d3803聖八千頌般若波羅蜜多難解釋心要勝義仁欽炯內希瓦 蘇布帝善提 釋迦慧c3.5s｜d3803聖八千頌般若波羅蜜多難解釋心要勝義仁欽炯內希瓦 蘇布帝善提 釋迦慧c3.5s（續5）

正因如此，修無執著和修無邊際，是因為於一切法無礙且無邊際。修無實體是因為即是修不見所取。修無所執取是因為修不見能取，應當如是了知觀察。此是無所緣體性。 從”須菩提，菩薩摩訶薩”至”因不作故”，是遮止執著的體性。 從”須菩提請問”至”一切智性”所說中，“別觀察”即是所緣。“趣入”、“流入”、“入”等詞是基礎之義。應與彼等一起作多釋。心相續即是流。“趣入虛空”是因為與虛空相似。於一切智性中別觀察此即是般若波羅蜜多餘文。“何以故”即是問為何是如虛空。“須菩提”等是答。因不能以處所和時間度量故為無量。如是因離度量故為無數。 從”彼於色乃至於任何方所皆不住”，是因為這一切皆以處所和時間遍及而無量故，因不應是色法故為無量。“若異此”等中與”彼”字相連。“任誰”即是任何色等自性，意為因色等無量故。“何以故”是問。“須菩提，色性”等是答。此中色等詞是說法性。故無相違。雖色等差別，法性無差別，若以色等虛妄性而作差別，則彼時將成不顯。此是所緣體性。 從”爾時天帝釋”至品終所說中，因難信解故為甚深。難測深度是由思所生慧。難見是由世間修所生。難通達是由出世間。

།བརྩོན་པ་ཆུང་བ་ནི་བྱེད་པར་མི་འདོད་པའོ། ། གཞོལ་བ་ནི་འཇུག་པའོ། །གང་དུ་སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དགག་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལས་དགག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐོབ་པའི་འོང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བའི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ། །མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི ལོག་གོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་པའི་སླད་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་དག་ནི་ཆོས་འདི་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ངེས་ཤིང་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལེའུ་ནི་ལྷའི་ལེའུའོ། ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། འདི ནི་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པའོ། །མཚུངས་པ་དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པ་ནི་དཔེ་མེད་པའོ། །གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་དོ་ཟླའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་པའི ཕྱིར་དོ་ཟླ་མ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྒོལ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་ནི་བཞི་སྟེ། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་མེད་པ་ནི་རྗེས་མེད་པའོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་ མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་ སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མེད་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མི་རིགས་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ངན་འགྲོའི་ལམ་དང་། བདེ་འགྲོའི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནི་ལམ་མོ། །དེ་མེད་པ་ནི་ལམ་མེད་པའོ།

少勤即是不願作為。趣入即是進入。“於何處任誰”等是遮遣三時。“虛空”等是遮遣業。一切法因無得而來、無舍而去，故為甚深。“不相順”即是顛倒。因無分別故不趣入。世間於此法執取而行。因世間于顛倒決定及極決定故。此是不相順體性。 以帝釋等諸天為表徵的品即是天品。《聖八千般若波羅蜜多難解》，由阿阇黎寶源寂所造《最勝心要》中第十五品。 從”爾時世尊”等所說中，“於一切無礙”是因於一切無妨害故。因此無礙相即是無礙體性。“等同虛空”是如同虛空般無所了知。問此等同從何而來？為此說”一切處”，因一切事物無所緣故。無等即是無譬喻。“為無二故”是因無相似故。此中有能害相即是對立相。因彼無故為無對立相。“為無諍故”是因無違逆故。此是無礙體性。 隨即有四：善趣、惡趣及涅槃等。彼無即是無隨。關於”為無成就故”，無成就即是于任何處皆無住。為何無成就？因為無生起即是離生起。為何無生起？因一切生皆無生故。已生亦不應是生相，且無亦因無性故不應理，如驢角。惡趣道、善趣道及涅槃道即是道。彼無即是無道。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་གཞི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་སོ། །ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀ་ཏ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་རྐྱེན་ དུ་བྱ་བའོ།།ལས་ཀྱི་དྲུག་པས་འབྲེལ་པ་སྨྲ་བར་འདོད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་རོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དེའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ག་ལས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ སྲས་དང་འདྲ་བར་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གསུངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕ་དང་། བུ་གཉིས་སུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ དགོངས་སོ།།གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ན་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་འདྲ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་སོ། །རྗེས་སུ་སོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའོ། །དེ་བས་ན་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོངས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །སོང་བ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་ ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་སམ།ཅི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ནི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ།།འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གནས་པ་སྟེ་འདའ་བར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གནས་པ་ཉིད་དོ།

正因如此，說”因一切道不可得故”。此是無基體性。 從”爾時天帝釋”等所說中，“隨順生”是隨前而生，是具作用之業。是生起業。隨順，因此”ka ta”是作者助詞。欲說業的第六格關係，隨順世尊而生者是須菩提。“何以故”是問彼何故隨生？以”世尊”等作答，因為世尊自身如子說空性故。 從”爾時白世尊”等所說中，“因無生故”是隨順生。正因如此說因，雖是無生，但因父子二者相似故。若問：若無生，如何似父子？意為：在世俗諦中。“隨行”等說其他因。隨行是隨如來真如而行。因此，隨生即是隨如來而行並生，是隨順生。 若問因不成立，故說”云何”等。“無來”即是無生。“無去”即是無滅。又問：是得阿羅漢果后隨順生，還是從最初即是？為此說”長老須菩提從最初”等。“非真如”是因真如非言語所詮故。“如是”等是總結。 去與不去是去。因遮遣彼故是無去體性。為顯示隨順生的其他因，從”如來真如”等所說中，真如諸法是住，因為正是不可超越性故即是住性。

།གཏན་ཚིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། སྔ་མའི་རང་གི་ངོ་བོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་ པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ག་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལས་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད་དེ་དེ་ལས་གཞན་ན་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ལན་ཏེ། འདི་ནི་གཅིག་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ།།དེ་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ནི་ཐ་དད་པའོ། །དེ་མེད་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གཅིག་གི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཡང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དང་།གཞན་གྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་རང་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གསུངས་ཏེ། གང་དང་ གང་གི་གཞི་དང་རྒྱུ་ནི་དེ་དང་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་ཁྲོན་པའི་ཆུ་དང་།ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་ཡིན་གང་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་སུ་ བྱར་མེད་ན་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།

為顯示其他因故說”云何”等。隨前自性是無變異。自性隨他是無變化。無分別是無思維。因為非分別與無分別的行境，故為無分別。 又說”云何”等顯其他因。因為無所往故，一切無礙。“何以故”是問何故一切無礙，如是，若問：從何處來的真如在彼處有，在其他處則無？以”如來”至”無二”作答。“此是一”是立宗。 若問：是否因同類故為一？說”無二”。二是差別。無彼即是無二，是一字之義。若問：雖是一，因所繫不同而有別，如東方虛空與他方虛空。如是色真如、受、想、行真如等義成差別？說”不可為二”。因此無二真如即是常住真實之真如。 無二亦是自性無差別之真如，因亦不異於他故為無二真如。“於何處”等說因。若問：彼彼所依與因即成彼彼之因，如井水與麥芽。真如非於何處亦非在何處，因此因無所繫故，非屬於任何。因其非任何，故彼無二，若無二真如，則無礙。

།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་གསུངས་ ཏེ།མ་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་མ་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་རྟག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་པའོ། །མི་རྟོག་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་སོ། །གཞིག་ཏུ་མེད་པ་ནི་གཅད་དུ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་ བའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་ཏེ། གུད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ དེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའོ།།དོན་དམ་པ་ནི་འདི་ལ་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་རམ་གང་ཡང་མེད་དོ། །གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །འདི་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཉེ་བར་སོང་བའོ། ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །འདི་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འདིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཐ་དད་དུ་མཐོང་བའི་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་ དམིགས་པའོ།།འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཅུ་དྲུག་པའོ།

因此，成立”須菩提隨順如來而生”之說。如是，以”長老”等說其他因。“如是”是說彼二。“無為真如”是無為且常住之真如，故稱無為真如。彼永不異真如而常住于真實。因此，彼因無二，以時間差別亦無差別故。“如來”是第二業。 以”云何”等說其他因。“一切”是一切世界。“一切法”是一切事物。無分別是于彼等無分別故。無分別是由彼舍離一切分別故。“如是”是以一切無分別及無分別。不可壞是不可斷。“如是”等是結語。 以”云何”等說其他因。“無別處”是於他處不見差別。因無二故，此非他亦是真如，故為非他真如。隨順是世俗中隨順如來。 勝義以”於此何”等說。“於此”是於此隨順無須菩提或任何。“於何處”是如來。由此隨順而趣近。如是意為見人法無我。“如是”等是結語。以”云何”等說其他因。“如是”等是結語。此是無生性。 從”如來真如”至”成佛真如”所說，此中一切真如是遮遣見為差別與無差別。色等一切真如是不可得。此是不可得性，為第十六。

།དེ་བཞིན་ཉིད་འདིའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི་དེ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཤེགས་པ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་དགོངས་ སོ།།འདི་བསྟན་པ་ན་གང་གཡོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། ལྟས་ཆེན་པོ་དྲུག་གམ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་གཡོས་པ་ནས་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་ཤིག་ཤིག་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འདིར་གསུམ་ནི་གཡོ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསུམ་ནི་སྒྲའི་དོན་ཏེ་དྲུག་གིས་ཁྱབ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བྱས་པའི་དབྱེ་བས་ལྟས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གཡོས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་སོ། །འགུལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །ཀུན་ནས་འགུལ་བ་ནི་ལྡེག་པའོ། །ཆེམ་ཆེམ་ནི་དབྱུག་པས་བསྣུན་པའི་ཁར བ་བཞིན་ནོ།།འུར་འུར་ནི་སྒྲའོ། །ཤིག་ཤིག་ནི་འབྲུག་སྒྲ་ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་དྲུག་ནི་དཔེར་ན་སའི་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་ན་ནུབ་ཕྱོགས་དམའ། ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་ན་ཤར་ཕྱོགས་དམའ་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་མཐོ་ན་བྱང་ཕྱོགས་དམའ་བ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་མཐོ་ན་ལྷོ་ཕྱོགས་དམའ་བ་དང་། དབུས་མཐོ་ན་ མཐའ་དམའ་བ་དང་།མཐའ་མཐོ་ན་དབུས་དམའ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པ་ན་ལྟས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མཉམ་ པར་བསྟན་པ་ནི་གཞན་ཡང་གནས་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ།།ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆོས་ཀྱིས་སོ། །རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སོ། །རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་ཙམ་གྱིས་སོ། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་སླའོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ངོ་། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་དོན་གྱི་ལྔ་པའོ། །བྱ་དེ་ལུས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པར་སེམས་པའོ། །བར་དེར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སའི་བར་དུ་སེམས་པའོ། །འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ།

此真如之大我以”此彼”等宣說。“去”是了知義，如來以此故稱如來。 當說此時，凡動搖者，即由如來等宣說。關於六大瑞相或十八瑞相如何生起，從震動到普遍震撼等所說：此中三者是動搖義。三者是聲義，以六種遍滿小、中、大的差別分類成十八大瑞相。其中震動是從一方。搖動是從一切方。普遍搖動是反覆。“砰砰”如杖擊。“轟轟”是聲響。“隆隆”如大雷聲。六種情形譬如：地之東方高則西方低，西方高則東方低，南方高則北方低，北方高則南方低，中央高則邊緣低，邊緣高則中央低。 何時？以”爾時”等宣說。“如是”是如來現證菩提時，須菩提說真如時出現十八大瑞相。以其他方式平等顯示，即以”複次長老”至”不可得”所說。“非有”是立宗。“不可得”是因。“由何”是由自法。隨生是能作義。“何”是如來法。隨生是業。“如是”是結語。 如何修習真如？僅以此階段。此後”真如”等易解。“然”是假使。“三十三”是離義第五。鳥以身大故自認有力。“于其間思”是于空地之間思維。“作是念”是生起如是分別。余易解。

། འདིར་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་པར་དང་བྱེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་དང་བྲལ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཅིང་མཚོན་པར་བྱ་བ་དེ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི བུས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལ་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྟག་ཏུ་མི་གཏོང་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་བསྔོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ལེའུ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་ཡིན་པས། །མཚན་མེད་རབ་ ཏུ་སྦྱིན་ལ་སོགས།།ཡང་དག་བསྒྲུབ་ལ་མཁས་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་འདི་ལ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དབྱེ་བ་ལྔ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས། སངས་རྒྱས་སོགས་དམིགས་ དད་པ་དང་།།སྦྱིན་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་དྲན་པ་དང་། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་དང་། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཤེས་བུ་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་ལྔ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣོན་པོ་ཡིས། །རྟོགས་སླ་རྟུལ་པོས་རྟོགས་དཀའ་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདིའི་སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ཚེགས་ཆེན་པོས་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བར་ དཀའ་བའོ།།འདི་དག་ནི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་ ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྟུལ་པོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣོན་པོས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པར་སླ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་ནོ།

此處顯示了智、差別、作用和自性之相后，當說菩薩們的順解脫分。若菩薩們離此，則顯示並標明得阿羅漢果之因，為明顯顯示此義，故說”舍利子白佛”等。 “修習般若波羅蜜多”是爲了勝義中了知一切法，以及於佈施等波羅蜜多無相加行之義。關於”善巧方便”，其中方便是恒時不捨一切種智心，以及將一切福德真實迴向菩提，此即顯示迴向及隨喜品。因此論中說：“應說諸相故，無相佈施等，善巧真實修，於此一切智，許為順解脫。” 其五種差別於世尊《大般若經》中宣說。如論中說：“緣佛等信心，佈施等精進，圓滿意樂念，無分別等持，于諸法一切，智慧共五種。” 此即世尊所說”如是告已”等。論中亦說：“利根易證悟，鈍根難證知。“以”帝釋天主”等開顯此處，因其難生故稱難生。此等是顯示差別。 “爾時世尊”等說明補特伽羅差別。關於”惡慧”等所說，以”惡慧”等詞顯示鈍根順解脫分之差別。利根順解脫分則易證正等菩提，為顯示此義故說”爾時世尊”等。“作是語已”等是世尊之答。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སླའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བར་སླ་བར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ཉིད་ནས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐར་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་རྟུལ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཐོབ་པས་འབྱུང་བར་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐོབ་ཅེ་ན།རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་བྱིས་པས་གཟུང་བའི་དོན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ན་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྫུན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་སེམས་པའམ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ སོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་བརྟན་ལ་ཤཱ་རིའི་བུའི་ལན་ནོ། །དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་དག་གང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་འགལ་བར་བསྟན་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་སྨྲ་བར་འདོད་ནས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་ པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ།མི་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཟློག་སྟེ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་གཞན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུན་དབྱུང་བ་དང་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ འབྱོར་གྱིས་ཐལ་བ་རྒྱ་ཆེར་སེལ་བར་བྱེད་དེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ནི་རིགས་པའོ།

對於”一切法皆無”，須菩提說”菩提易得”是不合理的。因為如果僅憑此便易得，則一切眾生從最初就應如此。因此是通過修行而獲得，而鈍根順解脫分者則無此。所以說因無生起故不能獲得，是難生起的。 那麼，這些具有神通者為何不能以聞、思、修等力獲得正等菩提呢？因為”須菩提，非真實”等所說，是指凡夫所執著的對境本身若認為是菩提，因為非真實且虛妄，故不能獲得。 如此，分別執著為菩提，或執著分別相為菩薩，這兩者都不合理。因為菩提無分別，且菩提非由分別所成就。為顯示此義，故說”須菩提，因無分別”。 “爾時”等是長老對舍利子的回答。認為”因空故現起”這是相違因，故說”具壽須菩提”等。關於”如虛空故”，以虛空為喻是因，意為凡是如此真實性者，彼等不能現前圓滿菩提。 如是顯示相違后，欲說比量所破，故說”具壽須菩提，若”等之過失，而非如此。“何以故”等是反說。或者這是破除他因及成立自宗。 “作是語已”等是須菩提廣破過失。從正等菩提退轉是因為有證得正等菩提的分別。問及”何為退轉法”后，為成立不退轉，故說”何者”等。關於”於一切法無住之理”，即一切法無住之理是正理。

།དེས་ན་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་བྱང་ཆུབ་དག་པའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བསམས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུའི་ ཚིག་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་གསུངས་ཏེ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་པོས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་རབ་འབྱོར་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་[(]གླུབ་[,]གྲུབ་[)]པའི་མཐའ་འཇོག་པའི་ཚིག་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཐར་པའི་ཆ་ དང་མཐུན་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འབྱུང་སླའོ།།ཞེས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐར་པའི་ཆ་ནི་བསྟེན་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྟན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།དེའི་ཆ་ནི་འཐོབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ དམིགས་པ་འདིར།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བསྔགས། །དེ་དག་ཉིད་ལ་སེམས་མཉམ་སོགས། །རྣམ་པ་དག་ནི་བཅུར་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། བདག་མགོན་དུ་གྱུར་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པར་བྱ་བས་སོ། །བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བས་སོ། །མཉམ་པར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་ཏེ། མཉམ་པའི་སེམས་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི སེམས་དང་།ང་རྒྱལ་བཅག་པའི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། མཐོ་བཙམས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་། བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །མགོན་ནི་མགོན་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའོ། ། བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་། །སྦྱིན་ལ་སོགས་ལ་གནས་པས་གཞན། །དེ་དག་ལ་ནི་དགོད་པ་དང་། །བསྔགས་པ་བརྗོད་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །བརྩེར་གྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ།

因此，法性無住的法性即是清凈的菩提。這也是自性清凈的。 “作是語已”是舍利子的話。“以法理而”是指諸法真實性的行相。“複次”等說明差別，“復”字是詞義。 “爾時具壽富樓那”等是富樓那對須菩提的提醒。其餘從”須菩提”到”應知此菩薩摩訶薩必定趣向無上正等菩提”的結論語容易理解。 因此，以上廣說具足的內容是說明利根者的順解脫分易得正等菩提。這是顯示順解脫分。解脫分是應當依止和獲得的。有助於此的是順解脫分。 顯示這些之後，應當說明順抉擇分。抉擇是指各別證悟的見道。其分是應當獲得的。有助於此的是順抉擇分。這有四種：暖、頂、忍、世第一法。 關於第一種，論中說：“暖位所緣境，稱讚是一切眾生，于彼等平等心等，說有十種行相。” 因此從”爾時世尊”到”我當作依怙”所說： “當住”是指應觸證。“當學”是指應修習。“平等而住”等說明十種心：平等心、慈心、利益心、無動心、摧伏我慢心、無嗔心、悲心、無傲慢心、無不信等心、子女等想。依怙是有依怙，這是暖位。 “自離諸惡業，住于佈施等，安立他于彼，讚歎隨順悲”。這是由”自身亦”等所說。

།སྡིག་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའོ། །དེ་དག་སྤོང་བ་ནི ལྡོག་པའོ།།ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བར་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པའོ། །མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་ པའོ།།གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དག་ལའོ། །ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ། །བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན་བཟོད་པ་ནི། རང་གཞན་རྟེན་ཅན་ བདེན་ཤེས་པ།།ཆོས་མཆོག་དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས། །སྨིན་བྱེད་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །རང་ཡང་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། །དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་བཟོད་པར་གྱུར་པའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ ཏེ།བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པའི་ཡུལ་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ལྔ་ལ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ པའི་བར་གྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལ་མཐུན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཟོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གསུངས་ཏེ།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལེའུ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་ལེའུའོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།

罪過是指十不善業。斷除它們是遠離。完全戰勝是指修習。 “無明緣行，行緣識”等是順序。“無明滅則行滅”是緣起的逆序。 “他人”是指他方。正確勸導是令正確受持。讚歎是說其功德。隨順是正確隨順。這是頂位。 同樣，忍位是：“依自他所依真實了知，法勝位亦然眾生，應知由成熟等。“自己了知真實，也正確勸導他人，讚歎此事，隨順此事，這是忍位。 自己也成熟眾生、清凈佛土等，並正確勸導他人，讚歎此事，隨順此事，這是法勝位。 這兩者都是由”如是真實”等所說。“真實”是指苦等諦的境，依次是遍知、斷除、證得、修習。從預流果等五果的現證智直至菩薩無過失入。 同樣，住于成熟眾生等后，也正確勸導他人，讚歎此事，隨順歡喜此事，這是說明忍位和法勝位。 “如是欲求”等說明順抉擇分的果：無障礙色、受、想、行乃至正法住世，成為無障礙自性。 以真如為主的品是真如品。 《八千頌般若波羅蜜多難解》中由阿阇黎寶源寂造《最勝心要》第十六品。

། །།ཐར་དང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་། །སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་གོང་དུ་ བསྟན་པ་དེ་ལས་གཉིས་བསྟན་ནས་གསུམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་ནས། །མཐོང་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས། །དེ་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་འདིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །དེ་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་འདིའི་རྟགས་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་ལས་ལྡོག་སོགས་རྟགས། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྐྱེད་པ་ཡིས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གནས་པ་ཡི། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་འདི། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྡོག པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་མི་དལ་ཟད་པ་དང་། །བདག་ཉིད་དགེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་། །གཞན་དག་དེ་ལ་དགོད་པ་དང་། །གཞན་གྱི་རྟེན་ཅན་སྦྱིན་སོགས་དང་། །ཟབ་མོའི་དོན་ལའང་སོམ་ཉི་མེད། །བྱམས་ལུས་སོགས་དང་སྒྲིབ་པ་ནི། །རྣམ་ པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་དང་།།བག་ལ་ཉལ་ཀུན་འཇོམས་པ་དང་། །དྲན་པ་དང་ནི་ཤེས་བཞིན་དང་། །གོས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བ་དང་། །ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམས་མི་འབྱུང་། །གྱ་གྱུ་མེད་སེམས་སྦྱངས་པ་ནི། །ལེན་དང་སེར་སྣ་མེད་ལ་སོགས། །ཆོས་ཉིད་ལྡན་པར་འགྲོ་ཉིད་དང་། །སེམས་ཅན་ དོན་དུ་དམྱལ་ཚོལ་དང་།།གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་མི་བཏུབ་དང་། །ལམ་གཞན་ཉེ་བར་སྟོན་བདུད་ལ། །བདུད་ཅེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། །རྟགས་ནི་ཉི་ཤུ་འདི་དག་གིས། །དྲོད་དང་རྩེ་མོ་བཟོད་བཅས་དང་། །ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གནས་པ་ནི། །རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་གིས་སྣང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པའོ། །འདི་དག་གིས་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་རྟོགས་སོ། །འདི་དག་གིས་ངེས་པར་དཔོག ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་མའོ།།དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གསུམ་དུ་གཟུང་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་པའི་དོན་འདི་ལའམ། གཞན་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྟེ་ རྣམ་པ་གང་གིས་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

從解脫、順抉擇分、不退轉學眾等上述所說中，已說明兩種，現在要說明第三種。 因此論中說：“從順抉擇分開始，于見道修道中，安住的諸菩薩，此即不退轉眾。“此處是指在大乘中。 此不退轉眾的特徵是為不退轉而生起，即是不退轉。不退轉即是不迴轉。 若問：住于順抉擇分者有何標誌？為此說：“從色等退轉等相，由生起二十種，住順抉擇分者，此為不退轉相。“不退轉即是遍知的意思。 若問：從色等退轉等是什麼？即：“從色等退轉，疑惑懈怠盡，自住于善法，令他人安住，依他緣施等，于甚深義無疑，慈身等及與，五種障不俱，摧毀諸隨眠，具正念正知，衣等保清凈，身不生蟲類，無諂心清凈，無取無慳等，隨順法性行，為眾尋地獄，不為他所引，魔現示他道，了知彼為魔，行佛所喜行。以此二十相，安住暖頂忍，及法勝位者，不退轉菩提。” 因此說”爾時世尊”等。由於顯明故為行相，由於表示了知故為標誌，由於推度了知故為相。雖是一義，說為三種是為遮遣誤解為他義。 對於”若於此所說義或其他任何”等，其中”或”字是與”如何”相連，即”以何方式了知”。

།རྟགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་པ་ལས་དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་ནི་རབ་འབྱོར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཏེ།རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་འང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། །ནིའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ནའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། གཉིས་སམ་མང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཐ་མི་དད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་མ་ཆད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་ པ་ནི་དེ་ལ་མཐོང་བའོ།།མི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ལོག་པར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པས་འཇུག་པའོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པའི་རིམ་པ་ཞུགས་ནས་སོ། །ཇི་ལྟ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་ཐོས་པའོ།།ཐོས་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལས་ཀྱང་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་དུས་ཕྱི་མར་ཡང་ངོ་། །ནེམ་ནུར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡིད་གཉིས་ནི་ཡིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ དེ་ནི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ།།དེ་མེད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །རྨོངས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དགག་པའོ། །ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེས་ མོས་པ་ནི་དད་པས་སོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །རྟགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ། །ཡན་ལག་ནི་གྱིན་ད་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །ཡན་ལག་ནི་ལྟོས་ནས་རྟགས་འདི་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་སྨོས་པ་ ཡིན་ནོ།

從眾多標誌中，首先須陀洹說：“須菩提，凡夫地等”等。凡夫、聲聞、緣覺、正等正覺佛四種，也是由真如而說。 為什麼呢？以”此一切”等來說明。“尼”字表示理由，因為此一切于真如中無二。一切色等諸法因不如其相而成立，故彼等即是真如。真如唯一，非二非多。因此，此真如無二無別，不可分割不間斷。 因遠離分別的自性故無分別，因非分別的境界故無妄念。如是相的真如即是入於法性真如。 若問如何趣入？說”于真如”等。安住即是見彼。無分別即是正確的。不妄念即是錯誤的。如是趣入即是如其所有而趣入。 若問趣入到何程度？說”如是趣入”，即依所說次第趣入。“如是”即是如所聞。“聞已”即是聞后。“超越彼”即是其後時。“不猶豫”即是不損害。 意二即是種種意，不作彼即是真如，“非”即是懷疑。無彼即是不懷疑。“不迷惑”即是無分別及遮遣。 若問做什麼？說”然此”等。唯于真如，一切色等皆是，勝解即是由信心。通達即是由智慧。主要標誌即是一切智。 支分即由”今”等來說明。支分即是觀待而說此等標誌等眾多詞句。

།ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། གཞན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་ ཕྱི་རོལ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིའོ།།དགེ་སྦྱོང་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །ངོར་ལྟ་བ་ནི་འདུད་པས་ལྟ་བའོ། །ཅི་ཞིག་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སོ། །མཐོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པས་སོ། །སྦྱིན་ པར་སེམས་པ་ནི་གུས་པའི་སྦྱིན་པའོ།།རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པ་འམ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་དེ་ཟད་པ་ཡོད་ན། འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྟགས་གཉིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གསུངས་པ་ལ།ངན་སོང་ནི་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་ལྷག་མ་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། །འདི་ནི་མི་ཁོམ་པ་ཟད་པ་སྟེ། དེ་དག་དེ་ལ་རྟགས་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པ་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་ཤིང་། གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་འཛུད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཞི་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་ཆོས་གང་དང་གང་ཤེས་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་དག་ལའོ། ། འདི་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་སླད་དུ་སྟེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཞན་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི དེ་དག་ལ་རྟགས་ལྔ་པའོ།།གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོམ་ཉི་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་དྲུག་པའོ། །བྱམས་ལུས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ཕན་པའི་ ཚིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ།ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བྱམས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བདུན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་འདོད་པ་ལྔ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་།འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་དག་དང་མི་འགྲོགས་པ་ནི་མི་ལྡན་པའོ།

知一切唯是真如，即是從色等轉回，這是在順抉擇分位中的第一個不退轉相。 又說”複次須菩提”等。“他人”即是此外道法。沙門即是出家眾。恭敬觀即是以敬意而觀。 若問觀何？說”此等”等。了知即是世間智。見即是出世間智。欲施即是恭敬佈施。依止即是依靠或皈依。 若於諦和三寶的疑惑、猶豫已盡，則不作這一切。這是疑惑已盡，是他們的第二相。 “須菩提，此亦”等中所說，惡趣即是地獄、餓鬼、畜生。女人之事即是女性身。這也是表示其餘非暇。這是非暇已盡，是他們的第三相。 又說”複次須菩提”等。自住十善，也令他人入住教導，這是他們的第四相。 “須菩提複次”等所說，了知諸法即是契經等。佈施即是對他人。“愿此等得利益安樂”即是為彼等利益安樂，這是共同智慧因。如法佈施，其他佈施、持戒等亦復如是。這是依他施等，是他們的第五相。 又”複次須菩提”等乃至”不迷惑”，即是于甚深義無疑等，是他們的第六相。 “慈身等”即是身等業，以”成就利益語”等來說明，為表示故。這是慈身等，是他們的第七相。 “不與五蓋相應”中，蓋即是貪五欲、害心、昏沉、睡眠、掉舉、悔恨、疑惑。不與彼等相應即是不具足。

།དེ་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་པ་སྟེ། དེ ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བརྒྱད་པའོ།།ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བག་ལ་ཉལ་འཇོམས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་འཇོམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་དགུ་པའོ། །དྲན་པ་དང་ནི་ཤེས་ བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཤེས་བཞིན་ནོ།།དེ་ནི་དེ་འགྲོ་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ་འགྲོ་བ་ནི་ཕར་འགྲོ་བའོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་འོང་བའོ། །བསླད་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །ཐོགས་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཐོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་པར་ས་ལ་འགྲོ་བའོ།།དེ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་འཆག་པ་དང་། ལངས་པ་དང་འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་ནི་མི་གཡེང་བའོ། །འདི་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་པའོ། །ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱོན་ཉུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ གསུངས་པ་ལ།ཤིག་དང་ལྡན་པས་ན་ཤིག་ཅན་ནོ། །གཙང་གདང་བ་ནི་གཙང་གདང་བའོ། །གནོད་པ་ནི་ནད་དོ། །སྐྱོན་ནི་འཚེ་བའོ། །འདི་ནི་གོས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་གཅིག་པའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ།འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་བཟའ་བའི་དོན་དུའོ། །མངོན་པར་འཕགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །འདི་ནི་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ།སེམས་ལ་བྱ་བ་ཉུང་བ་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གྱ་གྱུ་ནི་གྱ་གྱུ་ཉིད་དོ། །གང་སྐྱོན་སྦེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཡོའོ། །གང་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོན་པོའོ། །གཞན་སླུ་བའི་ཕྱིར་དོན་དུ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་སྟོན་པ་ནི་རྒྱུའོ། །དེ་དག་སྤངས་ པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་གྱ་གྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་།སེམས་གཡོ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཡོན་པོ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །འདི་ནི་སེམས་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ།འདིར་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཉིད་བཀག་པས་སྦྱངས་པ་ལེན་པ་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་ཏེ། འདི་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་བཞི་པའོ།

說”彼將減少昏沉、睡眠”等，這僅是爲了表示而已。這是不與五蓋相應，是他們的第八相。 如同一切所有那樣，斷除與嗔恚相關的隨眠即是斷除一切隨眠，故說”將無隨眠”等。這是他們的第九相。 “正念與正知”即是與正念相應的正知。以”行走”等來說明：行走即是往前走，返回即是回來，放逸即是散亂，不阻礙或阻礙即是因為散亂。輕率即是不觀察而行走。這僅是表示而已，行、立、坐、臥皆不散亂。這是正念與正知，是他們的第十相。 從”複次須菩提”至”少有過患”所說：有虱故稱有虱。不凈即是不凈。損害即是病。過患即是傷害。這是衣等清凈，是他們的第十一相。 從”其他眾生”至”殊勝”所說：生起即是生，為食故。殊勝即是特別殊勝。這是身上不生蟲，是他們的第十二相。 從”隨著”至”應當受持”所說：心少事務即是因為少欲及不散亂。心詭詐即是詭詐性。隱藏過失即是諂。欺騙他人即是曲。為欺騙他人而顯示無實德即是詐。斷除彼等即是依次為心無詭詐性、心無諂性、心無曲性、心無詐性。其餘易解。這是心無詭詐，是他們的第十三相。 又說”複次須菩提”等：此中遮止貪著利養等，也表示受持頭陀行。這是真實受持頭陀功德，是他們的第十四相。

།ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་མང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་བཟུང་བས་ནི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སེར་སྣ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཆོས་ཟབ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་ལ། །སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་ ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་དྲུག་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གསུངས་པ་ལ། ཕྱིར་བཤགས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་དང་སྡིག་པ་བཤགས་ པར་གྱིས་ཤིག་པའོ།།སོ་སོར་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པས་བསྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོངས་ཤིག་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཏང་བ་ཡོད་ནའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་བདུད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་ དམྱལ་ཚོལ་བའང་རྟོགས་པར་སླའོ།།འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དམྱལ་བ་ཚོལ་བ་སྟེ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅུ་བདུན་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་ བཤགས་པར་གྱིས་ཤིག་པ་ནི་སོ་སོ་སོ་སོར་ཅིག་པའོ།།གང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སེམས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོངས་ཤིག་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྨྲས་པ་ནི་སྙན་དངགས་མཁན་ནོ། །དེའི་ལས་ནི་སྙན་དངགས་སོ། །ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་ཁམས་ནི་རང་བཞིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་ཆོས་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་མི་བཏུབ་པ་སྟེ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཁྱོད་འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཟད་པའོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཏེ། འདི་ཉིད་དུ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ཀྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་མི་འཁྲུགས་མི་གཡོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

“不多嫉妒與慳吝”，以慳吝為例表示六波羅蜜多的違品。這是無慳吝等，是他們的第十五相。 從”深法”等至”應當受持”所說：修習即是正確修習。隨順法性而行一切，這是隨順法性而行，是他們的第十六相。 從”複次須菩提”至”應當了知為不退轉”所說：“應當懺悔”即是應當懺悔罪業。“應當各別捨棄”即是以各別決定而應當完全捨棄。“如是作已”即是若有捨棄菩提心。“如是”即是魔如是說時。其餘易解。為眾生故求地獄也易解。這是為眾生故求地獄，是他們的第十七相。 從”複次須菩提”至”應當了知為不退轉”所說：以般若波羅蜜多等各別懺悔即是各各別別。所執持的心、菩提心及波羅蜜多，應當捨棄這些。說種種不真實即是詩人。其業即是詩。不退轉界即是自性。不退轉是有法，應與下文相連。其餘易解。這是不為他所引，是他們的第十八相。 從”複次須菩提”至”應當受持”所說：以”行於輪迴”等顯示菩薩道。以”汝於此”等執取聲聞等道。“將不成就”即是壽命盡。“即”字表示分別，將解釋”於此”等，或者是”嗚呼”等。“心不動搖”即是因為知是魔所說。

།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལམ་གཞན་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་བདུད་ལ་བདུད་ཅེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་ བཅུ་དགུ་པའོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། འབྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཏོང་བའོ། །དེའི་དོན་གྱི་ཚིག་དག་ནི་འབྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །ཐོས་ནས་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་ ཉམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། ཆོས་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། ཐེག་ པ་དམན་པ་ལས་གུད་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་རྣམས་སོ། །ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཤེས་ན་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པའོ།།ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟགས་ཉི་ཤུ་པའོ། །རྟགས་ནི་ཉི་ཤུ་དེ་དག་གིས། །དྲོད་དང་རྩེ་མོ་བཟོད་བཅས་དང་། །ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གནས་པ་ནི། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་།ཅེས་བྱ་ བ་ནི་མཇུག་ཡིན་ཏེ།དྲོད་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་གང་རྟགས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་གིས་མཚོན་པ་དེ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ནི་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ལྡོག་པའི། །མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་། ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གོ།

因此這是了知顯示其他道路的魔為魔，是他們的第十九相。 從”若”至”應當受持”所說：分離即是捨棄大乘。其義之語即是分離之語。“從他”即是從魔等。與”聞已心不退失”相連，即是”不動”之義。從何處不動？從法性，法性即是法性。大乘即是行持。從彼不退轉即是不會背離。不變異即是顛倒，意思是不會偏離小乘。“彼等”即是分離之語。“若”字表示因由，因為知道魔業故”非處”，應與下文相連。“如是”即是佛所讚歎。其餘易解。這是佛所歡喜之行，是他們的第二十相。 以此二十相， 安住于暖位， 及頂忍法頂， 不退轉菩提。 這是結語，即安住于暖等順抉擇分，由此二十相所表徵者，是不退轉于圓滿菩提，這就是不退轉之義。 關於安住見道，論中說： “見道中忍智， 十六剎那中， 應知菩薩之， 不退轉相狀。” 這是什麼呢？即是忍剎那和智剎那十六。

།བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། གཟུགས སོགས་འདུ་ཤེས་ལྡོག་པ་དང་།།སེམས་བརྟན་ཐེག་པ་དམན་དག་ལས། །རྣམ་ལོག་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི། །ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། །ལུས་སེམས་ཡང་བ་ཉིད་དང་ནི། །འདོད་ལ་སྤྱོད་པ་ཐབས་མཁས་དང་། །རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་ཉིད་དང་། །འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་ ཉིད་དང་།།ཕུང་སོགས་བར་ཆད་བྱེད་རྣམས་དང་། །ཚོགས་དང་དབང་སོགས་བཅས་པ་ཡི། །གཡུལ་འགྱེད་སེར་སྣ་ལ་སོགས་ལ། །སྦྱོར་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ཡི། །གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། །ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཉིད། །རང་གི་ས་ལ་ངེས་པ་ཉིད། །ས་གསུམ་ལ་ནི་ གནས་པ་དང་།།ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ། །དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །བློ་ལྡན་མཐོང་བའི་ལམ་གནས་ཀྱི། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་མི་སྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལ་མི་སྐྱེད་པ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡོད་པ་ཞེས འབྲུ་མང་པོ་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། མོས་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པའོ། །བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལའོ། ། སེམས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་བརྟན་པའོ། །འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་གཉིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་རྣམ་པར ལྡོག་སྟེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་གསུམ་པའོ། །དེ་དག་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འདི་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་འདོད་པར་སྐྱེད་པའི་བགེགས་ཉམ་ཆུང་ བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྟགས་བཞི་པའོ།

十六是什麼呢？ 色等想的轉變， 心堅固小乘中， 遠離禪定等之， 支分悉皆盡， 身心輕安性， 善巧行欲樂， 恒時梵行性， 活命清凈性， 蘊等諸障礙， 資糧及根等， 戰鬥與慳等， 加行隨加行， 各別遮止住， 法塵許不見， 自地決定性， 安住於三地， 為法捨生命。 如是十六剎那， 是具慧見道住， 不退轉之相。 又說：“善現”乃至”應知為不退轉”中說：現前造作即是生起之義。“彼法亦”即是色等，“不見”等。此中即是緣現前造作。即是不生，應當廣說為”此中有不生智忍”。從色等想轉變，這是見道苦法智忍之第一相。 又從”複次善現”至”應當受持”中說：退轉勝解即是離開勝解。“將知”即是以出世間智。煩惱即是衰損。分離即是離開菩提心。“于彼”即是于正等菩提。心堅固即是于正等菩提心堅固。這是見道苦法智之第二相。 從”善現複次”至”當知”中說：這是從小乘中轉變，是見道苦隨智忍之第三相。 從”若彼等欲”至”應知”中說：這是禪定等支分悉皆窮盡，即是減弱欲界生起之障礙，是見道苦隨智之第四相。

།གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དྲན་བཞིན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འདིར་མིང་ལ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་འགྲོ་འམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུས་ཡང་བ་ཉིད་དོ།།དེ་གཉི་ག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་ལྔ་པའོ། །དེ་གལ་ཏེ་ཁྱིམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། །ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཐབས་ཏེ། ། ཐབས་དེ་དང་ལྡན་པས་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་དྲུག་པའོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ལྷག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།བདེ་བ་ལྷག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དོན་དུ་མི་གཉེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པ་ལྟར་རྟག་ཏུ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའོ། །མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པས་འཚོ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་། རིགས་ པ་མ་ཡིན་པས་མི་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཚོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཆོས་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། །གནོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བདུན་གྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཚིག་བཅུ་དྲུག་གོ།།འདི་ནི་རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་བདུན་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ་སྔགས་ཀྱི་རིགས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་ལྷ་ ཕོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རྩི་ནི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་མཐའ་འོ། །ལྷ་མོའི་སྔགས་ནི་རིག་སྔགས་སོ། །སྨན་ནི་སྨན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་། རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །རྩོད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩོད་པའོ། །རྒོལ་བ་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །འདི་ནི་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་ པ་སྟེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་བརྒྱད་པའོ། །དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལས། །ཕུང་སོགས་བར་ཆད་བྱེད་རྣམས་དང་། །ཚོགས་དང་དབང་སོགས་བཅས་པ་ཡི། །གཡུལ་འགྱེད་སེར་སྣ་ལ་སོགས་ལ། ། སྦྱོར་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ཡི། །གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་གནས་པའོ།

從”複次善現”至”正念而行”中說：此處”不執著名號”表示心輕安性。“彼行走”等表示身輕安性。這兩者是見道集法智忍之第五相。 從”若彼在家”至”受用”中說：如是如說之想即是方便，具足彼方便而受用欲樂，這是見道集法智之第六相。 從”五欲功德”至”應當受持”中說：因增上生喜故為喜之自性，因增上生樂故為樂之自性。“不追求”即如無色界無貪著般恒時不追求。“不以平等不平等活命”即不以正當非正當方式活命。若問如何活命？說”唯法”。損害即是苦。五順解脫分、四順抉擇分、見道七剎那，以及”勝士”等十六句。這是恒時梵行性，是見道集隨智忍之第七相。 從”複次善現”至”應當受持”中說：咒類即是咒之差別，即男性諸天之咒。藥即是果實成熟之究竟。女天咒即是明咒。藥即是藥物。等字包含機關及續部等。爭論即是身之爭論。諍論即是語之業。這是活命清凈性，是見道集隨智之第八相。 關於第九等五剎那，論中說： “蘊等諸障礙， 資糧及根等， 戰鬥與慳等， 加行隨加行， 各別遮止住。” 加行即是有執著之現前成辦。隨加行即是入于無執著。住于彼即是安住于彼等。

།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ འཛིན་དེ་བཀག་པའོ།།མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་དོན་ཏེ་དེ་ཡང་གནས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོའོ། །བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཚོགས་ནི་གསུམ་པའོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཡུལ་འགྱེད་པ་ནི་བཞི་པའོ། །སེར་སྣ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ལྔ་པའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བཞི་ནི། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མ་བྲལ་བར་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། དེ་དག་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྦྱོར་བ་སྟེ།རྗེས་སུའི་སྒྲ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཐར་པ་ནི་ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ནས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམན་པ་ཉིད་དམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ལས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འོས་ན་འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་དགའ་བ་སྟེ། གཏམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་མེད་དེ་གཏམ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པའི་རྒྱལ་པོའོ།།དེ་ཉིད་གཏམ་ཡིན་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་གཏམ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏམ་མོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་གཏམ་གྱི་དོན་ཅི་རིགས་པར་འདིར་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ དང་།བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་དགུ་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་རྐུན་པོ་སྟེ། དགེ་བའི་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་བཅུ་པའོ། །དགེ་བའི་ ཆོས་ནི་ཚོགས་ཏེ་ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། །དམག་དེས་མི་མཐུན་པའི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་འཐབ་མོའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འཐབ་པ་ཡོད་ན་འགོག་པ་འཐོབ་སྟེ། འགོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ གྲོལ་བའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་གནས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ལོག་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 遮止具有彼等之禪定。“非”字是否定相關之義，這也是住。蘊等是事物。障礙是第二。資糧是第三。根等戰鬥是第四。慳等是第五。 其中首先四者，從”複次善現”至”未離而住”中說：于”彼等蘊”等，加行與隨加行即是加行與隨加行。與彼隨加行即是與彼一起加行，“隨”字表示一起之義。與”彼不住”相連。此處解脫，如《般若波羅蜜多》中說：“住于空性，于任何法皆不見有下劣或殊勝。” 此中以二句所說：于煩惱分中應無煩惱而喜好聚談，因為是言談之境故喜好聚集。彼即無有，因僅是言談故為言說。余如前。因為殊勝故為斷煩惱之王。彼即是言說，因非現前所作故僅是言說。此中言說之義亦當如理配合。 遠離住于蘊等加行與隨加行，這是見道滅法智忍之第九相。五蓋是盜賊，因奪取善法財故。余如前。這是見道滅法智之第十相。 善法是資糧，余如前。這是見道滅隨智忍之第十一相。軍隊即是違品損害之戰鬥。余如前。有戰鬥則得滅，滅即是涅槃解脫。彼復何者？即是身、處、受用顯現之諸識轉依。

།དེ་བས་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི། །གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ལྗོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའམ།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ལུས་ནི་གྲོང་སྟེ། དབང་པོའི་གྲོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ནི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། །དབང་པོ་དྲུག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲོང་རྡལ་ནི་ལོངས་ སྤྱོད་དེ་ཡུལ་ལྔའོ།།ལྗོངས་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པ་ཡོད་ན་ཐར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་གི་གཏམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས།བློན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་མན་ཆད་གཏམ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་པར་མི་བྱ་ན། འོ་ ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེ་ན།གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏམ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཉིད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གནས་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་སོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བསྟན་བཅོས་ལས། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་སྤྱོད་ན། སེར་སྣའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན་འཆལ་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་།རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་འདིར་ནི་དེ་དག་འཐབ་མོ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་རྒོལ་བའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེར་སྣ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་འཐབ་མོའོ།།མཚང་འདྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་གཉི་ག་ལ་ཡང་སེམས་ལ་སྟོབས་མཉམ་པར་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ་རྩོད་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 因此，于身等無分別的村、城、鎮、地區、地方及王宮眷屬之言談加行中不應精進而住。其中，眼等五根之身是村，因為是諸根之村故。因為是身之所依故，住處是城。因為是六根所了知故，鎮是受用，即五境。地區等是住處之差別。 若有我與我所分別窮盡則為解脫，因此依我分別而說”我之言談”等。依我所分別而說”大臣”等。此下三種言談，應當如理了知我所分別、受用分別及住處分別。 若不如是而住，那應當如何而住呢？說”若異”等，即應當觀察般若波羅蜜多之言談。余如前。意為應當住於一切法性平等之加行與隨加行中。 “具一切智相應作意”即是與菩提心相應。這是遠離具足根境言談加行與隨加行之住，是見道滅隨智之第十二相。 論中說：“慳等”，如《般若波羅蜜多》中說：“行佈施波羅蜜多時，不住于慳吝言談加行與隨加行”，即說”行般若波羅蜜多時，不住于邪慧言談加行與隨加行”。 此處說”不住于鬥爭、誹謗、爭論、辯駁言談加行與隨加行”。慳等是違品故為鬥爭。誹謗等是對治品故為佈施等。當此二者於心中勢力相等時即為爭論。

།གང་གི་ཚེ་གཉེན་པོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམ་ ཆུང་བར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་རྒོལ་བའོ།།རྩོད་པ་དང་། རྒོལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་གཏམ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས་པའོ། །མི་འབྱེད་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་སོ། །འབྱེད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ པས་སོ།།ཆོས་སྨྲ་ཞིང་མཛའ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟགས་ཏེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུང་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ པ་ལ།འདིས་ནི་ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཉིད། རང་གིས་ལ་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གསུངས་ཏེ། དེས་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་ནི་རང་གི་ས་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གམ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། ཐེ་ཚོམ་ནི་སོམ་ཉིའོ། །ཡང་དག་པར་ཞུམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་མེད་པའོ།།མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚམས་མེད་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔའོ། །གསལ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་བའོ། །གནོད་པ་ནི་ཉམ་ཆུང་བར་བྱས་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སེམས་ནི་བདག་ཉིད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །མི་ འཕྲོགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བའོ།།འདི་ནི་རང་གི་ས་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཞིང་ངེས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྟགས་ཏེ་བཅུ་བཞི་པའོ། །ས་གསུམ་ལ་ནི་གནས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་སྟེ། གནས་གསུམ་ནི་ས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ལྷག་པར་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། །འདི ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོན་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ ནའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། །ཡོད་པ་ལས་ན་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ས་གསུམ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྟགས་བཅོ་ལྔ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། བདག་གི་ལུས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 當對治力使違品衰弱時即為辯駁。爭論與辯駁本身也是言談，因為是分別故，于其加行與隨加行中不應精進而住。不分別是因爲了知平等性。分別是因為種種分別。 從”說法欲結交”到”應當攝受”易於理解。這是見道法智忍之第十三相。 關於從”複次須菩提”到”應知是無記”所說：此說”法無微塵可得，于自地決定”之義。彼不見法有微塵許真實，因為于自地是否退轉無有懷疑，懷疑即疑惑。“真實怯弱”即無勇悅。 關於”無間心”，無間即五無間。明瞭是完全捨棄。損害是使衰弱。不退轉心即自身決定不退轉。不奪即不為他所引。這表明並確定于自地不退轉，是見道法智之第十四相。 三地住處、魔業、非如來語異、自當成正等正覺，三處即三地。對此殊勝決定，從”若”至”應知”所說：此中”於此”即今生。“此非如來”如前。“彼”字應與下文”如是”相連。“非余”即以義理必定證得無上正等正覺。佛加持即佛之化現。“有”即是真實義。這是住於三地，是見道隨智之第十五相。 從”複次須菩提”至品終所說：舍自身即捨命等。

།སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་འཆི་བའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྐྱེས་བུ་གཏི་མུག་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་བདག་དང་གཞན་ཡོངས་སུ་གཟུང བའི་ཕྱིར།སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་ཡང་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་མཚོན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྟགས་བཅུ་དྲུག་པའོ། །འདི་འདྲའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །བློ་ལྡན་མཐོང་བའི་ ལམ་གནས་ཀྱི།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ནི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་ དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གང་གི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཉི ག་ཡང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །ཇི་ ཞིག་ངོ་མཚར་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།།ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ནི་ཚོགས་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབད་པས་ཐོབ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མ་མཆིས་པའོ། །གྲངས་ ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །གྲངས་ལས་འདས་པས་མཐའ་ཡས་པའོ། །མཆོག་ ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མུ་མེད་པའོ།།མི་འཕྲོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟབ་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 捨命即死亡。佛世尊所說之法即正法，即空性。有些愚癡之人捨棄它。為攝受自他而捨命者，如同對佛歡喜恭敬一樣對法亦然，因爲了知如來是法身，因為見自身即是佛性。“于聲聞說法亦”是舉例，菩薩與天等亦然。其餘易於理解。這是為法而捨命，是見道道隨智之第十六相。 “如是十六剎那，是具慧住見道，不退轉之相”是總結。顯示不退轉之行相、標誌與征相的品即為此品。《八千頌般若波羅蜜多難解》中阿阇黎寶源寂所造《最勝心要》第十七品。 已說明順抉擇分與見道之不退轉相及數量差別后，修道甚深故二者皆不能說，因此論中說”修道甚深”。關於從”世尊”至”聲聞緣覺不能奪”所說：世尊希有是一句。何為希有？說”大功德”等。大功德即資糧，因為極為甚深，經二無數劫不間斷精進而得。因其殊勝不可知故”無量”。因數量不可知故”無邊”。“菩薩摩訶薩”即住修道不退轉者。“不退轉”即住修道。超越數量故”無際”。最為廣大故”無限”。“不奪”即正智聲聞緣覺亦不能取。這是修道甚深。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། སྤྱོད་པ་ནི་ནུས་པའོ། །སྟོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།དེ་ལས་ཅི་ཞིག་སྟོན་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ནའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁོ་ན་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གནས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཟབ་མོ་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཏེ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བརྩམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྟོན་པའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བར འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པའོ།།འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའོ། །དེས་བསྟན་བཅོས་ལས། །ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས། །ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང་། །སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་ བ་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཟབ་པ་ནི་ཟབ་པའི་དངོས་པོའི་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཟབ་མོར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཟབ་པ་ནི་ཟབ་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཟབ་པ་ཉིད་དེ།གང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མེད་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཡོད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རིག་པས་མཚན་མ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ་དེ་རིག་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སྲིད་པའི་དོན་དུ་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ཉིད་མ་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་དག་དེ་ལས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་རིག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ནི་འགོག་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡང་སྲིད་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། །དེའི་བག་ཆགས་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的中文直譯： 關於”須菩提白言”等所說：行為即能力。雖說也不會成為眾生之利，如是思維。對此說什麼呢？說”為彼故”等。“彼”依次配合，因此應在了知處之後觀察。“甚深甚”是重複之義。“處”即修道所緣，即具般若波羅蜜多，意為其所依。“說”即應說。這是須菩提的請問。 “如是說已”等，“開始”即初說。“欲知”即欲修習修道。這是世尊的允許。因此論中說：“甚深空性等，彼深離增益，誹謗二邊際。“其甚深是甚深之事，因為彼成為甚深，即是空性、無相等道之所緣甚深，意為”甚”。其所緣即空性等，空性等亦是甚深性，即離增益邊際與誹謗邊際。 為顯示世尊允許，說”須菩提甚”等。如所顯現的一切法皆無，如實存在的真如即是空性。彼即無相，因為通達彼故遮止相。彼即無愿，因為通達彼故於三界無愿。彼即無為，因為彼等不為輪迴而造業故。彼即無生，因為彼等不從彼生故。彼即不生，因爲了知無自性生故。彼即無實，因為無實體故。彼即離貪，因為通達彼故不生煩惱隨眠故。彼即滅，因為滅彼等後有故。彼即涅槃，因為滅其習氣故。彼即成無，因為彼等有漏蘊已壞故。

།འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུར་གྱིས་ཞུས་པའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །བྱིས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཟབ་ཅེ་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ནོ། །གང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་སྟེ།བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ དགའ་སྟེ།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞིབ་མོར་བྱ་བ་ནི་མཁས་ཤིང་རིག་པས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་དང་མཐོང་བའི། །ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། །མཇལ་དང་ངེས་རྟོག་བསྒོམ་པའི་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།ཡང་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དང་། མཇལ་བ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། མཐོང་བའི་ ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པར་འདོད་དེ་དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདིར་མདོ་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 這是關於空性等。“須菩提白言”是含蓄請問之義。“法”即空性等諸法。“一切法”即蘊、界等。若問凡夫所取的色等如何甚深，自問即”須菩提，云何色甚深”等。“須菩提，如其真如”是回答。若問是何者之真如，則說”于彼”等。為明瞭故說”須菩提，於何”等。“於何”即于有色等真如，非異於所觀察的色等。這是色等的甚深性。“法”即空性等諸法。 以正說歡喜，須菩提白言：“世尊稀有”等。“細緻”即善巧通達。說涅槃是因為住于修道故，不退轉者一切分別不現故。彼等違背色等是因為勝義中顯現故。其中涅槃即是解脫於色等增益邊際。違背色等即是解脫於色等誹謗邊際。這是空性等的甚深性。 此後論中說：“抉擇分與見，道及修道中，數數思維及，會遇決定觀，修道。""數數”即相續。因此，具相續的思維、會遇、決定觀察之自性即是修道。所緣即空性等，空性等是抉擇分、見道及修道之所依。 若問修道如何是境，因其相續故，承許修道是相續，其中前者是境，後者是有境，故無相違。此處經文為”世尊告曰”等，“如是”即如所說空性等。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྲེལ་པ་སྟེ། འདིའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་འདི་དག་སེམས་པར་འགྱུར་ངེས་པར་རྟོག་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པས་སོ། །བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇལ་བས་ཞི་གནས་བསྐྱེད་པས་སོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ངེས་པར་རྟོག་པས་ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་པས་སོ།།བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་ཐོས་པས་སོ། །བསྟན་པ་ནི་དོན་ཐོས་པ་ལས་སོ། །བསྟན་པ་ནི་གསལ་བ་བསྒྲགས་པས་སོ། །རིགས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་ པ་ནི་དེ་དག་ལས་སོ་སོར་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའོ།།འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་ཚད་མས་གང་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། མེ་ཉིད་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆུ་ཉིད་ནི་གཤེར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། འདི་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། མི་གཡེང་བར་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཞི་གནས་རྣམ་པ་དགུས་སེམས་མཉམ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇམ་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཤེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་མཚན་མར་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །ངེས་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་སྟེ། འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པས་རྣམ་པ་དགུར་བཞེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི ལམ་དེ་ནི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུའོ།

以下是完整的中文直譯： “具有如是般若波羅蜜多”是指獲得分別的彼岸，即般若波羅蜜多，意為見道、修道和順抉擇分三者。其中，具有如是般若波羅蜜多是關聯，即”此之基礎”之義。與”彼等當思維、當決定觀察”相連。 若問如何，故說”如是我”等。“應住”即是專注一心。“應學”即以會遇生起止觀。“應成就”即以決定觀察生起勝觀。“開示”即由聞教法。“開示”是由聞義理。“開示”是由明白宣說。 理有四種：觀待理是依一切因生果。作用理是從彼等各別生起果之差別。證成理是以量成立諸義。法爾理是自性決定諸法，如火性是能燒，水性是能濕等。 以此等於三昧所緣結跏趺坐，不散亂恭敬及常行即是思維。于彼以九種止令心平等即是柔和。法之分別、常時分別、極分別、遍思維、遍觀察所入之四種勝觀即是決定觀察。 其中，了知五蘊等一切所有即是分別。知曉一切如實是空性等即是極分別。以具慧無分別心作為標幟即是遍思維。決定觀察即是遍觀察，此即是修道之自性。 “以相分為九種”是說彼修道以相之分類成為九種。“復”字表示順品亦有九種。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྟེ། དེས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལམ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པར་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་ནས། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་དུའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཅི་རིགས་པར་དྲི་མ་རགས་པར་སྔར་ བསལ་ནས།ཕྱི་ནས་ཕྲ་བ་སེལ་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྔ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་ནས་ཆེས་མང་དུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔའི་བར་ གྱིས་གསུངས་སོ།།དེ་ནས་གཉིས་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། །བསྒྲུབ་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་སོ། །ཉེ་བར་སེམས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ གིས་སོ།།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་དག་གིས་སོ། །རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པས་སོ། །འབད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་བརྩོན་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་པ་ནི་ལས་ཅི་ཙམ་ ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཉིད་ཀྱིས་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དང་པོའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མཛེས་པའོ། །གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །དབང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་མེད་པའོ། །འཁོར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་ བ་ལའོ།།འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ལའོ། །རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་། ཇི་ ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དང་བསྟན་པའོ།།སློབ་པ་ནི་ཞི་གནས་ལའོ། །རྟོག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་སོ། །ཉེ་བར་སེམས་པ་ནི་གཉི་གས་སོ།

以下是完整的中文直譯： 若問如何，故說：“小中及大等，以小小等分。“即小小、小中、小大、中小、中中、中大、大小、大中、大大，因此不順品亦有九種。 其中，道之種類隨順而生。彼等違品則不相順而滅，從大大、大中乃至小小。彼違品亦是修道所斷，即煩惱分別。如其所應，先除粗垢，后除細垢。 心亦如是。其中第一以”如是”等宣說。第二以”如是”等顯示。其後五者以五個”複次”乃至”極多增長”等五者宣說。其後二者從一個”複次”直至”須菩提白言”宣說。 “如是”即如前所說次第。“修習時”即以止。“思維時”即以觀。“遍思維”即以二者。“善加行”即以止等。“精進”即勤于勝觀。“勤修”即勤於二者。 世尊自問即”作幾許事”。自答即”譬如”等。成為初義即莊嚴。“為他所攝”即他所控制。“無自在”即無能力。“于輪迴”即生起相續。“舍離”即斷除。“背向”即因未來不生。“出離”即出離前際與后際。“如所說”即如前。“如所說及如所開示”即說與示。“學習”即于止。“觀察”即以觀。“思維”即以二者。

།དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་ལས་གཅིག་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉེས་པ་གང་ དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་བཞིན་ནོ། །ལས་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྐལ་པ་ཤིན་ ཏུ་མང་པོའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁྱད་དུ་འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ཉིད་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་མང་པོས་ཁྱད་དུ་འཕགས་སོ།།གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་གང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ངོ་། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་གཏོང་བའོ། །རབ་ཏུ་འགོད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའོ།།འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གནས་པའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ནི་ རྟོགས་སླའོ།།གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ སྦྱིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་།བསྔོས་ནས་ཡང་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་ངོ་། །གང་ཡང་དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་མ་བྲལ་བའོ།།འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའོ།

以下是完整的中文直譯： 如是修習瑜伽即入于修習。僅此表示一事。第二從”何等過失”至”永斷”所說，此為修道小小品。 關於所說”須菩提如是”等，“如是”即如剛說。“幾許事”等即至極多劫終竟，及斷除退失正等菩提之過失。從”何等菩薩”至”殊勝”說明差別。“是故”即由佈施。此殊勝即以多福德殊勝。 若問何故，故說”此”等。此為修道小中品。 又說”複次須菩提”等，佈施即舍施。“善安置”即心無執著。此為修道小大品。 又”複次須菩提”等，作意即安住。此為修道中小品。 又”複次須菩提”等二者易解。 又”複次須菩提”等，彼法施亦以般若波羅蜜多所說迴向而回向。此為修道大小品。 “須菩提複次”等，彼法施以般若波羅蜜多所說迴向而回向已，復于內修習正定瑜伽。此為修道大中品。 又彼內正定即不離般若波羅蜜多。此為修道大大品。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལ། འདིར་བསོད་ནམས་མང་དུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་མང་དུ་གསུངས་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱི་དྲི་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་བ་ཡང་རྟོག་པ་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་གསུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། འདིར་བསྒོམ་ པའི་ལམ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་སྟེ།བྱིས་པས་མི་ཤེས་པ་ནི་སྟོང་པའོ། །ཁོ་ན་ནི་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་སྣང་བའོ། །མི་སྣང་བ་ལས་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྣང་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་དག་ ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།བདག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གསོག་གོ། །གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསོབ་བོ། །འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་པ་བསྐྱེད་པ་དྲིས་པའི་ ལན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་བཅད་པ་ནི་ཐ་དད་པ་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་བཅད་པའི་དོན་དུ་གཉི་ག་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། །གྲངས་ནི་བགྲང་བའོ། །ཟད་ པར་མི་ནུས་པ་ནི་མི་ཟད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །ལྷག་མའི་ཚིག་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཚིག་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དོ།།ཆོས་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་དང་འདྲ་བ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་གཅིག་ཡིན་ཡང་ཆ་ཡིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བསྟན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་འདིས་བསྟན་པས་ན་བསྟན་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེའོ། །དེ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ཡང་ཡིན་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་བསྟན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། གྲངས་མེད ལ་སོགས་བསྟན་པ་རྣམས།།དམ་པའི་དོན་དུ་བཟོད་མ་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་དེ་དག་ཐུགས་བརྩེ་བའི། །རྒྱུ་མཐུན་གྱུར་པར་ཐུབ་པ་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བཟོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 關於所說”須菩提白言”，此處多次說”生多福德”，因此須菩提之問：造作即是分別，如是福德造作亦是分別，故多福德亦是多分別，將如是說耶？世尊答曰：從”須菩提”至”生無量”。 此中修道無如實相故空，凡夫不知即空，唯是實性。如是”顯現”者，極顯現即顯現。從不顯現而成顯現即顯現，此為”極顯現”之義。如是下文亦當觀察。 因無主故虛。因非所取故空。因無執故無實質。“如是”即實質等。余易解。此為對”生無量福德”之問答。 關於”須菩提白言”等，差別即區分。分別即差異即區分。為分別彼等義故攝受二者。“無量”即遮遣粗相。數即計數。不能盡即無盡。 “世尊若色”等易解。余語即語支分，即主要語詞之義。“無盡”即如虛空。“無量”亦即如虛空。“彼等法”即無盡、無量、空性、無相等。說即如聲亦種種。如是雖一義而以分位差別分別，此為密意。 故此說”顯示成就”，顯示即由此顯示故為顯示，即悲心。彼成就即隨順因。亦是顯示亦是成就故為顯示成就。此中論說：“無量等諸顯示，勝義中不應理，世俗彼等大悲，隨順因佛許可。“不應理即不合理。

།དེ་ནི་གྲངས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་རྒོལ་བའི་ལན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་ གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ།བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། དངོས་པོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས། ཉམས་པ་དང་ནི་འཕེལ་མི་རུང་། །བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །ཅི་ཞིག་ཉམས་ཤིང་ཅི་ཞིག་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་ཉམས་པ་དང་། འཕེལ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ་དེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་འདོད་པའི་དོན་ དུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ།།གཞན་དུ་ན་དེའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་བྱང་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲིས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུའོ། །མང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །འདིར བསྟན་བཅོས་ལས།བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ། །འདི་ཉིད་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད། །དེ་ཡང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་ལེའུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ ལེའུའོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅཝ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ།སེམས་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་དེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཚང་ཡང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་མར་མེའི་དཔེས་ལན་བཏབ་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 這是對無量等顯示的諍論之答。關於從”須菩提白言”至”然而”所說：不可說者，因非其境界故。般若波羅蜜義即空性相。此中論說：“于不可說事，損減與增長不應，以所謂修道，何損復何得？“此即不可說中無損減增長之事。 若問：“如何證得菩提？“故從”然而”至品終所說：彼佈施行施且作意彼等與發心彼等，即由何行施。“彼等善根”即具彼等發心者。如何是菩提，如是彼迴向所愿。否則，以彼迴向不能證菩提。如是下文亦當配合。 關於所說”無上正等正覺”，故以”爾時世尊”等問。世尊答曰：“須菩提，此無上正等正覺即如是”等。相續不斷即反覆。多即恒常。“如是”等為結語。 此中論說：“如何是菩提，如是此成就所愿，菩提即如是相，彼亦許為彼相。“彼與彼即修道。主要顯示空性品即空性品。 《聖八千般若波羅蜜多難解》中，由阿阇黎寶源寂造《最勝心要》第十八品。 從”爾時於世尊”至”當成”所說：因前心與後心彼等與菩提無關聯故，此為諍論。從”作是語已”至”亦當成佛”，以燈喻作答。

།འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། སེམས་ ནི་སྔ་མས་བྱང་ཆུབ་པར།།རིགས་མིན་ཕྱི་མས་ཀྱང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་རྒོལ་བའོ། །མར་མེའི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ནི་ལན་བཏབ་པའོ། །དེ་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འབའ་ཞིག་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པར་བསྟན་ནས།གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཟབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་གཉིས་མེད་དང་། ། ཐབས་མཁས་པ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བའི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཟབ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཟབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གསུངས་ཏེ། སེམས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ ཏུ་རྟོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཟད་པའི་ཕྱིར་འགག་པའོ། །མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཟད་པའོ། །སེམས་གང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ མེད་པ་སྟེ།འཁྲུལ་པ་ཆད་པས་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་འགག་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པས་འགག་པ་མེད་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །སེམས་གང་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཟབ་པ་གང་གསུངས་པའོ། །གང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པར་གང་བསྟན་པའོ། །གང་འགག་པའི་ཆོས་ཞེས འདིར་ཡང་བརྗོད་པ་ནི་དེ་བཟླས་པར་འགྱུར་བའོ།།གང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །མ་བྱུང་མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནས་སོ། །ཆོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བརྗོད་པའི་འགོག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འགག་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་འགག་པ་ཟབ་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 此中論說：“以前心證菩提，不應理，以後心亦非。“此為諍論。以燈喻方式，配合”證菩提”。此為答覆。 其後論說：“甚深法性八種相，配合稱為菩提。“第十八品中唯顯如是相之菩提后，任何菩提相及眷屬即八種甚深。 若問：“如何為八種？“說道：“生滅與如是，所知及能知，境界無二相，方便善巧深。“無二與方便善巧是以合一對舉而分。 故從”作是語已”至”此緣起甚深”，是須菩提顯示甚深之處。“其他”即非彼等。從”作是語已”至”方便善巧”，說八種甚深： “何心”即非真實遍計執迷亂自性。“滅”即因相續盡故滅。“非”即非義，因迷亂因二取執盡故。此為生盡。“何心生”即無迷亂，意為因斷迷亂故依心故心生。“有滅法”意為于剎那剎那。“滅”意為相續滅。“非”即自然生，因以愿等差別令無滅故。“何心未生”即所說生甚深。“有滅法”即剛說者。此中復說”有滅法”即重複。“何心”即心相續。“未生未滅法”即無始無終。“何法”即說涅槃之滅。“自性滅”即自然滅。“法性”即空性。此為滅甚深。

།དེ་བཞིན་དུ་གནས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐེར་ཟུག་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུན་གྱིས་བརྟགས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལས་ཤེས་བྱ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་ རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་ཤེས་བྱ་ཟབ་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ནི་རིག་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཤེས་པ་ཟབ་པའོ། །ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལའོ། །ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ལའོ། །མི་འཇུག་པ་ནི་མི་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུ་བར་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་པ་ནི་མི་སྣང་བའོ། །འདི་ནི་སྤྱོད་པ་ཟབ་པའོ། །མཚན་མ་ལ་ སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མ་འམ།གཉིས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་ལའོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། གཉིས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མའོ། །མ་བསྒོམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ སྤངས་པའོ།།མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཟབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་ངོ་། །མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་ལན་གསོལ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ།།མཚན་ཉིད་གང་ལགས་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： “如是住否”是說：虛空住多久，如是性是否將成為恒常？答”非”，因為是相續所觀察。“如是性甚深”是說：因真實智慧極其微細。此為如是性甚深。 “如是性有心否”是說：因為是能知故是其所依。“非”是說：因為能知與所知不應有別。“彼心是如是性否”是說：因為是同一性相。“離如是性外有否”是說：因為性相各異。“非”是說：雖性相各異但是其自性。故雖是所取但非如是性，此為所知甚深。 “真實見否”是說：心之本性。“非”是說：因為非能取。正因如此，雖非能取但心是能了知，此為能知甚深。 “行甚深否”是說：于般若波羅蜜義。“遍行”是于所緣相。“不入”是不生。“無所行”是不顯。此為行為甚深。 “行相否”是說：於二相或非二相。“非”是說：無二相及無非二相。“相”是說：二與非二之相。“未修否”是說：未斷。“非”是說：已斷。此為無二甚深。 “如何”是說：無論如何。“將破相”是說：意為未圓滿一切佛法。須菩提答言：“世尊”等，“於此”是說：于生中。若問為何，說”若”等，“成聲聞”是說：不成正等菩提。“世尊”等是結語。“何相之相”是說：了知一切法相與法性相。

།ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ནི་གོམས་པ་ཙམ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་ པའི་ཟབ་པའོ།།དེ་ལ་ཟབ་པ་བརྒྱད་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་རྒྱང་རིང་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟབ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ། །སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་བསྟན་ནས། སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ། སྲིད་པ་ཞི་བ་མི་རྟོག་པ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་འདི་ནི་འཁོར་བ་དང་། འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། །ཡང དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་པར་དེར་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་སྟེ།འཁྲུལ་པ་ཟད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནམ་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས། གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་མེད་ན་དེ་ལས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཁྱབ་པས་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གཟུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ལྡང་བའི་ཤེས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་མོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉིན་པར་དང་འདྲ་བ་ནི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉིན་པར་རོ།།དེ་གང་གི་ཚེ་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉིན་པར་ཁྱད་པར་དུ་གོམས་པར་གྱུར་ན། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ འཕེལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དྲིས་སོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་ལམ་ལ་གོམས་པའོ།།འདིར་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་རྨི་ལམ་གྱི་སྒྲས་ནི་རྨི་ལམ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །ཟད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་སྟེ།དེའི་འདུ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའོ། །ལོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འདྲ་བའོ། །སེམས་དང་སེམས་པ་དང་། བློ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 遍熟是僅作熟習。此為善巧方便甚深。其中八種甚深是離菩提遠，餘者是近，如是顯示八種甚深。 顯示不退轉學眾后，當說有為與寂滅平等性。故論中說：“諸法如夢故，不分別有寂。“分別此是輪迴、此是涅槃之差別，了知輪迴與涅槃平等性是修道。因為彼等不可得故，見一切法如夢。 非真實遍計是輪迴，彼中亦僅是迷亂。迷亂盡時豈非涅槃？當知彼等平等性時，若謂現前修道時正知一切法無我等，此于見道亦無，則較彼修道有何差別？ 若謂由遍及故，應執彼為平等性智，彼亦不可得。出定智是迷亂，因如夢故是夢。修道之真實智慧如白晝故是白晝。何時具足？若於白晝特別熟習，則于夢中亦增長般若波羅蜜多。 此于經中從”爾時具壽舍利子”至”增長否”問。“須菩提說”至”增廣”答。“無分別”是無分別差別，即無分別無差別。“熟習般若波羅蜜多”是熟習修道。此中是了知輪迴與涅槃平等性。 “舍利子說”等中，此處以夢聲說夢itself。“儘想”中，儘是涅槃，說為其想。真實義分別是分別。顛倒是妄分別。“如是”是如虛空，如如來。心、意、覺、分別是一義。“遠離”是無自性。

།བློ་འཁྲུལ་པས་མེད་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མར་བྱས་ནས་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །ལུས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་དོན་འདི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ།།ལན་ལྡོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འདེབས་པར་འགྱུར་བའོ། །མ་ཕམ་པ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆོས་གང་ལན་ལྡོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པའོ། །ལན་གླན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པའོ། །ཆོས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གོ། ། ཆོས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུའིའོ། །སྐྲག་པ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྲག་པ་སྐྱེས་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྐྲག་པ་སྐྱེས་པ་ནི་དངང་བའོ། །སྐྲག་པ་དེ་རྒྱུན་སྐྱེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དངང་བའོ། །སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བག་ཆགས་སོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། ལས་མེད་ལ་སོགས་ཀླན་ཀ ཡི།།ལན་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པར་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་རྒོལ་བའི་ལན་ནོ། །ཞིང་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དེ་བཞིན་དུ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ། །དེ་ལ་ དག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིས།།སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་དག་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གང་དུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟེ། དེ་དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་གང་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དག་པའི་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་རོ། །གང་མ་དག་པ་དེ་ནི་གཅན་གཟན་དང་། ཆོམ་ རྐུན་ལ་སོགས་པའོ།།གང་དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་ནི་གཅན་གཟན་གྱི་དགོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སངས་རྒྱས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་འདི་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འདི་དག་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།འདིར་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་ཡང་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བགྲོད་དཀའ་བའི་ས་ནི་དགོན་པའོ། །གཅན་གཟན་གྱིས་མཚོན་པའི་དགོན་པ་ནི་གཅན་གཟན་གྱི་དགོན་པའོ། །ཆུས་སྦངས་པའི་དགོན་པ་ནི་ཆུའི་དགོན་པའོ། །གལ་ཏེ་འམ་འོན་ཏེའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་བཙལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整的中文直譯： 迷亂心將無性執為相而緣取。“思維”易於理解。“身現前”是身依。故顛倒是身現前。由身亦現前此義是詰難。“當答”是將作答。無勝是慈氏之異名。作何法答是慈氏。所答是所問。以何法是語。何法之是舍利子之。 生怖畏是生怖畏。正生怖畏是驚懼。彼怖畏相續生是極驚懼。生力是以修力熏習。此中論說：“無業等詰難，答如前所說。“此是輪迴與涅槃平等性之答。 當說無上凈土。故論說：“如是眾生世間，器世間不凈，于彼修清凈，佛土即清凈。“何時何處一佛出世，彼即佛土，其清凈是遍清凈。彼於何處出現？于清凈世間顯現。不清凈是野獸、盜賊等。如是器世間不凈是野獸荒野等。 為成就清凈自佛土故，于諸大般若經中廣說”愿我佛土一切種不如是”等。此中略說從”複次舍利子”至”當圓滿”中，顯示遮遣怖畏等后，依彼說”複次”聲。難行處是荒野。以野獸為標誌之荒野是野獸荒野。水荒野是水荒野。“若”或”設”聲是”若”義。“天受用”等與”我佛土一切”相連，顯示尋求血等食。

།བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །གང་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡོད་ པའོ།།བདེ་བ་དང་ཕྲད་པ་འདི་དག་ལ་ནི་བདེ་བ་གཏོང་བ་ཡོད་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དུའོ། །ནད་ཀྱི་དགོན་པ་ནི་འགོ་བའི་ནད་དོ། །དེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པའི་ཚད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཐའ་མེད་པའོ། །ཆ་ཤས་མེད་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་འདི་ཞེས་པ་ནི་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ནས་འཁོར་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་ བར་གྱིས་ནི་དེ་ལ་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་གསུངས་པ་ལ།ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རེག་པར་བར་སྣང་ལའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ལའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། །ཚད་ཡོད་པ་ནི་ཚད་ངེས་པའོ། །མ་ལེགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་གནོད་པའོ།།ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །སྲིང་མོ་གང་གཱའི་ལྷ་མོས་མཚོན་པ་ནི་དེའི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། འདི་ཡི་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། །དགྲ་རྣམས་ལས་ནི་འདས་པ་དང་། །མི་གནས་ཇི་བཞིན་ཤུགས་དང་ནི། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་དང་། །མ་ཆགས་པ་དང་མི་དམིགས་དང་། མཚན་མ སྨོན་ལམ་ཟད་པ་དང་།དེ་ཡི་རྟགས་དང་མཚན་མེད་པ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་འདིའི་ཡུལ་ནི་ཐོག་མར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཐོག་མར་གོམས་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དགྲ་རྣམས་ལས་ འདས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་ལ་མཚན་མ་དང་སྨོན་ལམ་ཟད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཡུལ་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྒྱུན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

以下是完整的中文直譯： 一切所有遍舍之善根。“此中”是器世間。“具樂”是有樂。此等樂相遇中有樂施是將得樂相遇。一切是遍一切。病荒野是眾生病。“爾許”是心剎那量。無前際是如是無邊際。于無分剎那是無邊際。“彼此”是”任何”義。未生是先前無，如《十萬頌般若波羅蜜多》中所說。此是佛土清凈。 從”爾時于彼眾中”至品終，說彼所說教法。“無著”是不觸于虛空。“虛空”唯是虛空。圓滿自在。有量是定量。“不善”是苦所害。余易解。以姊妹恒河天女為標誌是彼品。 《聖八千頌般若波羅蜜多難解》，由阿阇黎寶源寂造《最勝心要》，第十九品。 說清凈佛土已，當說方便善巧。故論說：“此之境及加行，超越諸怨敵，如實不住勢，及不共相性，無著無所緣，盡相愿標幟，及彼相無相，方便善巧十。” 首當說此方便善巧之境，次說初修加行。次有十種差別：超越怨敵等。有盡相愿者說為彼。從”爾時世尊”至”不現前”說境。由”空性三摩地”表示無相、無愿、菩提分等，故”空性”是空性三摩地。三摩地是相續。若問如何觀察？說”色”，“彼”是空性。

།ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་འོ། །འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཡུལ་ལོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །སྐབས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། །བསྐྱེད་པ་ནི་ཉེ་བར་བསགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །འདི ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། དཔའ་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །རྩལ་ཆེ་བ་ནི་སྤྲོ་བའོ། །བརྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། །སྤོབས་ པ་ནི་སྨྲ་བར་ནུས་པའོ།།ནན་ཏན་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། །གང་དུ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ལས་སུ་རུང་བའོ། །དེར་གྱུར་པ་ནི་ཐོབ་པའོ། །མཚོན་ཆ་དང་གོ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲབ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་བརྗེད་པ་མེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ནི་རྟོགས་པའོ། །རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་པའོ། །འཇིགས་པ་མེད་པ་ནི་མཁས་པའོ། །འདི་ནི་དགྲ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དགྲ་སྟེ་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །དེ་དག་ལས་འདས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་སོ། །འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ དང་པོའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །ས་ལ་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་དང་གནས་པའོ། །ཅི་ལ་མི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དང་བརྟེན་པ་ལ་འགོག་པའོ། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་ པའོ།།དེ་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལ་མི་རྟེན་པའོ། །མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་བརྟེན་པ་དང་། གནས་པ་བཀག་པས་ མི་གནས་པའི་ཐབས་སོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ལ་འཇོག་པའོ། །ལྟུང་དུ་མི་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་ཏུ་མི་སྟེར་བའོ། །མདའ་འཕངས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་ པོར་ལྷུང་དུ་མི་སྟེར་བའོ།

以下是完整的中文直譯： “法性”是法之自性。“以法性”是成為法之心要。“真實邊際”是唯成空性即是真實邊際。此是方便善巧之境。 從”如是宣說”至”不現前”所說中，“不等持”即是不入現前。“彼時”是此佛法未圓滿之間。“如是”是依所說次第。“生起”是積集。余易解。此是方便善巧加行。 從”須菩提，譬如”至”非現前”所說中，“勇敢”是無畏。“大力”是精進。“堅固”是安住。“辯才”是能說。“精進”是修行。了知所說境等是知境等。“究竟”是身語意堪能。“成就”是獲得。“兵器鎧甲”是甲冑等。“具念”是無忘失。“智慧”是通達。“大覺”是了知。“無畏”是善巧。此即是敵故為敵，即障礙。超越彼等是以四無量。此是第一方便善巧。 從”須菩提，譬如”至”不墜”所說中，“行走”是前進。“不墜地”是依止和安住。“於何不依”是遮止依止和安住。“住”是停留。“于彼亦不依不住”是遮止獲得。“于彼亦”是不依于住。“不墜”是因無住故，“不墜”義為無住。此是以遮止依止和安住的無住方便。 從”須菩提，譬如”至”不現前”所說中，“返回”是安置於虛空性。“不令墜落”是不令返回。以箭射力久不令墜落。

།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པར་བར་མ་དོར་རྟོགས་པ་དེ་སེམས་དང་སེམས་གཞན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་སོ། །གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་དག་གིས་སོ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རང་གིས་སོ།།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གྲོལ་བའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །འདིས་ན་འདི་ དཀའ་བ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་མཁས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ནི་བདག་དང་སྐྱེས་བུའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་ ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྟོབས་རྣམས་ཀྱང་ལྔ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་བདུན་ཉིད་དོ། །ལམ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཆགས་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་ བྱའོ་ཞེས་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ།།དེ་ནི་དམིགས་པའོ། །དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། ། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མའོ། །དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 如是，此未圓滿佛法而中途證悟者，不以心與他心之力而現前。以超越彼之方式力而為方便善巧。 從”如是宣說”至”不現前真實邊際”所說中，“行”是以止。“住”是以觀。“入等持”是以二者。“我”是自己。“現證”是表述。既是等持又是解脫門故為解脫門等持，因是解脫之門故。發心是心現證。由此是作難。如是以聲聞緣覺不共故，是不共方便善巧。 從”複次須菩提何時”至”將獲得”所說中，“有情”是我與士夫。“諸根”是差別等。“諸力”即是五力。“菩提分”即是七支。“道”是八支。“見有情”是執著。為令有情斷彼故，現證正等覺后當說正法，因入于無執著空性等故無執著。因具彼故是無執著方便善巧。 從”複次須菩提”至”將獲得”所說中，“法想”是一切界等想。彼是所緣。“為斷彼等故”等如前。彼亦是入于空性等之無所緣。具彼等是無所緣方便善巧。 從”複次須菩提”至”將獲得”所說中，女人、男人、色聲等是想之相。“為斷彼等故”如前。如是入于無相是無相。具彼是無相方便善巧。

།གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ལྷ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་ པའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་ནི་སྨོན་པའོ།།དེའི་རྩ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་སྨོན་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ གསུངས་པ་ལ།མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་བསྟན་ནས། འདིའི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་རྫོགས་ཏེ། ད་ནི་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུའོ།།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་དྲི་བར་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཇི་ལྟར་འདྲིས་པར་བྱ་བ་ཞེས་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་གྱིས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་ཡང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དེའི་རྟགས་སྟོན་པ་ནི་དེའི་རྟགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་འཕྲོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ མང་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ལན་ལྡོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉུང་ངོ་།།དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ལུང་བསྟན་པས། །ལྷ་དང་མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་ཡོད་པའོ། །འདི་ནི་ཚད་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ དགུ་པའི་ཕྱེད་ནས་བཟུང་ནས།།ཉི་ཤུ་པའི་ཕྱེད་སྔ་མའི་བར་གྱི་བཅུ་གཅིག་གིས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 從”複次須菩提”至”將獲得”所說中，愿成為天人、帝釋、轉輪王等世間受用之慾是愿求。其根本是四種顛倒。“為斷除彼顛倒故”等如前。彼是愿求，具彼是無愿方便善巧。 從”須菩提”至”無有機會”所說中，已說無所緣等方便善巧三解脫門境后，此中圓滿無造作等差別境。今當說彼，“墮入無造作”是指小乘菩提。“三界”即是輪迴。 從”須菩提如是”至”因無損害”所說中，欲現證圓滿菩提之菩薩，當問具神通菩薩：“如何修證此圓滿菩提？如何修習？“若如是問，則應修習空性等，應當熟習而勿現前。彼亦以方便善巧，以不捨眾生等心。如是開示是不退轉相。故此中示彼相是相方便善巧。 從”須菩提白言”至”不能奪取”所說中，雖多有為菩提而行者，如是了知並能答者甚少。彼等以不退轉授記故，天人阿修羅世間不能奪取。因少故有量，此是無量方便善巧。 是故如是從第九品半至第二十品前半之十一品，是現證一切相智。

།དེའི་འོག་ཏུ་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་རྟགས་དང་རྣམ་འཕེལ་དང་། །བརྟན་དང་སེམས་ཀུན་གནས་པ་དང་། ། མཐོང་ཞེས་བྱ་དང་བསྒོམ་པ་ཞེས། །བྱ་བའི་ལམ་ནི་སོ་སོ་ལ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་བཞི་ཡི། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ནི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་དང་བཅས་པ་ནི། །རྩེ་མོའི་མངོན་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དང་། །ཡི་གེ་དྲུག་གིས་འདི་སྔར མདོར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་བརྒྱད་དོ། །རྟགས་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ལྟ་ལ་སོགས། །རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས། །རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །ཡང་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ། རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བའོ། །མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་དང་པོའོ། །གཞན ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ།རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་འམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འམ། ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ།རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་ཡང་གཉི་གའི་དགེ་འདུན་གྱི་འཁོར་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་། བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་མངོན་པར་འཕགས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱེད་ཅིང་། དགེ་སློང་དག་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ། བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་བཞི་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 其後當說頂現觀。為此： “彼之標相與增長， 堅固與心遍住性， 所謂見道與修道， 各別道中有四種， 分別對治有四種， 無間三昧並邪行， 是為頂現觀。” 以二頌及六字，此前已略說。 其中有八事：標相、增長、堅固、心遍住、見道違品對治、修道違品對治、無間三昧及邪見。其中關於標相，論中說： “于夢中亦見， 諸法如夢等， 至頂之瑜伽， 許有十二種。” “至頂”即至極頂點，“瑜伽”即一切智瑜伽。 從”複次須菩提若”至”應知”所說，“于夢中亦”是見一切法如夢。“不現前”是第一相。 從”複次須菩提”至”應知為相”所說中，于夢中亦不欲聲聞地或獨覺地或三界，此為第二。 從”複次須菩提”至”應知為相”所說中，于夢中亦見自身為如來，為二眾大眾所圍繞，此為第三。 從”複次須菩提”至”應知為相”所說中，于夢中亦升于虛空，為眾生說法，於他世界作佛事，化現比丘，知自身為如來，此為第四。

། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དག་ལ་གསོད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། མགོ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ན་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སད་ནས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ སྟེ།བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལྔ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ནས། །འདི་སྙམ་དུ་འདི་ ནས་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར།ངན་སོང་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་ན་གལ་ཏེ་གྲོང་ཚིག་པར་མཐོང་ན། སད་ནས་འདི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ངས་རྨི་ལམ་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐོང་ནས། བདེན་པ་འདིས་གྲོང་ཚིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་གལ་ཏེ་ཞི་བར་གྱུར་ན་དེ་ནི་རྟགས་བདུན་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ ལ།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ལ་མི་མ་ཡིན་པས་ཟིན་ཅིང་ནོན་པ་ནི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཅིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ལ། བདག་གི་ལྷག་ པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ན།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་མི་མཁྱེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། བདེན་པ་འདིས་མི་མ་ཡིན་པ་འདི་གུད་དུ་སོང་ཤིག་ཅེས་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དེས་གཞན་དུ་སོང་བ་དེ་ནི་རྟགས་བརྒྱད་པའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་ པ་ལ་དཔྱད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེའི་དོན་གྱི་ལེའུ་ནི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།ཡང་རབ་འབྱོར་ དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ།དེ་དག་གི་སྐབས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པའི་བདུད་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འདིའི་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་ཏུ་བསྟན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ།

以下是完整的中文直譯： 從”複次”至”應知”所說中，于夢中見自身或他人被殺、被縛、被斬首等，亦不驚懼。醒后亦如是思維：三界如夢，我當證得圓滿菩提后如是說法，此為第五。 從”複次須菩提”至”應知”所說中，于夢中見地獄等眾生，作是念：從今我成正等正覺時，于彼佛土中令一切惡趣不復出現，此為第六。 從”複次須菩提”至”應知”所說中，若於夢中見村落燃燒，醒後作是念：如我夢中見不退轉之相，以此諦言，愿村落燃燒等得以平息。若得平息，此為第七相。 從”複次須菩提”至”品終”所說中，若有眾生為非人所執持壓制，為其入內。菩薩加持彼時說：若我曾為諸佛授記無上菩提而當證得圓滿菩提，我之增上意樂若清凈，諸佛世尊無有絲毫不知，以此諦言，愿此非人離去。若以此諦言加持令其離去，此為第八相。于方便善巧之觀察即為遍知。其義品即為品。 《八千頌般若波羅蜜多難解》中阿阇黎寶源寂造《最勝心要》第二十品。 “複次須菩提，於此”等，是魔業品第二十一。其處為何？新入大乘菩薩以諦言加持成就果時，生起邪慢之諸多魔將出現，此為其處。“於此”即指前說之加持。

།བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐབས་བྱ་བ་དེའི་ཆེད་དུ་སྤྲོ་བའོ། །སྟོབས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་ནུས་པའོ། །གཟི་བརྗིད་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པའོ། །བརྩོན་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་མང་བའོ་།བརྙས པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྙས་པ་ནི་མ་གུས་པའོ།།འཕྱ་བ་ནི་ཁོང་ནས་བཞད་གད་བྱེད་པའོ། །འཐིང་སླད་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བརྙས་པར་བྱེད་པའོ། །སྨོད་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་བའོ། །བཤུང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པ་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།འདིར་ཡང་དག་པའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བར་བྱེད་པའོ། །འབྱུང་བར་བྱེད་ པ་ནི་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཞན་དག་ལས་སེམས་ལྷག་པར་མཐོ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དེ་དམན་པ་ལས་མཐོ་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །གང་མཉམ་ པ་ལས་ལྷག་པར་སེམས་པ་དེ་ནི་ལྷག་པར་ང་རྒྱལ་ལོ།།གང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་ང་རྒྱལ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་ཞེས་སེམས་མཐོ་བ་དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །གང་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཡོན་ཏན་ མ་ཡིན་པ་ལ།བདག་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་མཐོང་ན་ཞེས་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །གཞན་ཡང་རབ་ འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ།མིང་སྟོན་པ་ནི་མིང་བརྗོད་པའོ། །ཞན་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའོ། །དགོན་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གོ། །གྲོང་ལས་ཕྱི་རོལ་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ནི་དགོན་པའོ། །དེར་གནས་པ་ན་དགོན་པ་པའོ། །དེ་བསོད་སྙོམས་ཁོ་ན་ ཟ་བས་ན་བསོད་སྙོམས་པའོ།།དེའི་ཕྱག་དར་ཁོ་ན་གྱོན་པས་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པའོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ཉེ་བ་ཁོ་ན་ཟ་བས་ན། ཕྱིས་མི་ལེན་པའོ། །སྟན་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཟ་བས་ན། སྟན་གཅིག་པའོ། །ལན་ཅིག་བཏིང་བའི་སྟན་ལ་རྟག་ཏུ་ཉལ་བས་ན། གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ ལྷག་པ་མེད་པས་ན།ཆོས་གོས་གསུམ་པའོ། །དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བ་ཁོ་ན་ན་གནས་པས་ན་དུར་ཁྲོད་པའོ། །ཤིང་དྲུང་ཁོ་ན་ན་གནས་པས་ན་ཤིང་དྲུང་པའོ།

以下是完整的中文直譯： “精進”是指對魔性之處的歡喜。力即是歡喜和能力。威嚴是力的作用。精進是自我慢心眾多。 關於”輕蔑”等，輕蔑是不恭敬。譏諷是內心發笑。輕視是意念中輕蔑。誹謗是見過失。呵責是說過錯。“授記”之詞是理由。 關於”生起慢心”等，此處”一切”之詞是表示全部之義。“生起”是使之生起。增長是使之先行。顯示是使之顯現。廣大是使之廣大。出現是使之可見。 關於”彼慢”等，較他人心高即是慢的總相，此前已說。此處當說彼等差別：於劣處起高心即是慢；于等處起勝心即是過慢；于勝處起慢即是慢過慢。未得不退轉而思已得，其高心即是增上慢。于非不退轉功德，思我有功德，即是邪慢。“見如是大眾生”應與下文相連。餘者即是彼等差別。“為魔所縛”即是慢。 關於”複次須菩提”等所說，說名即是稱名。鈍根即是根器遲鈍。關於”阿蘭若”等是頭陀功德。離聚落一俱盧舍外即是阿蘭若處，住于彼處即是阿蘭若行者。唯食乞食即是乞食者。唯著糞掃衣即是糞掃衣者。唯于日中食即是不非時食者。唯於一座食即是一座食者。常臥最初所敷之座即是隨處臥者。唯有三衣而無餘即是三衣者。唯住近墓地即是冢間住者。唯住樹下即是樹下住者。

།མཚན་མོ་ཅོག་པུར་གནས་པས་ན་ཅོག་པུ་པའོ། །མ་བཀག་ཅིང་གོ་སྐབས་ཡོད་པས་བླ་གབ་མེད་པའོ། །བལ་གོས་ཉིད་གྱོན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིང་པ་ པའོ།།ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་བས་ན་འདོད་པ་ཆུང་བའོ། །ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་དགའ་བ་ནི་ཆོག་ཤེས་པའོ། །གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་རབ་ཏུ་དབེན་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་འདི་ལ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་སྟོན་པ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁྱོད་ནི་སྔོན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཡང་གི་སྒྲ་ནི་དེའི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། གཞུ་འདྲེན་པ་བཞིན་ནོ། །རློམ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མ་སྦྱངས་པའི་ ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་སླའོ།།དེ་ནས་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། མིང་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་མིང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྒྲ་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲའོ། །ཁེངས་པའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁེངས་པ་ནི་ བླ་མ་ལ་མ་གུས་པའོ།།གང་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །རྗེས་སུ་བརྟགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་སེམས་པའོ། །འདི་ཉིད་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་འོག་མ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། བདག་གི་མིང་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། ། རྗེས་སུ་དཔྱད་པ་ནི་བདག་གི་མིང་ནི་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་བདུད་དོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །མཚུངས་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སླུ་བས་སོ། །ཅི་ཞིག་གང་གིས་སླུ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་མིང་དུ་ཞེས གསུངས་སོ།།དེ་ལས་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཞིང་འཁོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ཕྲ་མོ་ནི་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་དཀའ་བའོ། །དགོན་པ་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། ནགས་འདབ་དང་། རིའི་ཕུག་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། སོག་མའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པའོ། །དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོན་པ་ན་ཡོད་པས་དགོན་པའོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བས་མཐའ་དང་། ཡུལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ཡུལ་མི་བྱེད་པའི་གནས་སོ།།དབེན་པ་ནི་སྟོང་པའོ། །དབེན་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའོ། །གྲོང་གི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བ་འམ་ཕྱོགས་གཅིག་ནའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དབེན་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 夜間跏趺而住即是跏趺者。未禁且有機會故為露地住者。著毛衣故為毛衣者。食量少故為少欲者。以粗劣為足即是知足者。獨一故為極遠離者。生於現見之法即是現法。彼之顯示即是宣說。 云何？說”汝于昔時”等。“又”字是表因由之義。加持即是勝伏。以頭陀功德引少資具，如引弓。“生起高心”即是慢心之義。餘者”有如是頭陀功德”易解。 關於”複次須菩提”等所說，關於”以名加持”，此處何名？即不退轉之名及其功德之名。關於”勝伏憍慢”，憍慢即是不敬上師。“彼”即是菩薩。“隨觀察”即是隨思維。此即隨說，亦與下文隨說、隨觀察相連，即”我當得何名”。隨思即是”我名當如是”。“授記”即是將說，即魔。隨行即是欲求。“相應”即是不欺。何者何所欺？故說”名與名”。由此將如何？說”流轉”，即于種種惡趣受生。“若”字表攝義。“微細”即難知。阿蘭若如前所說。 林邊、山洞、墓地、草堆，是相互對應的分類。“等”字包括樹下等。阿蘭若即住阿蘭若處故為阿蘭若。因此”邊際”與”無人行”即是無人行處。遠離即是空寂。“成為遠離”即是離開。“于聚落中”即是附近或一方。意念即是遠離。

།རྟེན་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཆུང་བའོ། །ཞེན་པ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །ཆགས་པ་ནི་ཆེན་པོའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་བདག་ཉིད་ནི་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལྷག་པར་ཆགས་པར་ཞུགས་པའོ། །འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །ཀུན་ཏུ་འདྲེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་དང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གདོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འགྲོགས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་རང་གི་སྐྱོན་གྱིས་དེ་དག་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདྲ་བར་འཆོས་པ་ནི་དད་པ་མང་པོའི་ནང་ན་ནག་པོ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །རྐུན་མ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་ ཆོས་རྐུ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནང་ན་རྐུན་པོ་ནི་འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་རྐུན་པོ་ནི་ལོག་པའི་སྦྱིན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་ བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།མཐུ་ནི་སྟོབས་སོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡིག་པའོ། །སྐྱོ་བ་ནི་འཇིགས་པའོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲ་བ་ལ་ཡང་བསྐྱབ་པར་བྱ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གིས་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་ པ་བཞིའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པར་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །མངོན་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྟགས་པའོ། །བརྟུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའོ། །འདི་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཕྱི་མ་མཇུག་བསྡུ་བའོ།།བདུད་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ལེའུ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་གཅིག་དེའི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་དྲུག ཀྱང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།འདི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ག་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་སྟོན་པ་སྟེ་གང་འབྲས་བུ་དམ་པའོ། །དེའི་ཕྱི་མ་ཉིད་ནི་ལམ་མོ།

以下是完整的中文直譯： 依止即是執著小。執著是中等。貪著是大。由此自身即是為求堅固，入於過度貪著。“交往”即是在家人與出家人。“遍交往”即是與出家人本身。“旃陀羅菩薩”即是不應與之為伴故。“誹謗菩薩”即是以自過失誹謗彼等故。“影像菩薩”即是形似故。“偽裝菩薩”即如眾多信眾中的黑者。“盜賊”即以沙門形相偷盜法。“菩薩中的盜賊”即是不應欲求者。“天人世間中的盜賊”即是邪施處故。 關於”如是自性”等，廣說”聖者不應親近如是者”。威力即是力量。非聖即是罪惡。厭離即是怖畏。“且於彼等”即是于如是者尚且要救護，何況一切眾生。以此慈等說明慈等四無量的所緣差別。“如是”等是發願。“此亦”即是”複次”等一切。“現證”即是觀察。“精進”即是勇猛。“此亦”等是總結後面的魔業。 此即宣說魔業品。《聖八千頌般若波羅蜜多難解》，堪布寶源寂造《最勝心要》第二十一品。 關於”爾時世尊”乃至”將成利益”所說，“般若波羅蜜多”即是主要確定。如一是彼之所屬，如是六者亦復如是，故說”此一切”。云何得知？說”六波羅蜜多是教”等。即是趣入、了知與教示，是殊勝果。其後即是道。

།སྣང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཤེས་པ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྒྲོན་མ་སྟེ། དེ་ཡང་འབད་པས་བགྲོད་པའི་ལམ། དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དྲུག་གོ། །དེ་ཉིད་ནི་འོད་དེ་ཉིན་པར་མི་སྣང་བའོ། །དེ་ཡང་འབད་པ་མེད་པས་བགྲོད་པའི་ལམ། མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ནི་དཀོན་མཆོག་ གསུམ་སྟེ།དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱབས་སོ། །གླིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལམ་འཛིན་པ་དང་གསོ་བའི་ཕྱིར་མའོ། །དེ་ཉིད་སྲོག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཕའོ། །ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྐད་གསུངས་པ། གཞན་ལ་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལན་ནོ། །དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱང་འདི་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་པ་ནི་གྲུབ་པའོ། །འདུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ནང་དུ་འདུས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ འདོགས་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། རྟགས་དགུ་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་རབ་ཏུ་འདྲེན་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ བས་ན།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཉིད་དེ་རྟགས་བཅུ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲི་བའོ། །ཡང་མི་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་གྱི་ཆོས་ནི་མ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་རྟགས་བཅུ་གཅིག་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 顯現即是出世間智慧，即極喜地。此即是燈，也是以勤勉所行道，即無垢等六地。此即是光，即白晝不顯。此亦是無勤而行道，即不動等諸地。因此，此即是三寶，“由此”即是皈依。直至”洲”等詞義如前。此即是持道和護持故為母。此即是持命故為父。“為知”即是為見道故。“為證”即是為修道故。 “何以故”即是問為何所說般若波羅蜜多功德他處無有之義。“須菩提於此”等義是答。為顯示三世諸佛一切智亦從此生，故說”須菩提若”等。“生”即是成就。“攝”即是隨應攝入。“佛智”等如前所說，與”利益一切眾生”相連。 “何時”等，此是依止善知識，即第九相。從”須菩提”至”應於此學”等所說，由此即是引導故，“不依他”等。此即是不依他性，即第十相。 從”須菩提白言”至”清凈亦現”所說，由無著相即無所緣相故，以一切法自相不可得故。“須菩提如是色”等亦因空性故，及遠離故。“世尊若”等是問。“亦不”即是非義。執著即是執為實有。“世尊，般若法即是無著相”。雖然如此，染污與清凈是有的。此是第十一相。

།རབ་འབྱོར་ གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ།མི་བརྫི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཕྲོགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་བརྫི་བ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རྟགས་བཅུ་གཉིས་པ་སྟེ།འདི་ནི་རྟགས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་སྙེད། །སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་ལ་སོགས། །དཔེར་མཛད་ནས་ནི་རྣམ་མང་དུ། །རྣམ་འཕེལ་བཅུ་དྲུག་བདག་ ཉིད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དཔེར་མཛད་ནས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་མིར་གྱུར་ཅིང་། སེམས་ བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས།གང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་དགེ་བའི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རྙེད་ནས། སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །རྣམ་པ་མང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་མང་པོ་གསུངས་པ་ནི་དཔེ་མེད་ པར་ཡང་ངོ་།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རབ་འབྱོར་ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ནམ་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་དང་། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཕེལ་བ་ཡང་དག་པར་གཟུང་ངོ་།།མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །དེ་དག་ཏུ་དེ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེའོ། །གསད་པར་གཏོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་གསད་པའི་གནས་ལ་གཏོགས་པ་བཞིན་དུའོ། །ཆུད་གཟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱེད་པས།དེ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་པོའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་མི་འཕེལ་མི་འགྲིབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་བཙལ་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒྲའི་སྔོན་རོལ་དུ་འདོན་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་འམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། གླེགས་བམ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་གཉིས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 從”須菩提白言”至”將成正覺”所說，“不被壓伏”即是不被奪取。“如是”即是”一切法遠離”等。由獲得不被壓伏性故為第十二相，此是顯示諸相。 應說增長，故論中說： “如閻浮提眾生數， 供佛功德等為喻， 如是廣作諸譬喻， 十六增長之自性。” 十六增長於經中所說。做什麼呢？作為譬喻。如何呢？閻浮提中所有眾生數量，經中所說大士成為人身，以發心相，凡是供養佛的功德等即是譬喻。“等”字包含獲得大寶珠，攝受導師等。“種種”即是說明多種，也可無喻。 其中第一，從”須菩提若”至”應如是行”所說，“乃至命終”即是盡形壽。“彼佈施”即是于佛及眾生。“住于作意”即是正持增長。“除”即是譬喻。于彼等中除此，何以故？如屬於殺害，即如屬於殺害處。“損失”即是不得。如是以般若波羅蜜多相應作意度日夜，此是第一增長。 從”須菩提譬如”至”彼不增不減”所說，“般若波羅蜜多”與”應當尋求”相連。以何等？以不離一切智性心。有些處”不離”之前有”作意”聲，此不應理，無論是此處還是他處，因為經卷不同。由與般若波羅蜜多相應作意乃至剎那亦不相離故，此是第二增長。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས། ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་གསུམ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེའུ་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ལུང་བསྟན་པ་ལ་རློམ་སེམས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བཞི་པའོ། །དགེ་བའི བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ལེའུའོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །།ཡང་དེའི་ ཚེ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་དང་། ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གིས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལྔ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བཞི་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། དེ་ལས་གཞན་ པའི་ལྷ་དེ་དག་དེར་ཉེ་བར་འོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།འབྲེལ་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་ སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་སོ། །མི་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་འདིས་ནི་དེ་ལྟར་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཏིང་ནི་རབ་ཏུ་གནས་ པའོ།།རོ་ནི་མྱང་བའོ། །མིང་དང་རུས་སྨོས་པ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འཕེལ་བའོ། །ཚོགས་ནི་ཕུང་པོའོ། །འདི་ནི་འཕེལ་བ་བདུན་པའོ། །ཀུན་དགའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ སྟེ།རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བརྒྱད་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 從”須菩提白言”至”此無住處”所說，由獲得無生法忍，得到授記，此是第三增長。 從”須菩提白言”至品未圓滿之間，由於對現前圓滿菩提授記無有傲慢心故，此是第四增長。 善知識等品即是善知識品。 《聖八千頌般若波羅蜜多難解釋·最勝心要》中第二十二品，由阿阇黎寶源寂造。 從”複次爾時諸天”至”當能引出”所說，將降伏天、人、阿修羅世間一切聲聞、緣覺乘者及不善巧方便的菩薩。彼等不能降伏，此是第五增長。 從”菩薩摩訶薩”至品圓滿所說，四大天王、帝釋及其他諸天來至彼處等相關，是第六增長。 帝釋所說品即是帝釋品。 《聖八千頌般若波羅蜜多難解釋·最勝心要》中第二十三品，由阿阇黎寶源寂造。 從”爾時世尊”至”應當安住”所說，“當修習”即是隨修習。云何？從”此等”至”圓滿成就”所說。“不得”等，如來於其他經中所說之理，即是”如是彼無”之義。“深”即是極住。“味”即是領受。說名姓及宣說功德，如前。“無盡”即是增長。“蘊”即是聚。此是第七增長。 從”阿難”至品圓滿皆易了知，是第八增長。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕུང་ཁྲོལ་མང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། གང་ལ་བསླབས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སློབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས པའོ།།ཟད་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ནོ། །འདིར་འཐད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ།མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟད་པའོ། །དེའི་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དབེན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་སློབ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིས་ནི་ལམ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདུད་རྩི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒོ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མགོན་པོར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོན་པོ་ཉིད་དུ་ འདོད་པའོ།།མངོན་པར་འཕགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །བྱ་གསོད་པས་ན་བྱ་པའོ། །རྔོན་པ་ནི་གསོད་པའོ། །ཉ་གསོད་པ་ནི་ཉ་པའོ། །ལུག་ནི་ལུག་སྟེ། དེ་གསོད་པ་ནི་ཤན་པའོ། །མིག་མེད་པ་ནི་ལོང་བའོ། །མི་ཐོས་པ་ནི་འོན་པའོ། །ཞར་བ་ནི་མིག་གཅིག་པའོ། །རྡུམ་པོ་ནི་ ལག་པ་མ་ཚང་བའོ།།སྒུར་པོ་ནི་རྒྱབ་ཉམས་པའོ། །ཞ་བོ་ནི་ལག་ངར་ཉམས་པའོ། །འཐེང་པོ་ནི་པུས་མོ་གཤིབས་ནས་འགྲོ་བའོ། །གྲུམ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པའོ། །ལྐུགས་པ་ནི་སྨྲ་མི་ནུས་པའོ། །དིག་པ་ནི་ཚིག་མི་བརྟན་པའོ། །ལྡིབ་པ་ནི་ལྕེ་མི་བདེ་བའོ། །རྣ་བ་མི་གསལ་བ་ནི་སྒྲ་ཆེན་པོ་ ཐོས་པའོ།།ཡན་ལག་ཉམས་པ་ནི་སྨད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ནི་ཡན་ལག་ཆུང་བའོ། །ཡན་ལག་མི་སྡུག་པ་ནི་མིའི་ཡན་ལག་དང་མི་འདྲ་བའོ། །འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྐྱེད་ པའོ།།ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །གང་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དགུ་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 菩薩不退轉的增上慢是諸多煩惱的因，顯示此義的品即是增上慢品。 《聖八千頌般若波羅蜜多難解釋·最勝心要》中第二十四品，由阿阇黎寶源寂造。 從”爾時世尊”至”到彼岸”所說，“學何者即是學一切智”是問。“學盡、不生、無滅、無生、無實、遠離、離貪、虛空、法界、涅槃”是答。此中道理是：如來真如即是不盡，由不盡故而盡。彼之生、滅、生、實、遠離、貪慾、虛空性、法性、涅槃亦皆非有，如是學習即是學習般若波羅蜜多。此中說示道路。“學佛地”等說示果。“甘露界門即是解脫怙主”是說為怙主。“殊勝”即是超勝。殺鳥者為獵鳥者。獵人即是殺者。殺魚者為漁夫。羊即是羊，殺羊者為屠夫。無眼為盲。不聞為聾。一目為獨眼。殘肢為手不全。駝背為背損。癱瘓為臂損。跛足為並膝而行。瘸子為不能行。啞者為不能言。結巴為語不穩。口吃為舌不適。耳不清為聞大聲。肢體損為下肢。肢體不全為肢體小。肢體醜陋為與人肢體不同。“成”即是圓滿。“彼當得”即是生起清凈諸力等。余易了知。到彼岸者，此是第九增長。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། གསེར་དང་ས་ལེ་སྦྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་དང་གླང་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བ་ཚ་ཅན་ནི་བ་ཚ་དང་བཅས་པའི་སའོ། ། གྲམ་ས་ནི་དགོན་དུང་ངོ་། །རྩཝ་ནི་བི་ར་ཎ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡོང་དུམ་ནི་ཤིང་སྐམ་གྱི་ཚལ་པའོ། །ཚེར་མ་ཅན་ནི་པོ་སོན་ཆ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བཅུ་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས བྱ་བ་ནས།ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། འདི་ལས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བཅུ་གཅིག་པའོ། །གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། འདི་ལས་བརྒྱ་བྱིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། འདི་ལས་ཚངས་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་ན་ཐོབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །གཞན ཡང་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ནི་ཐ་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ།།ལྷག་མ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་སླའོ། །འདི་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དབང་བསྒྱུར་བ་ནི་ཁྱུ་མཆོག་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རོལ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ། །སེང་གེའི་ སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཉི་གའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བར་ནི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་ སླ་སྟེ།།འདི་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། དེ་སྟེ་དེ་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་སོ།

以下是完整的中文直譯： 從”須菩提如是”至”極多”所說：金與蜜是以牛牦牛之方式。含鹽土是帶鹽之地。荒地是曠野。草是吉祥草等。樹樁是干木塊。有刺是刺草等。凡有種種相者即稱為彼。余易了知。此是第十增長。 又從”複次須菩提”至”極多”所說：由此得轉輪王王位故為得彼。此是第十一增長。 又從”複次須菩提”至”極多”所說：由此得帝釋者即是得。此是第十二。 從”複次”至”當作瑜伽”所說：由此有得梵天故為得，此是第十三。 從”複次須菩提”至”當集”所說：與善苗生相違，貪慾、嗔恚、愚癡是過。疑是于諦與三寶生二心。嫉是於他圓滿內心擾亂。余是六波羅蜜違品。余易了知。此是第十四。 從”須菩提如是”至”近於菩提”所說：無知即是波羅蜜違品。由是福德最勝故為福德最勝。佛境是一切佛法。自在是牛王，其事即是彼。遊戲即是神通神變。獅子吼是隨說神變。佛圓滿是二聖眾自在。觀察是為遍知。不違即是不住彼等故。余易了知。此是第十五。 從”又若”至品終所說：若問”彼亦不如實知”云何？由”此是”等至”攝”所說。

།དེ་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ནའོ།།འདི་ནི་འཕེལ་བ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །བསླབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ཡིན་པས་ན་བསླབ་པའི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་ བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ།། །།རྣམ་པར་འཕེལ་བ་བཤད་ནས། བརྟན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། སེམས་ཅན་དོན་ཡོངས་མི་གཏོང་བ། །ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་གསུམ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །ཡོངས་སུ་རྫོགས པ་བླ་མེད་པ།།ངེས་པ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས། ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཆོས་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་སོ། །བསྒྲལ་བ་དང་། དགྲོལ་བ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བགྱིད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལའོ། །ཅི་ཞིག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཚོགས་པ་ལའོ། །སེམས་ འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ་དང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱེ་མའོ་བདག་གིས་འདི་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁྱེར་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བའོ། །མཉམ་པ་ནི་རིགས་པའོ། །ཕ་རོལ་ནི་སྐྱོན་མེད་པའོ། །འགྲམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ དག་འབྱོར་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།།འཚལ་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བསམས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །དེའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །འདིའི་བཤད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱུང་ཉིད་དང་། མི འཕྲོགས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །འདིའི་ཆོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བས་ན་རང་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཆོས་ནི་རང་འབྱུང་ཉིད་ ཀྱིས་གང་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའོ།

以下是完整的中文直譯： “如是”是以此三種方式。“若如是行”是如實不知、如實不見時。此是第十六增長。因是宣說學處品故為學處品。《聖八千頌般若波羅蜜多難解》由阿阇黎寶源寂造《最勝心要》第二十五品。 說完增長后，當說堅固。為此論中說：“不捨有情利，三種一切智，諸法圓滿中，無上稱決定。“以三種一切智正攝諸法是三種一切智法。度脫、解脫、安慰即般涅槃等是有情利益。 為此經中從”爾時天帝釋”至”善哉”所說：若問”行”於何處？于增長中。行何事？于佈施聚中。“心趣入”是趣向，即是凈信義。“發心”是”嗚呼我當證此”。“被帶”是將死。“平等”是合理。“彼岸”是無過。“岸”是涅槃。“愿彼等成就”是與發心相連。“欲求”是為歡喜故。“遍思”是為再再生起故。“攝受”是以不捨方式。 關於”佛法”，佛是一切智者。其法即是教法。此說有三：一切智性一切智事，為成一切智之一切智性、自生性、不奪性。其中正知一切種智法一切法是一切種智。此法唯從自心生故為自生，即於一切法得自在義。其法是以自生性所攝。

།འདི་ལ་མི་འཕྲོགས་པ་ཡོད་པས་ན་མི་འཕྲོགས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཆོས་ནི་གང་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག་པའོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་ཅེས་གསུངས་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཅི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ངེས་པའོ། །སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། གླིང་བཞི་པ་དང་སྟོང་དག་དང་། སྟོང་གཉིས་གསུམ་དག་དཔེར་མཛད་ནས། བསོད་ནམས་ མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི།།ཏིང་འཛིན་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་གྱི། མངོན་སུམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་དང་། སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་དཔེས་སོ། །གཞུང་གང་ གིས་ཤེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ལའོ། །ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སམ་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྲང་གྲངས་ནི་སྲང་གི་ཚད་དོ། །ཚད་གཟུང་ བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲང་འདི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།ཅི་སྟེ་འདི་དཔེ་གང་གིས་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལ་ཡང་ཉེ་བར་གདགས་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་ལ་འདི་ཙམ་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་ཡིན་གྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ན་བསོད་ནམས་མང་བ་ཉིད་ན་ཞེས་བསམས་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པ་ལ་སྨད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱིས་ཐབས་མང་པོས་སྤྲོ་བ་མེད་པར་བྱས་པའོ། །མི་མཉམ་པ་ནི་སྒྲ་ལས་སོ། །མི་འཚལ་བ་ནི་དོན་ལས་སོ། །མ་མཐོང་བ་ནི་གུས་པས་སོ། །མི་སེམས་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ དངོས་པོ་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཀྱི་གནས་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཁོ་ན་དང་དེ་ཤིན་ཏུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的中文直譯： 此中有不可奪故為不可奪，即解脫一切帶習氣障礙之義。其法是以不可奪性正攝者，愿彼等一切圓滿。僅此即顯示圓滿。 不捨有情利益，說”世尊，我”等。若問所說”此等”為何？說”為使”等。“為使”是”如何”之義。此是決定。 當說心遍住，即三摩地義。為此論中說：“四洲及千界，二三千為喻，以其多福德，宣說諸三昧。“經中以多福德說三摩地，非現前。云何？以四洲、千界、二千界、三千界為喻。 以何文？從”世尊，若”至”當得成就”所說中：“于彼等”是於一切。“于彼等”是于相似。法性是法聚或自性。秤數是秤量。“稱量”是說如是秤量。若問此以何為喻？福德量如瞻部洲等量，于論中亦當假立。 若問：僅隨喜有如是福德量，於三摩地豈非不然？思惟”從隨喜福德推度則福德更多”故無過，為圓滿隨喜故。為呵責不如是行者，說”作是語已”等。 “魔所加持”是魔以多方便令不歡喜。“不平等”是從聲。“不欲求”是從義。“不見”是從恭敬。“不思”是不現前。魔分事是成為魔分。如是者是為損壞有情大利故。“從魔處死沒”是唯與魔極相順故。

།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། །གང་གིས་ཤེ་ན་སེམས་བསྐྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། །གང་ཡིན་ཞེ་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གང་ལ་གང་གིས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སྟོན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕན་ཡོན་ནོ།།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དང་པོ་སེམས་པ་ཡང་ངོ་། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡང་ངེས་པར་བསྔོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་པ་དེ་ལྟར་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྔོ་བར་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སེམས་སྤྱོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན།སེམས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་དམིགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཀུན་དུ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཡིན་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པའོ། །མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། འཇུག་པ་དང་ནི་ལྡོག་པ་དང་། །གཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་སོ་སོར་དེ། །དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཡུལ། །མིན་པའི་བདག་ཉིད་དག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཉིས་སུ་གཟུང་སྟེ། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་རྟོག་པས་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་གི་ ཡུལ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན།འཇུག་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལའོ།

以下是完整的中文直譯： “現前成就”是指生起。若問由何？即”發心”等。“迴向”是隨喜。“或隨喜”是說不僅如此之餘。若問是何？說”隨喜”。 若問於何由何？說”世尊”等及”世尊，若”等。從”作是語已”至”應當隨喜”是對帝釋說法。從”憍尸迦”至”為隨喜故”是入大乘隨喜功德。 “若”等是初思維也。不僅隨喜，亦于自相續生起及成就，隨喜亦當決定迴向，應知如何隨喜即如是迴向遍入。 如《大般若經》中說：“應以隨喜善根迴向無上正等正覺，如是迴向亦非心行於心，亦非異於心”等。即此隨喜相應善根是此三摩地所緣。迴向無上正等菩提是行相。心遍住是自性。 若問遍住自性為何？心非能取相，亦非異者，是於一切法皆非。然于如是一切法真如無二中心遍住。 當說見所斷分別及對治，為此論中說：“趣入及退轉，所取分別各，如是九自性，非如境自性。” 其中且分別為二，所取分別為二故。云何是分別？由於彼等境非如實自性起分別故為分別。若問彼等境復是何？于趣入分及退轉分。

།སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ངོ་། །དགུའི་བདག་ཉིད་ནི་དབྱེ་བ་དགུའོ། །སེམས་ཅན་བཏགས་དང་རྫས་ཡོད་པར། །རྣམ་རྟོག་འཛིན་པ་དག་ཏུ་འདོད། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཕགས་བྱེད་པས། །སོ་སོར་ དེ་དག་དགུའི་བདག་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གཉིས་ཡིན་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པར་ཡོད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་དགུའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལ་འཛིན་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། འདི་ཉིད། གལ་ཏེ་གཟུང་དོན་དེ་བཞིན་མེད། །དེ་དག་གི་ ནི་འཛིན་པར་འདོད།།དེ་ལྟར་དེ་དག་འཛིན་པ་ཡི། །ངོ་བོས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཛིན་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་སོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་རྣམ་པ་ དགུ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རིགས་དང་ནི། །ལམ་ནི་ཡན་ལག་འགྲུབ་པ་དང་། །ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་། །རང་གིས་རྟོགས་དང་བྱེད་པ་དང་། །དེ་ཡི་ལས་བྱ་འབྲས་བུ་ལ། །འཇུག་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི།།རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་རྣམ་དགུར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་། དེའི་ལས་དང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ལས་དང་། བྱ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དགུ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ནི་དང་པོའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོ་ལས་ཚིག་རྣམ་པ་དགུའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མདོའི་ཚིག་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་གང་སྣང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་མི་རིགས་སོ།

以下是完整的中文直譯： “各別”是指兩方面都是。“九自性”是九種分類。“眾生假立及實有，分別執著為二種，凡夫與聖者所作，各別彼等九自性。” 其他兩種是能取分別故。云何為二？依次為實有和假立，因是眾生分別故。其中第一是凡夫的，第二是聖者的。彼等亦各別為九自性。 云何彼等是能取分別？由於執著唯是非有故，非如實即是分別。如說：“若所取境非如是，彼等許為能取性，如是彼等能取性，以空自性為相故。” “以能取性”是指以有能取之自性。“彼等”是指能取諸相。此四種分別亦由境之差別各分為九種。 關於第一，論中說：“自性以及種性和，道支圓滿及了知，所緣無亂違品對治，自證作用及彼之，所作事業與果報，趣入分之所依止，分別彼為九種相。” 作用、彼之事業與所作果報即是作用、彼之事業及所作果報。彼自性等九種是趣入分，因是菩薩應取故。依此即是分別，此說明第一。 因此就分別而言，經中有九種文句。其中關於第一的經文，從”須菩提白言：世尊，心如幻”至”行”所說：如幻師所化現象等幻。如是其他任何顯現亦非有，彼即如幻。如是心亦因是能取相故，而能取相亦非有故，無所取則能取不應理。

།གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ལ་དོན་སྣང་བར་འགྱུར་ན་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་སྣང་བ་ཡང་མེད་དེ། སྣང་བ་དང་སྣང་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་དོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་ཡིན་ན་ནི། ཤེས་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་སྒྱུ་མ ལྟ་བུའོ།།དེ་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ནོ། །ཆོས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་གཏན་དུ་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགག་པ་དག་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་ རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་སྨོས་པས་ནི་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འཛིན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པར་གྱུར་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་ཅེ་ན། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། འཛིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སོར་མོ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ ལ་སྣང་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མ་སྐྱེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བློ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ན་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །སྤོང་བར་བགྱིད་པ་ནི་འདོར་བར་བྱེད་པའོ། །མེད་པ་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的中文直譯： 若問若無所取事物如何？若於識中顯現境時即應是所取，然而顯現亦無，因為顯現與顯現相違故。若是境自性顯現，則彼識有何作用？因此心如幻。 若無彼，云何稱為現證菩提，此為問。世尊，此非是，此為答。意為因無故。“離此”是答。“彼法”是指自性。“非是”意為因彼完全無故。 為明此義，說”世尊，我”等。不能說有無，因為識之自性非有，且否定無所關聯故。“于任何法”易解。 然而”是故”等中，“然而”表示不忍。“是故”是因為是能取相，而能取相亦不應理故。極言即如是顯示。如同能取以自相空性，如是一切相應亦然。彼等亦是能取相故。 所緣一切法亦是所緣，因為是所取相故。一切法亦隨應為所取及能取相故。 又問：云何無所取能取？答：因無差別故，所取能取不應理，如指。已生差別不應於他顯現故，未生則自身無顯現故，彼非所修，因為心不再三趣入故，如驢角。 “彼法”等中，“任何法”指現證菩提等。“獲得”即生起。“捨棄”即拋棄。因於無中毫無所作故。

།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མེད་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསམས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསམས་སོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དང་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བསམས་སོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ཡང་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོར་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་མེད་དེ། དེས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོར་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའོ།།དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དོན་ལ་གཞན་གྱིས་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་པས་དཀའ་བའི་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་སྤྱོད་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་གིས་སོ། །བཀའ་སྩལ་ པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ།།དཀའ་བ་ནི་གཞན་དག་ལའོ། །སླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བསམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སླ་ཞེ་ན། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཐབས་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མི་ཞུམ་པ་ནི་མི་བརྫི་བ་སྟེ། འདི་ནི་བསྟན་པའོ། །མི་འགོང་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་བཤད་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 若問菩薩依此緣起而現證圓滿菩提，世尊如何等所說，思維”于無中無所得”，對於無上等，如何如般若波羅蜜多般極為遠離，意為不會如是，因為極無不應有所成就及能成就。 “如是言已”等中，“由何故及是故”意為果必隨順因故。“須菩提，若”等是完成因由，若正知即成分別，則非般若波羅蜜多。“須菩提，如是”等是總結，“不現證菩提”意為不現證菩提即是無分別。 “亦現證菩提”等中，遍計所執性中此三者皆無，但于彼空性的識性中則有，此為意趣。雖然如此，因世俗如所顯現即是無性故，空性是勝義。 “行甚深義”是因為他人不能行於義理故為難行，雖然世尊現證而行，但現證是為眾生利益。“所說義”是所密意義。難是對他人而言，易是對菩薩而言。 為何容易？因為善巧方便故，此方便即是般若波羅蜜多。因此，世尊說”如是”等。“彼”指菩薩，“彼”指甚深義，“以彼”指以般若波羅蜜多。 若問行般若波羅蜜多僅此即為行耶？為此世尊說”若”等。不怯即不退怯，此為教示。不驚等六者是解釋。

།མི་འགོང་བ་དང་། ཡང་དག་པར་མི་འགོང་བ་ནི་འདི་ལ་དགའ་བ་མེད་པའོ། །རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགའ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།མི་སྐྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཏོང་བར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མི་དངང་བ་ནི་མི་གཏོང་བའོ། །དངང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་མི་གཏོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ནི་ཉམས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འགོག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། གང་འདི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ནི་འདི་ ལ་སྤྱོད་དོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་བདག་གི་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་དགུ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྷག་པར་འགྲོའོ་སྙམ་པའོ། །དེའི ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གང་མི་ཤེས་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་རློམ་སེམས་པའོ། །བདག་སྤྱོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ཉེའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་ལས་རིང་ངོ་སྙམ་པའོ། །འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཏེ། འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ཉེ་ལ།བྱང་ཆུབ་དམན་པ་དང་ནི་རིང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་རིགས་ཏེ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་ལ་ལམ་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ནི་ཉེའོ། །དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ནི་རིང་ངོ་སྙམ་པ་ནི་ ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ།།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 不驚與真實不驚是對此無喜。不背離是不無喜。不怖是不欲捨棄此。不畏是不捨棄。不生畏是永不捨棄。此即了知遮止六種退失，若於此現前極生歡喜者即是行此。 又”若”等，及”又若我”等，及”又我聲聞”等，此中自性等九義是趣入分，因為是菩薩應取故。其中分別是迷惑的不正確認知。 其中第一是自性分別，即認為”我將超勝至無上正等菩提”。其道即是菩提心之義。其中分別是對自身的菩提、般若波羅蜜多、空性中的不知，以及非等持之知、等持之知三者的我慢。 “我行”及”我近大菩提”想，及”我遠離小菩提”想。此對治即是從世尊說”如幻心”起至”譬如”為止，此是自性分別。 “世尊，譬如”等中，我近正等菩提而遠離小菩提，因為我是佛種姓，此是迷惑。其對治是種姓，即無分別般若波羅蜜多，因為如虛空故。此是種姓分別。 “世尊，譬如”等中，我有清凈道得成就，因此我近大菩提而遠離小菩提之想是迷惑。此正成就的對治即是如是無分別般若波羅蜜多，因為如幻人故。此是對治正成就分別。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།གཟུགས་བརྙན་ནི་སྣང་བའོ། །ཤེས་པའི་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཡིན་གྱི། ཤེས་པ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མ་འཁྲུལ་པ་སྟེ། དེ་བདག་ལས་སྐྱེས་སོ། །དེས་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་ལ། དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ནི་རིང་ངོ་ སྙམ་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ།།འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཇོམས་ པར་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ།།སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྡུད་པ་དང་མི་སྡུད་པ་མི་མངའ་ བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པས་ན་རྟོག་པའོ། །དེ་དང་བྲལ་བའི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་དེ་དག་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རང་གི་རྟོག་པ་ལ་རྨོངས་པའོ། །འདིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།འདི་ནི་རང་གི་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ནི་ཉེ་ལ། །དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ནི་རིང་ངོ་སྙམ་པ་ནི་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཛད་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་གང་གི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པ་དེའི་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱང་།རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོའོ།

以下是完整的中文直譯： “世尊，譬如”等中，影像是顯現。知的顯現是顯現性，而非知的所緣。知的所緣是無錯亂的，彼從我生。因此我近大菩提而遠離小菩提之想是迷惑。此對治是無分別般若波羅蜜多，因為如影像故。此是無錯亂所緣分別。 “世尊，譬如”等中，能破是對治分，所斷是違品分之想是迷惑。此對治即是如是行無分別般若波羅蜜多，如同如來無有攝取與不攝取。此是對治與違品分別。 “世尊，如何”等中，由於分別非真實故為分別。因為是離彼之分別故為遍分別。如同如來已斷彼等，如是行無分別般若波羅蜜多亦復如是。其中離分別是遍分別，即迷惑于自分別。此對治是斷除分別與遍分別的般若波羅蜜多。此是自分別遍分別。 “世尊，譬如”等中，彼菩薩修習般若波羅蜜多等中，即”我當修習般若波羅蜜多”。因此我近大菩提而遠離小菩提之想是對作用的迷惑。其對治即是如是無分別般若波羅蜜多，因為如同如來所作化現故。此是作用遍分別。 “世尊，譬如”等中，如來化現亦為其所化現之事而作事業，于彼事業亦不遍分別。如是菩薩雖修習般若波羅蜜多，而不遍分別，此是對治。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདིའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། གང་གི་དོན་དུ་ཤིང་ལས་བྱས་པའི་འཁྲུལ་ འཁོར་ལ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་བྱས་ན་དེ་བྱ་བ་དེ་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ་དེ་ནི་གཉེན་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི། བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པའོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལེའུ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལེའུ་རྫོགས་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་གསུངས་ནས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གསུམ་ནི་སྙིང་པོའི་ལེའུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསྟན་བཅོས་ལས། སྲིད་དང་ཞི་བར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར། །རྟོག་པ་དམན པ་ཉིད་དང་ནི།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་དང་། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་དང་། །ཉི་ཚེ་བ་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །གནས་དང་འཇུག་དང་རྨོངས་པ་དང་། །རྗེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །རྣམ་རྟོག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་འདི། ། ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དེ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ཡིད་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟོག་པ་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དགུ་ནི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དེས ན་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཉིད་ནི་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་སོ། །གཅིག་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་སོ། །དེ་ནས་གསུམ་ནི་ལྷའི་བུས་སོ། །ཡང་བཞི་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ སོ།།འདིའི་ཡང་གཉེན་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་མ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱེ་མའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་འདིར་སྙིང་པོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཤེས་པ་གསུངས་སོ།

以下是完整的中文直譯： 遍分別是此業的遍分別。“世尊，譬如”等乃至品終所說中，為某事製作木製機關所生之形，彼雖作彼事而無遍分別。如是菩薩為菩提而修習，雖得菩提亦無修習等遍分別，此是對治。菩提分別是作用果的遍分別。 如幻心近說品即如幻品。《聖八千般若波羅蜜多難解》，由阿阇黎寶源寂所造《最勝心要》中第二十六品。 如幻品終訖，說第一所取遍分別后，其餘三種遍分別當說心要品。其中依第二所取遍分別，論中說：“由墮入有寂故，分別劣性及，無攝持及，道相不圓滿及，依他緣行及，所為顛倒及，片面及種種性，住及入及迷惑及，隨行等，此九種遍分別自性，彼依違品分，聲聞等意所生。” 分別劣等過失是菩薩應斷故，九種是違品所依，由聲聞等意所生故即是應斷。此即從”爾時具壽舍利子”乃至”行般若波羅蜜多”所說中，其中一是舍利子說，一是須菩提說，其次三是天子說，復四是須菩提說。 此亦當說對治，由相違故當了知遍分別。“嗚呼心要”中，嗚呼聲表歡喜，殊勝果正等正覺即此心要，是菩薩所為行。彼為何？說”何者”等。今此說般若波羅蜜多與二無我智。

།དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་བས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་མེད་དོ། །དེ་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་གཉེན་པོའོ། །གཞན་དུ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་འཁོར་བར་ལྟུང་བ་འམ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་ལེགས་པར་དབང་བསྐུར་ཡང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་བྲལ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བྱ་བའི་མིང་མེད་དེ། འདི་ནི་རྟོག་པ་དང་དམན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། འགྲོ་བས་ན་སྙིང་པོ་སྟེ་ལས་ཀྱིས་ཆོས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། ཐུབ་པར་སླ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཐུབ་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐུབ་པར་དཀའ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ནི་དེ དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པས་གཞན་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལམ་དུ་བུད་མེད་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་གཉེན་པོའོ། །གཞན་དུ་ན་ཐུབ་པར་སླ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ནས་འདོད་ པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། ཕྱག་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པ་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མི་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའོ། །འདི་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉི་ག་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་བདུད་ལ་སོགས་ པས་ཚུགས་པར་སླ་བ་སྟེ།གོ་ཆ་མ་བགོས་པ་བཞིན་དུ་འཐབ་པའི་ཟླ་བོས་ཚུགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གཙོར་བྱས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཏོ།

以下是完整的中文直譯： 其中行者，不因輪迴而極厭離，不因涅槃而極歡喜。因二者皆不可得故。因此，此為趣向無上菩提之對治。否則，以五波羅蜜墮入輪迴，或以了知人無我而成涅槃。正因如此，離般若波羅蜜多者不得菩薩之名。譬如，轉輪王子雖善受灌頂，若離七寶則無轉輪王之名。此是分別與劣性之遍分別。 趣行故為心要，以業證法，即易成就之義。其相違者非心要，即難成就性。是故，行難行波羅蜜多即是行般若波羅蜜多。彼具攝持能力，譬如持武器男子于無人城中路抓獲女人。此是對治。否則將成易行，此是無攝持遍分別。 從”欲界”至”應知”所說中，何故應禮敬？因圓滿修行故，因不隨他緣行故，因所為不顛倒故。此即由”何者”等一切所說。現前修行即以五波羅蜜精進。“此中行”即了知二無我。正因如此，“甚深”即是對治。不行彼者則道相不圓滿，因此易為魔等所制，如未披鎧甲者為敵對者所制。此是道相不圓滿遍分別。 于”如是行”等中，“何者”於此亦當配。“如是”即是以般若波羅蜜多為主的諸波羅蜜多中行，“如是行”即是義。

།དེ་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་བཞིན་ དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་དེས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་མི་ལྟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཙོ་ བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ།།རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ནི་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཆེད་དུ་བྱ་བ་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་མ་ལོག་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ཀྱང་མི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆུ་བྲན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འདྲེས་ནས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འགྲོ་སྟེ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཡུམ་ཆེན་མོ ལས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྦྱར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་ལག་པ་གཡོན་པ་དང་འདྲ་ལ་དྲུག་པ་ནི་ལག་པ་གཡས་པ་དང་འདྲའོ། ། གཉི་ག་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དགོངས་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལག་པ་གཡས་པ་དང་འདྲ་བའི་དྲུག་པ་དེ་མེད་པའི་ཚེ་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་རོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆུ་བྲན་ནི་ཆུ་བོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན པོར་ཞུགས་ན་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ཡང་།དྲུག་པར་ཞུགས་ན་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ངོ་། །འདི་ནི་སྣ་ ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 若問此將成何？說到”真實邊際”等。如轉輪王為大主故，城王隨從之。如是般若波羅蜜多為主，因不執著輪迴與涅槃故。如彼等以諸波羅蜜不墮輪迴，如是以補特伽羅無我智亦不現證涅槃。若無般若波羅蜜多為主時，則不現證小乘菩提。 關於”以此法數”等，“以此”即將要解說。即說”何法”等。“不現證”者何故？因所為不退轉，所為即是欲得圓滿菩提。何故不從彼退轉？因為只要未離般若波羅蜜多，即行於真實義故。其他亦非不行，因攝於其中故。譬如一切小溪匯入大河，流向大海不返。此是所為顛倒遍分別。 此九種遍分別亦依《大般若經》就自利圓滿而配。因此，且當如所說那樣闡述一分性與種種性遍分別：五波羅蜜如左手，第六如右手。二者皆成就一切事業之意，此是對治。若無如右手之第六時，則成一分事業，此是一分遍分別。 如是種種味之小溪入于河流及大海則成一味，如是不同種類之五波羅蜜，若入第六則成一相，此是對治。此等波羅蜜多如是種種相，圓滿菩提亦然。此是種種性遍分別。

།འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་གོ་ཆའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་གཉིས་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་གོ་ཆ་ནི་བགོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གང་ཡང་མི་བྱེད་པས་བདག་ ཉིད་དུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་མེད་པ་འདི་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའོ། །མཆོག་ཏུ་དཀའ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གདུལ་བར་ བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་འོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གང་ལ་དཀའ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་དག་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་དག་གང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལ། སེམས་ཅན་ ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །རྩོད་པ་ནི་འཐབ་མོ་སྟེ་འདི་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་མི་འདོད་པའམ། སེམས་ཅན་ དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་འཐབ་མོའོ།།དེ་ལྟར་གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དཀའ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་འདིར་ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞུམ་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་མི་སྐྱོ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཡང་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན། གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསམས་སོ།

這裡是完整的中文直譯： 此處世尊就勝義鎧甲而言，說此二種分別：“具壽須菩提”等。其中”披鎧甲”表示其難，因不能利益無邊眾生故。雖然如此，仍應披此鎧甲，因無如是大愿則不能成辦自他利益，此是對治。為調伏自己而不作任何眾生利益，無此鎧甲，此是一分遍分別。 種種性遍分別的對治是平等性。彼即是相違。極難行即說”諸眾生”等。“所調伏”即應調伏之眾生。雖然如此，於何作難行？為此說”如是”等。為以喻顯示故說”諸天子”等。“何以故”即是問法相應何處之義。因此”諸天子”等是答。“諸天子”等是結語。 為再顯示故說”諸天子”等，意為眾生如虛空。何故爭論？從”菩薩”至”應知”而說。“又”字是因由。爭論即鬥爭，是不欲調伏眾生或捨棄彼等眾生之鬥爭。 如是于所調伏等，如所調伏，能調伏亦然。故無彼則更為極難行。因能成辦自他利益故，如是菩薩應視一切眾生平等。此中若問如何知是行？說”若如是”等。“不退怯”即不厭倦，意為極其歡喜。“何以故”即于彼般若波羅蜜多行時，何為因由？皆非，因見法無我故而思。

།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་ཞིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གཉེན་པོ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་དབེན་པ་དེ་བས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་དེའི་བཤད་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་མཐོང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཞུམ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དང་། འཇུག་པ་ལ་མ་རྨོངས་པ་སྟེ། གང་ནས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་ མ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་དེར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། གནས་པ་དེ་ཉིད་རང་ཉིད་ལ་རག་ལས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེས་གང་གིས་དེར་འགྲོ་བ་དང་། གང་དུ་གནས་པ་ནི་དེར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འགྲོ་ཞིང་ དེ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་གང་ནས་འགྲོ་བ་དང་། གང་དུ་གནས་པ་དེར་དཔུང་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དེ་ནས་འགྲོ་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ་གཉེན་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་མ་རིག་པ་ནི་དྲུག་པའི་སྣང་བ་མེད་པ་དེས་ན། གནས་ པ་དང་འཇུག་པ་ལ་ངེས་པ་མེད་པས་གནས་པ་དང་འཇུག་པ་ལ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞུམ་པར་མི་བྱེད་པ་དེས་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདིར་ཚིག་ལྷག་མ་སྟེ། གཞན་དུ་ནི་ཕྱིར་ཞུམ་པར་མི་བྱེད། དཔེར་ ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱི་ནས་དཔུང་གི་ཚོགས་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ནི་གཉེན་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་ཡུལ་རགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དྲུག་པ་ནི་ཡུལ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །འདི་ནི་རྗེས་ལ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའོ།

以下是完整的中文直譯： 因此”眾生空性”等是答覆。從”諸天子如是”至”應觀”是結語。“一切法空且平等”廣說對治。眾生種種及法種種皆空，因此認為般若波羅蜜多非一味，此是種種分別。 關於”諸天子若”等，“如是解說”即是近說。“一切法空性”若於行時見到，則與”菩薩不退怯”相連。“不退怯”即于住處及趣入無迷惑，即於何處去及何處住。由此正知一切法平等性，于彼等般若波羅蜜多無迷惑故。 如是，以何趣入菩提及安住，即是依自身因果之階段。以何趣入彼處及住於何處，迴向彼處之五波羅蜜多亦趣入彼處並住于彼處。譬如轉輪王之寶輪去往何處及住於何處，一切軍隊亦從彼處去並住于彼處，如是即是對治。 五波羅蜜多無明即無第六之顯現，故於住處及趣入無定，此是于住處及趣入迷惑之分別。關於”如是”等，不退怯所證即是般若波羅蜜多。如前此處余詞，否則不退怯。譬如轉輪王寶輪在前而軍隊隨後而行，此是對治。五波羅蜜多因是粗顯境故先行，第六因是微細境故隨後而行。此是隨後而行之分別。

།གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་ནས། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསྟན་བཅོས་ལས། འཛིན་དང་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་ཁམས་རྣམས་ནི། །གསུམ་ཆར་ཉེ་བར་འབྲེལ་བ་དང་། །གནས་དང་ མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།།ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏགས་པ་དང་། །ཆགས་པ་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་འགྲོ་ཉམས་ལ། །འཛིན་པ་དང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་པོ་སྟེ། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་དེ།དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ནི་འཛིན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་ནི་འདོར་ཏེ། འདི་ནི་འཛིན་པ་དང་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཡང་མི་འཛིན་པ་དང་མི་གཏོང་བ་འདི་ནི་གཉེན་པོའོ། །འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་གང་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་པོའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཁམས་གསུམ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་གནས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་གཉེན་པོའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་མི་གནས་སྙམ་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ནི་གཉེན་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏགས་པ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལ་མེད་པ་འདི་ནི་གཉེན་པོའོ། །ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་ནི་ཆགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་ན། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་མ་ཆགས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་པ་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཉམས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ལས་གསུངས་སོ།

以下是完整的中文直譯： 在說明所取分別的第二種九種相后，依據能取分別的第一種，論中說： “能取與別解脫， 作意與諸界， 三者相連結， 住處與執著， 法之假立事， 貪著與對治， 如欲行損失， 應知初能取。” 實有之我是第一能取，如同般若波羅蜜多而有。彼少許執取，少許捨棄，此是能取差別分別。不執不捨此是對治。執取之法即是作意分別。不作意彼等法即是對治。認為作意本身與三界相連，此是三界相連分別。不與三界相連是對治。認為住於三界中如何無所繫縛，此是住處分別。彼於何處有即是對治。認為若有執著如何不住，此是執著分別。于彼全無執著即是對治。 菩薩佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多乃至一切種智之法事假立而有，此是法事假立有之分別。此中無彼即是對治。認為以貪著證得圓滿菩提，否則將背離，此是貪著分別。於一切法無貪著則無執取，無貪則全無證得圓滿菩提。若如是行即是行般若波羅蜜多，此是對治。 說”佈施波羅蜜多非空，持戒波羅蜜多非空”等是對治分別。說”彼一切皆空”是對治。緣取一切法一切相是如欲行損失分別。菩薩無有彼即是對治。此九種相於諸大般若經中宣說。

།འདིར་ནི་སྤྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་འཛིན་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ནི།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཞུམ་པར་མི་བགྱིད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ།།དེ་རྒྱུ་གང་གིས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དབེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ།མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་ཉིད་མེད་པར་ཞུམ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསྟན་བཅོས་ལས། ཆེད་བཞིན་ངེས་པར་མི་འབྱུང་དང་། །ལམ་དང་ལམ་མིན་ ངེས་འཛིན་དང་།།འགོག་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། །དངོས་པོ་ལྡན་དང་མི་ལྡན་དང་། །གནས་དང་རིགས་དང་འཇིག་པ་དང་། །དོན་དུ་གཉེར་དང་རྒྱུ་མེད་དང་། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ། །འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ ཀྱི་ནི་དང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུ་པོ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བས་རྟ་ རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ལྟར།དྲུག་ལས་ཀྱང་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དྲུག་པ་མེད་པར་ནི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་མེད་དོ། །འདི་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ།དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ནི་དེ་དག་གི་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་གཉེན་པོའོ། །དེ་མེད་པའི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའོ།།འདི་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པ་འམ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་ཚད་མར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་གཉེན་པོའོ། །བསྐྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ནི་དེའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་དང་ལྡན་པས་ཡང་མ་ཡིན།མི་ལྡན་པས་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སྙམ་པ་འདི་ནི་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།