d3872入菩薩行難釋智慧源泉智慧 善稱 達磨稱c3.5s｜d3872入菩薩行難釋智慧源泉智慧 善稱 達磨稱c3.5s（續5）

如是，善現，譬如若離轉輪聖王，七寶亦不得轉輪王名。善現，如是五波羅蜜若離般若波羅蜜，亦不得波羅蜜名。善現，譬如所有諸河，皆向恒河所在之處。彼等與恒河相會而入大海。善現，如是五波羅蜜若為般若波羅蜜所攝，則趣向一切種智所在之處。‘如是廣說。 複次如說：‘憍尸迦，諸菩薩摩訶薩之般若波羅蜜，能勝伏佈施波羅蜜、持戒波羅蜜、忍辱波羅蜜、精進波羅蜜、禪定波羅蜜。憍尸迦，譬如百千盲人無導引者，不能入路，何況能至城邑。憍尸迦，如是此五波羅蜜如盲，若無般若波羅蜜，以無導引故，尚不能生菩提道，何況能入一切種智城。憍尸迦，五波羅蜜若為般若波羅蜜所攝，即得具眼，此五波羅蜜若為般若波羅蜜所攝，即得波羅蜜名。‘如是廣說。 如是複次，此中應隨順他經如實了知。如說：‘無垢無可訶，一切諸波羅蜜，悉皆隨順汝，如星隨月行。‘如是所說。 或者如是等所說。如是複次，所謂’彼’即是剛剛過去的止的自性相續。‘支分’即是由於能引發智慧故是其因緣或基礎。‘為智慧’即是前說之智慧即是所需，以是所成就故，由止所清凈之心相續中生起智慧故，如從善治之田生谷。 如《學處攝》中說：‘此止之殊勝性云何？能生如實知，以故諸佛說由等持能如實了知。‘此復如《聖法集經》中說：‘由等持心能如實見。如實見之菩薩于諸有情起大悲心，我當爲一切有情成就此三昧門。由彼大悲所激勵，圓滿增上戒學、增上心學、增上慧學，當證無上正等菩提。‘如是廣說。 ‘即’是由於何故，佈施等眷屬或止的自性眷屬是為智慧故，諸佛如是宣說，是故應當生起智慧，應當如是配釋。

།བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའམ། བསྒོམ་པར་བྱ་བའམ། བསྟེན་པར་བྱ་བའམ། མང་ཆེད་དུ་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །རྒྱུར་གྱུར་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མོས་ པས་སྤྱོད་པ་དང་།ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའིའོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོར་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ གོམས་པས་ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ས་གཞན་དང་གཞན་འཐོབ་པའི་སྦྱོར་བས་མཆོག་ཏུ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་འདོད་པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་འཁོར་བའི་འགྲོ་བ་རིས་ལྔས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ནད་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་རང་བཞིན་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། འདོད་པ་ཚོལ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ འདོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་འདུན་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་མི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདག་གི་བར་འཛིན་པར་འཇུག་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་ནི་ལས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་ནད་དང་རྒ་ཤི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་འབའ་ཞིག་ལས་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་དེ་ལྟར་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱེད་པས། ཡང་དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མ་རིག་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། མ་རིག པ་འགགས་པས་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འགག་གོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་འགགས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་འགག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་ མི་བདེ་བས་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་ལ་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་དེ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་ རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་ཅིང་།སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་འགགས་པ་ནི་འགོག་པའི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་དོ། །དེ་ལྟ་ཉིད་དུ་ལམ་གསུམ་ནི་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྦྱོར་བས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་འགག་པའི་སྦྱོར་བས་འགག་ པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ལ་སྨྱུག་མའི་ཚིགས་དང་འདྲའོ། །འདི་ཡང་ཕྱི་ནས་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ།

所謂’應當生起’即是’應當修持’或’應當現前’，或’應當修習’，或’應當依止’，或’應當廣大’。智慧也有兩種：作為因的和作為果的。作為因的也有兩種：信解行地和已得地的菩薩。作為果的則是以無相加行具足一切相中最勝，通達一切法空性的本質。 其中首先作為因的是以聞思修次第熟習而入地的智慧生起，這也是以獲得其他諸地的加行而最勝增長，乃至斷除二障，斷盡一切分別網，圓滿佛陀智慧的本質。 因此說’欲求息苦者’。苦即是輪迴五趣所攝眾生蘊體中所具有的生、病、老、死的本質，以及愛別離、怨憎會、求不得的特徵，總之即是取蘊的本質。寂滅即是涅槃，以不再生起的寂滅法性而究竟斷絕的意思。其中’欲求’即是希求、意樂的同義語。 如是以顛倒想者，以執著增益非真實義的力量而趣入我所執，從非如理作意而生起貪等煩惱聚。由此有業，由業有生，由此又有病、老死、憂、悲、苦、惱的疲憊。如是唯從此生起廣大苦蘊。 從此如是以逆順方式以正確智慧緣起緣起，又見彼即無我、無主、如幻、如陽焰、如乾闥婆城、如夢、如影像等相，以勝義無自性而如實了知，並遮遣其違品愚癡自性的無明有支。 以無明滅故，因其為緣故行滅。如是前前因滅故，應知後後果滅，乃至生滅故老死、憂、悲、苦、惱疲憊亦滅。如是唯此廣大苦蘊滅。 其中無明、愛、取分為煩惱道，行與有分為業道，其餘支分為苦道，前後際滅為滅道。如是三道非無我，無我我所，以生起加行而生，以滅壞加行而滅，事物如竹節。此亦當以後來的理證教證廣說。

།དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་དོན་ དམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉེས་པའི་ཕུང་པོ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞིང་།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ཇི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་དཔྱོད་པ་ན་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་མ་རིག་པ་དང་རྨོངས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཡང་མི་བདེན་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་བསྒྲིབས་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཐད་དོ། །གང་སཱ་ལུ་ལྗང་པ་ལས་གསུངས་པ། གཞན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད མ་རིག་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།ཡང་གསུངས་པ། མ་རིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། །ཡང་དག་མིན་པའི་དོན་སྣང་ཞིང་། །ཡང་དག་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ལ་འཇུག་།མིག་སེར་གྱིས་ནི་གནོད་པ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དེ་ལ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སོ། །གང་། གཏི་མུག་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་ལ་བསྒྲིབས་པས། །གང་ཞིག་བཅོས་མ་ཁོ་ན་དེ་ཡིས་བདེན་པར་ སྟོན།།དངོས་པོའི་དོན་དང་བྱས་པ་ཡང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བྱར་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་བརྗོད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དེ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་ སོ།།འདི་ལྟར་ཡང་གང་ཅུང་ཟད་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྐྱོན་མེད་པའི་དབང་པོས་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལས་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་ ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་མཐོང་བ་དང་།ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རང་གི་གྲུབ་མཐས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་པའི། །དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཡུལ་རྟོག་བྱེད། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་བདེན་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་ བརྟགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་བརྫུན།།ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉི་ག་ཡང་། ཡང་དག་པ་གཟིགས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུ་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བས་ན་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མི་སྣང་ངོ་།།དམ་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ལ། དོན་ནི་དམ་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། མ་བཅོས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གང་གི་རྟོག་པས་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར མཐོང་བའི་ངོ་བོས་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་ཡང་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ དེའི་རང་བཞིན་ཉམས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས།རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

因此，當以智慧觀察諸行如夢如幻等自性時，了知一切法無自性，從而通達勝義，則能斷除帶有習氣的過失蘊，並生起能息滅一切痛苦的智慧。因為此智慧在以教證和理證觀察時，能明顯顯示諸法的真實性而不顛倒。 世俗、無明、愚癡、顛倒是同義詞。無明是對不真實義的自性進行增益，因為遮蔽了對自性的見解，所以稱為世俗。如《青稻經》中所說：‘對真實性的無明和錯誤認知，就是不知和無明。‘又說：‘由無明生起時，顯現不真實義，遮蔽真實，如同黃眼病造成的損害。’ 由此所顯示的緣起法的自性即是世俗，這就是所謂的世間世俗諦，是由世間的世俗本身稱之為諦的緣故。如所說：‘愚癡是世俗因遮蔽自性，由此顯示唯是虛假為諦。事物之義及所作皆是世俗，佛說此即是世俗諦。’ 世俗又被世間人分為兩種：邪世俗和正世俗。如是，凡是從因緣所生的事物，如青等自性，由無過失的根識所緣取者，即是世間所認為的真實；雖是緣起所生，但如幻術、陽焰、影像等為具過失根識所見者，以及如外道宗派所遍計者，即是世間所認為的虛妄。如所說：‘若無根損壞，六根所觀境，於世間為真，余計於世妄。’ 如是二者，對見到真實的聖者而言都是虛妄的，因為在勝義中世俗諦是迷亂的緣故。這一點應當立即從理證上理解，因此對具有無明者而言，事物的自性是不顯現的。 ‘勝’是最上，‘義’是勝義，即是未經造作的事物自性，通過對此的證悟能斷除與遮蔽習氣相隨的煩惱。 一切法無自性、空性、真如、實際、法界是同義詞，一切緣起義無自性是勝義的本質，因為所顯現的世俗是不合理的。如是，首先以所見的本質而言，事物並非有實在的自性，因為在其後時不住故。自性在一切時都不是暫時的，因為是不變動的自性故。若某法是某物的自性，則永遠不會改變，否則其自性將有所損減，從而成為無自性。

།དེ་སྐྱེ་བ་ན་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་འགའ་ཞིག་ནས་འོངས་པའམ། འགགས་པ་ན་འགའ་ཞིག་ཏུ་སོང་བར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེའོ། །དེ་མ་ ཚང་བ་ལས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཚང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་གཞན་ལ་རག་ལས་པས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་ཇི་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་གང་གི་དོན་ཡང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྲིད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གཞན་ལ་རག་ལས་པས་ཚོགས་པ་གཞན་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལས་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གང་ཞིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་རང་རང་གི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ།གང་འཆད་པར་འགྱུར་བ། སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་དང་། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་སྤྲུལ་པ། །དེ་ནི་གང་ལས་འོངས་གྱུར་ཅིང་། །གང་དུ་འགྲོ་བ་བརྟག་པར་གྱིས། ། གང་ཞིག་གང་ནི་ཉེ་བ་ཡིས། །མཐོང་འགྱུར་དེ་མེད་ན་མིན་པ། །བཅོས་བུ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པ། །དེ་ལ་བདེན་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཡོད། །ཅེས་པ་དང་། ཡང་བརྗོད་པ། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར བཤད།།གང་གི་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་མིན། །ཞེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཆོས་རྣམས་ལས། །སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས་སོ། །རང་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་རང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གལ་ཏེ་ཡིན་ན་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡིན། སྐྱེས་པ་ནི་རེ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ཡང་འདི་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པར བྱ་བ་ཡང་འདི་ལ་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཅིག་པོ་འདི་ལ་ཆ་ཤས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གཞན་འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གང་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་མ་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་ནུས་ པ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་པ་ནི་རང་གྲུབ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྲོ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་བོང་བུའི་རྭ་ཡང་རང་རང་གི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལས་ཞེས་པའི་ཕྱོགས་འདི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་ལས་ཀྱང་མུན་པའམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་མི་འདོད་པ་དག་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་གཅིག་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ དངོས་པོ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པའི་ཆོས་གནས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་གནས་པ་རྣམས་ལ་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་ལྟོས་པ་ནི་ས་བོན་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ བརྟགས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འགེགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

當生起時，並非以實有的體性從某處而來，滅時也並非去往某處，然而如幻般由因緣和合的自性而生。由於缺乏這些而滅，從因緣和合中產生並依賴他者而獲得自體，即成為影像，如同其自性一樣，其義也非勝義，從因緣和合中產生是不可能的，這也是由於依賴他者，從其他和合中產生的自體而獲得體性者，皆無自性的緣故。 同樣，其他任何從前前而生，從各自因緣和合中產生，應當觀察為無自性。對於承許因果相應者，如何承許從無事物中生起事物的自性。如將要解說的：‘幻化所幻化，及因所幻化，彼從何處來，去向何處去，且當觀察之。若由何近故，得見彼非有，如同假造像，彼有何真實？’ 又說：‘從緣所生者未生，彼無生起之自性，依緣者說為空性，知空性者不放逸。‘又說：‘唯從空法中，空法得生起。’ 從自生、他生、共生相關，及無因相關中產生事物是極不合理的。如是，若諸事物以自體為生起因，是對已生或未生而言？已生者首先不應理，因為若自體為因，則其一切自體皆由自身產生故。 於此亦無所作業，所生亦無未生之他性，因為此一具有支分故。后當生起之他者不應是其自性，因為已成與未成非其自性故。因此，從自體所生者毫無可能。 複次，自生之立場亦不應理，因為對已成之自性會有相互依賴之過失故。從未成中亦不應理，因為如同虛空之花，以一切功能皆空者，不應成為自成之因事物。否則，驢角亦應成為能生自體之因故。 他生之立場亦不應理，因為會有從日光生黑暗或一切生一切之過失，以及對於不欲成能生所生者，于所欲果上觀待，無他性差別故。所生能生因同一各別決定，于未生果時以分別故於事物不應理。 依未來法住而言，果等名言非事物，因為將觀察事物自性存在故。觀待種子安住者有芽，觀待種子為他性之分別是不存在的，因為將遮遣因中有果故。

།གང་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གནས་པ་མ་ཡིན་ན་དེར་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་བསམ་པའང་ཅི་ཡོད། གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་ སོའི་ཕྱོགས་ལ་བརྗོད་པས་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་གཉི་གའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱར་མེད་པས་གང་ལ་གཉི་གའི་ངོ་བོའི་རྒྱུའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མེད་པར་དགག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའམ། རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ དང་།ཐབས་ལས་བྱུང་བ་འདོད་པས་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཐབས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་འདི་འགེགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་ པོ་རྣམས་རང་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཅིག་དང་དུ་མ་དང་ བྲལ་བ་དཔྱད་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་འདི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་གཞག་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།དགོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་སྨྲས་དངོས་འདི་དག་།ཡང་དག་ཏུ་ན་གཅིག་པ་དང་། །དུ་མའི་རང་བཞིན་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །རང་བཞིན་མེད་དེ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །ཞེས་ སོ།།དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉུག་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་བུའི་དགོས་པའི་མཆོག་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་དངོས་པོ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ཡང་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པར་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ལོག་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པ་ནི་རང་བཞིན་ མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་འགའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་བཀག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལོག་ པའི་ངོ་བོ་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་མེད་པར་བསྟན་པ་ན། དེ་གཉིས་འདྲེས་པའི་བདག་ཉིད་དམ་གཉི་ག་བཀག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་ དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཀག་པ་ན་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དགག་པ་གཅིག་གིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་དང་། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་དུ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེན་པའོ། །ཚོར་བ་སྟོང པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ན་ཞེན་པའོ།།འདུ་ཤེས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ན་ཞེན་པའོ།

如果現見的事物經過觀察分析而不成立，那麼對於未來等事物的存在之想又有什麼意義？也不是二者的方面，因為對各自方面所說的過失也會成為二者方面的過失。 在果未生時，二者的因的本性勝義諦中也不存在。對於已生的果也沒有絲毫可生，那麼對何者具有二者本性的因的作用？ 也不是無因之分別，因為以無遮自性而言’從無因’是不合理的，因為若無因則諸事物的處所和時間的決定將成無有，或將成為恒常有和恒常無， 即使是希求方便所生者，也不會修持各別決定的方便。因為這將遮破主宰天等為因性。從無因不能獲得事物的自性。 因此，諸事物從自生、從他生、從二者生、從無因生都不合理。如是說道：‘非從自他生，非二非無因，任何諸事物，生起皆非有。’ 通過觀察離一多性，一切事物離自性，故非是有事。因此，如同夢境、幻化、影像等相似，僅是緣起，未經觀察則可安立為悅意，若執著為一切痛苦之因又有何用？無有必要。 因此，這是真實義，如說：‘自他所說諸事物，真實中離一與多，自性故無如影像。’ 如是，無自性即是諸事物的本性，不住于勝義自性。對此稱為殊勝的士夫利益。對此也不應執著。 否則，與執著事物沒有任何差別，因為二者都是以分別自性所障。以無遮所分別的自性，自體絲毫也不存在，事物的否定也非無事，因為否定即是無自性。 即使事物不存在，若否定是某種自性的自性，則遮遣自性也將成為無事。這即是顯示事物無自性。因此，事物否定的本體稱為無事，絲毫也不存在。 當以說事與無事的次第顯示為無時，彼二者混合的自性或遮遣二者的自性也不存在，因為事物的分別即是一切分別的因，遮遣它時，這一切即由一個遮遣而遣除。 因此，對於有、非有、亦有亦無、非有非無，都不應執著為對境。 如《聖般若波羅蜜多經》中說：‘須菩提說：具壽舍利子，於此，菩薩乘的善男子或善女人若以不善巧方便而如實了知色空是執著，如實了知受空是執著，如實了知想空是執著。’

།འདུ་བྱེད་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ན་ཞེན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ན་ཞེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ ཀྱི་བར་དུ་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ན་ཞེན་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཡང་། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ལ། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་ན། །དེ་ཉིད་ཁྱེད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་ མིན།།གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མེད། །མཐའ་བཞི་དག་ལས་ངེས་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མར་མཁས་རྣམས་བཞེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོས་པ་དང་། བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་གནས་མེད་པར་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་བདེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་དོན་དམ་པ་སྟེ་བདེན་པ་གཞན་ཡིན་ལ། དང་གི་སྒྲས་ནི་བདེན་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པར་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་བདེན་པ་ནི་སླུ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ།།དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བས་ཀྱང་དང་གི་སྒྲ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཞེས་ པའོ།།དེ་ལ་གཅིག་ནི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་མིག་ཅན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་ཉིད་ན་ཡང་དག་པར་མཐོང་བར་ཞེན་ཏོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མས་མ་རིག་པའི་ལིང་ཏོག་ བསལ་བས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་མིག་ཅན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཉིས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་འདི་དག་ལས་བྱིས་པ་བརྫུན་ པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ།གང་ཡང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་རིགས་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་གསུངས་པ། ཡང་དག་དང་ནི་བརྫུན་པའི་དངོས་མཐོང་བ། །འཐོབ་ པས་དངོས་ཀུན་ངོ་བོ་གཉིས་འཛིན་ལ།།ཡང་དག་གཟིགས་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་དེ། །བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་བསྡུས་པ་ལ་གཉིས་སོ་ཞེས་རིགས་སོ། །འདོད་ཅེས་པ་ནི་མངོན་པར་བཞེད་པའོ། །གང་རྣམས་ཤེ་ན། སྒྲིབ་པ་སྤངས་ པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།འདི་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། གཞན་བདེན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་གི་སྒྲ་ངེས་པར་གཟུང་ བའི་དོན་དུ་ཡང་འཐད་དོ།།དེ་སྐད་དུ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡབ་སྲས་མཇལ་བ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་མཁས་པའི་བདེན་པ་འདི་ གཉིས་ཏེ།།ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ལས་མ་གསན་རང་གིས་གཟིགས། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་དང་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

如果如實了知’行是空’則是執著。如果如實了知’識是空’則是執著。如是乃至眼、耳、鼻、舌、身，直至法是空，如果如實了知則是執著，如是廣說。 如所說：‘為斷一切分別，開示空性甘露，若有執著于彼，即為您所呵責。’ 非有非無非有無，亦非具有二性，永離四邊戲論，諸智者許為中道。 如是解脫四邊，本來寂靜，無生無滅，無常無斷等自性戲論，猶如虛空，應當觀察一切眾生無所執著、無所住。 ‘此許為二諦’，何謂二諦？‘世俗諦與勝義諦’，應如是結合下文。世俗是一，諦是不顛倒。又勝義諦是另一諦，以’及’字表示同爲諦之集合。 其中世俗諦是世間不顛倒的本性，勝義諦中的諦是不欺誑。‘真實性是諸聖者所證’是其差別。由見到如是義的差別，‘及’字也是合理的。 當如是說：外在與內在自性的一切事物，由執持二種自性而真實生起，即所謂世俗與勝義。 其中一者為無明翳障所覆的眼，是凡夫見到非真實自性的境界，雖見虛妄卻執著為真實。另一者是以擇法慧眼藥棒除去無明翳障，具真實智慧眼的證悟真實性的聖者們，以其為真實智慧境界而安立自性。 如是，此等一切事物皆執持二種自性。在這些自性中，見虛妄的凡夫之境是世俗諦，而真實狀態中證悟真實性者之境是勝義諦，此為論理所安立。 如所說：‘見真實與虛妄事，獲得諸事二自性，真實所見境即是真如，虛妄所見說為世俗諦。’ 如是攝為二故，說為二者是合理的。‘許’是明確承許。由誰承許？由斷除遮障、具足智慧的諸佛世尊及其隨行的聖者聲聞、緣覺、菩薩們。 此即是二諦，除此之外別無他諦，‘及’字表示決定義亦是合理的。 如是說：‘依止於二諦，諸佛說正法，世間世俗諦，及勝義諦。’ 《父子相見經》中亦云：‘世間智者諦有二，您非從他聞而自見，彼即世俗諦與勝義諦，更無第三諦。’

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བདེན་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ མཚན་ཉིད་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེ་ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་པོ་ཉིད་བཞིར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་གཉིས་པོ་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་འདུས་ལ།འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲོ་ བཏགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཅི་ལྟར་བདེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེན་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་འདོད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ སུ་འབྲངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་ཉིད་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་བསྟན་བཅོས་སུ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དངོས་པོ་ལ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་གཅིག་པུ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མི་བསླུ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད ནི་བརྫུན་པ་བསླུ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པས་བསླང་བའི་སེམས་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་མ་ ཤེས་པས་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བློ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །བློ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ ཡུལ་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས། འདི་ལྟར་ཡང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད དང་བྲལ་བས་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་ཀུན་རྫོབ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ན་འདི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྣོད་དང་ལྡན་པའི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡང་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཟུང་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དཔེ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ཅུང་ ཟད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྲ་ཤད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་མཐོང་ནས་དེ་དང་དེར་གདོང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་རབ་རིབ་མེད་པས་རིག་ནས་འདི་ཅི་བྱེད་ཅེས་དེའི་གན་དུ་སོང་ནས་དེས་མཐོང་བའི་སྐྲའི་ཡུལ་དུ་མིག་ཕྱེ་ནས་ བལྟས་ཀྱང་སྐྲའི་གཟུགས་ནི་མཐོང་བར་མ་གྱུར་ལ།སྐྲ་ཤད་དེ་གཞིར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

世尊在《阿毗達磨》中不是已經宣說了四聖諦：苦、集、滅、道的特徵了嗎？那為什麼說只有二諦呢？ 確實如此，但是根據所化眾生的意樂和習氣的緣故，將這二諦分為四諦來宣說。因為這些都可以歸納為二諦。 如是，苦諦、集諦和道諦都是世俗諦的自性，歸入世俗諦中；滅諦則是勝義諦，這絲毫沒有矛盾。 如果這樣的話，世俗是由無明所顯現，是虛妄分別的自性，經過百般觀察都會破滅，那怎麼能稱為’諦’呢？ 對此雖然如此，但是依世間人的執著而稱為世俗諦。世間人認為這就是世俗諦，世尊也隨順他們，擱置了真實義而稱之為世俗諦。 正因為如此，論中阿阇黎特別說道：‘世間世俗諦’。 實際上，唯有勝義諦才是真實的，因此絲毫不會破滅。 如世尊所說：‘比丘們，這是唯一的勝義諦，即是不欺誑的涅槃法，一切有為法都是虛妄欺誑之法。’ 這就是所說的二諦。其中，由無明所引發的心的自性是世俗諦。 至於勝義諦是什麼樣的、有什麼特徵、什麼自性，因為不知道，所以這時要說明其特徵。如說：‘勝義非心行’。 心即是一切知，超越一切知的境界，所以不是行境，即非境界。一切心的任何形相都不能作為對境，這是其含義。 如何能顯示其自性？如是離一切戲論的自性、真如即是勝義諦的真實性，因此任何分別都不能見到，因為離一切差別相。 超越思維的自性也不是言語的行境，因為言語是由分別產生的，而對於非境，分別心是不會趣入的。 因此，離一切分別言說，無有增益，非世俗，不可言說的勝義真實性怎麼能這樣顯示呢？ 即便如此，爲了攝受具器的聽聞者，取譬喻而略說世俗諦。 譬如眼翳者因眼翳力而見虛空中遍滿毛髮，東張西望。無眼翳者見到后問：‘你在做什麼？‘走到他跟前，在他所見毛髮處睜眼觀察，卻既看不見毛髮的形狀，也不能了知以毛髮為基礎的有無諸差別。

།གང་གི་ཚེ་ཡང་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་འདི་ནི་སྐྲ་ཡོད་དོ་ཞེས་རང་གི་བསམ་པས་སྟོན་པར་ བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་དེ་ལ་འདི་ན་སྐྲ་ཤད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་ངོར་དགག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འདི་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ན་ཡང་ དགག་པའམ་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྲ་ཤད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡང་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་བྱིས་པས་གང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་གང་གིས་རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་དེ་ནི་དེ་རྣམས་ ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་མཁྱེན་པས། གང་ཞིག་རབ་རིབ་སྣང་བས་རྣམ་བརྟགས་པ། །སྐྲ་སོགས་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།མཐོང་དག་གང་གིས་ཡང་དག་མཐོང་དེ་ནི། །དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལྟར་དོན་དམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་།དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་བཟུང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་དེས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྨྲ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེ་ མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ།།ཉན་པ་པོ་གང་སྟོན་པ་གང་། །དོན་གང་ཉན་ཅིང་སྟོན་བྱེད་པ། །སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ཡི་གེ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་སྙད་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་བསྟན་པ་རྟོགས་པས་ཀྱང་དོན་དམ་ པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དེའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བསྟན་བཅོས་ལས། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་མེད་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་རྟོགས་ པ་ཡང་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བློའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ། བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་ལ་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་རིག་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལ་ཡང་བློ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་ བཞིན་འཛིན་པར་དོན་དམ་པར་འཐད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་ཀུན་རྫོབ་བློའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ འཇུག་པ་དེར་ཡང་།ལྷའི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ན་དེ་དོན་དམ་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་ཞིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་བུ་འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།

當有眼翳者向無眼翳者說’這裡有頭髮’時，爲了斷除他的這種分別，就如實地向他指出’這裡確實沒有任何頭髮’。 這是針對眼翳者所見而重在否定的言說，當他們這樣說時，既非否定也非肯定。 眼翳者所見的毛髮真相，無眼翳者是看不見的。 同樣，為無明眼翳所染而未見真實的凡夫，所緣取的蘊界處的自性並非真實。佛世尊已斷盡一切無明習氣，以無眼翳者的方式所見到的蘊等諸法的世俗本性，那才是它們的勝義諦。 如論典智者所說：‘凡是眼翳顯現所分別的毛髮等體性，那就是顛倒。清凈見者所如實見到的，那才是真實，在此應當如是了知。’ 如是，雖然勝義不可言說，但是依據見到勝義真實的角度而作假立，是爲了顯示世俗。捨棄一切世俗言說者，是不能說諸法自性的。 如說：‘于無文字法，何人為能聞，何人為能說，何義可聞說，假立故無字。’ 因此，依世俗諦而顯示勝義，通過了解所顯示的勝義而現證勝義，因為這是證悟的方便。 如論中說：‘若不依世俗，不得第一義，不得第一義，則不得涅槃。’ 如是，顯示勝義是方便，證悟勝義也是從方便而生，否則就無法顯示勝義。 若問：如果這樣的情況也是這樣的心識境界，為何不是勝義呢？對此說：‘心識是世俗。’ 一切顯現與不顯現於心識者都是分別的自性，一切分別都是無明的自性，因為執取無實法的緣故。 如說：‘此分別本身即是無明的體性。‘無明是世俗，因此無論如何，心識執取勝義自性在勝義中是不合理的。 否則，由於世俗是心識所取境，勝義自性就會失壞，因為事物的勝義不應是世俗智的對境。 世尊在《聖入二諦經》中也廣說：‘天子，若勝義諦成為身語意的行境，它就不屬於勝義，而成為世俗諦。天子，然而勝義諦是超越一切言說、真實不生、不滅、離能詮所詮、離所知能知，乃至超越具一切種最勝的一切智智境界，這才是勝義諦。’

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ། རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བདེན་པ་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡབ་དང་སྲས མཇལ་བའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་འདིར་ཟད་དོ། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གཟིགས། རབ་ཏུ་མཁྱེན། ལེགས་པར་མངོན་དུ་མཛད་པས་ དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟིགས་སོ། །དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། མ་བསྟན་པ། རབ་ ཏུ་མ་བསྟན་པ་ནས་བྱ་བ་མེད་པའི་བར་དང་།བྱེད་པ་མེད་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ། མ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ། བདེ་བ་མ་ཡིན་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ། སྙན་པ་མ་ཡིན་པ། མི་སྙན་པ་མ་ཡིན་པ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ། གཟུགས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཐའ་དག་ནུབ་པ་ཁྱད་པར་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དངོས་པོ་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཡངས་པ་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་གསལ་བའི་ནང་གི་བདག་ཅན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་འཕགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ ཡིན་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འདི་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བར་བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་ནས།དེ་ལ་དབང་བའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་དག་ལ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དབང་བར་གནས་ པའི་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ལ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིའི་ཚིག་ཡིན་པ་དེས་ན་ཕུང་པོ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་བ་ནི་ ལུང་དང་རིགས་པས་རྟོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ཕལ་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ཞེས་ཕུང་པོ་རྣམས་ གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕལ་པ་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕལ་པ་ཉིད་ཕལ་པ་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་པས་དངོས་ པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་གཉི་གས་རང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅི་ལྟ་བ་མཐོང་བས་གང་ཞིག་མ་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཉིད་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པའོ། །ཡང་འདི་དག་ལས་གང་གིས་གནོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའི་མཐའ་ཅན་སྤྱིར་བཏང་བའི་ཚིག་དང་དམིགས་ཀྱིས་དགའ་བ་ལ་བདུན་པའོ།

正因為如此，不是分別唸的對境。凡是有實無實、自他實體、真與不真、常與斷、常與無常、樂與苦、凈與不凈、我與無我、空與不空、一與多、生與滅等差別，在勝義中是不存在的，因為這些都是世俗法。 這也如世尊在《父子相見經》中所說：‘如是如來通達世俗諦和勝義諦二者，所知也唯有世俗諦和勝義諦。世尊于空性徹見、通達、善證，因此稱為一切智者。其中世俗諦是如來所見的世間行為。所謂勝義諦是不可言說、不可知、不可識、不可遍知、未說、未詳說乃至無作、無為，直至非得非未得、非樂非苦、非悅非不悅、非色非無色等。’ 如是，一切世俗差別消融，遠離一切差別，于無邊廣大遍滿智慧光明中顯現的內在本性，世尊說此為勝義諦。這是諸聖者自證的本性，故為各自自證，因此這才是此中的量。世俗諦是依世間言說而宣說的。 如是如實了知二諦的分別，則能生起無顛倒的擇法。如是以世俗和勝義的區分而建立二諦后，為顯示依此的世間也有二種，故說’其中世間’等。其中即于彼等，即安住於世俗諦和勝義諦的二諦能證者，此為詞義。 世間是指眾生，二即是二種，即通達世俗諦和勝義諦者。‘世間’是總稱，故意為二類。見即是通過教理而證悟。 云何分為二種？瑜伽師和凡夫。瑜伽即是三摩地，具無緣一切法之相，誰具此即是瑜伽師，世間即諸蘊合一。 同樣，凡夫即是輪迴之因無明和有，從此所生即是凡夫，凡夫性即是凡夫，世間是第二。其中瑜伽師是主要的，因為是無顛倒見。凡夫見事物顛倒，因為迷亂。 如是二者皆見自己的真實性，何者是無迷亂者？即是被他所破者。又此等中何者能破？故說’其中’等。‘其中’是第七詞尾的總說詞和特指詞的第七格。

།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ནི་ཕལ་པའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ནས་ཀྱང་གནོད་ཅེས་པ་ནི་ གནོད་པར་བརྗོད་དོ།།གང་ལས་ལྟོས་ནས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དེས་གནོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློར་རྣམ་གཞག་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བློ་ཁྱད་ཀྱིས་ཞེས་པ་སྦྱར་བར་བྱ་ སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པའི་མིག་ཅན་གྱི་མི་བདེན་པའི་སྐྲ་ཤད་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཛིན་པ་རབ་རིབ་མེད་ པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་གནོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རབ་རིབ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་མི་གནོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་དྲི་[(]མིའི་[,]མའི་[)]རབ་རིབ་ཀྱིས་བློའི་མིག་སྐྱོན་ཅན་དུ་བྱས་པས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཕལ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆུས་བཀྲུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་མིག་དག་གིས་དངོས་པོ་གཉུག་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནོད་ལ། སླར་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་རབ་རིབ་མིག ཅན་གྱིས།།རབ་རིབ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནོད་མིན། །དེ་བཞིན་ཤེས་པ་དྲི་མའི་དབང་གྱུར་པས། །དྲི་མེད་བློ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕལ་པའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ལ་གནོད་དོ། །འོན་ཏེ་ཅི་ཕལ་པ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་དམ། འོན་ཏེ་རྣལ་ འབྱོར་པ་ལ་གནོད་ཅེ་ན།གོང་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་གནོད་དེ། ཕལ་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེ་ན། གོང་མ་གོང་མའི་ཞེས་ཏེ། གོང་མ་ལས་ཀྱང་གོང་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ སོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་པའི་དབྱེ་བས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་སྟེ་ལྷག་ཅིང་ལྷག་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོན་ཏན་ཆུང་བར་གྱུར་པ་འོག་མའི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བློ་ཁྱད་ཀྱིས་ཏེ། བློ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེས་སྒྲིབ་པ་དེ་དང་བྲལ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་འདི་ཡང་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡང་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བར གྲགས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྟོས་ན་དེའི་གོང་མ་དྲི་མ་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་གོང་མ་གཞན་ འཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གོང་མ་གོང་མས་གནོད་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་ན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་ལས་ ཕལ་པའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་ནུས་ཤེ་ན།གཉི་ག་ཡང་ནི་འདོད་པའི་དཔེས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ཕལ་པ་གཉི་ག་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དཔེ་སྟེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དེས་སོ། །གང་འདིར་མདོ་རྣམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་དང་ སྨིག་རྒྱུ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་།གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཉི་ག་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於瑜伽師和世間凡夫這兩者中的世間凡夫，是從凡夫類別中特別區分出來的。特別區分之後所說的’損害’是指造成損害。對於什麼而言呢？關於’瑜伽世間’等所說的，瑜伽師本身就是世間，即瑜伽師的世間。他們造成的損害是以顛倒的心識進行安立。怎樣呢？應當配合’以智慧差別’來理解。世間人並不能損害瑜伽師。這裡的意思是：就像被迷亂所生的事物中，被眼翳所損害的人看到不真實的毛髮的認識，會被如實了知事物真相的無翳之眼的認識所損害。同樣，無翳眼的認識不會被有翳眼的認識所損害。如此，被無明垢染的眼翳損害了智慧之眼的人，顛倒執取事物自性的是凡夫的認識，而以智慧之水清洗、具有離垢無漏眼特徵的瑜伽師能了知事物本然真實，他們的認識能損害世間人的認識，反之則不能損害瑜伽師的認識。 如同所見的有翳之眼，不能損害無翳的智慧，同樣，受垢染影響的認識，不能損害無垢的智慧。因此，凡夫的認識是迷亂的，會受到損害。那麼，是瑜伽師們損害凡夫，還是損害瑜伽師呢？如所說’上等’等，瑜伽師也會被其他更高的瑜伽師所損害，不僅僅是對凡夫而言，這是’也’字的含義。 怎樣的情況呢？‘上上’是指，由更上更上等的瑜伽師。‘功德差別’是指由層層上進的區分而獲得的殊勝，即越來越殊勝的意思。相對而言，功德較小的下位者會受到損害，會被具有殊勝智慧等的瑜伽師所勝伏。怎樣呢？以智慧差別，智慧即是般若，以該智慧的殊勝性遠離障礙而成為最勝，這也只是舉例，還包括禪定、三摩地、等持等的差別。 例如，獲得聞名的歡喜地第一地的菩薩的智慧等功德，相比之下，獲得離垢地第二地的菩薩的智慧力等功德更為殊勝。同樣也應當了知其他更高地的獲得者。同樣，對於獲得初禪等的人，也應當配合上位上位所造成的損害來理解，直至有漏被無漏所損害。如此雖然為真，但如何能夠了知由瑜伽師的智慧差別而知凡夫的認識是迷亂的呢？ 如說’二者皆所許的比喻’，即瑜伽師和凡夫二者都認可並期望的比喻，即所引用的比喻。在諸經中世尊所說的幻術、陽焰、乾闥婆城、影像等比喻，這些對二者來說都證成無自性，以此相應之法來顯示一切法無自性的緣故。

།འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གང་དག་གིས་འདི་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་དེ་རྣམས་ཕལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་ཡང་ལོག་པར་རྟོགས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཆོས་རྣམས་ཉམས་པ་མེད་དོ།།ཡང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་རྣམས་ཡུལ་དང་དུས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་འདོད་པ་འདིར་འགེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་ ཀྱང་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བར་འདོད་དེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བར་འོག་ནས་རང་རིག་པ་འགེགས་པར་སུན་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཡང་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་དེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོའི་རང་ བཞིན་འཛིན་པ་ཐ་མལ་པའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ན། འོ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདོན་པའི་བསམ་ པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དགོས་པའི་དོན་དུ་མ་དཔྱད་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དགོས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་བླང་བྱ་དང་འབྲས་བུར་བརྗོད་ལ་དེའི་དོན་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུའོ། །མ་དཔྱད་པ་ནི་མ་བརྟགས་པར་དེའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ལ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་སྐད་ དུ།གལ་ཏེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་གུས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་ན། དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་འབྲས་བུར་རྟོགས་ཏེ་དེ་དེའི་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ། ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཐ་སྙད་བདེན་པ་དང་། །ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་ དོན་དམ་བདེན་པ་དག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་ངེས་པར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལམ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་རྟོག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དོན་དམ་པར་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཞན་དུ་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་དང་དེའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྲས་བུར་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལས་ ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་པའི་ལམ་ལས་གཞན་འདུས་མ་བྱས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་འཛིན་པར་མཛད་དེ།གཞན་དུ་ན་དོན་དམ་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་བཀག་པ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་སྤོང་བར་འདོད་པས་དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ཡང་ཕྱི་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

如是，首先瑜伽師們自身了知一切眾生所了知的色等諸法無自性，因為已證悟勝義諦。又有些人將這些觀為如幻等，這些也成立於凡夫，因此對二者皆無顛倒認知，故譬喻之法無有過失。 又有些勝論派等認為：‘彼等乃是其他時處本性之實物，如是顯現。‘彼等之主張因在他處已破除，故此處不予遮破。某些自部宗派亦認為心的實物于夢等中如是顯現，彼等亦將如應在下文破除自證時予以破斥。以理成立者於二者皆成立。 因此，以此譬喻安立凡夫知覺執著顛倒事物自性為迷亂。如是對瑜伽師的知覺亦應如理了知。若一切事物無自性是事物的真實性，那麼為救度一切眾生而圓滿佈施等資糧的證悟真實性的菩薩又如何趣入，因為彼等亦無自性？ 為此說’為所需義故未觀察’等。所需即所成、所取及果，其義即其因。未觀察即未詳察而趣入其因，如是雖然，於此有緣起決定性，故因果無相違。 此說：雖然如幻等無自性故佈施等亦無自性，然以三輪清凈而修習恭敬等加行時，為證悟勝義，如是亦成為因事，因為是彼等之方便，且緣起不可思議。此應知為果，因為從其方便生故。 如是說：‘方便即世俗諦，從方便所生勝義諦。‘此確實如是，否則于有垢位若無道等，如何從有垢位至無垢住，從有分別位至無分別？因為勝義中即是其自性故。 此於他處亦相同，因為一切法勝義中無自性故。因性及其一切自性皆許為果。故從無自性的世俗亦生無自性之證悟即是果。如何從有為之道得其他無為涅槃？ 如是，雖然佈施等事物無自性，然為證悟勝義真實性，菩薩們以大悲攝持眾生，否則勝義離分別故。故未遮止趣入佈施等。因此欲得可意不可意果者，應趣入善業遠離不善業，此亦將於後文明示。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པས་རྟོགས་ན་ཇི་ལྟར་གོང་དུ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཐོབ་པོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་གྱི ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའང་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་འདི་ནི་བདག་གི་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ལ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ཇི་ལྟར་རྣལ་ འབྱོར་པས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟེ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཞེས་ཏེ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་སྤྱོད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེས་ རྟོགས་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་མ་རྟོགས་པས་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་འགེགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ གང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་གང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཉིད་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་བསླད་པའི་མིག་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ མཐོང་སྟེ།སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་གཉུག་མའི་གཟུགས་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་གང་སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མས་མཐོང་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དེ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྙོན་པར་ནུས་ཞེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་ནས། གཟུགས་སོགས་མངོན་སུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན་ཡང་ངོ་། །སོགས་ པའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་ལ་ཚད་མས་མིན་ཏེ། ཚད་མས་རྟོགས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ། མངོན་སུམ་ལ་ སོགས་པ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་རྟོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་གསུངས་པ། གང་ཞིག་།དབང་པོས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་དེ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱིས་ལ་དེ་ཉིད་རྟོགས་སྐྱེ་བས། །དེ་ཚེ་དེ་ཉིད་ཤེས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་ཡིན་ཡང་ཚད་མས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཚད་མས་མ་རྟོགས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་གྲགས་པར་འགྱུར།རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྫུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་གཙང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་དོན་དམ་པར་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞེན་པའི་ སེམས་ཀྱིས་དེ་ལ་གཙང་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ཡང་དེ་མ་ཡིན་པ་དེར་འཛིན་པས་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

如果這樣的話，如果普通人也能了知瑜伽士所了知的如幻等相似事物的自性本質，那麼為何如前所說會有錯誤的認知呢？爲了回答這個問題而說’世間’等。世間人即普通人，認為諸事物依靠因緣而獲得自性。如此，以’事物’之詞即是說明以有的自性而無事物。不僅僅是見到，而且也會作為真實而執著，意思是說會執著所了知的自性即是勝義。 這是我所了知的境界之本質，執著那即是事物性，而不像幻化一樣。又如瑜伽士見到如幻，即如幻化般見到勝義自性，而不是那樣了知。因此這裡說’於此’，即於此行持，是錯誤的了知，瑜伽士與世間人共同行持，意思是說瑜伽士與世間人一起。 由於世間人未了知他所了知的事物真實性，所以與世間人一起，瑜伽士對於如實義的了知會有障礙。意趣是這樣的：一切事物都有世俗諦和勝義諦的本質，其中世俗諦是世間人所了知的，而勝義諦是瑜伽士所了知的。 譬如幻師所化現的象等形象，被咒語等力量所迷惑的眼睛的眾生所見到，而幻師則見到其自性等本來的形象。同樣，瑜伽士與世間人也是如此，應當如理了知。即便如此，對於一切眾生共同以現量見到的事物自性，它能夠起作用，對此怎麼能夠否認呢？爲了迎接他人心中的這種疑慮，而說’色等現量’等。 即使是現量見到色等。‘等’字包含聲等和受等。這也是衆所周知的，是世間人所共知的，而不是以量，意思是說以量所了知的現量色等是不存在的，這是相關的。因為現量等是世俗量的緣故。由此了知的色等也是世俗，世間人的量所如實了知的真實自性並不是真實性，因為會有一切眾生都了知真實性的過失。 如所說：‘若由根所取，即是真實性，愚者生真實，了知復何為？‘因此雖是現量，但不是以量所了知。如果色等的真實性是現量，但若不是以量所了知，那麼怎麼會成為衆所周知？既然衆所周知，又怎麼會是虛妄呢？爲了回答這個問題而說’不凈’等。 就像勝義中對女身等不凈顛倒執著的心會對此生起清凈想。‘等’字包含對無常等生起常等想。那也因為執著非彼為彼而成為虛妄，意思是說是顛倒執著。

།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་དེ་མ་གྲུབ་ན་འོན་ཀྱང་ལུང་ལས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་བསྟན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ ཡང་བསྟན་ཏོ།།དེར་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་དང་ཁམས་བཅཝ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། ། མི་གནས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། །འདི་དག་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ནི། །བྱ་བ་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟར་འདི་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ བསྟན་པ་ལ་མི་དབང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཇམ་པོས་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མགོན་པོས་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བར་མཛད་ པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ། རྒྱལ་བས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས། །དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས། །དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་དུ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྟེ་དོན་དམ་པར་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ན། འོན་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེས་ཡིད་ལ་བཞག་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཞེས་ལན་གྱི དོགས་པ་བྱས་ན་དེའི་ཚེ་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དང་འགལ་ལོ། །ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་འགལ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གསུང་བས་སྤོང་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཀུན་རྫོབ་ཉེས་མེད་དེ། །ཞེས་པ་ལ། འདི་ལ་རྟོགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཡིན་ཏེ།དེས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་རྟོགས་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤོང་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །རྟོགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་གནོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

同樣地，對於色等諸法也無差別。如果不能以現量成立，然而可以由教證成立，如是世尊在經中宣說蘊、界、處等自性存在，也宣說剎那等自性。其中所說是這樣的：‘婆羅門，一切一切是指五蘊、十二處、十八界’等，世尊如是宣說。又如：‘一切有為法剎那，無住何有作用耶？此等生起即彼時，說彼即作彼作用。‘對幻等自性，不應說有剎那與非剎那等法，因為無自性者毫無自性的緣故。 若問：這些如何不是勝義有？爲了引導世間故等如是宣說。世間是指對事物執著的眾生，以蘊等教法所調伏的眾生，即暫時不堪能聽聞空性教法者。爲了引導他們趣入空性，次第以溫和方式引導。‘又’是理由，因為蘊、界等相的諸法於事物上無自性故。 救護者佛世尊了知眾生欲求從地獄等苦中解脫、獲得增上生決定勝樂等意樂，而作宣說開示，但非勝義，因此經教並無相違。如是說道：‘如佛依需要，說我及我所，如是蘊處界，依需要而說。’ 若問：若非勝義所說，則彼等如何是剎那性？即彼中說：‘彼等非剎那性。‘是就真實義即勝義而言，因無自性故亦非剎那性。彼等是指這些事物，為向所化眾生顯示剎那等自性故。若勝義中非剎那，則如何宣說？心中作此思維而說’世俗’。若說是世俗諦中宣說剎那性的話，則成相違。即世俗中是剎那性而勝義中不是，此成相違不相應，與了知非剎那性相違。世俗者了知非剎那性的真實義，與世俗自性說法相違之義。 以成就此宗義而遮破說：‘瑜伽世俗無過失。‘於此無有與了知相違過失。為何？因為是獲得補特伽羅無我三摩地的瑜伽師們的世俗言說，彼能了知剎那性。其意趣是：雖然凡夫未能了知剎那性，然而是瑜伽師言說的境界，即使在瑜伽師的言說中也不捨離世俗自性，因為’說識是世俗’之句故。與了知相違也非能害，因為如是了知非是量故。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་གི་ཚུ་རོལ་ མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་ཞེ་ན་གསུངས་པ།འཇིག་རྟེན་ལས་ཏེ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ལས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་ཀྱང་འདིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོགས་པས་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འདི་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་གཞན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།གཞན་དུ་ན་གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། བུད་མེད་མི་གཙང་བར་ངེས་པར་རྟོག་པ་ན་སྟེ་མི་གཙང་བར་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་འདོད་པར་བྱ་བའི་བུད་མེད་འདི་མི་གཙང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་རྟོག་སྟེ། བསྒོམ་ པའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་འགྱུར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་པས་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་གཙང་བ་ཉིད་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོགས་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ དུ།འདི་ལྟར་རབ་རིབ་ཀྱིས་མཐོང་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པའི་གཏན་ཚིགས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུང་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ ལྟ་བུའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ།

如果問：‘為什麼在世俗諦中，剎那性等唯有瑜伽師能見到，而凡夫卻見不到？‘對此回答說：這是因為世間凡夫的本性。那些瑜伽師是能見到真實性的，他們能見到超越感官的境界，這是一個論證的說法。因為他們能見到真實性，所以雖然世間人不能瞭解剎那性等的本質，但瑜伽師卻能瞭解。 正因為如此，世間的認知並不能否定他們的見解。必須要接受這一點，否則如經中所說：‘如果不接受這樣的觀點，那麼你的主張就會被世間常識所否定。‘在什麼情況下呢？就是在觀修女身不凈時，當觀想所貪戀的女身是不凈的時候，世間認知就會產生矛盾，因為世間常識認為女身是清凈的。因此，世間的認知並不能否定瑜伽師的見解等。 正如此處所說：‘如同眼翳所見’等，這個殊勝的論證在此可以運用。通過經典也不能證成諸法的真實性。因此，可以確定一切法都如幻如夢等。 即便如此，如果說幻性遍及一切，那麼佛陀也將如幻如夢。這在《聖母經》中有說：當如是說時，具壽羅睺羅對那些天子們如是說道：‘諸天子，那些眾生如幻，那些眾生如夢。天子們，如是幻與眾生無二無別。諸天子，一切法也如幻如夢。預流果也如幻如夢，預流果位也如幻如夢。同樣，一來、一來果、不還、不還果、阿羅漢、阿羅漢果也如幻如夢。獨覺也如幻如夢，獨覺果位也如幻如夢。正等正覺也如幻如夢，正等正覺果位也如幻如夢’，乃至’涅槃也如幻如夢。’

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ལས་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་དོགས་ནས།སྒྱུ་འདྲའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྒྱལ་བ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསོད་ནམས་ཏེ། མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་དང་ ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཇི་ལྟར་ཏེ།གང་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཞེས་སེམས་ཏེ། འདི་ཡང་མཆོད་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་སྡིག་པར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ ལ་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་ལས་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྔར་བརྗོད་པ་ཉིད་ལན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་གཞན་ལ་འདི་སྐད་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། དངོས་ཡོད་ལ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཏེ་ཇི་ལྟ་བུར་ཞེས་པའོ། ། ཡོད་པ་སྟེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཏེ་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་གཉི་ག་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་རྒྱལ་བ་འགའ་ཞིག་ལས་དོན་དམ་པའི་བསོད་ནམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལས་སྒྱུ་མ ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཁྱེད་དང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གང་ཁྱེད་ཀྱི་ལན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཅག་གི་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པས་གྲུབ་པ་ དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་བ་ལས་བསོད་ནམས་སྐྱེར་ཆུག་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ལ་ལན་འདི་ཇི་ལྟར་འདེབས་ཞེས། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་བ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དེ། ལྷའི་བུ་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་སེམས་ཅན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཡིན་ན་ཤི་ནས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་འདྲི་བའམ་མི་བཟོད་པའོ། །ཤི་བ་ནི་རིགས་མཐུན་པས་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་འདིར་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདི རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །འདི་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་རྐྱེན་རྣམས་ཏེ་རྒྱུ་རྣམས་ཡིན་ལ། སྔགས་ དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་གྱུར་ཅིང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་དུས་དེ་སྲིད་དུ་སྒྱུ་མ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ་སྔར་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་ཕྱིས་ཀྱང་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་མ་རིག་པ་དང་ལས་དང་སྲེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་རྐྱེན་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་མེད་ན་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུན་རྣམས་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཡུན་ཐུང་བར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་ པ།ཇི་སྲིད་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད་སྒྱུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

說’即使有勝過涅槃的其他法，那也如幻如夢’，這樣說的話，對此有益和有害之事，如何生起福德和罪業呢？心生疑慮后，以’如幻’等來說明。 如果世尊也是如幻的本性，那麼對如幻無自性的勝者即世尊，以供養、承事、頂禮等善行所生的福德將如何？這也僅是供養而已。對其造作損害而生的罪業又將如何？應當觀察：對幻師所化的人作承事和損害，不應生起福德和罪業，這是他人的想法。 此處前述即是答案，同樣在此應當這樣問他人：對實有即如何？對真實存在的世尊也是如何？兩者都應當如此理解。 意趣是這樣的：譬如從勝義中存在的佛陀生起勝義的福德，同樣對其他如幻之事也是如幻，你我之間沒有絲毫差別，因為這僅是緣起，對兩者都是共同的。因此，你的答案也是我們的答案，沒有任何差別。已經以理證成立了勝義中絲毫沒有實有的自性。 即使從如幻的佛陀生起福德，對此如何回答呢？因此說’若眾生’等。或者另作解釋：如果佛陀也如幻，那麼對輪迴眾生如何說呢？他們也同樣說，從’天子，彼等眾生亦如幻’等詞句中可知。如此將成大過失，故說’若眾生’等。 如果如幻如幻性的法是眾生有情，死後如何轉生？‘如何’是詢問或不忍。死是同類相續的滅失，如何轉生即如何再生起，此處說明這個理由是不合理的。 幻化人滅后不會再生，因此應當承許是勝義中存在的實法。不應承許這點，故說’乃至’等。只要因緣，即因和咒語、藥物等聚合種種成為因的時候，幻術就會持續，不會提前消失，之後也不會繼續。 同樣，只要無明、業和愛的自性聚合，眾生相續的幻相就會生起，因為諸緣存在故而持續。如果勝義中無眾生，輪迴中眾生相續如何持續？不會像幻術那樣短暫生起。對此回答：‘乃至因緣聚合時，爾時幻相當生起。’

།གཞན་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས། རྒྱུན་རིང་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུན་རིང་སྟེ་དུས་རིང་པོར་གནས་པའི་ རྒྱུད་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཙམ་འགའ་ཞིག་དེས་ཇི་ལྟར་ཏེ་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོད་ཅིང་བདོག་ཅེས་འདྲི་བའོ།།ཡོད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་གང་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་ འཇུག་པ་ཡིན་ལ།གང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དེ་རྗེས་སུ་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཡང་སླར་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་མེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསད་པ་སོགས་ལ་སྟེ་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདི་ལ་ མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ན་ཡང་སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ལ་མེད་པ་སྟེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྡིག་མེད་དེ་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་བསད་པའི་བསམ་པས་བརྒྱབ་པ་ལས་མི་དགེ་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་ལ་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མའི་སེམས་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ་ལྡན་པ་ལའོ། །སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་དང་འབྲེལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ནིའི་ སྒྲས་ནི་སྔར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་དག་སྟེ། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གི་ཉེས་པར་དཔྱད་པ་དང་ལེགས་པར་དཔྱད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྕི་བ་དང་གཞན་ལས་སྐྱེས་པའི་ མྱུ་གུ་དག་རྣམ་པར་མཚུངས་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་སྒྱུ་མའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཡིན་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་ཏེ། བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སེམས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་གཞན་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི སྔགས་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྲུབ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་ལན། སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའམ་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་དེ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་ཡང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་དུ་མ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མཚུངས་པ་དེ་ལྟ་ན ཡང་དེའི་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་རྒྱུ་གཅིག་པས་འབྲས་བུའི་སྒྲ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟག་པར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྒྲ་ མཚུངས་པ་ན་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ནུས་པའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

又說’僅以長時’等，意為不僅是長久住世就可以成為真實存在的原因。長久即長時間存在的相續生起，僅僅如此，怎樣以及以何種方式有情存在呢？這是在詢問。所謂存在是指勝義諦中。由於有如此差別，凡是有長久住世的因緣差別者即是長久相續，凡是沒有如此因緣者即是隨後消失，僅僅如此並非是真實與虛妄。因此，即使是幻化的本性，也並非不再生起。 那麼，如同殺害幻化人等沒有殺生過失一樣，對其他人的殺害等也應當如此，因為本性無差別的緣故，對此說’幻化人’等。對於殺害幻化人等即奪其性命等。‘等’字包括不與取等，雖然在無自性這點上相同，但因為心識在幻化人相續中不存在即不可能的緣故，故無罪過即不生不善。即便對其以殺害之心擊打也只是成為不善，並非殺生。 若問對於除幻化人之外的其他人如何成為殺生？說’幻化心’等。心即是幻化即幻化心，與此相應。意為與幻化本性的心相連。‘即’字表示區別於前文的意思。福德與罪過即福德與罪過二者，從利益與損害的過失觀察與善妙觀察而生，是從聚合的差別而成為果報，譬如從糞便與其他生起的苗芽雖然相同，但由因的差別而有本性的差別，如是於此亦無過失可說。 當說’對於具有幻化心者’時，有人說’于彼將成他人的衰損’等。‘咒’等字包括藥物等，對於發心無有能力即不能作用，故幻化中不生心，幻化的本性也不會成為心，譬如對於其他愚癡者，幻術師以咒語等力量變現大象等形相，如是並非有心，這是他人的想法。 對此回答說’種種緣’等。‘又’字表示決定或另一層次的安立。幻化即是種種性即各種形相，且從極其種種緣而生，凡是從多種不同緣起而生者即稱為彼。意趣是：即使幻化有’幻化’這一相同名稱，但其因並非無差別，因為即使是幻化本性，也是種種果的本性。不應認為由於果相同因相同而名稱相同就在一切處都是同一性，而是即使名稱相同，某些也因為有某些能力的本性差別的緣故。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཅིག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཅིག་གི་ནུས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བའི་རྐྱེན་གཅིག་སྟེ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནུས་པས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་ནུས་པ་ ཡོད་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འགའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ཞེས་བྱས་ནས་གང་ན་ཡང་སྟེ་དུས་འགའ་ཞིག་གམ་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བའམ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་འགའ་ཞིག་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དང་འགའ་ཞིག་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ ནས་འཇུག་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་རྟོག་པས་སྤྲུལ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྟགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལས་མ་བཟོད་ནས་གཞན་ཡང་སླར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདོད་མ་ནས་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་ཏེ། བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་འགལ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ནི་འཁོར་འགྱུར་བས་ཞེས་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དེས་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སྤྱོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་པའི་ཆེད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞིང་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཆོས་མ་ལོག་ན་བསྒྲུབས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བསམས་པའོ། །འདི་ཡང་ཇི་སྲིད་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ།སླར་ཡང་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུན་ནི་མི་ཆད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་ཏེ་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅིང་མ་ཉམས་ནའོ། །ནི་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་སྒྱུ་མའང་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བ་འགའ་ ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ལ།འང་གི་སྒྲས་ནི་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཏེ་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་དེ། ཐ་སྙད་ཉིད་དུ་ཡང་འཁོར་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་འགལ་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

爲了闡明此義，說’由一緣’等。某些單一的功能，見到一個緣即因，一切因的功能對一切果有功能是不可能的。說’于某處見’，即于任何時或任何處都不見或不許。因此，有些幻化由咒語等力而成就的自性，有些則從無始輪迴以來，由具大性的無明所生而轉起。因此，並非一切都由咒語等有功能。這一切都隨順世間言說，依于分別所現的世俗事物之真實而生起，並非勝義。因為在勝義時無有生死、生滅、因果、有無等分別，故一切法自性還滅。 對此不滿，又說其他過失，即’若勝義’等。涅槃因自性空故，離生滅等，勝義即勝義諦，因為自性本來寂滅故。若世俗即世俗諦，由分別故。成為輪迴即具有生老死等，爾時成大相違，故說’佛亦成輪迴’。如是承許時，離一切障的涅槃佛陀也成為輪迴，具有生等分。 因此，菩提行有何用？為菩提即為佛陀而行，施捨手足頭顱等為先導的諸多痛苦相有何用？毫無意義，因為所說無自性故。彼亦依止攝集一切功德以遮止一切輪迴法，為獲得佛果而正依止，如是若輪迴法不遮止，修行有何用？如是思維。 此亦如’乃至諸緣聚’等所遮，為復說差別故，說’諸緣若相續’等。諸緣即諸因相續不斷且不壞。‘尼’即因為，幻化亦是，某些輪迴則非，‘亦’字表示攝集，不斷且不還滅。諸緣即諸因相續斷故還滅，則世俗亦是常，即使在言說中輪迴也不可能。諸緣相續斷，亦應知由修習真實，無明等漸次違逆。如是，如稻芽經中如是說：‘慈氏菩薩摩訶薩對具壽舍利子如是說。’

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གང་ འདི་སྐད་དུ།དགེ་སློང་དག་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་། །གང་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པ་ནས། དེ་ལྟར་སྡུག བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། སྲོག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཇི་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་ པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཕྲོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་། །གང་གིས་འདི་ལྟར་རྟག་པ་དང་སྲོག་མེད་པ་ནས་རྣམ་པར་ཞི་བ་མ་ཡིན་ པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ཞེས་གོང་མ་བཞིན་དུའོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཉིད་ལ་གང་གཅིག་པུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྲོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེད་བུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་གི་བར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ། མི་ཤེས་པ་ལ་མ་རིག་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་འདི ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས། གཟུགས་གཅིག་པོ་ནི་གཟུགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་ མ་ཡིན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ནི་མིང་སྟེ།དེ་དང་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །ཆོས་གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པ་འཕེལ་བ་ནི་ལེན་པའོ། ། ལེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེས་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་ཕུང་པོ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེས་ནས་ཕུང་པོ་སྨིན་པ་ནི་རྒས་པའོ། །རྒས་ནས་ཕུང་པོ་འཇིག་པ་ནི་འཆི་བའོ། །འཆི་ཞིང་མྱོང་སྟེ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། ། མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ གང་ཡིན་པ་ནི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མུན་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའོ།

世尊法王一切智者如是說：‘比丘們，誰見緣起，誰即見法。誰見法，誰即見佛。‘對此，什麼是緣起？即是：以無明為緣生諸行，以行為緣生識，以識為緣生名色，以名色為緣生六處，以六處為緣生觸，以觸為緣生受，以受為緣生愛，以愛為緣生取，以取為緣生有，以有為緣生生，以生為緣生老死、憂愁、悲嘆、痛苦、不悅及煩惱，如是唯有此大苦蘊生起。其中，無明滅則行滅，乃至如是大苦蘊滅，此即稱為緣起。 如前所述，此是緣起，以恒常、無命、離命、如是性、無錯亂、無生、無起、無作、無為、無障礙、無所緣、寂靜、無畏、不奪、非寂滅自性而見者，即見一切法。若如是見恒常、無命乃至非寂滅自性者，即見無上法身佛，如前所述。 其中，何為無明？即於此六界中，執為一體、整體、常恒、堅固、永恒、快樂、我、有情、命、生者、養育者、人、我慢、我所等種種不知，稱為無明。由有無明，于諸境生貪、嗔、癡。其中，于諸境的貪、嗔、癡，即是’以無明為緣生諸行’。 分別了知諸事物即是識。攝持四大種，唯一色即是色。與識俱生的四取蘊非色取蘊即是名，此等即是名色。依于名色的諸根即是六處。三法和合即是觸。領納觸即是受。耽著于受即是愛。愛的增長即是取。從取所生復有生起的業即是有。從彼因所生蘊即是生。生已蘊成熟即是老。老已蘊壞滅即是死。死時領受並具有執著的內在熱惱即是憂。從憂所生言語即是悲嘆。與五識聚相應所受不悅即是苦受。與意行相應的意苦即是不悅。其他如是等煩惱即稱為煩惱。 其中，因為是大黑暗故為無明。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རློམ་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །རེག་པའི་དོན་གྱིས་རེག་ པའོ།།མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ། །སྐོམ་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའོ། །ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའོ། །ཕུང་པོ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྒས་པའོ། །འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ། །མྱ་ངན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ནོ། །ཚིག་ གི་སྨྲེ་བའི་ཕྱིར་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ།།ལུས་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སེམས་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུག་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུན་མ་ཆད་ན་འདུ་བྱེད་ཉམས་པ་མེད་པར་ འཇུག་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་འབངས་བཞིན་རིམ་གྱིས་རྒྱུན། །སྐྱེས་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དག་ཏུ་འགྲོ། །སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད། ། དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཡང་རྒྱུན་ཆད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཁོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཁོར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྒལ་བ་བསལ་ནས། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་དེའི་ལུགས་ཀྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཚེ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དབུ་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཁས་བླངས་པ་ན་ཕྱི་རོལ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བློ་ཡང་ཁྱེད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་གང་གིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་འཛིན་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་ པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཡང་རང་གི་སེམས་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པས་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བསམས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ བསལ་བའི་དོན་དུ་གང་ཚེ་ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཁྱོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་སེམས་ཙམ་དུ་ཁས་ལེན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཚེ་འདིར་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་འགྱུར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྣང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

由於造作故為諸行。由於了別故為識。由於執著故為名色。由於生門故為六處。由於觸對之義故為觸。由於領受故為受。由於渴求故為愛。由於取著故為取。由於再有生起故為有。由於蘊生故為生。由於蘊熟故為老。由於壞滅故為死。由於悲傷故為憂。由於言語悲嘆故為哀號。由於身體受害故為苦。由於心受害故為憂。由於煩惱故為惱。如是廣說。如是所說諸緣若無間斷則諸行無壞而轉，以彼十二緣起支即是造作故。如師云：‘如隨次第相續，由業及煩惱生，往詣於他世，輪迴無始際，此即緣起支，十二分三分。‘若諸緣斷絕，則一切輪迴皆無，以因不具足故。是故佛亦應成輪迴者，然實不然。如是首先遣除經部等諸諍論已，為除瑜伽行派邪執，故說彼宗過失：‘若時迷亂’等。當諸中觀師許一切眾生如幻自性皆空時，如外境般，執持如幻世俗之心於汝亦無，爾時誰能緣取幻相？誰能了知？除實有能取之識外更無少許。此為其義。若謂自心於勝義中雖非有，然由外境自性迷亂而如是顯現，於此則無過失。為遣除如是說故，云’若時于汝’等。以象等相貌所取性，若時幻相於汝，即唯識論師汝等皆無，以許眾生唯心而無外境故，爾時何所緣？此中何所顯現？以無外境故，境等差別顯現不應理。此為其義。

།དེ་ལ་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དོགས་པས་གལ་ཏེ་དངོས་པོར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་ གི་སེམས་ཉིད་འཁྲུལ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཉིད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་ནི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་ནི་བདོག་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ་གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ནི་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རིག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ་གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་རིག་པ་པོ་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བདག ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཚེ་གང་ཞིག་གང་གིས་མཐོང་། །ཞེས་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་མཐོང་བར་བྱ་བ་ནི་མེད་ལ། མཐོང་བར་བྱ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་མཐོང་བར་བྱ་ བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལོང་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། འོན་ཀྱང་རང་རིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ རང་གི་ངོ་བོ་མྱོང་བ་ནི་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བའི་བསམ་པའི་དོན་དམ་པས་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་མགོན་པོས་ཀྱང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གང་གི་ཚེ་རིགས་པས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ།གང་གིས་གང་གི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་གང་ཞིག་གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ དབེན་པ་དང་།རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོས་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། མགོན་པོས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱབས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་སོ།།ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་ཞེས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རལ་གྲིའི་སོ་ནི་རང་ལ་རང་། །ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིན་ ཏུ་རྣོ་བའི་རལ་གྲིའི་སོས་གཞན་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་དེ་རང་གི་ལུས་མི་གཅོད་ཅིང་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ།བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་རལ་གྲིའི་སོ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་རིག་ པར་བྱ་བ་དང་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།རིག་པའི་བདག་ཉིད་གསུམ་མི་རིགས་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། དེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ན་སེམས་ནང་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་།སེམས་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་ངོ་།།དེས་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས། སེམས་གང་ལས་བྱུང་ཞེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཀུན་དུ་ཚོལ་ཞིང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དམིགས་པ་ཡོད་པ་ལས་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ།

對此，由於他人的思維疑慮，如果說執著于實體等，自心因迷亂而顯現為外在的大象等形相，如是所說。如果這樣說的話，所說確實如此，然而心即是識。‘彼’是指以所取境等為對境而具有顯現，形相即是顯現。‘他’是指內在能取心的其他形相，‘有’是指存在，即是真實的事物。‘若又’是指承許所說，即便如此，這也不相關，爲了顯示這一點，故說’當心即幻化’等。心即是識，承許為能了知者，當幻化之外別無能知者，心與幻化無別，也無所謂幻化這一事物存在，因為是彼之本性，故承許如是顯現。 ‘爾時誰為誰所見’，即是說誰被誰所了知，僅有見而無所見，無所見則見亦不存在，因為見依賴於所見。因此，絲毫也無所見，如是一切眾生將成為盲者，此為密意。 即便如此，若知的本性不成為所經驗，然而以自證性經驗自性，則也了知與彼無別的幻化等。即便如此，也毫無損減，為顯示唯識宗所思維的勝義，故說’世間怙主亦’等。當以理證顯示眾生本性為空性時，誰以何者了知何者之自性實體？世尊說一切法皆空，空性相即是心，一切法皆遠離，遠離相亦即是心。 複次，世間怙主亦如是宣說開示，世間即是一切有情，怙主即是救護者，即佛世尊。說了什麼呢？‘心不見於心’，即心的本性不為心所知，雖然事物真實存在，但對自身起作用相違故。如何相違？‘劍刃不自割’，如同極其鋒利的劍刃不能如割其他般割斷自身，對自身起作用相違故。如是，意亦如劍刃，心不能見自心。 于彼一個認知中，所知、能知及知的本性三者不合理，因為無分一體中不應有三種自性。關於這點，在《聖寶髻經》中說：‘彼尋求心時，不見心在內，不見心在外’，又說：‘于蘊中亦不見心，于界中亦不見心，于處中亦不見心。由彼不見心故，思維心從何生，而作是念：緣于所緣而心生起。’

།དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་གཞན་ལ། སེམས་དེ་ཡང་ གཞན་ནམ།འོན་ཏེ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན། གལ་ཏེ་དམིགས་པ་ཡང་གཞན་ལ་སེམས་ཀྱང་གཞན་ན་ནི་སེམས་དེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ན་སེམས་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་སེམས་མཐོང་བར་མི་ རུང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་བཅད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་རེག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདིར་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་ སྨྲ་བས་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བ་བསལ་བར་འདོད་ཅིང་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་དཔེ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རང་གི་དངོས་ནི་རང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྟེ་མར་མེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་ ངེས་པས་མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མར་མེ་འདེགས་པར་བྱེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནི་མར་མེ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་གསལ་ བར་བྱེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རང་རིག་པ་ལ་ཡང་གོ་བར་བྱ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མར་མེ་བཞིན་དུ་འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སེམས་ན་དེའི་ཚེ་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།མར་མེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མར་མེ་མུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་མེད་དེ་མུན་པས་གཡོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་སེལ་བ་ནི་ གསལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་ནི་དེ་རྣམས་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལྟར་མར་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་གསལ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མར་མེ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མར་མེའི་དཔེས་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མར་མེའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་ཏེ།གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེལ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེལ་རྡོ་རང་བཞིན་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་འདབ་མ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་ཏེ་རྣམ་པ་དེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཞིག་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་ གཞན་ལ་ལྟོས་པས་གསལ་བ་མཐོང་ལ་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་ཉིད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།འདི་ཙམ་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ ལ།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྔོན་པོ་ཉིད་རེ་ཞིག་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། སྔོ་ཉིད་མིན་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེ་འདི་ཡང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ཡང་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཤེལ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ལ་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

又這樣想道：所緣是一個，心是另一個嗎？還是說所緣即是心？如果所緣是一個而心是另一個的話，那麼心就成為二了。如果說所緣即是心的話，心怎麼能見到心呢？心見心是不合理的。 譬如劍刃不能自割，指尖不能自觸，同樣地心也不能自見。這裡唯識宗爲了消除自作用的矛盾併成立自宗而舉例說：如燈等。自體即是自性，如同燈一樣能正確地照明和顯現。 如此確定，爲了了知被黑暗遮蔽的瓶等事物而舉燈，同樣地爲了照明燈而不需要另一盞燈，然而能照明瓶等的那個燈也能照明自身。同樣地，對於當下的自證也應當理解，毫無矛盾。應當處處運用，因此如同燈一樣無有矛盾。 若如此認為，則不應如此說。為什麼呢？說如燈等，不是所照明的對象，如同瓶等一樣確實不是所照明的。因為燈不被黑暗遮蔽，不被黑暗覆蓋。照明是消除所遮蔽的。 因此，瓶等的照明是因為它們本來存在，而燈則不然，因為它之前不存在。不存在的也不應該被照明，因為是不存在的緣故。因此如此，燈不是所照明的對象，因為這樣不相同的緣故。 燈的比喻不能成立所立。即便如此，如說燈等，燈的自性是能照明被黑暗遮蔽的，不是這樣說的，而是就其自性而言，僅僅是不依他的意思。爲了說明這一點，說如水晶等。 所謂’尼’是因為，如同水晶本性非藍而存在，生起藍色性質需要依靠其他因緣的特殊性如藍色花瓣等的鄰近，同樣地事物自身雖然是藍色，但成為藍色不需要依靠其他特殊性。 如是，見到某些瓶等事物依靠燈等他物而顯現，而見到某些燈等不依靠他物而自身即是顯現的本性，這就是所要表達的。 同樣地，對於唯識宗所說的特殊性，爲了破斥宗派論者以比喻說明青性暫時不依他的觀點，說’非青性’等。這個比喻也不相同，因為青色成為青色時也不像水晶那樣不依他，因為成為那個本性時需要依靠自因緣。

།འདི་ཡང་ནམ་གྱི་ཚེ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ན་ཡང་དེར་འགྱུར་བ་ལས་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་པོའི་ བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་ན་སྟེ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་སྔོན་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགེགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། སྔོན་པོ་སྟེ་སྔོན་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། བདག་ཉིད་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ།སྔར་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ཡང་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཤེལ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེལ་རྡོ་ཡང་དངོས་པོ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁྱད་ པར་གཞན་དང་ཉེ་བས་སྔོན་པོར་བསྒྱུར་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་སྔོན་པོའི་ཁྱད་པར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་སྔ་མ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་ནས། ཤེལ་རྡོ་སྔོན་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་གཞན་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པར་ནི་འདི་དག་ཐུན་མོང་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་མཛའ་བོས་ཡིད་དུ་འོང་བ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བེམས་པོའི་རང་བཞིན་ལས་བཟློག་གི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་གསལ་བ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་གསལ་བ་ལ་རང་རིག་པར་བརྗོད་དེ།འདི་ཉིད་ནི་ཁོ་བོས་ཀྱང་སྔོན་པོའི་བདག་ཉིད་དཔྱད་པས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་ ཉིད་ཀྱིས་མར་མེ་ཡང་དཔེར་བྱས་པ་ཡིན་ལ།ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ཐ་དད་པས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་གསལ་བར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་གཅིག་ལ་ལས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བྱ་བ་ཐ་དད་ པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སུན་ཕྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གསལ་བ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་རིག་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་བརྗོད་པ། རྣམ་ཤེས་བེམས་པོའི་རང་བཞིན་ལས། །བཟློག་ པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།།བེམས་མིན་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན། །གཅིག་ལ་ཆ་མེད་རང་བཞིན་ལ། །གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་མི་འཐད་ཕྱིར། །འདི་ཡི་རང་བཞིན་རིག་པ་ནི། །བྱ་དང་བྱེད་པོའི་དངོས་པོར་མིན། །ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་དང་ བྱེད་པ་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཐ་སྙད་ལས་གྲུབ་པའི་སྒྲའི་དོན་རྟོགས་པས་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རང་རིག་པའི་སྒྲས་དེའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཉེས་པས་འཇིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཡོངས་སུ་སྤོང་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པོར་ འགྱུར་ལ།འདིས་ཀྱང་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ལ། དེ་ལྟར་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཉུག་མའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ བཞིན་མེད་པར་ཡང་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་བདག་ཉིད་རང་རིག་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དབུ་མར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བེམས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གང་གིས་བེམས་པོའི་ལས་བཟློག་པ་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རང་རིག་པར་འགྱུར་བ་དོན་དམ་པར་གང་ཞིག་ ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། འདི་སྨྲ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཕྱི་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ།

如果問及此時何時會依賴於他者？如果從自己的因中產生非藍色性，也會變成那樣，但不依賴他者而自身成為藍色的本性，這也是不存在的。因為非藍色即不離藍色功德，這是遮遣。‘彼’是指認為是藍色的事物，具有藍色即具有藍色功德，自性即自體，不以自性而作，如前不能作，因為自性作用相違。因此藍色成為藍色性時如同水晶一樣不是不依賴他者，如是水晶也是由實際存在的本性與其他特性接近而轉變為藍色。 然而一切都是從自身所取的剎那和藍色特性的俱有緣中，前者自身滅去後，水晶被藍色功德轉變而生起另一個，這是宗義。對此，功德的產生依賴因緣是這些共同的，同樣在目前所要成立的內容上也沒有任何差別。那麼，友人已成立了可意，因為從自因緣中產生與無情本性相反的自性，即了知明顯性不依賴他者而自身明顯的自證，這也是我通過觀察藍色自性而成立的。 僅此而已，燈也作為比喻，而我等以業、作者和作用差別，了知的自性明顯性是不存在的，因為一個存在中不合理有業等三種本性。即使從作用差別的角度指出過失，我也絲毫未被破斥，因為從自因所生的自性明顯性未失壞。如是，對自證指出過失無有過失。如說：識從無情本性中，生起完全相反性，非無情本性即是，自身了知之本性。一中無分之本性，三性本質不應理，此之本性了知性，非是所作能作事。 對此當說：從作用和作者差別的言說中成立的聲義理解而指出過失，因為以自證聲說其義故。即使因畏過失而捨棄世間共許的聲義，那時你將為世間所害，此亦不成立勝義自證，如是從因緣所生的影像說為無自性，如是自證知識更是完全不存在，因為勝義中無本然自性故。無自性如同虛空蓮花的自性自證也不應理。 就中觀論師而言，無情的本性不存在，由此無情業相反的非無情自證在勝義中也都不存在。因此，就其他實事論者而言，說此是應理的。所以由無自性故永遠不成立自證。這也將在後面念住品中廣說。

།ད་ནི་ མར་མེ་རང་ཉིད་གསལ་བར་ཁས་བླངས་ནས་བློ་ལ་རང་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་མར་མེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མར་མེ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བློ་རང་རིག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདྲ་བའི་དཔེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །མར་མེ་གསལ་ བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཏེ།ཤེས་པས་གོ་བར་བྱས་ནས་བློས་རྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། མར་མེ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་པར་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་གང་གིས་ཤེས་ནས་ཏེ་གོ་བར་བྱས་ནས།བརྗོད་ཅེས་གཞན་ལ་དྲིས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་བློ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་མི་སྲིད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཤེས་པ་སྔ་མས་ནི་དེ་རྟོགས་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་དུས་ན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པས་སོ། །དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་དུས་མཉམ་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ལ། ཕན་མི་འདོགས་པ་ ཡང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །རང་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་དེ་ཇི་ལྟར་དེས་རྟོགས་ཞེས་མི་ཤེས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བློས་མ་རྟོགས་པ་དེའི་རང་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས། གསལ་ བའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གསལ་བའམ་སྟེ། མར་མེ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དམ། མི་གསལ་བ་ནི་བུམ་པ་བཞིན་དུ་མི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཕན་ཚུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འམ་གྱི་སྒྲ་གཉིས་སོ། །བློ་ནི་གང་ཆེ་སུས་ཀྱང་མཐོང་བ་མེད་པ་སྟེ། རྟོགས་པ་པོ་ འགའ་ཡང་མེད་ལ་རྟོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་རང་དང་གཞན་གཉི་གས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཚེ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་དེ་ཚེ་ཞེས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བུད་མེད་ཡིན་ལ། དེའི་བུ་མོའི་རོལ་པ་ནི་སྒེག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཀྱང་སྟེ་ བསྟན་ཀྱང་ངོ་།།དེ་དོན་མེད་པ་ནི་སྟེ་དོན་དང་བྲལ་བའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རོལ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་ལྟ་བུ་ནི་བློ་ཡིན་ལ། མ་རྟོགས་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་རོལ་པ་དང་འདྲ་སྟེ།རང་རིག་པ་དེས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ནི་རང་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་ཀྱང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དོན་མེད་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འདི་ནི་རིགས་ པས་སྟོང་ཞིང་ཚིག་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་རིགས་པ་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཏེ། །གལ་ཏེ་རང་རིག་ཡོད་མིན་ན། །ཞེས་ཏེ། གལ་ཏེ་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་ཇི་ལྟར་དྲན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་རང་རིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཕྱིས་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ནི་དྲན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འབྲས་བུ་དྲན་པ་དུས་ཕྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔག་པར་བྱའོ། །འདི་ཡང་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་དྲན་པ་ངེས་པར་འགྱུར་ན། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་དུ་དྲན་པས་རང་རིག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚད་མས་རང་རིག་པ་མ་གྲུབ་ན་དྲན་པ་དེའི་འབྲས་བུར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་ནི་གཉི་ག་རྟོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

現在，承認燈能自明之後，爲了說明心識並非自證，而說’燈’等。燈雖然成為極其明亮的自性，但是不能作為證成心識自證的相似比喻，這是總義。 ‘燈能照明’是說不依賴其他照明者而自身明亮，經了知后，心識能表述並完全瞭解，因為燈是知識的對境。心識是知，而所說的’明性’也是由誰了知后而說的，這是對他人的質問。此處也毫無了知心識的理由，‘不可能’這個詞是表示不存在。 首先，前一剎那的知不能了知它，因為當時未生故無。后一剎那的知也不能，因為當時由於剎那性而所取已過去。同時的知也不能，因為它對彼無所助益，而無所助益者也非對境事物，因為有’非因者非對境’的說法。自身也不能，因為對自身顛倒了知，如何能了知不可知。心識完全未被了知，其自證更不應理。 因此說’明或’等。明或即如燈般明性，或不明如瓶，為相互攝故用兩個’或’字。心識為任何人都未見到，即無任何了知者也無少許了知，自他二者皆非。 ‘何時’一詞引出’爾時’，其時石女是不生法的女人，其女兒的遊戲是嫵媚，如是說明。 其無義即離義。因石女之女不存在故未了知，故其遊戲更不能了知。或者，因未生未滅的自性故，心識如石女之女，因未了知的自性故如其遊戲，因自證未了知故其了知亦無。那是自證，如是說雖然離理唯是言詞故無義，因非所取故無必要。 雖然如此，此非空無理趣唯是言詞，因為此有此理趣而說：‘若無’等。‘若無自證’者，若無自證分別識而不存在時，識如何能憶念？因識無自證故后時不能憶念，未經歷者不能憶念，因為會有太過之失。因此，由經歷的果后時見到憶念，故應推知有自證知。 此亦是能立，故非此所立，因為若確定憶念是自證的果，則如煙與火般，憶念能成立自證，若量未成立自證，則不執彼憶念為其果，因為一切因果了知非無二者了知。

།མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་ཡང་དྲན་པ་དེའི་འབྲས་བུར་ནི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་མེད་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པས་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་འབྲས་བུར་རྗེས་སུ་དཔོག་གོ། །དྲན་ པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མེད་པར་དྲན་པ་ནི་དེ་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བས་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།རང་ལ་རྟགས་མ་གྲུབ་པར་ནི་གཞན་གྱི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ནི་རང་རིག་པ་ལ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པ་མ་ གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།གཞན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པས་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་དྲན་པས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེས་སྔར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བས་ན་དྲན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་སྔར་ ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་སོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ན་ཡང་དེ་ལ་ངེས་བྱེད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཡོད་ཀྱང་རང་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འཛིན་པར་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་པ་ན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ན་ཡང་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་མ་བསྒྲུབས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲན་པས་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ ལ་ཡང་རང་རིག་པ་མེད་པར་དྲན་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན།གཞན་མྱོང་བ་ན་འབྲེལ་པ་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཤེས་པ་ལ་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་མྱོང་བས་གཞན་དྲན་པ་ནི་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་ལས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་དྲན་པ་ན་འབྲེལ་པ་ལས་ཤེས་པ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའི་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འབྲེལ་པ་བདེན་ཡང་འདི་མ་མྱོང་ན་གཞན་དྲན་པ་ནི་བསླད་པའི་དྲན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཕྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་མྱོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཉིད་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་ལས་དེ་དང་འབྲེལ་པས་ཤེས་པ་དྲན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡུལ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ནི་དྲན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་གཞག་པའི་དྲན་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་ཕྱིས་དྲན་ པ་སྐྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།བྱི་བའི་དུག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བྱི་བའི་དུག་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པར་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་བྱི་བའི་དུག་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ལུས་ལ་འཕོས་ནས་ཡང་དུས་གཞན་དུ་འབྲུག་གི་སྒྲའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་ལས་རང་རིག་ པས་གཞག་པའི་དྲན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་ཡང་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཐོབ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་སོ།

雖然沒有像眼等的識那樣被看見，但是記憶並非是其果，因為沒有眼就沒有藍等的認知，通過遮遣的方式推知是其果。將要解釋說即使沒有自證知識，記憶也會生起。因此，記憶並不確定是自證的果，因為沒有自證也會生起記憶，所以自證不成立。因此應當說，記憶也是識，怎麼能成立呢？ 在自身沒有成立能相時就不能了知他者，而記憶不是通過現量來執取自證，因為彼此是不同的。識不是其他識的對境，因為如同外境一樣會有關係不成立等過失。由於無差別地是他性，因此也會以記憶執取其他因的事物。 若說因為之前未曾經歷過所以不會記憶，那麼同樣會有相同的過失，即使是同一相續也未曾經歷過。在因果方面也不應該確定，因為勝義中沒有因果性。雖然一切識都有它，但是因為究竟是了知自身，以及不能執取它。 如同承許世俗時是假立的，當是假立時，由於一切世俗都是分別所變現，所以是世俗所成，就不會成立勝義。如是，記憶不能成立自證。 如果問：你們也沒有自證，記憶如何成立？說到’經歷他者時從關係’等。此處，當經歷識之外的所取事物成為對境時，就會對識生起記憶。 若說經歷他者而記憶他者是不合理的，因為會有太過之失。說到’從關係’，當憶念對境時，從關係而記憶識。識也是它的能取性，所以與它有關係，因此識是記憶，不是其他。 若說即使關係是真實的，若未經歷此者，則憶念他者將成為錯亂的記憶。不是這樣的，因為當後來隨念先前所經歷的對境時，正是憶念那個特殊的經歷，因為執取被它所限定的。正是識經歷對境而非其他，所以從憶念所經歷的對境，由於關係而說記憶識。 因為不是僅僅憶念離開對境的識，所以無過失。如果問：沒有經歷識所安立的記憶習氣種子，後來如何產生記憶？說到’鼠毒’，意思是：如同鼠毒後來會相續生起一樣，記憶也是如此。 如是，鼠毒在一剎那傳到身上后，在其他時候遇到雷聲等緣時，即使沒有由自證安立的記憶習氣種子，也僅僅因為遇到緣而在其他剎那獲得變異。同樣，對於此處所說的內容也無過失，這是其密意。

།སླར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་རང་རིག་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་ པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞན་དག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྐྱེན་གཞན་ནི་དུས་གཞན་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བའི་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཚོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་ཉིད་གསལ་ཏེ་རང་བཞིན་གསལ་ཞིང་རིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བརྒྱ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར ལས་གཞན་གྱི་སེམས་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལས་རང་གི་སེམས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ།།འདིས་ཀྱང་ཤེས་པའི་རིག་པ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མིག་སྨན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མིག་སྨན་ཡང་ཡིན་པས་གྲུབ་པའི་མིག་སྨན་ནོ། །དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའམ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལས་མཐོང་བ་ནི་བུམ་པའམ་གཏེར་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདི་ལྟར་མིག་སྨན་ཉིད་འགྱུར་མིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་སྨན་དུ་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ།གང་ལས་རྟོགས་པ་དེ་དེར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོའི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་བུམ་པ་ལ་སོགས་ལྟར་མཐོང་ན་རེ་ཞིག་དེ་རིགས་པར་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མཁོ་བའི་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་རིག་པའི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་ན་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན་མ་ཤེས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དོན་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་མ་རྟོགས་པ་ལ་དོན་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་རིག་ པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱིས་གཞན་འཛིན་པ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་འཛིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ན་ཡང་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡང་དོན་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གང་གཞན་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་ཐོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མེད པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེ་དོན་དམ་པའམ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ནི་བདག་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དམ་པ་ལ་དཔྱད་པ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་ཡིན་ན་དེའི་ ཚེ།ཇི་ལྟར་མཐོང་ཐོས་ཤེས་པ་ཀུན། །འདིར་ནི་དགག་པ་བྱ་མིན་ཏེ། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ཞེས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། ཐོས་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལས་དང་ལུང་ལས་སོ། །ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ངེས་པའོ།།དེ་ཉིད་འདིར་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་དགག་པར་བྱ་མིན་ཞེས་པ་མི་བཟློག་པའོ། །གང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་དཔྱད་པའི་ངོ་བོ་ཁས་བླངས་ནས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཤེས་པའི་རིག་པ་མེད་པས་དོན་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་པའི་ཉེས་པ་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་སྨྲ་བ་ལ་འདིར་གླགས་མི་རྙེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འགགས་ཤེ་ན། འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེན་པ་ནི་དོན་ དམ་པ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སླར་གྱི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་འདིར་སྤྱོད་པའམ་གྲུབ་མཐའ་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

再者，唯識論者爲了證成自證，爲了顯示其他形式，故說’其他緣等’等。其他緣是其他時，由於具足見的了知等和他心智等神通，故見到與其聚合相關的心，因為顯現的緣故，識自身明顯，自性明顯而有了知，此為其義。 若一切處皆是隱蔽的自性，則如何從聚合的差別中百次也不能緣取，因此如同從聚合的差別中緣取他心一樣，從等無間緣和所緣緣等中也能緣取自心，此為所思。 爲了顯示此亦不能成立知的了知，故說’成就眼藥’等。既是成就又是眼藥，故為成就眼藥。其加持即是遍加持或善加持。從彼所見是瓶或寶藏等，如是眼藥本身並非如此，瓶等不會成為眼藥，從何瞭解彼即成為彼亦非如此。同樣，以具足見者的了知等的智見他心如同瓶等，暫且不能成立爲了知。因此，這不是所立所需的能立。 若知不是了知的本性，則不會不能瞭解對境，因為無知是令不明顯變得明顯的緣故，對境是不明顯的，于未了解時如何能瞭解對境？如是因為已遮破自證，且他者了知他者亦不應理，若承許後後能執取，爲了令未了解成爲了解而追求其他知，將成無窮過失，故如何皆不能瞭解對境。因此，所說’他者領受’等不應理，因為無有領受對境，故世間所有見聞等言說將成無有。 如是說’如見聞’等。若說將無有見等言說，是就勝義無有還是世俗無有？若說就勝義無有，則此非我所欲，因為世俗中不能趣入勝義的觀察。若是世間共許，則’如所見聞了知一切，此中不應遮破’。‘如所見’即是以眼等識現量所見，‘聞’即是從他人和教典中得知。‘了知’即是從具三相因所生的比量決定。此即於此一切言說依止而不應遮破，即是不破除。如同世間所共許，承許其未經觀察的本性即是世間共許，而非勝義。 因此，說因無有知的了知而無有了解對境等過失，于勝義分主張者此處不能尋得過失。若如是承許，則遮破何等真實？故說’此中苦’等。諦即是勝義，瞭解非增益，此義是后義。彼亦是此中所行或應遮破的宗義，即是應破除。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞེས་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་བྱེད་ པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པས་གཞག་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ལྟ་གནས་སྲེད་པའང་དེ་དག་ཉིད། །ཅེས་པའི་ཚིག་ལས་དེ་ལྟར་བདེན་པར་རྟོགས་པ་ ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདོགས་པ་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པ་ཙམ་བཞེད་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་གཅིག་ནི་འདིར་དགག་པ་མ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་ བྱ་རྟོགས་བྱེད་རྣམ་པའི་སེམས།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟིགས་པ་མེད། །གང་དུ་རྟོགས་དང་རྟོགས་བྱེད་པ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡོད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་དེར་ཅུང་ཟད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དེ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་ཞར་ལ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། སྐབས་སུ་བབ་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ལས་སྒྱུ་མ་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། གཞན་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ།གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའམ། གཉི་གའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྟག་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་གཞན་ཁས་ལེན་ན་ཡང་འགྲོ་བ་སེམས་ཙམ་དུ་འདོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ།ཁྱོད་ལ་སྒྱུ་མ་ཉིད་མེད་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་ཡོད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བརྟག་པ་བཞི་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཉེ་ བར་བཟུང་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ལས་སྒྱུ་མ་གཞན་མིན་ཞིང་། །ཞེས་པས་གཞན་ཉིད་འགེགས་སོ། །འོ་ན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཞན་མིན་པར་ཡང་མི་རྟག་ན། །ཞེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡིན་པའང་འགེགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་གཉི་ག་ བཀག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པ་གཞན་བྱེད་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་སྤངས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཅིག་བཀག་པ་གཅིག་བསྒྲུབ་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་བཞི་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཡང་དངོས་ ན་ཞེས་ཏེ་གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེ་གཞན་མིན་ཏེ་སེམས་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར། འོན་ཏེ་གལ་ཏེ་གཞན་མིན་ཞེ་ན། སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དངོས་པོར་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འབའ་ ཞིག་ཡིན་པ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཚེ་ཁྱོད་ལ་སྒྱུ་མ་ཉིད། །མེད་ན་དེ་ཚེ་ཅི་ཞིག་དམིགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཡོད་མིན་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པར་བྱ་ བའི་སྒྱུ་མ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའམ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་བལྟ་བྱ་སྟེ་མཐོང་བའི་ཡུལ་སྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་ལྟ་བྱེད་ཡིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་སྒྱུ་མ་དེ་ཉིད་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མེད་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན། གང་ཚེ་འཁྲུལ་པའང་ཡོད་མིན་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་གྱིས་གང་བརྗོད་པ་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏོ།

為什麼呢？‘苦’這個詞是表示原因的詞，意思是因為是苦的原因和作用，所以如此。 取蘊的有無等觀察所建立的生起原因即是輪迴，如’苦集世間和見處及貪慾即是彼等’這句話所說，如此執著為真實是苦的原因。 因此，此處僅是要遮遣非真實的假立執著的妄念，而不是要否定某些事物。所以如此，自證知識絲毫也不合理，如說’所知能知相的心，如來未見；何處有所知和能知，彼處無菩提心’。 世尊在彼處所說唯心存在的一切，如同蘊處等一樣，將解釋為是權宜之說。 現在已完成附帶內容，爲了契合目前語境，說’從心幻化’等。即是說，幻化是否異於心，或非異於心，或具有二者的自性，或不具有二者的自性，這是四種觀察。 其中首先第一種觀點是不對的，若承認異於心，則與主張眾生唯心的宗旨相違。第二種分別也有過失，如’若於你幻化本無’等所說。第三種也不合理，因為一法中相互矛盾是不可能的。 若是第四種觀察，那也無關聯，應當依此而說：‘幻化非異於心’這句話否定了異性。若說那麼就是非異性，則’非異亦不成’，這是否定同一性，如此則是遮遣二者的立場。 若作其他分別，那也不合理，因為相互排斥的關係若無一遮一立則不會產生，因為它們不可能在一法中存在，所以第四種觀察也不合理。 ‘若是實有’意思是，如果幻化是實有，怎麼會不異於心呢？若說非異，則心即是幻化，此時非實有，因為是勝義無的自性。 ‘唯心’這個說法即是由此而來，如說’若於你幻化本無，爾時何所緣？’ 在闡明了當前所要證明的內容之後，爲了總結，說’如幻化非有’等。所緣的幻化象大象等一樣是無實或無的自性，如此也是如何能見到，如同所見境是幻化一樣，能見的心也是如此。 無實的幻化即是所見，見也如是即是心，雖是勝義無的自性，卻能顯現為見。 因此，‘若時迷亂亦非有’等對方所說的話，已總結了所要證明的內容。

།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་གཞན་ གྱིས་འབད་པའི་བསམ་པས།གལ་ཏེ་འཁོར་བ་དངོས་རྟེན་ཅན། །ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དོར་བར་བྱ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་གཉིས་ཡིན་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ པའི་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གློ་བུར་བའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་གོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ཏེ་ དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གློ་བུར་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གློ་བུར་བའི་ཉེས་པ་ལས་ གྲོལ་བ་གནས་གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་སེམས་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སེམས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ལ།སེམས་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་སེམས་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས། གལ་ཏེ་ཞེས་ཏེ་དངོས་རྟེན་ པ།ཞེས་འཁོར་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཁའ་འདྲར་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། ། འདི་སྐད་དུ་གང་འདི་སེམས་ལ་རྟེན་པ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ཅི་དངོས་པོ་ཡིན་ནམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན། དངོས་པོ་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་ཡིན་ནམ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་འཁོར་བ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སེམས ཉིད་ཡིན་ནོ།།སེམས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཏེ་སེམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཁས་བླངས་པས་གྲུབ་མཐའ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དངོས་པོ་ མེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ཞེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁའ་འདྲར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རྟགས་སུ་ཡོད་པ་ཙམ་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མཁའ་འདྲར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་དུ་ཆུག་མོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡོད་ པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པས་དེ་དོན་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དངོས་མེད་དངོས་ལ་བརྟེན་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་བརྟེན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཡང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།ནམ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

此外，爲了證成另一種勝義有的識，其他人以勤勉心說：‘若輪迴有實依’。如是，應當如實了知染污和清凈二者是應斷和應取的自性。其中，被貪等垢染所覆蓋的心稱為染污，由於是以不真實的遍計力所生，故依託暫時的心而轉。由此所生的業和相續的生，產生輪迴。 彼即是心，勝義中自性光明，非暫時，從非真實分別而生，空離能取所取二相妄執習氣，無二自性，解脫暫時過失，轉依稱為清凈。 因此如是，若無實有之心，則不能安立染污和清凈，這樣認為。因為輪迴和涅槃都是心的法性，且從’心即染污，心即清凈’之語。如是，這是確定他人的主張，即依託實有之心。 若說’若’即實依，則破除輪迴時，輪迴將成他性，將異於心。若異於實有，則成無實，因為心即是實有。如何呢？如虛空。 此說：若說此依託於心稱為輪迴，則此是實有還是無實？若是實有，是心還是異於心？其中若是實有即是心，則輪迴不異於心，因為所依即是心自身。 又因為彼心自性光明，故是清凈自性，非所斷。若異於心，則由於承許異於心的他性，將違背宗義。若是無實，則輪迴絲毫不存在，如兔角。 因此說’將如虛空’。譬如虛空僅有名相，無實之法絲毫不能作用，如是你們的輪迴也將如是。或者’將如虛空’意即因為無自性，故契入我等的宗義。 即便如此，縱使是實有，依託實有之心也將能起作用，對此說：‘無實依實故’等。無實自性不應依託于任何，因為能依所依之事是因果體性。 無實非任何之果，因為無差別皆非所生。縱使如此，依託實有，即依託實有之心，無實體性如何能具有作用？永不應理，此為其義。

།གཞན་དུ་ན་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ནུས་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། ནུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ད་ནི་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་པ་ན་ཁྱེད་ལ་ཅི་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་གྲོགས་མེད་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་འདིའི་གྲོགས་ཡིན་པས་གྲོགས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ནི་ཞེས་པ་ངེས་པར་གཟུང་བས་སོ། །ཁྱེད་སེམས་གཅིག་པུ་དོན དམ་པར་སྨྲ་བས་གཅིག་པུ་ཉིད་དེ།གཉིས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སུ་བརྗོད་པ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་སེམས་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས། གང་ཚེ་སེམས་ནི་གཟུང་བྲལ་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་ བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ།འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། འཛིན་པ་མེད་ན་ཡང་དེས་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ མེད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་སེམས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཐོབ་ལ། འགའ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་གཞན་ལ་མ་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ བས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་ན་ཡང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་ནས།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་སྡུད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དོན་འདི་ ལ་ཡང་ཞེས་ཏེ་འང་གི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྟགས་པ་ལ་སྟེ། རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ ཡིན་ན་ཡང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཁྱེད་དབུ་མར་སྨྲ་བ་དང་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ན་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ སྟེ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྲོ་བས་ཤེས་ན།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ལྡོག་འགྱུར་ཏེ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་འདྲིའོ། །འདིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གང་ཞིག་འདྲི་ན། གང་ ཚེ་སྒྱུ་མའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདིར་མི་སྤོང་བའི་འཐད་པའི་ས་བོན་མཐོང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་སྟེ་གང་ཞིག་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། ཞེན་པའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བྱེད་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་ཏེ། གང་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དེ་སྤྲུལ་པ་ དེ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡང་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཀྱང་གི་སྒྲའི་དོན་ཏོ།

否則，它將成為實有，因為功能是實有的性相，而遠離一切功能是無實的性相，這是從此語而來。現在若詳細觀察，於你將安住何者呢？故說’你的心無伴侶’等。無即是遠離實有，是此之伴侶，故無伴侶，以’ni’字表示確定。你說心唯一勝義，故是唯一性，即是非二性。 若說所詮是遠離所取能取相的無二相之心，如是若成立心唯一性，我等亦毫無不許。然此非理，為斷煩惱而說實有性，即使如是心唯一性存在，亦未脫離能害，故說’當心遠離所取時’等。‘所取’是近喻，應知亦遠離能取等。 或者，依賴所取等即是能取，故遠離彼故無能取，若無能取，則無彼所假立的言說，故無所詮，為顯示此義而說’遠離所取’。當一切眾生之心是遠離所取等的無二自性時，彼心攝入一切眾生相續中，故輪迴中一切眾生皆成如來，即得佛世尊果位，無一成為凡夫。 因此，為斷煩惱而修習他法將成無義，然實非如是。故雖有遠離所取能取，然實執如是安住，不能斷煩惱，思及此義而說’如是亦’等。‘如是’是連詞，若如是則於此義亦是’亦’字之義。 如是承許亦有何功德？毫無功德。‘唯心’即是唯識性之觀察，觀察時雖與通達無二真實性相關，然一切眾生相續中貪等遍住故。若說你與中觀師相同而指出過失相等，故說’雖知如幻等’。 幻即是幻性，若眾生亦知此，‘如何能轉煩惱’，即問如何能斷貪等煩惱。此中若問斷煩惱有何不應理因，故說’當幻’等。此中見不斷之正因，即當幻化女，即幻師所化之女，生貪著，即生執著心。 ‘彼作者亦然’，即不僅生於為所惑而化現者，亦生於幻化女之作者。如是，此是’亦’字之義。

།གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་དེའི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ལ་མཁས་པའི་སྒྱུ་མ་མཁན་པོ་འགའ་ཞིག་ཡུལ་གྱི་ བཟང་མོའི་བུད་མེད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུས་སྤྲུལ་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལང་ཚོ་གསར་ལ་བབ་ཅིང་མཛེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ཤིང་གསལ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ ཁ་དོག་ཅན་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པས་མཛེས་པར་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པ་མཐོང་བས་དེའི་ཚེ་གཞན་འབའ་ཞིག་ལ་འདོད་པའི་ལྷའི་མདངས་བསྣུན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་བདག་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདི་སྤྲུལ་ལོ་ཞེས་དེའི་རང་བཞིན་ལ་མཁས་པ་དེས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱ་བའི་ མཛེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་པའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཆགས་པའི་ལུས་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ།འདོད་པའི་བྱ་བ་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ན་དེས་ཇི་ལྟར་ཡང་སེམས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གཅོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་འདིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བྱེད་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་སྤྲུལ་པ་པོ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མ་སྤངས་ཤིང་མ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་མ་སྤངས་ཤེ་ན། ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས ཏེ།ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པའམ། དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་དབང་གིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པར་གོམས་པ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་དེ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ཙམ་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་། གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་ནི་འབྲས་བུའི་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྒྲིབ་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་རང་བཞིན་མེད་ པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་མ་སྤངས་པ་དེས་ན་རྒྱུ་འདི་ལས་དེ་མཐོང་དུས་ན། དེ་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དུས་ནའམ་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་དེ་མཐོང་བའི་དུས་ན་སྟེ་དམིགས་པའི་དུས་ནའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་མཐོང་བ་པོའོ། །སྟོང་པའི་བག་ཆགས་ཉམ་ཆུང་ཞེས་པ་ལ། སྟོང་པ་སྟེ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ངོར་དངོས་པོའི་རྐྱེན་བསུབས་ནས་སྟོང་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བག་ཆགས ནི་འདུས་བྱས་པས་གཞག་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉམ་ཆུང་བ་ནི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཟློག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྟོང་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ ནི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།བག་ཆགས་ནི་དེས་གཞག་པའི་ཤུགས་ཡིན་ཏེ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན་འགལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པས་གྲང་བའི་རེག་པ་བཞིན་ཟློག་པར་བྱེད་ དེ།ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དངོས་པོའི་བག་ཆགས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་གོམས་པས་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་ཞེན་པ་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ནི་བརྫུན་ པ་ཡིན་པས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

當某位精通幻術的魔術師爲了引起他人迷亂心識，示現出某個地方的美麗女子時，他以咒語和藥物的力量變化出具有完整四肢百節、年輕貌美、容色殊勝、清晰悅意、膚色柔美的幻化女子。見到這幻化女子時，不僅其他人會生起慾望天神般的心苦，而且即使是精通其本性、知道’這是我所幻化’的魔術師本人，也會幻化出具有圓滿美貌、善於欲事的貪著之身。當獲得最勝欲事之際，他也無法控制自己的心識。 那麼，即使確知是幻術，如何能斷除輪迴相續呢？爲了斷除這個過失而說’彼作者’等。我等不會有此過失，因為’彼作者’是指幻化女子的變現者，由於未斷除、未遮止。未斷除什麼呢？所知障和煩惱習氣，即對所知和煩惱的本性執著等或增益實有，這就是所知障的意思。 由於其力量，從無始輪迴中相續轉生所熏習的邪分別而生起，以及以此為種子的心識相續所造作。因為未斷除這些。若說此答覆對唯識宗也同樣適用，因為即使他們有不二真如，但由於未斷除暫時的煩惱習氣，故一切眾生不能成為如來。這並不相同，因為已經說過’無自性的垢染離開果的聚集就不應成為障礙’。 對我等而言，無自性正是所生和能生，故是相同的。因為未斷除彼故，從此因見到彼時，見到彼為所知的本性而緣取，其時或見到幻化女子之時，即緣取之時。‘彼’指未斷除煩惱習氣的見者。關於’空性習氣微弱’，空性即事物的真如或空性，簡略語言為適應韻律而省略’事物’詞緣，而說’空性’。習氣是由造作而安立，其微弱即失去力量，因為見到所分別的體性故。因此彼時事物具有力量。 那麼，如何能遮止它呢？為此說’空性’等。空性即幻術的無自性，習氣即由此安立的勢力，意思是由串習力而得以依止。因此由對治緣而得以斷除，如同接近火能遮除冷觸一樣。斷除什麼呢？事物的習氣，即從無始輪迴以來串習執著實有的習氣，因為是真實義故，因為是事物的本性故，其他是虛妄故，是暫時的緣故。

།དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འམ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཡང་རྟོག་པ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་། སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ ལས།།ངེས་པར་འབྱིན་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་གསོ་བྱ་མིན་པར་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་སྤང་བར་འདོད་ནས་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོའམ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །མེད་ པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པས་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གོམས་པས་བག་ཆགས་དེ་སྤངས་པ་ཕྱི་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།ཐབས་ལས་བྱུང་བ་རྟོགས་ནས་གང་གཟིངས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱང་ཕྱི་ནས་སྤང་བར་ཉམས་སུ་བླང་ངོ་། །འདི་ཉིད་གསུངས་པ། རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་བསྟན་པ་ཡིན། ། གང་ཞིག་དེ་རུ་འཛིན་པ་ཡང་། །འདི་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་སྤངས་པ་ལགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གོམས་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེ་གོམས་པས་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེས་ན་ལྦ་བ་བཅུག་པ་ལས་མིག་འབྲས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་ཉེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཡང་དཔྱད་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་ དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྟོག་ཅིང་གང་གིས་དངོས་པོ་འགེགས་པར་བྱེད་ན་དེ་གང་གི་ཚེ་རྟོག་པ་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲའི་དོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མི་རྙེད་དེ།མི་འཐོབ་པོ། དེ་ཚེ་རྟེན་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ལ། གང་གི་དངོས་པོ་འདི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པས་བསྟན་པའི་ལུས་ཇི་ལྟར་བློའི་མདུན་ན་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདི་བརྟགས་པས་བློའི་མདུན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར། དངོས་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞག་ པས་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་ལྡོག་ཏུ་ཆུག་ན་ཡང་དེ་ལ་འགེགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་གིས་ལྡོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན།གང་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་བརྗོད་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཕྱི་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བས་བཟློག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་དུ་མ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་དུ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ་གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདི་ལྟར་རྟོགས་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ།

難道對事物的執著或對空性的執著，這兩種執著之間沒有絲毫差別嗎？這也是因為未超越分別，如同所說：‘諸佛說空性見，能出離一切見，若人執著空性，說彼不可治。‘爲了斷除這種疑問而說’絲毫也不存在’等。‘絲毫’指事物或空性。‘不存在’即是不有，而’也’字是承接前文的連詞。 因此，如是修習便能斷除這些習氣，之後也能斷除空性的習氣而得以遣除。其意趣是：通達空性是對執著事物的對治，因此成為斷除的方便，了知從方便所生后，由於如同筏喻，方便也應在之後捨棄。如說：‘為斷諸分別，說空性甘露，若人執著此，汝亦應舍離。’ 即便如此，若由修習’絲毫也不存在’的作意而能斷除空性的習氣，但由此修習卻不能遣除無事物的分別念，因此如同用針刺眼球一樣，你的過失仍然存在。為此說’何時’等，表明這種觀點經過觀察也不成立。 當某人思維’無事物’並否定事物時，如同有眼翳者所見毛髮的疑惑一樣，在觀察時找不到自性，不可得。此時’離所依’是指，當觀察此事物時，由於無有與之相關的事物，故不可得，即是不存在。分別所顯的體性如何能住於心前？如何能通過觀察而顯現於心前？事物將自行轉為無事物。 或者另作解釋：即使依靠空性的力量能夠遣除事物的習氣，但由於對此無有遮止，那麼是什麼能遣除對無事物的執著呢？為此說’何時’等，其餘一切如前。 這是此處的總義：對事物的執著是由一切法空性所斷，而空性本身也將在現證空性之後得以斷除。若生起任何形式的事物分別，也將立即經由觀察而得以遣除。正因如此，爲了遣除眾多分別，世尊在《般若波羅蜜多經》中廣說內空等十八空性。空性不異於事物，因為是事物的自性。 否則，若空性異於諸法，諸法就不會成為無事物，因為如前所證成，無事物是其自性。這也如《般若波羅蜜多經》所說：‘複次，須菩提，菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時，以具一切相智相應作意如是通達：非以色空性故色空，色自性即空，空性即是色。’

།ཚོར་ བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ཉིད་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཚོར་བའོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཉིད་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདུ་ཤེས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་སྟོང་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཉིད་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ། །ཡང་། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །དེ་ཉིད་ཁྱེད་ ཀྱིས་སྟོང་པར་བཞེད།།དངོས་པོ་རང་དབང་ཅན་མེད་ཅེས། །ཁྱེད་ཀྱིས་སེང་གེའི་སྒྲ་མཚུངས་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཐམས་ཅད་ནུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཚེ་དངོས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཚེ་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ནི་བློ་གྲོས་ཡིན་ལ་མདུན་ནི་སྔུན་ཏེ། ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡིན་ ནོ།།དངོས་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཚེ་བློའི་མདུན་ན་གནས་པ་དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས་ཤེས་ཏེ། དགག་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་འདི་ བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་ལ་དེར་འདུས་པས་ཀྱང་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ།མེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་འདོད་པའི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདིར་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་པ་ནི་བསམས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཁྱད་པར་རོ། །དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་བསམས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་ བའི་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་སྣོད་ཇི་ལྟ་བར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞིང་འདོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་སྐུར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །རྒྱལ་བ་ནི་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་རམ་སྡིག་ པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ་བས་རྒྱལ་བ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱས་པའི་ལུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟེ་རྣམ་པ་དེས་སྣང་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་རྟོགས་སོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གདུལ་བྱ་སྨོན་ལམ་དག་གིས་ནི། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་གདུལ་བྱ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེའི་དབང་གིས་སོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པ་དུ་མས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་དེས་འཕངས་པའི་དབང་གིས་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བའི་ཚུལ་ གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཇུག་པས།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ།

受的空性並非使受為空，受本身即是空性。空性即是受。想的空性並非使想為空，想本身即是空性。空性即是想。行的空性並非使行為空，行本身即是空性。空性即是行。識的空性並非使識為空，識本身即是空性。空性即是識。如是廣說。又說：‘凡是緣起所生法，即是您所說的空性。無有自主的事物，此乃您無與倫比的獅子吼。‘如是，空性與諸法不相異。因此，對空性也不應執著。如是，由於一切分別念息滅，為顯示從一切障礙中解脫的眾生故，說’當時事物’等。當時事物勝義中無有自性，‘慧’即智慧，‘前’即前方，是真實安住。 也非無事物，即非離事物相的無事物。當時慧前安住時，無有他相可知，因為無有其他遮遣與成立，因為二者與非二者這兩邊皆是成立與遮遣的本性，故除此之外皆攝於此二者中，攝於其中故亦無所依，因為離有無所緣故。慧極寂靜，因一切分別念寂滅故為寂靜，如火息滅非為過去之義。 若問：如何以離一切分別念，經無數劫所愿求的利他圓滿方便之佛果，世尊如何成辦他利圓滿？此說’如意寶’等。如意寶即賜予所愿果的殊勝珍寶。如意樹即賜予所愿果的殊勝樹木。如彼雖無分別念，隨器世間眾生願望皆得圓滿獲得所欲，‘如是現為勝者身’相連。勝者即因戰勝四魔或勝惡法而為勝者，即世尊。勝者佛世尊之身即以三十二大士相莊嚴之身。如是即以此相顯現，雖無一切分別念，能成辦利他安樂之義。 又問：如何僅以意願而得成就？說’所化眾生願力故’。依所化而有，即依諸佛世尊所化眾生獲得殊勝果報之因善業異熟力故。依願力，即依世尊于菩薩位時以種種方式成辦眾生利益之願力所引，如陶輪旋轉之理，以任運而行，於一切眾產生辦利益安樂是為應理。

།གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་གང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་ མ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཡི་གེ་དང་དབྱངས་དང་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞལ་དང་མཛོད་སྤུ་དང་། གཙུག་ཏོར་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།ཡང་། ཏིང་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་གཞག་པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་གནས། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་རྩིག་སོགས་ལས། །སྒྲོན་མའི་སྒྲ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན། །དེ་དག་ཤེས་པར་འདོད་དོན་རྣམས། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་རྟོགས། །སྐལ་བ་ བཞིན་དུ་ཕན་པར་ཡང་།།མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྟོད་པ་བཞི་པ་ལས་ཀྱང་། །གཙོ་བོ་ཁྱེད་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་ཏུ། །ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་ཏེ། །ཆོས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་གདུལ་བྱ་ཡི། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་ཚིམ་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་བཤད་ནས་ཡང་གཞན་དུ་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་གང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ལྡིང་གི་ནི།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ནི། །ཞེས་ཏེ། དུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིག་པ་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོབ་པས་ཤིང་གི་རང་བཞིན་ནམ་རྡོ་བའམ་གཞན་གྱི་ཡང་རུང་སྟེ། མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ན་སྔགས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྦྱངས་ཏེ། ཁོ་བོ་མེད་ཀྱང་འདི་ཉིད་དུག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ སེལ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནས་འདས་པར་གྱུར་ཏེ།རང་ཉིད་བྱ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །མཆོད་སྡོང་དེ་ལ་དེས་སྔགས་བཏབ་སྟེ་མཁའ་ལྡིང་ཅན་དེ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་ལོན་ཡང་སྟེ། ཡུན་རིང་པོར་བྱ་བ་དང་བྲལ་ཡང་དུག་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་ལ་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་ ནི་གདོན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། དོན་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ཞེས་པའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་གྱུར་ཀྱང་། །ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། ཆད་པ་མེད་པ། རྟག་པ་མེད་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ནམ་ མཁའ་དང་མཉམ་པ།ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྲགས་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྩམས་ནས་བརྗོད་དོ། ། འདི་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་བལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་མིན་པས། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་། མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ། །ངག་གི་ལམ་ནི་འདུས་མ་བྱས། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ བྱང་ཆུབ་སེམས།།བྱང་ཆུབ་གཉིས་མེད་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་གི་བསམ་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་ཡིན་ཏེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ དོན་དམ་པ་ཞི་བར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་།།རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ལོག་ཅིང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཉི་གར་ཡང་རྟོག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉམས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

從如來證得圓滿正覺的那個夜晚直至涅槃期間，如來未曾說過一個字。為什麼呢？因為世尊恒時安住于等持中。所說的一切文字、音韻、聲音都是從如來的面部、眉間白毫、頂髻發出的聲音，眾生們聽聞到。又說：‘安住于彼等持中，如同如意寶珠般，如同從墻壁等發出燈光的聲音。眾人能了知一切所欲知的義理，並能隨緣迅速獲得利益。’ 《四贊》中也說：‘尊主您于某處，未說一字，卻以法雨令所化眾生無餘滿足。’ 如是說明了不共因后，又為顯示其他因位中，由任運成就而能成辦他利的功能果報生起之理，故以兩偈頌顯示。譬如說’空行’等。 ‘譬如空行’者，謂獲得毒性真實咒力后，無論是木質或石質或其他材質的咒柱，經咒語加持凈化后，即使本尊不在，此柱亦具有消除一切毒害等的功能，而後離去，自身遠離作用。彼咒柱雖經空行持咒者圓寂多時，即使長久無有作用，仍能息滅毒害等，‘等’字表示也能降伏鬼魅等的變化。 如是顯示比喻后，為配合義理而說’菩提行’等。‘譬如’之詞引出’如是’之義。如是菩提即菩提因，為佛陀而行即是菩提行。‘菩薩雖已圓寂’者，菩提即是佛性，離一多、無生滅、無斷常、遠離一切戲論、等同虛空、稱為法身的勝義諦真如。此即以般若波羅蜜多、空性、真如、實際、法界等詞，依世俗諦而說。 正因此義，故說：‘諸佛觀法性，導師即法身，法性不可知，故彼不能識。‘又說：‘無相且無生，言路皆無為，等同於虛空，菩提心二無相為性。’ 其中，菩薩者，謂以彼為所求者名為菩薩。雖已圓寂。‘又’字表示另一次第，謂以無住涅槃而證得勝義寂滅。意為因位消失而得果位。如是顯示於二者中雖離一切分別，利他事業亦無衰減。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་བསྔགས་ཞེས་དོགས་ནས། སེམས་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་སེམས་དང་བྲལ་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་སྟེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཇི་ལྟར་འབྲས་བུར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར། ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་ སུ་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་ལན་ནི་གང་ཕྱིར་བཞུགས་པའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ་ལུང་ལས་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཞུགས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལའང་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཞུགས་པ་ པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། གཏོང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་ གཏོང་བ་ཉིད་ལས་གང་སྐྱེས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་གང་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བསོད་ནམས་སུ་མི་འགྱུར་ ཡང་གཏོང་བ་དང་ཡོངས་སུ་འབྲེལ་པ་གང་གིས་བཟློག་པར་བྱ།ཅི་སྟེ་ཡོངས་སུ་མ་བླངས་ན་གང་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་འབྲེལ་པའི་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ལེན་པ་པོ་ཡོད་ན་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ལ། མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་རྒྱུ་ཅི་ཡིན། ཡང་ཅི་སྟེ་ལེན་ པ་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། བསོད་ནམས་གཞན་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་ན་བྱམས་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་བསོད་ནམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རང་གི་སེམས་ ཀྱི་མཐུས་གཞན་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་བསོད་ནམས་ཡོད་པར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདས་པ་ལ་ཡང་དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་པས་རང་གི་སེམས་ལ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ ཡོད་པ་དག་ལ་ལུང་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ལུང་ལས་བཤད་ཅེས་ཏེ།འདིར་འཐད་པ་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། ལུང་ལས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ལས་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པའི་ཁྱད་པར་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་འབྲས་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་འབྲས་བུ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་དཔྱད་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ ནས་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་བམ་དེ་ཉིད་དུའང་རུང་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལས་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཁྱེད་དང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྩོད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་བརྩེགས་པའི་ གཟུངས་ལས།སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མཆོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱའོ། །སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་གང་ལ་ ལ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ཀྱང་རུང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་རུང་། མཆོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་ལས་ཐེག་པ་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།

如此這般，即便世尊已遠離一切分別所緣，超越一切心與心所的作用，那麼為何稱讚供養如來有大果報呢？因有此疑問，故說’無心’等。對離開世俗心的世尊作供養，即是從供養中了知的殊勝。 如何獲得果報，即如何獲得果實？對於無受用者，施主和佈施者如何獲得福德呢？對此回答是’由於住世或’等所說。平等而一致地解說，由經典所示。由於住世或涅槃，于彼亦將獲得果報。 住世者是未入涅槃，涅槃是指已入無餘涅槃，福德並無差別。其意趣是：福德是行相，與佈施相關的是從佈施本身所生。與受用相關的是從受用所施法而生。 關於此，即便世尊涅槃后無受者，雖不成為受用福德，但又如何能遮止與佈施相關的福德？若無受用，于任何情況下如何成為與佈施相關的福德呢？若說有受者則成福德，無則不成，這是什麼原因？ 又若說因為完全沒有受者，這並非理由。因為若福德唯由他人受用而成，則修習慈無量等和正見也將無有福德。因此應當承許，即使無他人受用，僅依自心力也有福德。 因此，對已逝去的具德者，以恭敬心供養，于自心成為福德並無相違。再者，一切福德與罪業之存在，經中說為根本。此處何需其他理由？依經典即佛陀教言，果報即是由供養世尊而獲得大受用等相。 關於此，即對已涅槃或未涅槃的世尊作供養的這些差別，有人認為有些是世俗果報，有些是勝義果報。 如此觀察后保持中立而應當特別說明：無論是世俗還是勝義，造作福罪的果報是從世尊教言中了知的，對此你我無有爭議。 關於此，世尊在《華積陀羅尼》中說：‘獅子游戲啊，如來應供正等覺具足無量功德資糧，因此供養彼之異熟果報亦當無量。獅子游戲啊，若有人于如來住世或涅槃後作供養，彼等一切皆當由三乘中的一乘而般涅槃。’

།སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་གང་གིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཐོང་ནས་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ལ།དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དང་། ན་བཟའ་དང་། ཞལ་ཟས་དང་། གཟིམས་ཆ་དང་། སྙུན་གསོལ་དང་། ཡོ་བྱད་དང་། བདེ་བར་སྦྱར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཤིང་ རི་མོར་བྱས་ཏེ།མཆོད་ཅིང་རྗེད་ལ་རིམ་གྲོར་བྱས་པ་དང་། གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིང་བསྲེལ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱེ་བྲག་གམ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་མཆོད་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་བཞུགས་ལ་མཆོད་པ་དང་། །མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །སེམས་ནི་མཉམ་པར་དང་བ་ཡིས། །བསོད་ནམས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་མེད། །ཡང་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡང་སེང་གེ་རྣམ་པར་ རྩེ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལོ་བརྒྱ་འམ།ལོ་སྟོང་ཡང་རུང་སྟེ། བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ ཟིན་པས་མེ་ཏོག་འགའ་འབུལ་ལམ།ཆུ་སྙིམ་པ་གང་ཙམ་འཐོར་རམ། བྱུག་པའི་ཐིག་ལེ་འདྲིའམ། མེ་ཏོག་གི་ཉལ་ཉིལ་འཕྱག་གམ། བྱུག་པ་འབུལ་ལམ། མར་མེ་འབུལ་ཞིང་ཕུལ་ནས་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གོམ་པའི་གནས་སྐབས་འགའ་བོར་ ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཙམ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་བསྐལ་པའམ།བསྐལ་པ་བརྒྱར་རམ། བསྐལ་པ་སྟོང་དུའམ། བསྐལ་པ་འབུམ་དུའམ། ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་གནས་མེད་དེ། འདི་ལ་དོགས་པའམ་ ཡིད་གཉིས་སམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས། དཔེར་ན་བདེན་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ནའོ། །འབྲས་བུར་བཅས་ ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ལུང་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུང་ལས་གོ་ བར་བྱའོ།།སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་མི་བཟོད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ནི་དེའི་ ཐབས་སུ་འདོད་པས།བདེན་པ་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཡིན་ལ། མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ།།མཐོང་བས་ཤེས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམས་པས་ཤེས་པ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ། བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཞུགས་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་བསྒོམ་པ་ ལ་ཞུགས་པ།མི་གཙང་བ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་གྲུབ་པའི་རིམ་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ སྟེ།དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕུང་པོ་སྤངས་པས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལས་གྲོལ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

獅子游戲者見到如來、應供、正等正覺後生起凈信，以凈信心以所獲得的、衣服、飲食、臥具、醫藥、資具、安樂等一切供養恭敬承事供養，以及有人對如來涅槃后芥子許大的舍利塔作供養，其果報應知是相等的，對如來的供養無有差別或區分。如說：‘供養住世時，以及入涅槃，以平等凈心，福德無差別。’ 又說：若有人對獅子游戲如來百年或千年以一切安樂資具承事供養，或有人對如來涅槃后的塔，以菩提心攝持而供養些許花、灑一掬水、畫一點涂香、掃除花屑、供養涂香、供養燈明，並以歡喜心行幾步而說’頂禮彼佛世尊’，獅子游戲者，於一劫或百劫或千劫或十萬劫中，不會墮入惡趣邪道，於此不應懷疑或猶豫。 應當確信此義，如說’真實’等，即對真實佛陀即勝義中存在的世尊作供養。‘有果’即有福德，‘如何’即如實顯示譬喻。此處除經典外無他譬喻。因此，應從經典中了知世尊供養的果報確實存在。 對於所說’由空性習氣熏習’等，毗婆沙師等認為一切法空性不能斷除一切障礙，故以見修四聖諦為其方便，故說’見諦’等。四聖諦即苦、集、滅、道之相，‘見’即所緣，意為現見。見所知是譬喻，應知修所知亦然。如說：‘由見諦及修，說能斷煩惱。’ 於此，具聞思者入修，以不凈觀、入出息念、念住修習次第，以無常、苦、空、無我等十六行相見苦諦等，由暖等順抉擇分，以苦法忍等十五剎那為見道相，其後得修道，由見修所斷三界煩惱及近蘊斷除，生盡智與無生智。如是是聖諦現證次第略說。此說由見聖諦而解脫。

། དེ་ལྟ་བས་ན་གྲོལ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་པས་སྟོང་ཉིད་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པ་མཐོང་བས་ཏེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པའི་ཐབས་དེ་ལས་གཞན ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ལུང་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཉིད་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཉིད་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་མ་བཏགས་པ་ཞེས་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་གང་མ་རིག་པས་འཕངས་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་མི་འཐད་དེ། གཞན་དུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། མི་ཤེས་པ་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང པ་ཉིད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔར་བརྗོད་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་སྟན་ལ་འབེབས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདིར་ལུང་ཉིད་ཀྱིས་འདིའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ ཕྱིར་ལུང་ལས་ལམ་འདི་ནི།མེད་པར་བྱང་ཆུབ་མེད་ཅེས་ལུང་ལས་གསུངས་ཏེ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་དངོས་ པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ།།ཚོར་བ་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །འདུ་ཤེས་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །འདུ་བྱེད་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་དོ། །དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་མེད་དོ། ། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན པོ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་སྒོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནས། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དངོས་པོ་ལ་འདི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་འདི་ནི་བདག་གོ་ཞེས་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ།

因此，僅僅以此解脫就足夠了，見到空性又有什麼用呢？空性即是見到一切法無自性，也就是通過證悟和現前體驗。暫時也沒有任何必要，因為有其他解脫方法。對此，如經中所說等，因為沒有其他方法，這是詞義。這就是真實義，如是一切法分為增益實有和未增益兩種自性。 其中，由無明所引起的增益自性，不是一切眾生所共有，不應斷除緣於此的煩惱，否則如前所說會導致一切凡夫眾生都成為如來的過失。因此，通過不緣未增益的真實性的修習而通達，爲了斷盡無知和漏而獲得能力。 當以智慧分別時，通過了悟一切法無所緣的特徵，應知唯有一切法空性具有斷除一切迷亂障礙的能力。如是前述的道理，後面還會繼續闡述。此處也應通過經教來理解其義，因為經中說’無此道則無菩提’。 如《般若波羅蜜多經》中，世尊告訴須菩提：‘須菩提，此中菩薩大菩薩行般若波羅蜜多時，不修色有實，不修受有實，不修想有實，不修行有實，不修識有實’乃至’不修道相智有實，不修一切相智有實，不修斷除隨眠煩惱有實。何以故？須菩提，有實想者無般若波羅蜜多修習’乃至’有實想者無佈施波羅蜜多修習，有實想者無內空修習’乃至’有實想者無無性自性空修習。 有實想者無六神通修習’乃至’一切三昧、一切陀羅尼門、如來力、無畏、無礙解、大慈、大悲、佛不共法皆無修習’乃至’無斷除隨眠煩惱。何以故？如是于實法中執著我見，而於兩邊執著佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧，執著這是我的兩邊。

།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཞེས་པ་ནས། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ སྤངས་པ་ལ་འདི་ནི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་པས་དེ་ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱང་མེད། ལམ་ཡང་མེད། ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མེད། ཐོབ་པ་ཡང་མེད། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ ཡང་མེད།མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཡང་མེད། གཟུགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད། ཚོར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནས། བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་ བུ་དང་།གང་ཟག་དང་། ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནས། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་དེ་ཐར་ པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་འོང་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་སོ།།འདས་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱོན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །འཐོབ་ བོ།།འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་བོ། །འཐོབ་བོ། །འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པའི་དུས་ཀྱི་རང་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ། །འཐོབ་བོ། ། འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟེན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །གང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་བསྟེན་པའི། །ཐར་ལམ གཅིག་པུ་ཁྱོད་ལགས་ཏེ།།གཞན་དུ་ངེས་པ་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

從’內空性’等乃至’無實體性空性和六神通’等，乃至’斷除隨眠煩惱’，若執著于’這是我’的兩邊，則于彼無有解脫。何以故？須菩提，于有事物想者，無佈施，乃至無智慧，無道，無智，無得，無現證，無隨順忍，無遍知色，無遍知受，乃至無遍知緣起，乃至無遍知我、眾生、命者、生者、養育者、士夫、補特伽羅、意生、摩納婆、作者、受者、知者、見者之想，乃至無遍知斷除一切隨眠煩惱，彼如何能得解脫？ 複次，世尊告曰：‘憍尸迦，如是如是。過去世所有如來應供正等覺，皆依此般若波羅蜜多，現證無上正等正覺。未來世所有如來應供正等覺，亦將依此般若波羅蜜多，現證無上正等菩提。現在十方無量無數世界中所有如來應供正等覺，住世養護宣說正法者，亦依此般若波羅蜜多，現證無上正等菩提。’ 過去世諸如來應供正等覺之所有聲聞，及未來世諸如來應供正等覺之所有聲聞，以及現在諸如來應供正等覺之所有聲聞，彼等亦依此般若波羅蜜多，得預流果，已得、當得，乃至得阿羅漢果，已得、當得。過去世所有獨覺，乃至依此般若波羅蜜多得獨覺菩提，已得、當得。何以故？此般若波羅蜜多廣說三乘。彼等亦以無相之理、無生之理、無滅之理、無煩惱之理、無清凈之理，乃至世俗名言故，非以勝義理。’ 如說：‘諸佛及獨覺，聲聞眾所依，解脫唯一道，更無餘確定。’

།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་འདི་མ་བཟོད་ནས། གལ་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀྱེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདོད་པ་མ་ ཡིན་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་དེ་བརྗོད་པ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གཞན་དང་ལན་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་ཏེ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་བཀར་གྲུབ།དེར་ལུང་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ལྷག་པ་འགའ་ཞིག་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་ལན་གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་བདག་གི་ལུང་འདི་ལུང་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཁྱོད་དང་ཁོ་བོ་ཅག་གཉིས་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ ལུང་ལ་ཁྱེད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གང་གིས་ནི་ལན་འདིར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དང་པོ་ཁྱོད་ལ་འདིར་མ་གྲུབ་ཅེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་ལུང་ཉིད་དུ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ལ་འདི་ལུང་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། དང པོར་ཏེ།དེ་ཁས་ལེན་པ་ལས་དང་པོ་སྟེ་སྔོན་རོལ་དུའོ། །ཁས་བླངས་པ་ལས་དང་པོར་ཁྱོད་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་མ་གྲུབ་ན། འདི་ལྟར་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཉིད་དུ་བླ་མ་དང་སློབ་མ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། གང་ཡང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་བླང་བར་བྱ་ཞིང་གུས་པར་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུང་ལ་ཡིན་ ལ་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྐྱེན་གང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྐྱེན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་སྐད་དུ། གང་གིས་རྐྱེན་གྱིས་ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བླང་བར་ བྱ་ཞིང་གུས་པར་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུང་ལ་ཡིན་ལ། རེ་ཞིག་ཡིན་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་འབའ་ཞིག་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་བྱོས་ཤིག་ཅེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་བརྗོད་པའི་ཡིད་ཆེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་བའི་མཚན་ཉིད་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྐུལ་བའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ་གཞན་ཡང་རྒྱུ་བཞིས་ནི་སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ འདི་ལ་སྤོབས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་སྟོན་ པ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཕན་ཡོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་སྔར་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་དགེ་སློང་ངམ། དགེ་སློང་མའམ། དགེ་བསྙེན་ནམ། དགེ་བསྙེན་མ་གང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་སྤོབས་ པས་སྤོབས་པའམ།སྤོབས་པར་འགྱུར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་བུ་མོ་དད་པ་ཅན་དག་གིས་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་། སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་བྱས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不能容忍這大乘之語，若說’大乘’等，對空性論者說：‘大乘不是佛陀教言，這於我等未成立。不應說此非所欲求之能立。’ 此處爲了以與他人相同的方式破斥，故說’你的教言’等。若大乘未成立，你的教言如何成立為佛陀教言？此處未見有任何殊勝量能成立為教言。 他人回答說’因為何故’等。因為我的教言成立為教言，這對你我二者都是確定的。對我的教言，你們也不會有大乘隨行者誤認為是佛陀教言的情況，因此這是成立的。對大乘，我也沒有正確的認識，那麼這如何能成為答覆呢？ 宗派論者首先說’於你此處未成立’。若你的教言成立為教言是二者共許的原因，則不應說此，因為未成立。因為於你自身，此未成立為教言。何時？最初，即在接受之前。在接受之前於你如何也不成立。因此，說’二者共許’不成立，故非能立。 若二者共許不成立，則有如是能立：從上師與弟子相傳而來即是佛陀聖教，凡是契合經典、顯現於律藏的理由，應當接受並恭敬。 所說’于彼’是指自宗教言，不違法性者即是佛陀教言，其他則不是。對此說’以何緣’等。以何緣由而對此生信，即以何緣由而說應當接受並恭敬理由。 ‘于彼’是指自宗教言。暫且對此大乘也要有同樣的信心，因為對大乘也有所說的信心。這是一切佛陀教言共同的無誤特徵。 如《增上意樂經》中說：‘彌勒，複次由四因當知一切辯才皆是佛說。何為四？彌勒，此中辯才具義非無義，具法非無法，能盡煩惱非增煩惱，顯示涅槃功德利益非顯示輪迴功德利益。彌勒，具足此四因者，如前當知。彌勒，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，任何人以此四因而辯才或將辯才，有信心的善男子善女人應當對他們生起佛陀想，生起導師想而聽聞正法。何以故？彌勒，因為任何善說皆是佛說。’

།བྱམས་པ་དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་དང་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤོབས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྤོང་ཞིང་དེ་དག་ལ་མ་གུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེས་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དད་པ་ཅན་གང་ ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འདོད་པས།གང་ཟག་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་སྡང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དོན་ལྡན་ཆོས་དང་ཉེར་འབྲེལ་ཅིང་། །ཁམས་ གསུམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་གསུང་།།ཞི་བའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་། །དེ་ནི་དྲང་སྲོང་གསུང་ཡིན་བཟློག་པ་གཞན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། གང་དང་པོར་ཁྱོད་ལ་འདི་མ་གྲུབ་ཅེས་ པ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་ཁྱད་པར་བརྗོད་དེ།གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་དང་ཁོ་བོ་ཅག་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་འུ་བུ་ཅག་ལས་གཞན་པ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ལུང་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་དེས་ན་བླང་ བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གཞན་གཉིས་འདོད་པས་བདེན་ན་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འུ་བུ་ཅག་རྩོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འུ་བུ་ཅག་ལས་གཞན་པ་གང་སུ་དག་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་དེ་དག་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་འདོད་པའི་བར་དུ་སྟེ་དེ་བདེན་ པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་ཡིན་ཞིང་ཁས་བླངས་པ་ན་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱང་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ།རིག་བྱེད་ཀྱི་ངག་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཀྱང་བདེན་པར་འགྱུར་ལ་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་ལས་གཞན་གཉི་གས་འདོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་བླང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་རྩོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ ཆེན་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་ནས།ཐེག་ཆེན་རྩོད་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྩོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་ཀྱིས་ འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འདོད་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ལུང་དོར་བྱར་འགྱུར་ཏེ་རང་གི་ལུང་ཡང་དོར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་ཏེ་དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་རྩོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དོར་བར་བྱ་བར་རིགས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་འབའ་ཞིག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རང་གི་སྡེ་པ་དང་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་ དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་སྡེ་པ་བཞི་ལས་བཅཝ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྡེ་པ་གཅིག་ལ་ཡང་དུ་མར་གྱེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡེ་པ་ལས་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་རྩོད་པ་སྲིད་པ་རང་ཞེས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པའི་ནང་གི་གྱེས་པའི་ཁྱད་ པར་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་གི་སྒྲས་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དོན་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །རྩོད་བཅས་ཡིན་ཕྱིར་ལུང་དོར་བར་བྱའོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ལུང་ལས་གཞན་གྱི་ལུང་། ལུང་གི་ཁྱད་པར་དེ་ ཡང་རྩོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་རྩོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།

慈氏，對於因為厭惡某些人而說’這些不是佛說’的人，他們捨棄四種無畏，對此生起不敬，這就是捨棄了一切佛說的無畏。捨棄正法后，造作貧乏正法的業，將墮入惡趣。 慈氏，因此，具信的善男子或善女人，若欲解脫貧乏正法的業，不應因厭惡某人而厭惡正法。其中，不違背法性即是真實相。 若是具義且與法相應，能斷除三界一切煩惱的教言，顯示寂靜功德者，此即聖者言教，其餘則非。 此大乘法既然具足這些特徵，為何不應接受？若說最初你不承認此法，而他人則說明其特殊性，當時你我二者都不說’這是成立的’。 然而，除我們之外的其他雙方都承認的教法應當接受，而大乘則不然，因為與此相反，所以不應接受。 對此說道：‘若因他二者所許為真實’等。如果因為我們有爭議，所以除我們之外的其他雙方所承認的，他們所欲、所愿、所求的，若承認那是真實義，則吠陀等也將成為真實，吠陀語言的勸誡相也將成為真實。 ‘等’字包括食米外道等的言論也將成為真實而非虛妄，因為這也可能為辯論雙方以外的雙方所承認，按照你們的說法就應當接受。因此，這裡並無差別。 即便如此，我們的教法作為佛語是無爭議的，而大乘則不然，因此前者應當接受而後者不應接受。爲了打消這種疑慮，說道’大乘有諍’等。 ‘有諍’即有邪分別，有些人認為是以佛語本身作為趣入支分，有些人則認為是顛倒增益。因此，若說不應接受，則應捨棄教法，自宗教法也應捨棄，那也將不成為趣入支分。 為什麼呢？因為與外道即勝論派等有諍，可能有邪分別，所以應當捨棄。 不僅與外道有諍，而且與自部也有諍，故說’自與’。世尊教法分為四部，又分為十八部，其中一部又可能分為多支，故自部之間也可能有諍，‘自’即安住于自部差別中，‘他’即安住於他部中。‘與’字表示前後義的結合。 ‘因有諍故應舍教法’，這是關聯。你所承認的教法之外的其他教法，這些教法的差別也因有諍故不應承認。你們的教法對他人而言也是有諍的，同理應當捨棄。

།ཡང་ན་རང་ཞེས་པ་ནི་གྱེས་པ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། མངོན་པ་ཕན་ཚུན་དུ་རྩོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ཡོངས་སུ་དོར་བར་རིགས་ཏེ། གྱེས་པ་གཅིག་ལ་གནས་པ་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་རྩོད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཞེས་པ་ནི་སྡེ་པ་གཅིག་ལ་གནས་པ་ལ་གྱེས་པ་གཞན ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་གང་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་མན་ངག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་རྩོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་བཀའ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁྱེད་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ལན་དང་སུན་འབྱིན་པ་མཚུངས་པར་བརྗོད་ནས་ཡང་གཞན་གྱིས་བླངས་པ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བསྟན་རྩ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ཉེ་བར་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕན་པ་དང་ཕན་པ་ མ་ཡིན་པ་ལེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཡང་དགེ་སློང་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལུང་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཞར་ལ་བསལ་ནས། བདེན་པ་མཐོང་བས་གྲོལ་འགྱུར་གྱི། །སྟོང་ཉིད་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། བསྟན་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་འདི་ནི་བྱ་བའོ་འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་ལ་གཞོལ་བ་ལ་དགེ་སློང་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་དགེ་སློང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་རྩ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་རྩ་བ་བརྟན་པའི་ཤིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་སྡོང་བུ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ཡལ་ག་ཕྲེའུ་དང་། ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གྲིབ་མས་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དགེ་སློང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་མཐུན་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། དགེ་སློང་གི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ ལ་སོགས་པ་སེལ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཉིད་རྩ་བ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་གི་དགེ་སློང་དང་། ཁས་འཆེ་བའི་དགེ་སློང་དང་། སློང་བའི་ངང་ཚུལ་གྱི་དགེ་སློང་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ པའི་དགེ་སློང་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པས་དགེ་སློང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཡིན་ལ། གཞན་རྣམས་ནི་མི་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཉིས་པོ་ཡང་བསྟན་པ་གནས་པའི་རྒྱུ་ ཉིད་དུ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།དེ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་འདིར་བཟུང་ལ། དེའི་དངོས་པོ་དགེ་སློང་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེས། དེ་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

或者’自’是指住於一個部派的經部和對法相互爭論，因此應當完全捨棄經藏、律藏和對法藏，因為住於一個部派的經部等相互之間有爭論。‘他’是指住於一個部派而屬於其他部派。 由此應當了知，凡是通過上師傳承次第而說是佛語的，就由此而遮破。具有不失正念教授的諸人，不應當相互爭論。一切智者的教法之間不存在相互牴觸。 經藏、對法藏和律藏之間相互不可能是完全一致的，因此如何說與經藏等相順而稱為佛語的理由，因此根本不成立。 如是說明答覆和破斥相等之後，爲了從差別門中說明對他人所取的破斥，故說’教基’等而開始。教法是指世尊宣說取捨利益與非利益的特徵。其中比丘是根本。 或者，附帶遮除對教法的邪解后，爲了破斥所說’見諦得解脫，見空有何用’，故說’教基’等。教法是指依據教法而說’此應作，此不應作’，比丘即是根本，其中比丘的事相即是比丘，而彼即是根本。凡是根本者即如是稱呼，因為依止於彼。 如同根基穩固的樹木長久住世時所體驗到的，樹幹、枝條、小枝、樹葉、果實、蔭涼能除熱惱等有用之事具有能力，如是衆所周知。同樣，世尊的教法也是如同如意樹一般，依止於比丘這一根本，能夠修習念住、正斷、神足、根、力、覺支、無色定等，隨順菩提分法，八支聖道，圓滿比丘果位，神通變化等，能夠遣除煩惱熱惱等。 如是比丘性與根本法相同。其中有名字比丘、自稱比丘、乞士性比丘、白四羯磨受具足戒比丘、以及斷煩惱比丘，如是比丘有五種。其中第四和第五是最勝，其餘諸者僅是不相等的所詮，故此二者也是教法住世的因。 其中又以斷煩惱比丘為主要，此處即取彼義，其事相即是比丘性，而彼又以見聖諦者，如是不應理。比丘性即是斷煩惱，即是斷除煩惱。

།ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་བཤད་པ་གཞན་སྡུད་པ་སྟེ་ཐར་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་ལ་གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དེ་ཉིད་དཀའ་བས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་མཐོང་བ་ཉིད་མེད་པར་འཚམ་པ་མ་ཡིན་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བ་འབའ་ ཞིག་གིས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟ་བས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དཀའ་བས་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ནི་དམིགས་པར་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་ དང་བཅས་པ་སྟེ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ། །གང་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་ པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ཞེས་ཁྱེད་འདོད་པ་ཡིན་ལ།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་དཀའ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་སླར་ བརྗོད་པ་བདེན་པ་མཐོང་བས་གྲོལ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྲིད་ལ། དོན་དམ་པའམ་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་དང་པོ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ལ།ཁོ་བོ་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་མཐོང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གཉིས་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་མི་བཟོད་དེ། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་གྲོལ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལ།འདི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནུས་པ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གནས་པ་ཡིན་ལ།ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པས་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཉམས་པ་མེད་པར་མཐའ་ཡས་པར་འཇུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་མ་རིག་པའི་ གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གཅོད་པའི་རྒྱུར་གཏོགས་པར་བྱས་ལ།བདེན་པ་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། སྟོང་ཉིད་མཐོང་བས་གྲོལ་འགྱུར་གྱི། །སྒོམ་པ་ལྷག་མ་དེ་དོན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ནི་དམིགས་པར་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས ཏེ།།དགེ་སློང་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ལ་འོན་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འང་གི་དོན་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་དཀའ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དགེ་ སློང་ཉིད་མི་འཐད་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུ་གྲོལ་བར་ འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།

關於’ཀྱང’字的含義是說明其他的總結，即雖然趨入解脫，但因為比丘住于艱難，因為沒有見空性就不合適，僅僅見到真諦也不合理。因此，見到真諦並不能解脫，所以不應該這樣說，這是其中的含義。 如何是住于艱難呢？關於’心有所緣者’等所說的，有所緣即是對事物的執著而趨入是有所緣，那就是如此的心。瑜伽師們的那些，稱為’他們的’。 因為你們認為即使通過苦等諦離開煩惱，仍然執著事物自性，所以對於有所緣的見解是住于艱難的。對於離開所緣的心則不是。 對於再次所說’見真諦而解脫’這一說法應當觀察：見真諦有兩種可能，勝義諦或世俗諦。其中如果是第一種觀察，那麼我們沒有錯誤理解，因為這是我們的主要立場，因為我們承認一切法見到勝義。如果是第二種，那是不能接受的，因為違背正理，由世俗諦見而解脫是不合理的，將導致一切眾生都解脫的過失。 如是通過教證和正理分別了真實與非真實，唯有勝義諦才能確定是爲了斷除煩惱，世俗諦則不是。而且那是一切法無所緣的特徵，沒有這個就不合理能夠遮除煩惱。只要執著事物，就不會遮除分別，只要有分別，力量就不會減弱，煩惱相續心就會存在。 只要有煩惱，就會通過業所化的相續生存而安住，輪迴也會無有窮盡地最極不衰退而趨入。因此，唯有一切法空性才是無明的對治，所以被歸類為斷除輪迴相續的因，僅僅見到真諦則不是。這正是論師所說：‘由見空性得解脫，其餘修行為此義。’ 如何聖諦都攝於二諦中，如是前面已經說明。如此詳細闡述已足夠。 另外，‘心有所緣者，涅槃亦難住’，不僅是比丘，而且涅槃也是，這是’亦’的含義。涅槃離開煩惱的無餘依是難住的，是不合理的。 首先對於比丘不合理，說’斷除煩惱’等，如果由見聖諦而斷除煩惱，則會產生解脫的本性，那麼立即因為斷除煩惱，就會立即成為解脫。

།སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་གཞན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པའི་ལུང་ལས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་སྤངས་ན་ཡང་ འཕགས་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་དང་།འཕགས་པ་སོར་ཕྲེང་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གྲོལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ནུས་པ་མཐོང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱིས་ཏེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ གྱིའོ།།གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ན་ཡང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལས་མ་རིག་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྤངས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་རིམ་པས་སྲེད་པ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། སྲེད་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ནི་སླར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བྲལ་ བས་ཤུན་ཕྲགས་མེད་པའི་ས་བོན་བཞིན་དུ་ལས་ཡོད་ན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལོག་ཤེས་དང་ནི་ངེས་སྐྱེད་སྲེད། །བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི། །དམན་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །དེ་སྤངས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་ གསུངས་ཏེ།ཡང་ན་སྲེད་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྲེད་པ་ནི་གང་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་དེ་དང་དེ་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་སྲེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་གྱི་བསམ་པ་བླངས་ནས། རེ་ཞིག་ཉེར་ལེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་སྤངས་པས་སྲེད་པ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་མེད་ཅིང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེ་ན་ཞེས་གལ་ཏེ་བསྟན་ཞིང་ངེས་པར་བྱེད་ནའོ། །དེའི་ཚེ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་པ་རྣམས་ལ མ་རིག་པ་སྤོང་བ་ཉིད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་པས་སྲེད་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཡང་འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྲེད་པ་འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ན་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ ལྡན་པའི་སྲེད་པ་འདི་ཁྱེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྲིད་དེ་ཅི་སྟེ་མེད།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྨོངས་པ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུའོ། །འདིས་ཀྱང་སྲིད་པ་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རེག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་པས་ཉམས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་ནུས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཚོར་བ་མེད་ན་ཡང་སྲེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་ཀྱང་སྲེད་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དང་བྲལ་བས་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ ཡིན་ནོ།

任何人也不能說是其他的情況，為什麼是這樣呢？因此說’雖無煩惱’等。從所見所悟的經典中說，因為即便斷除那些煩惱，聖者目犍連和聖者指鬘等人仍有能力，即產生果報的能力，因此並非立即解脫。 由何見到能力呢？由業，即具有善與不善的特徵。是什麼呢？即之前非聖者階段時具有煩惱。爲了顯示’雖無煩惱’之義，故說’雖無煩惱’，即使遠離俱生煩惱，也能見到業力。 即便如此，由見真諦而斷除無明，由斷除它而依次斷除行等，也將斷除貪愛，具有貪愛和顛倒者是再生的因，因此遠離它們如同無殼的種子，即使有業也毫無損減。如是說：‘由具邪知及定生愛，心之力故生於劣處，斷除彼故無有生。’ 或者，唯貪愛本身是後有之因，因為是集諦之因，世尊也說：‘什麼是集聖諦？即貪愛，于諸生起處歡喜貪著，于彼彼處歡喜，即是欲愛、有愛、受用愛。如是，于無貪愛者，因斷除並無有集諦之因，故不可能再生。’ 承接他人的想法，暫且說’取’等。若說由斷除無明，貪愛也不是後有取的因，且不存在，如是若顯示並確定。此時不應如是說，因為對於有所緣的見者們，斷除無明本身不合理，因為有它故也無有斷除貪愛。 即便如此，也應如是說，關於’此貪愛’等所說，若有無煩惱，即不與煩惱相應的貪愛，於你們的瑜伽師們怎麼可能沒有，為何沒有？如何呢？如同愚癡，即如同無煩惱的認知。 由此也不能斷除有，故說’由受緣’等。由觸緣生受，由受緣生愛，貪愛的因即是受，彼受也非無有，因無損減之因存在，怎能說其果不存在？若說無無過失的受則無貪愛，對於執著事物者，無過失性本身也不成立。 因此，即便承認有無煩惱的不知，若不承認貪愛，如是也因遠離見空性，是由理力所得。