཆགས་དང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་སྤོང་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

這是直譯： 應當知道這就是菩薩摩訶薩的善巧方便。這位菩薩摩訶薩修行佈施波羅蜜,熟習菩提道。修行持戒波羅蜜,熟習菩提道。修行忍辱波羅蜜,熟習菩提道。修行精進波羅蜜,熟習菩提道。修行禪定波羅蜜,熟習菩提道。修行智慧波羅蜜,熟習菩提道。如是乃至修行一切智智,熟習菩提道,並且了知那菩提道也是無實體自性的。須菩提,菩薩摩訶薩修行六波羅蜜,在未獲得如來十力、四無畏、四無礙解、十八不共法、大慈、大悲、一切智智之前,不能完全熟習菩提道。須菩提,這些就是菩提道,他以這些菩提道圓滿諸波羅蜜。圓滿諸波羅蜜后,以剎那相應的智慧證得一切智智。那時,他以不生之斷斷除一切習氣、相續和煩惱。

།དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ན། དངོས་པོར་ལྟ་ཅི་སྨོས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །ལེན་པ་ པོར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་དེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་པོར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་ ལ།དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། མཚན་མར་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ ཅིང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དམིགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མར་མི་བྱེད་དོ། །གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ། གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའམ། གང་གིས་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ།

這是完整的漢語直譯: 他用佛眼觀察三千大千世界,即使無實體也不可得,何況有實體。須菩提,菩薩摩訶薩應當如此在般若波羅蜜多中修習一切無實體自性的法。須菩提,實體尚且不可得,何況無實體,這也是菩薩摩訶薩的善巧方便。須菩提,那個菩薩摩訶薩修行般若波羅蜜多時佈施,他佈施時不分別、不執著,不以有實體無實體的方式作意。對受者也不分別、不執著,不以有實體無實體的方式作意。對施者也不分別、不執著,不以有實體無實體的方式作意。菩提心也不執取、不執著,不執著也不如實見。乃至般若波羅蜜多也不以有實體無實體的方式分別、執著。乃至一切種智也不以有實體無實體的方式作意、分別、作意。乃至無上正等正覺也不執取、不執著。無論是現前圓滿成佛,還是將要圓滿成佛,還是以何方式圓滿成佛,也不以有實體無實體的方式遍計。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་ ཤིང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་ རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ལགས་ན། བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་བྲལ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མཆིས་པའམ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པར་ཇི་ལྟར་འཚལ་བར་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་པོ་ མཆིས་པའི་ཆོས་འཚལ་བར་མི་རུང་ལ།དངོས་པོ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་འཚལ་བར་མི་རུང་། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་འཚལ་བར་མི་རུང་ལ། དངོས་པོ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་པོ་ མཆིས་པའི་ཆོས་འཚལ་བར་མི་རུང་ལགས་ན།དེ་ལྟར་མ་འཚལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་བའམ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་བཟུང་སྟེ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ལགས་ལ། དོན་དམ་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་ཤིང་མ་མཐོང་བས། དེ་དག་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་འམ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།

這是完整的漢語直譯: 為什麼呢?因為一切法都是無實體的自性,那無實體也不是諸佛、聲聞、緣覺所造作的,一切法是不變的,因為離開了造作者。 [須菩提]問:世尊,諸法是否離開了諸法自身? 世尊回答:須菩提,是的,確實如此。諸法是離開諸法的。 [須菩提]問:世尊,如果諸法本身就是離開諸法的,那麼如何能以離開的法來了知離開的法是有實體還是無實體呢?因為無實體的法不能了知有實體的法,有實體的法也不能了知無實體的法,無實體的法不能了知無實體的法,有實體的法也不能了知有實體的法。如此不可了知的一切法,菩薩摩訶薩怎麼可能說它們是有實體或無實體呢? 世尊回答:菩薩摩訶薩依世俗諦而說有實體或無實體,但就勝義諦而言則不是這樣。 [須菩提]問:世尊,世俗諦和勝義諦是不同的嗎? 世尊回答:須菩提,世俗諦和勝義諦並非不同。世俗諦的真如就是勝義諦的真如,但眾生不知不見這個真如,所以菩薩為他們依世俗諦而說有實體或無實體。

།རབ་འབྱོར་ཡང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་ནས། དེ་དག་གི་དོན་དུ་ ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་ལགས། བཀའ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

這是完整的漢語直譯: 須菩提,這些眾生對五蘊有實體的想法,而不知無實體。他們想:“如何才能了悟無實體呢?”爲了他們的利益,爲了分別諸法,所以這樣教導。須菩提,菩薩摩訶薩應當如此修行般若波羅蜜多。 《十八千頌般若波羅蜜多經》中”正確教導品”第六十四品。 世尊說完這些話后,長老須菩提對世尊如是說:“世尊,所謂菩薩行、菩薩行,世尊,這所謂的菩薩行是什麼意思?” 世尊回答:“須菩提,所謂菩薩行,就是為菩提而行,所以稱為菩薩行。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དེ་གང་ལ་སྤྱོད་ལགས། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ ཉིད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་།ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད པ་དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོབས་ལྔ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་།

這是完整的漢語直譯: [須菩提]問:“世尊,菩薩摩訶薩的菩提行是在何處行呢?” 世尊回答:“行於’色是空’、‘受是空’、‘想是空’、‘行是空’、‘識是空’。同樣,行於’諸界是空’、‘諸處是空’、‘內外諸法是空’。行於’佈施波羅蜜多是空’、‘持戒波羅蜜多是空’、‘忍辱波羅蜜多是空’、‘精進波羅蜜多是空’、‘禪定波羅蜜多是空’、‘智慧波羅蜜多是空’。行於’內空是空’、‘外空是空’、‘內外空是空’。如是類推,乃至行於’自相空是空’。行於’初禪是空’、‘二禪是空’、‘三禪是空’、‘四禪是空’。行於’慈是空’、‘悲是空’、‘喜是空’、‘舍是空’。行於’空無邊處是空’、‘識無邊處是空’、‘無所有處是空’、‘非想非非想處是空’。行於’四念處是空’、‘四正斷是空’、‘四神足是空’、‘五根是空’、‘五力是空’、‘七覺支是空’、‘八聖道分是空’。行於’空解脫門是空’、‘無相解脫門是空’、‘無愿解脫門是空’、‘諸等持是空’。行於’如來十力是空’、‘四無所畏是空’、‘四無礙解是空’、‘十八佛不共法是空’。”

སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། སྤོབས་པ་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། ཡི་གེ་སྒྲུབ་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ལ འཇུག་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་།ཡི་གེ་རྣམས་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཅི་ནས་བྱང་ཆུབ་ལ་གཉིས་སུ་མི་འབྱེད་པ་དེ་ལྟར་ རྗེས་སུ་སྤྱོད་དོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བགྱི་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་དེས་ཡང་དག་པའི་ཆོས། མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་ཡང་དེས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བགྱི་ན། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་སོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་སོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཚིག སོ།།དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཚིག་སོ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་སོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མིང་ཙམ་གྱི་ཚིག་སོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཏོ།

這是完整的漢語直譯: “行於’十八佛不共法是空’、‘佛土清凈是空’、‘成熟眾生是空’、‘辯才是空’、‘字音圓滿是空’、‘入諸字是空’、‘入無字是空’、‘色是空’、‘有為界是空’、‘無為界是空’。如是行持,不二分別菩提。須菩提,菩薩摩訶薩如是行於般若波羅蜜多,即是為菩提而行。” 世尊說完這些話后,長老須菩提對世尊如是說:“世尊,所謂佛、佛,世尊,這所謂的佛是什麼意思?” 世尊回答:“須菩提,真實義即稱為佛。須菩提,又因他現證真實法,所以稱為佛。須菩提,又因他了悟真實義,所以稱為佛。須菩提,又因他如實現證一切法,所以稱為佛。” [須菩提]問:“世尊,所謂菩提、菩提,菩提是什麼意思?” [世尊]回答:“須菩提,所謂菩提,是空性之語。是真如之語。是真實之語。是實際之語。是法界之語。須菩提,又所謂菩提,是唯名之語。須菩提,又菩提之義即真實義。”

།རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །རབ་ འབྱོར་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་བྱང་ཆུབ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ན། དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ བསགས་པའམ།འགྲིབ་པའམ། ཉམས་པའམ། འཕེལ་བའམ། སྐྱེ་བའམ། འགག་པའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་བྱང་ཆུབ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ་མ། འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། འཕེལ་བར་བྱ བའི་ཕྱིར་རམ།བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སྤྱོད་དོ།

這是完整的漢語直譯: “須菩提,又菩提即是真如、不錯亂真如、非他真如、非他自性,因此稱為菩提。須菩提,又菩提是了悟一切法唯是名相,因此稱為菩提。須菩提,此菩提是諸佛世尊之菩提,因此稱為菩提。須菩提,又因諸佛世尊現證此菩提,因此稱為菩提。” 世尊說完這些話后,長老須菩提對世尊如是說:“世尊,菩薩摩訶薩行此菩提,即是行六波羅蜜乃至一切種智。那麼,他所積集的善根是否會增長、減少、衰退、增長、生起、滅盡、染污或清凈呢?” 世尊對長老須菩提如是回答:“須菩提,菩薩摩訶薩行此菩提,行六波羅蜜乃至一切種智,並非爲了積集任何法,也非爲了減少、衰退、增長、生起、滅盡、染污或清凈而行。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ནི་བསགས་པའི་ཕྱིར་རམ།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། དགག་པའི་ཕྱིར་རམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་ བར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ།ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས།བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ནས། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུའི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན།གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ།

這是完整的漢語直譯: “為什麼呢?須菩提,菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多的菩提,不以所緣方式住于積集、減少、衰退、增長、生起、滅盡、染污或清凈。” [須菩提]問道:“世尊,如果菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多的菩提不以所緣方式住于任何法,那麼菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時,如何圓滿佈施波羅蜜多乃至般若波羅蜜多?如何行內空乃至無性自性空?如何行諸禪定、無量、無色定?如何行四念住乃至八聖道分?如何行空、無相、無愿解脫門,乃至如來十力、大悲?如何行菩薩十地?如何超越聲聞、緣覺地而入菩薩無過失地?” 世尊對長老須菩提如是回答:“須菩提,菩薩摩訶薩行菩薩行時,不以二相方式行佈施波羅蜜多。

།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་མི་སྤྱོད་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་ བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་མའི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གང་དག་གཉིས་ ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་གཉིས་ལ་རྟེན་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཉིས་ལ་མི་སྤྱོད་པས་ སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་མའི་བར་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ མི་ནུས་སོ།།མི་དགེ་བ་གང་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་རོ།

這是完整的漢語直譯: “同樣,不以二相方式行般若波羅蜜多。不以二相方式行乃至一切種智。須菩提,如是菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時,圓滿佈施波羅蜜多乃至般若波羅蜜多,乃至證得一切種智。” [須菩提]問道:“世尊,如果不以二相方式行佈施波羅蜜多,乃至不以二相方式行一切種智,那麼菩薩摩訶薩從初發心直至最後發心,如何以善根增長?” 世尊對長老須菩提如是回答:“須菩提,凡是行二相者,其善根不得增長。為什麼呢?須菩提,依二相者皆是凡夫,他們的善根不得增長。菩薩不行二相,從初發心直至最後發心,以善法增長。其善根不為天、人、阿修羅世間所能勝過。若為不善所勝,則墮聲聞地或緣覺地,也會被其他不善根所奪。”

།དེ་དག་གིས་འཕྲོགས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་ རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །གསོལ་ པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ལ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་སམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་ བྱས་སམ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ།

這是完整的漢語直譯: “被這些奪取時,行佈施波羅蜜多乃至行一切種智時,善根不得增長。須菩提,菩薩摩訶薩應當如是行般若波羅蜜多。” [須菩提]問道:“世尊,菩薩摩訶薩是否爲了善根而行般若波羅蜜多?” [佛]回答說:“須菩提,不是這樣的。須菩提,菩薩摩訶薩不是爲了善根而行般若波羅蜜多,也不是爲了不善根而行般若波羅蜜多。然而,若不親近供養諸佛世尊,不圓滿善根,不為善知識所攝受,菩薩摩訶薩就無法證得一切種智。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་ དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།བཟུང་ནས་ཀྱང་ཚིག་གིས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། ལྟ་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུངས་ཐོབ་ནས་ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐྱེད་དོ། །སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ཚེ་རྗེས་ནས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ནམས་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པས་གཞར་ཡང་ངན་སོང་རྣམས་དང་།མི་ཁོམ་པ་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་པ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ།

這是完整的漢語直譯: [須菩提]問道:“世尊,菩薩摩訶薩親近供養諸佛世尊、圓滿善根、為善知識所攝受,如何證得一切種智?” 世尊回答說:“須菩提,此中菩薩摩訶薩從初發心起,就親近供養如來、應供、正等正覺,並受持那些佛世尊所宣說的經、應頌、記別、伽陀、自說、因緣、本生、方廣、希有法、論議等一切法門。受持后,以言語熟習,以意思維,以見解通達,並獲得總持。獲得總持后,生起無礙解。生起無礙解后,乃至證得一切種智之間,永不忘失這些法。 在此期間,對那些如來、應供、正等正覺生起善根。由這些善根所攝受,不再生於惡趣和八無暇處。並且由這些善根,能持續清凈意樂,以此清凈佛土、成熟有情。”

།དགེ་བའི་ རྩ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་གང་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་རྣམས་དང་ནམ་དུ་ཡང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་ཡང་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མི་བགྱིད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་ལ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ འགྱུར་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཡང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསྐྱེད་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡང་བསྟེན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ད་དུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ན། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་ཤིང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་ལ་མ་བསྟེན་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ།

這是完整的漢語直譯: “由受持這些善根,他們永不離開善知識、諸佛世尊、諸菩薩摩訶薩,以及讚歎佛乘的聲聞們。須菩提,菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時,應當如是親近供養諸佛世尊,受持善根,並親近善知識。” 《十萬頌般若波羅蜜多經》中,此為”親近、依止、供養善知識方便品”,第六十五品。 然後,具壽須菩提向世尊如是請問:“世尊,若菩薩摩訶薩不親近供養諸佛世尊,不生善根,也不為善知識所攝受,這樣的菩薩摩訶薩是否能證得一切種智?” 世尊回答說:“須菩提,菩薩摩訶薩若不親近供養諸佛世尊,不生善根,不為善知識所攝受,就無法證得一切種智。為什麼呢?即使親近供養諸佛世尊,生起善根,親近善知識,尚且難以證得一切種智,何況不親近供養諸佛世尊,不圓滿善根,不親近善知識而能證得一切種智?這是不可能的。”

།རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་ཤིང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསྐྱེད་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྟེན་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དེ་དག་ལས་ཐབས་དེ་མ་ཐོས་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་དེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་དག་དེ་ལ་ཐབས་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ལ་ཡང་མ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་དང་ པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། མིར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། མི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར། ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ལེན་པ་པོའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར། སྦྱིན་པ་པོ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་པོའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།

這是完整的漢語直譯: “須菩提,因此菩薩摩訶薩應當親近供養諸佛世尊,生起善根,親近善知識。” [須菩提]問道:“世尊,為何菩薩摩訶薩即便親近供養諸佛世尊,生起善根,親近善知識,仍無法證得一切種智?” [世尊]回答說:“因為缺乏方便善巧。他未從那些佛世尊處聽聞方便,也未生起那些善根,也未親近能教導他方便的善知識。” [須菩提]問道:“世尊,具足何種方便善巧,菩薩摩訶薩才能證得一切種智?什麼是方便善巧?” 如是請問后,世尊對具壽須菩提如是說道:“須菩提,此中菩薩摩訶薩從初發心起,行佈施波羅蜜時,以與一切種智相應的作意,對諸佛世尊、諸辟支佛、諸聲聞、諸人類及非人類佈施。由於具足與一切種智相應的作意,他于佈施不生布施想,于受者不生受者想,于施者不生施者想。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ ལྟར་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་མཐོང་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་ཅིང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་ དག་པར་བྱེད་ལ།འཁོར་བ་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་མི་རེ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ ལས།ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་སྲུང་སྟེ་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།འཁྲུག་པའི་སེམས་དང་། ལེ་ལོའི་སེམས་དང་། དམན་པའི་སེམས་དང་། འཁྲུལ་པའི་སེམས་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། བརྙས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལམ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལམ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

這是完整的漢語直譯: “為什麼呢?因為他見一切法自相空、無成就、無生起,而契入諸法的法相。他契入一切法無作用、無造作的特徵。具足這種方便善巧,他的善根得以增長。當他的善根增長時,他就行佈施波羅蜜。行佈施波羅蜜時,他成熟眾生,清凈佛土,對於在輪迴中所享受的佈施果報也不期待。相反,爲了救護眾生、解脫眾生,他行佈施波羅蜜。” 《十萬頌般若波羅蜜多經》中,此為”宣說方便善巧品”,第六十六品。 “須菩提,再者,菩薩摩訶薩行持戒波羅蜜時,從初發心起,以與一切種智相應的作意持守戒律。他不為貪心、嗔心、癡心、隨眠、現行以及任何障礙菩提的不善根法所覆蔽,如慳吝、破戒、忿怒心、懈怠心、下劣心、散亂心、惡慧心、驕慢、輕蔑、增上慢、我慢,以及聲聞、緣覺之心等。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་མཐོང་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ འཇུག་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་ པར་འཕེལ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ལ། འཁོར་བ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་མི་རེ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་མི་གནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དྲུག་ཅུ་རྩ་བདུན་པའོ།། །།དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ནས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྒྲིབ་ པར་མི་འགྱུར་རོ།

這是完整的漢語直譯: “為什麼呢?因為他知道一切法自相空,見一切法無生、無成就、無生起,而契入諸法的法相。他契入一切法無作用、無造作的特徵。具足這種方便善巧的菩薩摩訶薩,其善根得以增長。當他的善根增長時,他就行持戒波羅蜜。行持戒波羅蜜時,他成熟眾生,清凈佛土,對於在輪迴中所享受的持戒果報也不期待。相反,爲了攝受眾生、不害眾生、利益眾生,他行持戒波羅蜜。” 《十萬頌般若波羅蜜多經》中,此為”持戒品”,第六十七品。 同樣地,也應當應用於行忍辱波羅蜜、精進波羅蜜和禪定波羅蜜。 “須菩提,再者,菩薩摩訶薩行般若波羅蜜時,從初發心起,以與一切種智相應的作意修習智慧。他不為貪心乃至聲聞、緣覺之心所覆蔽。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་ཤིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་མཐོང་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་ཅིང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ལ་འཁོར་བ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་མི་རེ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ།། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནས།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་།ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་དང་ལྡན་ན། བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ནས། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་བར་དུ་ཤེས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

這是完整的漢語直譯: “為什麼呢?須菩提,因為他知道一切法自相空,見一切法無生、無成就、無生起,而契入諸法的法相。他契入一切法無作用、無造作的特徵。具足這種方便善巧,他的善根得以增長。當他的善根增長時,他就行般若波羅蜜。行般若波羅蜜時,他成熟眾生,清凈佛土,對於在輪迴中所享受的智慧果報也不期待。相反,爲了救護眾生、解脫眾生,他行般若波羅蜜。” 《十萬頌般若波羅蜜多經》中,此為”增長品”,第六十八品。 “須菩提,再者,菩薩摩訶薩入初禪乃至第四禪,入無量定,入無色定,但不取其異熟果。為什麼呢?因為他具足方便善巧,知道諸禪、無量、無色定自相空,乃至知其無生起。”

།རབ་འབྱོར གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་ འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡང་སྤྱོད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ལས་ཀྱང་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། རྣམ་པར་ཐར་བ་བརྒྱད་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་ཅིང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་བར་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་འདྲིས་པར་བྱེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་བྱས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “善現，再者，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，從初發心起，以善巧方便，雖修行見道和修道的斷除之道，但不取證預流果。也不取證一來果、不還果和阿羅漢果。為什麼呢？因為他知道一切法以自相空，雖修行那些菩提分法，但超越聲聞和獨覺的行為。善現，這就是菩薩摩訶薩對無生法的忍。 善現，再者，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，雖入八解脫，也入九次第等至，但不取證預流果乃至阿羅漢果。為什麼呢？因為他知道一切法以自相空，乃至知道一切法無所成就。 善現，再者，菩薩摩訶薩雖修習如來十力、四無畏、四無礙解、十八佛不共法和大悲，但在未圓滿清凈佛土、未成熟有情之前，不取證一切相智。善現，菩薩摩訶薩應當如是行般若波羅蜜多。”

། །།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ། བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་པ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ལེན་པར་མི་བགྱིད་པར་ནི། བློའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི། བློའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་ འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལས་མི་གཡོ་བ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མི་གཡོ་བའོ། །རབ་འབྱོར་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ། ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལས་མི་ གཡོ་བ་ལགས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “般若波羅蜜多十八千頌，第四十七卷。 世尊如是說已，具壽善現對世尊說道：“世尊，如是行深法而不取異熟的菩薩摩訶薩，具有最勝智慧。” 說此語已，世尊對具壽善現如是說道：“善現，如是，如是。善現，如是行深法而不取異熟的菩薩摩訶薩，具有最勝智慧。為什麼呢？善現，因為菩薩摩訶薩不動于自性。” [善現]問：“世尊，不動於何自性？” [世尊]答：“不動于無實體。善現，你問’不動於何自性’，即是不動於色的自性；不動于受、想、行、識的自性；不動于佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、般若波羅蜜多的自性；不動于諸禪定、無量、無色定的自性；不動于諸念住乃至八聖道支的自性；不動于空三摩地、無相三摩地、無愿三摩地乃至大悲的自性。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ ཆོས་འདི་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་མེད་པས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་དངོས་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བར་རྡོ་ཐོགས་ ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བར་རྔོ་ཐོགས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་དངོས་པོ་མ་ མཆིས་པས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བར་རྡོ་ཐོགས་ལགས་སམ།བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། ཅི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོས་དངོས་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བར་རྡོ་ཐོགས་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ཤིང་། དངོས་པོས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ལ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ཤིང་དངོས་པོས་ཀྱང་དངོས པོ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ལགས་ན།འོ་ན་ནི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་མཆིས། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་མཆིས་པར་མི་འགྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི་བཞིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ ད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གང་ལ་སྤྲོས་པ་དེ་དག་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “為什麼呢？善現，因為這些法的自性即是無實體。善現，無實體不能證得無實體的無上正等菩提。” [善現]問：“世尊，無實體能證得實體的無上正等菩提嗎？” [世尊]答：“善現，不是的。” [善現]問：“世尊，無實體能證得無實體的無上正等菩提嗎？” [世尊]答：“善現，不是的。” [善現]問：“世尊，實體能證得實體的無上正等菩提嗎？” [世尊]答：“善現，不是的。” [善現]問：“世尊，如果無實體不能證得實體，實體不能證得無實體，無實體不能證得無實體，實體也不能證得實體，那麼是否就沒有所得、沒有證悟呢？” [世尊]答：“善現，有證悟，但不是通過這四種方式。” [善現]問：“世尊，那麼證悟是怎樣的呢？” [世尊]答：“如同既非實體又非無實體那樣平等地見，這就是證悟。因為無戲論、離戲論，所以無有這些戲論，如是即為證悟。” 世尊如是說已，具壽善現對世尊說道：

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྤྲོས་པ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །གཟུགས་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །ཚོར་བ་ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །གཟུགས་བདག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ རྣམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །གཟུགས་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞི་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲོས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ།།ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “世尊，什麼是菩薩摩訶薩的戲論？” 世尊答道：“善現，說色是常或無常，這是菩薩的戲論。說受、想、行、識是常或無常，這是菩薩的戲論。說色是樂或苦，這是菩薩的戲論。說受、想、行、識是樂或苦，這是菩薩的戲論。說色有我或無我，這是菩薩的戲論。說受、想、行、識有我或無我，這是菩薩的戲論。說色是寂靜或非寂靜，這是菩薩的戲論。說受、想、行、識是寂靜或非寂靜，這是菩薩的戲論。說色應遍知或不應遍知，這是菩薩的戲論。說受、想、行、識應遍知或不應遍知，這是菩薩的戲論。說苦聖諦應遍知，這是戲論。說集聖諦應斷，這是戲論。說滅聖諦應證，這是戲論。說道聖諦應修，這是戲論。說應修四禪，這是戲論。說應修四無量，這是戲論。說應修四無色定，這是戲論。”

། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྤྲོས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲས་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྤྲོས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དེ།གཟུགས་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པ་ཞེས་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པ་ཞེས་ སྤྲོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བར་དུ་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “說應修四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道支，這是戲論。說應修空、無相、無愿三解脫門，這是戲論。說應修八解脫、九次第定，這是戲論。說應證預流果、一來果、不還果、阿羅漢果、獨覺菩提，這是戲論。說應圓滿十地，這是戲論。說應入菩薩無過失，這是戲論。說應清凈佛土，這是戲論。說應成熟眾生，這是戲論。說應生起如來十力，這是戲論。說應圓滿四無畏、四無礙解、十八佛不共法，這是戲論。說應獲得一切相智，這是戲論。說應斷除一切習氣相續，這是戲論。 因此，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，不作不應戲論之戲論。不作’色是常或無常’這種不應戲論之戲論。不作’受、想、行、識是常或無常’這種不應戲論之戲論。乃至不作’應獲得一切相智’這種不應戲論之戲論。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་གང་གིས་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་དང་། ཅིས་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྤྲོས པ་མེད་པ་སྟེ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མ་ མཆིས་པར་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བགྱིད་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ལ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་དོ།།རབ་འབྱོར་དེའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་ སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན། ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་འམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་འམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་འམ། ལམ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “為什麼呢？因為自性不戲論自性，無實體也不戲論實體。除了自性和無實體外，也不存在能戲論者、所戲論者、戲論方式和戲論對象。善現，因此從色到識都無戲論，乃至菩提也無戲論。善現，菩薩摩訶薩應當如此修行無戲論的般若波羅蜜多。” [善現]問道：“世尊，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，如何觀察一切法無戲論？” 世尊對具壽善現如是回答：“善現，從色到識的自性不存在。乃至一切相智的自性不存在。凡是無自性的，即無戲論。善現，因此從色到識無戲論。如是類推，乃至一切相智無戲論。善現，菩薩摩訶薩如此行般若波羅蜜多，即入菩薩無過失。” 世尊如是宣說后，具壽善現又問道：“世尊，如果一切法都無自性可得，那麼菩薩摩訶薩通過什麼道路——聲聞道、獨覺道還是佛道——能入菩薩無過失呢？” 世尊對具壽善現如是回答：

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་མི་འཇུག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པས་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབས་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་མོད་ཀྱི། ཇི་སྲིད་དུ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ལ་དགྲ་བཅོམ་ པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་མོད་ཀྱི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “善現，菩薩摩訶薩並非通過聲聞道、獨覺道或佛道而入菩薩無過失。然而，善現，菩薩摩訶薩學習一切道后，入菩薩無過失。善現，譬如阿羅漢學習一切道后入正確無過失，但在未生道果之前，不會在道的剎那獲得阿羅漢果。善現，同樣，菩薩摩訶薩也是生起一切道后入菩薩無過失，但在未得金剛喻定之前，不會獲得一切相智。他以具有一剎那的智慧獲得一切相智。” 世尊如是宣說后，具壽善現又如是問道：

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལམ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན་ནི་བརྒྱད་པའི་ལམ་ཡང་གཞན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཡང་གཞན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཡང་གཞན། ལན་ ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་ཡང་གཞན།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཡང་གཞན། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ཡང་གཞན། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཡང་གཞན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ཡང་གཞན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡང་གཞན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་འཚལ་བར་གྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པས་ བརྒྱད་པར་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་།མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བསྐྱེད་པས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བརྒྱད་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་བརྒྱད་པར་འགྱུར་བའམ། བརྒྱད་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ཤིང་སྐབས་མ་ ལགས་ཏེ།དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ལགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ལགས་སོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “世尊，如果菩薩摩訶薩圓滿一切道后入菩薩無過失，那麼世尊，這樣的話，第八地道也會是別的，預流道也是別的，一來向道也是別的，一來道也是別的，不還向道也是別的，不還道也是別的，阿羅漢向道也是別的，阿羅漢道也是別的，獨覺道也是別的，如來應正等覺的道也是別的，不是嗎？世尊，如果這些道互相有別，菩薩摩訶薩如何能圓滿一切道后入菩薩無過失呢？ 世尊，如果菩薩摩訶薩應當圓滿一切道，那麼世尊，菩薩摩訶薩生起一切道，難道不會成為第八地嗎？生起見道，難道不會成為預流果嗎？生起修道，難道不會成為一來向和一來果嗎？乃至阿羅漢果也不會成就嗎？生起獨覺道，難道不會成為獨覺嗎？ 世尊，菩薩摩訶薩生起第八地道而成為第八地，或成為第八地后入菩薩無過失，這是不可能的，沒有這種情況。入菩薩無過失后獲得一切相智，這也是不可能的。”

།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའམ་ རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ལགས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ལགས་ན། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་ཅིང་། བག་ཆགས་ཀྱི་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འཚལ་བར་བགྱི་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པར་གྱུར་ ལ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མེད་དོ། །སྐབས་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ནི་གནས་མེད་དོ།།རབ་འབྱོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ན། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ས་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་འདའ་བར་བྱེད་དེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ དང་།རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། འདི་ནི་སར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་འདས་ པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “同樣，獲得預流果、阿羅漢果乃至獨覺菩提后入菩薩無過失，這是不可能的。入菩薩無過失后獲得一切相智，這也是不可能的。那麼，世尊，我應如何理解菩薩摩訶薩生起一切道后入菩薩無過失，入菩薩無過失后獲得一切相智並斷除一切習氣相續？” 如是問后，世尊對具壽善現如是說：“善現，確實如此。確實如此。善現，菩薩摩訶薩成為第八地，獲得預流果後生起一切道，然後入菩薩無過失，這是不可能的。沒有這種情況，這是不可能的。入菩薩無過失后獲得一切相智，這也是不可能的。 善現，然而菩薩摩訶薩從初發心開始修行六波羅蜜多時，以智慧和見解觀察八地並超越它們。哪八地呢？即：凈觀地、種性地、第八地、見地、薄地、離欲地、已辦地、獨覺地。這是地的教示。他以智慧和見解超越這八地后，入菩薩無過失。”

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལ་བརྒྱད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། བག་ཆགས་དང་། མཚམས་ སྦྱོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འབྲས་བུ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ལམ་གང་ལགས་པ་འདི་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྐྱེད་པར བྱའོ།

這是對藏文原文的完整直譯： “入菩薩無過失后，以一切相智慧斷除一切煩惱、習氣和相續。善現，其中第八地的智慧即是菩薩的忍。預流的智慧和斷除即是菩薩的忍。一來的智慧和斷除即是菩薩的忍。不還的智慧和斷除即是菩薩的忍。阿羅漢的智慧和斷除即是菩薩的忍。獨覺的智慧和斷除即是菩薩的忍。 菩薩圓滿一切聲聞和獨覺的道后，以道相智的智慧入菩薩無過失。入菩薩無過失后，以一切相智慧斷除一切習氣、相續和煩惱。善現，菩薩摩訶薩圓滿一切道后，將現證無上正等正覺。現證無上正等正覺后，將如果實般成為一切眾生的依怙。” 如是說已，具壽善現對世尊如是說：“世尊，在您所說的聲聞道、獨覺道和佛道中，世尊，哪一個是道相智的道？” 世尊說：“善現，於此菩薩摩訶薩應生起清凈的道相智。”

།རབ་འབྱོར་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གང་དང་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དང་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དང་གང་དག་གིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དག་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དང་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དང་དེ་ དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་ནས་ཀྱང་གཞན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གཞན་དག་ལ་བརྗོད་པར་བྱ། བསྟན་པར་བྱ། བཤད་པར་བྱ། གདགས་པར་བྱ། དགོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐད་ དང་།བརྡ་དང་། སྒྲ་གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དབྱངས་ཀྱིས་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སྐད་དང་། བརྡ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། བྲག་ཅ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་ བས་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ ཡང་ཤེས་པར་བྱ།རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལམ་དེ་ལས་བཟློག་པར་བྱ། རྒྱུ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ལམ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱ། རྒྱུ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱའོ། །མི་འམ་ཅི་རྣམས་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། ཀླུ་རྣམས་དང་། གནོད་སྦྱིན་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚངས་པའི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是完整的漢語直譯: “羅布若爾,關於道的種類智的清凈,是這樣的:以任何種類、任何特徵、任何標誌,道的種類智得以清凈,菩薩摩訶薩應當完全了知那些種類、那些特徵、那些標誌。完全了知之後,爲了調伏他人,應當以他人能理解的方式向他人宣說、教示、解釋、指出、安立。對此,菩薩摩訶薩應當掌握能使三千大千世界都能聽懂的一切語言、符號和聲音,爲了如回聲般被理解而應當掌握。羅布若爾,因此,以這種方式,菩薩摩訶薩也應當圓滿道的種類智。圓滿道的種類智之後,應當了知眾生的意樂。應當了知地獄眾生的道路,也應當了知因,也應當了知果,應當使之遠離地獄道路,也應當使之遠離因,也應當使之遠離果。同樣,也應當使之遠離畜生道路,也應當使之遠離因,也應當使之遠離果。應當了知人非人、餓鬼、龍、夜叉、人的道路,也應當了知因,也應當了知果。應當了知天人的道路,也應當了知因,也應當了知果。應當了知梵天的道路,也應當了知因,也應當了知果。”

།འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་། དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་དང་། མི་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། མི་གདུང་བ་རྣམས་དང་། འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ།རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། འབྲས་བུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ། དབང་པོ་ལྔ་ཤེས་པར་བྱ། སྟོབས་ལྔ་ཤེས་པར་བྱ། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཤེས་པར་བྱ།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཤེས་པར་བྱ། མི་ འཇིགས་པ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་ཤེས་པར་བྱ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལམ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུ་ལ་འགོད་དོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་དགོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་འགོད་དོ། །རང་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དེ། རབ་ འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལ་བསླབས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་འཇུག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཅི་ནས་དེའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་ ཆོས་སྟོན་ཏོ།

以下是完整的漢語直譯: “應當了知光音天、遍凈天、廣果天、無想天、無煩天、無熱天、色究竟天的道路,也應當了知因,也應當了知果。應當了知往生空無邊處天的道路,也應當了知因,也應當了知果。應當了知乃至往生非想非非想處天的道路,也應當了知因,也應當了知果。應當了知四念住,應當了知四正斷,應當了知四神足,應當了知五根,應當了知五力,應當了知七覺支,應當了知八聖道支,應當了知空解脫門,應當了知無相解脫門,應當了知無愿解脫門,應當了知如來十力,應當了知四無畏,應當了知四無礙解,應當了知佛十八不共法,應當了知大悲。通過這些道路,應當安立那些應當安立於預流果的眾生於預流果,應當安立那些應當安立於阿羅漢果的眾生於阿羅漢果,應當安立那些應當安立於獨覺菩提的眾生於獨覺菩提,應當安立那些應當安立於菩提的眾生於菩提。羅布若爾,這就是菩薩摩訶薩的道種智。菩薩摩訶薩學習了這些之後,就能進入眾生的意樂。進入眾生的意樂之後,就能以使其所說法不被浪費且有意義的方式說法。”

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ལགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་གང་ལགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས་ལ། གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ལགས། བསྟན་དུ་ཡང་མ་མཆིས། ཐོགས་པར་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ སྒྲུབ་པར་འགྱུར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས། གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ལགས། བསྟན་དུ་ཡང་མ་མཆིས། ཐོགས་པ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཆོས་ནི་གང་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པའམ། འཇིག་པར་ བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་བགྱི་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་ལགས་ཤིང་འཇིག་པར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་ལགས་ཤིང་འཇིག་པར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་འམ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

以下是完整的漢語直譯: “為什麼呢?因為他能極其清晰地分辨並完全了知他人根器的上下,他如實了知眾生的去來、死亡和出生。羅布若爾,菩薩摩訶薩們應當學習的菩提分法,以及聲聞和獨覺應當學習的一切道路,都包含在這般若波羅蜜多中,因此菩薩摩訶薩應當學習般若波羅蜜多。” 說了這些話后,具壽羅布若爾對世尊如是說:“世尊,如果菩提分法和菩提既不相應也不相違,既非有色也不可見、不可觸,如此無相而同一相,世尊,菩提分法如何成就菩提?世尊,既不相應也不相違,既非有色也不可見、不可觸,如此無相而同一相的法,不能成就或毀壞任何事物。世尊,譬如虛空不能成就或毀壞任何法。世尊,同樣地,一切法自相空不能成就或毀壞任何法。” 世尊說:“羅布若爾,確實如此。確實如此,羅布若爾,自相空的諸法不能成就或毀壞任何法。”

།རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་གང་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས བཅུའི་བར་དུ་གང་ཡིན་པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཟུང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསླབས་ནས། ཆོས་ཁ་ཅིག་ ནི་རྟོགས་པར་བྱ།ཆོས་ཁ་ཅིག་ནི་རྟོགས་པར་མི་བྱའོ།

以下是完整的漢語直譯: “羅布若爾,爲了那些不了知自相空法的眾生,才說這些菩提分法是成就菩提的。羅布若爾,此外,所有色、受、想、行、識,佈施波羅蜜多乃至般若波羅蜜多,內空乃至自相空,初禪乃至非想非非想處定,四念住乃至八聖道支,三解脫門,八解脫,九次第定,如來十力,四無畏,四無礙解,十八不共法,大悲,乃至一切相智,這一切法在聖者的教法中既不相應也不相違,無色、不可見、無礙,如此無相而同一相。如來爲了攝受一切眾生,以世間言說施設這些名相,但就勝義諦而言並非如此。羅布若爾,對此,菩薩摩訶薩應當以智慧和見解學習一切。如實學習了智慧和見解之後,有些法應當證悟,有些法不應當證悟。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བསླབས་ནས་རྟོགས་པར་བགྱི་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ལགས། རྟོགས་པར་མི་བགྱི་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་འཕགས པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བགྱི། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཙོམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། རྒོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

以下是完整的漢語直譯: “他問道:‘世尊,菩薩摩訶薩以智慧和見解學習后,應當證悟的法是什麼?不應當證悟的法是什麼?’ 世尊回答說:‘羅布若爾,聲聞和獨覺不應以智慧和見解證悟。以一切相智的智慧,應當證悟一切法的一切方面。羅布若爾,菩薩摩訶薩應當如此學習聖者教法的般若波羅蜜多。’ 說了這些話后,具壽羅布若爾對世尊如是說:‘世尊,所謂聖者教法、聖者教法,世尊,什麼是聖者教法?世尊,怎樣才稱為聖者教法?’ 世尊對具壽羅布若爾如是說:‘羅布若爾,在此,聲聞、獨覺、菩薩摩訶薩以及如來應供正等正覺,既不與貪慾相應,也不與貪慾相離。既不與嗔恚相應,也不與嗔恚相離。既不與愚癡相應,也不與愚癡相離。既不與身見相應,也不與身見相離。既不與疑惑相應,也不與疑惑相離。既不與戒禁取相應,也不與戒禁取相離。既不與欲貪、嗔恚相應,也不與欲貪、嗔恚相離。既不與色貪、無色貪相應,也不與色貪、無色貪相離。既不與無明相應,也不與無明相離。既不與掉舉相應,也不與掉舉相離。’”

།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཡང མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་བཞི་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བར་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ། ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྡན པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་ཅིང་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེས་བསླབས་ན་ཆོས་གང་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

以下是完整的漢語直譯: “既不與初禪相應,也不與初禪相離。乃至既不與第四禪相應,也不與第四禪相離。既不與慈相應,也不與慈相離。既不與悲相應,也不與悲相離。既不與喜相應,也不與喜相離。既不與舍相應,也不與舍相離。乃至既不與非想非非想處相應,也不與非想非非想處相離。既不與四念住乃至大悲相應,也不與四念住乃至大悲相離。既不與有為界相應,也不與有為界相離。既不與無為界相應,也不與無為界相離。為什麼呢?因為這一切法都是無色、不可見、無礙,如此無相而同一相。無色法既不與無色法相應,也不與無色法相離。不可見法既不與不可見法相應,也不與不可見法相離。無礙法既不與無礙法相應,也不與無礙法相離。同一相法既不與同一相法相應,也不與同一相法相離。無相法既不與無相法相應,也不與無相法相離。羅布若爾,菩薩摩訶薩應當學習的這種如此無相而同一相的波羅蜜多,是無色、不可見、無礙的。如果他以此學習,則不會執著任何法的相。” 世尊說了這些話后,具壽羅布若爾對世尊如是說:

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་ཞིང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་ པར་མི་བགྱི།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། བྱམས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་མཚན ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། མི་འཇིགས་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི།

以下是完整的漢語直譯: “世尊,不應學習色的相,不應學習受、想、行、識的相。不應學習眼、耳、鼻、舌、身、意的相。不應學習色、聲、香、味、觸、法的相。不應學習地界、水界、火界、風界、空界、識界的相。不應學習佈施波羅蜜多的相。不應學習持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、智慧波羅蜜多的相。不應學習內空的相。乃至不應學習無性自性空的相。不應學習初禪的相。乃至不應學習第四禪的相。不應學習慈的相。不應學習悲、喜、舍的相。不應學習空無邊處的相。乃至不應學習非想非非想處的相。不應學習四念住的相。乃至不應學習八聖道分的相。不應學習空三摩地、無相三摩地、無愿三摩地的相。不應學習解脫門的等持相。不應學習如來十力的相。不應學習四無畏的相。不應學習四無礙解的相。”

སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་།ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་ བགྱི་ཞིང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་བསླབ་པར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལས་འདའ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་མ་འདས་པར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་མ་ཞུགས་པར་ཡང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ ཐོབ་པར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བར་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

以下是完整的漢語直譯： “不應學習四無礙解的相。不應學習佛陀十八不共法的相。不應學習大悲的相。不應學習苦聖諦的相。不應學習集、滅、道聖諦的相。不應學習緣起的順序和逆序的相。不應學習有為界的相。不應學習無為界的相。世尊,如果不應學習這些法的相,也不應學習諸行的相,那麼世尊,菩薩摩訶薩不學習諸法的相和諸行的相,如何能超越聲聞和獨覺的境界?不超越聲聞和獨覺的境界,又如何能進入菩薩無過失的境界?不進入菩薩無過失的境界,又如何能獲得一切種智?不獲得一切種智,又如何能轉法輪?不轉法輪,又如何能使聲聞乘、獨覺乘或大乘的眾生從輪迴中解脫?” 如是請問后,世尊對具壽羅布若爾如是說道：

།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཞིག་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ། གཟུགས་ཅན མ་ཡིན་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ།ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བྱ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་སྔ་ན་མཚན་ཉིད་ཡོད་ལ་ཕྱིས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སྔ་ནས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མེད་ལ། ད་ལྟར་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བྱ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་ཤིང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ལགས་ལ། མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡང་མ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པར་འགྱུར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་བསྒོམས་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་མ་འདས་པར་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་མ་ཞུགས་པར་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ།

以下是完整的漢語直譯： “羅布若爾，如果有任何法的相存在，那麼菩薩就應當學習那個相。但是羅布若爾，一切法都是無相的、無形的、不可示的、無礙的。因為它們以無相為同一相，所以菩薩摩訶薩不應學習那些相，也不應學習無相。為什麼呢？羅布若爾，因為並非先前有相而後來變成無相。羅布若爾，它們從前就是無相，現在也是無相。因此，菩薩摩訶薩不應學習諸相，也不應學習無相。為什麼呢？羅布若爾，無論諸如來出世與否，諸相的法界都是如是安住的。” 世尊如是說已，具壽羅布若爾對世尊如是說道：“世尊，如果一切法都無相，既非異相也非同相，那麼世尊，菩薩摩訶薩如何修習般若波羅蜜多？世尊，不修習般若波羅蜜多，菩薩摩訶薩就無法超越聲聞和獨覺的境界。不超越聲聞和獨覺的境界，菩薩摩訶薩也無法進入菩薩無過失的境界。不進入菩薩無過失的境界，也無法生起無生法忍。”

།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་མ་བསྐྱེད་ པར་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་བསྐྱེད་པར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱི་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་བགྱིས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བགྱིས་པར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་ བསྐོར་བར་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དགོད་པར་ཡང་རྔོ་མི་ཐོགས། རང་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས།བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དགོད་པར་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལ་བསྒོམ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།

以下是完整的漢語直譯： “不生起無生法忍，就無法生起神通。菩薩摩訶薩不生起神通，就無法清凈佛土和成熟眾生。不清凈佛土和成熟眾生，就無法獲得一切種智。不獲得一切種智，就無法轉法輪。不轉法輪，就無法安立眾生於預流果、一來果、不還果、阿羅漢果、獨覺菩提和無上正等正覺。也無法安立眾生於佈施所生福德事、持戒所生福德事和修習所生福德事。” 如是說已，世尊對具壽羅布若爾如是說道：“羅布若爾，如是如是。羅布若爾，一切法無相，既非異相也非同相。羅布若爾，修習無相即是菩薩摩訶薩修習般若波羅蜜多。” [羅布若爾]問道：“世尊，如何修習無相即是修習般若波羅蜜多？” [世尊]答道：“羅布若爾，破除對一切法的修習，即是修習般若波羅蜜多。”

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལགས།བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།མིག་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།གཟུགས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །བླང་བ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།དོར་བ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་ བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།བྱམས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་ པའོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་ པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།

以下是完整的漢語直譯： [羅布若爾]問道：“世尊，如何破除對一切法的修習即是修習般若波羅蜜多？” [世尊]答道：“破除對色的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對受、想、行、識的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對眼的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對耳、鼻、舌、身、意的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對色的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對聲、香、味、觸、法的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對取的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對舍的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對初禪的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對第二禪、第三禪、第四禪的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對慈的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對悲、喜、舍的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對空無邊處的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對識無邊處的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對無所有處的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對非想非非想處的修習即是修習般若波羅蜜多。”

།སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཆོས་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་དང་།དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལུས་སུ་གཏོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྲོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་ པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།ཤེད་བུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གསོ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདག་གི་འདུ་ཤེས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།

以下是完整的漢語直譯： “破除對佛隨唸的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對法隨念、僧隨念、戒隨念、舍隨念、天隨念、厭離隨念、入出息隨念、死隨念、身隨唸的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對無常想、苦想、無我想的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對緣起的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對我想的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對眾生想、命想、生者想、養育者想、士夫想、補特伽羅想、作者想、受者想的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對常想、樂想、凈想、我所想的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對四念住的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道分的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對空三昧的修習即是修習般若波羅蜜多。”

།མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་ བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།འགོག་པ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ལམ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་ འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་ པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།

以下是完整的漢語直譯： “破除對無相三昧的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對無愿三昧的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對八解脫的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對九次第定的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對有尋有伺三昧、無尋無伺三昧的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對苦聖諦的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對集、滅、道聖諦的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對苦智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對集智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對滅智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對道智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對盡智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對無生智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對法智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對類智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對世俗智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對他心智的修習即是修習般若波羅蜜多。”

།སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ལ་བསྒོམ་ པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་ བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྒོམ་པའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།།རང་བྱང་ཆུབ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ།

以下是完整的漢語直譯： “破除對如言智的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對佈施波羅蜜多的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、智慧波羅蜜多的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對內空、外空、內外空、空空、大空、勝義空乃至無性自性空的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對如來十力的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對四無畏的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對四無礙解的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對佛十八不共法的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對大悲的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對預流果的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對一來果、不還果、阿羅漢果的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對獨覺菩提的修習即是修習般若波羅蜜多。破除對一切相智的修習即是修習般若波羅蜜多。”

། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ པར་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལགས།དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་བར་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །བག་ལ་ཉལ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་ཅིང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེ་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་ཀྱི། དེ་སྦྱིན་པ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ནི་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的漢語直譯： “破除對斷除一切習氣相續的修習即是修習般若波羅蜜多。世尊如是宣說已，具壽須菩提對世尊如是說道：‘世尊，如何破除對色的修習即是修習般若波羅蜜多？如是乃至如何破除對斷除一切習氣相續的修習即是修習般若波羅蜜多？‘如是請問已，世尊對具壽須菩提如是宣說：‘須菩提，此中菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，不修色為實有。不修受、想、行、識為實有。為何？須菩提，執著實有者無般若波羅蜜多的修習，如是乃至執著一切相智為實有者無般若波羅蜜多的修習。不修貪、嗔、癡為實有。不修隨眠、纏縛為實有。為何？須菩提，執著實有者無佈施波羅蜜多的修習，無持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、智慧波羅蜜多的修習。為何？須菩提，如是執著實有者，不執著佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧。’”

།གང་དངོས་པོ་ལ་འདི་ནི་ངའོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པ་ དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་སྒོམ་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་དང་། དབང་པོ་སྒོམ་པ་དང་། སྟོབས་སྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྒོམ་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྒོམ་པ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེ་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་ནི་གང་ལགས། དངོས་ པོ་མ་མཆིས་པ་ནི་གང་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཉིས་ནི་དངོས་པོའོ། །གཉིས་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་གང་ལགས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་སོ། །ཚོར་བར་ འདུ་ཤེས་པ་དང་།འདུ་ཤེས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མིག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་དུ་འདུ་ཤེས་པའི་བར་དང་། གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ནས་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སངས་རྒྱས་སུ་ འདུ་ཤེས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་འདུ་ཤེས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སོ། །ཇི་ཙམ་དུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ཙམ་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་འདུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ མི་འགྲོལ་ལོ།

以下是完整的漢語直譯： “執著實有為’我’的二邊者無解脫。須菩提，執著實有者無修習念住、正斷、神足、根、力、覺支、道、空性、無相、無愿，如是乃至無修習一切相智。為何？須菩提，因為他執著實有。” 如是宣說已，具壽須菩提對世尊如是說道：“世尊，何為實有？何為非實有？” 世尊宣說：“須菩提，二即是實有。無二即是非實有。” [須菩提]問：“世尊，何為二？” [世尊]說：“須菩提，執著色為二。執著受、想、行、識，執著眼乃至意，執著色乃至法，如是乃至執著佛、菩提、有為界、無為界，須菩提，一切執著和無執著皆為二。有二即有實有，有實有即有諸行，有諸行即眾生不能從生、老、病、死、憂、悲、苦、惱中解脫。”

།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་དོ། །བཟོད་པ་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་མེད་དོ། །ལམ་མེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ། །ཐ་ན་འཐུན་པའི་བཟོད་ པ་ཡང་མེད་ན།གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་ལམ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་བར་དུ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ལམ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་དགུ་པའོ།། །།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཡང་མ་མཆིས་ན། ཐོབ་པ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཏེ། མ་མཆིས་ན་ཅི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་མཆིས་ལགས་སམ།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་དང་། རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་མཆིས་ལགས་སམ། ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་ལགས་སམ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་བསྒྲིབས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་ མཆིས་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ལ་མ་ཞུགས་པར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ལགས་སོ།

以下是完整的漢語直譯： “須菩提，由此理可知，執二想者無佈施、無持戒、無忍辱、無精進、無禪定、無智慧、無道、無證悟，乃至無順忍，何況能遍知色乃至識？如是乃至一切相智亦應如是理解。無道修習者，何有預流果乃至阿羅漢果、獨覺菩提，乃至斷除一切習氣相續？” 《八千頌般若波羅蜜多》中名為”宣說道修習”的第六十九品。 如是宣說已，具壽須菩提對世尊如是說道：“世尊，若執實有想者連順忍也無，何況有證得、有現觀？若無，那麼執非實有想者有順忍嗎？有凈觀地、種姓地、第八地、見地、薄地、離欲地、已辦地、獨覺地、菩薩地、道修習嗎？依道修習能斷聲聞相應或獨覺相應的煩惱嗎？若為彼等煩惱所障，則不能入菩薩無過失，不入菩薩無過失則不能證得一切相智，不證一切相智則不能斷除習氣相續和一切煩惱。”