d3814聖般若波羅蜜多七百頌廣釋貝瑪拉密扎c3.5s｜d3814聖般若波羅蜜多七百頌廣釋貝瑪拉密扎c3.5s

D3814

རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་མ་ལ་གུཔྟ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་སཔྟ་ཤ་ཏ་ཀཱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏ་ཊཱི་ཀ་།བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།བམ་པོ་དང་པོ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཟབ་ཅིང་གཏིང་རྟོགས་བློ་མངའ་བ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལྡན་སྐྱབས་ཀྱི་ངང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ཀུན་རྨོངས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ནགས་ཆེན་སྲེག་པའི་མེ། །བདུན་བརྒྱ་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཀུན་ནས་ བཤད་པར་བྱ།།སངས་རྒྱས་སྐྱེད་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ལྷག་མཐོང་དང་། །ཞི་གནས་དང་ནི་གཉིས་པོ་མཉམ་པའི་དམིགས་པ་འབྱུང་། །བདུན་བརྒྱ་པ་ལའང་བཞི་པོ་གང་དག་བསྟན་མོད་ཀྱི། །འཆད་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྟན་དེ་དག་བརྗོད་པར་བྱ། །གླེང་བསླང་བ་ནི་ མདོར་བསྡུས་དང་།།དེ་ཡི་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་བཅས། །འཁོར་དང་གླེང་གཞི་རྒྱུ་དང་དོན། །མཐོང་བ་དང་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ། །རྒྱུ་ནི་མོས་སྤྱོད་རྣམ་པ་གསུམ། །བསྟོད་དང་རབ་བསྟོད་བསྔགས་པ་དང་། །དམིགས་དང་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཡི། །ཚུལ་གྱི་རྗེས་མཐུན་ རྣམ་དྲུག་སྟེ།།དེ་ཉིད་དོན་དམ་དགོངས་པ་དང་། །འཐོབ་དང་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་དང་། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འཆད། །དེ་འབྲས་འཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། །དེ་ཡི་རྗེས་མྱོང་རྣམ་པར་སྒྲོགས། །རང་གི་ངོ་བོའི་ཐོགས་མེད་བློ། །རིགས་དང་བཞུགས་དང་ སྤྱོད་པ་དང་།།ཡོན་ཏན་བཅས་དང་བཟོད་པ་གསུམ། །རྗེས་སུ་གཟུང་དང་སྨོན་པ་དང་། །རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དཔེ་དང་བཅས། །མི་རྟོག་པ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་གསུངས། །དམ་ཆོས་ཡུན་རིང་གནས་ཆེད་དུ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་ བརླབས་འདི།།རྣམ་བཤད་མཚན་ཉིད་མདོ་དོན་གྱིས། །བདུན་བརྒྱ་པ་ཡི་དོན་བསྡུས་ཡིན། །དེ་ལ་ཚིག་དང་པོ་གསུམ་ནི་གླེང་བསླང་བའོ། །གླེང་བསླངས་ནས་སྐབས་འབྱེད་པར་རྩོམ་པ་ནི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ཡིན་ནོ།།བཤད་པར་གཏོགས་པའི་འཁོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་སློང་སྟོང་ཐམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཡ་དང་ཐབས་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེས་ནི་འཁོར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕོ་བྲང་ ག་ལ་བ་དེར་མཆིས་ནས།ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཆིས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གླེང་གཞིའོ། །དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཕྱག་བགྱི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཏོ། །མི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ས་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་འདི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པར་སྤོབས་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་ཚོགས་དེ་ནི་མ་མཆིས་པ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་མ་ ལགས་པས་དེ་ནི་མི་འཕོ་ལ་འཕོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།

印度堪布迦摩羅笈多與大譯師比丘仁欽桑波譯校並審定。

梵語：Ārya-saptaśatikā-prajñāpāramitā-ṭīkā 藏語：聖般若波羅蜜多七百頌廣釋 第一品 頂禮具大悲心、深邃智慧的語自在尊， 為焚燒一切愚癡隨眠大林之火， 今當略說七百頌。 一切佛母皆具觀和止， 以及二者等持所緣。 雖於七百頌中已說四者， 今當說諸釋者未說者。 引言略說及， 開顯其處並， 眷屬、緣起、因與義， 見道與修道。 因有三種勝解行， 讚歎、極贊、稱揚及， 所緣及其行相之， 隨順方式有六種。 勝義之密意， 獲得、離二邊， 不可思議及宣說， 獲得彼果之相及， 宣說彼之現證。 無礙智之自性， 種姓、安住、行為及， 功德俱三忍， 攝受及發願， 隨教示及譬喻， 說無分別影像。 為令正法久住故， 諸天隨行修， 此為諸佛加持， 廣釋相及經義， 是為七百頌義攝。 其中前三句為引言。引言后開始開顯處分，從’一時’至’園林中’。屬於解說部分的眷屬，從’千位比丘’至’與俱胝菩薩俱’，此說明眷屬。其後從’往詣如來宮殿所在處，坐於一面。為何如此’為止，是緣起。‘為見如來、禮敬’等是因。其果是眾生利益。以無所緣方式，應以真如相及無分別相觀如來，從此開始，直至’為令具所緣菩薩乘者如實了知故立此印’為止，是見道。從’世尊，我敢說廣大般若波羅蜜多’開始，至’世尊，無有身見，以非身見故，彼無有遷轉亦無離遷轉。何以故？身見即非身見’為止，是修道。

།འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ རྒྱུར་གྱུར་པའི་མོས་པ་རྣམ་གསུམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་དུ་མོས་ པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བྱམས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མོས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཚིག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མོས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྲིང་མོ་དམིགས་པ་མེད་པས་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྲིང་མོ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཐར་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆའི་མཚན་ཉིད་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བར་ དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྟོད་པ་དང་བསྔགས་པའོ། །དམིགས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་ཅི་ཞིག་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། གང་ལ་གནས་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མཚམས་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཀུན་དགའ་བོ་འཇིག་རྟེན་དུ་ས་གཡོས་པ་བྱུང་བ་ འདིའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ། ཚུལ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དཔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ནི་སྒྲ་མ་ལགས་ སོ།།སྒྲ་མ་ལགས་པ་ཡང་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་ བྱས་པ་སྟེ།མི་དམིགས་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ནི་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་བསྟན་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་སྐད་སྨྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སམ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབྱིངས་དང་། བདག་གི་དབྱིངས་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་སུ་དབྱེར་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如是見道之後是修道。若問見道之因為何，則說其因為三種勝解。其中’爾時，具壽舍利子向世尊如是言’乃至’決定成就菩提’之間舍利子所說的是為自利之勝解。 ‘爾時，彌勒菩薩摩訶薩向世尊如是言’乃至’趨近菩提’之間彌勒所說的是為自他二利之勝解。 ‘爾時，文殊師利童子向世尊如是言’乃至’應視彼等即是佛陀’之間文殊師利所說的是為他利之勝解。 ‘爾時，無緣姊妹向世尊如是言’等無緣姊妹所說的是解脫分和順抉擇分所攝諸勝解行地之所緣，以及見道、修道之所緣，皆如其數量和實相而存在，並具有成立之正理。 ‘爾時，世尊告具壽舍利子’從’如是’乃至’彼等當得具一切種最勝之一切智智’之間是三種勝解。其中也有世尊之讚歎、極贊和稱揚。 略說所緣。廣說則是從’文殊師利，汝見何義’乃至’何以故？如是一切法無所住而得顯現，以無生故’。 從’若諸有情造無間罪’等乃至’阿難陀，此世間地動之因即是此，緣即是此’是抉擇所緣之相，宣說六種方式。 從’世尊，文殊師利此是不可思議之德’乃至’非聲亦不可說’是宣說其果之相。 從’文殊師利，汝入不可思議三昧耶’乃至’如是文殊師利，汝于往昔諸佛已作所作，長時修習無緣梵行’之間是宣說隨經驗。 從’文殊師利，汝住般若波羅蜜多而作是說耶’乃至’如是，如來界與我界無二無別’之間是宣說自性。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་བདག་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་འདི་ཡང་མ་བགྱིས་པ་མ་བསྒྲུབས་པ་མ་བསྐྱེད་པ་མ་འགགས་པ་སྟེ། དེའི་སླད་དུ་མི་བསྒྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་འདི་ལ་འདི་ ལྟར་བསྟན་པར་སུ་དག་མོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།འཇམ་དཔལ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་འདི་ལེགས་པར་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་ སྲུངས་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།འཇམ་དཔལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་བར་འདི་བསྟན་པ་ན་གང་དག་མོས་པ་ནས། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་གང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པར བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།བཀོད་པ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་གནས་ཤིང་གླེང་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་བཀོད་པ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇམ་དཔལ་གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།འཇམ་དཔལ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ གང་གི་ཚེ་བདག་གི་དབྱིངས་ནས།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། འཇམ་དཔལ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པར་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་ལྟ་བས་ན་དགེ་སློང་ངམ། དགེ་སློང་མ་འམ། དགེ་བསྙེན་ནམ་དགེ་བསྙེན་མ་གང་ དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས།ནུར་བའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བློ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སླུ་ བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་བསྟན་ཏོ།།འདིའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་འཆད་པ་ནི་ཕྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

世尊說’修持我即是修持般若波羅蜜多’這句話，乃至’世尊，如是此智慧亦是無作、無成、無生、無滅，因此是不變的’為止，顯示無礙智慧。 其後顯示菩薩種姓補特伽羅，即住于種姓、趣入、趣入行、行之功德。從’文殊師利，於此如來智慧教法中，誰能如是信解’等，乃至’文殊師利，善哉善哉，汝此言說善說’為止，顯示住于種姓之補特伽羅。 其後從’爾時，具壽大迦葉白世尊言’開始，乃至’文殊師利，甚深般若波羅蜜多極無生及無實性等此教法中，若有信解乃至通達者，即是善男子、善女子之相貌、標幟與征相’為止，顯示菩薩種姓之趣入。 從’文殊師利，于所說般若波羅蜜多處，當見宣說一切佛法’開始，乃至’成就一相莊嚴三昧時，住于爾許時分，並以因緣而說法’為止，顯示修行般若波羅蜜多及修行三昧。 從’文殊師利，於此有些菩薩乘者作是念：此一相莊嚴三昧’，乃至’文殊師利，複次獲得此三昧之菩薩摩訶薩速疾圓滿菩提分法已，當速證得無上正等正覺’為止，顯示行之功德。 從’文殊師利，複次菩薩摩訶薩於何時自性界乃至法界’等，乃至’文殊師利，是故若善男子或善女子聞此教法而不怯弱者，我說彼亦不退轉于無上正等正覺’為止，顯示隨聲、思所生及隨順修習三種忍。 從’文殊師利，是故若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷等於此甚深般若波羅蜜多不生怯弱’乃至’不退縮’，乃至’增長廣大，于無上正等正覺不相誑惑’為止，顯示如來攝受。 此中果之差別分別宣說，當於后顯示。

།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།འཇམ་དཔལ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ཏེ། ཐོས་ནས་ཀྱང་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་བར་ང་མི་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྨོན་པ་བསྟན་ནོ། །དབང་པོ་རྣོན་ པོ་མངོན་དུ་ཞུགས་པ་གང་དག་ཆོས་བཏགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་རྟོགས་པར་ནུས་པ་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རྣམས་རྫོགས་སོ། །ད་ནི་འཇམ་དཔལ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཉན་ འདོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བའམ་འཇུག་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱས་ཏེ། དཔེ་དང་ བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་ཙན་དན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཆང་བའི་བར་དུ་བགྱིད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ གིས།བདག་ཅག་གི་འདི་ནི་ལྷས་བསྒྲུབས་པའོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་པར་འཚལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་ གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྩམས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་སྡུད་པ་པོ་ལ་འཁོར་ རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་དང་སྡུད་པ་པོས་གླེང་བསླང་བ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྗེས་སུ་བཟླས་པ་སྟེ། སྡུད་པ་པོ་ནི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འཆང་བ་དང་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསོལ་བ་འདེབས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ནས། དེ་བས་ན་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་ ཅེས་བྱ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།གང་བདག་གིས་ཐོས་པ་དེ་ནི་འདི་སྐད་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་ཆད་སྤངས་ནས། ཇི་སྐད་ཐོས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་གླེང་བསླང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཅར་ཐོས་པ་དང་། ཀུན་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། འཆད་ པར་བསྟན་པས་ནི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་བུར་ནུས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

說此語已，文殊師利童子對世尊如是言說，從此開始，‘文殊，凡是聽聞此甚深般若波羅蜜多，聽聞之後獲得歡喜和廣大滿足者，我不說他們的善根微小’，以此顯示發願。 為利根者直接趣入，依據所施設法的安立，能如實了知一切所有，為成就彼等而圓滿。 現在從’文殊，若有人慾聽聞此所說般若波羅蜜多’開始，直至’不具有趣入聲聞、獨覺地之機緣’為止，是爲了其他僅依教誡隨學而修行的所化眾生而作，顯示帶有譬喻的三昧境界無分別影像。 爾時，天帝釋及三十三天子以天旃檀香末，從此開始，直至’持有此經典的善男子善女人等，應當無疑知曉此是天神所成就’為止，顯示天神成就，為使教證二法的性相長久住世。 從’爾時文殊師利童子對世尊如是言說’等，顯示為使正法久住而蒙佛加持。以上是略義。 現在開始廣說。其中結集法者對眷屬的啟白及結集者的緣起，即是’如是我聞’。 此處’我聞’也是重複，為使眷屬以其他方式了知結集者是聽聞、受持、憶持和宣說法義者，若非如此，請求就不應理。 ‘如是’是能成，因不知其如何，故為欲知而說明此義唯如是，以’如是’而成立。 我所聽聞即是如是，非為其他，舍離增減，如下所說一切圓滿宣說緣起。 以顯示同時聽聞、受持、憶持和宣說，即顯示自身于諸佛所生起善根，及為諸佛菩薩所攝受，若非如此，不可能有如是能力故。

།དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཀྱང་བསྟན་ ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་། །དེ་དག་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གི་མགོན་བཅས་ནི། །འདི་དག་ཉན་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཀུན་ཏུ་འདྲི། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ནི། ། ཀུན་ཏུ་འཛིན་དང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི། །སྣོད་ཉིད་དམ་པ་དེ་དག་ཡིན་པར་དགོངས། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ནས། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་པ་དང་། གུས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས་ཀྱང་སྨན་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དུས་ནི་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སོ། །བདུད་བཞི་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་མཐའ་མེད་པ་ཅན་འགྲོ་བའི་བླ་མ་ལ་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་འཁོར་གཉི་གའི་ཡང ཅིག་ཆར་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པས་ནི་གནས་དེ་མཆོད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་མེས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པས་མི་ཤིགས་པར་ཡང་ བསྟན་ཏེ།ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རུང་བས་བཞུགས་པའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་དུ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་མཐོང་བ་དང་། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་དྲུང་དུ་ནི། །ཏིང འཛིན་ཞི་བ་མཆོག་འདི་ཞུ་བ་བགྱིས།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། བྱམས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞིས་ས་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ འགྱུར་རོ།།བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཞུགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་ལྷ་དང་འཕགས་པ་ཚངས་པའི་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཆོག་ཏུ་མཛད་ཅིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྗོངས་ རྒྱུ་བ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་གྱི།དུས་བཟླ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཞན་ན་ནི་ཡུལ་གཞན་དག་ན་བཞུགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པ་གདུལ་ བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་པ་མཆོག་གསུམ་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འཇིམ་གོང་བཞིན་དུ་འདུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

這是由世尊怙主彌勒所說：‘對諸佛做過承事，對他們種下善根，有善知識作為怙主，這些人將成為聽聞的法器。對諸佛恭敬承事，佈施持戒等行為，以及受持、保持等，這些人被認為是殊勝法器。’ 正因為如此而說’我’這個詞，是爲了讓所化眾生遠離疑惑，生起凈信、專注傾聽和恭敬等心。 在《聖寶云經》中也說如同具有悲心的醫生。聽聞的文字，應當視為依據文字的聲音如實宣說。 ‘在某時’等詞是開啟場合的開端。時間是指佛陀等時期。由於降伏四魔而稱為世尊，是指具有無邊功德寶藏的眾生導師。 用’世尊’這個詞來表達，是爲了顯示他同時堪為自利利他二眾的皈依處。 世尊住在王舍城竹林精舍無依食施園，表明此處成為不被火等所毀壞的聖塔，因為這片土地是由離一切過失的如來威力所生。 如來四種威儀中任何一種所住的地方，都不會被火等所毀壞，這是世尊在菩薩藏中親自宣說的。 如此，則與《月燈經》所說：‘於此王舍城東方，見千俱胝諸佛陀，于彼諸佛尊前時，請問最勝寂定法。‘相符合。 也與《堅慧問經》所說：‘慈氏，此法門是七十四千俱胝那由他佛在此處所說。‘相符合。 ‘住’字意味著具有殊勝行為。以’住’字表示天界和聖梵住，即世尊為利益眾生而在竹林等處遊行住持，而不是爲了消磨時光而住。 因此說’某時’，是爲了顯示其他時候住在其他處所。這也表明隨學世尊的所化眾生也應以三種殊勝住處而住，不應如陶工一樣安住。

།གཞན་དག་ན་རེ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་རང་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་ པར་དགོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་བདག་རང་ལ་སྣང་བ་ནི་འཁོར་རྣམས་འདྲི་བར་མི་འདོད་ཀྱི། དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་གསུངས་པ་འདྲི་བར་བསམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རང་ཚད་མར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་དུས་ནི་གཏན་ཚིགས། འཁོར་ནི་དཔང་པོ་ཡིན་ ཏེ།རྩོད་པའི་དཔང་རྒྱ་དང་ཚུལ་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ཐོག་ཐག་ཏུ་སོང་ཞིང་དཔང་ལ་དྲི་བར་བྱ་ན་ནི་དེར་འགྲོ་མི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་རིང་དུ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དུ་འཁོར་གྱི་མིང་མ་བསྟན་ པ་དེར་ཡང་སུ་ལ་དྲི་བར་བྱ།ད་ནི་བསྟན་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་འཁོར་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ནི། དགེ་སློང་སྟོང་ཐམ་པའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིར་ཡང་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་བསྟན་པ་ནི་ཆུང་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕྱིས་བསྟན་པ་ནི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་འགྲོ་བ་ཀུན་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་རང་རྒྱལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཁོར་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་སྨོས་སོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནམ། བདུན་བརྒྱ་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ བསྡུས་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དོན་མཆོག་ཏུ་ཟད་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དག་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་འདིར་ཇི་ལྟར་གཏོགས།གང་གིས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་བསྟན་ཅེ་ན་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། དོན་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་ སྟོང་པ་ལས་བྱམས་པས་ཞུས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཁ་ཅིག་ནི་ཐོག་མར་རྒྱ་ཆེ་བ་དམ་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཐོག་མར་དམན་པ་ཚོལ་ ལ་དམན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་མགུ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་མཆོག་རྒྱ་ཆེ་བ་ཚོལ་ཞིང་དེ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དམན་པ་ཁོ་ན་ཚོལ་ཞིང་དམན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེ་ཙམ་གྱིས་མགུ་ནས་གང་མ་མཆོག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚོལ་བར་མི་ བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ།།གང་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་མགུ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་ ལ།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་བསྒྲུབས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཐོག་མར་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ང་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དེ་དག་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དུ་སྨྲའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དེས་ན་དེ་དག་འདི་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ལའམ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་སེམས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།

有人說’在某時’這個詞是與前面相連的，即是說在自己一剎那顯現。這種說法並非一定正確，因為其自身顯現並非是眾眷屬想要詢問的，而是想要詢問吉祥頌中所說的內容。 若有人說爲了證明自身是量，處所和時間是因，眷屬是見證，如同諍論的印信方式。這種說法我並不認同，因為如果要到達實地去詢問見證，那些不能前往的人對經典義理的確定就會長期延遲。 在未顯示眷屬名稱的地方，又該向誰詢問？現在是依據屬於教法內的眷屬而說’與一千位比丘的大比丘僧眾在一起’等等。此處先說比丘眷屬是因為較小，后說菩薩眷屬是因為較大。如同說’一切眾生、有學、無學、獨覺’等等。 有人說因為眷屬是常有的，所以先說比丘眷屬。因為斷除煩惱故稱比丘。爲了僅僅斷盡煩惱而趨入的那些人，是屬於聲聞乘而非大乘。 這七百頌是大乘中極為簡要、決定義理、最為究竟的，除了菩薩種性者外，聲聞等如何能包含在內？為何要顯示聲聞眷屬呢？這並無過失。 此義如二萬五千頌般若波羅蜜多中，彌勒請問，如來回答：‘眾生種性有三種：有些眾生最初尋求廣大殊勝，並能通達廣大義理；有些最初尋求下劣，通達下劣義理，但不以此為滿足，繼續尋求最勝廣大並能通達；有些僅尋求下劣並通達下劣，以此為滿足而不再尋求最勝廣大，這表示他們趨入偏向寂滅。’ 有些獲得聲聞菩提后不以此為滿足，而發起無上正等菩提心，不為業和煩惱所轉而回向菩提，以願力成就其他生世，圓滿菩提資糧。說他們是聲聞種性是因為他們最初尋求聲聞菩提。 解深密經中也說：‘我以種種方便說他們是菩薩種性。‘舍利子等也應視為如此。因此他們也是聽聞等的法器。菩提或思維菩提者即是菩薩。

། སེམས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་སྤོང་བ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་རྟོགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའོ། །འདི་སྐད བསྟན་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདུས་པ་ལ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་མེད་པར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་ནི་བྱ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། དྲོད་དང་སྤྱི་བོ་བཟོད་པ་དང་། །ཆོས་ ཀྱི་མཆོག་ལ་གནས་པ་དག་།རྟགས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་འདིས། །བྱང་ཆུབ་དག་ལས་མི་ལྡོག་ཡིན། །མི་ལྡོག་པ་ཡི་རྟགས་དག་ནི། །མཐོང་བའི་ལམ་གནས་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྐྱ་རེངས་ནི་མང་སྟེ་མཐོན་ཀ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར པོ་དང་ཉི་མའི་མདོག་འདྲ་ཟེར་བའོ།།འདིར་དུས་ལ་མ་བབས་པར་འོངས་པས་ན་རིངས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱ་རེངས་མཐོན་ཀ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་སྔར་འཆར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཐོག་མར་སྐར་མའི་འོད་ཉམས་ཤིང་། །ནམ་མཁའ་དག་ནི་སྔོ་སེར་མདོག་།ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནི་མདོག་སྔོའི་འོད། །མཐོན་ཀའི་སྐྱ་རེངས་ཤར་བ་ཡིན། །དེ་ཤར་བ་ནི་དེ་བྱུང་བའོ། །དེས་མཚོན་པའི་དུས་ལ་བབ་པ་ནི་ཚེ་སྟེ། དུས་དེ་ལ་བབ་པ་ན་ དེའི་ཚེ་མཚན་མོ་ཐོག་མ་རྔ་བརྡུང་བའི་དུས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དུས་ལས་འདས་སོ། །གནས་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་ཁང་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་བྱུང་བའོ། །ག་ལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕོ་བྲང་མཚོན་པའོ། །དེར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་སོང་བ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གདན་བཤམས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་འདུག་པར་འོས་པའི་གནས་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །ཡུལ་དང་དུས་ལས་འདས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་འཆད་པའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན གཤེགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་ཀྱི་ཏོག་གིས། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ལུས་ཀྱིས་མ་ཡིན་སེམས་ཀྱིས་མ་ཡིན། མི་འདུད་རབ་ཏུ་མི་འདུད་ཁེངས་པར་མ་ཡིན་གུས་པར་མ་ཡིན་པར་མི་གནས་པར་འདུག་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཐོབ་ཅིང་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རིགས་ཀྱིས་སེམས་གནས་ཏེ། དྲན་པ་དང་ ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་འདུག་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ནོ།

由於具有大心、大舍、大覺悟，故為大菩薩。爲了圓滿成就六度之間的相互關係，具有殊勝精進，故披大鎧甲。此處所說，即是在佈施等六度中的每一度中都具足六種相，這就是鎧甲精進，如前所說具有六種相。 以不退轉性說明獲得無生法忍，因為以大鎧甲而作區別。若無無生法忍，諸波羅蜜多不能成為大。在順抉擇分等階段的不退轉是不應有的。如說：‘暖、頂及忍位，安住法位者，以此二十相，是不退菩提。不退轉之相，許在見道住。’ 晨曦有多種：青白色、黃色、紅色和如日色等。此處因為不合時而來故稱為早，應視為青白色的晨曦，因為它最先出現，且無差別故總攝一切。如是說：‘初時星光減，天空青黃色，東方現青光，青白晨曦現。’ 其出現即是生起。以此表示時機成熟即是時，在那個時候，即是夜初擊鼓之時。因此超過時間。處所是指內正觀的房舍，從那裡出來。‘何處’是指如來宮殿。‘彼處’也表示前往。 因為坐在世尊座位所設處的周圍適宜處之外，故超越處所。這兩種超越時間和處所，是為顯示意樂的殊勝而作的說法緣起。 關於見如來等，如《寶篋經》中世尊光明頂對聖文殊師利所說：‘若於法見極清凈者，即是于如來見極清凈。若時不以身不以心，不敬極不敬，不以慢不以恭敬而住，獲得舍心，以離系種性而住，具念正知而住，此即是禮敬如來。’

།གང་གི་ཚེ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད། སངས་རྒྱས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད། མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མཉམ་པར་མི་བྱེད། མི་མཉམ་པ་ཉིད་ ཡིན་པར་མི་མཉམ་པར་མི་བྱེད།རྣམ་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པར་རྟོགས། རང་གི་ལུས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་མཐོང་། མཐོང་བ་ རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་མ་མཐོང་།རྣམ་པར་མ་མཐོང་། རིང་བར་མ་ཡིན། ཉེ་བར་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ ཕྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྐུ་ཚེ་བསྟོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མངོན་དུ་ཞུགས་ཏེ་མངོན་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་ བ་ནི་གསལ་བ་གསལ་བ་བཞིན་པའམ།འཇམ་པོ་འཇམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའམ་བཤད་པའི་དོན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཏེ་ཞུགས་པ་ནི་གནས་པའི་ཆེད་དམ་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་དང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་པའི་ངོ་བོ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་འདས་ཤིང་ཐལ་ཏེ་འདུས་པར་མཁྱེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ ཤེས་རབ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཉན་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཏེ། གདུལ་བྱ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་དག་ནི་མང་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །འདུས་པ་ཚོགས་པར་མཁྱེན་ནས་སོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཛད་པ་ གསུམ་ཁོ་ནར་ཟད་པར་འདིར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཡིན་གྱི།ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་གཟུད་པ་ལྟ་བུར་བྱས་པ་ནི་འདིར་མ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ དང་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་ཟིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་དུ་ཞུགས་པ་མངོན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་གནས་ཕྱེ་ནས། བགྲོད་པར་བྱ་བ་གཉིས་སུ་བརྟགས་ ཏེ་མངོན་དུ་ཞུགས་པ་མངོན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚིག་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པར་མཐོང་སྟེ།སྒྲ་དང་དོན་གཉིས་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་དུས་དང་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ། འོངས་པའི་ དགོངས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ཐོག་མར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་འོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགོངས་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པར་འཁོར་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇམ་ དཔལ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་མཁས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཐོག་མར་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་དེ་འཇམ་དཔལ་ལགས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།

當不執著於我，不執著于佛，不認為是平等性，不認為是不平等性，不作分別，而與諸佛世尊完全一致，了知佛身即是法身，見到自身也屬於法界之中。所見也非所見，非見，非遠，非近，這就是供養如來。 如是見等即是因。利益眾生是果，此等將後面宣說。因無煩惱且無過失之壽命為讚歎，故稱具壽。對舍利子等之見等一切也應當配合。‘現前趣入現前趣入’二次出現，如同’明明’或’柔柔’一般，是趣向如來或趣向所說義理而住，爲了安住或行持而趣入並安住，即如實精進于已宣說之見等本體。 有些經典中出現’超越並匯聚而知曉’之說，應當理解為超越地域和時間。聲聞舍利子等以智慧和神通等而為大。或者，因聽聞而稱聲聞，即一切所化眾生。因其眾多故為大。知曉會眾聚集。 ‘亦’字是為確定上文所說世尊之三種事業並非僅此而已，而非如二萬五千頌等所說以三昧、神通、神變等攝受所化眾生，因為所化眾生心相續已經進入小中大三種成熟之相。已入成熟相也以’現前趣入現前趣入’之詞表示。 有些人分析內外處，推測有兩種所趣，而說’現前趣入現前趣入’用兩個動詞相連不合理，因為語言和意義兩者都不合理。‘舍利子，你為何’等，是佛問舍利子超越時間地域而來之意趣，是為向眷屬顯示首先來到聖文殊前有極為殊勝之意趣。 ‘首先文殊’等，是因為文殊善於如實教示見如來等，且最先到來，故舍利子也說’是文殊’。‘已知’是因為恒時入定。

། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ཡང་དེ་ལྟར་བརྩོན་པར་འཇུག་པ་དང་སྦྱར་ན་ངེས་པར་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཕོ་བྲང་གི་སྒོར་འདུག་ཅེས་གྲག་ན་བདེན་ནམ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པ་ལ་གྲག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཁོ་ན་ལྷག་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་ ཅེ་ན།མ་ངོམས་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བལྟ་བ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་འང་འདོད་པ་མི་ངོམས་ཏེ་འོངས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ལྟ་བས་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཕྱག་འཚལ་བས་ནི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེ་བ་ཉིད་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ བརྩོན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་ནས་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་སླད་དུ་མཆི་བ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་སླད་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དེ་ནི་དེའི་ འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་བྱས་པར་འགའ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འཛུད་པ་ དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་ན།ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པའོ། །བདེ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ལ་བཀོད་པ་ སྟེ།སྔར་ལྷ་དང་མི་ལ་བཀོད་ནས་ཕྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་མ་བྱས་པས་ཐུགས་རྗེ་མེད་ཅིང་སྦྱོར་བ་ལ་མ་ལྕོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བཞེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་བདག་ནི་བལྟ་བས་མི་ངོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་རྒྱུན་ཏུ་མི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐད་དུ་འོངས་པས་ནི་མ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ སྤངས་སོ།།དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། གང་ཟག་གིས་སེམས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཕྱག་བགྱི་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

獲得法身並已入于佛果位的聖者文殊，若是如此精進修持，想必有極大的必要。爲了讓眷屬對於見如來等生起恭敬心，因此問道：‘文殊，聽說你爲了見如來等事，最先在宮門前等候，此事是否屬實？‘正因如此，對於不可能之事加上’聽說’二字。 若問：‘為何唯獨你格外精進？‘答：‘因為不知滿足’等。此處顯示具足極大信心等，如是見、禮拜、承事亦不知滿足而來。如所說相中，以信心和精進極大，以見表智慧廣大，以禮拜表念力和禪定廣大，以承事則顯示一切皆為廣大。 若問：‘你為何對見等如此精進？‘答：‘如是我為見如來乃至承事，皆為一切眾生利益。‘此說明見等是因，眾生利益是其果。如是若不如實見如來等，任何人都無法利益眾生。 由此漸次生起神通，能夠了知眾生心意，生起善根，令其成熟等。若能如此，則能實現具有利益安樂性質的眾生利益。其中利益是指安立於三乘涅槃，安樂是指安立於人天安樂。先安立於人天，后令趣入三乘涅槃。 若不如此行持，則未能令離有為之苦，將成為無悲心且不堪修持，此處意在斷除此過。如是’我見亦不知足’，此句斷除知足和不持續修持。為眾生利益而來至如來處，則斷除不恭敬、懈怠和無悲心之行。 以上顯示世俗諦之相，因為顯示補特伽羅的思維和行為等是遍計所執。現在’世尊，若見如來、禮拜’等，顯示見道。此即十六剎那之自性，依次顯示彼等剎那。‘若’字是’如何’之意。

།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པས་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་གཉིས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེའི་སྒོ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་དང་གཞི་དང་གནས པ་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བདག་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་ བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲན་པ་ནི་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་སོ།།མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ བལྟམས་པ་དང་།ཚལ་ལུམ་བིར་སྐྱེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་བརྫུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་བལྟ་བ་ནས། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་རྣམ་པའི་བར་དུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དངོས་པོ་ མ་མཆིས་པའི་རྣམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་བལྟས་ན། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ན། རྒྱུ་དང་དུས་མཉམ་པར་སྐྱེའམ་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན། དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ཅིག་ཅར་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དུས་ཐ་དད་ན་ཡང་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ ཡོད་པ་འམ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

‘如我所見’這句話是指以何種方式，那種方式又是怎樣呢？說是’以真如的方式’，因為在一切時中都如是安住，所以是真如。未生之時如是，生起之時也如海市蜃樓之水一般並不存在。 在《聖寶篋經》中也說：‘生與不生二者平等性即是真如。‘以此真如之相，應當觀見如來。此說明真如與佛二者是基礎和安住，因為相不異於所見之境。若是異者，則不應成為相。 若說如來是所見之境，而你是能見者，因具有所取能取，則不應成為以真如相而見。因此說’以無所緣之理’，一切法、如來及我皆無所緣，以此相應而等持之門。 為何如此？因為如來之名是由通達一切法真如而安立，如來也是真如之相，文殊也是如是見。若如是，則成就無所緣之修習，若有所緣則不然。如是見如來。 為何說是以他方式見呢？是依隨念力而見如來。正因如此，念被說為見道菩提分。也非未見，因為有無分別智。 為何不應以色身觀如來？若說如是：于母胎中誕生，於藍毗尼園出生，于大菩提處成如來，因為于彼處現證圓滿正覺。此一切戲論網如同乾闥婆城般虛妄，以彼等相見如來非是真實見。 因此說從以無生相乃至無實相觀如來。‘乃至’一詞是與’以無生相及無實相觀如來’相連。 以彼等相觀察，如何能如實見如來？此處解釋：果若生起，是與因同時生還是異時？若同時，則應一切同時可得，因果無別，劫也成為一剎那。若異時，則因無功能故成無因。若無因，則無所依故，應成常有或常無。因此，勝義中所謂生起實不存在。

།དེ་ལྟར་གཟུགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། མཚན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན། དཔེ་བྱད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ ལྡན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་བསགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ལྟ་མོད།དེ་སྐད་དུ་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཀྱང་། ཐུབ་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་བདག་།ཐེག་ཆེན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པས་ན། །འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཞེད། །གང་དང་གང་གི་འདིར་རྒྱུ་གང་། །མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དེ་དང་དེ་ནི་རབ་རྒྱས་པ། །ཀུན་ནས འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་བླ་མའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་སྡོམ་པ་བླང་བ་དང་། དངོས་པོ་བཟང་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། །བསད་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་དམ་ལེན་པ་དང་། དགེ་བ་སྤེལ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་དང་།སེན་མོའི་མདོག་སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་རྣམས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ ན་དེ་དག་གི་སྐུ་ཡང་དེ་དག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཀག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བའང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་འབྱུང་ བ་བཀག་གོ།།ཁྱད་པར་ཡང་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བཀག་གོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་ མོད་ཅེ་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་བར་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡུལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་སྤྱི་ལ་བྱའོ། །ཕྱོགས་ནི་དེའི་ཆ་ཤས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་བྱའོ།།གནས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་སྟེ། ཐ་དད་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མེད་པས་ན། ཡུལ་ན་མི་གནས་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཐའ་དང་། ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་བརྩལ་ཏོ།།གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

如是說明不應以色身觀如來之後，爲了說明不應以相好觀察，也不應以隨好觀察，所以說’于真如中無有生起’等。若不應以色身觀如來，那麼具足三十二相及八十隨好，受用波羅蜜多和無量等大乘果報，以一切殊勝特徵所讚歎的受用圓滿身之狀態豈不是如來嗎？如是怙主彌勒亦說：‘能仁三十二種相，八十隨好之本體，大乘受用圓滿故，此即許為受用身。於此何者為何因，能成就諸相之性，彼等極為廣大者，是為生起之體性。’ 此亦是有的，如是往詣上師處、受戒、佈施善物、救護將被殺者、受誓言、增長善業等，如其本然成就手足輪等相好及指甲潤澤等隨好之諸業，皆非生起。由無彼故，彼之果報諸相隨好亦不生起。是故彼等之身亦非以彼等為殊勝性而存在。 因此說’于真如中無有生起’，此遮止生起之因。‘真如亦非生起’此句遮止相好生起。‘亦非差別’此句由無相好故遮止具足彼等殊勝之受用圓滿身。 若謂應當以菩提分等不共法觀如來，彼亦不應理，故說’不住處不住方’等。處謂戒等蘊之總相。方謂彼之支分，即斷除習氣相續之極清凈究竟自性。住謂于彼學習，由彼等差別于真如中無有，故不住處不住方。以遮過去等，故尋求前際、后際及現在清凈行。 ‘二所分別’中，二謂福德智慧二資糧之體性。彼所分別謂從彼生起及從彼出生等，然真如非如是。‘無二’謂無為空性等，亦非彼所分別。由無二故非所分別，正因如此，真如中無有煩惱及清凈等，故說’真如非煩惱’等。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འགག་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་འདི་ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ ལས་ཀྱང་།གཟུགས་སུ་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཆོས་མིན་པར། །རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན། །གང་དུ་སེམས་མེད་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་མེད། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་ འབྲངས་ཏེ།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་ལྟ་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །འདི་དག་གིས་ནི་རང་གི་འདོད་ པ་དམ་བཅས་པ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ཁ་ཅིག་ལ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་དེ་བས་ན་མ་ལུས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བལྟས་ན་ཇི་ཞིག་མཐོང་ཞེས་དྲིས་སོ། །དྲིས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ གིས་དེ་ལྟར་བལྟས་ན་ཅི་ཡང་མཐོང་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་མཐོང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐོང་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བལྟ་བ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་གོ་ཆ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ།དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་དེ་ལྟར་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་གསུངས་ཏེ།ཕན་ཚུན་འགལ་ཞིང་མི་རིགས་པའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མཚན་མ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དབང་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གནས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པར་བསྟན་ཏོ།

正因為如此，清凈法不生，煩惱法不滅，因此說’如是性是不生不滅的’。如是見解是因為一切戲論在如是性中都不存在的意思。 如此則與《二萬五千頌般若經》、《金剛經》、《無量門經》等所說的見如來、隨念如來的教法相符合。 《月燈經》中也說：‘非色相非法相，此菩薩隨唸佛，于彼心無所行，如是隨念于佛。’ 世尊說：‘經典應依隨其他經典而理解。‘如是，應當確定’見如來’是依教法而見如來，若非如此而見則不是。以上是成立自宗所立。 僅此對某些人可能還不夠清楚，因此爲了使其完全理解，問文殊：‘你如是見時見到什麼？’ 爲了使所問得到理解，世尊說：‘我如是見時什麼也沒有見到。’ 這是什麼意思呢？因此說：‘我于任何法都未見有生。‘因為不應見未生之法。不見即是見如來，此為定論。 這是以異門而作的承許。如是見解與承事的本性者，遠離執著眾生及執著，則大慈近住。為顯示度化一切眾生的鎧甲相違不應理，說：‘文殊，你如是見如來、如是承事’乃至’披此大鎧甲即是你的難行’，意思是追求相互矛盾不應理之義。 ‘於一切眾生’是指蘊界處的體性。‘大慈’是無緣，若緣眾生和法二者則不應為大，因為未斷相、有功用、未得自在故。 在第八地等獲得無生法忍時，大慈任運生起，由異熟所生而安住。 ‘無有任何’是說以緣眾生和緣法二者而有緣眾生是不存在的意思。 ‘無有任何執著眾生’是以無緣和無執二者，顯示已斷見斷和修斷的分別。

།བྱམས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཏན་དུ་ཞི་བ་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ལ་དགོད་པར་མཛད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།གོ་ཆ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཁྱོད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་སྨོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཀྱང་གི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་མི་འགལ་བ་འཐད་པ་ ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་ན། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བྱམས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་འདིར་ འགྱུར་གྱི།གང་གི་ཚེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་བཞིན་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བའི་གོ་ཆ་དང་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་རྣམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགལ་བའམ་མི་འཐད་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གོ་ཆ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་རྣམས། བྲི་བ་འམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གནས་པ རྣམས་གང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར།བྲི་བ་ཉིད་དང་གང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཟུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་དག་ཙམ་ གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་བྲི་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་གང་བ་ཉིད་དུ་མི་མངོན་ཞེ་ན།འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་སེམས་ཅན་དབེན་པ་དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་རུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་འོ་ ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།

雖然爲了修持慈悲，爲了使一切眾生完全涅槃而趣入，如是所說。三乘涅槃是永恒寂靜安樂，爲了成就彼義而安置於天人安樂中。 ‘爲了一切眾生’即是’爲了眾生們’的同義語。鎧甲已如前所說。‘你無所緣的方式’等說明不合理性。因此爲了顯示矛盾而說’一切’的聲音。 聖文殊師利也以種種方式承許不矛盾之理，因此說’如所說彼如是’等。若有分別，則若不緣眾生，如何安住于以成辦彼等安樂為相的慈悲中，此過失將成。 當任運生起無緣止觀之時，如是修習，則任運生起一切無漏法。因此大慈悲、眾生涅槃鎧甲、不緣眾生、無執著等絲毫無有矛盾或不合理。如是于證法界自性見道亦絲毫無過，以種種方式承許而顯示。 今為顯示廣大性故，說’彼鎧甲如何我于眾生界’等。如是披鎧甲，眾生界眾生種類屬於輪迴者，減少或涅槃安住者充滿，由於眾生界本身無所緣故，減少性與充滿性皆不存在。 執持遍察，以’若’等顯示彼義，彼甚明顯。僅以此等行相為何不顯現減少性與充滿性耶？此中因說’眾生空性’，即是眾生空性之故的同義語，于真如中不緣任何眾生。 彼復何故？說’眾生非眾生故’，即是因為無有眾生之相蘊界處我等其他之故的同義語。如虛空般廣大性已說。今以’那麼證得無上菩提后’等問無邊性。

།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉན་པ་མེད་པས་ཆོས་སྟོན་པ་མི་འཐད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ལན་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། འདིར་སུ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སུ་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། ཆོས་འཆད་པ་དང་ཉན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་དམིགས་སུ་མེད པ་ཡིན།གང་གིས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་འཇམ་དཔལ་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་འདྲིའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ འདས་མ་ཐག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཞེ་འམ། ཅི་ཞེས་འདྲི་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་འདྲི་བའི་ཚེའོ། །སེམས་ཅན་དུ་ཡང་འདོགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་ གམ་ཞེས་འདིར་ཚིག་ཟུར་དུ་འདོད་དོ།།ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་པར་འདོད་པའོ། །གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་གང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་སྐད་འདྲི་ན་དེ་ ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།སེམས་ཅན་གདགས་སུ་མེད་ན་ཞེས་དགོངས་སོ། །ལན་དུ་དེ་སྐད་འདྲི་བ་དེ་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་གཟུགས་ དཔག་ཏུ་མེད་དོ།།གཟུགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པར་དཔག་པ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གསང་བའི་མདོ་ལས། མི་རྣམས་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཆོས། །ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ལ། ཕ་མཐའ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་དང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དཔེར་ནི་ཇི་ཙམ་འགའ་བྱེད་པ། །སངས་རྒྱས་དག་དང་དེ་མི་མཐུན། །དེ་དག རྒྱལ་བ་སྨོས་པར་བྱེད།།སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་མཉམ་པ་གང་། །དཔེ་ནི་དེ་ལ་གཅིག་ཡོད་པ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། །དེ་ཡི་ཚད་ནི་གང་ནའང་མེད། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཇི་ཙམ་པར། །རྒྱལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ ཡེ་ཤེས་དང་།།རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

‘這’是指’如果沒有眾生’的意思。如果沒有聽法者就不應該說法，那麼佛陀的事業就不存在，無上正等正覺也將變得毫無意義。 答案是’當完全不見眾生之時’等。當因為無前際、后際和現在的實體而不見眾生之時，這裡誰證得圓滿菩提，對誰說法呢？既無證得圓滿菩提者，也無說法者和聽法者，這是其含義。 若問’為什麼’是指為什麼這些眾生完全不可得？為什麼沒有任何證得圓滿菩提等者？因此說’如是一切法’等。這表明了理由：由於色等諸法都無前際等，所以完全不可得。已說明無邊際。 現在以’文殊，當一切法完全不可得時’等來問無量性。‘爾時’是指剛剛說的一切法不可得之時。‘什麼’是問理由為何，或只是提問。‘現在’是指詢問眾生是否可數時。‘安立為眾生’是指是否建立，這裡作為詞尾理解。 ‘又若’是指’假如’的意思。‘某人’是指想知道眾生無量的人。‘是什麼’是指眾生有多少可數。對此提問，‘你應如何’是指如果僅僅是蘊等諸法，眾生不可安立而已。 作為回答，說’對此提問，我’等。‘何等佛法’以此表明如同虛空般眾生無量，因為如同虛空般佛法無量。如《二萬五千頌》等中也說明了無量性：‘因虛空無量故色無量，因色無量故般若波羅蜜多無量’等，因為也遮止了其他的計量。 如《如來不可思議秘密經》中說：‘若人慾了知，佛法如虛空，究竟其邊際，此事終不成。若人為佛法，作諸譬喻時，不合于佛法，說佛為狂言。唯有一譬喻，等同於佛法，所說虛空界，彼亦無邊際。猶如虛空界，如是佛戒律，禪定及智慧，解脫智見等。‘等。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས། གཞན་དུ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདི་ཡང་གསལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པར་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་མདོར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་ཉུང་ཡང་དོན་མང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཚད་མེད པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་དེ་ཙམ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཚད་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ ཞེས་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་མོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་ཅིང་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།ཁམས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་། གདུལ་བྱའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །གལ་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཚད་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་ དུ་བྱར་ཅི་ཡོད།གང་གིས་ན་གཉིས་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་འདི་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས། ཅིག་ཅིག་ལ་འམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ལ་འམ། འོན་ཏེ་མང་པོ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་ན་འཇིག་རྟེན་དང་སེམས་ཅན་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔར་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་ཁྲུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཡུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་དཔག་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །ཚད་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཉི་ཁྲི་ལྔ་ སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་ཐོག་མར་ཚད་མེད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཕྱིས་མཐའ་མེད་པ་འབྱུང་ལ།།འདིར་གོ་རིམས་བཟློག་པ་ནི་སྔ་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ རྒྱན་ལས་ཀྱང་།བདེན་པའི་རྣམ་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བརྒྱད་དང་བདུན་དང་ལྔ། །བཅུ་དྲུག་ཏུ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། །རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། །འགོག་པ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན། །འདིར་ཡང་འོག་ནས་ཡུལ་གཅིག་ན། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོ་རིམས་མེད་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཡང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་ཞེས་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ།གང་དུ་གཏོགས་ཤེ་ན། འདིར་ལན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཏུ་གཏོགས་པར་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ།

如果這樣的話，為什麼不像《二萬五千頌般若經》那樣，在這裡也說眾生如虛空般無量呢？如果問為什麼要在別處說，這也是很清楚的，即在《二萬五千頌般若經》中是廣說，而在這裡是略說，雖然文字少但意義多。 如此宣說的密意是這樣的：緣無量眾生的菩提心以及無量等如虛空般的因，所成就的佛陀功德果位，就只是如此顯現成就的。爲了讓人知道這一點而如此宣說。無量已經說完了。 現在要說無邊，即’如果問眾生界的量有多少’。‘佛的境界有多大，就有那麼多’這句話的意思是：佛的境界具有五種自性，而且是各自圓滿無缺且無量的。因此說眾生界是無量的。 什麼是五界？一切種類的眾生界、世界、法界、所化眾生界以及調伏方便界。 如果問無量和無邊有什麼區別，為什麼要說兩者？就真如而言沒有任何區別。在其他方面是有區別的，比如：‘有多少眾生’是指有多少實體被稱為眾生？是一個還是兩個，還是多個？當說五蘊為世間時，世間與眾生在意義上是沒有區別的。 要說為眾生的五蘊有多少量？比如說南瞻部洲人的身量是三個半肘或四肘等等，這樣的境界是不適合用量度來衡量的。這裡是想要通過世界等來了知眾生界的量。無邊已經說完了。 在《二萬五千頌般若經》等中，首先是無邊，其次是無量，最後是無際，而這裡順序相反，應當知道這是爲了遣除對前後的執著。 同樣，在《二萬五千頌般若經》等和《現觀莊嚴論》中也是按順序宣說諦的行相：‘彼為八七及五種，宣說十六之行相，因道及苦並滅諦，如是依次而安立。‘這裡也如下文所說’一處有佛世尊’等，將明顯宣說無次第。 現在要說安住般若波羅蜜多，即’又有人問眾生界屬於何處’等，是否在一切方面都是那個本性的體性？屬於何處呢？這裡的回答是’屬於不可思議無生’，無生即是無實有，不可思議即是不可了知。

།ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་གཏོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་གང་དུ་ཡང་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གང་ལ་ཞེ་འམ། དམིགས་པ་གང་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ལན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཁམས་ཅི་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི ཁམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཁམས་སོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་གཅིག་སྟེ། གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇམ་དཔལ་ ཁྱོད་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་ཤེས་པའི་མཆོག་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཤེས་རབ་དེ་མཆོག་ཉིད་དང་། དམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ འདི་ནི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །མཆོག་ཏུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་དེ་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་འདི་ ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།འདིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། དེས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ ཅི་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གང་ལ་སེམས་འདུག་ཅེས་བྱ་བའོ།།བདག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ། མི་གནས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་གང་ལ་གནས་ཤིང་གང་གིས་ ཇི་ལྟར་དེ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བའི་གནས་པར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་གནས་པ་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལོག་ པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་ག་ལ་འགྱུར། དོན་འདི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་མི་གནས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་དྲིས་སོ། །འདིས་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ དངོས་པོ་གོམས་པར་བྱ་བའམ།བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་སེམས་རྒྱུན་དུ་མ་བཞག་ན་ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如是無生及不可思議，不屬於任何處。與此無別相的眾生界也不屬於任何處，此為語義。 若問眾生界依何而住，即是問依止於何處，緣於何處而住，依於何處而住。 此處答案即是無生界依何而住等。無生自性之界即是無生界。其相已說明。彼等以無實故，于任何處皆無所住，眾生界亦是一相，于任何處皆無所住，此為語義。 文殊，當你修習般若波羅蜜多時，遍知一切或最勝智慧即是般若。此般若之最勝性、殊勝性及超勝性即稱般若波羅蜜多。 此詞義即是正理，因為無過失，且為世尊所說。八千頌中亦云：‘世尊，不可思議即是般若。最極不可思議即是般若，即是將一切善根迴向於一切智性。‘世尊告曰：‘阿難，因此般若最勝故，得波羅蜜多之名。‘等如是說。 如是此般若不增益非真實遍計，於一切法無生離貪著，摧毀一切分別自性，是勝義諦。因為超勝於其他有所得義之般若，故為最勝。 由此所攝持之佈施等，亦勝於非此所攝持之佈施等。因為最勝故，得波羅蜜多之名，即是一切最勝。 當時依何而住，即是心緣於何處而住。我修習般若波羅蜜多時，無所住而修習般若波羅蜜多。即是于般若波羅蜜多中，無有任何所住處及能住者，如何能修習彼，因為一切法極無生故。般若波羅蜜多之相為無執著故。 若有所住于某處，則為邪智，豈能修習般若波羅蜜多？為明此義，文殊問道：‘于無所住，如何能修習般若波羅蜜多？‘此于眾中如是顯示：若於所修習或所熏習之事物，心不相續安住，如何能稱為修習？

། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། །འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་གང་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་བསྒོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།ལེན་པ་མེད་པ་དང་གཏོང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ཁྱོད་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ། ཁྱོད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལམ་གྱི་ སྒྲས་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་འབྲི་ཞིང་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ།།ལན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བའམ། འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཟད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དང་འགལ་བ་མེད་ཀྱི།འདིར་ནི་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་དང་གཏོང་བའི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། རློམ་པའི་བདག་ཉིད་པས་ན་བསྒོམ་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་འདི་ཉིད་འོག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་འཕེལ་བའམ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་བྲིའོ་ཞེས་གང་ལ་བསམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ལ་ཆོས་འགའི་དངོས་པོ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རམ། འབྲི་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འགལ་བའི་ ཆོས་དང་ལྡན་པ་སྒོམ་པ་ལས་ལོག་པར་བསྟན་ནས་སྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་སྤོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོང་མི་ སེལ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་མི་ལེན་མི་འཛིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལེན་པ་མེད་པ་དང་གཏོང་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་གང་ལ་སྤང་བ་འམ་བླང་བར་བྱ། བླང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱོན དང་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ལས་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་གཉིས་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཏང་བ་འམ་གཟུང་བ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྡུ་ བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་མཆི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པས་བྱས་པ་རྣམས་སུ་མི་མཆི་ཞིང་མི་སེམས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།

第二品。文殊師利以’不住于任何處’等言教如是宣說：不住于任何處即是般若波羅蜜多無執著的特徵，除了不住之外別無修行。已經宣說了安住于般若波羅蜜多，安住於此的菩薩必定成就佛果。 應當宣說無取無舍等。當你修習般若波羅蜜多時，你的善根波羅蜜多等增長廣大，而其他道聲則減少衰退，應當如是了知。 答覆是：‘那時我的善根既不增長也不減少。‘為什麼呢？善根增長和不善滅盡與般若波羅蜜多的修習並不相違，這裡是針對取捨之心而言，因為執著的本質與修行相違背。 因此下文以’世尊，若有任何法增長和減少’等來說明此義。若有人認為佈施等法有所增長，或吝嗇等有所減少，則此人無有般若波羅蜜多的修行。 為什麼呢？因此說’此非修習般若波羅蜜多’等。應當了知，若為增長或減少某法而安住修行，此非修行。 如是說明與修行相違的法已，為顯示隨順修行之隨行，故說’世尊，既不捨凡夫法’等。不捨不除凡夫法貪慾等，不取不執佛法力等，此是修習般若波羅蜜多。 問’為什麼’是在詢問無取無舍的理由。為顯示理由，故說’世尊，如是修習般若波羅蜜多’等。安住于般若波羅蜜多一切法不可得的本性中，於何法可舍可取？取捨等是從見過失和功德而生，非從他處。 此般若波羅蜜多的修習是不見過失和功德二者，無有可舍可取。為總結其理由，故說’世尊，既不趣向輪迴過失’等。不趣向不思維輪迴過失即貪慾等所造的生老死等，以及涅槃功德即力無畏等修習菩提分所造者，此是修習般若波羅蜜多。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་ལ་ལྟོས་ཏེ། རེ་ཞིག་མི་མཐོང་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེ་དག་ནི་རང་གིས་མི་དམིགས་པའི་དོན་ལ་ཉེ་ བར་གཏོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བླང་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བླང་བ་འམ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་འགའ་ཞིག་གིས་བླང་བ་ ནི་བླང་བའོ།།ཐ་དད་པ་མེད་པར་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཟུང་བ་སྟེ། བླང་བ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ལྟར་དབྱེའོ། །ལམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་འདོར་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། མ་ མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་རོ།།བླང་བ་མེད་པ་དང་དོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་འགྲིབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྟ་བས་བྱས་པ་དག་འགྲིབ་ཅིང་ཟད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ལྷག་པར་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།།དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་ བ་མ་མཆིས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་ལ་ནི་འགྲིབ་པ་མེད་འཕེལ་བ་མེད་དེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་དང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགྲིབ་པ་མེད་ལ་གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་མེད་དོ། །འགོག་པ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པས་ན་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པར་རློམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སྒོམ་པ་གང་ལ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།།དེ་ལྟར་གང་གིས་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བསལ་ནས་འབྲས་བུ་ལ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རང་གི་གནས་ངན་ལེན་དང་། དེའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་འགྲིབ་ པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྒྱས་པར་མི་བགྱིད་ཅིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་སྒོམ་ཞིང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །ཚད་ མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པ་བརྗོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ བསམ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果問為什麼的話，這是對’為什麼’的疑問，世尊說道：‘暫且連輪迴都不見’等等。‘暫且連輪迴’是就過患而言，暫且不見。‘涅槃也暫且不見’，這裡的’暫且’的次第是就功德而言。這些是爲了引導自己不見的意義，因為是為此而寫的。世尊說’任何法都無所取’等等是總結。‘任何佛法都無所取或執’中，以某種差別而取是取，無差別而成為其本性是執，因為同時說取和執兩者，所以這樣分別其義。道的聲音在一切處都是相互觀待。捨棄凡夫法而出離，‘無’字貫通一切。已經說明了無取無舍等。 現在要說慈等和空性。爲了如實略說無量等和空性，世尊說’任何法都無有減’等等。‘任何法’是說對於自己的違品貪等和見所造作的減少滅盡，以及修習無量等和空性的增長廣大之事都不可得，這就是修習般若波羅蜜多。 如果問這又是為什麼，為此世尊說’以無生故無有減增’。無生即是真如，它無有減增，因為一切時都如是安住且是無為的緣故。因此違品無減而對治無增。對滅也不分別，爲了顯示這是修習般若波羅蜜多，世尊說’任何法’等等。清凈法生起和煩惱雜染等滅盡的執著，這樣的修習也是不存在的，這就是修習般若波羅蜜多。 如是遣除了實事分別后，爲了遣除對果的分別，世尊說’任何法都不如何使自己的習氣和對此的愚癡減少或使清凈功德增長，世尊，如是修習發心即是修習般若波羅蜜多。‘如是相續發心即是修習般若波羅蜜多。 已經說明了無量等和空性。現在說獲得佛果，即’世尊複次’等，力、無畏等佛法都是不可思議法，因為不能思議的緣故。

།ཉི་ཚེ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ཉི་ཚེར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྨོན་པ་ནི་འདོད་པ་མེད་པའོ། །ཉི་ཚེ་བ་སྨོས་པ་ནི་མི་སྨོན་པས་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གཉིས་ཀར་ རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གི་ཟླ་བསྟན་པ་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་སྨོན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལེ་ལོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་ སྨོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐ་མ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་མཆོག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་གཙོ་བོ་དམ་པ་བྱ་དཀའ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཤིན་ཏུ་འབད་པས་སྨོན་ཅིང་བཙལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་གང་གིས་དང་ཇི་ལྟར་གང་གི་ དོན་དུ་སྨོན་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ཅིང་བཙལ་བྱར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ནི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་མི་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇུག་པའོ། །དེ་སྟོན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་མཆོག་གོ།།སེར་སྣ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་གནོད་སེམས་དང་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཐ་མའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མཆོག་དང་ཐ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པས་མི་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་མཆོག་དང་ཐ་མར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོག་གང་དག་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་མཆོག་གོ། །ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་ མའོ་ཞེས་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པས་མཆོག་ཉིད་དང་། ཐ་མ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྗེས་སུ་གཏད་ དེ།བརྩོན་ཞིང་མ་བྲལ་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་སོ། །དེས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཚད་མེད་ པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པའི་ཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཆོས་གང་ལ་གང་མཆོག་ཅེའམ་ཐ་མ་ཞེས་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མངོན་པར་ཞེན་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལ་ཐ་མ་དང་། མཆོག་ཏུ་ལྟ་བས་ཀུན་ཏུ་ཞེན་ཅིང་ ཆགས་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཡུན་རིང་པོར་དབྱེན་དང་རྩོད་པ་དང་འགྱེད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནད་དོ།

這是凡夫和聲聞等的法，因為是區域性性的。不希求是指無慾。提到區域性性是爲了表明不希求的特點。這是遠離二邊執著的中道。對於所有詞句的對應也應當如是了知。 不希求也有三種：因為無需要、因為懈怠、因為不能。然而’世尊於何希求’等所說的是指最後一種，由於佛果是最殊勝的，作為至高無上、難行無邊、需要極大精進來希求和尋求的，是不存在的。 ‘亦’字表明應當了知以何、如何、為何而希求，因為不存在所以不能希求和尋求。如是修習即是修習般若波羅蜜多。已說明獲得佛果。 這是說明攝集一切清凈分，即世尊所說’如是修習般若波羅蜜多，即是這些法是最勝’等。‘不住著’是指不執著。這是說明不執著波羅蜜多、空性、菩提分、無量等法是最勝，不執著慳吝、破戒、害心、懈怠等法是最劣，如是不住著于最勝和最劣的分別。 為何如此呢？因此說’于彼成為最勝最劣之法亦不可得’。波羅蜜多等最勝法能引導至無上義故為最勝，慳吝等因能引導惡趣等故為最劣，於此等法亦不執著。 如是由於不執著清凈和染污諸法，不分別最勝性和最劣性，對此般若波羅蜜多修習的瑜伽三昧專注精進而不離的善男子，於一切法皆不執著。由此說明攝受一切清凈分，表明若為般若波羅蜜多所攝，則一切波羅蜜多、空性、無量、菩提分等皆得攝受，與經文相符。 已說明攝受一切清凈法。現在爲了說明能摧破一切執著病，世尊說’修習般若波羅蜜多即是于任何法都不分別何為最勝何為最劣’。 什麼是執著病呢？對於有、受用事物、內外諸法執著最劣和最勝見解而貪著，即是執著。此即長期產生分裂、爭論、鬥爭、不和等害，以及生起慳吝等，故為病。

།དེ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་གཏན་ནས་འབྱིན་པ་ནི་ མཆོག་ཉིད་དང་ཐ་མ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དང་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་ མཆོག་དང་ཐ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞི་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྐད་ ཅེས་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྔ་མ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ།།གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པའོ། །འདི་སྐད་ཅེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའོ། །བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་ པའོ།།འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་མཆོག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་དྲིས་པ་དང་འདིར་ལན་ནི། བཟུང་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཆོག་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་གནས་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མེད་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་མངའོ། ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །སྟོང་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཉིད་དུ་མཉམ་ཞིང་ཐ་མི་དད་པར་མཁྱེན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལགས་སམ། དེ་སྐད་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དེ བཞིན་ཏེ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ།།འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཆོག་གམ། ཐ་མ་ཞེས་བགྱི་བ་མཆིས་སམ་ཞེས་དྲི་བ་ཉིད་ལན་དུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཆོག་དང་ཐ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་དྲིས་པ་ནི་དེ་གཉི་ ག་ཡང་མཆིས་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་རིགས་པ་སྨྲས་པས་དགྱེས་ནས་འཇམ་དཔལ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་སྟེ། གཞན་ དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས་དེའི་བག་ལ་ཉལ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལས་གཞན་མཆོག་དམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པའོ།

摧毀一切並徹底根除的，是修習不分別最上與最下的般若波羅蜜多，並引導他人趣入此道。‘為何如此’是指以何種理由而說此不分別。因此，世尊說’于無生’等。關於真如、實際乃至一切法，其中’乃至’一詞也包含其他無為法的異名。‘一切法’是指內外諸法無生之體性，其意為’於此無有最上與最下’。 ‘世尊，如是修習即是修習般若波羅蜜多’是總結語。這是說明息滅對涅槃的執著，其中’如是請問，世尊’等所說的’如是’是指前述那樣的情形。‘請問’即是說。‘如是’是指下文所說。‘宣說’即是說。 ‘文殊，佛法’是指佛陀自性之法，力、無畏等一切方面殊勝，因此以婉轉語氣問道’豈非最上、最勝’。此處回答是：‘以無所取故，諸佛法是最勝。‘由於無有趣入與退出處的所取分別，無此則無能取分別。 因此，這些在世俗諦中是最勝，但在勝義諦中則不然。所以世尊說’一切法空’等。‘一切法’即色等。‘空’即離自性。‘如是如來是否現證圓滿菩提’是指直接了知一相平等無差別而現證圓滿菩提，如是請問時，世尊以’是這樣’予以印可。 聖文殊師利以’世尊，于空性有最上或最下否’的問題作為回答，以婉轉語氣問’于空性有最上與最下否’，意即’二者皆無’。世尊也因其所說合理而歡喜，對文殊說’善哉！善哉！’。‘文殊，是這樣，如你所說’是印可之語，直至’不是其他’。 說明諸佛法遠離所取能取虛妄分別后，為顯示遠離其習氣，故說’文殊，諸佛法是無上否’等。因為無有其他更殊勝的最上法，故為無上。

།དྲིས་པ་དང་འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ་དེ་དེ་ལྟ་ལགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ ལགས་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་གསུངས་སོ། །འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅུང་ ཟད་ཙམ་དང་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མ་མཆིས་ཤིང་མཆིས་པ་མ་ལགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཏེ། རིག་པར་བྱར་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ལྟ་རེ་ཞིག་རིང་དུ་ཞོག་གི་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡང་གི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཆོག་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཆོག་དང་ཐ་མ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དང་། གོང་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྒྲུབ་པའི བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྲུང་བ་དང་སྐྱོབ་པ་དང་སྦ་བ་མཛད་དོ།།དེ་ལ་སྲུང་བ་ནི་སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་མཛད་པའོ། །སྐྱོབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པའོ། །སྦ་བ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པར་འཕྲོ་ཞིང་གཡེང་བ་མེད་པར་ བྱེད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ནས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་འདས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་མཛད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་གང་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མི་འབྱུང་བ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཟིན་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་སྟེ། བསྙེན་པར་བྱེད་ངེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་དོན་དུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བ་དང་དོར་བར་མི་བགྱིད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འཐོབ་པ་ཡང་མ་ལགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ལགས་ པའོ།།འཛིན་པ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏེ། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་དག་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་མི་ཉམས་ པར་འགྱུར་བ་དང་།ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་། སྦ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བུ་མང་པོས་མའི་ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་དཔེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་ པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་བུ་ལྟ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

問此事時，文殊師利回答說：‘確實如此’，並承認說：‘佛法是無上的，除此之外別無其他。’ 在此以理由說’世尊如是于彼等’等，于佛之自性法中，絲毫也沒有習氣相的法，不存在也不會存在。因此不可得，不可了知。暫且不說分別念轉起的階段，就連其習氣在佛法中也不存在，這是’也’字的含義。 因此，佛陀無上法在世俗諦中是最勝和無上的，這是執著涅槃的所依。但在勝義中，空性無有最勝與最劣，既無無上性，也無有上，故能息滅執著涅槃。 現在要說佛所說等。諸佛世尊對精進修習般若波羅蜜多的菩薩作守護、救護和隱藏。其中守護是使修習增長且不退失。救護是救護免於他人危害。隱藏是使不散亂于小乘。 為顯示何為般若波羅蜜多之修習，即是於何處不生起諸世俗分別念：菩薩舍凡夫法，超越小乘，獲得佛法並行持佛業。世尊又說’若於佛法’等，即是成辦已宣說的佛法之本體，故稱修習，即是親近、隨順。 其事即是修習性。乃至不趣入、不生起、不修習為止。不捨棄、不遠離凡夫法。獲得佛法也不是，即是不得。執持也不是，即是不生起或不執持之義。 已說諸佛所說等。如二萬五千頌等中所說：十方世界諸佛世尊為使受持乃至作意此般若波羅蜜多者善法增長，佈施波羅蜜多乃至一切種智不退失，不為慢等所勝，而作守護、救護和隱藏。如以眾子除母病喻說明佛的守護等，其中如子即是諸佛世尊。

།མ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེའི་ནད་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་རང་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་དེའི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་ བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་གསལ་བར་བསྟན་མོད་ཀྱི་ཡི་གེ་མངས་སུ་དོགས་པས་མ་བྲིས་སོ།།སྲོག་གཅོད་པ་མེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་རང་ཡང་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་དགོད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྤང་བ་དང་བླང་ བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་ཤིང་བསམས་པ་མེད་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསླང་སྟེ།བླང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་དགོད་པར་མི་ནུས་པས་ཆོས་དེ་དག་ལ་ གདོན་མི་ཟ་བར་བསམ་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གང་ཞིག་དག་གིས་དབེན་པར་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་།དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་སེམས་ལ་མྱོང་ཞིང་དམིགས་པས་རྣམ་པར་མི་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །གཏན་ཚིགས་བསྟན་པས་གསལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སེམས་སམ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མི་སེམས་སམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོས་པའོ། ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མཐོང་ན་ནི་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར མཐོང་ན་ནི་སེམས་ལགས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དངོས་པོར་སེམས་པར་བགྱིད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པས་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་ཞུགས་པ་མ་ལགས་སོ།།འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་སྟོན་ཏེ། འགྲོ་བ་ལྔའམ་དྲུག་ཏུ་སོ་སོར་འགྲོ་བས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པའོ།།བདག་དུལ་བ་དང་ཞི་བ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །འཛིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ སོ་ཞེས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་སོ།

如此這般即是般若波羅蜜多。其病態即是以見道和修道所應斷除的各種分別念以及其習氣。在如來出世說法經中也明顯闡述了這個道理，但因擔心文字太多而未寫出。 從不殺生開始，自己安住於一切種智的方式中，並安立眾生於其中。對於應斷除和應取受的兩種法要詳細了知，若無思維則不能從應斷除的不善等中提升，也不能自己安住于應取受的能獲得一切種智的善法等中並安立他人，因此對這些法必須要思維和了知。 爲了顯示某人于寂靜處修行即是修習般若波羅蜜多，所以說’于任何法都不作意’等。對於應斷除的凡夫等相關法和應取受的圓滿佛陀之法，都不以憶念分別念而作意，不以領受緣取而了知，這就是修習般若波羅蜜多。 爲了以理由明顯顯示，世尊問文殊:‘你不思維佛法嗎？‘以言詞暗示’不思維那些佛法嗎？‘這是因為必須要憶念的緣故。 ‘若我見到佛法圓滿成就，我則思維佛法’中，佛法是指具法佛陀和其諸法，若見到圓滿成就和自性成立則會思維。因為未見圓滿成就故不作意思維。 如是若對非圓滿成就的事物作意思維，即非般若波羅蜜多。為顯示此義，從’修習般若波羅蜜多即是這些’等直至’于任何法都不以分別念安住’之間所說：于任何應斷除和應取受的具法與法都不詳細分別，不以分別念安住和趣入。 ‘這些是凡夫法’等是顯示詳細分別：因為各別趣入五道或六道故稱為凡夫。他們的法即是凡夫法，即貪慾等。調伏自心、寂靜、究竟涅槃等這些是聲聞法。執著增益等這些是緣覺法。力等這些是圓滿佛陀之法，于任何法都不以分別念安住。

།འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐ་སྙད་གདགས་པར་འོས་པའི་ཆོས་བདག་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་མི་མཐོང་ངོ་།།བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྟན་ཟིན་པའི་ངོ་བོའི་ཆོས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པ་བདག་དེ་མི་དམིགས་སོ། །སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་བདུན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང་། ཚོགས་དང་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་མི་སྐྱེད་པའོ། །ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྗེས་ནས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། འཕགས་ པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།ཚོགས་དང་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བསྟེན་ནས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ཀྱི།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་མི་སྐྱེད་དོ། །ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྗེས་ན་ས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་སྐྱེད།འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བྱང་ཆུབ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ། །ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྗེས་ནས་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་ལུང་ལས་གཅིག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བཞག་སྟེ།ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་དབྱེའོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བདག་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་སྙམ་དུ་དབང་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་ནི་འདོད་པས་རབ་ཏུ ཕྱེ་བའི་ཁམས་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།གནས་གཙང་མ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚངས་རིས་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཁམས་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནས། ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ།།རབ་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་སྤངས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་།།འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བགྱི་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུར་མི་སེམས་སོ།

此處關於理由，說’精進修習瑜伽的善男子也不執著法性’等。對於應當假名安立的法、我等性也不執著、不見。對於已經宣說的我等自性之法，所謂凡夫之法而說明的我，也不執著。 學人是預流等七種補特伽羅。無學是阿羅漢。獨覺有兩種：即犀角喻獨覺和部行獨覺。其中犀角喻獨覺依止善士而成熟相續，但不生起順抉擇分。命終后則生起順抉擇分和聖道，成就沙門果及究竟的自覺。 部行獨覺也有兩種：有些依止善士而成熟相續，也生起順抉擇分，但不生起沙門果和聖道。命終後生起聖道，但不現證究竟的自覺。其他的則依止善士而成熟相續，也生起順抉擇分，也生起聖道，但不現證究竟相的自覺。命終后則證得自覺。 這三種在經典中都被安立為專一修慢行者，因為是大、中、小慢的緣故，而分為犀角喻等。他們的法稱為獨覺法，這些名稱都是相互觀待的。 所說的正等覺的法，極其適合稱為我等的法，是不可得、不可執著的。如是修習補特伽羅無我即是修習般若波羅蜜多。 關於法無我，說’世尊，精進修習般若波羅蜜多瑜伽的善男子’等。該善男子的分別念想：從自在天等乃至無間地獄，這是由慾望分別的界，故為欲界。從凈居天等乃至梵眾天，這是由色分別的界，故為色界。從無想無所有處等乃至空無邊處，這是由無色分別的界，故為無色界。 ‘又’字所攝的是由貪慾盡而離貪的界，以及由其他煩惱盡而斷除的諸界。‘滅盡界’是指不作如是分別：‘這是諸法完全滅盡’這樣的分別念。

།འདིར་དོགས་ནས་གཏན་ཚིགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འགོག་པའི་ཆོས་ཟད་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒོམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་རང་གནས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འགོད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྤང་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཐོབ་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམས་ལ་མི་རྟོག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཕན་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་པ་འམ་མི་འདོད་པ་མ་ཐོབ་པའམ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་འམ། གནོད་པ་སེལ་བར་ཡང་མི་བགྱིད་ཅིང་མི་ སྒྲུབ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།།ཕན་པ་མ་ཐོབ་པ་སྒྲུབ་ཅིང་གནོད་པ་ཐོབ་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ སྒོམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྦྱིན་པར་བགྱིད་པ་པོ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་བསྟན་ཟིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྦྱིན་པར་བགྱིད་པ་པོ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ། དེས་ན་ འབུལ་བར་བགྱིད་པ་པོ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་གཅོད་པར་བགྱིད་པ་པོ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་འགོག་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་ནི་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་པའོ།།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་འགོག་ཅིང་ཟད་པར་མི་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་འཐོབ་ཅིང་ཡོད་པར་མི་བྱེད་ དེ།ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པ་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པོའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདིར་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

在此爲了斷除疑慮而說’世尊如是彼’等言。‘彼’是指具有修習般若波羅蜜多的善男子。不見能遮貪等法的滅法自性，因為一切法無生。應知如是修習二無我相的般若波羅蜜多修習是無分別自性。 已說安住一切種智之理並安立諸有情。現在當說佈施等迴向菩提。一切趣入都是爲了獲得所欲及非所欲、捨棄。此佈施等迴向菩提也是爲了次第獲得佛性及捨棄凡夫性。如是生起分別。 於此，因為一切法無生，應當修習般若波羅蜜多而不分別目的、作者及業，為次第顯示故。世尊又說’于任何法亦無利益’等言。于所欲或非所欲未得或已得法的自性中，次第不作亦不成辦利益的成辦或損害的遣除，此是修習般若波羅蜜多。 不作未得利益的成辦及已得損害的遣除。‘或’字表示互相觀待。對此義理，世尊以此為因說’如是修習般若波羅蜜多非是諸佛法的施予者’等言。如是，因為已說修習般若波羅蜜多的自性非是諸佛法的施予者，故’非是施與者’是詞義。‘非是諸凡夫法的斷除者’是詞義為非是遣除者。 因此，世尊以’不遮諸凡夫法’等言即是安立此義。‘如是’即是’如此’，不遮不滅無生的諸凡夫法事物，不得不成無生的諸佛法事物。因為所得及能得者極無事物，如是已多次顯示。 於此應知迴向是三輪清凈。已說佈施等迴向菩提。

།དེ་ཡན་ཆད་ དུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་བསྟན་ཟིན་ཏེ།དེ་ལ་བཅུ་དྲུག་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་དག། །ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་མེད་པ་དང་། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཞལ་མི་བཞེས། །ཆེན་པོ་ཉིད་དང་མཚན་མེད་བཅས། །དཔག་མེད་པ་དང་མཐའ་མེད་དང་། །དེར་གནས་ པ་ཡི་གཟུགས་ལ་སོགས།།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་འཛིན་དང་། །བླང་དོར་མེད་ལ་སོགས་པ་དང་། །བྱམས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཉིད་དང་། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པར་བྱང་ཀུན་ཡོངས་བསྡུས་དང་། །མངོན་ཞེན་ནད་ཀུན་འཇོམས་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ འཛིན་ཞི་ཉིད་དང་།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྲུངས་སོགས་དང་། །སྲོག་གཅོད་མེད་པ་ནས་བརྩམས་ནས། །རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཚུལ་ལ་ནི། །བདག་གནས་སེམས་ཅན་འགོད་པ་དང་། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཏུ། །ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ པ་སྟེ།།ལམ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དང་། །ཐུགས་དགྱེས་པ་འམ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། ། ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་བྱའོ། །ཟབ་མོ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དོན་དམ་པར་རང་གི་ངོ་བོའི་ཆོས་མཐོང་བའི་ལམ་འདི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱག་རྒྱ་འདི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་འདི་ཉིད་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཕྱག་རྒྱ་དང་རྟགས་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དག་གི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཁོང་དུ་མ་ཚུད་པ་ཚུ་རོལ་ཉི་ཚེ་མཐོང་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཅིག་ཤོས་སུ་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་བཞག་སྟེ། གང་དག་ཆོས་འདི་ལ་འདོད་པ་དང་སེང་གེ་སྒྲས་སེང་གེའི་ཕྲུ་གུ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐོས་པས་མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱག་རྒྱ་འདིས་ངེས་པར་བྱེད་དོ།།གང་དག་སེང་གེའི་སྒྲས་རི་དགས་གཞན་བཞིན་པ་དང་། །བ་ཚའི་ཆུའི་ནང་ནས་སྐྱེས་པས་ཆུ་ཞིམ་པོ་མི་འདོད་པ་བཞིན་འདི་ལ་མི་འདོད་ཅིང་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནམ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དམིགས་པ་ཅན་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཙམ་ གྱིས་དགའ་ཞིང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པར་བཟུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་གསུང་རབ་ལས་གཞག་གོ། །དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་འདི་དག་གིས་སངས་རྒྱས་གཅིག་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ།

以上已經講述了見道十六剎那。其中十六是：真如與佛陀，互不相依止，以諸多方式不承許，具大性與無相，無量與無邊，住于其中之色等，決定執為佛性，無取捨等，慈等空性，獲得佛性，攝集一切清凈，摧毀一切執著病，涅槃執著寂滅性，諸佛護持等，從不殺生開始，於一切種智法中，安住自身安立眾生，佈施等迴向菩提，此即道智剎那。應當了知這些是止觀所緣之實際。 如是宣說見道后，心生歡喜或承許，說’善哉善哉’兩次。文殊你如是宣說如此甚深法，其中’如是’是指為何，‘如此’是指所緣相之實際。‘甚深’是因遠離增益損減二邊，應知是指勝義中以自性法見道向諸眾生宣說解釋，因為是此處的內容。 ‘安立此印’是指此十六種見道法本身是令人生信之因，故為印信與標誌。為使未通達三乘各別方式之眾生細微本性，僅見此岸片面，未能分辨菩薩與其他差別者，如實了知菩薩是大菩薩，你安立印信。凡是於此法歡喜且如獅子聞獅子吼般聞法不懼等者，以此印信決定他們是菩薩。 凡是如其他野獸聞獅子吼，如生於堿水中不喜甘水般，對此不喜且生畏懼的聲聞乘增上慢者，或執著相的菩薩乘者，應知他們是缺乏菩薩標誌印信者。‘增上慢者’是聲聞乘的差別，即僅以聲聞菩提為滿足而安住片面寂靜的意思。 或者可理解為獨覺乘者，因為經典中安立他們是專行我慢者。‘他們非僅供養一佛’等，是指他們供養一佛即是供養一佛。或者可解釋為’何為供養一佛’，而非如此。

།འདི་དག་གིས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་བསྙེན་ བཀུར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐུལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྲག་པ་ནི་སྔངས་ཤིང་སྐྲག་པ་སྟེ། ལན་འགའ་འབྱུང་བའོ། །དངང་བ་ནི་ རྒྱུན་དུ་སྐྲག་པའོ།།དངང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བྲལ་ཡང་ཡང་བྱུང་ཡང་བྱུང་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་འདུག་པའི་རིམས་དང་བར་བར་དུ་འབྱུང་བའི་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་དག་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆུང་བའི་ཆུང་བ་ལ་སོགས་ལམ། །ས་དགུ་ལ་ནི་རྣམ་པར་དག། །ཆེན་པོའི་ཆེན་ པོ་ལ་སོགས་པའི།།དྲི་མ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་ས་གཉིས་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ས་གསུམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བརྒྱད་གཞག་གོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་དགུ་ནི་རིམ་བཞིན་སྟོན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པར་སྤོབས་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།རྒྱ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཙམ་པས་ལྷག་པར་སྤོབས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇམ་དཔལ་སྤོབས་པར་གྱིས་ ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་ པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདི་དྲུག་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི ཕྱིར་སྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་མི་ནུས་ཤིང་ཁམས་དམན་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམ་ཆུང་བས་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ནང་དུ་སེམས་འཇོག་མི་ནུས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཅུང་ཟད་ཙམ་དག་བྱས་ཏེ་འདུག་པ་དེ་དག་ཚེ་ཕྱི་མར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བར་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དེས་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གྲོགས་ ཡིན་ནོ།

這些是對一尊佛做承事供養，不是這樣的而是對許多佛做了承事供養，對許多佛激發了善根，這是其含義。 恐懼是驚慌害怕，有時會出現。驚恐是持續的恐懼。變得驚恐是一再出現，就像持續存在的病和間歇性發作的病一樣。 其他人說是小中大的差別。不是那樣的就是不恐懼等。 如是以清凈意樂所攝的見道之後，應當宣說以三學清凈所攝的修道：‘小中小等道，於九地清凈，大中大等的，垢染之對治’。 其中以增上戒清凈故第二地，以增上意樂清凈故第三地，以增上慧清凈差別故發光等八地安立。 其中如來地是以如來智慧集諦所得，故此處未說。其餘九地依次宣說。 世尊開許故’我敢廣說般若波羅蜜多’，廣說是比前面所說更為詳盡的意思。‘文殊師利請開示’是世尊表示允許。 其中增上戒學是佈施等三波羅蜜多。精進波羅蜜多遍一切處。增上心學是禪定波羅蜜多。增上慧學是般若波羅蜜多。 僅此六者能成就利益有情和斷除煩惱。方便等四是這些的助伴。即以佈施等攝受眾生，以善巧方便令其行善，故方便波羅蜜多是增上戒學的助伴。 因現法中煩惱熾盛故不能持續修習，以下劣界增上勝解故增上意樂微弱，不能如實安住所緣而修禪定，不能成就出世間智慧，僅作少許福德而住的那些人，發願來世煩惱微少。 以煩惱微少故能發起精進，因此愿波羅蜜多是精進的助伴。

།གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམ་ཆུང་བ་བཟློག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྟོབས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་གྲོགས་ཡིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་གི་གནས་པ་མི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ལ་གང་ཆོས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ པ་པོའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིའོ།།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གནས་པས་གནས་པའོ། །བསླབ་པ་འདི་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐོང་བའོ། ། མི་གནས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེར་སྣ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་མི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་གང ཡིན་པ་དེ་སྒོམ་པ་འདི་ཡིན་པར་བཞེད་དོ།།དེ་ནས་དེ་མི་དམིགས་པ་འདི་ཡང་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་གནས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་གསུམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་སླད་དུ་ཡུལ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མི་གནས་འཇུག་པ་མ་ལགས་སོ། །འདིར་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་དོགས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དྲིས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་མ་མཆིས་ཤིང་། དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་སྒོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཇུག་སྡུད་པའོ།།དེ་ཉིད་སེམས་མི་དམིགས་པར་སྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པའི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་དེ་མི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་སྒོམ་ པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ས་གསུམ་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

當依止殊勝士夫、聽聞正法、如理作意時，能遣除微弱的增上意樂，為獲得色界中具力的增上意樂，故精進波羅蜜多是禪定的助伴。 能成就出世間般若的智慧波羅蜜多，是此般若波羅蜜多的助伴。 其中就第二地而言，世尊說’何法何者之住不可得’等。此中修習般若波羅蜜多是增上戒學清凈的特徵。其中’何法何者’是指能住的法，即色等諸法。 ‘住’是指依此而住。即是指此學處，因為隨行者的修行是爲了趣入此中。‘不可得’是指不見。 不住亦有二種：一是不行持吝嗇、破戒、害心等邪行，二是不修行。這也是不可得，意為對治、違品二者皆不可得，此即是所修。 然後，為何是不可得呢？說’為一切色等諸法不住故’。意為未生者不應住。 就第三地而言，世尊說’于任何法都不以增上執著而住’等。此中修習般若波羅蜜多是增上心學清凈的特徵。 其義為何？于任何實法都不以增上執著而住，不趣入為所緣境。 此中’為何’是表示疑問，詢問理由。世尊說’如是’等。因為一切法無所緣、緣空，未生者不應有境與有境的實體。 ‘世尊如是修習’等是結語。 即是修習心無所緣，因為離開所緣相即無心故。雖如同乾闥婆城非實有而顯現。 勝義中修習彼不可得的本性，即是修習般若波羅蜜多。 增上心學清凈是第三地。增上慧學清凈的差別是餘地。 其中就第四地而言，說’世尊複次’等。‘複次’是指般若波羅蜜多的其他行相。

།འོད་འཕྲོ་ཅན་གྱིས་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པས། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ལ་སྲེད་པའི་རྨོངས་པ་དང་ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་འཇུག་ པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འདོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་ན་འདུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་མངོན་དུ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒོམ་པ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་རེ་ཞིག་ཞོག་གི་།སྨོས་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱང་གི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་སྲེད་པ་མེད་པ་བསྟན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་སྒོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་སྒོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྒོམ་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ནས་ཏེ། རེ་ཞིག་ཉི་ཚེ་བའི་ཆོས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་ཞོག་གི་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་ གི་སྒྲས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མ་ཁྱབ་པའོ།།ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སླད་དུ་ལགས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཆོས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་སྒོམ་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་ལྔ་པ་སྟོན་ཏོ། །སྒོམ་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་ནས་སོ། ། མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མཐོང་ཞིང་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཐུན མོང་མ་ཡིན་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་མཐོང་བ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ ཐོས་ནས་མི་སྐྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པ་ལགས་ཏེ།མཉེས་པར་བགྱིས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པའོ།

由於光明遍照者了悟法界中無所執著的意義，這是對禪定貪著的愚癡和對法貪著的愚癡及其習氣的對治。因此，爲了顯示無法貪，故說’即便是諸佛法’等。‘即便’一詞是爲了表明諸佛法本應是所欲求的。 ‘諸佛法亦不現前’是指不在眼前，因為見一切法非實有故。不應欲求的緣覺法如何能現前，應如是理解。‘聲聞法亦不現前’等，是與’何等修習’相關聯。‘何況凡夫法’是捨棄，意思是暫且不說凡夫法的實相現前，連提及都不必要，這是’即便’的含義。 顯示無法貪后，‘世尊，複次，修習般若波羅蜜多’等，是顯示無禪定貪著。‘修習般若波羅蜜多’是對治禪定貪著的特徵。‘依何等修習’是指安住。暫且不說現前部分法，即便是不可思議的諸佛法也不現前。‘即便’字表示諸佛法不可思議，應知也不作如是分別。不現前是指不以禪定為對象，因為斷除了對禪定的貪著。 ‘世尊，此般若波羅蜜多修習，當知是為菩薩摩訶薩於一切法無分別故’，應知是爲了于正等正覺等諸法無分別，這是因為斷除了對法和禪定的貪著的意思。 ‘世尊，複次，依何等修習’等，是顯示第五地。‘依何等修習’是指獲得。‘以無見方式’是指以一切法不可得的方式之義。見到並了知一切與凡夫等相關的諸法皆為佛法。 見一切法是不可思議法、不共法、稀有法，此即是修習般若波羅蜜多，這是了悟煩惱和清凈相續無差別的特徵。‘若有聞此所說般若波羅蜜多而不驚怖’等，是指曾供養承事眾多百千諸佛，承事供養諸佛即是令諸佛歡喜。

།དེ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཐོས་པ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་དག་གི་ཐུགས་མཉེས་པར་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྔར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་བྱ་བ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྒོམས་པའི་བརྩམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ ཐོས་པ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྔགས་པ་སྟོན་པ་སྐབས་སུ་ཅི་བབ་ཅེ་ན།དེ་ལ་བཤད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་གྲོགས་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ཕྲ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་དུ་ནི་མཐུན་ པར་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་དང་། བདུན་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མཐུན་པར་ཉམ་ཆུང་བ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མཐུན་པར་ཕྲ་བ་བཅོམ་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ས་ལྔ་པ་བསྟན་ནས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་གཞན་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པ་བསྟན་ནས་དེ་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ས་བཅུ་པ་བསྟན་པ་ལ་ནི་སྐབས་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་ པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ས་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། ས་ལྔ་གཉིས་དང་གསུམ་དག་ལ། །ཉོན་མོངས་གྲོགས་དང་ཉམ་ཆུང་དང་། །ཕྲ་བ་ཟད་པའི་འདོད་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཟད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་དྲུག་པ་སྟོན་ཏོ།།འདིར་ལུགས་དང་མི་[(]ཐུན་[,]མཐུན་[)]པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་འམ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ མཐོང་།དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྟེན་ཅིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་སྐྱེད་དོ། །གང་ཟག་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ངན་སོང་ བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྨོངས་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་།མི་དམིགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བདུན་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མཚན་མ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད དུ་མི་བགྱིད་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་བྱེད་དེ།།ཡང་ན་འདིར་ཐ་དད་དུ་བྱེད་དེ་མཚན་མའོ།

那是什麼呢？就是聽聞此所說包含在修道中的般若波羅蜜多后不生怖畏等。已經說明了不怖畏等。由於對聽聞無所怖畏等，承事供養數百千佛陀而生起殊勝信解，這確實是承事供養了眾多佛陀，令他們心生歡喜。其他人則因為不適合聽聞等的緣故。如前所說’于諸佛作殊勝供養’等。 如果問：在修行圓滿時，宣說對聽聞無所怖畏等的讚歎是否合適？對此解釋：在菩薩地中，斷除煩惱隨眠的伴隨、微弱和微細三種。其中從初地到第五地，是相應斷除煩惱隨眠伴隨的階段。第六地和第七地的階段，是相應斷除微弱的階段。第八地等三地的階段，是相應斷除微細的階段。 爲了顯示這一點，在說明第五地后，說’于眾多佛’等其他階段。同樣，在說明第七地后，說’其後復’等。在說明第十地時，是完結處，如是意趣。如《入地論》中也說：‘五地二地三地中，煩惱伴隨及微弱，微細滅盡所欲求，如來彼等皆已盡。’ 世尊，複次’若有煩惱’等，顯示第六地。此中爲了通達順逆緣起，見到無有任何成為雜染或清凈之法。彼等不見任何真實隨順煩惱三種緣起、成為煩惱法之事物及我等，且生起清凈。不見真實隨順執著補特伽羅和法的惡趣煩惱愚癡及習氣等垢染，無所緣執，此即是修習般若波羅蜜多。 世尊，‘如是修習’等是結語。‘世尊，修習般若波羅蜜多，凡夫’等顯示第七地，此是有功用無相住，通達無差別義，因為不見差別因相的緣故。顯示此即是：修習般若波羅蜜多即是通達無差別義之相，從凡夫乃至圓滿正等覺之間皆不相互差別分開。或者此中差別即是相。

།དེ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རིང་དུ་སོང་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་སྟོན་ཏེ།འདིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་དམའ་བ་མེད་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབྱུང་བ་དང་མཚན་མ་ལ་ཡང་དབང་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཞེས་དྲིས་ཏེ། གང་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ གྱིས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་གཏན་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། དེའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མ་ སྐྱེས་ན་འགག་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་ཡོད།།བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་མ་ཞུགས་སམ་ཞེས་དྲིས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་འམ་དེ་དག་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱིས་སམ་ཡང་དག་པར་མ་ཞུགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་མ་ཞུགས་སམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསྙེན་བཀུར་ མ་སྐྱེས་པར་སྨྲའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་བྱ་བ་དེ་དག་ མི་བྱེད་ན།ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་དགོངས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་པོ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་བདག་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་མི་དམིགས་པས་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།འདིས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་རྩོལ་བའི་རྨོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མཚན་མ་ལ་དབང་བའི་རྨོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བསྙེན་བཀུར་ བྱ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མེད་ན།འཇམ་དཔལ་འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་སུ་ལ་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བགྱི་ བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་པའི་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་དམིགས་པ་ནི་རིག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་ཏོ། །ས་དགུ་པ་ལ་ནི་སྟོན་པར་མཛད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་བོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

這不去做的是遠離的本性即修習般若波羅蜜多。其後世尊對文殊師利童子等所說，宣說第八不動地。此中獲得無生法忍故，通達無有低劣及無所未得之義，並且自然成就無相作意，以及於相獲得自在。 為顯示這一切，世尊問道：‘文殊，你曾供養幾許如來？‘意即你所供養的如來數量有多少。聖文殊以’如幻士夫之心及心所有幾許’等，顯示彼等皆無生。幻化本性的士夫即幻化士夫。彼本來根本未生，其心與心所更是未生，何況有滅？所供養的佛陀也如是未生。供養者也是未生。 為顯示此義，問道：‘文殊，你是否已真實趣入佛法？‘諸佛之法即佛法，即力、無畏等。由於非自然趣入彼等，故以相續或真實未趣入，即問’是否已真實趣入佛法’，如是說供養未生。 真實趣入佛法即是供養諸佛、成熟有情、清凈佛土、清凈菩薩行等，若不作此等事業，如何是真實趣入佛法？此為意趣。‘世尊，若真實趣入佛法，彼法豈不是都不可得？‘此說真實趣入者即供養等之本性常住與蘊等相無常不可得故唯不合理。此中顯示于無相作意時斷除勤作之愚癡及於相自在之愚癡。 若供養對象與供養者皆無真實趣入，則問：‘文殊，那麼這些佛法存在於誰？‘文殊答道：‘即便世尊自身’等。所說’彼等佛法’者，顯示現前所作彼等之名亦皆了不可得，故不可得即因不能了知。此顯示法與法性皆無生。 第九地是說法的階段，故獲得無著之各別正知。若非如此，則不合理能無礙如實宣說。

།དེ་ཉིད་འདིར་སྟོན་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་རྙེད་དམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ལན་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་བདག་ཉིད་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་ལན་ཅིག་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཐོབ་པར་ བགྱིར་ཅི་མཆིས།དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཅི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གམ་ཞེས་དྲིས་ཏེ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དེ་སྐད་ དྲིས་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གསང་བ་ ཕྲ་མོ་ལ་འཇུག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར།འདི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་ལྷག་མ་ཙམ་ལུས་པ་ནི་གང་སྤངས་པས་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་སྙིང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའོ། །གནས་ངན་ལེན་རྣམ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ཡང་པགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཤ་ལ་ཡོད་པ་ ལྟ་བུ་དང་།རུས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་དབྱེའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ སྒྲོ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་པགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།མཚན་མ་ལ་དབང་བའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་དེའི་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་མི་བསྟན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བག་ཆགས་ནི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རུས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །པགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བདུན་ཡིན་ནོ། ། བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཤ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རུས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་སྟེ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་འདི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ས་གཞི་ཡང་དེའི་སྒྲ་ཡིན པར་གདུལ་བྱ་རྣམས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་ཏེ། བདུད་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པར་གྲགས་པ་དག་བཞུགས་པ་མི་མངའ་ན་ཅི་བདག་ཀྱང་མཆིས་པར་བགྱིད་དམ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེའི་ གདན་ལ་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ནི་གདན་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གང་དུ་ཡང་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

在此處顯示的內容是：文殊菩薩以婉轉的語氣詢問’你是否獲得了無執著性’，對此回答說’世尊，我本身既然是無執著的’等等。‘我本身是無執著的’是指一切法都具有無執著的特性。因此，又何須再次獲得無執著呢？這是因為它是對所知無有執著垢染的智慧。 爲了分別第十地的內容，問道’文殊，你是否安住于菩提心要？‘這是考慮到’如果承認自己是無執著的話’而發問的。對此提問，以’如果精進于真實邊際，世尊自身也’等言語來顯示那個境界。 這也是圓滿成就所緣的止觀，獲得大神通，斷除了對秘密微細之處的愚癡。由於斷除了一切顛倒相的習氣積聚，稱之為獲得法身。僅剩餘習氣，斷除它即可成為極其清凈的如來。 所謂菩提心要，既是菩提又是心要，故稱菩提心要。斷除三種習氣即是菩提。這又可分為如同存在於面板、如同存在於肉、如同存在於骨頭三種。 其中，對法和人的執著愚癡、惡趣煩惱的愚癡，以及與此相關的習氣等初地等的對治分，因為是以增益的本性而成為外在的，故如同存在於面板。 對相的執著愚癡及其習氣等第八地等三地的對治分，因為是以意識的本性而成為不可見的，故如同存在於肉中。 習氣因為以種子的形式存在於阿賴耶識中，故如同存在於骨頭中。斷除如同存在於面板的習氣，即是初地等七地。第八地等三地是斷除如同存在於肉中的習氣。如來是斷除如同存在於骨頭中的習氣。因此，這菩提是最殊勝的，故稱為心要。 所獲得的基礎也稱為此名，是因為所化眾生如此執著的緣故。 關於此，安住于菩提心要，若連那些以降伏魔眾而聞名的佛陀都無有安住，我又怎麼會有呢？如果精進于真實邊際’等言語是顯示金剛座等是顛倒的，因為勝義中並無座位、來去等。因此顯示斷除一切顛倒相的法身，于任何處都無有安住等。

། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་ཡང་དག་པའི་མཐའི་སྒྲའི་དོན་དྲིས་པ་དང་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །འཇིག་ཚོགས་དང་ཡང དག་པའི་མཐའ་གཉིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།དེ་བས་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་ཅི་ལས་བསམས་ཏེ་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞེས་དྲིས་སོ། །ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འཇིག་ཚོགས་དེ་ནི་མ་མཆིས་པ་སྟེ་ཞེས་གསོལ་ཏོ།།སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གོ་སྙམ་པའི་ཡུལ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་མ་ལགས་པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་ངེས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་གང་ནས་ཀྱང་དེ་ནི་མི་འཕོ་ལ་འབྲས་བུ་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་འཕོ་བ་ཡང་མ་ལགས་སོ། །དེས་ན་དུས་གསུམ་མི་དམིགས་པས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལུས་ཆོས་ཅན་ནི་འཇིག་ཚོགས་མ་ཡིན་ པར་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་ཚོགས་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེའི་དམིགས་ པ་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ཡིན་ནོ།།ས་བཅུ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམིགས་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གཉིས་ཀྱི་འོག་ཏུ། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་མོས་པ་གསུམ་བསྟན་པའི་སྐབས་ལ་བབ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྗོད་པའི་རྗེས་ལ་ལམ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།།གང་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་དང་། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བརྒྱད་སྟོང་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་མོས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཕེལ་བའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདུན་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། དབང་པོ་དང་ནི་སྟོབས་རྣམས་ལ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ།

爲了說明此義，作為對’真實邊際’一詞的詞義所作的提問的回答，‘世尊，所謂真實邊際即是身見的異名’。身見與真實邊際二者是顛倒與不顛倒的性質，因為相違故極為不同，所以不應是同一。因此爲了說明這點，問道：‘文殊師利，你基於什麼而如此說？‘作為回答，‘世尊，此身見是不存在的’。因為是增益和遍計。不存在是指外道和聲聞所遍計的我，即獨立自主的我和蘊等的性質。因為不能觀察到獨立自主的我等，所以外道所遍計的確實是不存在的，但蘊等的性質又怎麼會是不存在呢？為此說’非身見’，因為現在的自性並未被自他所確定為存在。從任何因也不轉移，也不會轉變成任何果。因此由於三時不可得，如是遍計的有法身體已證成非身見。如此形態的不存在，即身見的可得與不可得平等性，就是真實邊際，因為是不顛倒的本性。這就是法身。修道已經宣說完畢，其所緣是事物的邊際和有分別影像及無分別影像。第十地和如來的所緣是究竟安住，所以是圓滿成就目的。其後，具壽舍利子又如是啟問世尊等，是在見道和修道二果之後，說明作為其因的三種勝解的場合，如同宣說一切相智之後說明道智等。雖然現觀莊嚴論及與之相順的八千頌廣解中也說勝解是修道，但這是不合理的。如解深密經中說：‘勝解行地是波羅蜜多，極喜等七地是增長波羅蜜多，第八地等是大波羅蜜多。‘同樣應當了知聖者無盡慧所說、菩薩藏和七如來出生顯示等經。中邊分別論中也說：‘于諸根力中，順抉擇分各二。’

།ཞེས་ འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། བསྟན་པ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཕྲོས་པ་གཏང་ངོ་། །མོས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།རང་གི་དོན་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་སྟེ་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཏན་ཚིགས་སུ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ལམ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་གོང་དུ་གསུངས་པ་འདི་ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །མོས་པ་ནི་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རང་གི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ངེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་ བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་ལ།དེ་ཐོས་ནས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་གཞི་དང་། རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྲག་པ་དང་། དངང་བ་དང་དངང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ལ་དེ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རིམ་གྱིས་གོམས་པ་ཡོད་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། འདིས་ནི་རང་གི་དོན་ལ་མོས་པའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་འདི་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་ ཏེ།།འདི་ལྟར་འདི་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་སྔ་མ་བས་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ གང་ཆོས་དེ་དག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མཆོག་ནི་དམ་པའོ། །འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། དྲི་མ་རྣམས་ནི་ཟད་པ་དང་། །མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་བསྟན། །ཟད་པ་མེད་དང་མི་སྐྱེའི་ཕྱིར། །གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་དེ་རྟོགས་བྱ།།གང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་ན་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མོས་པ་གཅིག་ཏུ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེ་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

如是所說。同樣也應當了知菩薩地、大乘集論、入大乘阿毗達磨論、入地論、廣說論等，此處略去旁義。信解有三種：為自利、為自他二利、為他利。其中就自利而言，說’他們必定成就菩提’，應知是指無上菩提。 關於理由，說’聽聞此般若波羅蜜多教法’等。聞思二道相之般若波羅蜜多教法如前所說，聽聞即以聞所生慧而現證。信解即確定’此是真實，非為他法’，通達后為自利而修行。無畏等義如前已說。決定即必定成為菩提法器。 云何如是？此中已如實詳細宣說成就菩提之方便自性，聞已於加行、正行、后得諸位次第中，無有恐懼、戰慄、驚怖，故信解作意具足力量。此必定能熏習順因及異熟習氣，由此漸次轉勝差別而修習，則能獲得極為清凈之境界。是故說’此為決定’是有道理的。 就自他二利而言，說’他們已接近菩提’。 卷第三 此說明自利信解之果為決定，特別說明此義。如是此中有利他之義，且具足更大慈悲等，我執亦較前者微弱，故說接近菩提。 何以為證？說’世尊，于彼等法隨覺’等。菩提即盡智與無生智。最勝即殊勝。如是所說：‘諸垢盡及無生智，說為菩提，由無盡及不生，應如次了知。‘所謂’諸法’即色等各別顯現。‘隨覺彼等’即如實遍知，‘隨’字表示相順之義。 由於彼菩提即是信解作意之所緣，故說接近。就利他而言，說’應視彼等為佛陀’。由於慈悲等增長，對利他之信解一向作意增大轉大，且全無自利作意故。

།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་། ཕྲིན་ལས་ལས་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་རྒྱུ་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འབྲས་བུ་དང་གཉིས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།མོས་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་བལྟ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་སྐྱེ་བ་མ་ མཆིས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གིས་འདི་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ ཡིན་ནོ།།ཞི་གནས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ བརྗོད་པ་བརྩོན་པ་ནི་དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྲིང་མོ་དམིགས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་ནས་སོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་རྒྱན་ནོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་བརྗོད་དོ། །འོག་ནས་ འཆད་པ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པར་མི་བགྱིད་དོ། །དེ་སྟོན་པ་ནི་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ནས་མོས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་དོགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །འདི་གྲུབ་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕྱིས་ཀྱང་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་མོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཡང་བསྟོད་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྟོད་པ་དང་བསྔགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིར་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་འདིར་སྔར་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྔར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བའོ། །མོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་དག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོའི་ དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དང་།ཞི་བའི་ཤུགས་དང་། འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སྤྱི་བོས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ འདིར་བསྟོད་པ་ནི་དེ་དང་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་བདག་དམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

‘觀為佛陀’這句話應當理解為因和事業。雖然對般若波羅蜜多的信解作意是因，利他性的特徵是果，這兩者都存在，但並非實有。對於懷疑’對於信解者觀為佛陀是不合理的’這一點，此處以正因說明：所謂’佛陀’，就勝義而言是無生的假名。是直接無生和了知無生的假名，這是由那些具有分別的人們在此處所安立的。緣于分別影像是毗婆舍那。就止觀而言也是無分別的，因為其所緣是無分別影像。因此，應當觀見彼等為佛陀。 菩提分已經解說完畢。彼等所緣的宣說精進是’其後，具德者對無所緣姊妹’等。‘其後’是剛剛過去之後。‘又’字是文詞裝飾。‘無所緣’是指大菩薩。下文所說’如是言說’。彼等對凡夫等的善法、不善法等諸法不會增益執著，不作執著。顯示此義是’若有聽聞此般若波羅蜜多而生信解’等，這已經解說過了。 此處對懷疑以正因說’世尊如是’等。‘不執著’是所成法。‘一切法’是顯現為義等自性的有法。‘無有故’是正因。此已成立如前所說，後面還會廣說。現在爲了讚歎、極贊、稱揚三種信解，對具壽舍利子說’如是’等。 此處對舍利子開示，是因為前面已經提到，爲了先前的允諾，以及爲了顯示般若波羅蜜多信解圓滿的果位差別尚未現前的緣故。‘彼等當定趣菩提’是必定會成就。‘僅僅發起信解心者，你應當了知即住于不退轉地’，如賢德童子、寂勢、文殊等一樣，顯示彼等善根已經成熟。‘頂受’是因為具足信等極為成熟的差別。 此處讚歎是’彼等當成為殊勝施主’等。‘彼等’是以遮遣其他加行的方式讚歎。其中佈施以財物、無畏、法的差別有三種。

། དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱིན་བདག་དམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞིན་ནོ།།སྦྱིན་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བདུན་ལ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་བཞིའི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་མེད་པ་འབྱམ་ཀླས་པ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི བུ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བས་ན་ཚིག་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལམ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དང་དེ་དག་ནི་བཟོད་པའི་མཆོག་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལས། བཟོད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་གོ་ཆ་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བསམ་གཏན་ནི་ཞི་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་དང་།ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།དེ་སྐད་དུ། དྲུག་པོ་དེ་དག་བསླབ་པའི་དངོས། །རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་རྣམ་དག་ནི། །ལྔ་དང་བདུན་ཏེ་གཞན་དག་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཀུན་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དམ་ པའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། །འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བསྟོད་པ་འདི་ནི་སྤྲོ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པའི་མཆོག་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ།།གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ནས་མོས་ཏེ། །མི་སྐྲག་མི་དངང་དངང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དང་། དེ་དག་ནི་སྐྲག་པ་མེད་པར་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་འགྱུར།འཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མོས་པ་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དྲུག་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ།

因此依次配合三句。或者如同解說波羅蜜多、近波羅蜜多、大波羅蜜多那樣，安立為階段的差別。其中’將成為殊勝施主’是指在勝解行地時如同波羅蜜多。‘將成為超勝施主’是指在極喜地等七地時，如同近波羅蜜多。‘將成為大施主’是因為獲得無生法忍，是在第八地等上面四地時，因為在一剎那間能在無邊無量的十方世界中成就波羅蜜多和無量等一切，如同大波羅蜜多。 舍利子，關於’他們將成就圓滿戒律’等，戒律有三種：別解脫戒、攝善法戒、饒益有情戒。因此配合三句。或者是階段的差別，如前所述。就決定解脫果而言，將獲得與之相應的戒律功德之道。 關於’他們將具足最勝忍辱’等廣說中，忍辱也有三種：安受苦忍、耐怨害忍、諦察法忍。精進也有三種：披甲精進、攝善精進、利生精進。禪定有寂靜、極寂靜、無分別而對治煩惱和痛苦的安樂住禪定，成就功德禪定，成就利益眾生禪定。智慧有緣二諦和緣眾生利益的差別而分三種。 如是說道：‘此等六度學處事，一一皆有三種相，佈施等諸清凈度，五七等數為余分。‘因此對一切都要以非實執取，應當加上’殊勝’之詞。‘無等智慧’即是’無所緣’的異名。‘具足’是相應。‘將成’是必定會成就，因為這是讚歎增長歡喜的本質。 關於’他們將具足一切種最勝’中，一切種是指從菩提分、無量等乃至一切種智。‘最勝’是因為這些極為清凈。將與具足並相應一切種最勝的一切種智相應。 某些經函中說：‘有人聽聞此般若波羅蜜多後生起信解，不驚不怖不畏，他們將無畏地向眾生開示、宣說。‘由此明顯是對利他的信解，這六種是讚歎。

།བསྟོད་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྟོད་པ་དང་། བསྔགས་པ་འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་བསྟོད་པའོ། ། དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པར་བྱེད་པའི་བསྔགས་པ་སྟེ། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་དམིགས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་ཅི་ཞིག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པས་དྲིས་སོ།།དྲིས་པའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་བདག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་དང་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞི་གནས་ དང་།ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དག་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་དོགས་པའི་ལན་དུ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་གང་ལགས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ལས་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་དང་གནས་གྱུར་ལ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཡིས། །གཞོལ་དང་འབབ་དང་བབ་པར་གྱུར། །ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་འདི། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། །དང་པོ་དང་ནི་གསུམ་པ་དང་། །ཐ་མ་གཉིས ལ་གོ་རིམས་བཞིན།།འཇུག་དང་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་དང་། །དེ་ཡི་མཐར་ཕྱིན་རྒྱལ་བས་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རེ་ཞིག་བདག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཕྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ དགྱེས་ནས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་ལན་གཉིས་གསུངས་སོ།།དགྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཟབ་མོ་ཟབ་པའི་གནས་འདི་ལྟ་བུ་འདི་སྟོན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཟབ་མོ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་ གཉིས་སོ།།གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངེས་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའམ་ངེས་པ་ལས་སྟོན་ པའོ།།འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་སྟེ། མི་དམིགས་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱད་པ་ལྟ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉན་པ་ དང་ལེན་པ་དང་འཛིན་པ་དང་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ཚངས་པ་བྱང་ཆུབ་སྟེ་གང་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚངས་པ་ ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་དོན་དུ་གང་གིས་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡུན་རིང་པོ་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་བདུན་སྙེད་དུ་འམ།དུས་རིང་པོར་སྤྱོད་པ་ལྟ་ཞིག་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བས་ན་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རློམ་སེམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བདག་མི་དམིགས་པ་སྤྱོད་པ་ལགས་ན་ནི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།

如果問及讚歎、極度讚歎和稱揚這些有何區別？述說功德即是讚歎。遠離譬喻等方式而作稱揚即是稱揚，如《二萬五千頌般若經》等中所說。 爲了明確無所緣所說的所緣，以’文殊師利，你見到何種意義’等來問。 作為提問的回答，說道’如果我入于菩提’等。由於不生起自身、正等菩提、正等趣入和希求的分別，故說明于雜染法所緣的止觀清凈圓滿。 在此作為疑問的回答說道’文殊師利童子即是菩提’，意為一切法不異於菩提之自性。 如是說：‘真如及菩提，涅槃與轉依，一切諸法中，趣入及流注。止觀二法門，緣于雜染法，初及第三與，最後二依次。趣入及獲得，究竟佛所思。‘以此暫時應當修習自身自性及一切法不異於菩提。菩提自性將於後面宣說。 在此歡喜而說’善哉善哉’兩遍。作為歡喜的理由說道’文殊師利，你宣說如是甚深之處’。 ‘甚深’是遠離增益和損減二邊。‘處’是指方面。‘如是’是指不異於菩提之自性。‘此’是指所說成為菩薩三昧所緣。‘決定宣說’是確定或從確定中宣說。 ‘如是你于往昔諸佛作事業，長時修習無所緣梵行’是指以何方便相，如何于往昔諸佛雷音等作聞、受持、執持、宣說般若波羅蜜多等事業為主，成辦生起善根等，于彼稱為如是。 一切法無我且無所緣的清凈即是菩提，具足彼而稱為世尊清凈，為此而修習行為等相，長時即百千俱胝恒河沙數七阿僧祇劫或長久時修行尚且如此，若非如此，你不能宣說，此為語義。 因此說明欲成就如是者應當于諸佛作修習等事業。 其中斷除傲慢心即是’世尊，若我行無所緣，則將獲得法’。

།ཆོས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བདག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་རྙེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་མི་དམིགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ལགས་ན་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏེ།འདིས་ནི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེས་ན་དམིགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར། སྤྱོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ལྷག་པར་དམིགས་པར་ མི་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་མདོར་བསྟན་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་ཅིང་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་དག་མཐོང་ངམ་ཞེས་དྲིས་ཏེ།གཞན་ལས་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་ འགྲོ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འབྱོར་པ་མཐོང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཅི་འདྲ་བར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་འདྲི་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་དྲིས་པ་ དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་མི་མཐོང་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །སོ་སོར་འགྲོ་བས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་བདུན་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་སློབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། བསླབ་པ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དང་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ བསམས་པའོ།།མཐོང་བ་མ་མཆིས་མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་མཆིས་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་འགའ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་དང་ བདག་མི་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་ནས། འདི་ལྟར་མང་དུ་ཡང་མི་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་འདི་ལྟར་ཞེས་མི་འབྱུང་གི་བར་དུ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །ཉུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དུལ་བ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་བྲལ་བས་དུལ་བ་འམ་དགེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པས་དུལ་བའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་དུལ་བའོ། །མང་ཉུང་གི་ཚད་དང་། དུལ་བ་དང་མ་དུལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ མཐོང་བ་བསྟན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དྲིས་པ་དང་།འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ།གོ་ཆ་དང་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་ཚོགས་དང་ངེས་པར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

以’修行法的特徵即是獲得我等’這句話來遣除無所緣。為什麼呢？如果說’我是無所緣而修行’，對於這種無所緣的修行者而言，就這樣說明了。這是說明了所緣。因此，由於所緣和修行二者互相矛盾的緣故，這個具有修行特徵的法是不存在的，這是其含義。 ‘他們不會過分執著凡夫法’等等，這是對前面簡略宣說的內容進行詳細闡述，爲了完全遣除法相的分別念，文殊問道：‘你看見我這些具足功德的聲聞弟子嗎？‘問道：‘你看見那些隨順他聞而得最上心解脫的成就者嗎？‘回答說：‘世尊，我看見。’ ‘如何看見’是詢問看見的方式，即問是什麼樣的看見方式。回答說：‘世尊，如同不見凡夫一樣’等等詳細說明。各自流轉故稱為凡夫。有學是從預流果等直至將入阿羅漢果之間的七種，因為還有應當學習的緣故。無學是阿羅漢，因為已經圓滿學習的緣故。 由於在凡夫、有學和圓滿學習者中都不見有單一的本性，也未從彼處生起其他，所以認為未見到他們。‘無所見亦無不見，如是而見’的意思是無有見與不見的分別而見，這是其含義。‘如是’這個詞要與每一個配合。若於任何都無所見及不得見我，如此即是見。 如此遣除了自性分別之後，以’如是亦不見多’等來遣除數量分別和差別分別這兩種。‘如是’的意思是’因為’的意思。某些版本中沒有’如是’而是出現’乃至’，這是在說明見的方式。‘多’指凡夫。‘少’指有學和無學。‘調伏’是指遠離不善而調伏，或因善的差別而調伏。與此相反的是未調伏。數量的多少以及調伏與未調伏的差別也都不見，這是其中的含義。 說明了見到凡夫和聲聞眷屬之後，又問及菩薩眷屬，文殊回答說：‘尊者舍利子，菩薩之法也’等等。菩薩們的修行有四種：即披甲、趣入、資糧和決定趣入的特徵。

།དེ་ལ་གོ་ཆ་ལྟ་བུ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ མཐོང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ན་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དེའི་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། གང་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ཡང་བསལ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའམ་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གླང་པོ་ཆེ་ཞོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གླང་པོ་ཆེ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལོ་ཐོག་དང འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་སྐོམ་པས་གདུངས་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་བདུད་རྩིའི་རོ་འབེབས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་རྒྱུན་གཅོད་ཅིང་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བདེ་ བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རོ་འབེབས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཀླུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཞོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྐུལ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་ བློ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པས་ན་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་ཞིང་སྒྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དགའ་བ་ལ་ཡང་བརྩོན་པ་ མི་འཕྲོགས་པས་ན།གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སམ། ཅང་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་བསྐུལ་བ་ནི་དཔྱོད་པའི་དཔྱང་ཐག་ལ་གདགས་པ་སྟེ། འདི་དགག་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པའི་དོན་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་རྣ་བ་གཏོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དྲིས་པའི་ལན་དུ་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ བདག་འདིའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་འདི་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於此處以甲冑為喻而言修行，由於具有菩薩意樂而稱為菩薩，無論以何種方式都不見其相，若觀察菩薩之法相亦不可得。如是，為菩提而精進修行者，同樣地，行持資糧者，以及現前圓滿菩提而得解脫者，如是諸法事無論如何都不能真實見到，然而我見到了真實圓滿佛乘之人。 爲了遣除對如來的這種分別念，文殊問道：‘你是如何見到釋迦牟尼如來或其他如來的？‘尊者舍利子回答說：‘且放下大象’等言。大象是指龍王大海等，他們是莊稼果實豐收的因，能消除乾渴之苦，降下甘露之味，是殊勝的因緣。 世尊也是斷除對輪迴和受用的貪愛之流，是天主等安樂之因，能令善業莊稼豐收，降下殊勝法味甘露之因。與此相應，故稱為大龍。‘且放下’即是’莫問’之意。如來是指在所化眾生心中顯現如來身相，由於宣說真如故而確定是導師之相的詞義，因為生起精進度化等增上意樂，且於喜樂精進不被奪故，與大象相應，大象是指世尊或善解者。 問詢即是繫於思維繩索，遮止此事是爲了引發下文所說義理的歡喜、恭敬、諦聽等。因此，爲了證悟佛之實相，思維即是’文殊，佛’這一名言，即是’所說為何’之意。 對此提問，回答道：‘尊者舍利子，我’這一名言。其中’我’是無生的名言。‘我’這一事物是不存在的，因為此我毫無實體卻被遍計。尊者舍利子說’如是’等言顯示與此我相等后，為顯示差別因相故，又說’譬如佛’等言。‘如是’表示以其他方式總結佛之無實性。‘又’字是表示其他方式的詞義。

།གཞི་ནི་དངོས་པོ་ ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྩོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་། མཚན་གཞི་དང་། གནས་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམས་ནི་གཞིའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གཞི་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པའི་ངག་འདི་ནི་དངོས་ པོ་ལ་བརྗོད་པར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚིག་གིས་སམ་ངག་གིས་ཤེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དཀའ་ཞིང་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།འདིར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་དེ་སྣང་བའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལས་ཕྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རང་རིག་པ་ཙམ་དུ་ ཟད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རང་ལས་གཞན་པ་དང་ནི་གང་དུ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཡང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཚིག་གིས་ནི་འགལ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་གིས་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སླ་བར་འགྱུར། སངས་ རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་སྒྲ་དང་དོན་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདི་ལ་ ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་ན། ཟླ་བ་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པར་བྱས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གྲུབ་པ་ལས། དོན་འདི་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པས་འདིར་གཞུང་མང་དུ་ དོགས་ནས་མ་སྤྲོས་སོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཚིག་ཀྱང་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་གསལ་ལ་རབ་ཏུ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་འདི་ནི་ཚིག་གོ་ཞེས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་དེ་གཏན་ལ་དབབ་པར་དཀའ་སྟེ། མི་ནུས་ཏེ། འདི་དང་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་ གཏོགས་པའི་ཚིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སོ་སོར་སྣང་བ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་ལས་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཉིད་ ཡིན་པས་ན་གཞན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་མེད་ན་དེ་ལས་འོངས་པར་མི་ རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་འགག་སྟེ་འགག་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཆོས་གང་དང་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ དང་གནས་པ་དང་།འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ཟད་པ་དང་འཇིག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་རེ་རེ་འམ། འདུས་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་མ་འབྲེལ་བ་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྔར་ནི་ཚིག་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དོན་ ལ་ངག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལ་ཚིག་དབྱེར་མེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་ལ་ཚིག་མེད་པ་སྟེ་བཙུན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།

基礎是指事物，如此努力、事物、所詮基、處所和遍護等都是基礎的詞語。 無基礎的假名詞語是指無實事物的假名詞語，如此說’佛’這個語詞，並不是衆所周知用於指稱實物的。 此處以理由說’佛’這個詞語是難以用語言理解的等等，如此說它是難以通過語言或言語來理解和領悟的，不容易向他人顯示的意思。 此處的密意是這樣的：發起語言的分別念、語言以及顯現於耳識的耳識、其後的分別念，這四者僅僅是自證而已，因此與自身以外的任何事物在任何時候都沒有任何關聯。 因此，既然語言根本不能理解矛盾，那麼怎麼可能通過語言輕易理解’佛’呢？‘佛’是一個比喻，一切法也都不是語言所能輕易理解的。 背離實相真理的愚者們，僅僅是對於聲音和意義的理解以及理解的特徵產生顛倒的我慢而已，就像眼疾患者看到兩個月亮時，認為理解並證實了兩個月亮的存在一樣。 我在《不可言說成就論》中已經詳細確立了這個道理，為避免此處文字過多，故未展開。 尊者舍利子，語言在一切相續中都無有決定性，明顯而各別顯現的自性也難以考察推究確定’這是語言’，這是不可能的，因為這與屬於分別念自性的語言沒有關聯，且各別顯現不是能夠認知的。 更何況說’佛’這句話呢？這表明’佛’這個詞與語言極其遙遠且不同，因為是自證的緣故，不是他人的境界。 此處還有其他理由，尊者舍利子，所說’佛’是誰的假名詞語等等。 任何不真實成立的，因為無有彼因則不應從彼而來的緣故。 正因如此故無生，從任何處都未曾來，如同乾闥婆城一樣不應生起的緣故。既然無生，怎麼會滅呢？因為滅之前必定有生的緣故。 所謂’不具足任何法’是指與生、住、增、變、盡、滅任何一個或者集合都不相應、不關聯的假名詞語，這樣理解。 前面已經說明語言中無實物，現在爲了說明意義中無語言，所以說’此中無有任何不可分的語言，尊者’等等。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་ཚིག་འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། ཚིག་དབྱེར་མེད་པ་ཚིག་གི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཚིག་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་ཚིག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚིག་གིས་ཐོག་དུ་མི་ཕེབས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དེ་ལ་སངས རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་གློ་བུར་བ་མིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྒྲོ་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། སྐབས་ཀྱང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚོལ་བར་འདོད་ པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།མཐོང་བ་དང་དྲན་པ་དང་བརྗོད་པ་དག་གིས་ཚོལ་ཞིང་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འདོད་པས་བདག་བཙལ་བར་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་གཉིས་འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གང་གི་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བདག་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་པར་འདོད་ ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་དམིགས་ཤིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ། ཚིག་གི་རྒྱུ་མཚན། ཆོས་གང་ལྟར་ཡང་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་། ཆོས་གང་ལྟར་ཡང་ཚིག་གིས་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཅི་ཡང་བརྗོད་ཅིང་སྨྲ་བ་སྒྲོགས་པ་མེད་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་གཞིའི་ ཚིག་བླ་དགས་དེ་ནི་ཤེས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་གསལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པའི་སྐབས་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གང་གིས་ལས་དང་པོ་པ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཚལ་བར་འགྱུར་བ། མ་ལུས་པ་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ། དེ་འདྲ་བ་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེ་ན་ལན་དུ། ཁོ་བོ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱས་ པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གང་གིས་བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་མི་སྟོན་མི་འཆད་དོ།

佛世尊對此以言語理解、領悟意義的言說方式毫無差別。言語無差別即言語的共相特徵也絲毫不存在。因此說是無言說。對此言語的自相和共相特徵都不存在，因此對世尊不可言說、不可表達，對此’佛’這一言詞是暫時的名稱表述的增益。 總結此處，何為此處？即見如來。因此說’具壽舍利子，欲尋如來者’，以見、憶念和言說來尋求追隨，應當尋求自我。此義后當明顯。此二者有何關聯？為何如此說？因此說’具壽舍利子，我即是佛的假名’等。 我如虛空花般本不存在，而佛世尊並非如此，那麼為何認為’我’是佛的假名呢？因此說’如我這一概念極其不存在且不可得，如是佛亦極其不存在且不可得’，此說明：我因不存在故極不可得。佛亦因無生故極不存在，不可得且不可言說。 如’我’這一言詞根據，任何法都不可言說且不應言說，如是佛亦然，任何法都不可言說。為總結非言詞境界性和非認知境界性，‘於何都無所言說宣說者即名為佛’。為顯示非認知境界性，說’我這一基礎假名不易了知’等，此義明顯。 為開啟另一闡述佛語義后菩提的章節，因此說’爾時，具壽舍利子向世尊如是言’等。如何以何種方式令初業者、新入大乘者了知，不顯示如是完全通達的方式。對此回答說’我不顯示、不宣說連阿羅漢作證者都能了知的如是法門’。如何以何種方式令具證悟、不退失法性、從二方面解脫的阿羅漢都能了知的如是法門，不顯示不宣說。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པ་མང་དུ་བརྗོད་ལ། འཕགས་པ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།མིང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མིང་དང་མཚན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ཁོ་བོ་ནི་ཇི་ལྟར་སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་འགའ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེས་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར། བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་མི་སྟོན་ཏོ། །འདིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ ལ་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་མ་ཤེས་པའོ།།སུས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་མ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གིས་སོ། །མ་ཐོས་པ་ནི་རྣ་བས་སོ། །མ་དྲན་པ་ནི་ཡིད་ ཀྱིས་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་མ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་བྲལ་བས་ན་མ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་ན་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། རོལ་མོའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མ་སྨྲས་ པ་ནི་གཞན་ལ་ཚིག་གིས་སོ།།མ་བསྟན་པ་ནི་དཔེ་ཉེ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་མ་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་དཔེ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བཀག་པ་དེ་དག་གིས་ནི་འདིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་འདི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་ཏེ།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་ཡིན། འདི་ལྟར་མིང་དང་མཚན་མ་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡིན་མོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱེད་པར་གྱུར་པ་འམ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ། མིང་ངམ་མཚན་མ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་མཚན་མ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིང་ དང་མཚན་མ་རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱེད་པར་གྱུར་པ་འམ། བྱེད་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་མིང་ངམ་མཚན་མ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དེ་ཡང་བྱང་ ཆུབ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཅིང་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

在大乘中對菩提有諸多闡述，在《聖二萬五千頌》中也說：‘爲了佛陀現證圓滿菩提，以及這是諸佛所證，所謂菩提即是：僅僅是名字的本質而已。因通達名相故稱為菩提。無為真實義稱為菩提。’ 關於’爲了佛陀現證圓滿成佛’這一特徵，我說如何任何人等所說，即使是某些極為殊勝者也能了知，但不會如此顯示差別了知。 爲了斷除此處’有何理由’的疑惑，說’菩提是任何人都不知’，即是特別不知。‘任何人都不能現證圓滿’是因為通達平等性。‘未見’是指用眼睛。‘未聞’是指用耳朵。‘未憶’是因為意未經驗。 ‘未生’是指因緣和合未生。正因為如此，由於遠離彼故是未滅，凡是從因緣和合而生者，若離彼則成滅，如樂器絃聲等。‘未說’是對他人用言語。‘未示’是指未示現如是譬喻等。 通過遮遣能生和能知譬喻，明顯了知’此是諸佛菩提’之義。就名字本質而言，‘尊者舍利子，菩提是如是’等所說，菩提之事物是如此，即是：彼菩提也非事物。因此僅是名字。 如是了知名相是菩提，為此說’以菩提現證圓滿成佛’等，以能作或能作者的菩提現證圓滿成佛，無有任何名或相，彼亦如菩提無事物故。 為顯示名相本身，說’菩提亦以菩提’等，意為無事物不能以無事物現證圓滿成佛。非事物。為何如此？ 就了知名相而言，說’以菩提現證圓滿成佛’等，能作或能作的菩提現證圓滿成佛無有任何名或相，彼亦如菩提無事物故。無事物不能以無事物現證圓滿菩提。 為顯示此義，說’菩提亦以菩提’等，于自性亦非覺悟現證。

།བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇམ་དཔལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་ཏེ། ལྷའི་བུ་ལ་སོགས་པའི་བདུད་གནོད་པར་བྱེད་པ་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པས་སྟོབས་དང་། མི་ འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་དབྱིངས་དོན་དམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སམ།མངོན་དུ་མ་བྱས་སམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་དྲིས་སོ། །འདིར་ལན་ནི་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་སུ་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན།འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེའམ་དེ་བས་ན་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཉིད་བརྟན་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བར།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་དོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་མ་བྱུང་བའམ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ནི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བརྗོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་དོགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ་སྙམ་པ་དང་། ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུའོ། ། ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེས་འདི་སྐད་དུ་གང་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐ་དད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས པ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའོ། །འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་དང་གཞན་ལ་ཤེས་ པར་མི་ནུས་པའོ།།རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་འདུས་བྱས་སུ་འམ་དེ་ལས་བཟློག་པ་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་ནུས་པའོ།

爲了明確已經宣說的義理，文殊師利世尊問道’法界’等，即以言外之意詢問：具足降伏天子等魔眾損害，在勝義中是否已現前圓滿證悟力、無畏等法之因法界？是否已現證？ 此處回答：‘尊者舍利子，不是這樣的。‘其理由是：法界即是世尊，因為除此之外不存在任何事物。 若世尊以’法界’等予以承許而作解釋：如果法界是現前圓滿成佛，那麼此時或因此將與無生法界無為性相違而成為障礙。爲了堅定無為真實義，故說法界即是菩提。 對於’法界即是菩提’，法界是所修，菩提是所得，因此懷疑這作為因果的二者怎麼會無別？對此說道’因為法界無實’。‘實’即是有實，其不生或無即是無實。‘故’即是’因為’之意。首先，法界即是如此。 ‘一切法無自性’即是菩提的異名，這是顯示菩提的自性。因此，由於無實與一切法空二者無別，故法界與菩提二者不異。 對此作解釋即是’彼入法界數’，一切法空性的菩提即是智慧的本體，故稱為法界數，得到如是稱謂。 對此疑問的理由即說’一切法’等，一切法無別而為一相。對於理由不成立的想法，回答是’在佛境界中’，即在究竟無誤智慧的境界中。‘故’即是’因為’之意。由此表明：凡是妄分別為種種性的，即是迷亂心識的境界。 ‘尊者舍利子，無別即是無分別’所說是顯示無別，了別即是分別。無彼者即是無分別。此處理由即說’無分別即是不能了知’，即是不能了知自他。不能了知為由因所生的有為或與此相反的無為。

།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཟུང་ངོ་། །འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕན་ཚུན་གཉི་ག་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེ་ལྟར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེས་ན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་མེད་པར་བསྟན་ནས་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་དོགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་གནས་པ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ བ་བདག་དང་གཞན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བདག་ཡོད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དེའི་ཆོས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ ནི་དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ།མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟད་པའོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས། མཚམས་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀྱང་ གི་སྒྲས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དགེ་བ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་འདིར་ཐུན་མོང་ཡིན་པར་བཤད་དེ། འོག་ནས་མཇུག་སྡུད་པའི་ཚིག་གིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པ་ནི་སོ་སོའི་ཚིག་གིས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་དག་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་།ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་འདུལ་བ་ལས་འགལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་འགལ་བར་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ རིམ་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་རྣམ་པར་སྒྲོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་གང་དག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཞུགས་ པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པར་མི་ནུས་པའམ། བསམ་པར་མི་འོས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ་དེར་ཞུགས་ པའོ།།མཚམས་མེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིར་དགོངས་ནས་ཡང་དག་པའི་དོན་དགྲོལ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གནས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བྱུང་བ་མེད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་རོ། །དེའི་གཞི་ནི་གནས་སམ་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་ སྣོད་ལས་རིག་པར་བྱའོ།

以’乃至’這個詞，也包含了常與無常等。‘也’這個詞是相互關聯的意思。如是，在佛的境界中無有差別，于有為等諸相差別都無所了知，因此稱為無分別。如是已說明能緣之法無有差別后，為說明所緣之法亦無差別，故說’一切法皆無分別’。 對此疑問的理由是：由於一切色等諸法不住于任何事物中，不作安住，不成爲了知，不成為識知，不成為通達自他，不成為生起，不成為獲得自我存在的緣故。這些是真實義理的方式。 已說凡夫等，今當說其法。意趣方式是：其中凡夫之法如是：無間即是不可忍。顯示入于彼等即是入于不可思議性，即顯示無間罪是菩提自性。‘彼等亦’之中，‘亦’字表示除此之外的不善、無記、善法以及凡夫、有學、無學等諸法，一切皆應視為菩提自性，此處說為共同，下文以結語而說明。 別說即以各別語詞解說：因此說’無間’等。入于無間即住于無間，彼等即是入于不可思議。凡夫有未入教法與已入教法兩種差別。已入教法者又有違犯律儀與不違犯律儀兩種。 為次第顯示故，入于無間即入于作殺母等行為，彼等即是入于不可思議。宣說不可思議義之作用即是’若入于不可思議者’等。不能思議或不應思議即是不可思議。入于彼等即是唯入于真實。真實即是無顛倒及乃至無生，入于彼中。 應觀察無間亦是真實，因為是無顛倒性故，此為意趣。於此意趣中，為解釋真實義之理由，尊者舍利子說：‘真實即是無差別之基故。‘無差別即是真實無差別，從無住等乃至無生。其基即是處所或體性，從真如等乃至涅槃，此應從菩薩藏中了知。

།དབྱེར་མེད་པའི་གཞི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་གང་མཚམས་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཞུགས་ པ་བཞིན་དུ་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དང་།བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། ཆོས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་དག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེ་དག་མཐོ་རིས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པར་བསྟེན་ཅིང་།འགྲོ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོ་རིས་སྨོས་པས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟེན་པ་ཡང་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་སོང་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་དང་ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད།མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་དེ་ཟད་པས་མི་འགྲོ་བ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན། ཉེ་བར་ གནས་པ་མ་ཡིན་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཞེས་ཐ་མར་སྨོས་པ་ལ་བར་དུ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདུལ་བའི་ཆོས་ལས་འགལ་བར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་དག་ལྟུང་བའི་རྩ་བ་བཞི་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་གསོད་ པ་ལ་སོགས་ཏེ།ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བཞི་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་གི་སྒྲས་དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པས་འདུག་པར་བྱེད་ཅིང་གནས་པ་བསྡུའོ། །རྩ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་ཕམ་ པའི་ལྟུང་བ་བཞི་བྱུང་བའོ།།མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལའོ། །དེ་གཉིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྩ་བ་མེད་ པ་དང་།གནས་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །འདིར་རྩ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གིས་ནི་གཉི་གའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འོག་ནས་ཀྱང་རྩ་བ་མེད་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་དགེ་སློང་གི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚིག་ གཉི་ག་སྨོས་པས་ནི་འདིར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་སྨོས་ན་ནི་གཉི་ག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་དངོས་པོའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由於不二的基礎是真實的，故以不可思議之聲來表達。對此，入于其中的那些人，即是入于無間的，這是其意義。 如果這樣的話，為何入于不可思議者如同入于無間罪者，也不能獲得善趣和解脫呢？為何入于同一法者獲得不同果報呢？為此說’具足不可思議’等。 具足不可思議並與之相應者，不僅僅是依止善趣帝釋等而趣往。提到善趣也表示依止轉輪王、梵天等。惡趣是指地獄等。涅槃是指正等正覺，不往生彼等處。 顯現為往生善趣、解脫、惡趣等相者，是愚者的迷亂，並非真實。對此有何理由？ 認為造無間罪者往生惡趣，具足不可思議者獲得善趣和解脫，為此說’不可思議非住于往不往’。 不可思議是無為，即如來藏等乃至涅槃等，彼等非由業而往，非由業盡而不往。既無往與不往的遍計，故非安住，非變化，因不可思議是無生之體性，如何有果報，遍計而安住。 最後說’乃至涅槃’，‘乃至’之聲顯示如來藏的一切異名。 依違背律法而言，‘具壽舍利子，若住於四墮根本’等，即殺生等四波羅夷罪。‘彼等亦’之’亦’字，包含精進住于僧殘等。 住于無根者，根即我見和四波羅夷罪。‘不住’是指于真實的執著。因彼二者未生，故知彼二與菩提平等。 菩薩藏中亦說菩提無根無住。此處以無根之語表示二者的差別。下文亦說’無根比丘即是無住比丘的異名’，說二種詞即是此處的區分。 若說任一即顯示二者，如作業和事物之聲。因此’彼等亦住于無根’即是住于菩提的意思。

།རྩ་བ་བྱུང་ བ་ལ་གནས་པ་དག་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་རྩ་བའམ་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བློ་དང་རྩེ་མོ་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་ཁས་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་རྩ་བ་མེད་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་མི་གནས་ཤིང་རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བའི་དགེ་སློང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ།རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་རྩ་བ་བྱུང་བ་དང་བྱང་ཆུབ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ད་ནི་རྟ་དང་རྒོད་མ་དང་། བ་ ལང་དང་གླང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྩོད་པ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྩོད་པ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ལྟུང་བ་བྱས་པ་བྱུང་བ་སྟེ། དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།གནས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་རང་རང་གི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྩོད་པའི་གནས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།གང་ལ་ལྟ་བས་བྱས་པའི་རྟོག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་ལྷག་པ་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །བསྟན་མ་ཐག་པའི་མཚན་ཉིད་ ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན།སྤྱོད་ཅིང་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་གནས་དམ་པ་དག་པར་འགྱུར་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་དགོངས་པ་སྟོན་པའི་གཞི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དག་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་རྣམ་པར་སྦྱང་དུ་མེད་དོ། །ལྷའི་བུ་འདི་ལས་དགོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ། གང་ཞིག་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ སྤྱོད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནི་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་དེ་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་སྦྱང་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིར་དགོས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་འདི་ལྟར་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་ པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།མཉམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

如果問及根本生起者如何安住于菩提，為此對尊者舍利子說道：‘因為無生中沒有所謂根本或頂端之說’。如是，于無生無為中，既無有我執之根本心，亦無有法分別之頂端，不承認有此二者。若有此二非真實者，則非無生。因此，所謂’無根比丘’，是指不住於三界心與心所自性的非真實分別，遠離我慢的比丘之異名。 由此應知，說明根本生起與菩提是平等性。現在，如同馬、母馬、牛、公牛之例，針對其他墮罪而言，所謂’諍訟生起’即是增益等，諍訟生起是指成為諍訟處的墮罪生起，因為不清凈，不應安住，應當各自以業來清凈。 因為諍訟處未生，是菩提自性，為顯示此義，說’此乃增益之異名’。于見解所作分別增益之處，不住于非殊勝所攝諸相，即是圓滿證悟平等性智之相，此為其異名。 對於剛說的增益特相，以殊勝勝解等於菩提行位中行持，即成為應供處，因為具足三輪清凈且清凈故。除此之外，因為佈施、施者、受者皆有所緣且有垢染故不清凈，不能成為清凈殊勝應供處。如是，此與《勝慧極住所問》契經相順。 此中所說三輪清凈者，如是清凈后不須復凈。天子！緣此而說：‘若以信心受用三千大千世界之供養，彼成為世間應供處，彼為極善出家者，不須清凈。‘此為殊勝開示，意為如日輪然。 此中以理由說明必要性：‘增益即是平等故。‘平等是以三解脫門平等性而平等，此義及其他當於菩薩藏中廣知。增益已如前說。

།ད་ནི་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དགེ་སློང་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དད་པ་ཅན་དེ་ནི་ དད་པས་བྱིན་པ་སྤྱད་པའི་འོས་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དགེ་སློང་མ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དད་པས་བྱིན་པ་སྤྱད་པའི་འོས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རུང་བ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རུང་བ་ནི་འདུལ་བ་ལས་བསླབ་པ་བཅས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལས་མི་འདའ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ཡང་དད་པ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཕྱེ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁྲིད་པ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །དེ་ནི་ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པ་དེས་མི་སྐྱོ་ཞིང་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡུལ་ལ་ཡིད་བྱུང་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དང་། ཡུལ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཁྲིད་པར་བྱེད་པས་ཁྲིད་པར་ཞེས་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཐོབ་ པ་དང་སྤངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུག་པར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡིད་འབྱུང་བའི་གགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡུལ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་དགྲ་དེ་དག་བཅོམ་པས། དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཟག་པ་ཟད་པས། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པས་དགེ་ སློང་ངོ་།།དེ་དག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དེ་ཉིད་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་ཅི་ལས་བསམས་ཏེ་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞེས་དྲིས་སོ། །འདི་སྙམ་བསམས་ཏེ། སྲིད་པར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་མ་ བཅོམ་ན།ཇི་ལྟར་ཟག་པ་ཟད་པ། དགྲ་བཅོམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ཡིན། ཡང་དག་པར་བཅོམ་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་ཁྲིད་པ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཅོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ པ་མེད།ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ། ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་པ་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྒྱུན་བཅད་པ་མེད་པའོ། །འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བཅོམ་པ་དང་། འཇོམས་ པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།སྣ་ཚོགས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལོག་པར་གྱུར་ན། ཁྱད་པར་བྱ་བ་བཅོམ་པ་རང་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས། ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་འདས་པ་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྟོབས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འཇོམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་གང་གཞོམ་པར་བྱ་བ་དང་། འཇོམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བསམ་དུ་མེད་དོ།

現在爲了說明令眾產生熟的法，說’具壽舍利子，有信心的比丘’等。具足對業果、諦理、三寶等深信不疑的信心者，不應受用信施，因為業果等分別妄念的垢染使心相續成為染污。與此相反的是無信心的比丘，他應當受用信施，因為心相續本性清凈。 ‘具壽舍利子，如法的比丘’中，如法是指按照律藏所制定的學處而行，不違背這些規範。這也應當如具信心者一樣理解。 這是從因果分別，就無學法而言，說’未真實斷除牽引的比丘’等。牽引到輪迴的是貪愛。由於所緣是已得和未得，故有兩種。其中依于已得境界者不厭倦，也尋求未得的。以不厭離境界為體性，尋求境界也牽引蘊相續趣向各種趣處，故稱為牽引，意為為得可意不可意而奔走。 由於斷除厭離的障礙和尋求境界的敵人，故稱為阿羅漢。由於蘊相續諸漏已盡，稱為漏盡。由於摧毀煩惱，故為比丘。 以’未真實斷除牽引’說明了真實斷除這一點。爲了明瞭意趣，問’文殊師利，你基於什麼想法而如此說？‘心想：如果未斷除牽引輪迴，怎麼會是漏盡阿羅漢比丘？如果已真實斷除，又怎麼會是未真實斷除牽引？ 爲了說明如實斷除，說’于平等性中無真實斷除，彼牽引即是平等性’。于平等性法界中，無真實斷除是指無論以何方式都無法真實斷絕相續。因為差別性遍及所斷和能斷，而平等性與差別性相違。如是若差別性消失，所斷的差別自然也會消失，故無真實斷除即是平等性。 另外，過去已滅故，未來未得故，現在力量相等故，都非能斷。因此，勝義中於平等性中任何所斷和能斷都不可思議。