d3867空性七十論釋月稱 阿巴雅嘎惹 努譯師法稱c3.5s｜d3867空性七十論釋月稱 阿巴雅嘎惹 努譯師法稱c3.5s

D3867

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་སཔྟ་ཀབྲཏྟི་། བོད་སྐད་དུ། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མདོར་བསྡུས་དེ་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་གསུང་བ་གང་། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བདུན་ཅུ་པར་། །བསྟན་དོན་བདག གིས་ཡང་དག་དབྱེ།།འདིར་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་བརྩམས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཞུང་དང་དོན་དག་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བ་རྣམས་བྱ་བར་ངེས་པ་འདི་ ལ་ཀུན་ནས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཀྱང་།དེ་ཐོབ་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཉེ་བར་སེམས་པས་འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་བརྩེ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཅུས་ཀྱང་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་དོན་གྲུབ་པར་གཟིགས་ནས།མདོར་བསྡུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྩམས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ འཇིག་རྟེན་པས་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྟེན་ལ་དངོས་པོར་ཉེ་བར་བརྟགས་ལ། དེའི་ དབང་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་ཕྱུག་གཞན་ལ་རག་ལས་ནས་འཇུག་པ་དག་ལས་མི་བྱེད་པར་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་རྙེད་ལ།གལ་ཏེ་ཡང་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འདི་ལྟར་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་ བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན།གང་ཞིག་དང་དྲག་ཅིང་རྒྱུན་རིང་བའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའོ། །གནས་པ་འདི་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ འབྲེལ་བ་དང་ལྡན་པས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་ལ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་གནས་པའི་སྒོ་ནས་འདུས་བྱས་རྣམས་འཆད་པར་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་ དཔྱད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་མགུ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ།།གཞན་ཡང་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་རྣམས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་བཞིན་པའམ་བཟུང་བཞིན་པ་དག་མཚན་གཞི་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་གནས་ལ། མཚན་གཞི་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་ ན་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པས་མཚན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པར་མཚན་གཞིར་གྱུར་པ་གང་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་ འགྱུར།གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལས་ལོག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ག་ལ་ཡོད། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ དམིགས་པ་ཡོད་དམ།དམིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྟེན་མེད་པས་ན་མེད་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྩད་ནས་ཕྱུང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་ནོ།

印度語為’空性七十論釋’，藏語為’空性七十論釋’。頂禮佛陀！爲了簡要確定真實義，所說的七十種空性，我向彼頂禮，於七十論中，我將正確分析所詮義。 此處，雖然阿阇黎自身已著作了闡述甚深廣大諸法義理決定的中觀論著，但由於教法和義理極為繁多，爲了使智慧微小者能夠確定修行，雖然他們對空性教法具有完全的信解且堪為法器，但因為對獲得、受持和思維感到恐懼，阿阇黎以智慧、方便和慈悲相續，觀見即使以七十偈頌也能成就殊勝義利，爲了簡要確定真實義而著作了此《空性七十論》。 而且，通過簡要確定此真實義，雖然是極為重大的意義，但通過住、生等門，世人也能輕易了知。 由於從無始以來習慣於邪見，愚者執著于錯誤分別的事物自相安住的特徵，緣于執著所依而計度為實有，由此而生的貪等煩惱主宰，依賴於他緣而趣入諸業，無有一剎那能住于不造業。即使不造業，如是具業者的業因所生之果將不存在，則必定會遮止輪迴。然而，對於被強烈而長久的執取、嗔恨和貪等煩惱主宰加持的輪迴眾生，不可能不造業且不生起業果這樣的情況是不可能存在的。 因此，對住等的執著是愚者一切不利的主要原因。此住也是與緣起法性相應，必定依賴於生滅，而虛空等不具生滅者非為住性。 因此，從住的角度解說諸有為法的能相所相等，爲了令信解空性者歡喜而作觀察宣說。 此外，這些住等義，作為有為法相正在顯示或執取時，唯依所相而住，彼所相若無能相則無所相，因為無有能相。如是互相依賴攝持的自性，所相與能相，於何處成立依于能相的所相所成的具有住等相的所依？ 由於住等不成立故，識等不存在，若無識等事物，則依彼而說的彼對立面無事物的自性何有？對於成為無事物者，豈有識的所緣？無有所緣生識的可能。 若無識生，則貪等無所依故不存在，顛倒已從根本拔除而不存在，故非能生業之因。

།ལས་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། སྔར་སྐྱེས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པས་ཉེར་ལེན་མེད་དེ། ངེས་པར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས། གང་གི་རྣམ་ ཤེས་དེ་ཉིད་དང་།།གནས་པ་ལ་སོགས་རྣམ་ཤེས་པ། །དེ་ཚེ་བློ་ལྡན་ཉོན་མོངས་ལ། །ནམ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་འདི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མ་རིག་པ་མ་ ལུས་པ་བྲལ་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འགག་པར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གསུང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་བདེན་ལ། འདི་དག་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ཅིས་ན་གང་གི་ཕྱིར། །གནས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་ཡོད་མེད་དམ། །དམན་པའམ་མཉམ་ པའམ་ཁྱད་པར་ཅན།།སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་སྙེད་དབང་གིས། །གསུངས་ཀྱི་ཡང་དག་དབང་གིས་མིན། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཕགས་པས་ ཐ་སྙད་མཛད་ལ་།འཕགས་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པ་གཉིས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་བདེན་པའི་དོན་ནི་མི་སྣང་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་རིགས་པར་ཐ་ སྙད་བྱེད་པ་ལ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ།།གང་དུ་བདེན་པའི་དོན་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ལ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་དོན་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ལ། དེ་ལ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རེ་ཞིག་གང་ལ་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་ལ་མི་བདེན་པའི་དོན་ འཇིག་རྟེན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡུལ་ལ་བསམ་པ་གཏང་བར་མི་བྱའོ།།གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བདེན་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཞེད་དེ། མེད་པའི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལྟར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བརྗོད་དོ།།དེ་ཡང་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དཔེས་མ་གྲགས་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན།ཡང་དག་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདིའི་དོན་ནི་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཁོ་ན་གསུངས་པར་རིགས་ལ། ཐ་སྙད་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡི་གེ་དང་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པའོ།། ཞེས་སོ། །ཡང་ན་ཅི་ཞིག་ལ་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ དབང་པོ་ཉམས་པའི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའོ།

若無業，則其果報未來生命不會產生，由於先前已生的近取已盡故無近取，對於決定安住等諸觀察者成為涅槃之器。如聖天所說：‘若人能了知，識性及安住，等諸識所知，彼時具慧者，于諸煩惱中，永不復安住。’ 若如是無有安住等，則如是何者如此由離一切顛倒無明而現證的佛陀所說：‘諸比丘，于有為法，善知其生，善知其滅，善知住異。‘如何使如來語成無義，此實不應理。 此等世尊所說確實，此等不應成無義，其因為何？安住之生滅有無，或劣或等或殊勝，諸佛隨世間意樂，而說非依真實說。 此中諸法依顛倒與無顛倒智力而有二諦，聖者安立為世俗諦與勝義諦。不僅聖者安立二諦，世間人通達世間言說者亦作二諦言說。 如是，于不顯現真實義而增益義理的言說中，稱此為世俗；于顯現真實義而無增益義理的言說中，安立此唯是勝義。 首先，對於稱為世俗的，由於世間了知其為不真實義，故不應捨棄其境。凡是世間言說中認為真實的，聖者們許為世間世俗諦，如同對無義施設言說般說為無義。 聖者自身將以世間極為著名的理由來說明其為虛妄，因為以極為著名的比喻可了知不著名的義理。 此中若觀察世間言說，因無成立真實義，故聖者說世間言說為世俗。世俗之詞非為世間言說之異名，因為由世俗與勝義的區分而安立為二種，且以世俗之詞說明言說的一分。 依理力而言，其義為於世間言說中以世俗之詞表述，即如是：此世間言說是世間世俗，彼非真實性，唯應由聖者宣說。言說與世俗二詞亦是異名，於此無過。 如經中說：‘何為世俗諦？乃至以世間言說文字語言所顯示。’ 複次，此中何為世間言說？對此，首先如依薪而有火般，依蘊而假立補特伽羅稱為世間。彼復由顛倒與無顛倒分為二種。其中根損眼翳等為顛倒，無顛倒即根未損而異於眼翳等者。

།འདི་ཉིད་ཁོ་ན་ཡང་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱི། ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པ་ཚད་ མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྟོག་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཐ་སྙད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་ཕན་ཚུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའམ། ཤེས་པར་འདོད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དེ་ལ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དུས གཞན་དུ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་གདམས་པ་མི་འཆད་པའི་དོན་དུ་དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱ་དང་།ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཐ་སྙད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི། བྱེད་པ་པོའི་ཚོགས་པ་གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་བདེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཅིག་གོ། །རེ་ཞིག་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པའི་དབང་ལས་བདེན་པ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དབང་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། སླར་ཡང་ཅི་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན། གང་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཅི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པའོ། །སླར་ཡང་ཅི་འདི་ནི་ཆོས རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན།མ་བྱས་པའོ། །ཡང་ཅི་མ་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་མིང་ཡིན་ནམ་ཅི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ཏུ་བསླུ་བའི་ཐ་སྙད་དམིགས་པ་ན་འདིའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བྱས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དམིགས་པ་ན་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་བྱས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་ལ་བརྗོད་དོ་།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་བསླུ་བར་སོ་སོར་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཉེ་བར་དམིགས་ པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་བྱས་པ་སྟེ།བྱས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞོག་ཅིག་ཅེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་ལ་གང་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་མིང་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་གནས་ པའི་རང་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ཡང་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་ཡུལ་མེད་པས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས། གང་ཡང་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་དང་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན་ཡི་གེ་ རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་བརྟགས་ནས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ མི་རིགས་སོ་ཞེས་པའི་བརྩད་པ་རིགས་པར་འགྱུར་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཡུལ་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུའོ།

這裡僅僅是以世間的語言來表述的，而不是其他的，因為唯有對世間來說才不是完全量。在世間言說中所說的也是爲了讓他人理解所欲表達的事物，完全了知各種事物，在他人相續中生起分別，這稱為言說。世間言說即是世間語言，如同世間人慾了知的義相互了知，或者是欲知義理的領會。 如是對於彼義安立能詮所詮的關係，以及所知能知的安立，爲了在其他時候也不間斷言說的教授，對此如是能詮所詮以及能知所知的相狀之義，僅僅由顛倒而生起的自性事物稱為言說，而不是與作者群的一個關係。 正因為這是世間人認為真實的緣故，稱為世間言說諦，是一個。暫且這些是由世間顛倒知的力量而成為真實，由無顛倒的力量而安立勝義諦。 再者，什麼是無顛倒知？即是對任何都不以非真實而增益。又，什麼是不以非真實而增益？即是緣于如實安住的法性。再者，什麼是諸法如實安住的自性？即是無為。又，什麼是無為？即是非因緣所生。 這是否是假立的名稱呢？不是，因為世間人也說無為即是自性。如是，世間某些人見到某些欺誑的言說時說：‘此言說是有為的，非自性。‘同樣，見到幻化人時說：‘此人是有為的’，稱為非自性。如是，在世間中說自性是指無為。 由於是緣起的緣故，色受等有為法的義也顯現為欺誑，即是說，所緣取的色受等這些的自性是有為的，由於是有為故不成為自性。即便如此，若說安立為有為的自性，這是不對的，因為沒有非有為的事物，又怎麼會有某個自性的名稱呢？如何會被無顛倒智所緣取為如實安住的自性呢？ 那也是沒有的，若無彼，則無境故無知生起，即是說，為何增益為真實義？又，這個真實的增益是依於世俗諦，依於世間言說而說為勝義諦，又由於彼無相故，無能詮所詮及能知所知的言說。如經中說：‘什麼是勝義諦？即是于彼連心行都無，更何況文字。’ 如是安立二諦時，若依勝義諦的教說而觀察安住等后宣說，則彼時，如來語成無義故不應理的詰難則成合理，但安住等所說的境不是此。然而是在世間言說中。

།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཐུས་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་བཞིན་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཤིང་། ཁོ་བོ་ཅག་གནས་པ་ལ་སོགས་པ འགེགས་པར་བྱེད་པ་ལུང་གིས་གནོད་པ་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལུང་གིས་བརྩད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སེལ་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པ་ལ་ལུང་གིས་གནོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སེལ་བ་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སམ། འདུས་བྱས་ རྣམས་སོ།།མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གང་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སམ་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་སེལ་བར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ་ ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་བདུན་པར།སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་ཡི། །འདུས་བྱས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། །འདུས་མ་བྱས་དེ་ཇི་ལྟར་འདོད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ལ་འདུས་བྱས་ མེད་ན་དུས་གསུམ་ག་ལ་ཞིག་།དེ་ལ་ད་ལྟར་བའི་དུས་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་ལ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱང་གནས་ལ་སོགས་པ་མེད་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས སོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་དམན་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ནི་དགེ་བ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།མཉམ་པ་ནི་བར་མ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་དག་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འདིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱ་བ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པས་ལུང་གི་གནོད་པ་སྤང་བར་བྱའོ།།རང་གི་སྒྲའི་དོན་ལ་འམ་གྱི་སྒྲའོ། །དེ་ཡང་མ་སྨོས་པ་རྣམས་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དགག་པ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ གསུངས་པ་ལ།ལུང་གིས་གནོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པས་སྤང་བར་བྱོས་ཤིག་།སླར་ཡང་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་འཇུག་པས་མཛད་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགོས་པ་ཆེ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་མ་བླངས་ན་འཇིག་རྟེན་ པ་དང་མི་མཐུན་པས་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོག་རྟོགས་ལས་བཟློག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཀླ་ཀློ་བཞིན་ནོ། །ཀླ་ཀློ་འཕགས་པའི་སྐད་མི་ཤེས་པ་ལ་འཕགས་པའི་སྐད་འགའ་ཞིག་ལས་བཟློག་པར་མི་ནུས་ལ། ཀླ་ཀློའི་སྐད་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་བདེ་བླག་ཏུ་བཟློག་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་ གནས་པ་དེ་རྣམས་ནི།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ན། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ལུང་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་འགའ་ཡང་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ མིན།།འཇིག་རྟེན་རྣམ་འདྲེན་འཇིག་རྟེན་དུ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྗེས་འཇུག་མིན། །ཞེས་སོ།

因此，佛世尊依世間言說的力量而示現住等，而不是依靠不觀待他緣的智慧。其智慧以自性為境，故一切法與涅槃無別，而住等是所緣。我們對於住等的遮破，經教如何能有損害之處？以經教諍論是不合理的。如同對住、生、滅的遮破也是依世間言說而說，經教不能損害。 同樣，對有、無、劣、等、勝的遮破也不能損害。其中所說’有’是指現在的蘊、界、處或諸有為法。所說’無’是指過去和未來的蘊、界、處或無為法。又如何由遮破住等而遮除彼等？如根本論第七品說：‘生住滅三相，有為法非有，有為法非有，無為何所立？‘有為法以三時而住，若無有為法，三時從何有？其中無現在時故無事物，無過去未來故亦無無事物。因此，這兩種事物雖無住等，但依世間言說而說。 如同事物與無事物的住等不成立，同樣劣、等、勝也是如此。其中劣是非殊勝的，如煩惱。勝是善，如善等。等是中性的，即無記，如眼等。這些僅是示現，如是應知一切差別在此住等不成立故不成立，依言說而說故應遣除經教的損害。 ‘或’字的聲義是’及’的聲義。這也是攝集未說的。即是說，對一切分別的遮破是通過遮破住等而說的，經教的損害應以世間言說而遣除。 複次，這些依世間言說而安立有何作用？此有大作用。若不承許世間言說，則與世間不相順，故永不能遮止世間的邪解，如同對待野蠻人。不懂聖語的野蠻人不能以聖語遮止什麼，隨順野蠻人的語言則能輕易遮止。 又若佛世尊如所證的法性而住，則于彼時成佛者將無有作用，因為住於法性者不作他利故。彼等住於法性者，‘所言說止息，心行亦止息，不生亦不滅，法性同涅槃。‘經中亦說：‘諸佛皆不知，或非是佛法，世間導師若，不隨順世間。’

།ཡང་ན་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱའི་ཐ་སྙད་ལ་གནས་ཏེ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ན། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ལ། ཇི་སྐད་དུ་ལུང་བཞི་། བམ་པོ་གྱ་དྲུག་པ་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ན་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཟབ་མོར་སྣང་བ་མཐོང་དཀའ་བ་རྟོགས་དཀའ་བ་བརྟག་དཀའ་བ། བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན པ་ཕྲ་བ་མཛངས་པ་མཁས་པ་སྒྲིན་པོས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།དེ་བདག་གིས་གལ་ཏེ་གཞན་ལ་བསྟན་པར་གྱུར་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དེའི་ཚེ་བདག་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར། ལ་བར་འགྱུར། སེམས་མི་སྤྲོ་བར་འགྱུར། གང་དུ་བདག་ ཉིད་གཅིག་པུ་ཞིག་།དགོན་པ་དབེན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་བདེ་བར་གནས་པ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པས་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི དག་ནི་བརླག་གོ།།ད་ནི་གང་དུ་ན་འགའ་ཞིག་ཏུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ལ། དེ་ནི་དེ་སང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོག་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ ཐུགས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་གྱི།ཆོས་འཆད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་བདག་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་དོང་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་བསྐུམ་པ་ལས་བརྐྱང་བའམ། བརྐྱང་ བ་ལས་བསྐུམ་པ་བཞིན་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མདུན་དུ་འཁོད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པས་དེའི་ཚེ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ། །མ་ག་དྷཱར་ནི་སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་ ཆོས།།བརྗོད་བྲལ་དྲི་མར་བཅས་པ་རྗེས་སུ་རིག་།ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས། །བདུད་རྩིའི་སྒོ་མོ་གསལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཚངས་པ་བདག་གིས་ཚོགས་ ཆེན་པོས།།སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོངས་བསྲབས་ཤིང་། །ཐ་བ་བཅོམ་ནས་རྟོགས་པ་ཡི། །ཆོས་འདི་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །རྒྱུན་ལས་བཟློག་པ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཟབ་མོ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དཀའ། །སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་མུན་པ་ཡི། །ཕུང་པོས་བསྒྲིབས་པས་མཐོང་བ་ མིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ངེས་པར་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཁས་མ་ བླངས་པར་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མ་དམིགས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། །འདི་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་ པའི་དཔེ་གཅིག་ཙམ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ངོར་འཇུག་ཏུ་དང་ངའི་ཞེས་པས་སྐད་གཞན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་གསུངས་ཏེ་། དེ་ལ་ངའོ་ ཞེས་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ངར་འཛིན་པའོ།།བདག་གི་འོ་ངའི་འོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ང་ཡིར་འཛིན་པའོ། །ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལས་བདག་དང་བདག་གིར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།སྤངས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者，如果不是僅僅對自己所證悟的法性增添戲論而安住于能詮所詮的言說來宣說的話，那麼也不能成辦世間的利益。如同在《四分律》第九十六卷中所說：‘爾時，世尊成佛不久，如是宣說：我已證悟甚深甚深、難見難解、難以思量、非思量境界、微細、聰慧、智者所知的法性。如果我為他人宣說，他人也不能了知，那時我將會疲憊、睏乏、心生厭倦。不如我獨自一人住于寂靜處，以現法樂住的瑜伽而安住。’ 爾時，娑婆世界主梵天從梵世界說道：‘嗚呼！這些世間將要毀滅了！如今如來、應供、正等正覺出現於世間，猶如優曇缽羅花一般稀有。而今世尊安住于少欲知足，不樂說法，我目前往世尊處祈請。’ 於是娑婆世界主梵天，猶如壯士屈伸臂頃，從梵世界忽然不見，出現在世尊面前。爾時，娑婆世界主梵天說此偈頌：‘摩揭陀國未曾有，宣說離垢染污法，無煩惱法離塵垢，祈請開啟甘露門。’ 爾時，世尊以偈答道：‘梵天我以大精進，調伏有愛極微細，摧破罪惡所證法，此法實非易悟解。逆流而上如此道，甚深極難得見聞，為諸貪慾黑暗蘊，所覆不能得見之。’ 因此，必定應當首先承許如實安住的世間言說，爲了成辦世間利益的方便，若不承許世間言說作為世間了悟的方便，則不能令世間了悟。 複次，如何是佛世尊雖然自身未曾見到少許實有，卻僅隨順世間言說而作開示呢？這只是論師爲了成立所要闡述的義理而舉出的一個廣為人知的比喻而已。 無我執我所執的善逝，為隨順世間而說’我’和’我的’等言詞。其中，執著’我’為實有即是我執；執著’我的’、‘屬於我’為實有即是我所執。這我執和我所執二者是薩迦耶見的支分，因為由此而起我和我所的執著。其中這個薩迦耶見已被佛世尊徹底斷除，由於斷除，故善逝無有我執和我所執。

།དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་དགོངས་པའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་བཏུད་པ་གང་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གཤེགས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའམ་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གཤེགས་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ།།ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པར་གཤེགས་པས་ཏེ་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནམ།ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཛེས་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པས་གནས་ཀྱང་ང་དང་ངའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དག་ངའི་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ཞིག་ན་གནས་པ་ན་ཞེས་པས་འདིར་ང་ཡི་བ་གསུངས་སོ། །བདག་ཉིད་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་པ་གསུངས་པས་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་གསུངས་ལ།འདི་ལྟར་གཙུག་ན་ནོར་བུའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པར་བྱ་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུངས་པ་དེ་གང་ཞིག་དེའི་ཚེ་ལོང་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་གང་དུ་འདི་ལྟར་བྱ་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་དག་གོ་བར་འདོད་པའི་ འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གལ་ཏེ་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་མ་གསུངས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའམ་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ངོ་མཚར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཡང་འདི་ལྟར་ ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ངོར་འཇུག་ཏུ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཞན་གསུང་བ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་མཚོན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་གསུངས་པའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་བཞིན་བརྗོད་བྱས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ན། བརྗོད་བྱ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རྗོད་བྱེད་ནི་བརྗོད་བྱ་མེད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་པ་ཚིག་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ།བདག་ཉིད་ལ་ནི་བདག་ཉིད་མགོན། །རྗེས་སུ་མགོན་བྱེད་གཞན་སུ་ཞིག་།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་དུལ་གྱུར་ན། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མིན་ན་མགོན་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་རྩོད་པའི་སྐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྨྲས་པ། བདག་མིན་བདག་མེད་མིན་བདག་དང་། །བདག་མེད་མིན་པས་རྗོད་འགའ་འང་མེད། །བརྗོད་བྱ་མྱ་ངན་འདས་དང་ མཚུངས།།དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་རང་བཞིན་སྟོང་། །དེ་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །འདིར་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོར་རློམ་སེམས་པ་ནི་བདག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྲེད་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པས་སྲེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ནོ། །སྲོག་ གི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བས་འཚོ་བས་ན་སྲོག་གོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བ་པོའོ། །ཡིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པས་ཤེད་ལས་སྐྱེས་སོ།

對於此，由福德資糧力而思維欲獲得圓滿果報受用之時，于所敬禮者具足受用，由智慧資糧力遠離一切過失，具足功德之道所獲無邊眾生利益故而善逝，或佛陀於一切法無礙遍知智慧真實通達故善逝即是如來。由不退轉故究竟而去，如同病痊癒一般，于初中后一向善法宣說善逝故為如來。依據詞源學，如來即是我執和我所執完全斷除而住，然亦說’我’與’我所’。如經中所說：‘諸比丘，我以清凈超人天眼見’等世尊所說， 如來對諸比丘說：‘我獨自一人住于寂靜處’，此處說’我所’。雖于自身無我執和我所執，然說’我’與’我所’，為世間了知方便故，依世間而說’我’與’我所’。如此在《頂髻珠王本生》等中所說百種難行，彼時成為大盲者，於何處說此百種難行？ 對於欲瞭解彼等的世間人，若不說’我于彼時’，則世間人所欲瞭解之義不能瞭解，或於如來行為亦不生稀有。如是亦當配合我所執。又如此，雖無我執和我所執，然於世間前示現似有我執和我所執。如是于說其他實有時，亦當承許如實有性而示現。 因此，應知諸佛世尊所說非是實有，乃隨順世間言說而說。如同我執和我所執，由所詮空故，以無所詮抉擇品終。因此，住等這些能詮是無所詮，依世俗而說某些言說得以成立，但依勝義則不然。若一切所說皆是無實唯語言，則於世尊如是說：‘自身即是自身怙主，誰能作為其他怙主？若能善調伏自身，智者當得生天界。‘彼中若無我等，怙主等如何合理？ 因此我是有的耶？雖然你捨棄自身而尋求諍論之機，然而說：‘非我非無我，非我與無我，無有少許可說，所詮如涅槃，一切事物自性空。‘此中無我性者，是詞之省略。此處由修所生增上慢心即是我。彼即是愛著之事，由愛著之力故為有情。由與命根相系而活故為命。由業和煩惱於他生中出生故為生者。由意為主而生故為意生。

།ཡིད་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེད་ཅན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་པོའོ། །ཡུལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོའོ། །དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་རོ། །བདག་དེ་ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་བཅུ་ པར།།རེ་ཞིག་ཤིང་ལ་མེ་མིན་ཞིང་། །ཤིང་ལས་གཞན་དུ་མེ་མ་ཡིན། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མིན་ལ། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བཤད་པ་ཡིས། །བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་རིམ་བཞིན། །ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་པ་རྣམ་ པ་ལྔས་དཔྱད་ན་མི་སྲིད་པས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་འདིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་གསུང་དངོས་པོ་མེད་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་ པ་མ་སྤངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་བརྗོད་པ་དོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཚིག་དོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་མིན་ཅེས་ བདག་དགག་པ་སྔར་བཞིན་ནོ།།བདག་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་བརྗོད་བྱས་སྟོང་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ངར་འཛིན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རང་རིག་པར་ཡོད་པས་དེའི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་ ཙམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་།སླར་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞེ་ན། བདག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བདག་མེད་ན་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་ངར་འཛིན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དམིགས་པ་མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་སྟེ།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན། དཔེ་འདི་ནི་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ལ་ཡང་དཔེ་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ་ ཞེ་ན།སླར་ཡང་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །སླར་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། ཁོ་བོས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་ལ་རག་ན་གཉི་ག་ལ་ གྲགས་པའི་དཔེ་བརྗོད་པ་མེད་པས་ནུས་པ་མེད་དོ།།ཁྱོད་ལ་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་དཔེ་ནུས་པ་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ། །སླར་ཡང་ཅི་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཁོ་བོ་མི་ འདོད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁོ་བོས་ཁས་བླངས་ལ་དེའི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་ཤེས་ཀྱི་ཁོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་དང་འབྲེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ དོན་འདི་སེལ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་ཅི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པས། དེ་ལས་དམིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པ་མེད་ན་དེ་མེད་པས་བདག་མེད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཁོ་བོས་ དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་སོ་ཞེ་ན།སླར་ཡང་ཅི་དངོས་པོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མ་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ནམ། འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲུབ་ལ། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁོ་བོས་སྨྲའོ།

由於具有強大的意識，故稱為有力者。因為引導從事善、不善和無記的業，故為作者。因為感受其果報，故為知者。因為遍觀境界，故爲了知者。因為能觀察，故為見者等，這些是其名稱的差別。 關於這個我，如《根本中論》第十品中說：‘暫且火不在薪中，火亦不異於薪外，火不具有于薪中，薪不在火中彼亦無。以火與薪的解說，依次說明我與取。‘以此偈文，若以五種方式觀察取蘊是一是異，我是不存在的。 或者這裡另有前宗：雖然諸佛已斷除我執和我所執，故無我和我所執的實體言說，但未斷除我執和我所執的世間人的我和我所執的言說應當有其意義。 答曰：世間人的我和我所執的言詞並無實義。為什麼呢？因為如前所說的否定我的理由。由於我不成立，所以世間的我和我所執的能詮也是離開所詮的。 有人說：即使無我，但我執作為心所法是有自證的，因此其能詮不僅僅是言詞而已。 再問：那麼此我執的所緣是什麼？答：是我。若如此，在無我的情況下，離開所緣境，我執如何能生起？沒有所緣境，心和心所是不會生起的。 有人說：不依賴外境，心和心所也能生起，如在夢中等。這個比喻對雙方都不成立，所以不能成立唯識宗所主張的義理。對你來說也因為沒有比喻而不能成立所欲證明的義理。 再問：那麼我的主張是什麼？答：就是識能緣取外境。再問：這如何不成立？答：因為我已破斥了。若你的過失指出具有力量，則如是，然而因為沒有雙方共許的比喻，所以無力。對你來說，相對於我也因為沒有雙方共許的有力比喻，所以不能成立所欲證明的義理。 再問：難道我的主張是識緣取外境，而我不承認識本身嗎？為什麼說緣取外境者是我的主張？我承許世間言說，其境和識也是世間所知，而不是我所知。你也不能否定與我們相關的這個世間義理。 其中，是否對世間來說心和心所具有所緣是不成立的，由此所緣所生的心和心所在無所緣時便不存在，因此無我則無我執已經成立。 若說我並未如此承許。再問：這些事物對世間不成立，你也不承認嗎？這些對世間是成立的，但是由於世間愚癡，所以如顛倒那樣趣入，這是我所說的。

།དེའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདི་དག་ཀྱང་ཁོ་བོས་ཁས་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདིར་དོན་རྟོགས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་ལས་སམ་བསྟན་བཅོས་ལས་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ཁྱོད་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཁས་བླངས་པའི་དོན་ ཀྱང་གཞན་ལ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མེད་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པའི་སྐྱེ་བོའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་ཁྱོད་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཁས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་ནི་འཐད་པ་དང་བཅས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་མ་བརྗོད་པས་སམ། འཇིག་རྟེན་པ་ལས་སོ། །འཐད་པ་མེད་པ་ཚིག་ ཙམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བྱེད་ན་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །རིགས་པས་དཔྱད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མི་སྲིད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟོས་ པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མི་སྲིད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་དཔྱད་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏང་བར་བྱོས་ཤིག་།སླར་ཡང་གཞན་ཞིག་གིས་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ཉིད་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་འདིའི་དམིགས་པ་མེད་དོ ཞེས་སྨྲ།འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ན་གལ་ཏེ་འདིའི་མིང་ཉིད་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མིང་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།།སླར་ཁྱོད་ཀྱི་དམིགས་པའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པར་གཏོད་པའི་དོན་ནི་དམིགས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་རྣམ་པར་གཏོད་དམ་ཅི།གལ་ཏེ་གཏོད་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པས་དེ་འདི་དག་ནི་འགའ་ལ་འགལ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དུས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། དེ་དག་མུན་པ་དང་སྣང་བ་དག་གཅིག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་ལྟར་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་དག་འགལ་བས་འདི་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་འགལ་བའི་དཀར་པོ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ དང་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ན་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད།ཅི་ངེས་པར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དམིགས་པ་ ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

如果說因此我也不承認這些世間的觀點。回答說：在此，對於瞭解義理者們來說，是從執持瞭解義理，還是從論典而來呢？首先，世間對你來說不是量，從論典所承許的義理也無法對他人建立，因此你隨順與你相同的凡夫之聲是不合理的。 智者是依據具有正理的論典所說的量，或者是從世間而來。如果將無有正理僅是言詞的論典視為量，則一切論典都將成為量。因此，不依賴外境所緣的心和心所是不存在的。 以理觀察時外境所緣是不可能的，因此應當承許不依賴外境義的唯心和心所。如果說這樣的話，如同你以觀察認為外境所緣不可能，同樣我觀察時心和心所是可能的，因此如同外境所緣一樣，應當完全捨棄心和心所的存在性。 複次，另有人說：並非一切識都具有所緣，即使一切識都具有所緣，也不會生起緣石女兒的識，因為無有所緣。那麼，這個’石女兒’的名稱本身不就是其識的所緣嗎？為何說其無有所緣？ 這是不存在的，因為當聽到’石女兒’之聲時，如果其名稱本身成為緣石女兒的識的所緣，那麼當說’石女兒不存在’時，其名稱也應成為不存在，然而並非如此。 因此不是緣于其名稱本身。那麼此識的所緣究竟是什麼？此識是緣無實法。石女兒是無實法，緣于彼的此識即是緣無實法。 再問你所緣的含義是什麼？答：能在識中投射自相的義即是所緣的含義。如果這樣的話，石女兒是否投射于緣石女兒的識中？ 如果投射，那麼具有無實法相的識不應成為實法的自性，因為相違的實法和無實法不可能同時存在於一處。如果成為實法和無實法，識怎麼不成為二？如同暗和明不能共存一樣。 如同青色分別識的所緣是青色一樣，瞭解無實法的識的所緣應當是無實法。如此，由於無實法和相互違背，這就如同石女兒一樣不會成為實法，如同青色相的識與青色相違背的白色一樣。 當無有離開所緣和行相的識時，什麼能安立為不同體性的行相？是否一定僅僅是所緣的行相即是識？如果是這樣，那麼所緣本身就會成為識。 它不僅僅是所緣即是識，而是遍斷所緣行相的自性。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དམིགས་པ་དག་རྣམ་པ་མཚུངས་མོད་ཀྱི། དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་དག་ འགལ་བས་དངོས་པོ་ལས་ལོག་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ན་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བརྗོད་དོ་། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་སྔོན་རོལ་དུ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ ལ།དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་བཟུང་བས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་འཛིན་པས་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱོས་ཤིག་།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་ པར་འགྱུར་ལ།མ་སྐྱེས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འཛིན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འདིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེའི་སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་བརྟག་པར་བྱ་ན། མ་སྐྱེས་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གནས་སྐབས་དེ་ན་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་པོ་ཉིད་ནི་མི་འདོད་ལ། སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་གནས་སྐབས་གཞན་ཡང་ ཐོབ་པ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་མང་པོ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྔོན་པོའི་སྒྲ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོན་རྟོགས་ལ་རག་ན་ རྟོགས་པ་ནི་མེད་དོ།།རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ལས་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་ན། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ ལོག་པས་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལོག་ན་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་མ་གྱུར་ཀྱང་ ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དམིགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་པས་ནི་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་མཚན་མ་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་ལ་མཚན་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཚན་མ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པས་བརྟེན་པ་འདི་ལྟ་བུ།། དངོས་པོས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ནི། །ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་པ། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས། །ཡུལ་ནི་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། །མཐོང་བའི་ཡུལ་རྣམས་བདག་མེད་ཕྱིར། །སྲིད་པའི་ས་བོན འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འབའ་ཞིག་པ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་ནའོ།

正因如此，雖然識與所緣二者形相相同，但所緣不是識，因為它是被了知的自性，而不是能了知者。能緣者也不是所緣，因為它不是被了知的自性，而是能了知的自性。因此，僅僅是所緣的形相不是識。也不是與所緣的識相異，因為離開所緣的形相就沒有識的本體。因此，由無實法隨行所生的識，由於無實法與形相相違，離開實法后識成為無實法。 識成為無實法時，就如同說石女兒是無實法一樣。再者，此識在生起之前不是任何本體，而且由於未執取境相而不能獲得生起。此時，對於這個不是任何本體的識，你要通過執取來成立生起。緣無實法而獲得無實法的形相，將獲得與生起極為相違的狀態，未生起而了知執取無實法也是不合理的。 或者，如果必定認為它緣無實法，那麼在觀察它生起之前的狀態時，在未生起的狀態中，由於無實法與形相相違的緣故。或者，在那個狀態中，由於沒有執取所緣的本體，不承認是緣無實法者，而且由於有所說的過失，也不能獲得其他狀態。 即使緣石女兒的識會緣多個實法，如此的話，就像不依賴’藍色’的聲音而有藍色形相的識一樣，不依賴’石女兒’的聲音就應該能瞭解其義，但實際上並沒有這樣的瞭解。具有因相之門的識，不能無因而執行。如果離開因相識也能執行，那麼對於無餘涅槃也應該能執行。 如果說由於生起止息而不執行，那麼緣無相的識的生起就不應該止息。如果說煩惱止息則業止息，因此不受生，那麼即使業和煩惱為因的識不如是，無漏識應該會永遠緣涅槃境而執行。 依理而言，於一切法無生中不緣任何相，無相則識不執行。因此，這裡空性論者對遣除一切法作隨順證成，一切法是無實法的本性中不緣相故識止息，這是其義。如是說道：‘聖者所依如是，不能以實法了知，無有因相故，識永不生起。‘聖天也說：‘有的種子即識，境是它的行境，由見境無我故，有的種子將滅。’ 因此，具有因相之門的識，由於無因相的緣故，不能單獨緣石女兒，應當如是了知。如果說識能緣無實法的話。

།སུ་ཞིག་འདི་སྐད་སྨྲ། དངོས་ པོ་མེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དངོས་པོའི་སྒོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན། ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་སྒོ་ཅན་ཡིན། སླར་ཡང་འདིའི་གཏན་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་སྒྲ་འགའ་ཞིག་ནི་དོན་དང་བཅས་པའོ། །འགའ་ཞིག་དོན་མེད་པའོ། །དོན་དང་བཅས་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །ལྷ་སྦྱིན་ནི་འཇིག རྟེན་ན་ཟ་བའི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་རྒྱུར་དམིགས་པས་དོན་དེས་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་སྒྲ་དོན་དང་ལྡན་པའོ།།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བསྟན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མི་དམིགས་ལ། དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་མི་འཇིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་འདི་ཡང་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་ གྱིས་སྟོང་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྒྲའི་དོན་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའོ། །དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་འདིའི་སྒྲའི་དོན་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ན་མེད་ཅིང་དུས་ནམ་ཞིག་ན་མེད་ལ་རྟོགས་ པ་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་།ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པས་གཏན་མེད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་ཡང་འདིའི་གཏན་མེད་ནི་སྒྲའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྒྲའི་དོན་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་སོ།།དེ་ལ་ད་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། ནམ་ཡང་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པ་དེ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ། །ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་འཇིག་པའི་གནས་སྐབས་སམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡང་ གསལ་བར་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འཕགས་པ་ལྷས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་ནི། །ཤེས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ།། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་ནི། །གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན། དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་མེད་དོ ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མེད་ལ།དེ་ལས་ཀྱང་བདག་མ་གྲུབ་པས་ངར་འཛིན་པའི་བརྗོད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་འདིར་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་ཆོས་འདི་དག་ནི་རང་རིག་པས་མྱོང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་དམིགས་པར་བྱ་བར་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འདི་དག་ནི་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།ཅི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་དུ་ཁ་བལྟས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནམ། བྱང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ འདི་རྣམས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་ལ།རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་ཀྱང་རང་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་། འདི་དག་སེམས་ཅན་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ།

有人這樣說：‘無實物是被識所緣’，對此應當這樣說：不依靠實物之門，單獨的無實物不被識所緣，就像青色識不依靠黃色等一樣。怎麼說是具有實物之門呢？又如同這裡的完全無的識依靠石女兒的聲音一樣。 在此，某些聲音是具有義的，某些是無義的。具有義的是提婆達多等的聲音。提婆達多在世間被緣為完成吃飯等行為的因，因此提婆達多的聲音具有義。 雖然說石女兒，但在世間人中不被緣取，不被緣取者不被稱為實物。因此，這石女兒的聲音也是空無所成立義的。 識對於了知聲義者來說，是緣取無義之聲。從無實物之門，必定成為無義，於此，此聲義在任何處所都不存在，任何時候都不存在，對任何認知者都不顯現，即是說由於普遍緣取而在世間安立為完全無。 而且，這裡的完全無是依靠聲音實物，從不緣取聲義的門而遍計，如是依靠實物，世間人遍計先前無和互無等。 其中，依靠現在實物，在其生起之前的階段安立為先前無，而從來不可能存在的實物不是先前無，如石女兒。現在實物的自性因為無常，所以凡是滅的階段或無常性中滅已無稱為滅已無。 互無也明顯是依靠實物，即是說無實物這一說法唯一依靠實物而被識所取，就在那經中，聖天說：‘若無實物時，無實不可知，若無實物時，何處能成立？’ 正因為如此，當通達涅槃或與涅槃相等的法性時，于彼中無實物也因無執取而不存在，即是說由於一切種類中對實物和無實物的執取滅盡，瑜伽師們將獲得無生識和涅槃寂滅。 因此，此處沒有唯緣無實物的識，由此也因為我不成立，所以執我的言說是無實物，此處如是成立。 那麼這些法是由自證所經驗，即執我和執我所。即使它們不可被緣取，但因為是經驗的本性，所以不能說這些執我和執我所是不存在的。對此，是面向北方還是面向其他方向？這不是經驗到’在東方’嗎？ 北等方位不應成為東方，雖然無有翳眼者的髮絲和蚊蟲等義，為何不是自己所經驗？這些不是從其他有情而生，即是說僅僅經驗不能安立為真實義的實物。

།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡོད་པར་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་འགལ་བས་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ང་དང་ ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བདག་མེད་ཀྱང་། །རེ་ཞིག་དེ་དང་འགལ་བའི་བདག་མེད་པ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ ཁས་བླངས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་བདག་ནི་མི་རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་བདག་མེད་པའི་ རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རམ།བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོད་ལ་དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆོས་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་འདིར་བདག་མེད་པ་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བཏགས་ནས་སམ། རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན་དོན་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ངར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མུན་ནག་གི་ནང་དུ་ གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ཉུང་ཟད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཀྱི།འདི་ནི་མ་ལུས་པས་འགྲོ་བས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདིར་བསལ་བར་བྱའོ། །བདག་བརྟགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ལས་ཤིན་ཏུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དེ་སེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་། གལ ཏེ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་འདིར་འགེགས་པར་མི་བྱེད་ན།དེ་ལྟ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་དགག་པའི་དོན་དུ་འདི་སྐད་གསུངས། མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བརྟག་པ་བརྟེན་པ་ཐེར་ཟུག་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སོ།། མིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལུང་འདིས་གསལ་བར་མཛད་ཀྱི། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་ལ་བཏགས་ལ་བདག དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་མེད་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་ལ།དེ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ། མིག་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདམས་ པ་སྟོན་པར་བཞེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་དཔྱད་པ་ན་བདག་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་པ་སྟེ། བདག་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཤྭའི་སྒྲ་ནི་ག་པ་ལ་སོགས་པར་དཔྱད་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ་ཞེས་པས་འདིའི་དོན་ནི་ག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དང་ཏི་བྱས་པས་ཤཱུ་ནྱ་སྟེ་སྟོང་པའམ་དབེན་པའོ།།འཕྲོས་པ་ལས་རིང་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའམ་ག་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ལས་སྐྱེ་བོ་དང་བྲལ་བའི་དབེན་པ་ལ་སྟོང་པའི་སྒྲར་སྒྲ་པ་རྣམས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་ གང་དང་བྲལ་བ་དེ་དེས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་བཤད་པའི་དོན་ཏོ།

因此，即便自身體驗到我執和我所執，但由於與教證和理證相違故，應知其是不存在的。因此，世間的我執和我所執與如來的我執和我所執是相同的，一切法唯是名言安立。 於此有人說：‘雖然如是無我，然而暫時與我相違的無我是存在的，如是由於與我的自性相違，承許一切法無我。‘如佛所說：‘一切法無我’，我是無常、未生、我執之境，一切法非如是。因此，由於與我的自性相違的無我自性，或由於離我故，一切法是無我。彼亦存在，因此無我法，故一切法非唯名言。’ 答曰：‘你對無我顛倒增益耶？非由無外道所計我之事物及非其自性，而安立一切法無我性。那麼此處如何是無我？依近取蘊假立，或以自性異名顯示無我性時，將生大義。 其中，依蘊假立的補特伽羅稱為我，因為是世間我執故。非外道所遍計，彼亦如同暗中遍計人形一般，僅由少許極為顛倒而遍計，此非一切眾生所遍計。於何處依蘊而一切眾生我所執，彼成為執著處故，此處應予遣除。 所計我僅從世間言說安立而極為遣除故，彼是就勝義諦觀察而言，非就遣除彼而言。若不遮破外道所遍計我，則世尊為何遮遣而如是說：‘眼空無我及我所計、常住、不變異法性’。 此經明顯顯示眼依假立我空及自性空，非離內作者士夫。其中’眼空無我’者，依蘊界處假立彼我，彼以五相於蘊界處中雖無，然依蘊界處假立，彼亦是無，應了知于眼等各別以五相亦是無，世尊欲為求解脫者開示教誡故說’眼空無我成立’。 由於觀察眼時我不可得，故眼空無我，即離我之義。‘śū’聲是就’ga’等觀察，故由此說明，此義于’ga’等加’yat’成’śūnya’即空或離。從引申義為遠離，或從’ga’等解釋，聲論師們解釋為離開眾生的空曠處為空聲。故某法離某法，彼即彼空，此是解釋之義。

།མེད་པ་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་སྒྲ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་སོ། །འདིར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། མིག་ནི་བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ་ཞེས་བདག་མེད་པས་བདག་གི་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་གིར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་སྟོང་ལ། བདག་གིར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་པའི་མིག་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་བདག་གིས་བདག་ཏུ་བྱས་པས་འདི་ནི་བདག་ གི་བ་ཞེས་བྱ་ལ།བདག་མེད་ན་ཉེ་བར་བླངས་པ་འགའ་ཡང་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་པའི་མིག་མེད་ལ། བདག་གི་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་མིག་གི་རང་བཞིན་མི་གྲུབ་པ་ཉིད་བཤད་པའོ། །ཡང་ན་བདག་གི་ སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།མིག་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་གི་བས་ཞེས་པ་རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་བའི་གང་སུ་ཡང་རུང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་མིག་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་སྨྲ་ བར་བྱ་སྟེ།མིག་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་གསལ་པོར་སྨྲ་བར་བྱོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ནི་མིག་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མིག་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་པ་སྨྲའམ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་མེད་དེ། བདག་ཏུ་བརྟེན་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་པས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མེད་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་འཇིག་རྟེན་པ་མིག་མེད་པར་ཁས་ལེན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །ད་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་དེས་ ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པས་སོ།།འགོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་གསོད་པ་ན་ཆད་པ་ཆེན་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ལམ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དམིགས་ པ་མེད་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་སུ་ཞིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མིག་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་མི་སྨྲའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ཁས་བླངས་ཤིང་དེ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་མི་བརྗོད་དོ།།མིག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་རང་གི་མཚན་ ཉིད་གྲུབ་པ་ལྟ་བུར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པས།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་ཡོད་ལ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་རིགས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ནུས་པར་རུང་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་དག་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

對於無的情況也見到空的聲音，比如說’天授是空’。在此應當取前者，眼睛因為離開我而空，由於無我故而我所也絲毫不存在， 由於離開我所而空，除了我所的自性之外並沒有其他的眼睛。依靠眼睛而假立為我並具有我所，由我而作為我所，這稱為我所，若無我則任何所取也不存在，因為能取本身不合理， 除了能取之外沒有眼睛，由於證成為我所空性，所以說明了眼睛的自性不成立。或者說我所的聲音是自性的異名，‘眼睛以我所空’的意思就是’以自性’的意思。‘以我所’是指與自性相關的任何一者的意思。 那麼如此一來就成了說’眼睛本身不存在’，應當這樣說：‘眼睛不存在’，請明確地說出這一點。回答說：我並不說眼睛本身不存在，為什麼世間人會說眼睛不存在？或者論典中有說明。 對此，首先世間人並不說眼睛不存在，因為依靠我而存在所依靠的眼睛，因為’由名色緣而有六處’，由於依靠名色而生起，因為是見色和觸的因。當世間人不說’眼睛不存在’時，我怎麼能說接受世間人眼睛不存在呢？ 因此首先不說世間人眼睛不存在。現在論典中也不說眼睛不存在，所謂論典是指不顛倒的道路，因為能夠斷除煩惱。破除是指世間的，如同世間所說’殺戮時破壞重大懲罰’，顛倒的道路也不可能從顛倒的教示中獲得， 因為不可得故，那時世間的眼睛不存在即是不存在性。諸事物的自性最極尋求即是其不顛倒的道路，那也因為是無自性無生的自性故而無所顯現，任何瑜伽士能夠通達無所緣呢？ 由於無所通達故而不會教示無性，如此我也不說論典中眼睛不存在。如是在世俗諦和勝義諦二諦安立中，世俗中承許眼睛自相如幻、陽焰、乾闥婆城的形相，說那些在勝義中不存在的分別不稱為正確通達中觀論典。 眼睛是自相不成立性而被愚者理解為似乎自相成立，因此在世俗中眼睛的自相不存在。某法在世俗中也不存在，在真實性智中也非是彼性不存在的顛倒分別，因為瑜伽士們對於通達彼無所希求故。 或者說雖然’世俗中眼睛存在而勝義中不存在’這樣的言語道理必定可能，即便如此，承許和捨棄自相也是不具有能力的。

།དེ་བཞིན་ དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་ འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སླུ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ལ་མ་གྲུབ་ན། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིགས་པས་མིག་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་བཤད་པས་མིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ ཅི་ངེས་པར་མིག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་གང་ཞིག་དང་བྲལ་བ་ལས་མིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ནི་སེལ་བ་མི་རུང་ལ། གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་སེལ་བར་ མི་རུང་ཞིང་གང་ན་མེད་པ་དེར་ནི་སེལ་བར་མི་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུའི་དྲོ་བའོ། །རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ན་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་རང་བཞིན་ མེད་པར་གནས་ཀྱང་ལོགས་སུ་བཞག་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་རྟོགས་ལ།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འདི་དག་ཁོ་ན་བདེན་པར་ཡོད་གཞན་ནི་རྨོངས་པའོ་ཞེས་འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་སྐྱེད་པས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ།། འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཁོ་བོས་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་མིག་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཁོ་བོས་རང་བཞིན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་རང་བཞིན་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་ན། དེ་ལྟ་ན་མིག་དེ་ནི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁང་པ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན། ལྷ་སྦྱིན་མེད་པ ཉིད་ལ་ཁྱིམ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གང་དུ་གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པར་མི་འདོད་ན།དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། གཞན་དབང་ནི་ཡོད་པ་ཀུན་བརྟགས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་སྟོང་པ་འཐད་ཀྱི་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྟོང་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་དེས་སྟོང་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མ་དག་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པ་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དྲི་མས་བསྒོས་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས།གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དག་པའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ། དེ་ཡང་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་འདི་ནི་རང་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་བ་དང་རང་བཞིན་ལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བས་ན་ གཞན་དབང་ངོ་།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་དུ་བརྗོད་ལ། གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དབང་གི་སྒྲ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འདིར་ནི་བདག་རང་དབང་བའོ་ཞེས་ སྨྲ་བ་ན་རང་ཉིད་གཙོ་བོར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་ལ།འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཤེས་པས་གཞན་དབང་སྟེ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །ཡང་ན་བརྒྱུད་ཅིང་སྐྱེད་པས་དབང་ལ་གཞན་དབང་ནི་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དབང་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

同樣，世俗諦中無顛倒而勝義諦中無自性具有功能這一說法，承許諸事物的自相則不適合幻等比喻，因為承許自相與幻等比喻無關聯，且承許無欺故。 如果你不承認眼睛是空性，以前所說的理由說明眼睛空無我和我所，如何能成立眼睛自性空？並非一定要有眼睛的自性，通過遠離它而成為眼睛自性空，若是如此，則彼時它就不是自性空。 如此，無自性是不能遣除的，某物在某處不存在，則不能遣除，也不在某處遣除，比如水的熱性。若要遣除自性生則會有此過失，然而眼睛本來無自性而住，世間顛倒迷惑的意識雖然眼睛無自性而住，卻另外安立為有自性，對此執著認為’唯此為真實，其他是迷惑’，如此執著真實而執為最勝，產生身體的結縛而輪迴生死。 對於執著這些為真實、執為最勝的身體結縛，作為對治，我以’眼睛無自性而住即是眼睛無自性’之語使人了知，我並非在遣除自性，因此不會有前述過失。 如果這樣證成眼睛自性空，那麼眼睛以何種自性為空而安立？比如說’房子中無天授’時，理解為無天授而有房子，若二者皆不承認為空，則不應成為空性。對此唯識師說：依他起是有，遍計所執是無，因此唯我宗空性合理；而中觀師不承認能空所空，故不合理。空性有何用？既空且以彼為空不合理。 此中，依他起自性緣起不可言說的事物性有二種：清凈與不清凈。其中不清凈是從無始輪迴以來串習的所取能取遍計的垢染所染。清凈是斷除所取能取戲論習氣的隨眠后，轉依清凈自性，是諸佛各自所證。 此依他起自性不能獨自生起，依靠他緣力而生，故為依他起。由於是事物的本性，且從他緣所見，故說為依他起。由於與他性相異，‘起’字表示主要，如世間所說’此處我自在’時表示自己為主要。此由他力而知故為依他起，即從他生。或者，相續而生起故為起，依他起即是他所生之義。 彼依他起由於世俗事物自有，且無所執能取所取，故成為無過失的空性。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་གསུངས་པ་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ལས་གང་ཡང་འདིར་ལྷག་མ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ལ་འདིར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་འདི་སྐད་སྨྲ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ།།གང་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་དག་དེ་ཡང་གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་མི་འདོད་ན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སུ་ཞིག་འདི་སྐད་སྨྲ། སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེས་ནས་འདིའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྨྲས་པ། གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་འདིའི་རང་བཞིན་མེད་ན་ཅིར་ འགྱུར་བའི་འདིའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན།སྐྱེས་ནས་ཡོད་པ་ལ་འདི་ནི་ཡོད་པའོ་ཞེས་རུང་གི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ན་ཁྱད་པར་བརྟག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་པོས་འདི་ཞེས་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བཞིན་པའོ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་ པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ལ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཅི་ཡོད་ལ་ཉིད་ནི་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་ ཡོད་པར་གྱུར་ན།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་སྨྲ་བའོ་། །གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན། བཅིང་བ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་རེ་ཞིག་བདག་ཡོད་པར་ཡང་མི་ འཐད་དེ།འདི་གཉིས་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དབང་དངོས་པོར་ཡོད་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡོད་ལ། འདི་ནི་མ་དཔྱད་པའི་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རིགས་པ་དང་འགལ་ བ་གཅིག་པོ་ཡོད་ཅིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་རྟོག་ན་གཉིས་པ་ཡང་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་ཡང་ འདིར་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཐོས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གསུངས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བྱས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་མེད་ལ། གང་ཞིག་བྱིས་ པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོད་ལ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །བརྫུན་གྱིས་ སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་།།གང་ཡང་འདིར་ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ལས་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཡོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །རྨོངས་པ་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་ཅུང་ཟད་ཙམ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་དཔྱོད་ པ་པོས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མངོན་དུ་ཤེས་པས།འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྫུན་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如經中所說：‘某處若無某物，即知彼處為空；於此若有餘物，即知此處實有’，若如是說，則是正確理解空性而不顛倒。若有沙門或婆羅門不承認空性，則是對空性產生顛倒見解。 若說依他起自性實有自體，則不應成為緣起。誰會說在生起之前依他起自性已經存在？是說生起后其自性存在。 問：若某物在生起前無自性，那麼此物如何能生起？對已生之物可說’此是有’，對未生之物則不然。若連生起本身都無法確定，又如何能觀察其特徵？ 對方無法確定’此’即是’正在生起’的特徵。因此，此物無生，未生之物何有？自性又從何而來？此即是非有。 若此非有，則無因由，輪迴與涅槃皆將不存在。若暫且承認此為有，則外道所計之我也將存在，但那只是空談而已。 若說：‘如果我們認為無我，則無法成立束縛與解脫等’。這種說法首先不能成立我的存在，因為這兩者都違背正理。 如是，若依他起事物實有，則內在作者補特伽羅也應存在。這是未經觀察的存在，世間人並不承認。 因此，若認為一個違背正理的東西存在，並將其視為輪迴和涅槃之因，那麼第二個也應當觀察。 因此，輪迴和涅槃之因是事物的自性。那麼，世尊所說’於此若有餘物，即知此處實有’如何理解？ 緣起是成為事物之所作，因為是緣起，如同影像而非實有。愚者執著為實有的所依，對於愚者心識的境界而言，如是虛妄欺誑之法是有，但其自性是無。 因此，某處若無某物，即說彼處為空。虛妄欺誑之法雖成為事物，但無自性，故彼事物為自性空。 此處’余物’指虛妄欺誑之法，未成立自相，未脫離愚者心識顛倒境界者是有。如世尊所說：‘幻相是有，愚者言說是有，愚癡貪著是有，如是少許是有。’ 因此，如是觀察者通過現前了知虛妄欺誑之法成為事物，對於世間業果、輪迴、涅槃等虛妄事物為因的諸法並無損害。

།དེ་ལ་མི་གནོད་པས་ཆད་པར་སྨྲ་བའམ་མེད་པ་ཉིད་མི་ ལྟུང་ལ།རང་བཞིན་ལ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་པའི་འཁོར་བ་ངེས་པར་སྤོང་ཞིང་རྟག་པར་སྨྲ་བར་མི་ལྟུང་ངོ་། །འདིར་ཡང་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་དང་བཅས་པས་དོན་ཆེན་པོར་ཡང་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ ཉིད་ནི་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སླར་རང་བཞིན་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བདག་ཉིད་ངན་པ་ལ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་གོ་འཕང་ལ་ཞུགས་པས་ད་གདོད་སྨོས་པ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པ་གསལ་བར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་རང་བཞིན་ མེད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོས་པ་ལྟ་བུར་རློམ་སེམས་ནས་འདྲི་བ་ལ་འཇུག་པ་ཀྱེ་མ་ངོ་མཚར་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དཔྱད་པ་རྣམས་སེམས་ལ་གྱིས་ཤིག་།ལུང་འདི་ལས་ཀྱང་འདི་གསལ་བར་བྱེད་པས་སེམས་ལ་ཞོག་ཅིག་ཇི་སྐད་དུ། བྲག་ཕུག་རི་དང་རྫོང་དང་ ཆུ་ཀླུང་ལ།།གང་ཞིག་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་བྲག་ཅ་བཞིན། །འདུས་བྱས་འདི་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚུངས་འགྲོ་ཀུན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྐད་དུ། ཀུན་བརྟགས་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་ན། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་པའི། །མཐར་རྟོགས་པ་ནི་ཕུང་བར་འགྱུར་། ། ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་བཤད་པས་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་མེད་ལ། གཞན་དབང་ཡང་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡོད་པ་ལ། གང་ཞིག་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པ་བྱས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་ཕུང་བར་འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའི་ཕྱོགས་ནས་གནས་པས་ངེས་པར་ངན་འགྲོར་ལྟུང་བས། འདི་ལྟར་རྣམ་རིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་པས་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས། སླར་ཡང་མིག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྟག་པ་བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་ པ་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པས་མིག་སྟོང་ངོ་ཞེས་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་གི་སྒྲས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བས་རྟག་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་བརྟན་པའོ། །གནས་སྐབས་ཐམས་ ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་པའོ།།གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་གྱི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པས་ན་སྔར་ཉིད་དུ་དེ་དག་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མདོ་ལས། མིག་སྐྱེས་བཞིན་པ་གང་དུ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ནམ་ཡང་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཡོད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡོད་ལ།བྱེད་པ་པོ་ནི་མ་དམིགས་སོ། །གང་ཕུང་པོ་འདི་ནི་འཇིག་ལ་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གཞན་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་ནི་འདིའོ། །འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོ་ འདིར་ནི་ཐོག་མར་བྱེད་པ་པོ་བཀག་ལ།ཕྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་མིག་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་ལ། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་མིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ ཉེ་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

對此，由於無害故不會墮入斷見或無見，由於未增益自性故安住于無顛倒，必定斷除由顛倒所生之輪迴而不墮入常見。此中，首先以正理而成就大義，其他情況下，由於自性存在缺乏正理故。 難道再次依靠無自性的事物而生起嗎？由於入于顛倒自性惡劣的遊戲境界，如今從最初的言說中，明顯廣大地如同聽聞緣起無自性之能立名稱般，心生傲慢而發問，真是稀有啊。 請思維如前所說的諸多觀察。從此經中也明顯顯示此義，故當銘記於心，如雲：‘山洞、山嶽、峽谷及河流，依于所說而起如回聲，一切有為如同幻化事，如陽焰般了知諸眾生。’ 因此，某物于某處不存在，即是彼以彼空，諸說空性者如是分別諸義，故彼等對空性非顛倒理解。又如偈云：‘遍計所執無實性，依他起性若存在，增益及損減二邊，執著即成大過失。’ 此亦如前所說解釋而善說，無有所計自性，依他起亦是虛妄欺誑之法，有為無自性，若於此時對無自性增益，及說如幻相似之有為是無，彼必定成過失。 由住于常斷二邊必定墮惡趣，如是唯識論師等對空性無有顛倒理解，即是說彼等不應稱為諸智者之量。 如是，以證成無我我所空性而證成眼無自性后，為再次證成眼之自性空，故說’由非常、堅、恒、不變之法性故眼是空’。 如是，我之聲表自性之異名故無過。其中，離無常故為常，不動故為堅，一切時位安住故為恒，不轉變故為不變法性。此等是自性之異名，非內作者補特伽羅，因安住于唯緣起此緣性故，如前已遮破彼等。 如《空性勝義經》云：‘生起中之眼於何處亦不生，滅時亦無墮地獄者。有業及業果報，然作者不可得。此蘊壞滅而結生他蘊，從其他法之名言。其中法之名言即是：如無明緣行等。’ 此經中首先遮破作者，后安立緣起，于依緣起安立而獲得眼存在時，為對求解脫者執著眼之對治，以宣說諸法無我故，為入空性解脫門故。

།དེའི་ཚེ་རྟག་པའི་བདག་བཀག་ནས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མེད་ཅིང་། མིག་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་བཀག་ན་རྟག་པའི་བདག་བཀག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་བ་སྤུ་ཡང་འགུལ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རི་དྭགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པ་བདག་རྟག་པ་མི་དམིགས་ཀྱང་དེར་ཞེན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟག་པའི་བདག་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་མིག་བདག་མེད་པར་འཇོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇོག་ན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རྟག་པའི་བདག་ བཀག་པས་སམ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་བཀག་པས་སོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་ཅི་སྐད་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བདག་མེད་པས་དེའི་ཚེ། གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། བདག་མེད་མིན་ཞེས་པ་ལ། བདག་དང་ འགལ་བའི་ཆོས་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་ལ། ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ན་བདག་མེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །ཡང་ གང་དུ་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་བདག་མེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡང་དེ་མེད་དེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་ཉེ་བར་བླངས་པ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ། བདག་མེད་མིན་པ་སྟེ་བདག་མེད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའོ་།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་བདག་འབའ་ཞིག་པ་མེད་ན་བདག་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བཞིན་དུ་བདག་དང་བདག་མེད་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་དེས་ བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་ཅེས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དཔྱད་བཞིན་པས་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།གང་དུ་དེ་གཉིས་མེད་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མེད་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་དང་ བདག་མེད་པ་བཀག་པའི་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ལ།དེ་ཡོད་པས་དགག་བྱ་བདག་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།བདག་དང་བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་པའི་འགག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་དེ་མ་ཐག་པའི་བརྗོད་པ་འགའ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ལ། དེ་བཞིན་ དུ་སྔར་གྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་རེ་ཞིག་སྔར་གྱི་རྟོག་པ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཀག་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་ གསུངས་པ།བདག་མིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱི་མའི་རྟོག་པ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ལོགས་སུ་བཞག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མེད་ལ། བདག་དང་བདག་མེད་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ།བདག་དང་བདག་མེད་མིན་འགའ་མེད། །ཅེས་སོ། །ཡང་འདིའི་དོན་གཞན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་མུ་སྟེགས་པས་སྨྲས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་མཐས་བཤད་པ་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་བདག་གི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། བདག་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་བདག་གི་སྒྲ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ལས་མ་སྐྱེས པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ལ།བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ།

當時否定了常我之後，絲毫也沒有用處，如果不否定對眼睛等如實存在的執著，即使否定了常我，也不能動搖對眼睛等的執著的一根毫毛。野獸和鳥等雖然不見常我，但由於執著于彼，因此此處不是通過否定常我的方式來安立眼睛無我。即使安立，也是通過否定取蘊上的常我或者否定有自性而安立。 又如前所說的道理，無我時，由於無對治，無我性也不存在。對於’非無我’，是指沒有任何與我相違的法的意思。或者，如同有和無一樣，對於我和無我，如果無有，則無’無’，同樣，如果無我，則無我也不可能存在，此為密意。 又於何處若有我，則于無我的色等事物中也無彼，因為無取者則無所取，故色等不成立而說’非無我’，即無我也不成立，故一切法唯名言而成立。此處有人說：即使單獨的我不存在，單獨的無我也不存在，如是則如同火與柴薪一樣，我與無我互相觀待而成立，由此我與無我二者都將產生。 答曰：如是我與無我也不存在，此為省略語。即使觀察時若有我或無我某者，則彼時互相觀待得以成立，若二者皆無，我與無我何從生起？因此我與無我不存在。或者這是另一個意思，有人說：即使我與無我不存在，如是則有非我非無我，由於彼存在，所否定的無我也將產生。 即使遠離我與無我二邊分別的諸法自性將成為非我非無我，這也不應理，爲了令了知此義而說：‘我與無我皆不存在’。‘皆不存在’這個遮遣如何與後面緊接的某些表述相關聯，同樣也與前面緊接的我與無我相關聯。 此處首先說前面的分別，以如前所說的道理，我與無我二者都不成立，故否定彼時，我與無我從何而生？為證成此而說’非我’等。後面的分別也是，諸法離開我與無我單獨安立的自性也不存在，由於不成立異於我與無我的自性，故全無非我非無我，而說：‘我與非我非無我皆無’。 又此有另一意思，安立一切法唯是名言時，外道說：一切法非唯名言，因為有我們宗派所說的未經觀察等差別的我的義存在。此處答：無我，因為他方之我的聲音所詮義之我不存在，因為非從自生故，如同驢角，未經觀察非遍行，如同虛空花，因為未生故無我。

།འབྱུང་བའི་སེམས་པ་ཅན་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་མེད་པ་ནི་བདེན་ལ། འོན་ཀྱང་བདག་མེད་པ་འབྱུང་བ་ཙམ་ ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཀྱང་སྨྲ་སྟེ། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་བདག་མེད་པ་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡོད་ལ། བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པ་བདག་མེད་མིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྒྲུབས་སོ།།ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བཏགས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་གང་ཟག་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་དབང་དུ་བྱས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། བདག་དང་བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་དག་བཀག་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ སྟེ།བདག་དང་བདག་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཙམ་སྟེ། དོན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱའི་དོན་བཀག་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཞིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཚིག་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ལ། དེ་ ལས་ཚིག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།ཡང་ན་བརྗོད་བྱ་ལས་གཞན་དུ་རྗོད་བྱེད་མི་འཐད་ལ། ཚིག་འདི་དག་མ་བཀག་པར་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ཡོད་པ་ ཉིད་ན་བརྗོད་བྱ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །བརྗོད་བྱ་ལས་གཞན་དུ་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་མི་འཇུག་པས་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་བརྗོད་པ་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་སྟོང་ཡང་བརྗོད་བྱ་ ལས་གཞན་པ་ཡོད་པས་བརྗོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྗོད་པས་ནི་ཇི་ལྟ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་ལ་བརྡར་བྱེད་ལ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ལ། དེ་དག་མེད་ན་གཞན་བརྗོད་བྱ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བརྗོད་བྱ་མེད་ན་ རྗོད་བྱེད་མེད་པས་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ།།ཡང་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་སྒྲ་མི་འགྲུབ་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །ཡང་ན་ཚིག་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་ལ། སྒྲ་ཡང་སྒྲ་གཞན་གྱི་ བརྗོད་བྱ་ཡིན་པས་དོན་ཉིད་ལ་དོན་དེ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ།དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཡང་མེད་པར་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །བརྗོད་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ཀྱིས་ བརྗོད་པའི་དོན་ཡང་མེད་ན།དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྨྲས་པ། ཁོ་བོས་སྒྱུ་མའི་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་པོར་བྱེད་པའམ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆུའི་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པའམ། སྒྱུ་མའི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཤས་བཀྲེས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །འོ་ན་འདིར་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ལ།སླར་ཡང་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གོ་བ་དག་སྤོང་བ་དག་གིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་གུས་པ་ཡང་སྐྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི། བརྗོད་བྱ་མྱ་ངན་འདས་ དང་མཚུངས།།དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་། །རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་གྲངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྟག་པ་མ་ལུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ངེས་པར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་སྤོངས་བ། བོར་བ་བྱང་བར་གྱུར་པ་ཟད་པ་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བ་འགོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ། འདི་ནི་ ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའོ།

具有生起的有情也這樣想：‘無我是真實的，然而僅有無我的生起存在。’ 自部也說：‘雖然離開內在作用的補特伽羅而無我，但僅有蘊存在，我在一切方面都不存在。’ 對於他們而言所說的不是無我。無我是不存在的，如何不存在，如前已廣作證成。 又有自部一些人這樣說：‘在近取上假立的實有和補特伽羅的事物是存在的，一切法無我這一點沒有被任何人所控制，那個也存在，因此無我也存在。’ 說道：我與無我皆不存在。以如前所說的理由已遮破法和補特伽羅，當如是我與無我時，我與無我也不合理，此時一切唯是言詞，已成立為義空。 此處有人說：‘即使你遮破所詮義，如此也存在某個義空的言詞，由此緣取言詞故，其他事物也將生起。’ 或者說：‘除了所詮外，能詮不合理，這些言詞未被遮破而存在，因此所詮也將生起。’ 答道：若能詮確實存在則所詮將生起，但並不存在，為證成此而說：‘無有任何言說。‘因為除了所詮外能詮也不成立，所以言說也不存在。 若說：‘石女兒的言說雖然義空，但除了所詮外存在，所以言說存在。’ 答道：言說是如實對有事和無事的所詮作表示，已證成有事和無事也不存在，它們若不存在，還有什麼其他所詮？無所詮則無能詮，故言說也不存在。 或者已證成住等不存在，若住等不存在則聲音不成立，考慮到這點而說’無有任何言說’。 或者已證成言詞義空，聲音也是其他聲音的所詮，于義本身而言那個義也是不存在的，因為義不存在故聲音也不存在，見到這點而說’無有任何言說’。若無言說則所詮義也不成立，如是而住。 此處有人說：‘若能詮所說的義也不存在，那時什麼存在？’ 答道：我不能以幻化的財富令人富有，或以陽焰之水消除你的渴苦，或以幻化鹿肉平息飢餓。 若問：‘那麼此處應當執取什麼是真實性？此處那個真實性又是什麼？’ 答道：若你不以顛倒理解真實性而作錯誤證成，並對甚深法性生起恭敬心，那時你的’所詮等同涅槃，一切事物自性空。’ 自性、本性、真實性是同義詞。自性空即是離自性的意思。涅槃是遠離一切常，無生性，毫無自相， 如世尊所說：‘這是無餘斷除苦，捨棄、消失、滅盡、離貪、滅、寂靜、沉沒、不再結生相續的苦，這是無所取。’

།འདི་ནི་ཞི་བ་གྱ་ནོམ་པའོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྲེད་པ་ཟད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟེན་པ།གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བརྟེན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ དུ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་རུང་གི་།ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་རང་དང་སྤྱི་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པར་ནུས།དེའི་ཕྱིར་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཚད་མར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་དགོས་པར་འགྱུར། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཚད་མ་ལ། ཚད་མས་ ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མ་བཙལ་བར་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་འཕགས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་རང་ བཞིན་ནོ་ཞེས་རིགས་ཏེ།གང་ཞིག་མ་མཐོང་བ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་ལ། གང་ཞིག་མཐོང་བ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདི་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །འོ་ན་དེ་ཁོ་བོ་ལ་མངོན་སུམ་ མ་ཡིན་ན།དེ་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འདི་རྟོགས་པར་ནུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་པ་མེད་པ་དད་པ་མེད་པ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོས་པ་ཆུང་བ་ལེ་ལོ་ཅན་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་རྟོགས་པར་འགལ་བས་དེས་འདི་མི་མཐོང་སྟེ། ཉོན་མོངས་ པའི་གོ་སྐབས་སུ་འགྱུར་བས།སྦྱིན་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་ཐོས་པ་མང་བ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བརྟེན་པ་དད་པ་དང་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་དང་ལྡན་པས་འཕགས་པས་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དང་དཔེ་ཡང་འདིར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ཐབས་དང་བཅས་གང་རིགས་པས་ངེས་པར་ཡོད་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།སླར་ཡང་ཅི་ཞིག་འདིར་འཕགས་པས་བསྟན་པའི་རིགས་པ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རིགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་ འགྱུར་ཞེ་ན།འཕགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ཞིག་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའམ་སོ་སོའི་དངོས། །ཀུན་ལ་ཡོད་མིན་དེ་ཕྱིར་སྟོང་། །ཞེས་པ་ལ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུས་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་ཐུན་མོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ངོ་།།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ལ་སཱ་ལུའི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུའི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཙམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་འདི་ལ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།རེ་ཞིག་གང་འདིའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ན་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་ལ། གང་དུ་རྐྱེན་ནི་འདིའི་ངེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ།

這是殊勝的寂靜。如是捨棄一切蘊、滅盡貪慾、遠離貪著、滅盡，即是涅槃。 如是涅槃的自性本空，如是一切法的自性亦空，因此，如實不顛倒依止諸法的真實性，應當說一切法的自性等同於涅槃。如是則能如實不顛倒地依止諸法的真實性，而非其他。 此處有人說：暫且涅槃離苦而無自性是可以的，但外內諸法諸行和芽等，以及無明和種子等由因緣所生的自性，如何能證成其以自相、共相、普遍所經驗的自相，與涅槃極為不同的特徵是自性空？因此，一切法非涅槃自性。 答曰：若以無明顛倒的識所經驗為量，則何需聖者與聖道？凡夫所經驗即為量，以量正見故不需尋求，他們應當解脫。然而並非如此，故他們的經驗非為量。 如聖道現證的聖者所見諸法法性，那才是合理的自性。因為未見故凡夫煩惱，已見故聖者解脫。如是這些與涅槃相等即是自性空。 若問：這對我來說非現量，我們如何能瞭解這些？ 答曰：由於具足不信解、無信心、親近惡友、少聞、懈怠、愚癡等，與證悟相違故不能見到。因為這會成為煩惱的機會，應當各自依止佈施、精進、多聞、依止善知識、信心和勝解等。具足這些則應當接受聖者所說的理證與比喻。 如是具足方便，若以理證確定，則諸法自性將成為現量。 複次，此處聖者所說何種理證能令諸法法性等同涅槃而成為現量？ 因聖者開示故說：一切事物的自性，于因緣和合或個別事物，皆不存在，故為空。 其中，因是圓滿果的相似果的不共圓滿者。如稻芽之於稻種。緣是共同的，如稻芽的土壤等。如其成為生稻芽支分的事物，同樣也適用於麥芽等。 從芽等因所生的果雖與土壤等的形態不相隨順，但與稻種的形態相隨順。僅僅趨近於因的事物，安立為緣性。 暫且，若成為此因緣時，圓滿者住于因的事物，而緣非此決定因，如識的所緣緣。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་སོ་ཞེས་ སོ་།།ཡུལ་གཅིག་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་དོ་། །ཚོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་སྐྱེའི་གཞན་དེ་མ་ཐག་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདིར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་དངོས་ པོ་ནི་དེ་རྣམས་ཐ་དད་པ་སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སོ་སོའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོར་དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་སྟོང་པས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ངེས་པར་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་བརྗོད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་ རིགས་སོ།།འདུས་བྱས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ལ། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་བྱས་པ་སྟེ། རང་ བཞིན་དུ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་རང་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ངེས་པར་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ལས་རང་བཞིན་གང་ཞིག་སྐྱེ་ན་དེ་ཅི་དེ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། གང་ཞིག་གང་ ལ་མེད་པར་དེ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འཇིམ་པ་ལས་སྣམ་བུའམ་སྐུད་པ་ལས་བུམ་པ་ཞེས་སོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ངེས་པར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་ན། འདི་ནི་ཁས་བླང་བར་མི་རུས་ཏེ། ཡོད་ བཞིན་པ་ན་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན། དེ་དག་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དམ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་རྟོག་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མང་པོའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དུ་མས་འཇུག་ལ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ལ་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་གནས་པ་ དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་གནས་སོ།།ད་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་གནས་ཏེ། འབྲས་བུ་གཅིག་དུམ་བུར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ན་ཡང་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ཐལ་ལོ། །གང་ ཡང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་ན།དེ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ལ་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་དང་པོར་ཡང་ན་དེ་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་འབྱུང་ན། རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཕྱིར་མངོན་པར་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དེ་རྣམས་ལས་མི་སྐྱེ་ལ།དེའི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཡང་དེ་ནི་ད་ལྟར་ན་དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ།

因此說有兩種因和兩種緣。佛陀對一個境作因緣之聲的運用。聚合是指那些事物無有缺少而近住而生，而非僅從其他等無間近住而生，因此此處應知因緣聚合。 各別事物是指它們相異，因為因和緣非聚合的各別事物的因和緣非聚合，故於一切各別事物中無有一切果事物的自性。因此由彼空故，稱為離自性之義。 若此處諸事物有某自性，則必定是有為或無為所攝。其中首先，無為是無因的自身事物未生，不應具有以自性宣說的機會。 有為中也無有自性。為何？若成為有為的自性，由於有為從因緣生故，產生則依賴因緣，依賴因緣而生是造作，故不應成為自性。 又作是念：唯由因緣所生諸事物即是自性。則必定應如是說：從何因緣生何自性時，是否從彼等中有者生？若於何處無者則不從彼生，如從泥生毛毯或從線生瓶。 若許此從因等生，則必定應承許因等有自性，然此不應承許，因為若已存在則應可得，生則無義，且有無窮過失，及有無因存在之過。 複次，若因等有果的自性，則于彼等是以一切體性而有，還是以部分而有？其中首先，若思維以一切體性，由於因緣眾多故，果應多體轉起，因此于各別因等中無果，且非多因成辦一果，而應成為一因所成辦。 因此由於於何處安住即于彼處轉起故，如是首先果不住於一切體性的因等中。今于部分中亦不住，因為一果應成分段生，且因差別時亦應成多因生果。 若於因等中亦不住，則不從因等生，如根本論第一品中說：‘若於緣等中無有，亦從彼等生，則何故不從非緣亦現起？‘此偈故。 當果不住于因等中故不從彼等生時，則于未生者中不應有存在性。複次，由此故諸事物無自性，故成立一切事物如涅槃般自性空。

། འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་གྲངས་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྣམས་ཡོད་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ཁས་མི་ལེན་ལ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ལ་མེད་ཅིང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་དང་ཐགས མཁན་ལྟ་བུ་སཱ་ལུའི་ས་བོན་དང་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་མེད་ལ།དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྤངས་ཏེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་འདིས་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།། སྐྱེ་བ་གྲུབ་པར་གནས་པས་འགག་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར སྨྲས་པ་དེ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་འདོད་ན། དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་།བརྟགས་པ་གསུམ་པ་ནི་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་ ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ལས་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །ཆོས་ མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན།།སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག་མེད། །གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བསམ་པ་སྤངས་ནས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་སྐྱེ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡོད་པ་དང་ མེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་སྤངས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན། ཅི་དེ་ཡོད་པ་སྐྱེའམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་སྐྱེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཡོད་ བཞིན་པ་ལ་སྟེ།ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མེད་ན་མེད་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་ཡོད་བཞིན་པ་མིན་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མིན། །གང་ཞིག་འགལ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་སྟེ། འགལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའོ། །ཡོད པ་དང་མེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་ལ། གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་བོ།

在此有人說道：我們不承認諸果如因緣之數而存在，因此，對我來說既沒有果存在的過失，也不能說是不存在，因為沒有極大的差異。如同瓶子和織工，稻穀種子和稻穀苗芽是不存在的，因為有產生它的能力，如是，捨棄因等有果無果之見，由因生果，由此暫且安立生起已成。 由生起已成而住，則滅亦成就，住等並非僅僅是名相而已。諸法具有生住滅，故非無自性，因為以自相而存在。 對此回答：如是所說毫無意義。為什麼呢？若認為諸法自相成立，則其自相於因等是有還是無？第三種選擇是不存在的。即使因具有產生果的能力，如是因中也無果之自相，因為承認諸法是未生而生。如是仍未脫離彼過失。 複次，有故不生，無故不生，法不相順故非有無，無生故無住滅。若有人如是說：捨棄有無之見，由因生果，此處生起已成。此說不然。為何？實事論者之實事根據即是有無。為何捨棄二者之說，如同緣起性空之說。 因此，若說從因生起，是有法生還是無法生？若暫且是有，則彼果因是實有故常時存在，因為已存在故，如現在識不生。如是，暫且有法不生，因為是有故。 若是無，無性之果如是亦因無故非常時存在，因非存在故如兔角不生。若謂如是由二種方式而生。答曰：法不相順故非有。任何相違之法即是不相順，即相違法之事相不相順。 有無二者互相矛盾，于彼有此互相矛盾之不相順事中，任何生起皆不存在。若有生起則成有，無生則住滅不合理，即無住生滅，由此住等詞義成空，諸法離住生滅，豈有自相存在？諸法如同涅槃般無自性已成。

།འདིར་སྨྲས པ།གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བའམ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བོ་བ་ལང་རྫི་མོའི་བར་ལ་གྲགས་པར་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ལ་འོན་ཀྱང་མེད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདིར་བསྐྱེད་བྱ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་སྐྱེད་པས་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། བསྐྱེད་བྱ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ སྐྱེ་བཞིན་པའི་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བཞིན་པའི་བསྐྱེད་བྱ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །མ་སྐྱེས་དེ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །སྐྱེས་པ་དང་ནི་མ་སྐྱེས་པའི། །སྐྱེ་བཞིན་ པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །ད་ལྟར་བ་བཞིན་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་མི་རུང་བས་སོ། །ཡང་ན་བསྐྱེད་བྱ་དེ་དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ལ་ནམ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་ བའི་ངོ་བོར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་དུ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་རྟེན་མེད་པས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མ་སྐྱེས་པ་ ཉིད་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ལ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་གང་གིས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉེ་བ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་སུ་ཞིག་གི་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་འོ། །སླར་ཡང་སུ་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ན། གང་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཕན་ཚུན་དག་མ་གྲུབ་པས་གཉི་ག་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན། ད་ནི་སྐྱེས་བཞིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེ་བཞིན་པ ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ལ་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པའོ།།གང་དེའི་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། བཤད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདིའི་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་སྐྱེས་པ་ པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ།དང་པོའི་མཐའ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དུས་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པས་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་ བྱ་མ་ཡིན་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཚེ་བསྐྱེད་བྱ་མེད་པས་འདི་དག་བསྐྱེད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།

於此說道：即便不能說是從有而生或從無而生，然而’生’這一說法，暫且為直至牧牛女的眾生所共知。因此，生等是存在的，由於其存在，諸事物的自性也存在。 回答說：如果所謂的’生起’是色等諸事物的自性存在，則應如此，然而並不存在。為什麼呢？此處若有少許所生，則由生而成有，然而少許所生也不存在。為顯示已生、未生及正在生的諸生起之主張中，已生、未生及正在生的所生性不成立，故說： 已生者非所生，未生亦非所生，已生與未生的，正在生亦非所生。 其中，首先已生者因已存在，如現在時，非所生，因不應再生。或者，若所生如此，則非已生，因待生故。或者，若已生亦成所生，則成就已成就，永不成為非所生。如是，首先已生非所生。 凡未生者，因未得事物性故，非任何體性；凡非任何體性者，因定無可執之體性故，不能指示’此從彼生’之差別，故未生亦非所生。 複次，凡未生者無所依，故生之作用實不可能，是故未生非所生。 於此有言：未生者非所生，一切已生者亦非。然而，由因緣聚合而未生者即是所生。 答曰：是誰的因緣？由何因緣所生？若再問是誰所生，答說是由其因緣，則成相互依待。由於相互不成，二者皆無，故未生非所生。 今正在生亦非所生。為何？因正在生是已生與未生故。此處所謂正在生者，即少分已生少分未生。其中已生部分如前非所生，因有前述過失故。其未生部分亦非所生，因有所說過失故。 ‘已生與未生’即是已生與未生之義。為顯示此為初邊際因，故於一事物中已生與未生不可能同時，即如是之事物不可能，故非所生性。 當如是已生非所生，未生亦非所生，已生未生之正在生亦非所生時，爾時無所生，故此等何能生起？如是應成。當所謂生起于彼不可能時，則成立無生。

། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བསྐྱེད་བྱ་མི་སྲིད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། བསྐྱེད་བྱ་མེད་ན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པས་། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །དེར་མེད་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། འདིར་ཡོད་བཞིན་པའི་མཉམ་པའི་ས་བོན་དང་ལྕགས་སྲེག་གི་གོང་བུ་ལ་སོགས པ་ལ།མྱུ་གུའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་མི་འཇོག་སྟེ། མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ལྡན་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་རྒྱུའི་རྗོད་བྱེད་དུ་འཆད་ན། གྱུར་ན་ཞེས་ ཁ་བསྐང་ངོ་།།དེས་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་གལ་ཏེ་འབྲས་ལྡན་གྱི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པར་མ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འདི་སུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་གཟུང་བར་མ་གྱུར་པས་སུ་ཞིག་ འབྲས་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་དོན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུའི་རྗོད་བྱེད་ལ་འབྲས་ལྡན་གྱི་སྒྲའི་དོན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཞེས་བརྗོད་པའི་ཤུགས་ལས་དོན་གྱིས་ཐོབ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་པ་ འདིའི་རྒྱུའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཤུགས་གང་ཞིག་ལས་དོན་གྱིས་ཐོབ་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་མ་ཡིན་ལ།རྒྱུའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དེ་བཤད་པ་ལས་བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྔ་པོ་ད་ལྟར་བའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ཅིང་། གཉིས་ནི་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་འདས་པས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལྔ་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མ་བཟུང་ན་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ སྐྱེད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དག་གི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །འདས་པའི་དངོས་ པོས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་ལོ།།ད་ལྟར་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་དག་ཀྱང་འདས་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སླར་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཏོ་། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྣམས་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་སྐྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་བྱས་པས་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་ཀྱི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ གྲུབ་པའི་དོན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱ།གང་གི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།

於此說道：即使所生不可能存在，然而作為產生果的因暫時存在，若無所生，能生也不合理，因此所生也將產生。回答說：如果有能生的因，所生就會存在，但實際並不存在，爲了說明這一點而說： 若有果則具果，若無果則同無因，有與無皆相違，三時中亦不應理。 此處對於現有的平地種子和燒紅的鐵塊等，不安立為芽的因，因為不合理的緣故。安立種子為因，因為具有稱為芽的果的緣故。如是，因為與果無關聯故非因，而此’具’字若解釋為因的表述，則應補充’若成’。 因此，若有果則成為具果，即若有果則成為因的意思。否則，若不被’具果’一詞所限定，則此時因為無法確定是誰的限定而被把握，誰能稱為具果？由此也將成為意義不完整，即因的表述中’具果’一詞的意義將不完整。 或者，從’同無因’這一說法的力量中隱含獲得，即便如此，‘非行者不行’這一說法中，應當從何種因的詞語表述力量中隱含獲得為合理，而非其他，因的同義詞近取也說是由力量獲得，而非說是由隱含獲得。 即便如此，也毫無過失，應當依據解釋來成立差別。其中五種執持現在果，二種產生現在，對於現在和過去則由二種。一種由過去產生，如是在阿毗達磨中安立。 俱生、同分、相應、遍行、異熟這五種因在現在時分執持果，若不執持果則不能產生未來的事物，故住于因的事物中。果也有些在現在產生，如俱生因和同分因的士用果。 有些是現在和過去，如同分因和遍行因的等流果。由過去事物產生是明顯的。現在則因立即圓滿故產生果。果生起時，彼等也成為過去產生果，故不再產生果，現在所產生的果也不能再產生。 異熟因唯由過去產生果。當如是因們與執持果和產生的關係作用時，若彼時因中有果，則與彼相關的因合理成為因性，若無則不然。 若爲了成立諸因的因性而承許有果時，對於已有的果因又能做什麼？為何目的而尋求因，若其果已然存在，則因毫無必要。

།ཡང་ན་འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་ དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འབོད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་སེལ་བ་དང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་བསལ་བར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་མི་འཐད་དོ།།དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་དོན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དེའི་འབྲས་བུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་སུ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར།འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡང་ན་དེའི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། སྐྱེ་བོ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་བསལ་བའི་དོན་དུ་མེད་པ་འབྲས་བུ་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེར་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན། འོ་མ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལ་ཆུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་། དེའི་ཚེ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་འོ་མའི་འབྲས་བུ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་འོ་མ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་དེ་ ལ་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ་ཏེ། འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།། དེ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནམ་ཡང་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་པས་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དུས་གསུམ་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ན་སྔར་འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིས་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་ན་སྔར་ནི་རྒྱུ་ལ་ཕྱིས་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞོ་དང་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའོ་ཞེ་ན། ད་ལྟ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས བུ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མི་འཐད་པར་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན།། ཞེས་པའི་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཕྱི་བར་བལྟའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དུས་གསུམ་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་དུས་གསུམ་མོ། །འབྲས་བུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་རྒྱུ་མི་སྲིད་དོ་། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཞེས་གསུངས་པ། དུས་གསུམ རྣམས་སུ་འཐད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱའོ།

或者說，爲了建立’這是這個果的因’這樣的安立，承許已有果的因這一點也是不合理的。為什麼呢？因為在此承許有果是無意義的，所以成立為無因，以及若無因則遮遣有果，由於互相依賴而被遮破，所以’這是這個果的因’是不合理的。 同樣，爲了建立’這是這個果的因’這樣的安立，承許已有果的因這一點也是不合理的。只要其果未完成，就不會有任何事物被安立為因，那麼追求果的世間人誰會趨入取捨呢？ 若說追求果的人們先取因並捨棄非因而趨入。這些都是微不足道的，因為若有果則因毫無意義。 或者若說其因有意義，那麼這也是不存在的，因為已生不再生故有無窮過失，以及生起無意義故。如同生起一樣，有果則因不合理。 或者爲了遮除所說過失而承許無果，那麼即便如此，‘若彼處無則因無等同’。若有名為酸奶的果，則牛奶是其因而水不是，這是合理的，因為具有果與不具有果的緣故。 當其果酸奶不存在時，對於名為酸奶的牛奶之果，水等非因與牛奶為因二者無差別，故牛奶等將不生酸奶，因為與無因等同的緣故。如是若無果則于彼亦無因。 或者若想：有果和無果的因是存在的。答：有與無也相違，因為一果中有與無互相矛盾故不可能，即如是果實不存在。 若彼不存在則非已有果，無有觀待果的因何時何處會有呢？以如是所說之理，三時中果之因不合理，即無因。因此說道：‘於三時中亦不合理’。 其中，若承許有果之因，則先有果後有因，如學生與老師。若無果則先有因後有果，如酸奶與牛奶。若說有與無，則于現在獲得因果，因為正在生起具有有與無的本性故。 如是觀見一切方面因不合理而說：‘於三時中亦不合理’。或者’於三時中亦不合理’中的’亦’字應視為後加。 其中，因以過去、現在、未來性故為三時，果亦是三時。對於每一果，於三時中因亦不可能。如所示之理而說：‘于諸三時中不合理’。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་ཉི་ཤུ་པར། འདས་པའི་འབྲས་བུ་འདས་པ་ཡི། །རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ། །ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །མ་སྐྱེས་རྒྱུ་དག་ལྷན་ཅིག་ མིན།།འདས་པ་དང་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་དག་ལྷན་ཅིག་མིན། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ལྷན་ཅིག་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་གི་ཆོས་འདི་ལྟར་དཔྱད་ན་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་ ན།དེས་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་མེད་ལ། བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྒྱུའི་གྲངས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་གྲངས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུའི་གྲངས་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་རྒྱུ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་སོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ལ། ཆོས་གཅིག་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐལ་བ་ཅན་ ཏེ།གང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲའོ། །ཆོས་གསུམ་ནི་མང་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྟེན་ པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན། དེའི་གྲངས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཅིག་མེད་པར་ནི་མང་པོ་དང་། །མང་པོ་མེད་པར་ གཅིག་མི་འཇུག་།དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །འདིར་ཐ་དད་པ་རྣམས་སུ་བགྲང་བའི་བརྡ་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲངས་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། ཐ་དད་པ་འདི་རྣམས་བགྲང་བར་བྱེད་རྩི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་གྲངས་དེ་ཡང་གཅིག དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ་།།དེ་ལ་གང་འདིའི་གཅིག་གི་གྲངས་ལས་བགྲང་བྱ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ། མང་པོའི་གྲངས་ཀྱིས་མང་པོའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་གཅིག་མང་པོ་དངོས་པོ་ ལ་མི་ལྟོས་པར་འགའ་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་གཅིག་གི་གྲངས་སུ་འགྱུར་ལ།མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཅིག་གི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་གང་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་རྣམས་ཆོས་བཅོ་ལྔ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་གཅིག་གི་ཆོས་ནི་མེད་དོ།། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འདིའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཅིག་འདོད་ན། དེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ། དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ངེས་པ་ལས་སྒྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་བདུན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།། ཡང་ན་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཞེས་པའི་ངེས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་རྫས་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་སོ། །ཡང་ན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལ ཡང་།དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་།ཅེས་པའི་ངེས་པ་ལས་དེ་དེ་ལྟར་མང་པོ་ལ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་གཅིག་པུ་འགྲུབ་པར་ མི་འགྱུར་ན།གཅིག་བསགས་པ་ག་ལ་ཞིག་།གཅིག་བསགས་པ་མེད་ན་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མང་པོ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས་། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་བརྟགས་ན། །དེ་དང་དེ་ལ་གཅིག་མེད་ལ། །གང་དུ་ གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ན།།གང་དུ་མ་འོངས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་ལ་མང་པོ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如此在根本二十論中也說：‘過去的果與過去的因不能同時存在，未生的與未生的任何時候都不能同時存在。未生的果與未生的因不能同時存在，過去的與未生的任何時候都不能同時存在。未生的果與已生的因不能同時存在，未生的與未滅的任何時候都不能同時存在。‘如是對此法如此觀察時，因不可能存在之時因若無，則由此所生之果亦無，所生之果無故成立無生。 於此有人說：因為有因的數目顯示故是存在的，對於不存在的龜毛不會顯示數目，而因為顯示因的數目故。‘作因、俱生、同類、相應、遍行及異熟，因有六種。‘如是阿毗達磨中說。經中也說：‘一法是殊勝根器，即是如理作意。由因緣二者生起正見，即是內在自性的如理作意，及從他處聽聞相應之聲。三法是多作，即親近善士、聽聞正法、如理作意。’ 答曰：若有因，則有其數目，但實不存在，如何是不存在，如是說：‘無一則無多，無多則無一，是故緣起法，無相為其性。‘此中於世間將差別諸法計數之名言安立為數，即是對這些差別進行計數、計算，此數即是一、二、多等。其中由一之數目安立為一所數，如是由二之數目於二事物，由多之數目于多事物。 其中若不依於一多事物而有所成就，則成為一之數目，但不依于多而一事物之自性不能成立。其中首先自身與十五法生起時，離開十五法之一法是不存在的。再者，若欲此中有一色法，則于欲界中以八事為體性，因超越根境故，由此決定聲塵非是。不依於七事而自性不能成立。 或者若於色界中心心所自性，由’心與心所定俱生’之決定，攝一切則依於十一事之體性。或者不相應諸法，于彼中亦’彼等生之生等，此法八與一相應。‘由此決定如是不依于多則無一事物，當如是不依于多則無一事物之時，一事物不能成立，何有積聚一？無積聚一則無多，即是多亦無。 如聖天所說：‘于諸事物中，觀察皆無一，何處無一時，何處有其多。‘當如是不依于多事物則無一事物之時，于無一事物中多不應理。

།གང་གི་ཚེ་ཡང་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པར་གྱུར་ན་མང་པོ་མ་ འཐད་པ་དེའི་ཚེ་མང་པོ་མེད་པས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ།མང་པོ་མེད་པར་གཅིག་མི་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མང་པོ་མེད་ན་གཅིག་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་གམ་མང་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་གཅིག་ གི་གྲངས་སམ་མང་པོ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ག་ལ་འཇུག་བྱ་བ་སྟེ།དེས་ན་གྲངས་མེད་ལ། གྲངས་མེད་ན་ཡང་གྲངས་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྒྱུ་མི་འགྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཅིག་མེད་ན་དེ་ལ་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་མི་འབྱུང་ན། བུམ་པ་གཅིག་ཅེས་པ་དང་ གལ་ཏེ་མང་པོ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་ན།བུམ་པ་མང་པོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། སུ་ཞིག་དེ་སྐད་སྨྲ། གཅིག་མེད་ཅིང་མང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ། ཁོ་བོས་གཅིག་དང་མང་པོའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་བཀག་ལ། གང་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་ པ་མེད་པ།དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །གང་ཁོ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་པའམ་། རང་བཞིན་མེད་པས་ཕན་ཚུན་དུ་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འགའ ཞིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་བཞིན་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ དག་ནི་གཞན་དུའང་སྨྲ་སྟེ།འདིར་ངེས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་དོན་ལ་མིང་དག་འཇུག་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་རང་ལས་གཞན་པའི་མིང་རྣམ་པར་གཅད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པའི་དོན་དུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འཐད་ལ་ དེ་ཡང་གཞན་མེད་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པར་ཐལ་ལོ། །མིང་གི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་པའི་གཅིག་གི་གྲངས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་དེ་ལས་མ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ལས་དེ་ དག་འདི་ལྟར་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་དང་མང་པོའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མང་པོ་ལས་གཞན་དུ་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་ལ་རག་ལས་པས་རང་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ལ། རང་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གྲངས་གཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཤེས་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྲངས་མི་འཐད་ན་གཅིག་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན་གཅིག་ གམ་མང་པོ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཐགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་པས་ཐགས་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་སྣམ་བུ་ཉིད་དུ་བཏགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཅིག་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མང་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། མང་པོ་མ་གྲུབ་ན་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ་། དོན་དམ་པར་ནི་མཚན་མ་མེད་པས་དངོས་པོའི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

當任何時候一個事物不存在時，多數就不合理，那時因為多數不存在，與之相關而產生的一也不存在，所以說’無多則一不成立’。 這是說，若無多數則一不可能存在的意思。在一中若無一或多的事物，那裡哪有一數或多數可言，因此無數。若無數，則以數存在的理由也不成立，因而因不成立。 這裡有人說：如果一不存在則不應有一的名言，如’一個瓶子’；如果多不存在則不應有多的名言，如’多個瓶子’。 回答說：誰這樣說？我否定的是一和多的事物的本性，由於它們的自性不成立，因此緣起的事物是無相的。 正因為它們的本性不成立，所以諸事物是緣起的。有自性的事物生起是無意義的，而無自性的影像等是緣起的。 因此一切法無相，一切法以自性空得以成立。由於無自性，相互間差別未經觀察故無相；一切事物無差別故為一性，這是其義。 又因為不是識的對境故無相。識緣于相，識趣入于自己所緣時應當以某種差別而趣入差別化的自境，但由於差別所緣的自性不存在故不存在。因此，由於非識的對境，事物是無相的。 其他人則另有說法：這裡確定在世俗諦中名稱應用於義，它們也是通過相互排除其他名稱而自我理解。雖有多數，爲了遮遣它們而說’一’之語是合理的，但若無他法，這又能遮遣什麼呢？所以不應運用。 除名字本性外並無某個一數存在。如說’未脫離彼敵’等在他處表述的世俗名言中，如是與多相關及以多為因，除多之外別無一存在。 依賴他者故非自主，由於非自主故不成立。同樣地，其他數也應如是了知。 若如是數不合理，則一、二、多等名言如何安立？因此緣起的事物是無相的。 這是說：由於如是相互依存，一或多不住于自相，因此一切緣起相中事物無相。 如同織物的品質特徵于織物本身不成立，但依託而假立為毛毯。同樣，勝義中雖無一，但依之而有多的名言；雖多不成立，但依之而立一的名言。勝義中無相故說事物無相。

།མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་པས མཚན་མ་མེད་ལ།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་པའི་བློས་མཚན་མར་བྱས་པས་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གྲངས་བཀག་པས་རྒྱུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན། ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ གྱུར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདིར་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་གནོད་པ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ མཐོང་བས་ཆོས་མཐོང་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ལ། གང་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་བརྟགས་པ་ནི་རུང་གི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པ་མི་འཐད་དེ། བདག་གི་ཕྱིར། རྟེན་འབྱུང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་། །སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ ཅན་དེ་མ་སྐྱེས།།སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། །དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ལ། དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་འདིའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ནི་རྟག་པའོ། །མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ།གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །གང་ཞིག་བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ པའོ།།གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ། སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུ་ཞིག་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། རྟེན་འབྱུང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་། །ཞེས་ པ་ལ།རྒྱུའི་ཡན་ལག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་གནས་པར་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། །དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་།འདས་པའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག པ་དང་།ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་རྣམས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་མི་སྐྱེ་ལ། དུ་མའི་སེམས་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ།།སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་དང་ཕྱི་མའི་ཡན་ལག་དག་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་ ལ།དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མི་སྲིད་དོ།

由於無相性故為無相，由世俗分別心執為相故稱為相，由於其也是完全不成立性故稱為無相。此處有人說：如果你這樣通過遮遣數量而成立無因，如果確實如此，你就不能獲得緣起。為什麼呢？因為此處依因而生果，這就是緣起。而你成立無因就會損害這一點，損害這一點是不應理的，因為經中說見到緣起即見法，‘誰見緣起誰見法，誰見法誰見如來’。因此，由於有緣起，所以有能生之因。 答：依因而起的觀察是可以的，但對無因則不然。如是，緣起的觀察也不應理，因為：‘十二緣起支，以苦為果者，彼非一心生，亦非多心生。‘其中，從’無明緣行’等乃至老死為止，宣說十二緣起支，而此緣起的果是苦，由於說苦是此之果故稱為以苦為果。由於安立’凡無常者即是苦’，此十二支皆是無常。由於是無常故為損害性，由於是損害性故是苦。因此經中說：‘如是唯有此大苦蘊生起。‘凡所作者即是無常，凡無常者即是自性不生，凡自性不生者即是無生，故說’以苦為果者彼不生’。意思是說以苦為果故不生。 若問誰不生？答：‘十二緣起支’。由於因支也是苦的緣故不生，以遍攝無生故，安住于各別空性是應理的。因為所說的這些以苦為果的十二緣起支也是不生。為什麼？因為若詳細觀察：‘非一心所生，亦非多心生。‘其中，無明與行為過去有所攝，識、名色、六處、觸、受、愛、取、有等支為現在有所攝，生與老死支為未來有所攝，故不生於一心；多心也不同時現前故不生。一心中過去、未來、現在諸有不能同時存在，因為前後支如種子與芽一樣依一心而住是相違的。多心中也不可能。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་བློས་གཟུང་ཞིང་། ད་ལྟར་བ་ནི་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དུ་མའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སེམས་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པར་བྱས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་དུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་དུ་མའི་སེམས་ལ་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་ན། སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྙེད་པའི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་ གང་རྨོངས་པ་དེ་མ་རིག་པའོ།།གང་སེམས་པ་དེ་འདུ་བྱེད་དོ་། །དངོས་པོ་སོ་སོར་མ་རིག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དབང་ལས་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་རེག་པ།རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ། གང་ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་བཀྲིས་པ་ནི་ལེན་པ། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་སྲིད་པ། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་སྐྱེ་བ། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒས་པ།འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་མིང་བསྒྲགས་པ་ཙམ་གསུངས་པ་ནི་བདེན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ།དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་གྲུབ་བོ། །མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དུ་མ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་སེམས་གཅིག་གམ་དུ་མ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་མི་སྲིད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་བརྒྱུད་མ་ཉེ་བར་གསུངས་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར་ཉེ་བར་མ་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྒ་ཤིའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བར་གསུངས་ལ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ཡང་གློ་བུར བ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་འབྱུང་ཁུངས་དང་བཅས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་མེད་ན་འདིའི་ རྒྱུ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མེད་པའང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་མི་སྟོན་ལ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་རང་བཞིན་བརྟག་པ་བདག་སྡུག་པ་བདེ་བའི་དབྱེ་བས་མ་རིག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡོད་ལ། ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

或者這樣思維：以心意把握過去和未來的心，由於現在的心是存在的，所以依靠多個心而安立十二緣起支。對此回答說：即使你以心意假立過去和未來的心，然而由於它們沒有自性，所以不適合作為緣起的所依。不依靠心也不能安立緣起。因此，由於多個心不能同時存在，所以不能依靠多個心。 若有人這樣想：即使在一個心中也可以安立十二支，例如：由於獲得而殺生，其中愚癡是無明，思維是行，由於不了知各個事物而與識同時生起的諸蘊是名色，依止名色而住的諸根是六處，從六處圓滿生起的是觸，領受觸的是受，貪著是愛，與之相應的繫縛是取，由此發起的身語業是有，這些法的顯現是生，圓滿成熟是老，壞滅是死。 這些僅僅是說出名稱而已是真實的，並非顯示無明等在一剎那中作為因果事物，因果事物的意義就是緣起的意義，這些不成立為同時生起。若說如燈與光一樣成立，這是不對的，因為在那裡也同樣有過失。當一個心中多個緣起不可能存在時，由此可成立’緣起無生’。 對此有人說：即使一個或多個心的這些緣起不可能存在，然而世尊以十二緣起支顯示了相續因，而對於不存在的石女兒並未顯示因相續，所以緣起是存在的。如是說老死的因是生，乃至行的因是無明。 爲了遮除那無明是偶然的，世尊說道：‘諸比丘，無明也是有因、有緣、有來源的，無明的因即是非理作意。‘對此，如果無明不存在，就不會顯示它的因，就像不會顯示虛空花鬘的因一樣，而無明的因被顯示為非理作意。應當了知這也是以四顛倒的自性、我、愛、樂的差別作為無明的因事。 因此，從四顛倒生起的無明是存在的，如同無明是從四顛倒生起而存在一樣，如是從無明生起的行也將生起，乃至從生起的老死也將生起。

།དེས་ ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྲིད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨོས་པ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་ན། དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་རིག་པ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ མ་གྲུབ་ན།དེའི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་རིག་པ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདིར་མ་རིག་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་ལས་གལ་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མི་རྟག་རྟག་མིན་བདག་མེད་དང་། །བདག་མིན་སྡུག་དང་མི་སྡུག་མིན། །སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མེད། ། དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག། ། ཅི་སླར་ཡང་དེ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྟག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་ན། ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྟག་པ་ཡིན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་ལོག་རྟོགས་སོ། །གང་གི ཚེ་མི་རྟག་པ་དེ་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་རྟག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལོགས་ སུ་བཞག་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱའོ། །སླར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན། སྨྲས་པ། རྟག་པར་རོ། །སླར་ཡང་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འདིས་རྟག་པར་འཛིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེའི་རྣམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པས། རྟག་པར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།སྨྲས་ པ།དངོས་པོ་མི་རྟག་པར་གནས་པ་ལ་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སླར་ཡང་དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་རྟོགས། གང་ལ་གང་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་དེས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གྲགས་པའི་ རྣམ་པ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྟག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་འཛིན་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཞིག་ལ་དེའི་མི་རྟག་ པ་བྱས་ནས་དངོས་པོ་མི་རྟག་གོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་མི་རྟག་པའོ། །གཞན་ཞིག་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་ཉིད་ལ། དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞིང་།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མེད་དེ་། དེ་ལྟར་ནམ་ཡང་བདག་མེད་པ་དང་བདག་ལ་མིན་ཞིང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་མིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ།། དེས་ན་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས། །སྐྱེས་པའི་མ་རིག་མི་སྲིད་ལ། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་སྨོས་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར བསྟན་པ་ཡོད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ཚུལ་འདིས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བ་མ་རིག་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དགག་པ་གྲུབ་བོ།

如果說由於有緣起支分的存在而有緣起，對此，從無明的角度來說，如果有緣起，則有從其所生的無明，當緣起本身不成立時，怎麼會有作為緣起支分的無明生起呢？此外，在此若無明是從非如理作意而生，則應說是從顛倒而生。如果有顛倒，則從其所生的無明也應當存在，但實際並不存在。爲了證明這一點而說： ‘無常非是常，無我非是我，不凈非是凈，痛苦非是樂，是故無顛倒。’ 其中，將無常執為常是顛倒。若再次於無常事物上沒有理解與常相違背的常，那麼怎麼會從無常顛倒為常呢？因為顛倒所以是顛倒，即錯誤的認識。當無常不會成為常，而無常也非顛倒時，無常的事物並非通過獲得與無常相違背的常性而成為顛倒，而是當將無常事物如實安立為無常性時，卻執為常性，此時由於顛倒執著而稱為顛倒。 再者，這顛倒執著什麼為顛倒？答：執為常。再者，此時它如何執為常？因為產生了那種形相的識。如果是這樣的話，此時，其識並不緣于無常事物，因為未生起其形相。因此，該識也不緣于無常，由於對存在的執取為常的形相，執為常怎麼會是顛倒？ 答：對住于無常的事物執取為常的形相，故稱為顛倒。再者，事物住于無常的形相，如何如是了知？由某者對某事生起某種識，因此，依據識所顯現的形相安立事物，如稱為藍色、黃色等。常的識並非他相，因此，當時以無常相的識怎麼會執取任何事物？ 若說在他處作其無常性而說事物無常，這並非如此，因為彼時即是彼之無常。若在他處，因其識未生故不顯現，說’這是其形相’是不合理的，應稱為顛倒執著。因此，常的形相非顛倒，說常與無常即無顛倒性。如是，對無我與我也非，對凈與不凈也非，對樂與苦也非，應當廣說。 因此如是無顛倒，當顛倒不存在時：‘無彼四顛倒，不生無明故，無彼不生行，餘者亦復然。‘其中，所說支分相續以因果相續顯示有，說有緣起，以此理趣不應理。若無從四顛倒所生的無明本身，因無顛倒而不存在，以此即成立否定行等支分。

།གང་ དུ་མ་རིག་པ་མེད་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་མིང་དང་གཟུགས་བཀག་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒ་ཤི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་ན། དེ་དག་གི་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར་བསྟན་པ་ལས་ དེའི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་ག་ལ་ཞིག་དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདིར་རེ་ཞིག་ཁོ་ནར་འདི་དག་མེད་དོ་ཞེས་ རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ།འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པས་ན་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་འདི་དག་ནི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་གཞན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་གྲུབ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གྲུབ་བོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་གི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡོད་ལ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་ འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ལ་རྒྱུ་གང་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས་ཡིན་གྱི་འབྲེལ་བ་མེད་ན་རྒྱུ་ཉིད་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མ་བཟུང་བར་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་མི་ འགྱུར་ལ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འབྲས་བུ་མེད་ན་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་ན་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་སྒྲས་མ་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། མ་རིག་ པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་མི་འཐད་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བཞིན་ནམ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ བཞིན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྒྱུར་འགྱུར་ན། དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ནི་གང་ལས་ འབྲས་བུའི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་པས་རྒྱུའོ།།དེ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུར་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས། དེས་ན་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ལ། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འབྲས་ བུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན།དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་ན། དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་ལྟོས། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་གནས་སོ།

凡是無明不存在時諸行不生起，如是由於無識故遮止名色，乃至由於無生故無老死。如是若無緣起，則由宣說彼等因之相續，其支分相續何從而有，是故成立緣起無生。 於此有說：即使說由顛倒所生之無明因無顛倒而不存在，如是於此暫且不能安立說’此等不存在’，因為生起諸行故而說是其因之事物，以及諸行亦說是無明之果故。世尊亦如是說：‘隨順無明之諸補特伽羅，亦造作福行，亦造作非福行，亦造作不動行。‘是故無明與諸行存在，彼若存在，則其餘緣起支分成立，故說成立十二緣起支。 若無明與諸行之自性成立，則有十二緣起支，然實不存在。為成立如何不存在而說：‘無明諸行無不生，彼無諸行不得生，彼等互為因，自性亦不成。‘若無明安立為諸行之因，如是由於無行故彼不存在，因為任何因唯由與果相關而成為因性，若無關聯則永不成為因性故。 又若未攝果而某者成為因性，如是則某者不成為某者之因，是故因之安立若無果則不成立。因亦是無明為諸行之因，無明若無諸行則不成為因，因為是因果事物之時故，雖無因之聲亦了知為因性，而果不以因聲說。 如何由於不觀待果故某者非為因性，故無明若無諸行則不生起，如是果亦若不觀待因，則從無因不得有，此即’彼無諸行不得生’。若無無明則諸行不應理，因為成無因故。 又如是因果二者若無互相觀待則無成立，是故彼等互為因，以自性亦不成立，如彼岸此岸或如長短，因果二者由具有互相觀待故無以自性成立。 若因果二者以自性成立，則彼不觀待果而成為因，然則亦成為無因性，因為因是從何處為果之趣入因性故為因。若無彼則無因性成為因，無因性成為因亦不應理，是故定須觀待果，由觀待果故自身不成立。 如是若果以自性成立，則彼不觀待因，彼若不觀待因，則彼如同虛空花，是故觀待因。由觀待因故自性不成立，如是而住。

།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་ པས།གང་ཞིག་རང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས། །མ་གྲུབ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །གང་ཡང་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་རང་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་པར་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་སྐྱེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་ཡང་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན་། །རང་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་ལས་ ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་གྲུབ་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན། རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུའི་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།དེས་ན་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་རིག་པ་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ན། མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །དེས་ན་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་ལ ལྟོས་ནས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པས་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གྲུབ་པར་གྱུར་ལ། ཕན་ ཚུན་ལྟོས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཅིག་པ་དང་གཞན་པ་དག་མེད་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱེའོ།། ཇི་སྐད་དུ། བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་གང་དང་གང་། །རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དེས་མི་བསྐྱེད། །གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རྟག་མིན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པར་འགྱུར རོ།།ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་བ། །འགྲོ་བ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། །འཕོ་དང་འཇིག་པ་བྲལ་བ་ཡི། །རྟོགས་ལྡན་ཁྱོད་ལ་མི་སྨོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་བཞག་ ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པས་དེ་དག་ཀྱང་བུ་དང་ཕ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕ་ནི་བུ་མིན་བུ་ཕ་མིན། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མེད་ལྟར། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཕ་ཉིད་བུ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཕ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར། བུ་ཡང་ཕ་མིན་ཏེ། བུ་ནི་བསྐྱེད་བྱ་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕ་ཉིད་བུ་མ་ཡིན་ལ་བུ་ཉིད་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་པ་མིན་ཏེ། བུ་མེད་ན་ ཕ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཕ་ཉིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར། བུ་མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཕ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཕ་ཡང་བུ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས། ཕ་མེད་ན་བུ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བས། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་ མེད་ལྟར་ཏེ།དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་བཞིན་པས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

如此所說的道理，任何自身以自性未成立者，如何能生他？因此，從他成立的其他緣不是能生。任何時候果不觀待而自性不成立，它如何能在自身未成立的情況下生果？若能生，則石女之女也應能生子。因此，從他成立的其他緣不是能生。 異於自身的他者，是對果觀待而成立的無明等緣，不能生異於自身的果位諸行等。若無相互觀待而有成立，則應成立因異於果，果異於因，但因果二者無有不相互觀待而成立，此已成立。 因此，不能說由於諸行不成立異於無明，所以無明不觀待諸行而成立為他性。如是，若諸行等不成立異於無明等，則不能安立依無明而生的諸行成立為他性。如是，因此從他成立的其他緣不是能生。 因此，此處依無明有行，觀待行有無明，如是安立，暫且說因果二者非一。由此說明無有自生，由相互觀待而因果二者得以成立，由相互觀待故無自性成立，因此因果二者也非異，如是宣說。 正因如此，由於無一異，遠離常斷邊見而成立緣起。如雲：‘任何緣起法，暫且彼不生，亦非從他生，故非常非斷。‘如是，應當極為明瞭通達緣起無自性。 如雲：‘遠離一性他性，諸法如谷響，離去來壞滅，智者于汝敬。‘雖然如是安立因果二者相互觀待而成立，然而即便如此，若說由相互觀待而成立，則彼等應如父子般成立。 故說：父非子子非父，彼等非相互無有，二者亦非同時有，如是十二支亦然。父非子，謂父為能生，如何成所生？子亦非父，子為所生，如何成能生？如是，暫且父非子，子非父。 由非無差別故，二者非相互無有，無子則父不應理，因為由生之道理成為父性，無子則生何者而成父？父若無子則不成立，無父則子亦不應理。由此，二者非相互無有，二者亦非同時有，若二者同時，則如牛之左右角，將無能生所生。

།ཇི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ མ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་ཉིད་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ན། དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། མེད་བཞིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་བུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་འདི་དག་ད་ལྟ་བ་བཞིན་པས་རྟེན་ཅིང འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་ གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལྟོས་ནས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་མཚུངས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ མ་སྐྱེས་པ་ལ་གཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མཐོང་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ལ་དྲི་བར་བྱའི།ཁོ་བོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སོ། །གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ མཉམ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མཐོང་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་པས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ལ། ཅུང་ཟད་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་རབ་ རིབ་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པས།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དེ།གང་ཞིག་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བཟློག་ནས་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་མི་འདོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།། །། འདི་ལྟར་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་ལ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདི་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་ལ་རང་བཞིན མེད་པ་དག་ཡོད་ན།ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །ཇི་ལྟར་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེས་གསལ་བར་མཛད་པས་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཡུལ་བརྟེན་པའི། །བདེ་སྡུག་མེད་བཞིན་དེ་ཡུལ་ཡང་།། བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེས་མེད་དེ་བཞིན། །བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡོད་མིན། །ཇི་ལྟར་གང་ཁོ་ན་ལས་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་རྨི་ལམ་དུ་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལས་བརྟེན་ནས་བྱུང་ངོ་།། ཞེས་རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡང་མེད་ལ་རྨི་ལམ་ཡང་སད་པ་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཡང་རྟེན་ཅིང འབྲེལ་བར་འབྱུང་ལ།ཡུལ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའོ།

正如父與子不成立一樣，十二緣起支也不成立。無明本身不是行，行本身不是無明，這二者既非互相缺少，也非同時存在。以此類推，應當適用於一切。 如果無明和行二者的自性不成立，則依無明而生諸行是不合理的，就如同依靠不存在的石女兒子而生其子是不可能的。 如果無明和行二者的自性成立，則它們就如現在這樣，就不會成為緣起。既不依靠石女兒子而生，也不依無明而生諸行。因此，石女兒子之喻不是緣起的意義。 那麼，雖然二者都同樣是自性不生，但是依靠顛倒而有依無明等而生，而石女兒子即使在顛倒中也不認為有依它而生。 再者，為何二者都同樣是自性不生，而一個被視為緣起，另一個則不是？這應當詢問世間人，而不是問我。正因如此，緣起是從世間的顛倒而來。 有些自性不生的相同事物，有的被視為緣起，有的則不是。從理性上說，如同石女兒子一樣，一切法都是未經觀察的，由於稍加思維，故而顛倒安立。就像有眼翳者對非真實的毛髮進行觀察是不合理的，如是說見到與無眼翳者所觀察相反的顛倒。 正因如此，佛世尊如大醫王般為眾生演示無自性，爲了遮除對無因之事起實執分別的顛倒相。遮除分別后，安住于諸法的如實法性中。安住其中后，由於不再增益非真實，獲得涅槃而稱為解脫。 如是，由於入于顛倒，無明和行二者無自性。如果這樣二者無自性而無自性者存在，如何成為緣起？對於這些無自性者如何成為緣起，上師以比喻明示說： 如同依夢境對境，雖無苦樂彼境亦，依緣所生皆非有，由依緣故無自性。 如同在夢中所經歷的苦樂，是依靠夢中獲得的色聲等事物而產生的，在夢中如是安立。從彼所生無自性，醒來時也不認為那種經歷是真實的。不僅僅是苦樂無自性，夢境對境也是緣起，因為彼境是緣起，所以無自性。

།ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་ནི་གཉི་ག་བརྫུན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སད་པ་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ གང་ལས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དག་མེད་དེ།རྨི་ལམ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡུལ་བཞིན་དུ་དེའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དང་དེ་གཉིས་རྟག་ཏུ་མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་སྒྲ་ཡིན་དེའི་སྒྲ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྨི་ལམ་དུ་ཉེ་ བར་ཐོབ་པའི་དཔེས་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དཔེས་གང་དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་དང་ འབྲེལ་ཏོ།།དེ་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡུལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་པས་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ།། འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་ལས། ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ཅན་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པའི་རང་གི་མཚན ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་མེད་པ་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་འཐད་དེ། རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་མེད་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ཅན་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མ་ཡིན་། རྟེན་ཅིང འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ།འདིས་སད་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་ པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་སོ་ཞེས་ངེས་སོ།།སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་པ་ནི་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་པས་དྲང་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ན་ཡང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་ དམིགས་བཞིན་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ།

如同夢境中的境相以及依此而生起的快樂與痛苦二者皆是虛妄的，同樣，在清醒時，從無明這一因中產生行這一果也是不存在的。如同夢中所得境相一樣，其因即無明的意義也是如此。由於二者經常相互關聯，故以’彼’字來表示。如是以夢中所得為喻，說明因即無明是不存在的，同樣以夢中所經歷的快樂與痛苦為喻，其果即所謂的行也是依靠不存在的因即無明而生，因此它也同樣是不存在的，這就是其關聯。 如此，如同夢中所經歷的快樂與痛苦的緣起，快樂與痛苦的因即境相也是緣起，因此無明與行二者並非真實成立。 對此有人說：夢中的色聲等境相是離識外在的自性強有力存在，因此無緣起，而快樂與痛苦是自己正在經歷的自相緣起，由於是以自相而存在，所以如前所說的理論認為緣起不存在是不合理的。因為若無因果自相的成立則無緣起，而緣起是以自相成立的。在證成唯識時夢的比喻是合理的，因為夢中無離識的外境，而唯有識也是存在的。 對此回答說：所說離識外在的自性強有力存在故無緣起這一說法首先是不合理的。如果夢境及其緣起不存在，則由於無緣起，如同石女兒一樣不能在自識中產生相，而此能如同醒時狀態般產生，故依靠眼等根，于離識的緣起境上識得以緣慮。 若說醒時狀態中外境為識所緣也不成立，故此說不合理。這並非不合理，因為世間人緣慮外境，且佛陀也明示為外在。佛說：‘諸比丘，色是外處，以四大種為因’等。 若說世間人因愚癡，而佛語具密意故是權說則無過失。答曰：無論如何，對於眼等識所觀察的正在明顯緣慮的青黃等不能說是不存在的。

།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཔྱད་ན། རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནམ། འདུས་པ་ལ་དམིགས་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་དམིགས་བཞིན་པ་ཡང་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱོས་ཤིག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡུལ་བཞིན་དུ། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །ཆོས་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན། །སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་རྟག་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་མེད་མིན། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མིན་པས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་ པ་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ།།གང་ཞིག་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་དྲང་བའི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ནར་མ་གྲུབ་ པར་ཁས་བླང་བར་བྱོས་ཤིག་།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་གཏང་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་ཡུལ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས པར་བྱོས་ཤིག་དང་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡུལ་དག་མཚུངས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཡོད་ལ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་སྨྲ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་ཞོག་ཤིག་།མཐོང་བ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞོག་ལ་ ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ཞོག་ཅིག་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ལས་ཐ་དད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པས་དགག་པའི་དོན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུའོ།།ཇི་ལྟར་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ལ་འཇུག་པས་བྱིས་པ་རྣམས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ།འཕགས་པས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡོངས་སུ་ཆོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ དངོས་པོ་རྐྱེན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་འཇུག་པས། རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་རྣམས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། སད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཆོད་ལ། སད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་འདིར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ལས་སད་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཇི་སྲིད་མིག་མ་ཚང་བ དང་བསྒྲིབས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུའོ།

如果觀察藍色等事物，因為自性不可得，所以藍色等識也如同藍色等極微或者聚合一樣，不適合作為所緣，因此不能成立有異於識的行相的藍色等事物，如果這樣說的話。 回答說：如果說即使是世間所緣，以理觀察也是不存在的，那麼這樣的話，也應當確定識等自相也是不存在的。 那個識也如同異於識的行相的境一樣，‘有故不生，無故不生，不同法故非有無，無生故無住滅’等所說的常見和’無實故非無實，非自生非他生，是故實與非實，及實非實皆無’等所說的斷見的觀察也不成立。 對於以理觀察不合理的事物，世間人因為愚癡而增益無為有，諸佛也說它存在是權巧方便之義。 五蘊也應當承認如同外境一樣究竟不成立。 因此，應當捨棄識是存在性和外境是不存在性。 由於一切的自性都不成立，如同承認識以自性不成立一樣，也應當承認境不成立，這樣有什麼過失呢？ 識和境平等地自性不成立，而說識雖然自性不成立但存在，境因為自性不成立所以不存在，這種說法在勝義諦中不成立，在世俗諦中也不成立，所以說這樣的話不應理。 因此應當如世間所見安立。所見也是從外在的藍色等所緣而有識的緣取。 因此應當安立識也安立外境，有什麼必要異於世間世俗呢？因此夢喻不是爲了否定異於識的外境所緣，而是爲了成立色等五蘊皆無自性。 如同清醒狀態的事物以顛倒因的無明緣，從眼根等聚合及其識具有種種色聲等的體驗趣入，愚者執著’這是真實的’之因，聖者決定為虛妄欺誑法性。 同樣，夢中被睡眠擾亂的心，清醒狀態的事物緣于眼等聚合及其識具有種種色聲等境的體驗趣入，住于夢中者執著’這是真實的’之因，覺醒者決定為虛妄欺誑法性，顯現於世間言說者。 只要此處未從夢境覺醒，在此期間以其事物自性的眼見色，直到眼不缺失和未被遮蔽為止。

།དེ་གཞན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་ནས། ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་ལ། གང་དག་རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བར། མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པས་ བསྡུས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ།མ་རིག་པའི་གཉིད་ལོག་པ་ལས་ལངས་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་མི་སྤྱོད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སད་པ་ལ་ཡང་སྟེ། གཉིད་ལོག་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ལས་ལངས་པ་རྣམས། རྨི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས། དེས་བྱས་པའི་ལས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་ཆ་ཤས་སད་པས་ལྟུང་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པར་བཞག་པས།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་འདིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དུ་ན་དེར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་སད་པ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སུས་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ནི་འདི་ ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་ལས་ཏེ།དབང་པོ་ཡུལ་དག་མེད་ན་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རུང་སྟེ།གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེ་ཤིན་ཏུ་བླུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉིད་དང་བྲལ་ནས་སད་པར་ཐལ་ལོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོས་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པས་དེ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་ལ།གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སུས་འདི་ལ་གཉིས་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ བརྟག་པར་ནུས།གལ་ཏེ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དེ་མི་ལྡན་ཏེ། སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ན། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ ཚེ་སུ་ཞིག་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་ཞེས་འཇོག་།འདིར་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ནུས་ཀྱི། འདི་ལ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷག མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུ་ན།རྨི་ལམ་རྨི་བ་ལས་སད་པ་ན་དྲན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལས་སད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི། །འདིར་སད་པ་ན་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྔར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ ཕྱི་མའི་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བས་དྲན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དྲན་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་སད་པ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དག་རྒྱུན་གཞན་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，從耳朵聽到聲音開始，乃至意識了知諸法並造作善惡業，如同在夢中受用果報一般，處於無明睡眠中所造集的受用業果，從無明睡眠中覺醒的無餘依涅槃中安住的聖者們不再受用，因為顛倒所生的自性事物已完全寂滅。 同樣，對於醒來的人也是如此，從睡眠中醒來的人們，已經完全超越了夢境的自性事物，因此不會感受其所造業的果報。諸比丘，即使發生了違犯戒律的行為，佛陀也未說夢中所犯哪怕是小小的過失，而是將其定為無過，因為以其自性所造的業，在任何情況下都不會在此自性中感受。 同樣，與清醒狀態自性相關的意識，在夢中是完全不可能存在的。否則，誰能阻止在夢中所造的業在醒來時感受果報呢？這是因為六識聚是由六根和六境而生，如果沒有根境就不存在，因此眼等根識是不合理的。 意識本身對於識的各種習氣成熟，不應顯現為藍黃等相，因為與睡眠相應故極其愚鈍，否則就會脫離睡眠而醒來。讀誦正法、持誦咒語、思維極其微細的義理等，由清醒狀態的自效能夠成辦，所以緣于彼等，而被睡眠所染污的意識則如前所說不應理。 那麼如此一來，將獲得第二個自性。誰能判定這是第二個呢？如果說在清醒狀態的自性中它不存在，因為在清醒狀態時不可得。或者在夢境狀態中也同樣不可得其自性，那麼此時誰能安立其為第二個自性？ 在此，暫且可以因執著自我的緣故而說是虛妄的自性，但不能安立為第二或第三。那麼如此一來，在無餘涅槃中，從夢中醒來時就不會產生憶念。如果從夢中醒來如同涅槃一樣一切識都滅盡，那確實如此。 但在此處醒來時仍有識的執行，因此夢中所經歷的並非不被清醒時的意識所憶念。若說因為是在夢中所經歷故憶念不應理，那麼如此一來，前識所經歷的後來的憶念識未經歷故就不應有憶念。 若說因為因果相續建立為一個相續故有憶念，在此處清醒與夢境的認知也非別相續，是以因果而轉。

།སླར་ཡང་བདེན་པ་འཁྲུལ་པ་བདེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས། ཇི་ལྟར་སྒྲ་ནི་སྒྲ་བརྙན་གྱི་ལ་སྒྲ་བརྙན་ཡང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟེ། ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་ལ་འབད་པ་འདིས་དོན་ཅི་ཞིག་།གལ་ཏེ་འདི་དག་རིགས་པས་དཔྱད་པས་བདག་ ཉིད་ཡོད་པ་མི་སྤོང་ན།སུ་ཞིག་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། གང་ཁོ་ན་ལ་དེ་དག་རིགས་པས་མི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ལ་བརྫུན་པར་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཁོ་ན་འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱིས་ཤིག། འཇིག་རྟེན་པས་རྨི་ལམ་དུ་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་མི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། མི་བདེན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེས་བདེན་པར་འདོད་པའི་སད་པའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་འཕགས་པས་སེལ་བར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་གང་ཞིག བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དམིགས་སོ་ཞེས་གང་ཞིག་འདིར་དཔྱད་པ་ན་དེ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཡང་སྨོས་པའི་བརྟག་པས་མི་འཐད་ན། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་དམིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སོ། །འོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ སྐྱེ་བ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་ཉེ་བར་དམིགས།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཚད་མར་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་ཚད་མར་བྱེད། སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་ སྨོས་པའི་བརྟག་པ་མ་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བ་ཚད་མར་བྱས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་རྗེས་སུ་གནས་པས་བྱོས་ཤིག་།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དངོས་པོར་ཡོད་འགའ་ཞིག་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ འཁྲུལ་པ་བསལ་བ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད།འཇིག་རྟེན་པའི་རྨི་ལམ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ལ་དྲན་པས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་གྲགས་པའི་དཔེས་སད་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་འཕགས་པས་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་མཛད་དོ། །དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ་ལས་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་ཟད་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་དང་རྒྱུ་ཡུལ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་ རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས།།མེད་ན་དམན་མཉམ་ཁྱད་འཕགས་དང་། །སྣ་ཚོགས་ཉིད་ནི་མི་འགྲུབ་ཅིང་། །རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ནི་དངོས་གྲུབ་མིན། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པའོ་། །གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ན།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཉིད་མི་འཐོབ་བོ། །ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་དམན་པ་དང་མཉན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དམིགས་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་།སྐྱེ་གནས་དང་། རིགས་དང་། སྐྱེ་རྒྱུད་དང་། རུས་དང་། ན་ཚོད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་བར་མའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་རྣམས་སོ་སོར་དམན་པ་དང་མཉན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་ཁང་བཟངས་དང་རྒྱན་དང་མལ་སྟན་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ལ། དེ་ཡང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་དངོས་པོར་དངོས་པོ་རྣམས་གྲུབ་པར་འགྱུར འཐད་ལ།མ་སྐྱེས་པ་རོ་གཅིག་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

再者，如何知道虛妄即是真實之因？就如同聲音對於回聲，回聲也是自己的識，你對虛妄的這些努力有何意義？ 如果這些經過理性分析后不能否定自性的存在，那麼誰能瞭解這裡的無自性？ 正是由於對某些事物運用理性分析不合理，因此可以確定它是虛假的。 因此，應當依據世間所見來建立這些。世間人在夢中也能觀察到地點、時間和狀態的特殊性雖是不真實的本質，通過觀察這種不真實性，聖者能夠消除對所謂真實的覺醒狀態之事物的執著。 如同某人認為’觀察到了自性的事物’，當對此進行分析時，發現它與覺醒狀態的事物相同，而這自性的事物經過詳細分析也是不合理的，那麼如何能說是世間所見呢？這只是顛倒而已。 那麼，如果連顛倒也無生，它如何能被世間所見？ 回答：以世間所見為量，則此自性事物是存在的。但若分析世間所見，也是不成立的。那麼，如何將它作為量？ 回答：是將未經上述分析的世間見解作為量。 如果是這樣，那麼對一切事物都應當如此隨順而行。 因此，對於世間所見某些實有事物認為是真實的這種錯覺，消除它有什麼必要？ 世間人如同夢中覺醒的本質一樣，觀察到眼等感官的本質，雖然安住于虛妄性中並能憶念，既非異於自性的事物，也非相異，這是從顛倒而起的觀察。 因此，聖者爲了使人對所觀察到的如同世間所知般顯現的覺醒狀態事物不生起執著，而明確指出其虛妄性。 由於執著事物是輪迴的先導，所以說滅盡對事物的執著即是涅槃。 因此，如同夢中所經歷的快樂與痛苦、因與境一樣，無明和行等也證成是無自性的。 此處有人說：‘如果諸事物以自性而無，則劣、等、勝以及種種性皆不得成，也不能從因中成就事物。’ 如前所說的理論和夢的比喻都是用來證明事物無自性的。 如果諸事物無自性，那麼主張無實體的你們就得不到劣、等、勝的差別。 對於本不存在的虛空之花，無法觀察到劣、等、勝的差別，而諸事物的趣處、生處、種姓、血統、年齡、色相等所觀察到的殊勝與非殊勝以及中等的差別，各自都有劣、等、勝的區分。 對於外在的宮殿、裝飾、臥具、飲食等必需品而言，也有劣、等、勝的差別。這一切都是依各自的事物而成立的，若是未生而一味，則不能成立種種性。

།ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་བཞིན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འཐད་ལ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་ མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ།རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བས་དངོས་པོ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་ན། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་གསུངས་པ། རང་བཞིན་གྲུབ་ན་རྟེན་འབྱུང་གི། །དངོས་པོ་མེད་འགྱུར་མ་བརྟེན་ན། །གང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་ཡོད་དང་དངོས་མེད་ཀྱང་།། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དམན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་འཇིགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ཏུ མ་ཟད་ཀྱི།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ན། གལ་ཏེ་ངེས་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ གྱུར་པས་དེ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རུང་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་བཞིན་པ་སླར་ཡང་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་ལ། དེ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མི་བསྐྱེད་ དེ།དུས་གསུམ་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་པས་གནས་སྐབས་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨྲས་པ། མ་བརྟེན་པར་ཡང་གང་ལ་སྟེ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་གནས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་མ་བརྟེན་པར་བྱུང་བ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་དེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མ་བརྟེན་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བརྟེན་པར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །གཞན་ ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ན་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོར་འཇིག་པ་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཡོད་ན་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇིག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པའོ། །ཡོད་བཞིན་པ་མ་ ཡིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།།འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་བཞིན་པའི་འོ་མ་གཞན་དུ་གྱུར་པས་ཞོའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པའམ། གཞོན་ནུ་ཡང་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་བཞིན་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ གཞན་ཐོབ་ནས།འདི་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་ནི་དེ་མི་རུང་སྟེ། འོ་མའི་གནས་སྐབས་དང་འགལ་བའི་ཞོའི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ཇི་ལྟར་འོ་ མ་ནི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་ལ།དེ་མེད་ན་འོ་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལས་ཀྱང་འོ་མ་དང་ཞོའི་གནས་སྐབས་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་ཞོའི་དངོས་པོ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་ན་འདི་ལ་ཞོའི་དངོས་པོ་ ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱའོ།

如前所說的眾生等各種不同的現象在世間是存在的，但沒有自性而顯現種種是不合理的。說諸法無自性者，諸法從因生也不能成立，因為說無自性故，諸法如同兔角一樣。如果諸行等法無自性，則如兔角般不能從因生，而這些確實從因生，因此諸法是有自性的。 對此說道：若有自性成立，則緣起法不存在；若無所依，何來無自性？有法與無法。 如果因為害怕在說諸法無自性的立場上會有劣等等不存在的過失，而承認諸法有自性成立，那麼你雖然承認諸法，不僅僅是諸法，你也得不到如所欲求的差別成立，而且會導致一切安立都不存在。為什麼呢？如果諸法確實有自性成立，那麼由於是以自性成立的緣故，它們就不會依因緣而生。因為唯有已存在的事物才可安立為事物，對於不存在的則不可。已經存在的再依緣而生也不合理，由此會導致一切法都是緣起的結論。 若無緣起，則諸法的劣等等差別也不會產生，所以說實在論是不合理的。這裡有人說：諸法的自相不是由因緣所生，因為三時中自相恒住，而且因緣和合只能產生暫時的果報。 對此回答說：若無所依，則諸法若以自相恒住三時，這無所依的自相是不合理的，否則無子女的石女之子也應有自相。因此也不是無所依，無所依時諸法也無自性。 再者，若承認諸法有自性，則所承認的自性也不會成為無，諸行剎那剎那壞滅、無有安住的自相，而且見其變異，因為是無住自相的緣故，安立為無自性。 若彼等有自性，則不應成為無住自相，諸行將成為不滅，因為本性成立故有自性。已有之物不可能變異。 如牛奶處於牛奶狀態時不可能變異成酸奶的性相，或者少年處於少年狀態時獲得老年狀態而安立為異變。這也不合理，此中獲得何種異狀？若對牛奶來說這是不可能的，因為與牛奶狀態相違的酸奶狀態中，牛奶如何能住於該狀態？若無彼，則無牛奶的安立。由此，因為牛奶與酸奶狀態不能同時存在，所以牛奶中無酸奶的實體，若無實體，此中何來酸奶之體？

།དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་ པོར་གྱུར་ན།ཇི་སྐད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་བརྟག་པར་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཇིག་པ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དང་འགལ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འཐད་པས་སོ། །དངོས་པོ་ལས་བཟློག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ མ་ཡིན་ལ།ཞིག་པ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་བཀག་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་མ་བཀག་གོ།། ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། གང་དེའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐོབ་བོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་དངོས་པོ་དེའི་གང་ཞིག་དྲོ་བ་ལ། དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་པ་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གྲུབ་པར་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆུ་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཞིག་ པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་ན་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པར་ འགྱུར་གྱི།རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ལ་དངོས་པོ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ། མེད་ལ་རང་དངོས་གཞན་དངོས་སམ། །དངོས་མེད་འབྱུང་བ་ག་ལ་ཞིག་།དེས་ན་རང་ དངོས་གཞན་དངོས་དང་།།དངོས་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན། །མེད་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་ལ། རང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། རང་གི་དངོས་པོ་ མེད་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ།།རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མེད་ན་ཡང་སུ་ཞིག་དང་བྲལ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར། འོ་ན་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཅི་མི་བདེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འགེགས་སམ། ཁོ་བོ་འདི་སྐད་དུ་ཡང་སྨྲས་ཏེ་། གང་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་ན་མི་སྲིད་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་དེས་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཡང་དེ་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་གྱུར་ན། །འགག་པ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་སྟེ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དག་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果承認自相，由於諸事物不可能完全改變，若無法改變為他相，就不會成為無自性。若牛奶成為不從自相完全改變的事物，則依所說的理由應成為可觀察。若僅僅承認事物，也不會不得無自性的壞滅，因為在有自相時安立為自性，而在無時則不然，因為與安立為事物相違背的無事物不合理。由於與事物相反故為無事物，即所謂壞滅之義。將成為無壞滅，而非自性，因為壞滅也非有自相。因此，由於如上所說有過失，故不應主張事物。 於此有人說：即使你否定事物論，但如此並未否定事物。這是因為它確實存在，由於未見到與其自性相異者，故得自性安立。譬如，火的事物中有熱性，由於未見到與此相異者，故安立為自性。由事物的成立，不會不合理自性的成立、他事物的成立和無事物的成立。如是，具濕性的水依其他自性而安立為他事物，彼復於事物壞滅時安立為無事物。因此，由事物存在而有自事物、他事物和無事物。 答曰：若事物存在，則有自事物、他事物和無事物，然而離自性者不應有事物，因為兔角等也將成為事物。因此不存在，當其不存在時：于無中何有自事物、他事物，或無事物生起？故自事物、他事物，及無事物皆是顛倒。如同不存在的兔角無自性，自事物也是依某他事物而安立為他事物，若無自事物則也無他事物。若無自事物和他事物，又從何離而成無事物？ 若問：若無自事物等，如是三界言說如何？答曰：豈以不真實而遮止世間言說？我亦如是說：如是觀察事物等則不可得，而世間人以此作言說，他事物、自事物及無事物也因此是顛倒，意為僅依世間顛倒而彼等得成就故。 於此有人說：若事物成空，則無滅亦不生。若事物是空，即成為非存在，由於非存在故，如兔角般將不生，亦不會滅。世尊亦說事物的生滅，因此由於生具有滅故，事物非空。

།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་གྲུབ་ན་ རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ།རང་བཞིན་དེ་ཡང་མེད་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན་ཡང་། །གང་ལ་འགག་ཅིང་གང་ལ་སྐྱེ། །གང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་དེ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་ པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་ཡོད་པས་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་གྲུབ་ན་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན། འདིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་འདི་ནི། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དངོས་པོར་འཇུག་པར་གྱུར་ན། ཅིག་ཅར་རམ་ ཐ་དད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན།གཉིས་ཀར་ཡང་འཇུག་པར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅིག་ཅར་མེད། །དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རྟག་པར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱང་། །དངོས་མེད་ལས་གཞན་དངོས་མི་སྲིད། །སྲིད་པས་ན་དངོས་ པོ་སྟེ་སྐྱེའི་།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་འཇིག་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མེད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཅིག་ཅར་ཏེ་དུས་གཅིག་ཉིད་ དུ་མེད་དེ།ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དག་ཅིག་ཅར་མེད་པའོ། །ད་ནི་རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་དག་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ལས་གཞན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་འཇུག་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་འཇུག་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་འཕྲུལ་ནས་གང་ལ་འདི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་བཟོད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་ན། དེ་ལྟར་རྟག་པར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །དངོས པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་ན་མེད་ལ།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འགྱུར་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ལ། གང་ གི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དེ་ལྟར་དཔྱད་བཞིན་པས་ཅིག་ཅར་རམ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་པས་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་ན་དངོས་པོ་འཇུག་པ་མེད་དོ།

或者這樣想：如果成立，自性存在的話，那個自性也是空于無，如果這樣說的話。那麼如此的話，‘若以自性為空，於何處滅又於何處生？‘若無自性，則如兔角般，滅與生也不會產生。 諸事物的生滅也是存在的，因此這些有其自性，這樣說的話，若此成立，則自體與他體也將產生。對此回答說：如果有生滅，則具有生滅的諸事物的自性將成立，但這些也是不存在的。為什麼呢？ 此處對生滅二者的觀察，是依據事物而能觀察，其他情況則不然。當其進入生滅事物時，是同時還是先後進入呢？二者都不可能進入。為顯示此義而說：‘事物與無事物不同時，無事物時非無事物，恒常事物與無事物，無事物外事不可能。’ 存在故為事物即生，無事物即滅。事物與無事物即是有與無。因事物與無事物不存在故為事物與無事物。首先，事物與無事物不會同時，即不會在同一時間存在，因為相互矛盾的緣故，所以一個事物不可能同時生死，這就是說，如此首先事物與無事物不會同時存在。 現在即使是次第，如實地事物與無事物也不存在，為證明如是而說：‘無事物時非無事物，恒時事物無事物。‘這是說，若離事物而有無事物，則無滅的虛空等也應有生，但這是不會有的。因此無事物時即非無事物。 又，因為有為相是無常故，事物的特徵也永遠不離事物，於何處無此也不然，因脫離事物特徵故也非存在。對於違背事物特徵的此處，生也不可容許，因為違背事物特徵故。如是，首先無事物時也非無事物，如何也是無事物時無事物不應理，如是恒常事物與無事物也不存在。 事物與無事物即是有事物與無事物，指無常。彼無事物也是恒常無事物時則無，若有則無生也將壞滅。由此無為也將轉變，未生也將死亡。如是無事物時無事物也無，當無事物如是觀察時，不論同時或先後都不成立，故彼時彼等自性不成立則無事物趣入。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་དེའི་རྟེན་དངོས་ པོ་ཡོད་ལ།དེ་ཡོད་པས་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་མི་རྟག་པ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ།དེ་མེད་པར་དངོས་པོ་སྲིད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ག་ལ་འབྱུང་། དེ་དག་མེད་ན་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་གྲོལ་བས་དངོས་པོ་མེད་ དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་ལ། འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ ཏེ་དེ་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རང་ལས་མིན་ཞིང་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་མེད། །གང་ གི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་མེད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དངོས་མེད་ ཀྱང་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་ལས་མིན་ཞིང་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་རང་ ལས་སྐྱེ་བའམ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེས་བཞིན་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རང་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་ཅན་སོ་སོའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་ དོ།།སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མཐོང་བའོ་། །གང་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་འདི་རང་ངོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྗོད་ལ། དེ་ཉིད་འདི་ནི་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་འགལ་ཏེ། འདིའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ་དེ་གལ་ཏེ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་འདི་དེ་དང་འགལ་ བའི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད།ཡང་ན་སྐྱེད་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ནུས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ། ཡང་ན་སྐྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ལ་རང་ཞེས་ རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཅིག་ནི་རང་ལ་ལྟོས་ནས་གཅིག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེས་ན་རང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འགའ་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྒྱུའི་གཞན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་སོ།། གང་གི་ཚེ་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་དེའི་ཚེ་དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་མེད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དངོས་མེད་མེད་པས་དེ་དག་མེད། །ཅེས་སོ།

或者，即使不能進入有和無，然而，暫且其所依的事物是存在的，由於它的存在，所依的有和無也將會產生。回答說：當事物也無生時說為’無’的時候，即說明從無中不可能有事物，以無的特徵是無常，除此之外，事物存在的可能性，事物的存在性本身也是無，如是宣說。當事物不存在時，彼時依於它的生滅又從何而生？若它們不存在，則脫離事物的特徵，故成立’無事物’。 於此有人說：如果沒有事物的特徵則無事物，如此，與事物特徵相違的無暫且存在，若它存在則事物也將產生。回答說：如果與彼相違的無存在則事物應當存在，爲了顯示它也不存在而說：若無事物則無’無’，非從自生亦非從他生，因此事物是無，以無事物故彼等皆無。 當說離無常性的事物不存在時，彼時若無事物，則如何能從中產生與之相反的’無’？因此’無’也不存在。以如上所說的理由，不僅僅是無事物，‘無’也不存在。此外，以此理趣顯示事物以無事物故無事物也不存在而說：‘非從自生亦非從他生，因此事物是無。’ 若有某一事物，則應從自生或從他生。其中，已生事物的自性首先無生，因為’自’是指以已生的形式作為詞尾，以各自本性所攝，已得存在，能生果的事物。所謂’生’也是指已見存在。凡是說’此事物是自’即是說已成就的自性，而說它具有生的作用是相違的，因為對於此一事物，若是已圓滿的自性則如何應理說它與此相違的正在生的自性？ 或者，若說是正在生的自性，則如何能說是已成就的自性？因此，若說’如是’則不應說’生’，或者若說’生’則于彼不應安立為’自’。一個已成事物對自身而言，一者作為因和果的事物也不應理，故非從自生。 安立為他者是因為依賴其他事物的接近，而所謂’彼之果’的事物未圓滿，故對彼而言任何他性也不存在，由於因的他性不存在故也無從他生。由於無生故事物也不存在，故說：‘因此事物是無。‘當以此理趣顯示事物也無，以無事物故，彼時若它不存在則無事物的’無’也不存在，故說：‘以無’無’故彼等皆無。’

།དེ་ལས་གང་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་ན་ཡང་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པས དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ལ། དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ ནས།དབུ་མའི་རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཁས་བླངས་པས་སྒྲོ་འདོགས་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པས་དབུ་མའི་རྟོགས་པར་བརྗོད་ལ། གཞན་ དབང་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ།།ཀུན་བརྟགས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཁས་བླངས་པ་དེ་དག་གིས་ཡོད་ པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པའོ།།གཞན་དབང་དངོས་ཙམ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་ཀྱང་མེད་པར་ལྟ་བ་ ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ལ་སྤངས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ངེས་པར་འདི་རྣམས་འཁོར་བ་ཉིད་ལས་མི་ལྡོག་གོ། །དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཁས་བླངས་ན་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལས་མ་འདས་ལ་རྟག་ པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཉིད། །མེད་ནའང་ངེས་པར་ཆད་པ་ལ། །དངོས་པོར་གྱུར་ནའང་དེ་གཉིས་ཏེ། །དེས་ན་དངོས་པོ་ཁས་མི་བླང་། །དངོས་པོ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པས་སླར་ཡང་ གཞན་དུ་གྱུར་པ་མི་སྲིད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས།དངོས་པོ་དེ་རྟག་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཁས་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་ཐེར་ཟུག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འཇིག་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ དངོས་པོ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་འདི་ནི་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་ཀྱང་སྔར་བྱུང་ལ་ད་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཐོབ་སྟེ། ཞིག་པ་ནི་སླར་ཡང་མི་འཇུག་པས་སོ། །རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་འཛིན་པ་ལས་ མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་རིགས་པས་ཐོབ་ལ།རིགས་པའི་སྟོབས་ལས་འོངས་པས་སྤང་བྱར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ནས་ཞུགས་པའི་ལན་འདི་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་རིགས་པས་ དཔྱད་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་ཡུལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐད་དོ།།གང་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་སྤང་བར་བྱ་ལ། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐར་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ བདག་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་ལ།དེ་ཡང་སྤང་བྱ་ལ་ཆོས་ཙམ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་གལ་ཏེ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་སླར་མི་ འཇུག་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་གི་རྣམ་པར་དམིགས་བཞིན་པ་ན་དེའི་ དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་པས་འཇུག་གོ།

對此所說的，如果說’即便無實法，暫且有無實法存在，因此實法也會產生’這樣的說法是不對的。當如是實法也成為無實法時，無實法也不存在，那時因為不承認有無之說，所以捨棄諸實法的有無二者，將宣說不顛倒的中觀見解。 又有人執著緣起性的僅僅實法，由於承認所取能取而增益，由於無所取能取而稱為中觀見解，由於依他起僅僅是實法而存在，所以執著非正見的無性見。由於遍計所執無所取能取性，所以執著非正見的有性見。 那些承認無實法的人無法完全捨棄有性與無性。對於那些承認僅僅依他起實法的人來說，其有見無過失。如果承認遍計所執的所取能取不可能存在，那麼他們的無見也無過失。以上這些何曾捨棄了有見與無見？這些人必定不會從輪迴中解脫。 如果僅僅承認實法，也不出離有無之說，也將獲得常見與斷見。因為：若有實法成常性，若無則定成斷滅，若成實法亦二者，是故不應許實法。 如果承認實法，由於其自性存在，不可能再轉變為他性，所以恒時存在，因此應當承認該實法為常。如果承認常，那時將獲得永恒，因為恒時安住之故。或者，如果滅壞，那時由於承認實法不存在，這就將獲得無性。 由此也因為承認’先前存在而今不存在’的意義，而獲得斷見，因為已壞者不會再生起。由執著常斷二邊而以理獲得邊執見，由於是從理力而來，故不成為所斷，因為是正見。 因此，捨棄二邊而入的此答覆也成為顛倒，當以理觀察時，實法於一切方面皆不存在，那時由於遍計常斷為其境，所以不是正見，這是合理的。 任何非正見必定應當斷除，斷除它的方法即是不承認自性，所以說’以遮破實法而趣入涅槃’這一點不應被求解脫者所承認。 此處有人說：我與我所的行相是薩迦耶見，當執著為我性時，由於遍計為常斷二邊而生起邊執見，這也是所斷，而僅僅法性不被執為常斷見。 因此，即便諸蘊涅槃后不再生起，如是也不是斷見。那麼，薩迦耶見緣取五取蘊為我與我所的行相，如是當執著外道所計我的行相時，以其力也以我所行相緣諸行而趣入。

།འོ་ན་འདི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཁྱད་པར་ནི་འདི་དག་སྟེ། གང་དུ་དེ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་ ལས་ཀྱང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པས་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་འདི་དེའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ལ། འོན་ ཀྱང་དེ་དག་ལས་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དམིགས་ཏེ།འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཅུང་ཟད་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ ཉིད་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བས་བདག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ། །གང་ཡང་བདག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ ལ་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ།དེའི་ཕྱིར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་བཞིན་པ་ན། བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་དམིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ བདག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཕ་རོལ་པོའི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ལ།བདག་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཕ་རོལ་པོའི་ཆད་པར་རོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཆོས་ཙམ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་རྟོགས་ན། ཅི་དེ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། །གལ་ ཏེ་རེ་ཞིག་རྟག་པར་ལྟ་བར་དེ་འདོད་ན།དེ་མི་རུང་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་ཤིང་གང་ལ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་འཇུག་པ་ནི་མེད་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་གཞན་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཉིད་ མེད་ན་ཡང་རྟག་པས་ཆོས་ཙམ་མཐོང་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ སྲིད་དུ་འདོད་ཆགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པར་བྱེད་།ཞེ་སྡང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ང་རྒྱལ་ཁེངས་པའི་རྣམ་པར་རོ། །མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ནི་མ་རིག་པའོ། །ཡིད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ། །འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ནི་བདག་དང་ བདག་གི་བར་འཇུག་པའོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དམན་པ་ལ་མཆོག་གི་རྣམ་པར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་རྟག་པའི་རྣམ་ པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སུ་ཞིག་དེའི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ཡོད། ཡང་ན་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའི་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ད་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་བདག་གི་བའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ ཡང་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཙམ་ཡང་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ།ཅི་ལྟར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར། གཞན་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཙམ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བདག་པོ་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་ གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ན།དེ་ངེས་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་སྲིད་ལ། བཅུ་ དྲུག་ལས་གཞན་དྲི་མེད་རྣམ་པ་མེད།།ཅེས་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ།

那麼這也是緣於五取蘊，其差別是這樣的：于彼等作為我與我所的行相而執取，並且由此以邊執見緣於五取蘊本身以常見和斷見的行相。 雖然說薩迦耶見緣於五取蘊，即便如此，也不緣于其自性，然而於彼等增益為我而緣，這是對五取蘊的增益。 如世尊所說：‘任何比丘或婆羅門，若正觀察我，正見即是見到這五取蘊’，意思是除此之外的內在作者補特伽羅並不成立。 因此薩迦耶見唯緣於我。又因為是我所支配的緣故，于諸行以我所的行相而緣，因此邊執見以常見和斷見的行相執行時，緣於我與我所，而非其他。 正因如此，世尊說道：‘阿難，若說有我，則是他方常見；若說無我，則是他方斷見。’ 此處有人說：如果某人僅僅了知法為常，是否成為常見或不是？ 如果首先承許是常見，這是不合理的，因為薩迦耶見緣于唯法而無邊執見的執行，捨棄邊執見后也不存在其他常的行相的執行。 若無見，則以常見唯法也將成為無過。 若說從’一切有為法無常’這句話來看，執著常性是顛倒的。如果彼執著是顛倒的，如何成為煩惱的所緣？ 乃至有貪慾時，即以可愛的行相而緣；嗔恨以不可愛的行相；我慢以傲慢的行相；以無知的行相即是無明；以疑惑的行相即是懷疑；薩迦耶見即是我與我所的執行。 見取見即是於劣法以勝妙的行相；戒禁取見即是于無因和非道以因和道的行相而執行。 首先，彼等不以常的行相而緣，誰有以彼行相而緣？又若思維邊執見，現在如此了知：于非我所行相的唯法所緣也是邊執見。 即便如此，那時涅槃的唯法也因斷滅而成為斷見，如何不成為邊執見？ 此外，于非彼行相的唯法增益為彼行相，由顛倒了知而煩惱執行。 其中，緣起事物無自性，因為以自性不生的緣故。于彼等了知為自性者，即稱為主要顛倒的主人無明。 否則，若諸事物的自性存在實有的體性，則必定為緣于真實性的聖道所緣，而緣於事物自相的行相於聖道中不可能，如論中說：‘離十六清凈行相無他。’

།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཤེས་པར་ འཇུག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ། ཞེ་སྡང་གིས་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཡིད་གཉིས་སུའོ། །འཇིག་ ཚོགས་ཀྱིས་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་རོ།།མཐར་འཛིན་གྱིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་དམན་པ་ལ་མཆོག་གི་རྣམ་པར་རོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་དེ་དག་ཞེན་པས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འཇུག་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། རྨོངས་མེད་ཅིག་ཤོས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་གོ་།རྨོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤོང་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས། མ་རིག་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་ལུས་དབང་གིས། །དེ་ཕྱིར ཀུན་ཀྱང་རྨོངས་པ་ཡིས་།།ཉོན་མོངས་པས་དེ་འདིར་བསྣུན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཅེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་ཡང་མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་།འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཞི་གཅིག་ལ་དམིགས་པར་འཐད་དོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འདི་ཤིན་ཏུ་འཐད་པས་དངོས་པོར་ཡོད་ན་ཡང་དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཁས་བླང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་མེད་པས་ཐེར་ཟུག་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྒྱུན་གྱི་ཕྱིར་ན་འདི་ཡོད་དེ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་དངོས་པོ་འགག་།སྔར་བཞིན་འདི་ཡང་མ་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར འགྱུར།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་འཇུག་པ་ལས་དུས་གསུམ་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་རྒྱུན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་སཱ་ལུའི་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལྡུམ་བུ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ནོ།། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུས་འཇུག་ལ། ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ལས་ཀྱང་ས་བོན་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་འཇུག་གོ། །འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་འདིར་ས་བོན་འགགས་ལ། འདིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མྱུ་གུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ བསྒྲུབ་པས།རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནས་མེ་ཏོག་གི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་ས་བོན་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ས་བོན་རྒྱུར་བྱས་པ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་ སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་མི་འཇུག་ན་མཐར་ཡང་དེའི་རིགས་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེས་ན་མཐར་ཡང་འབྱུང་བཞིན་པའི་འབྲས་བུ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་ཀྱང་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་སྔོན་འགྲོའི་འབྲས། །རྟག་མིན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་ཏོ།

因此，無明所遍計的諸事物的存在性並非真實性。如是，由於以事物的行相趣入而未證真實性，故立為不知真實性而趣入。 由無明遍計諸事物，貪慾執著為可愛相，嗔恨執著為不可愛相，我慢執著為傲慢相，懷疑執著為猶豫相，薩迦耶見執著為我及我所相，邊執見執著為常斷相，邪見執著為無有相，見取見執著為以劣為勝相，戒禁取見執著為以戒禁為勝相。如是一切煩惱皆由無明遍計顛倒事物，由彼等耽著而增益而趣入。 正因如此，‘無癡則餘者不生’，由此立一切煩惱皆以無明為因。由斷除愚癡而斷除一切無餘，非由他法，因為彼等與無明相應。如聖天所說：‘無明遍住性，如身依身根，是故一切皆，為癡所損害。’ 又如世尊所說：‘於此五取蘊中如實隨見為我’之經，亦極為確定成立邊執見與薩迦耶見共同緣於一基。由此亦極為合理，故若有事物性，則應許二者，如是當知。 此處有人問：若有事物，即便如是，由於無有其常與無常，如何不成立執著為恒常與斷滅之見？答曰：由於相續故此有，事物給予因已滅。如前此亦不成立且成斷滅過失。 其中，由因果關係趣入，於三時中諸有為法剎那取蘊生起，由此說為相續。如是，稻種子之芽、莖、枝葉等相續生起，是種子之相續。如是于余亦當了知。 彼芽等相續亦由種子因而趣入，從彼種子為因之芽等相續中，最後亦趣入與種子相似之果。彼果亦安立為以種子為因，如何作已，此中種子滅已，由其自性相續中生起相似果故，給予直接果因之芽已而滅。由生果功能差別所成就生芽之因事，故說給因已滅。 如是從芽等乃至花為最後者，由自因所得之因次第圓滿與種子相順之果。彼果亦從以種子為因者而生。若種子與芽等相續不以生果功能趣入，則最後亦不生彼類果，故最後所生果亦安立為以種子為因。如說：‘由因種子起相續，復由相續生諸果，是故先因後有果，非常亦非是斷滅。’

།དེ་ལ་ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགག པར་འགྱུར་གྲང་ལ།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཡང་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་ཀྱང་ས་བོན་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་ན་དེ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེས་ན་རྒྱུན་ཡོད་ལ་རྒྱུན་ཅན་ གྱི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྒྱུ་བྱིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད། སྔར་བཞིན་འདི་ཡང་མི་འགྲུབ་ཅིང་། །རྒྱུན་ཆད་པར་ ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འདི་སྐད་དུ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདིར་རྟོགས་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་མི་ སྲིད་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཏེ།འབྲས་བུ་ཡིན་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །དེར་མེད་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་དེ།། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གང་ཡང་། གང་ཞིག་རང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས། །མ་གྲུབ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིས་། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མ་གྲུབ་ན། རྒྱུན་ག་ལ་ཞིག་རྒྱུ བྱིན་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་པ་དང་།རྒྱུ་འགགས་ནས་སླར་མི་སྐྱེ་བས། རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་བརྟག་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བར་ཐལ་ལོ་ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བས་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ཁས་མི་ལེན་ན།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་ལ། དེ་མེད་ན་ཡང་དག་འདི་དག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་ གསུངས་པ།མི་རྟག་དང་ལྡན་འདུས་བྱས་རྣམས། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །སྐྱེ་ཞིང་གང་ལ་འཇིག་འགྱུར་བ། །དེ་དག་ཉེར་ཞི་བདེ་བ་འོ། །ཞེས་པས། དེ་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མེད་པའི་སྟོང་པ་དག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་ལམ་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་ཕྱིར་མྱང་འདས་ཀྱི། །ལམ་བསྟན་མ་ཡིན་སྟོང་ཉིད་ཕྱིར། །ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་ནི་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་འཇིག་མེད་པར་འགྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་འདི་མེད་དེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསྟན་པ་འཐད་ཅིང་། གང་ལས་སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་ཕྱིར་མྱང་འདས་ཀྱི། །ལམ་བསྟན་མ་ཡིན་ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་པ་ལས་ཐར་པ་མེད་ ཅེས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྟོང་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་ན་ཇི་ལྟར་དག་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་འགྱུར། སླར་ཡང་ཉེ་བར་ དམིགས་བཞིན་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་མ་དམིགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདི་དག་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་རུ་། །མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཡིན།། བདེན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་གང་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཇུག་པའོ།

關於種子，當理解為能生果實的苗芽等相續之因而滅時，苗芽等相續也將不生起，那時將成為斷見。或者，即使苗芽等生起，若種子以自性安住，則成為常見。所說’非如是’，因此雖有相續，相續之因的剎那也為果實之義而給予因，以及因不以自性安住，故無常見與斷見之過失。 此處上師也指出過失：‘如前此亦不成，且將成相續斷滅。‘此中是說爲了遣除常斷過失，彼如前不成立。若如是了知唯于有中生起因果作用，因果作用不可能，如前已說：‘若是果則于有果，彼若無則同無因，有無亦相違，三時亦不應理。無明行若無不生，彼若無則行不生，彼等互為因，自性亦不成。‘又：‘若自身以自性，不成如何生他？是故由他成，他緣非能生。’ 因此，若因果不成立，何有相續，何有給予因？因已滅后不再生，推度因相續斷滅亦不應理。如是若承許實有，則成常見與斷見之過。 此處有言：若因常斷見過失而不承許常斷，如是則成無實法之生滅，若無彼等，則佛陀所說’此等生滅’教示涅槃道理不應理。如說：‘無常所攝諸行法，具生滅法性，生已而滅者，彼等寂滅樂。’ 因此，無滅、生、滅等空性所示涅槃之道不應理，為顯示此義而說：‘為示生滅故，非示涅槃道，因為空性故。’ 或者此義另解：若作是念，因無實有故無生滅，則成無涅槃道教示之過失。此過失不存在，因為于無實生滅處示現應理，從示現生滅而得涅槃，佛陀所說非是安立涅槃道教示，為顯示此義而說：‘為示生滅故，非示涅槃道。’ 複次，為何從示現生滅無解脫，示現涅槃道亦不應理，為顯示此義而說：‘因為空性故。‘生滅若空，如何示現為涅槃道？ 複次，現見一切眾生所共知的生滅如何是空性？如何彼等非現見亦是空性？為顯示如是義而說：‘此等互相違，見從顛倒生。‘誠然，因生滅空性故，彼等雖是空性，然為世間顛倒見所行。

།དེ་དག་འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་ལས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ན་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་སྟེ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་ན་འདི་དག་ཕན་ཚུན་བྱས་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལས་གཞན་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་ལ། སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་སྐྱེ་བའི་དུས་དང་འགལ་བའི་འཇིག་པ་མི་རིགས་ པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་དང་འགལ་བའི་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་འགལ་བ་དང་། ཕན་ཚུན་མེད་པས་འདི་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བཟློག་པར་ འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ཡང་ན་འགག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ་དང་འགག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་འགག་པ་ཡང་བརྗོད་དེ། གང་ཡང་ འདི་དག་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་ཕན་ཚུན་བྱས་པས་འགྲུབ་ལ།དེ་འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ་དག་གང་མཐོང་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་དེ་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ ན་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་བསྟན་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་མི་འཐད་དོ།།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་དེས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དུ། སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་འཇིག་པ་ཤེས། །འཇིག་པ་ཤེས་པས་མི་རྟག་ཤེས། །མི་རྟག་ཉིད་ལ་འཇུག་ཤེས་པས། །དེས་ནི་ཆོས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་མེད་འགག་པ་མེད་ ཅེ་ན།།ཅི་ཞིག་འགགས་པས་མྱ་ངན་འདའ། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་སྐྱེས་པ་མི་རྟག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ། དེ་འགགས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འགགས་པ་གང་ཡང་ མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་འགགས་པ་ ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་མེད་པའི། །ངོ་བོ་གང་ཞིག་ཐར་མིན་ནམ། །ངེས་པར་ཡང་འདི་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་འགགས་ལས་མྱང་འདས་ཆད།། གལ་ཏེ་ཅིག་ཤོས་ལྟར་ན་རྟག་།དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དག་།མྱ་ངན་འདས་པར་རུང་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་མི་འདོད་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོའི་རྒྱུན་ལས་ལོག་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས ན།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆད་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དེ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པ་ལས་རྒྱུན་ཆད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱོན་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དེ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཁས་ལེན་ན། དེའི་ཚེ་ སྡུག་བསྔལ་མ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།ཐེར་ཟུག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མི་རུང་བས། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་གང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཞེས་རིགས་སོ།

如果問這些是如何理解的？是由相互對立而來。由於顛倒，所以相互對立，即獲得轉變為他者。 如果生和滅以自性而存在，則這些由相互作用而不會轉變為他者。因為除生之外，未生者無滅，在生時也不應有與生時相違的滅，以及離滅者也無生，在滅時也不應有與彼相違的生，並且相互同時獲得生是相違的，由於相互不存在，這些明顯，所以成為相互對立。 生由於離開生的自性，所以是顛倒。或者說，不依賴於滅就不會生起。生的顛倒是由於自性不成立及依賴於滅的緣故。如是也說滅，任何這些相互對立是由相互作用而成立，如是應知，凡見到自性不成立者，即是世間的顛倒。任何彼等如是，因此生滅是空。 當彼等是空性時，由說示其生滅而成涅槃，如是開示涅槃道理是不合理的。應知世尊爲了令凡夫瞭解義理，隨順其所見而說生滅。 如雲：‘由知生故知滅，由知滅故知無常，由知入于無常，由此亦能證法。’ 此處有人說：若無生無滅，以何滅而得涅槃？若無生滅時，則無苦，而五取蘊生起無常故是苦，由彼滅故是涅槃。當無任何生滅故無苦時，以何滅而得涅槃？如是由苦滅故有涅槃，因此生滅是存在的。 答曰：此中無過，因為不是由滅而安立涅槃，彼即是無苦性。無生亦無滅的自性，豈非即是解脫？決定應如是承許。 否則，若由滅得涅槃則成斷，若是另一邊則成常，因此有無二者，不應是涅槃。若不承許苦以自性不生不滅，而了知從苦的自性相續中解脫為涅槃，則由於彼是苦的相續斷絕的自性，故涅槃將成斷滅。 涅槃成為斷滅是不合理的，因為會成為邊執見，並且從自性不成立中斷絕相續的涅槃將成顛倒，而涅槃非顛倒，因此苦的相續斷絕自性不應是涅槃。 又若爲了斷除這些過失而承許另一邊，則由於彼時苦不滅的自性，以恒常故，彼涅槃將成為自性，而苦常住的自性不應成為涅槃，因為彼被說示為苦盡的特徵。 當如是有無二者不合理時，因此應理解：凡是苦以自性不生不滅者，即是解脫。

།འདིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པས་ཐོབ་ བྱ།སྐྱེ་བ་འགགས་པར་གྱུར་པའི་ཆུ་སྐྱེགས་པའི་སྐྱེགས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན། བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འབྱུང་ལ། དེས་ན་འགོག་པ་སྡུག་བསྔལ་ རྟག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །འདིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འགོག་པར་འགའ་གནས་ན། །དངོས་པོ་ལས་གཞན་དེ་ཡོད་འགྱུར།། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་འདི་མེད་ལ། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་འགོག་པར་གྱུར་ན། རྟག་པར་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ལས གཞན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་དུ་དེ་འགགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐ་དད་ན་འགོག་པ་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། དེར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ།། སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པ་དེས་འཐོབ་བོ་ཞེ་ན། ཐོབ་པར་གྱུར་ན་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་འགག་པར་བྱས་ནས་འདིའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། །ཕྱིས་ཅི་ཞིག་འདིའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་གང་གིས་དེ་ཐོབ་པའི རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ན།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ལམ་བསྒོམས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཙལ་བར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།།དེ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མི་སྲིད་པའོ། །དེས་ན། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་འདི་མེད་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་། །ཡང་གཞན་ཞིག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་སྟེ།། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ན་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་ན། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་མོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་བརྟགས་པས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་སྲིད་ན་དེ་མེད་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན། དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ཡང་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་ལྟོས་པས་ཀྱང་ འབྱུང་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལ། འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འགོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཡང་ངེས་པར་དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བར་ འགྱུར།གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་ན། དེ་ནི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགག་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་། དངོས་པོ་མེད་ པས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

於此說道：痛苦消除的自性並非涅槃。若是如此，則痛苦消除的自性即是無有，因此涅槃也將成為無有，而無有成為涅槃是不合理的。由道諦所證得，如同蓮花莖斷絕生長之處，稱痛苦之外的其他意義為滅。若非其他意義，則四諦安立將不成立。因此，滅諦非痛苦常住的自性，也非痛苦消除的自性，因為是異於痛苦的其他意義。 於此所說：若有住于滅諦者，則彼異於事物而存在。因無事物故此不存在，因無事物故彼亦不存在。若滅諦異於痛苦事物，即與之不同，則將成為常住，彼亦將異於事物，而異於事物之存在實不應理，無法安立異於痛苦之滅。即使異於痛苦，滅諦將成為常住，若成為常住，則一切世間之痛苦都將消除。 若說由痛苦的消除而獲得，既然獲得，則何者使痛苦生起復滅而產生此差別？若說生於獲得者相續中，則此後何者產生差別而使其生於獲得者相續中？將永遠生於獲得者相續中，或永遠不生。由此，即使未修道，一切世間都將成就涅槃。因此，必定依賴痛苦而以此自性生起，而其中痛苦亦不可能。故說’因無事物故此不存在，因無痛苦故彼不存在’之義。 復有他說：若痛苦滅盡，無痛苦自性成為事物而成為涅槃則有此過失，然實無如是情形。然而此即是僅僅遠離痛苦而已。答曰：如是觀察亦不能證得涅槃，若有痛苦事物則將具有痛苦，若痛苦不可能則何來其無？若說無事物自性即是涅槃，則因無事物故無事物，彼亦不存在，因成為無事物故不存在，故無涅槃，此為其義。 或者此義另解：若所謂滅諦是事物自體成立，則不依賴痛苦亦當生起，因為以自相成立之故，然實不生。故滅諦自體不成立。或者若欲如是，則必定以事物自性或無事物自性而生起。若許為事物自性，則因遮遣事物故，因無事物故彼亦不存在。若是無事物自性，如是因亦遮遣無事物，因為滅即是無事物，由無事物故非是存在，故說’因無事物故彼亦不存在’。 於此說道：涅槃確實存在，因為彼時有相。

།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཚན་གཞི་ལས གཞན་མཚན་ཉིད་ལས།།མཚན་གཞི་གྲུབ་པས་རང་མ་གྲུབ། །ཕན་ཚུན་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་ཅིང་། །མ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྒྲུབ་བྱེད་མིན། །འདིར་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་མཚན་གཞི་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་གཞི་ལ་མ་ ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ངེས་པར་མཚན་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པས། མཚན་གཞིའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མཚན་ གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་ན། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་ཡོད་ལ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་མཚན་གཞིའི་མི་སྲིད་ལ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་གཞི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བས། དེས་ན་མཚན་གཞི་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་ལས་གྲུབ་པས། རང་ལས་མ་གྲུབ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་རང་ལས་མ་གྲུབ་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཕན་ཚུན་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་མེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། མ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྒྲུབ་བྱེད་མིན། །ཞེས་ པའོ།།འདིར་མཚན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་མཚན་གཞི་ལ་རྟེན་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་ན་། མཚན་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མཚན་གཞིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པས་མཚན་གཞི་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་མཚན་གཞི་ དང་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱུར་པ་འདི་དག་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རེ་ཞིག་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ལ། དེ་ནི་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ གཞན་མཚན་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱེད།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་གཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ་། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་དག་མ་གྲུབ་པ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་དོ།། གང་གི་ཚེ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ག་ལ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ལ་དཔྱད་པའི་རིམ་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲུབ པར་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གཟིགས་ནས།དེ་ལེགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། །ཚོར་དང་ཚོར་བ་པོ་སོགས་དང་། །བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས། །དེས་གང་ཅུང་ཟད་མ་ལུས་བཤད། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ དག་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་འདིས།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྱས་པ་ནི་འབྲས་བུ་། བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །མྱོང་བར་གྱུར་པས་ཚོར་བ་སྟེ། ལས་ལ་ལུགས་བྱས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བར་གསུངས་སོ། །ཚོར་བ་པོ་ནི་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་སྟེ།ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོའོ། །དེ་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ།

不存在的石女之子沒有性質，而涅槃有性質，即是所謂’經過各別觀察的離系滅’這句話。有人說：如果涅槃有性質，就會成為實有，但爲了說明它不是實有，所以說： 相對於所相，不同於能相，由所相成立故自身不成立。互相也不成立，未成立不能成立未成立。 此處，如果有所謂能相的一點實體成立，它就不會依賴所相，而不依賴所相的能相將成為無因獲得，無因是不合理的。因此，必定是從所相而成立能相，所以以所相為因的能相不成立，這就是其意義。 或者有人這樣想：依賴所相而有能相的成立。對此回答：如果所相不依賴能相而存在，則依賴它而有能相；但不依賴的所相是不可能的，離開能相的所相將成為無因，因此所相也從其能相而成立，故不能自成，這意味著能相和所相都不是自性成立的。 或者有人這樣想：即使能相和所相不能自成，但它們可以互相依存而成立。對此回答：互相也不成立，意思是說互相依存也不能成立。 為什麼互相依存不能成立呢？所說：未成立不能成立未成立。 此處，如果認為由於依賴所相而能相成立為所相的所依，則離開所相就不能成立所相的能相，所以說由能相的依賴而所相成立。如此，通過互相依存而建立的所相和能相這些應當觀察：如果依賴所相而安立能相，那麼首先所相不依賴能相就自性不存在，它自身既然不成立而不存在，怎麼能成立其他能相？同樣也可應用於所相。 這就是說，所相或能相未成立者不能成立未成立的所相或能相，因此所相和能相都不存在。當所相和能相都不存在時，怎麼會有具有能相的涅槃成立呢？這是不合理的。 通過觀察所相和能相的次第，容易理解其餘互相依存的事物也不成立，爲了善說這一點而說：由此說明因與果，受與受者等，所見與見者等，由此說明一切。 應當理解，以所相和能相不成立的這個次第，因和果等也不成立。所作是果，能作是因。經歷感受是受，對業作解釋時說受是受。受者是體驗者，即受與受者。這受與受者同時執行，所以稱為受與受者。

།སོགས་པའི་སྒྲས་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཐོས་པ་དང་ཐོས་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་པ་གཟུང་ལ།གང་ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་འདིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་གཉིས་གཉིས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་གཞི་དང་ མཚན་ཉིད་དག་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པས་མ་གྲུབ་པར་སྦྱར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིར་ཡང་རེ་རེའི་དངོས་པོའི་གྲངས་འཇུག་པ་ལ་དཔྱད་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཐོག་མར་དངོས་པོ་གཅིག་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ ཉིད་དེ།འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམ་པར་དཔྱད་ལ། དེའི་རྗེས་ལ། མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དེ་ནས་བརྩམས་ནས་འདིའི་བར་དུ་གཉིས་གཉིས་པའི་དངོས་པོ་ ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གནས་པ་རྣམས་དཔྱད་ལ།འདི་ལས་གཞན་པས། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གང་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཉིད། །མེད་ན་ངེས་པར་ ཆད་པ་ཉིད།།དངོས་པོར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ལ། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཁས་མི་བླང་། །ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་དུས་གསུམ་མེད་ལ། དུས་གསུམ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདིར་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་ལ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ལས་ འདས་པ་ཉིད་ལ་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ཅིའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དུས་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གནས་མེད་ཕན་ཚུན་ལས་གྲུབ་པ། །འཆོལ་ཕྱིར་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ཏེ། །དུས་གསུམ་པོ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལ་འཛིན་ལ་ རག་ན་མི་འཛིན་ལ།དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་པས་དུས་མེད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཞེ་ན། གནས་མེད་ཕྱིར་ཏེ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་གང་ཞིག་འཛིན་ལ་རག་ན། དེ་ལས་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དུས་མེད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ ཏེ་ཡང་ཐེར་ཟུག་པའི་དུས་གང་ཅུང་ཟད་མི་འཛིན་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། །སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་། ལོ་ཕྱེད་དང་། ལོ་ལ་སོགས་ པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཏེ།ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོད་ན། ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་དུས་འཛིན་ལ་རག་ན། དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་ དད་པའི་ཐེར་ཟུག་པའི་ལོ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་ནོ།

等字所攝的是想和所想等。所見和能見等任何一些，等字所攝的是所聞和能聞等五者的二二法，以’任何一些’這個詞攝取相互觀待而成立的二二法的事物。這一切事物也都是以所相和能相不成立的次第而不成立。在此品中也是觀察每一事物的數量次第的場合，所以首先觀察單一事物，如此是自性。其後是單一因，即’有果則有果者’等。此又以無明等次第觀察多種，其後從’無明行無不生’開始直至此處觀察相互觀待而住的二二法事物。除此之外，當開始觀察以具有觀待的三數所遍攝的諸事物。 若說：‘若有事物則是常，若無則定是斷，若成事物則有此二，是故不應許事物。‘此說不應理。若不許事物，則無三時，由有三時故有事物，因為是三時的根據。此中已生未滅的事物以自性安住故，以及現有故，應當以現在的名詞來表述。未得現在位者稱為未來，已過現在位者稱為過去。 若無事物，則以何因緣而有三時？是故由有三時故有事物。答曰：若有三時則有事物，然實非有。為顯示如何無故說：‘無住相互成，雜亂故自不成，無事物故非有，三時唯假立。‘若有所謂時間，則應能執取，然不能執取，是故由無執取故無時間。又為何不能執取？因為無住，所謂時間毫無所有。若有恒常的事物則應能執取，然未被執取故無時間。 或者雖然不執取任何恒常的時間，然而時間仍應存在，因為由剎那等顯現故。此即剎那、須臾、瞬間、半月、月、半年、年等時間量的差別，由執取這些差別故，時間應當存在。答曰：若有年等，則應能執取具有年等量的時間，然而不能執取異於剎那等的恒常年等。

།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རེ་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་ཡོད་ན། དེ་ལ་འཛིན་པས་དེས་ན་དེ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་དུ་གནས་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ ལ་འདུས་པ་ག་ལ་ཞིག་གང་དུ་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་གྱུར་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་ཡོད་ན་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གྲང་ན།སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་ཡོད་ལ། ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར།གནས་པ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་མེད་ན། སྐད་ཅིག་མ་འདུས་པའི་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ག་ལ་འགྲུབ། བློའི་རང་བཞིན་གྱི་འདུས་པར་བརྟགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་དེ། བློའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་གནས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་མེད་དོ།།དུས་མེད་ན་དུས་གསུམ་ནི་ག་ལ་ཞིག་།གནས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དུས་གསུམ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཕན་ཚུན་ལས་གྲུབ་པས་ཀྱང་དུས་གསུམ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བ་འདས་པ་ལས་འདས་པའོ། །ད་ལྟར་བ་མ་འོངས་པ་ལས་མ་ འོངས་པ་ལ།གནས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ལ། དུས་གསུམ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དེ། འཆོལ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བར་འོངས་པ་ལ་ད་ལྟར་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ད་ལྟར་བ་ལ་འདས་པར་ཞུགས་པས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ཉིད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འཆོལ་བའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་དུས་གསུམ་པོ་མེད་དེ།འདས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་འདས་པར་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་འཐད་ཀྱི། འདས་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་ བུ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་འདས་པར་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ། འདས་པར་ད་ལྟར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་འདས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ལ་ཡང་བསམ་པར་ བྱའོ།།འདི་ལྟར་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་དུས་གསུམ་དུ་ཐལ་བར་འཆོལ་བས། འཆོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་། དུས་གསུམ་མེད་དེ་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །འདིར་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པས་དུས་ མངོན་པར་གསལ་བར་ཕ་རོལ་པོ་འདོད་དོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དུས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཅིང་། གང་ཞིག་དེས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་རང་གི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་སུས་ཀྱང་མངོན་པར་གསལ་ བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་མ་གྲུབ་བོ། །དུས་ཀྱང་མེད་ན་དེའི་གསུམ་ཉིད་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དུས་གསུམ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཉེ་བར་གཞག་ལ། དུས་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་ གྲུབ་ལ།དངོས་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་སྔར་ཉིད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ལ། དུས་གསུམ་པོ། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ཏེ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་པོ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་ཐ་སྙད་བྱེད་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དུས་གསུམ་པོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གསུམ་མེད་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ།

或者這樣想：如果暫時有剎那，則由於執著於它，因此它將成為聚合自性的須臾等。對此回答說：對於無住的諸剎那，何來聚合？在何處執取須臾等，若剎那也存在時，又怎能安立須臾等？因為那剎那也有始中末，而且那些始中末也有始中末的緣故。由於無住，剎那也不存在，那麼由剎那聚合的須臾等又怎能成立？ 以心性的聚合來觀察，剎那不可能成立，因為那心的剎那也是遍計的緣故，由於它本身無住的緣故，無有時間。若無時間，三時又從何而有？不僅僅是由於無住而無三時，由於互相成立也無三時。 如此，現在是從過去而過去。現在是從未來而未來。由於正住故是現在，如此互相觀待而成立。由於三時互相觀待而成立，所以它不成立，這是以此而證成的。因此三時也不存在。 如此三時也不存在，因為混亂的緣故。即未來時來到現在時稱為現在，現在進入過去稱為過去。因為在一體上安立為三時的緣故是混亂的。 或者由於互相觀待而成立的緣故三時不存在。過去離開現在和未來則不存在，假如過去中有現在和未來，那時觀待它是合理的。但過去如同石女兒一樣不存在，如同不存在的石女兒不觀待一樣。 當過去中有現在和未來時，由於過去中有現在的緣故，如同過去的自性一樣將成為過去。如此對於過去和未來，也應當思維過去和現在。 如此，由於在過去、未來、現在上各自成為三時的過失混亂，所以由於混亂的緣故三時也不存在。如此也是，三時不存在因為自身不成立的緣故。 此處對方認為由剎那等而時間明顯。離開剎那等的時間絲毫不存在，也不是由它而明顯，如同兔角以自性不成立故任何人也不能令其明顯。因此以自性時間不成立。 若時間也不存在，其三性又從何而有？即三時不存在。再者，你爲了成立事物而安立三時，而那時間離開事物也不成立，因為依於事物而安立它的緣故。 那事物也如前已證成不存在，三時由於無事物故不存在。若如此三時不存在時，那時如何作三時的言說呢？ 回答說：三時僅是假立，非真實，是增益而已的意思。三時不存在，其因緣的事物也不存在，這樣已經證成。 此處有人說：事物是存在的，它也是有為的自性，因為有它的相故。非存在者無有相，如同石女兒一樣。

།དངོས་པོ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། །གནས་འཇིག་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་ མེད།།གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་འདི་ལས། །འདུས་མ་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །དེ་ལ་འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པས་ཤེས་པས་། འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་འདུས་བྱས་ལ། འདུས་བྱས་དང་མཚན་ཉིད་པས་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་གནས་དང་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་གནས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན། གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་པོས་འདུས་བྱས་འཇུག་པ་མེད་པར་དེ་ནི་སྔར་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ།།ཞེས་པས་འདིར་གང་གི་ཚེ་གང་ལས་འདུས་བྱས་འཇུག་པ་དེའི་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་ན། དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་མ་གྲུབ་པ་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་ན་འདི་ལས་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ཡང་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པས་ནམ་མཁར་ཐ་སྙད་བྱས་ལ། འདུས་བྱས་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་ཐོབ་བྱའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ།།འདུས་བྱས་མེད་ན་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅི་ལྟར་མེད་ཅེས་བརྗོད། འདི་ནི་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་ བྱ་མིན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་བསྒྲུབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་འབྲེལ་བས་འདུས་བྱས་བརྟག་པ་དང་འབྲེལ་པར་བརྗོད་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་སྨོས་པས་ཀྱང་འདི་དག་གསུངས་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་དག་མེད་པར་བསྟན་ན།སླར་ཡང་དེ་བསྒྲུབ་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར། འདིར་གསུངས་པ། འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་། །གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །གནས་པ་མིན་པའང་མི་གནས་ཏེ། །སྐྱེས་པ་སྐྱེ་མིན་མ་སྐྱེས་པའང་། །འདིར་ གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོའམ། མི་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལས་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་སྟེ། འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་པ་དང་ བྲལ་བ་དེ་འཇིག་པ་མེད་ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་ནུས།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་། ད་ནི་ཞིག་པའང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་འཇིག་ཅེས་བརྗོད་ པར་ཇི་ལྟར་རུང་།ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་དག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །གང་ཞིག་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་ཞིག་པ་ཡང་མི་འཇིག་པ་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མེད་ དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་འདི་དག་གནས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། གནས་པའི་དངོས་པོའམ་མི་གནས་པའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །གནས་ པ་མེད་པའང་མི་གནས་ཏེ།།ཞེས་པ་ལ། རེ་ཞིག་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་མེད་དེ། གནས་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གནས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།། གནས་པ་མེད་པའང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་ཡང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ།

有人說：事物具有有為法的特徵，即生、住、滅三相，因此由於有特徵，所以有為法的自性存在。 回答：如果有為法的特徵存在，那麼有為法的自性就存在，但實際並不存在。爲了說明這一點，經中說： ‘有為法的特徵生、住、滅三者也不存在。因為有為法不存在，所以無為法也絲毫不存在。’ 其中，由於能夠表徵這個，所以稱為特徵。由因緣和合而了知，從和合中產生的稱為有為法。有為法的特徵即是有為法的特徵。 這是什麼呢？即生、住、滅。生、住、滅這三者也不存在，因為三者不能成立有為法的執行，這在前面已經證明：‘有法因為已有故不生，無法因為無故不生。’ 此處當三者不成立時，有為法不成立也就間接得到證明了。因為有為法不存在，所以由此無為法也絲毫不存在。 其中，因為無色故假立虛空，諸有為法因緣不具足故不生起稱為非擇滅。 有漏的有為法通過智慧力斷除的特徵所獲得的滅稱為擇滅。 有為法若不存在，則不依賴於它的無為法也不存在，因此無為法不存在。 有人說：再次請說明生等三者為何不存在？這不是已經通過’已生不再生’等論述證明了嗎？ 那是與觀察因相關聯而說明與觀察有為法相關聯，如同那樣說也將闡述這些。如果這樣也說明有為法和無為法都不存在，爲了再次開始證明這點，此處說： ‘無滅者不滅，住者不能住，非住者不住，已生不生未生也不生。’ 此處，如果有所謂的滅，那麼它要麼像如來一樣存在，要麼不滅。首先，無滅者不應該滅。為什麼呢？因為無滅者怎麼會滅呢？所謂無滅就是離開了滅，說無滅會滅怎麼可能？ 因此無滅者不滅，已滅者也不滅，因為已滅是指已經不存在了。那又怎麼能說它滅呢？ 除了已滅和未滅之外沒有其他安立。當無滅者不滅且已滅者也不滅時，因此可以確定滅不存在。 現在要證明住也不存在。此處當思維這些住時，要麼思維為住的事物，要麼思維為不住的事物。兩者都不合理，爲了證明這點而說： ‘住者不能住，非住者不住。‘關於這點，首先住的事物中沒有住，因為離開了應住的事物稱為住，住中不可能離開住的作用，因此住者不能住。 非住者也是離開住的作用的。任何離開住的作用的怎麼能住呢？因此住也不存在。

།ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐྱེས་པ་སྐྱེ་མིན་མ་སྐྱེས་པའང་།། ཞེས་པ་ལ། སྐྱེས པ་རེ་ཞིག་མི་སྐྱེ་སྟེ།།སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པའང་མི་སྐྱེ་སྟེ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་མེད་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ངེས་པར་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་གྲང་། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་།དུ་མ་མ་ཡིན་གཅིག་མ་ཡིན། །མེད་མིན་ཡོད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས ཅད་འདུས།།རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་དེ། བུམ་པ་ལས་གཞན་པ་སྣམ་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པས་བུམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ལ་ མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ལ།ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་བསྒྲུབས་སོ། །གཞན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྒྲས། འདུས་བྱས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་རང་གི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ལ་འོན་ཀྱང་འདུས་ མ་བྱས་སོ་ཞེས་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་དེ་དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དུ་མ་གྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དག་འགལ་བས་ཀྱང་འགལ་ཟླའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་དང་འགལ་བ་མི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དུ་མ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ མེད་དེ།སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་ མེད་སྐྱེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ་མེད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་མེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་ མེད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ། འཕགས་པ་ལྷས། མ་བརྟེན་ཡོད་པ་ནམ་ཡང་ནི། །འགའ་ཞིག་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་ཡང་ འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡང་།།མེད་པ་དེས་ན་རྟག་མ་ཡིན་། །ཞེས་སོ། །མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་ སོ།།ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་གཅིག་དང་། གཞན་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉི་ག་ཡང་མི་སྲིད་ པ་འཐད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་ངེས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། མཚན་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་དང་ ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ བསམས་པའི་སྒོ་ནས་དགག་པའི་ངག་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱས་པས་སོ།

現在爲了證明不存在生起而說：‘已生不生，未生也不生。‘對此，已生的暫且不生，因為遠離生起的作用。未生的也不生，因為不是生起作用的對境。因此，無有有為法，若彼不成立，無為法也不存在，如是成立。 假設若有任何有為法或無為法，則必定是異體或同體。二者皆不合理，爲了證明此義而說：‘有為與無為，非多亦非一，非無非有亦非有無，此處攝一切差別。’ 首先，有為法和無為法不成立為異體，若有，則無為法不依賴有為法而存在，如同瓶子之外的毛毯自性成立而不依賴瓶子一樣。不依賴有為法而無為法的自性成立是不可能的，如何不可能，如前已證。 複次，以無為法之名，遮遣有為法而了知自義，即’此非有為而是無為’。當如是時，則唯依有為法而安立無為法，不應成立為多。有為無為相違，故不應理無待于相違事物而自身相違，是故複次不依有為法則無為法不可能。 如是于有為法亦當說，如是則暫且多非有為與無為。今於一性亦無有為與無為，如明暗互相違故，及許為異相故，及許為二性故。 複次，若有所謂有為法，則彼為有、為無、為有無而生。其中暫且有不生，因為已有故。無亦不生，因為已無故。有無亦不生，因為相違二法不可能為一。 或者，若有所謂有為法，則彼應為有、為無、為有無而存在。其中暫且非有，因為有不待因故，無因者無有已有故。如聖天所說：‘無依有永時，何處亦非有，永時於何處，無故非常有。’ 亦非無，因為自性不成立故，無實法亦無故。如言：‘若實物不成，無實何能成？‘亦非有無，因為一法無有相違二法之體性故。如是于無為法亦當說。 不僅僅是唯有為法不可能有一、異、有、無、二俱，而且還必定於有漏無漏、有色無色、有示無示、有礙無礙、因果、所相能相、取與能取、四大種及所造等以及一切法，亦當如是觀察安立而極不可得，因為如前所說彼性異性等諸相門中以觀察方式作遮破語得到機會故。

།དེར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་དེ་དག་དགག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འདུས། །ཞེས་པ་ལ། མཚམས་ དང་ཁྲིམས་དང་དེའི་བར་དུ་ཞེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཟད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ལུང་ དང་འགལ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར། བླ་མ་བཅོམ་ལྡན་ལ་གནས་དང་། །ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་གསུངས། །སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་དང་ནི། །ལས་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་མེད་གསུངས། །མདོ་ལས་གསུངས་པ། ནོར་དང་འབྲུ་དང་ས་ལེ་སྦྲམ། །ནོར་བུའི་རྣ་ རྒྱན་བ་ལང་རྟ།།བྲན་དང་ལས་བྱེད་མངག་གཞུག་པ། །གང་ཡང་གཞག་པའི་ནོར་རྣམས་དང་། །ཅུང་ཟད་ཁྱེར་ནས་འགྲོ་མིན་ཞིང་། །ཐམས་ཅད་བོར་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཐ་མའི་གནས་སྐབས་མངོན་གྱུར་པ། །མི་ཡི་སྲིད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཅི་དེ་རང་ གིས་ཅུང་ཟད་ཙམ།།བླངས་ནས་དེ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདི་ཡིས་ཅི་ཞིག་མི་སྤོང་ན། །ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་རྗེས་འགྲོ་བཞིན། །གང་ཞིག་སྐྱེས་བུ་འདིར་བྱས་པའི། །སྡིག་པ་དང་ནི་བསོད་ནམས་གཉིས། །དེ་ནི་དེ་ཡི་རང་གིར་འགྱུར། །དེ་ཡང་བླངས་ནས་འགྲོ་བས་ན། །འདི་ དག་དེ་ཡིས་མི་སྤོང་སྟེ།།ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་རྗེས་འགྲོ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་ལམ་ངན་ནས་འགྲོ་བ། །འགྲོ་བ་པོ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པའི། །སེམས་ཅན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ལམ་བཟང་ནས་འགྲོ་བ། །འགྲོ་བ་ པོ་འདིར་བདེ་བས་འགྲོ།།དེ་བཞིན་འདིར་བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །སེམས་ཅན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་ཡུན་རིང་འགྲོན་བྱས་ནས། །རིང་ནས་དགེ་བར་འོངས་པ་ན། །གཉེན་འདུན་སྙིང་དགའ་འགྲོགས་བཤེས་རྣམས། །འདིར་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད།། དེ་བཞིན་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་འགྲོ། །བསོད་ནམས་ཁོ་ན་མངོན་བསྟོད་དེ། །མཛའ་སྡུག་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུར་འོངས་། །དེ་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བྱོས། །བསོད་ནམས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་། །སྲོག ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་གནས་བརྗོད།།བསོད་ནམས་ལྷ་རྣམས་བསྔགས་པར་བྱེད། །ཞི་བའི་སྤྱོད་པའང་གང་སྤྱོད་པ། །འདིར་ཡང་སྨོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །མཐོ་རིས་འགྲོ་ལ་རྗེས་ཡི་རང་། །ཞེས་མདོ་འདིར། ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཆུད་ཟོས་ཀྱང་ལས་གནས་པར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།སླར་ཡང་གསུངས་པ། བསོད་ནམས་མེ་ཡིས་མི་ཚིག་ཅིང་། །རླུང་གིས་འཇིག་པའང་མ་ཡིན་ཏོ་། །ཆུ་ཡིས་གཤེར་བ་མ་ཡིན་ལ། །ས་ལ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་གནས་པར་གསུངས་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་ མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་གནས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གནས་པར་མི་ནུས་སོ། །ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནག་པའོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའོ། །འདྲེན་མ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་མའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས། གང་གི ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་དེ།ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ལས་ཀྱི་མེད་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངེས་པར་མི་བརྗོད་པས། དེས་ན་ལས་ཡོད་པར་རིགས་ལ། དེ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རང་ གི་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ལ་ལས་ནི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལས་ལུས་ཞིག་ན་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལས་ ཀྱང་གང་གི་རང་གི་བདེ་བ་ནི་རང་གི་ལས་སོ།།དེས་ན་ཡང་དེའི་ལས་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་དེའང་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

因為在此處彙集，所以應當了知如同有為法和無為法那樣對它們進行否定，如說：‘在此處一切種種彙集’。界限、戒律以及其間的意思並非其他。一切之聲是窮盡之義，種種之聲是差別之義，應當如是了知。 於此有人說：如前所說，不能成立有為等法無自性，因為違背經教。如是：‘依止尊師薄伽梵，宣說業性及果報，有情自業以及業，宣說永不毀滅法。’ 經中說道：‘財物、穀物及大米，寶石耳飾及牛馬，奴僕工人使喚者，以及一切所積財，少許亦不能攜去，一切捨棄而離去。最後時刻現前時，捨棄人間諸有際。彼不能取少許分，攜帶而去他方所。此人何物不捨棄，如影隨形而相隨。若人於此所造作，罪業福德此二者，彼即成為己所有，攜帶離去故如是。此等彼者不捨離，如影隨形而相隨。譬如行於惡道者，此行者當受痛苦。如是未作諸福德，眾生當往惡趣去。譬如行於善道者，此行者安樂而行。如是於此作福德，眾生當往善趣去。士夫長久為旅客，從遠方善來此時，親友歡喜諸伴侶，讚歎此人來此處。如是作諸福德者，從此世間往他方，唯有福德受稱讚，如親友眷屬相迎。是故福德之蘊聚，往他方者當修習。福德于彼他世間，眾生皆說善安住。福德諸天所稱讚，若行寂靜諸行者，於此不受諸誹謗，往生天界生歡喜。’ 此經中，世尊說雖然財物、穀物等會消失，但業仍然存在。複次又說：‘福德不為火所燒，不為風所毀壞也，不為水所浸濕已，不會沉沒于地中。‘此說也表明其存在，而說非實有如空花之存在是不合理的。 因此，如同有為法和無為法一樣，不能成立一切法皆無。業的自性也為世尊所說：‘諸比丘，純黑業的異熟果報也是純黑的，純白業的異熟果報也是純白的，雜染業則是雜染的。‘從此語中，業的自性即是其本性，業的自性即是其果報。若無業，則不能說其因果決定，因此應當有業，由此成立一切事物。 世尊也說眾生自業：從’眾生人類的自業即是佈施之業’這句話中，身體毀壞時捨棄財物、穀物等，而業則隨至後世，因此業即是各自安樂的自業。因此業也存在，眾生也存在，所以諸事物非無自性。

།ལས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི།།བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་པ་རྙེད་ནས་དུས་སུ་ནི། །འབྲས་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྨིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལས་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་ལ་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ལུང་འདིས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྔར་ཉིད་དུ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ པ་རྗེས་སུ་གནས་སོ།།འདི་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་གསུངས་ཏེ། །མ་སྐྱེས་གང་དེ་ཆུད་མི་ཟ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་བདག་འཛིན་མེད། །དེས་བསྐྱེད་འཛིན་པའང་རྣམ་ རྟོག་ལས།།དེ་ལ་མི་རྟག་དང་ལྡན་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཞེས་གསུངས་པས་ན། ལས་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ཡང་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པར་གྱུར་ན།སླར་ཡང་ལས་མི་རྟག་པར་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ འདུ་བྱེད་དུ་གསུངས་ལ།རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ནི་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་གསུངས་པ།། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཁོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་སྐྱེས་ལ། གང་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཡང་འདི་ལྟར་མི་འདོད་ན། དེ་ལས འདུས་བྱས་སུ་ཡང་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་འདི་ལྟར་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ལས་ནི་འདི་དག་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ལྔས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི།འཇིག་རྟེན་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་རློམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་གི་ཞེས་འདིར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མིང་ཅན་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་མེད་དེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ གང་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་དག་ཀྱང་མེད་དེ། ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་གང་གི་ཕྱིར། །དེས་བསྐྱེད་འཛིན་པའང་རྣམ་རྟོག་ལས། །གང་ཡང་འདི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ པས་བསྐྱེད་པའི་ངར་འཛིན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད། །དེ་སྐྱེས་ཐེར་ཟུག་བདག་དངོས་འགྱུར། །ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་སྨིན་དུ། །མི་འགྱུར་དེ་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འགྱུར། །བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ ལག་ལྔ་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如來也說業不會消失，如說：‘眾生的諸業，即使經過百劫，也不會消失。當因緣聚合時，必定會成熟果報。‘等等，若無業則’不會消失’這樣的詞句就不合理。因此業是存在的，由於業存在，諸法就有自性。 對此回答：這個教證並不能否定諸法無自性，為什麼呢？因為如前所說，這類教證是依世俗言說而說的。這些也必須承認，為什麼呢？因為世尊說：‘諸業無自性，未生故不滅，由此無我執，所生執分別。彼有無常相及有為法等。‘世尊說業也是無常的，凡是無常的就是無自性的，因為自性是不會改變的。 如果世尊是依據有自性而說有業，就不會再說業是無常的，因為無常和有自性是相違的。世尊也說’以無明為緣而有行’，若本來就有自性則依緣而生是不合理的。因此，爲了證明世尊的教言明確顯示業無自性而說：‘說諸業無自性’。正因為無自性所以未生，正因為未生，所以世尊說它是不滅的。 關於’諸業不滅’等，如果不接受這樣的觀點，那麼有為法也不應承認，因為這些是相互矛盾的。又如此，由於業本性未生，所以無自性。這些業即是：識、名色、六處、觸、受，以這五支而轉起，是世間人執著為我的根據，於此執為’我所’。 這個名為我執的東西，也因為是由無自性的業所生，所以是無自性的，應當清楚地了知這一點。或者如果這樣想：識等五支無自性，因為是由無自性的業所生，即便如此，這個具有我執和執著相的東西，也是由無自性的業所生，所以應成為有自性。 這些也不存在，為什麼呢？因為’所生執著從分別’。凡是由我的增益所生的我執，也因為是由無自性的非如理作意的分別所生，所以必定是無自性，這一點得以成立。必須如此承認，也就是說業是無自性的。 否則，如果業有自性，所生就成為永恒的我體。業也將不會成為苦的異熟，因此將成為我。所謂’我’這個事物，即是指識等五支。

།གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་འཇུག་པས། རྟག་པའི་བདག་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ལས་ནི་མི་རྟག་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། རྟག་པར་གྱུར་ན་ལས་ལ་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ཐེར་ཟུག་པ་ཡིན་ནམ་། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་སྟོན་པར་མི་ རིགས་སོ།།དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཐད་པ་ཅི་ཞིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལས་ནི་རྐྱེན་སྐྱེས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་སྐྱེས་ཅུང་ཟད་མེད། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི་ཟ་ཡི།། གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུར་མཚུངས། །གལ་ཏེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། ངེས་པར་དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའམ་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། ངེས་པར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། མ་སྐྱེས པ་རྐྱེན་ལ་ཡོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ན་ཡང་སའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལ་མེད་པ་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ན། དེའི་ཚེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དེས་ན་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་ལས་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །རྐྱེན་མེད་ པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་ལས་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ལས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་ན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །ཞེས་འཆད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ནི་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་བའི་དོན་ཏེ། བརྫུན་ཞིང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དུ་མར་བསྒྲུབས་པས་མང་པོས་ཅི་ ཞིག་བྱ།དོན་འདི་ཡང་དཔེས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི་ཟ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུར་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་སུ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་དབང་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཁང་པ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ཤིང་དང་། ལྡུམ་ར་དང་། ཁང་བཟངས་དང་། བ་གམ་དང་། ཕྱུགས་ལྷས་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་འཁྲུལ་པས་གྲོང་ཁྱེར་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་ལ། ཡང་དག་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲོང་ཁྱེར དུ་མངོན་པར་རློམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོའི་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བས། གླང་པོ་དང་། སྟག་དང་། མ་ཧེ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ དག་པའི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་གནས་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་རློམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྨོངས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཆགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ གཞན་ཐོབ་པའི་ཉི་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚ་བས་ཕྱོགས་སུ་ཤིན་ཏུ་ཕོག་པ་ལས་འབབ་པར་མཐོང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པའི་ཆུའི་རྣམ་པ་ཅན།ཆུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡང་སྨིག་རྒྱུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ།

如果業有自性，它就不會是無常的，因為自性是不變的，而且由常法所生的果也會如因一樣，成為常住的自性，如果成為常住，那麼由識等的業所產生的痛苦果報就不會生起。業是無常的所以會產生果報，凡是無常的就是苦，所以會成為痛苦的果報，如果成為常住，業就不會有痛苦的果報。所說’凡是無常的就是無我的’。如果業的果報和業是永恒的，那就會成為有我，那麼也就不應該說一切法無我了。因此必須了知業是無自性的。 又問業無自性的道理應當如何了知呢？說道：業非緣生有，非無緣所生，諸行如干闥婆城，如幻如陽焰。如果有所謂的業，必定是從緣而生或無緣而生。首先如果認為從緣而生，必定果從緣中有，未生的不可能在緣中有，果未生時，即使有地等因緣，果在緣中無而從緣生，那時也會從非緣生，而這些都是不存在的，所以從緣生的業是不存在的。無緣也因為無因，任何果都不可能存在。因此業是不存在的。 當業不存在時，識等也不存在，因無所取故，能取者也不存在，即一切有為法無常，一切法無我，如果不承認自性，一切都會安立得很好。如果說諸法無自性，那麼這樣一來，豈不是成為一切法都不存在了嗎？答：無自性的含義不是不存在的意思，而是虛妄的意思，即虛假和欺誑性的意思。緣起法的這些道理就是無自性的含義，已多方論證，何需贅述？ 這個道理也用比喻來說明：諸行如干闥婆城，如幻如陽焰。就像在某些地方和時間，由於錯亂的感官條件，顯現出房屋、園林、樹木、花園、宮殿、閣樓、牲畜等裝飾的城市，雖然是虛幻的卻被執著為真實的城市，是讓愚人產生城市妄想的因緣，是虛假欺誑的法。 又如具有幻術能力的魔術師用咒語，雖然大象、老虎、水牛、男人、女人等事物本無真實的女人等自性，卻讓愚人對這些虛假欺誑的法生起女人等的妄想而產生貪著。又如在特定地點、時間和狀況下，依靠太陽的熱力強烈照射某處，由於顛倒見解而見到水的形相，雖然無有水的自性，卻顯現如陽焰。

།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ པོ་རྣམས་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་བརྩད་པ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་རྩཝ་དང་ ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་ལ།དེ་ན་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའང་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨྲས་པ། གང་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་ སོགས་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ ཉིད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟོང་སྟོན་པར་མཛད་ལ།དེའི་ཚེ་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་རྟོག་།དེའི་ཕྱིར་གང་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་བདེན་ པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་མི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་སྤྲུལ་པ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྣང་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མི་བདེན་པར་ མངོན་པར་འདོད་པའི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའོ་ཞེས་རིགས་སོ།།གང་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་སྨོས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་འདོད་པས། ཇི་ལྟར་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི།གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོད་པ་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་དེའི་ཆ་ཤས་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་དེ་ནི་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་བསལ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་ བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བརྗོད་པར་འདི་འགྱུར་ལ། དབུ་མར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྨི་ལམ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཁས་བླང་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།འགལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་གཞན་ གྱིས་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྨོས་པའི་རིག་པས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གནས་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་དག་ ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ།འདུ་བྱེད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཚུངས་ཞེས་གསུངས་སོ།

同樣地，識等諸法依靠各自的因緣和合而被觀察到的，即是觀察到離自性，如同乾闥婆城等一樣，是緣起的緣故。 對此有人爭論說：乾闥婆城是依靠草木等緣起而顯現為房屋、園林等的形態，但是在那裡沒有房屋和園林等的緣起。 因此這個比喻不能成立空性，因為其中有草木等的緣故。 對此回答說：所觀察到的房屋和園林等不是緣起。如同房屋和園林等一樣，草木等也不成為緣起。因此，房屋等也因為被觀察到的緣故，如同草木等一樣，應當是緣起。 再者，當如來在虛空中示現千變萬化時，哪裡會有草木等存在？因此，凡是被觀察到的即是觀察到緣起性。 對於緣起法，世間人有些認為是真實性，有些認為是不真實性。對此，爲了遮遣執著乾闥婆城、幻術、陽焰、變化、水月、旋火輪、影像、映象等緣起為不真實而執著為真實的見解，應當如是理解。 又有人爲了消除對方所說的過失而說：如同離開草木等自性而顯現為象等的形態，同樣地，識等也是離開識等自性而顯現為識等的形態。這種說法是不對的，因為在離開分別的象等中，如同草木等存在一樣，像等也是不存在的。 同樣地，對於識等，其中任何緣起的部分，因為如同草木等是存在的緣故，以及因為已經遮除了增益於緣起識的本性的自性的緣故，就會得出諸法的自性成立的結論。 因此這是隨順唯識宗的說法，而不是隨順中觀宗的說法。 或者，不應該承許隨順夢境所見，因為在那時，對於唯識宗而言，緣起因相本身沒有不隨順，且有相違的緣故。 又有人說，已經通過了解在證成諸法無自性方面無有功能而遮除了他人所說的過失。 如此解釋是不合理的，因為如此所說的道理是：如同乾闥婆城等一樣，因為是緣起的緣故，諸法無自性。住於此見的人也必定要承許這些，因為經中說：‘諸行如同乾闥婆城。’

།ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། འདི་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པས། གང་གི་ཕྱིར། ལས་ ནི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་མཚན་ཅན།།ཉོན་མོངས་འདུ་བྱེད་ལས་བདག་ལས། །ལུས་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན། །གསུམ་ཀ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྒྱུར་བྱས་པས། ཉོན་མོངས་ལས་བདག་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དེ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ལུས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཐ་དད་པའི་ལུས་འཛིན་པའོ། །ལུས་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱས་ནས། གཅིག་ གིས་ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལུས་པོ་སྟེ། གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ། དེས་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདི་དག་གསུམ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ། མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ནས་ བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་འབྲས་བུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དང་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ལས་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་ལས་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་དེའི་ཚེ་ན། ལས་མེད་གྱུར་ན་བྱེད་པོ་མེད། །དེ་ཉིད་མེད་པས་འབྲས་བུ་མིན།། དེ་མེད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་མེད། །དེས་ན་དངོས་པོས་དབེན་པ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ལ། དེའི་ཚེ་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། སུའི་བྱེད་པ་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས མེད་ན།རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ག་ལ་ཞིག་།འབྲས་བུ་མེད་ན་ཡང་སུའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས། དེས་ན་ལས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སླར་ཡང་དེ་ལྟར་ འབད་པ་ཆེན་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་པས།ཁྱོད་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་།ཇི་སྲིད་དུ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ན། ལོག་ལྟའི་གང་ཟག་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་ཡང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུངས་ལ། ཤི་ནས་ ཀྱང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ།།དེས་ན་འདིར་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་ཆེན་པོས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཞོག་ཅིག་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ལས་སྟོང་པའི་དོན་ནི་ལས་མེད་པའི་དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་རང་བཞིན་དང་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ ལས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི།ལས་ནི་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར། །ཤེས་ན་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །ལས་མི་འབྱུང་སྟེ་དེ་མེད་ན། །ལས་ལས་འབྱུང་གང་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཞིག་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ན། དེས་ནི་ལས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འདོད་དོ།

為什麼呢？因為如果有自性，這些就不會成為緣起，而緣起是存在的。因為’業是煩惱因緣，煩惱行業自性，身是業的因緣，三者皆空無自性。’ 關於’無明緣行’，業是以煩惱為因緣，即以煩惱為因。從煩惱業自性而來的是諸行，從業和煩惱而來的是以識等為自性，因為識等是由行業和煩惱自性即無明和行所生。 這些在此成為行圓滿的六處階段所獲得身體的因緣，即執取不同的身體。那個身體也如同行一樣，唯是業和煩惱的因。因此，也以一個來表示稱為以業為因緣的身體。 從此，他們的業和其果報身體，這三者也是緣起性，因此如同乾闥婆城等一樣，這三者也是無自性空。 此處有人說：業是存在的，因為有作者的緣故。此處顯示業的作者：‘隨無明而行的補特伽羅造作福德行’等，因此有作者故業存在而果報也會生起。 有果報則必定有受用者，因此由於業、作者、其果報和受用者都存在，所以一切事物的自性是存在的。 答曰：如果業存在，則其作者等存在，但當如上所說的理由證明業不存在時：‘無業則無作者，無彼則無果報，無彼則無受用，因此離諸實體。’ 當證明’因緣所生故無有任何業’時，業不存在，誰會被認為是作者？無作者和業，哪裡會有無因的果報？無果報又誰會被認為是受用者？因此，由於無業等故離諸實體，即一切皆空得以成立。 此處有人說：再次如此以大精進證成空性，於你有何果報？只要誹謗業果，邪見補特伽羅即使行為善好也會帶來不悅意的果報，如世尊所說，死後也會轉生地獄。因此在此以極大精進成辦非義，請停止。 答曰：若誰以業空為無業之義，則有如上所說過失，若誰通達因離自性故業空者：‘如實知業空，因見真實故，業不生，無彼，從業所生不生。’ 若誰通達業無自性，則彼將完全了知業不顛倒的空性。彼業亦因無明緣故執著’此是真實’，因業無自性故於無自性不許有果報。

།དེས་ན་དེས་སྐུར་པ་བཏབ ནས་ལོག་ལྟ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ལས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོག་པས་འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་ལ།ལས་ལ་མ་ཆགས་པས་སླར་ཡང་ལས་མི་རྩོམ་མོ། །ལས་མ་བརྩམས་པར་གྱུར་ན་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུ་ལོག་གོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཁོར་བ་ ལས་ལོག་ན་ངེས་པར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་ལས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་མ་རིག་པ་སྤོང་ལ། མ་རིག་པ་སྤངས་ན་རྒྱུ་མེད་པས་ ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེར་ལས་མེད་ན་གང་ཞིག་ལས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་པ་དེས་སྐྱེས་བུ་མངོན་པར་རློམ་པས་གནས་ པ་ལ།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པས། ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ན། གང་ཞིག་འདི་དག་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་ཡང་མི་འཐད་ལ།གང་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འདི་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་མེད་པའི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པས། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ བཞིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སོ།།འོ་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་བསྒྲུབ་བཞིན་པས་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ཏེ། རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་བཞིན་པར་འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཁྲུལ་པ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འཁྲུལ་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་བདེན་པ་བདེན་ པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ།མི་བདེན་པ་ཡང་མི་བདེན་པའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ དཔེར་ཉེ་བར་བསྟན་པས་གསུངས་པ།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་དེ་བཞིན་གཤེགས། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡིས་སླར་ཡང་ནི། །སྤྲུལ་པ་གཞན་ནི་སྤྲུལ་པར་འགྱུར། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སེམས་ཅན་ གྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རམ།ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཤེགས་པ། དེ་ལྟར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལས། འོག་མིན་ ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།།དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྲུལ་བའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དང་མཐུ་མཉམ་པས་དགོས་པའི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྟོན་པར་མཛད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། མ་སྐྱེས་གནས་པ་མེད་པ་ཡི། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཚུངས། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་སྟོན་པ་ཡང་། །འདི་དག་འཇིག་རྟེན་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར།། ཞེས་གསུངས་སོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་མངའ་བས། སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནུས་པའི ནུས་པ་ཅན་ཉིད་དེ།བསམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ལ། གང་ཞིག་སྤྲུལ་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་གཞན་ཡང་འཇུག་པར་མཛད་དོ།

因此，他並非通過誹謗而獲得邪見，而是通過認識無自性，從而斷除對這些事物的執著，由於不執著于業，故不再造作新業。 當不再造作業時，以業為因的果報即會消除。當業的果報輪迴消除時，必定趨向涅槃。 如是，通過見到真實義而了知業，即是認識其為空性。通過見到真實義而斷除無明，當無明斷除時，因為無因，業便不生。 彼處無業時，從業中生起的識等便不生起。當識等不生時，即成就涅槃。 以此理趣，對於住於我慢的補特伽羅，善巧成辦自他二利者，為證成業無自性而說。 此處有人說：若以如是成立的理趣安立業無自性，則從此等業所生的有情世間和器世間種種現象皆不應理，所說的業與作者亦不能成立。 無自性的乾闥婆城等，如是不能成立種種果報和作者的存在。 然而，乾闥婆城等境，由於識緣自境而成立事物，故心與心所能成為能作者，依各自因緣而生故，有作者存在。 答曰：即使成立為識之所緣，然而迷亂不能成為迷亂之因，因為識無迷亂，所以非真不能成為真實之因，非真亦非非真之因。 於此，識亦承許為非真實，如是無自性亦明顯成為圓滿無自性果報之作者，以極為明顯的比喻說明： 如同薄伽梵如來，以神通幻化變化身，彼所化復能，變化其他化身。 某些圓滿福德智慧資糧的殊勝有情，或因通達諸法實相，或因如同過去諸佛所行而行，故稱如來。 如是，他部論中說：唯於色究竟天現證一切種真實義。彼復以主尊如來神通變化化身，于閻浮提示現證悟菩提。 彼所化現證菩提，以與真實如來力量相等，為利益故示現其他化身。故說： ‘無生亦無住，此即法界等，示現入胎等，隨順世間故。’ 即使承許于閻浮提現證圓滿菩提者是真實如來，然而如來具不可思議威力，具有能現化身之能力，故意示現如是化身，並令所化復現其他化身。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་སྤྲུལ། །སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །གཉིས་པོ་མིང་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་། །གང་ཅི་རུང་ སྟེ་རྟོག་པ་ཙམ།།གང་འདིར་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་བའི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། །ཅི་འོན་ཏེ་གང་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་གྱི་། སྤྲུལ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། གཉིས་པོའི་མིང་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་། །གང་ཅུང་ཟད་དེ་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་པོ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།སླར་ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་ཡོད་ཅེ་ན། གསུངས་པ་རྟོགས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་འཁྲུལ་བ་ ཙམ་དུ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ཉེ་བར་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་གཞན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པས་དེས་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཡང་གང་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་མཐོང་ལ་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་མི་བདེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ། སྲེད་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་བརྫུན་པར་མཐོང་པ ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་གནས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལས་གཞན་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྤྲུལ་པ་མཐའ་ཡས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རུང་ བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས།དེ་བཞིན་བྱེད་པོ་སྤྲུལ་པར་མཚུངས། །ལས་ནི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་དང་མཚུངས། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་གང་ཅུང་ཟད། །ཡོད་པ་དེ་དག་རྟོག་པ་ཙམ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ གང་ཟག་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་ལ་འདི་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་སླུ་བ་ཙམ་རྨོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཆགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལས་དེ་རང་བཞིན་ མེད་པའི་བྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་ལ།དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས། འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དཔེ་དང་དོན་དག་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཡོད་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་དག་པའི་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་སོ། །འདིར་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་གང་ཞིག་སྤྲུལ་ནུས་པའི་བྱེད་པ་པོ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དཔེ་དང་ མི་འདྲའོ།།སྨྲས་པ། གང་འདིར་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་འདོད་ན། དེ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའམ་ལས་སུ་གྱུར་པའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན། དེ་ཡང་། ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་བཞིན། ཡང་ན་ལས་སུ་གྱུར་པས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་འདི་ལ ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

對於如來的千化身，化身再現化身更何須說。二者唯有名稱而已，任何皆是分別而已。 此處真實如來所化現的化身，首先是空性的，即離於如來的自性。若說化身的化身無疑是離於如來自性的，但不能說此化身完全不存在，因為可以觀察到它們的緣故。所說’二者唯有名稱而已，任何些許皆是分別而已’，意思是離於實質，即離於自性之義。 再者，若問如何存在，所說’唯是分別’，意思是僅僅是遍計，非真實的增益，僅是虛妄、欺誑之法。暫且它們無自性，若說連迷亂也不可得，則會損害世俗諦，如同兔角般既不可得，也不能成辦其他果報。由於這一切都存在，因此唯是分別，安立為它們僅於世俗中存在。 又，見到無自性者即見到勝義，由不得其體性，於此從不真實所生起的渴愛滅盡而得解脫。如是，見到虛妄即見到煩惱的自性而得解脫。 如同如來化身無自性，其他無自性、具如來相的無量化身能成辦種種事業，故說：‘如是作者同化身，業如化身所化等，以自性空任何有，彼等唯是分別耳。’ 如同如來化身般的業的作者，隨無明的補特伽羅，如同如來化身般無自性，這也唯是分別，意思是僅於世俗、虛妄、欺誑之法、欺誑愚者、迷惑眾生、執著而已。 雖然彼業由無自性的作者所生，而彼也以無自性而存在，故能生起種種眾生。此處有人說：這是不合理的，因為比喻與意義不相同。比喻中有真實如來，因此從真實中生起非真實或真實的化身是合理的。此處若無真實事物，何者能作為化現的作者趣入的因相而被了知，因此與比喻不同。 答曰：若此處承許有真實如來，則應了知其為作者或業的真實性。若首先了知為作者，彼亦非真實如來之自性，因為是作者的緣故，如同化身的作者即如來化身。或者若了知為業，如是則如同化身之化現化身般，於此不應說為真實。

།ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མེད་དམ་ཅི་ཞེ་ན། སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་པའམ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ། གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན།གང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པ། སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པས་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་པས་དཔེ་དང་མི་འདྲ་བར་རྟོག་པར་ག་ལ་བྱེད།འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས། གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་པས། སླར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་རྟོག་པ་ཙམ་ དུ་ཡོད་པ་གཉིས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་སླར་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་པས། རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་མི་ལེན་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པས་ལོག་ལྟར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་རང་བཞིན་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། རྟོག་པ་ཁས་མི་བླང བར་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཅེ་ན། །མྱང་འདས་བྱེད་པོ་ལས་ཀྱང་མེད། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ལས་བསྐྱེད་པའི། །འབྲས་བུ་སྡུག་དང་མི་སྡུག་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ན། །དེའི་ཚེ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་བཞིན་ པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།གང་འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལས་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ འདི་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། སྐྱོན་འདི་དག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ལས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མི་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་པའམ་མི་སྡུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དག་གི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གང་ཅི་ཡང་རུང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །གང་ཡང་འདི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེད་ལ་གང་ཅུང་ཟད་རྟོག་པ་ཙམ་ཡོད་པས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པའི་སྤྱོད་པའི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བོའི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བས། བརྗོད་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་གནས་སོ། །འདི་ལྟར་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་འགལ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཉི་གར་བརྗོད་པ་ཡང་གཉི་ག་དང་འགལ་ལོ། །ཚིག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ཡོད་ཅེས་པ་ཡོད་མེད་ཅེས་ཡོད། །མེད་དང་ཡོད་ཅེས་དེ་ཡང་ཡོད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིས། །གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་པས་ཡང་ དག་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡོད་པ་ཡང་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟག་པ་ཙམ་སྟེ།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ལོག་པར་ལྟ་བས། གང་ཞིག་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་ དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས།དེ་དག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ལས་ཡོད་དོ།

如果問是否確實如來也不存在？誰會這樣說存在或不存在？若有人將如來理解為自性，他就會完全理解其為存在或不存在。其實任何都無自性，如同如來的化身一樣無分別，如化身般自性寂靜，本性無生，故不應分別其為存在或不存在。如來的自性既然不成立，怎能與譬喻不同而分別？ 此處有人說：如你所說空性無自性，一切所有僅是分別，那麼為何又承認這些既無自性又僅是分別這兩者？如果再次承認有自性，而不承認僅是分別的事物，那時將有何過失？答：若有自性，則無涅槃，對已存在者作者無意義，也將無有作者。若連分別也不存在，則無業果，將成邪見。因此不應承認自性，也不應不承認分別。為證明此義而說： 若業有自性，涅槃作者業亦無。若是無，則由業所生，苦樂果亦無。若業有自性，則彼時因其自性本有，故不會再有變化。 如此涅槃是由業和煩惱滅盡而安立，將不會生起，業也將不依賴作者，如此則因無因，此不會成為存在。 首先若業有自性，將有這些過失，因此業無自性。若一切都不是僅有分別，則無業所生的可意或不可意，然而由善不善業有可意不可意，因此這一切唯是分別而存在。 又此業無自性而有少許分別，因此以此極為不同的行為隨順眾生的世尊如來，隨順煩惱的對治法相互矛盾，所說言詞也與法性不相違。如此’業存在’之語與’不存在’之語不相違，‘不存在’之語與’存在’之語不相違，如是二者所說也與二者相違。這一切言詞為業空性趣入方便故，與法性不相違。為證明此義而說： ‘有’說有，‘無有’說有，‘無’與’有’說彼亦有。諸佛之密意，所說難以了知。於此因不能執為一定，世間見業本性存在而執著的存在也是任何僅是分別， 通過了知如同乾闥婆城等相無有，以邪見將墮大地獄而趨向具大罪者，為遮止彼等無見而說業存在。

།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ལ། གང་ཞིག་དེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟོག་པ་ཙམ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ སོགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཐུགས་ལ་བཞག་པའོ།།གང་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་འདི་དག་བདེན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ལ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་དེ་དག་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་བས། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ གསུངས་པ།གང་ལ་ལས་མེད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉི་ག་ཡང་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་གའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིགས་པས་བདེན་ པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་བྱས་ན།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིས། །གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །འདིར་ཚིག་ཁ་ཅིག་ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་ལ། འགའ་ཞིག་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་གོ། ། རེ་ ཞིག་གང་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་ན།ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་དོན་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དཔྱད་པ་ན་དེ་ བཞིན་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དུ་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་པ་དེ་ནི་དྲི་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཚོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་དག་ཀྱང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་བཞག་ ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ངེས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའམ་སོ་སོ་ཡི། །དངོས་ལ་རྣམས་ཀུན་ཡོད་མིན་པའི། །རང་བཞིན་གང་ཞིག་དེས་ན་སྟོང་། །ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །མེད་པ་མེད་ ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ཞིང་།།ཆོས་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན། །སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ནི་བརྫུན་ཞིང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ།གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟ་བུ། ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་ཀྱང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་ བཞིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ།རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བཞིན་དུ་འདི་དག་ནི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ གཉིས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་འདི་དག་འདིར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འདི་དག་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འདི་དག་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་དོན་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།མེད་པས་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཐེར་ཟུག་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཐའོ། །ཡང་ན་དྲང་དོན་ནི་དེའི་ཚེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་འདི་ནི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་ བཞག་ནས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་འདི་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །གང་ཡང་དོན་འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་ལེགས་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེས་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་ པས་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱའོ།

世尊說有業的異熟果報，某人對此任何所思維的僅是凡夫所遍計的如同乾闥婆城等的存在，這是所依據的。又有對業和果報執著’這些是真實的’，由於這種執著使他們不能從輪迴中解脫，所以依據自性無生而說：‘無業亦無業異熟果報者，是為聖者之種性’等。依據二者而說某處有無二者。 如是若不依上述理由安立二諦，則諸佛密意所說難以通達。此中有些語句是隨順義理而說，有些是隨順密意而說。 首先，隨順義理而說的是了義，因為無密意且如所說的義理確實存在，例如諸法無自性。這也是如前所說的理證和教證觀察時確實如此而非他者。 隨順密意而說的是不了義，具有密意。例如’色存在、受存在’等這些語句，也是依據少許義理差別而說的，這是確定的，因為不符合如所聞的義理。 諸事物的自性，于因緣聚合或個別，于諸事物皆不存在，何為自性，故說空。有故不生，無故不生，不符故非有無，無生故無住滅。 如是等理以及’比丘們，這唯一勝義諦，即寂滅性的涅槃。一切諸行皆虛妄欺誑，色如聚沫，受如水泡’等教證，也不能成立色受等的存在性。 因此，如是等語句因不符合如所聞的義理故定是密意，不似顯示無自性的語句是隨順義理的語句。然而是依據少許義理而說的。 如是安立二者，此處應當思維：這些說有的語句是否是如言詞般，還是具有密意？首先，若這些說有的語句是如言詞般，則將獲得極大的非義，以無故僅見而成為常見或斷見。 或者不了義時，因不符如前所說的義理，此非隨順義理的語句。即便如此，也是依據少許義理而說的，暫且如此抉擇。 又此義理不善巧於二諦安立者於此不能善解。因此，如前所說具足二諦智者，應當如理修行。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཀག་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་རགས་པ་དང་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སུ་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་།གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་རེག་བྱ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་མེད་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཉེ་བར་མ་བསྟན་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ལུང་ལས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་དོ་གཟུགས་ཡོད་པར་གྱུར་ ན་དེ་ལ་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་སྔར་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྒྲུབས་ལ། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པར་གྲུབ་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་དང་ཉེ་བ་འདི་དག་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ སེལ་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དགག་པའི་དོན་དུ་སླར་ཡང་བརྟག་པ་ཙམ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས། །འབྱུང་ལས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་མིན། །རང་ལས་འབྱུང་མིན་གཞན་ལས་ཀྱང་། །འབྱུང་མིན་དེ་ཕྱིར་མེད་ མིན་ནམ།།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གང་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཉེ་བར་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཟུགས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མ་ ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་བྱས་ན་གང་ལས་འཇིག་རྟེན་འདིར་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འཇུག་བཞིན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སཱ་ལུ་ལས་སཱ་ལུ་དང་། གྲོ་ལས་གྲོ་དང་། བ་ལང་ལས་བ་ལང་དང་། བ་མེན་ལས་བ་མེན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ འབྱུང་བ་ལས་ཀྱང་གྱུར་པས་ན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ་རག་ན།གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བྱའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ནི་མིག་གི་ དབང་པོའི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་། གཟུགས་ལ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་གསུངས་པའོ་ཞེས་མཚོན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་བདེན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་ལུང་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས། །འབྱུང་ལས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་མིན། །འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་ པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་རང་བཞིན་དུའོ།།ཁ་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲོ་ག་ལ། །རྩཝའི་རང་བཞིན་བ་ལང་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ ལྟར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་གོ་སླའོ།

於此說道：即便已破除了業和作者，然而暫且由於業果色等是存在的，因此不能說色等是不存在的。因為一切眾生都能現量見到粗大的色法，誰能說它不存在呢？世尊也曾說：‘諸比丘，色是外處，以四大種為因所造的色，是可見有對的。同樣，諸比丘，觸是外處，以四大種為因所造的色法，是可見有對的。‘如果它不存在，就不會說以四大種為因，就像不會說不存在的虛空之花是以四大種為因一樣。因此，由於世間共識和經典所說，色法是存在的。如果色法存在，則能生起能取色法的根識，如果根識存在，那麼一切法也同樣成立。 回答：如果色法確實存在，依靠色法一切法就能成立，但實際並非如此。如何不存在，之前已詳細論證。此外，即便以不存在而成立色法不存在，但由於這些極其粗大且近在眼前的事物似乎可以現量所見，成為執著的對境，因此爲了從遮除的角度否定一切處，再次爲了觀察而說：‘若色是大種性，不從大種生，不從自他生，是故應無色。’ 如果這樣想：由於依靠四大種而說有色法，因此色法是存在的。回答：世尊不是已經明確指出色法無自性了嗎？為什麼呢？因為在世間中可以見到因果相似，比如稻生稻，麥生麥，牛生牛，野牛生野牛，同樣色法如果是從大種所生，就應該是大種的自性。然而色法並非大種自性，因為不是堅硬等性質，因為大種是身根所取，而色法是眼根所取。 世尊說以大種為因而生色法，是爲了顯示色法與正理相違，使世人了知其不真實。因此，經典不是證明色法存在的依據，而是證明色法不存在的依據。爲了說明這一點而說：‘若色是大種性，不從大種生。‘這裡’大種性’是指因的自性，如說’食物性的稻’、‘草性的牛’。如果色法是大種性，即以大種為因而生，就不應從大種生，因為不是以大種自性而有，因為因果不相似就不應生起，所以它不是色法的自性，這是容易理解的。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་དངོས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་རང་དངོས་ལས་འབྱུང་མིན། །ཞེས་གནས་ལ། དེའི་ཚེ་དེ་མེད་པ་སྟེ། རང་གི་དངོས་ལས་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་ངེས་སོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་དེ་ཡང་མེད་ པས་རང་བཞིན་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་མེད་དོ།། །། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་པུ་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ དད་པའི་བདག་ཉིད་བཞི་བརྟེན་པར་མི་འཐད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བའམ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོག་ན་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གཅིག་ལ་བཞི་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །བཞི་གང་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པས། །གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། །རྒྱུར་བྱས་ནས་གྲུབ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་གཟུགས་བརྟེན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ གཟུགས་གཅིག་ཀྱང་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།བརྟེན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་ནས་གྲུབ་པར་ཅི་ལྟར་ཡོད། ཡང་ན་རྟེན་ཐ་དད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ན། དེ་ ལྟར་ན་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བརྟེན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱོས་ཤིག་།དེ་དག་ཀྱང་མི་སྲིད་ལ། དེའི་ཕྱིར་གར་གྱི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མི་བདེན་པ་རྣམས་ངེས་པར་འདི་དག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་ནས གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད།འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་འཛིན་ལ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་མེད་ན་དེའི་འཛིན་པ་མི་འབྱུང་ལ། འཛིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེའི་འཛིན་པ་ཡོད་ན་གཟུགས་ཡོད་ལ། འདི་ལ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པས། གཟུགས་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་འདིར་འབྲེལ་ཏོ། །འདི་དག་གི་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པ་ཡང་རྒྱས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ སྨྲས་པ།གཟུགས་ལ་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་། །རྟགས་ཅི་ལས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ན་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་པའི་བློ་མི་འབྱུང་ལ། འདིའི་བློ་ཡང་ཡོད་པས་ཤེས་བྱ་སྟེ། རྟགས་དེས་ན་འཛིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། རྟགས་ལས་ཤེ་ན་དེའི་རྟགས་ཀྱང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འཐད་ཀྱི་མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་དག་དེ་ལྟ་ན་དེའི་ཚེ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད ན་གཟུགས་ཡོད་པར་རུང་ན།གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ། ཡོད་ན་ཡང་རྟགས་དེ་མེད་ན་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ལས་ཤེ་ན། རྟགས་དེ་ཡང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།།ཡོད་ནའང་རྟགས་དེ་མེད་མི་རིགས། །ཞེས་པ་འདིས། ཕ་རོལ་གྱི་རྟགས་ལས་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་སེལ་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། སླར་ཡང་ཅིས་གཟུགས་འཛིན་ན་བློས་སོ། །སྨྲས་པ། བློས་གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་འཛིན། དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བས་སོ།

如果說因為因果二者的特徵不同，雖然不是從色的自性中產生，但是從他性中產生，對此回答：如果色不從自性中產生，那麼此時它就不存在，因為明確可知不是從自性也不是從他性中產生。自性依賴其他自性而成為他性，而那個自性也不存在，所以也不是從他性中產生。 另外，如果說依靠地水火風四大而產生色處，那麼色處一個就會得到四種形態，一個事物上依靠四種相互特徵不同的本性是不合理的。因此，應當承認色有四種形態，或者如果認為是一個處所的所依事物，那麼也應當承認諸大種是一性。爲了證明這些也不存在而說：一中無有四，四亦非為一，色以四大種，為因如何有？ 如果四大種存在而色依靠它們，那麼此時一個色也會成為四個，因為所依隨順所依的分類。這樣也不存在，所以色如何能以四大種為因而成立？或者，如果所依不隨順所依的差別，那麼就讓能依成為隨順一個所依。這些也不可能，因此如同舞者一樣，相互不真實的這些必定失壞了存在性，所以色如何能以四大種為因而成立？ 這裡有人說：色是存在的，因為正在被執取的緣故。這裡眼識生起青色的形相而執取，如果其中沒有青色就不會產生執取，而執取是存在的，因此色是存在的。回答說：如果有執取則色存在，而這裡執取是不可能的。因此完全沒有執取，所以’色如何’這句話在這裡相關。這些完全不執取也應當廣泛成立。 這裡有人說：對色的執取是存在的。問：從什麼標誌可知？如果不執取色，就不會生起’這是色’的認識，而這個認識是存在的，應當了知從這個標誌可知執取是存在的。回答說：如果從標誌可知，那麼它的標誌也不存在，因為從因緣生故是不存在的。另外，如果色存在則色的認識合理，對不存在則不然。當這些如此時，那時存在的色通過色生起認識，如果色應當存在，而色的認識不存在，怎麼能成為色存在的標誌呢？ 說：即使存在，如果沒有那個標誌也不合理，因為完全不執取的緣故。如果從標誌可知，那個標誌也不存在，因為從因緣生故。‘即使存在標誌亦不合理’這句話，遮除了對方從標誌承許色存在。這裡有人說：所說的’因為完全不執取’是不合理的，因為正在執取色的緣故。這裡說：再次，以什麼執取色？以識。說：識如何執取色？以生起它的形相。

།སྨྲས་པ། འདི་དག་མི་འཐད་དེ་རྒྱུ་མཚན་ཅིས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བློ་དེས་ གཟུགས་འཛིན་ན།།རང་གི་རང་བཞིན་ལ་འཛིན་འགྱུར། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ཡོད་མིན་ལ། །ཡང་དག་གཟུགས་མེད་ཇི་ལྟར་འཛིན། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཛིན་ན་སྔོན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་དེ་དང་ ལྡན་པ་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བྱེད་དོ་།།ཆུ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་བློ་ནི་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འཛིན་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པར་དམིགས་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་བློ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ། འདིར་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ པར་བྱེད།རིགས་པས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ། བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདིའི་བློ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར།དེས་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་མེད་དོ།། །། འདི་ལྟར་ཡང་འཛིན་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨོས་པ་གཟུགས་སྐྱེས་བློས། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཛིན།། འདས་དང་མ་འོངས་པ་གཟུགས་ཀྱང་། །དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ལ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་གཟུགས་ལ་སྨོས་པ་ཞེས་བརྗོད། འདིར་མིག་གི་ཡུལ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ལ། བློ་ཡང་མིག་གི བློས་འཛིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ད་ལྟར་བའི་རྗོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་གལ་ཏེ་བློ་ཡིས་གཟུགས་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་ན། དེས་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ལ་འཛིན་ནམ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ རྣམ་པས་ནི།ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ད་ལྟར་བའི་བློས་མི་འཛིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་བློ་ནི་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མེད་ན། གང་ལས་འདིས་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སྲིད་པར་འགྱུར། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་འཛིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མེད་ན། གང་ལས་འཛིན་པར་བྱེད། དེ་ནི་འདི་ལྟར སྐད་ཅིག་མའི་བློ་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་འཛིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་མི་འཛིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ གི་ཚེ་ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་མི་ནུས་ན།དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་བློས་འཛིན་པར་ནུས། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པ་དེས་ན་ཡང་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ།གང་ཚེ་ནམ་ཡང་ཁ་དོག་དང་། །དབྱིབས་དག་ཐ་དད་ཉིད་མེད་པས། །དེ་དག་ཐ་དད་འཛིན་ཡོད་མིན། །གཅིག་ཏུའང་མ་ཡིན་གྲགས་པའི་གཟུགས། ། གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན་དེ་འཛིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ལ།དེ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་འདི་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ པས་སམ།ཐ་དད་པ་ཉིད་དུའོ།

說道：這些不合理，為什麼呢？因為，如果那個心識能執取色法，就會執取自己的自性。由緣而生故非有，真實無色如何執取？在此，如果執取諸事物的自性，首先應見到自己的本體，就像火的熱性一樣，由具有彼性而緣取他體，如水一樣。如此，假使心識成為執取的自性，則它首先應當緣取執取的自體，但並非如此，因為與趣入自體相違，且作用與作者成為一體之過，以及無所緣而有能緣者不合理的緣故。當如是心識不能執取自體之時，此處如何能執取色法？依理，由於不執取自體，故也不執取色法，如石頭等。 複次，此心識由緣起故無自性。由緣起故，如何能執取非自性有的色法？因此無有執取色法。如是也無執取，為什麼呢？如所說色生之識，剎那剎那不能執取，過去未來之色法，彼如何能了知？關於’如所說色’，即表述為’如所說明的色法’。此處應知眼境是如所說的色法，心識也是眼識所執取，而非其他。‘已生’之詞此處應知是表示現在時。 此處，假使心識能執取色法，是執取現在色法，還是過去未來色法？對此，首先如所說的方式，現在色法不被現在心識所執取，因為二者皆是剎那性，生已即滅的心識連一剎那也不住，從何處能有執取境的可能？若說是執取所生，這是不對的，因為所生是未來，未生的色法如何能被執取？色法也是生已即滅，連一剎那也不住，從何處執取？如是剎那心識對如所說已生的色法之剎那不能執取。 或者這樣想：由於剎那性故不執取現在色法，那麼為何不能執取過去未來？答：當現在事物本身由於剎那性故不能執取時，如何能以心識執取完全不存在的已滅和未生？如是首先執取既不可能，因此為證明無色而說：任何時候色與形，都無有差別性，彼等無別執取，一體亦非共許色。 假使眼境色處稍有所有，則應能執取，然而並非有，由於彼非存在故不執取。又如何色處非存在呢？答：此處色與形稱為色處，此色與形是一體性，還是差別性？

།རེ་ཞིག་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ལ་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ། འདི་དག་ཀྱང་ཁ་དོག་ལས་ཐ་དད་པའི་དབྱིབས་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ དུ་དབྱིབས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཁ་དོག་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་དབྱིབས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་དེའི་ཁ་དོག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་འདིའི་གནས་ལུགས་ལ་དེའི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱིབས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཁ་དོག་ལོགས་སུ་གྲུབ་པར་མི་སྲིད་དོ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ན། གང་གི་ཚེ་ཁ་དོག་ནམ་ཡང་དབྱིབས་ལ་མི་སྲིད་ལ། དེས་ན་དེ་དག་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ཐ་དད་དུ་མི་འཛིན་ ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདྲེན་མའི་དངོས་པོར་དེ་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་འདྲེན་མའི་དངོས་པོར་མེད་པས་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་ག་ལ་ཞིག་།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལས་ གཞན་དུ་གཟུགས་མི་དམིགས་ལ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་གཟུགས་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཛིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་དོ། །ཡང་ན་ གལ་ཏེ་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་གི་བློ་རེ་ཞིག་ཡོད་དེ་དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མིག་གི་བློ་ཡོད་ན་ གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མིག་བློ་མིག་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཟུགས་ལ་ཡོད་མིན་པར་ན་མེད། །གཟུགས་དང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །ལེགས་སོ་ལོག་པར་ཡོངས་བརྟགས་པ། །འདིར་མིག་གི་བློ་མིག་ དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་མིག་གི་བློ་འདི་མིག་ལ་ཡོད་དམ། དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་མིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མིག་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ལ་ཡང་མེད་ལ།མིག་དང་གཟུགས་དེ་དག་གི་བར་དུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་དེའི་ཚེ་མིག་གི་བློ་མིག་ལ་མ་ཡིན། གཟུགས་ལ་ཡང་མ་ཡིན། བར་ན་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རུང་སྟེ།འདི་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་མིག་ལ་མེད་ཅིང་གཟུགས་དང་བར་ན་ཡང་མེད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་བློ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།། སྨྲས་པ། གང་གང་ན་མི་གནས་པ་ཇི་ལྟར་དེ་ལས་སྐྱེ། ཡང་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་མེད་ལ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཡང་། དེས་ན་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །ལེགས་སོ་ལོག་པར་ཡོངས་བརྟགས་པ། །ཞེས་པ་ལ། གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་སྣང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་མི་སྲིད་པས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་། །ཉི་མའི་ གཉེན་གྱིས་གསུངས་པའོ།།ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མིག་གི་བློ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་བཟུང་བས་གཟུགས་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་པོ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

暫時色與形無有差別性，若有而互不觀待則成能取，此等亦不能取異於色之形，如毯非瓶，如是亦不能取異於形之色。 必定於任何形上生其色，任何此之實相即其形，形之外別立色不可能。 如是若有差別性，則色永不可能于形，故彼等無有差別之取。或者若作是念，若由無差別故色與形不取為差別，如是則應取彼等為一體之雜合事物。 答曰：各各無所成者無有雜合事物性，故此等何能為一。是故彼等不可能執為一體。 除色與形外不見色，由於彼亦為他方所稱色即色與形之本性，已證彼等亦不取，故由不取故無色。 或者，若由無取故成無色，如是雖然眼識暫時存在未遮止，彼若無色則不生，故色亦應生。 答曰：若有眼識則應有色，然非有，為證此故說：眼識非住眼，非住色亦非住中間，依色與眼，善哉妄分別。 此中眼識依眼與色生，如是安立即當觀察，此眼識為住于眼耶？彼非色故不住處所，是故彼不住于眼。 如不住眼，如是亦不住色，亦不可能住于眼色之間，以不住處所故。 又彼時眼識非於眼，亦非於色，亦非於中間，故彼時一切種皆非有，如何可說有耶？此即是無。 答曰：雖然彼不住眼亦不住色與中間，然而依眼與色而生有，是故眼識亦有。 答曰：凡不住於何處，如何從彼生？若如是則應一切生一切，然彼等非有，若說依名色生眼識，則此非真實生，以生不應理故，為證此故說：依眼與色，善哉妄分別。 於此，各各顯現之本性若觀察則不可能，故即由此，經中說：識如幻化，日親所說。 如是由眼識不可能故不取，故無色。此中有說：有取色，以有能取之眼根故，世尊說：以眼見色而貪著悅意處等。

།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མིག་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་ན་གཟུགས་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ། མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་གིས་བདག་ མཐོང་མིན།།དེས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ལ། དེའི་ཚེ་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་མཐོང་བས་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ།དེ་ནི་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་མིག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་དེ་། དེ་ཕྱིར་མིག་བདག་མེད་ཅེས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་དོ། །མིག་མེད་ན་མིག་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མིག་གི་ བློ་མེད་པས་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལྟར། དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་མིག་དང་གཟུགས་བཞིན་དུ་རང་ བཞིན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས། ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ བར་དུ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་རྣམ་གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ཚོར་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ། དེ་ལ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རེག་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པས་རེག་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ།མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མིག་མེད་ན་དེའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་མི་སྟོན་ལ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ན་མིག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ། གང་ཚེ་གཅིག་དང་རེག་ལྡན་གཅིག་།དེ་ཚེ་ཅིག་ཤོས་སྟོང་པ་ཉིད། །སྟོང་པའང་མི་ སྟོང་མི་བརྟེན་ལ།།མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུད་གཅིག་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉེ་བ་ན། མིག་གཅིག་ཉིད་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པར་ འབྱུང་བས་རེག་ལྡན་གཅིག་སྟེ།རེག་དང་འབྲེལ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་གཅིག་རེག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ན་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所說：如果眼睛能見到自己的本體就能執取色法，但是並不能見到；如果眼睛不能見到自己，怎麼能見到色法呢？因此眼睛和色法無有自性，其餘處所也是如此。如果眼睛不能見到自己的本體，那麼由於不能見到自己的本體，就如同石頭等一樣不能見到色法，而且由於如同石頭等一樣，就不能成為眼睛。 因此說’眼睛無我’，是因為眼睛不能見到色法，所以無有自性。沒有眼睛就沒有眼識，因為沒有所取，所以色法更是無有自性。就像眼處和色處無有自性一樣，其餘處所也是如此，應當了知一切處所都如同眼處和色處一樣無有自性。 此處有人說：由於宣說觸處，所以眼睛是存在的。此處六觸處即是：從眼觸處乃至意觸處。其中所說觸是指根、境、識三者和合為相，是感受的因，是心所法。觸處是指作為觸生起之門的事物而安立為觸處，應當了知從眼觸處乃至意觸處。如果沒有眼睛就不會宣說其觸處，而實際上已經宣說了，因此由於宣說觸處，所以眼睛是存在的。 回答：如果諸處存在則可稱為觸處，但是諸處並未成立。如何說明其理由呢？當一者與觸相應時，彼時他者即是空性，空性不依于非空，非空亦不依于空性。由於眾生的識是一相續，所以在一識相續中生起，當其在眼識處生起時，唯一眼處與觸相應而生起，故說’一者具觸’，意思是與觸相應。當一者與觸同時存在時，彼時其他耳等觸處即是空，遠離觸處自性，此為其義。

།ཡང་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་གནས་སྐབས་ནས་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྟོང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་མི་བརྟེན་ལ། །གང་ལས་གང་གི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ནམ་ཡང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་ནམ་ཡང་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མི་འབྱུང་ལ།མིག་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་མི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མི་བརྟེན་ལ། ད་ལྟར་བ་མེ་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ ནོ།།ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡང་མི་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ལ། མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། དེ་ནི་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པའམ། གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་རེག་པ་ཡོད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་པས་། དེ་ཡོད་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དེ་། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ངོ་བོ་མི་གནས་ཡོད་མིན་པས། །གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་རེག་མེད་པས། །དེ་ ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན།།གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་འབྱུང་སྲིད་ལ། མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ། མི་གནས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུ་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཕྲད་པ་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་བསྒྲུབས་པས། ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ་གསུམ་འདུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་བ་མེད པས།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རེག་པ་མེད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་ རྒྱུ་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པ་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཚོར་བ་ཡོད་ ལ།གང་གི་ཚེ་རེག་པ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ག་ལས་འབྱུང་། ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།

又如此思維：假設從那個時候起，自己的識空，耳等觸處的自性遠離，具有耳等的那些也在自識顯現時，將不空于觸處的自性，對此回答說：空或不空皆不依止。任何事物不應從任何處具有自性，譬如遠離堅硬自性者永遠不會具有堅硬自性，同樣，耳等也永遠不會生起觸處，眼也常時成為具觸處者，因為不空者也非空，凡是不空自性者即不依止空性，如現在具有火熱相者，即不依止彼空性。 或者，由於自性不變故，空也不依止不空，不空也非空。因此，若是觸處自性者，彼即獲得觸處自性，或者獲得非觸處自性者，皆不應理。因此觸處不存在。 此處有人說：即使觸處不存在，然而觸仍然存在，因為具有三和合的特徵，彼若存在則觸處也將生起。回答說：若觸本身存在則觸處存在，彼不存在，如何不存在，如是成立所說：自性不住故非有，三和合亦不存在，彼之本性觸不存，爾時受亦不存在。 從具有安住自性的事物中，相互和合可能生起，而於不住自性的根、境、識等則不然，因為生即滅故不住體性，由於不住體性故，以生即滅性于和合時間中間不存在故，此等何有相遇？如是成立，于體性不住者中三和合不存在。當其不存在時即無和合，故無彼本性之觸，意即無三和合自性之觸。 此處有人說：觸確實存在，因為其果受存在故。此處緣觸而有受被觀察到，由彼存在故，其因觸將生起。回答說：若受本身存在則觸存在，然而不存在，為成立此義故說：爾時受亦不存在。若觸存在則爾時具觸為因之受存在，當觸本身不存在時，爾時無因之受從何生起？由於受不存在故，觸也不存在，如是成立。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས། །ཤེས་པས་སྐྱེ་ མཆེད་དགག་པ་དེ་ལྟར་སྨྲས་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་ ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ནང་དང་ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། །སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ད་ལྟར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་དེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང་། །ཞེས་པ་ལ། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག རྟེན་པས་ཉེ་བར་དམིགས་ལ།དེ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་འདིའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་ལ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།རྣམ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས། །འབྱུང་བ་ཤེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །འདིར་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ལ་། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་མེད་ལ། ཤེས་བྱ་མེད་པར་གྱུར་ན་དམིགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ནི། སྨིག་རྒྱུ་ སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་།།ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོར་ གྱུར་པའོ།།དེ་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་ལས་སོ། །བྱེད་པ་དང་ལས་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པས་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་ པ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་ཡོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །ཅེས་པས། ཤེས་པ་པོ་མེད་པས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་མི་རྟག་པར་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཅི་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་། དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པས་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །མི་རྟག་མེད་ལ་ཡང་ན་རྟག་།དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང་། །མི་རྟག་པར་འགྱུར་དེ་ག་ལ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གང་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱའོ།

此處說道：即便你說’因此眼與色無我，如是余處亦然’，以智慧否定處所，雖然如此說，但由於未否定六識界故而存在，因其存在故，其所依及所緣處也將生起。 答曰：若識本身存在則諸處存在，然實不存在，為顯示此義而說：依內外諸處，識乃得生起，是故識非有，如陽焰幻化空。 若識以自性存在，則不應依內外處而生，如現在般識若實有，則不應依緣而生。因從因緣所生故，決定彼識非有，以無自性故。 若如是識非有，如是不存在故，此不應成為所緣，故說：如陽焰幻化空。如幻化與陽焰般，自性空的識也為世間所緣，然而此量也非其自性。 此處說道：由有遍知境故，識實有。若有遍知境者則如是有，然實非有，為成立此義而說：識依所知生，所知實非有，以無所知智，是故無知者。 此中識無所緣則不生故依所知，由於如是識與所知皆依緣而生故無自性，因此所知非有，若無所知，無所緣時識何從生？即識非有故識如陽焰幻化般空。 此處說道：識實是有，因有所知與能知故。此中且說’識知’故有識者，即依蘊假立為作者之補特伽羅。彼以何識知，此是其作用，何者被識知，此是其業。無作用與業而有作者不應理，故由有作者，如是有所知與能知。 答曰：若有能知者，則應有識與所知，然而只要無識與所知，由離業與作用故，何有作者？為成立此義而說：以無所知智，是故無知者。由無知者故，無能知所知，如是已成。 此處說道：內外處實有，因為世尊說示彼等無常：‘諸行皆無常’。若內外自性處非有，則何須說一切皆無常？因此由說無常性故，一切事物得成。 答曰：世尊說：一切無常者，少許無常亦非有，或是常，若有事物，應成常與無常，彼何有？其中世尊所說’一切無常’者。

།དེ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བ་མིན་ལ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་པས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དགག་པའི་དོན་དུའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡང་རྟག་པའོ། །འདི་དག་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པོ་ ཞེས་དགོངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འདི་དག་གཉི་ག་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ཞིག་གོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ ཞིག་པའོ།།དངོས་པོ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ག་ལ་ཞིག་།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་དག་གསུངས་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚིག་འདི་དག་གིས་རང་བཞིན་གསལ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པས། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པས་འབྱུང་མི་སྲིད་ལ།དེ་མེད་པས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག། རྐྱེན་སྐྱེས་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོས་འདོད་ཆགས་དང་། །ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་མི་སྡུག་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་རྟག་པ་བདག་མེད་པ་གཙང་བའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་པ་ལ བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་།མི་སྡུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་རམ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པར་འགྱུར་ན།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་མི་རིགས་སོ།།འདི་ལྟར་ཡང་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ཆགས་ཤིང་། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་དེ་ལ་རྨོངས། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་མེད། །འདིར་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ།རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཁོ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཞོན་ཤ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་གྱུར་པ་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་ལ། དེ་ ཉིད་ལ་ཞེ་སྡང་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་མི་སྡུག་པར་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུང་མ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་ལ། ཆུང་མ་དག་ཞེ་སྡང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ཁོ་ན་ལ་ཁྱོ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཆུང་མ་དག་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་དེ་ལ་ འགའ་ཞིག་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་སྐད་ཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བའི་དོན་དེ་དག་མི་སྲིད་དོ།

不見那些毀壞之事物的自相，而且也未見諸事物的自性，由於未見一切事物的自性，是爲了顯示無有實質性而言，世尊所說此語是爲了遮遣錯解自性之義。若從勝義諦觀察，則毫無無常性。又是常性。此二者于勝義諦中皆不成立，如是密意。 若問為何再次說此二者皆不成立？答曰：因為若有事物則成常或無常，然而何處有彼事物？以如前所說之理證成無事物故，何處有彼事物？意即彼事物不存在。對已成無事物者，何有常性或無常性？因此，依于顯示諸事物無實質性而說此等，即是顯示無自性，而此等言詞絕非在一切方面證成自性。 如同由於無事物故不可能生起常與無常的錯解，如是由於諸事物無自性故，也不可能生起可意與不可意的顛倒，由於彼不存在故，也不應理有以可意與不可意顛倒為因的貪慾、嗔恨與愚癡。為證成此義而說：‘可意與不可意顛倒，緣生貪嗔癡，是故以自性，貪嗔癡非有。’ 其中，所謂可意是與意相順，顛倒則是不可意。顛倒也即常、我、凈等。其中依可意而生貪慾，依不可意而生嗔恨，依顛倒而生愚癡。若事物有自性，則由於對彼執為可意等或常等而成貪等，然由於諸事物無自性故無可意等，因此以彼為因的貪慾、嗔恨與愚癡也不存在，不僅是事物無自性而已，由於可意等不可能故，貪等也不應理。 為證成如是也由於可意等不可能故不應理，而說：‘由於于彼貪著，于彼嗔恨彼愚癡，是故分別所生，彼分別亦無實。‘此中可意以自性無有，其原因為何？因為正是對某一具有色與形貌、年輕等事物，某貪慾者極為悅意而說為可意相，而對彼同一事物某嗔恨者則說為不可意。 譬如對妻子二人的色身，如妻子們生嗔時，正是對丈夫極其貪著者，妻子們則生嗔，由於不了知其自性故，有人對此生起愚癡。一事物于剎那間相互矛盾的彼等義不可能存在。

།དེས་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་མི་སྲིད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེའི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གལ་ཏེ་ ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གཅིག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེས་ན་དེ་ཡོད་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་རྟོག་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་ པའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་མི་སྲིད་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་དོ།།དེ་མེད་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།། །། འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་དུ་མེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར། རྟོག་བྱ་མེད་ན་རྣམ་རྟོག་གང་། །དེ་མེད་རྣམ་རྟོག་ག་ལ་ཞིག་།དེ་ཕྱིར་རྟོག་བྱ་རྐྱེན་སྐྱེ་ཕྱིར། །སྟོང་ཡིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་ཡང་ དངོས་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ།དེས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་བྱ་མེད་ན་རྣམ་རྟོག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་ཡིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱ་བའི་རང་བཞིན་སྟོང་པའོ། །དེ་ལས་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རང་ བཞིན་མི་དམིགས་པས།རྣམ་པར་རྟོག་བྱ་དང་རྟོག་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟོག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་མེད། དེ་མེད་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ནི། །སྲིད་མིན་དེ་བཞིན་ལྷག་མ་རྣམས།། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་མཐོང་བ་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ངེས་པར་སྤོང་ལ། དེ་སྤངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་སྤོང་ངོ་། །མ་རིག་པ་སྤངས་པས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལྡོག་ལ་དེ་འགགས པས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་རྒས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་གོ།།སླར་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་འགག་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འགག་ཅེ་ན། བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ལ་གང་རྟེན་སྐྱེ་བའི་དངོས། །དེ་དེ་མེད་པས་དེ་མི་སྐྱེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ འདུས་མ་བྱས།།འདུས་བྱ་ཞི་བས་མྱ་ངན་འདས། །གང་ཞིག་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ མེད་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ཡང་ལོག་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མེད་ ན་ཡང་།དངོས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ཞི་བའོ། །ཞི་བ་ནི་མི་འཇུག་པ་ལ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སླར་ཡང་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོག་པ་འཇུག་པར་ཐལ་བས་སོ།

因此，一個事物不可能有三種自性，但通過分別念可以認為它們是相互差別的。或者這樣想：如果事物的三種形態不能成為一體，那麼暫且存在著對它的分別念，因此由於它的存在，會產生貪慾等煩惱。 回答說：這種分別念在勝義諦中也是不存在的。因為錯誤產生的諸法不可能有真實的自性，並且是緣起的緣故，所以分別念在勝義諦中也是不存在的。當它不存在時，由它所生的貪慾等煩惱也不存在，這就是成立的道理。 同樣，分別念在勝義諦中不存在是因為：‘若無所分別，分別從何生？因此所分別，緣生故是空，分別念亦然。‘如果有一點可分別的事物存在，則對它進行分別的分別念就會生起。 而且由於事物是緣起的緣故，自性是空的，因此當沒有所分別時就沒有分別念，這就是說分別念也是空的。如果分別唸的自性是空的，則因為不能觀察到任何事物的自性，由於不執著所分別和能分別，就會通達勝義諦。 由此，通達勝義諦就不會有從四顛倒生起的無明。‘無明若不存，諸行不復生，如是余支分。‘見到勝義諦就是無顛倒，因為與見到勝義諦相違的緣故，必定斷除諸顛倒，斷除它就斷除從顛倒生起的無明。 斷除無明後，以無明為緣的諸行就會止息，它滅了之後，乃至以生為緣的老死等一切都會止息。再者，如何由無明滅而行等滅呢？爲了成立這點而說：‘若法依緣生，彼緣無則滅，有無及無為，寂滅即涅槃。’ 某個依靠所謂無明這個因而生起的所謂行這個果，當這個果的因即所謂無明不存在時就不會生起。這樣，當無明等不存在時，行等就不可能存在。 當這樣無明等不執行時，就沒有事物；當沒有事物時，虛妄自性的無事物也不存在。也就是說，當有和無都不存在時，以有的方式的有為法和以無的方式的無為法也不存在，有、無、有為、無為都寂滅。 寂滅就是不執行，這就是涅槃。而且涅槃也不是以無為的方式存在，因為會導致無為的執著仍在執行。

།འདིར་སྨྲས་པ། གང་སྨོས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པས། སླར་ཡང་ཅི་མ་རིག་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་གང་ལས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་དང་དམིགས་པ་དག་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་དངོས་པོ་རྣམས། །དངོས་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་། །སྟོན་པས་མ་རིག་པར་གསུངས་ལ།། དེ་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཇུག་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ། དེ་དག་ལ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་མ་རིག་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ལ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་རྟོགས པའི་ཕྱིར།མ་རྟོགས་པ་ལས་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལ། མ་རིག་པ་དེ་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་ སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཇུག་གོ།།ཡང་འདིའི་མ་རིག་པ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་བཟློག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དངོས་པོ་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར། །ཤེས་ན་རྨོངས་པ་མི་ འཇུག་ལ།།མ་རིག་ལེགས་པར་འགགས་པ་ཡིས། །དེ་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགག་།གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་དེ་ནམ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ལ། གང་གི་ཚེ་ རང་བཞིན་དུ་མི་འདོགས་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་མ་རིག་པ་སྤོང་ལ།མ་རིག་པ་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒས་པ་དང་འཆི་བ་མི་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞི་བས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་འགྱུར་རོ།།སླར་ཡང་ཐར་པ་འདོད་པས་མ་རིག་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ་མ་རིག་པ་སྤོང་བར་འདོད་པས་དངོས་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། སྨྲས་པ། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ལ།དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་ཐར་པ་འདོད་པས་འདི་དག་ལ་དངོས་པོར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་མི་ནུས་ཏེ། མིག་མ་ཉམས་ཤིང་མིག་བྱེ་བ་དང་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་ དང་བཅས་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོས་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བར་མི་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ རིག་པས་ཉེ་བར་དཔྱད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློའི་མངོན་སུམ་གང་ཞིག་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་པས་གླེངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་མི་བདེན་པའི་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་སོ་སོར་སྣང་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རིགས་པ་དང་ བཅས་པའི་བློའི་མངོན་སུམ་དུ་མེད་ལ།དེ་ནི་བློའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དེ་དག་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཡང་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རློམ་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དེ་དག་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་ལས་ལས་བྱུང་བས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་གནས་པར་ཡོད་པས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ།

於此說道：由於已經通達所說的真實義，故不會產生由四種顛倒所生的無明。那麼，再次追問：無明的性相和所緣是什麼？從何處見到真實義時無明不生？爲了建立性相和所緣而說： 從因緣所生諸事物，執著為實有之見，佛說此為無明相，由此生起十二支。對於從因緣所生的事物本性上無生，若有人執著其為自性，佛陀說此即是無明。由於未能了知如實安住的無自性，故稱其為無明。由於趣入增益自性，以及緣于自性而完全不知真實義的本性，故為無知的自性。從此無明而趣入行等十二緣起支。 複次，如何遮止此無明的增益趣入？說道：如實了知諸法空，愚癡即不得趣入，無明善得滅盡已，十二支亦隨滅盡。對於如實了知緣起者，即如實見者，永不增益諸法自性。當不增益自性時，即斷此無明。由斷無明故行亦不生，乃至無生故老死不起。由此，實有、非實有、有為、無為寂滅，即成涅槃。 複次，欲求解脫者欲斷無明，欲斷無明者應如何觀察諸事物？答曰：欲求解脫者應觀真實義，真實義即是諸法的自性，其亦是無生。因此欲求解脫者不應執著這些為實有。 於此有人說：若如是，則不能說’未見一切事物’。因為眼根未壞且睜開眼睛，境界圓滿具足光明的青等色法不可能不見。同樣，耳等諸根亦不能不如實取自境。 答曰：即使依根而現前青等，然而由理智觀察所生的智慧現量，較彼取境的根現量更為殊勝。如是，對於眼翳者，雖然不真實的毛髮、蚊蠅等各別顯現為現量，然彼等於具理智慧的現量中並不存在。于智慧根現量中彼等亦非安住，因為隨順理智的智慧明顯推翻其為真實現量的增上慢故。即便如此，由於彼等事物從顛倒業所生，故非真實義，遍計所取的根境安住性成為現量。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རིགས་པས་ཉེ་བར་དཔྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བློས་དེ་དག་གི་བློས་མངོན་སུམ་ཉིད་ལྡོག་སྟེ། དེ་ནི་སྟོབས་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་སྒོའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཕྲེང་བ་གསུངས་པ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དབུ་བ་ཆུ་བུར་དང་། །གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པ་རྨི་ལམ་དང་། །མགལ་མེ་ དང་མཚུངས་འདུ་བྱེད་རྣམས།།ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ་། །འདི་དག་ཉིད་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་ལས་འབྱུང་ན་ཡང་། གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་བ་ལ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་དཔེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། དཔེ་མང་པོ་ཉིད་ཉེ་ བར་བསྡུས་པ་ལ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན།འདི་དག་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ལ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་གོམས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་དཔེ་དུ་མས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་ཕེབས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ངེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་མི་གཙང་བ། །རགས་པ་མངོན་སུམ་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །རྟག་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་། །གང་ཚེ་སེམས་ནི་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ། །དམ་ཆོས་འདི་ནི་གནས་མེད་པ། །མངོན་སུམ་མིན་པ་ཇི་ལྟར་དུ། །སེམས་ལ་བདེ་བླག་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས སོ།།དེའི་སེམས་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མང་པོ་བསྟན་པ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དཔེ་མང་པོ་ཉེ་བར་བཀོད་པས་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ལ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དཔེ་དེས་དེའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེས་ན་དཔེ་མང་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་རིགས་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་ན་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཐ་དད་པས་དཔེ་ཐ་དད་པའོ། །ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འཛིན་པ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲི་ཟའི་ གྲོང་ཁྱེར་དཔེར་བརྗོད་དོ།།གཞན་དབང་དུ་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྱུ་མ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །ལྡོག་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨིག་རྒྱུ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་ལྡོག་པའོ།།སྙིང་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་ལ། །སྙིང་པོ་མེད་པས་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྲུལ་པ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །གཞན་དང་གཞན་དུ་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུའི་ཆུ་བུར་ དཔེར་བརྗོད་དོ།།ཀུན་ནས་སྣང་བར་འཛིན་པ་ལ། །མེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་སྣང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྲུལ་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྨི་ལམ་དཔེར་ བརྗོད་དོ།།འཇུག་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མི་ལྟོས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །དེའི་འཇུག་པའི་ས་བོན་མགལ་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་འདས་མ་ཐག་ པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་བསྒྲུབས་ནས།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་འདི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་བཤད་པས།དེས་ན་ཤིན་ཏུ་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

即便如此，當以理智觀察時，他們的現量認知也會被推翻，因為這種理智的力量更強大。因此，由於執著諸事物並且爲了通達真實義的門徑，所以宣說了比喻的串聯：‘如同乾闥婆城和幻術，海市蜃樓、泡沫、水泡，影像、變化、夢境，以及火輪一樣的諸行。‘如同乾闥婆城等事物的意思。這些雖然從各自的因緣中產生，但本性空無城市等的事物卻顯現為城市等，同樣地，色受等事物雖然本性空無色受等，卻顯現為色受等，應當如是了知。 若問：如果僅由一個比喻就能了悟無自性，那麼引用眾多比喻豈非無義？這並非如此。對於無自性的道理，由於世間人從無始輪迴以來未曾熟習，通過多種比喻使世間人的心意趨入，就能對真實義生起定解。如說：‘首先不凈諸蘊，粗大現量境界，雖然常常所見，然而心不安住。如是極細甚深，此正法無所住，非現量境界，如何能輕易了知於心中？’ 爲了使其心易於趣入，所以宣說多種比喻是合理的。此外，通過列舉多種比喻，某些人會對某些比喻特別確信，因為通過那個比喻能輕易自行理解其義，所以引用多種比喻是合理的。或者說，由於執著事物的方式不同，所以比喻也不同。 對於執著地點和時間確定者，說’非有不應有確定的地點和時間’，針對這種執著以乾闥婆城為喻。對於執著他緣者，說’非有不應依他緣’，針對這種執著以幻術為喻。對於執著轉變者，說’非有無有轉變’，針對這種執著以海市蜃樓為喻，這是無差別的轉變。 對於執著有實質者，說’無實質故非有’，針對這種執著以變化為喻。對於執著此彼轉變者，說’非有不應有此彼轉變’，針對這種執著以水泡為喻。對於執著普遍顯現者，說’非有無普遍顯現’，針對這種執著以變化為喻。對於執著種種相者，說’非有無種種相’，針對這種執著以夢境為喻。 對於執著趣入者，說’非有的芽等不觀待趣入’，針對這種執著以火輪為喻。因為火輪是其趣入的種子。如是以前面六十四偈成立了緣起如實安住的自性之後，以其他兩偈說明此義即是如來所說的無倒緣起，因此應當極其相應地成立。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ལེགས་པར་ཉན་པ་རྣམས་དོན་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་སྟོང་པས་ན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མཚུངས་མེད་ཀྱིས།།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བསྟན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚུངས་མེད་ ཀྱིས་ཞེས་པ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཽ་ཏ་མའོ་ཞེས་སྨྲ་ན་བརྩད་པ་འདི་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚུངས་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ གི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་གསུངས་པ། འདི་ཙམ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཅེས་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ སྟེ།ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་ པས་མ་བསྡུས་པས་སྐྱོན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ལས་དབུ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། འདི་ཙམ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས། །སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས།། སངས་རྒྱས་བདེན་པར་གདམས་པ་མཛད། །ཅེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་འགའ་ཞིག་གི་རྨི་ལམ་རྨིས་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་དེ་ནི་བདེན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། དེ་རིང་རྨི་ལམ་དུ་མས་མགོ་ལ་འོ་བྱས་ཤིང་ཕས་སོ་སོར བསྔགས་པ་བརྗོད།སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཙོངས་ནས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བྲམ་ཟེ་ལ་བྱིན་པ་དང་། བསྐོར་བ་བྱེད་པ་མཐོང་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་དང་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའི་ངོ་བོ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ མངོན་པར་བརྗོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ག་ལ་ཞིག་།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགགས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པར་གྱུར་པ་འདི་ལས་གཞན་པའི་སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་པའི་སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པར བྱེད་དམ་ཞེས་པ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྤྲོས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པ་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་ དོན་དམ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེས་གནས་སོ།

如此這般，善於聽聞者對此義理會生起極大的確信，因為一切事物本性空，所以此緣起法，無與倫比的如來，為諸法作了開示。如同乾闥婆城等一樣，諸行以自性不成立，爲了開示此義，說’此等是緣起’。‘無與倫比’是說，在一個世界中，其他世界也沒有與如來相似的如來。或者說是釋迦牟尼喬達摩。如果這樣說的話就會有這些爭論：如來這個詞是依據如實宣說的功德而安立，這也是一切佛共同成就的，所以一切如來都稱為’無與倫比’。其餘已經解釋過了。 這是說明乾闥婆城等這些無自性的意義，以及緣起的意義是最殊勝的表示，‘此暫且是勝義’，因為一切執著事物的見解都不是如實義，所以說’暫且’是決定的，一切所成就的法都是無自性。對於這空性，只要有執著事物的一切分別，在此都是顛倒錯亂的，錯亂也不應該是勝義。 這個不被有無所攝故離諸過失，從說緣起而通達中道才是勝義，如說：‘此暫且是勝義，依世間名言，世尊為一切，種種說真實。‘如同有人見夢後知道是夢而說’這是真的’，並說：‘今天夢中許多人吻我的頭，父親讚歎我，賣了花園把一千金給了婆羅門，看見有人在繞行’等。 同樣，世尊依據世俗，宣說如執著般的生住滅等差別以及一切事物的無。對於夢中所見的母親等執為實有，其本性是不合理的。同樣，對於顛倒的凡夫們而言有生住滅等的言說，但對諸佛則不然。其餘已經解釋過了。 安住于等同涅槃的一切法無自性中的佛世尊，哪裡會有戲論？如經中說：‘阿難，六觸處的滅盡、離貪、滅除、寂靜、沉沒，除此之外還有其他戲論可戲論嗎？還有以有無等戲論可戲論嗎？‘乃至’阿難，六處是戲論，六處滅則無戲論’，這是世尊所說的涅槃。依如來智慧則是勝義，依世間智慧則是世俗，如是而住。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་རིག་པས།། དེས་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་པ་འདི་ལ་སྐྲག་།དེས་ན་སྐྲག་ཅེས་པ་ལ། དེས་ནའི་སྒྲ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དཔྱད་པ་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོག་མར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབས་པའི ངོར་འཇུག་པས་རིམ་པ་འཆོལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེས་ན་འདིའི་དོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲོས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པར། བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཙམ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ། རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དེའི་ རང་བཞིན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། ཐ་སྙད་པ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་ལ།དེ་ཉིད་བརྗོད་བྱ་ལས་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་དངོས་པོ་གང་ ཅུང་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པས།སྟོན་པ་དང་བསྟན་བྱ་དང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་དམིགས་ནས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ ལ།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པས་འདི་ནི་བདེན་ནོ་ཞེས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་འདས་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ།གྲོལ་བ་ཡང་བདེ་བླག་ཁོ་ནར་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཇུག་ལ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལོག་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཅི་ སླར་ཡང་འདིར་བརྗོད་པ་ལ་དེ་སྐྲག་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན།སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ནི་སྤང་བར་རིགས་ལ། བརྗོད་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ན་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པར་རིགས་ན། རང་ བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་དག་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་སྤངས་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ བརྗོད་པ་སྤངས་ནས་གནས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དངོས་པོའི་ལྟ་བ་ལ་མི་གནས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཇི་ལྟ་བར་གནས་སོ།།འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་གསལ་བར་སྣང་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མི་རིགས་སོ། །བདེན་ཏེ་གལ་ཏེ་ འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོད་ན་རིགས་ཀྱི་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པས་ཇི་ལྟ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་མ་རྟོགས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་རིག་པས། །དེས་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་པ་འདི་ལ་སྐྲག་།ཅེས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ལ། སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་མ་རིག་ པས་ཤེས་པ་འདིར་ཡང་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུའི་དོན་ཏོ།

因此，不損害世間法的教授，而實際上從未教授法，如來所說因無明，故於此無垢言說生怖畏。對於’故生怖畏’，‘故’字是指如前所述的理與教證的觀察。首先應觀察世間，故說’世間的’，此處由於偈頌的韻律要求，次序有所顛倒。 此處的含義是：如前所述的緣起所說，唯是虛妄欺誑性，是愚者心識的對境，如夢幻、如海市蜃樓般的自性，其業果、煩惱與清凈、束縛與解脫的因由，在世間名言中存在，因此，‘不損害世間法的教授’。由於是名言諦如實之義，如實不顛倒地闡述世間諸法的真實性。 由於所詮義次第趨入真實性的緣故，‘不損害世間法的教授’。世間法的教授也不承認任何事物的自性，因為能詮、所詮、能詮者皆無自性故，‘實際上從未教授法’。如來不會執著某法為真實而加以教授。 因此，由於不分別一切法的自性，捨棄’此為真實’的執著而安住的瑜伽士，必定趨向涅槃。如是，依二諦故有業，無分別故，瑜伽士們的涅槃成就絲毫不損，解脫也將輕易迅速生起。 雖然顛倒者因不了知無自性，而以事物為因緣趨入煩惱分；不顛倒者因見無自性而遠離煩惱分，生起清凈。為何再次於此言說生怖畏，應依世間說有自性，應當捨棄有過失的言說，而此言說無過失。若具功德則應依止言說，然說有自性者非具功德。 對此，這些世間人捨棄說無自性而說有自性，為何？答：由於所說諸事物不成立，捨棄如前所說的言說而安住，世間人不住於事物見而如實住于顛倒。然則，如來日光般的言教光明顯現，世間人不應顛倒。誠然，若世間人具慧眼則可，然為無明所盲的世間人如何能通達如來的如實言教？ 為證明由於不瞭解必定於無畏處生怖畏故說：‘如來所說因無明，故於此無垢言說生怖畏。‘如依薪生火，依云降雨，此處表示因的意義。同樣，‘所說因無明’中，過去分詞詞尾也表示因的意義。

།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མི་ཤེས་ལ། མི་ཤེས་པས་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ངེས་པར་ སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་མཐོང་ཞིང་། ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་བདག་དང་བདག་གི་བའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་སེམས་ལ་བཞག་ནས། བདག་ནི་མེད་པར་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་བྱིས་པ་དག་དྲི་མེད་ ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ་བཤད་པའི་དོན་ལ་བརྗོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བསྟན་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའོ། །མི་གསལ་བ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་བྱ་འདི་ལ་ སྐྲག་།ཅེས་པ་འདིར། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་སོ། །ཞེས་པའི་འདིར་འབྱུང་ཁུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྔ་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུའི་དོན་གསུངས་པས་ཤེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་ཉིད་ལ་སྲོག་ཆགས རྣམས་སྐྲག་པས་སོ།།བརྗོད་བྱ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུར་འགྱུར། དེ་ལས་སྐྲག་པས་སོ། །དེ་ལ་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། མ་རྟོགས་པ་རྒྱུར་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱིས་བརྗོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་འཇིགས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་ པས་ཡང་།གལ་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་འཇིགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ན་ལྔ་པར་འགྱུར་ལ། འདི་ནི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་པ་མ་ལུས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བ་ལས། སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ཟད་བྱེད་ཆོས།།ཐོས་པས་རྟོགས་པ་མི་ལྡན་པ། །སྐྲག་འགྱུར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས། །འཇིགས་མིན་གནས་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའི། །མྱ་ངན་འདས་པས་དེ་མི་འཇིགས། །འདིར་སྨོས་པ་ཡི་དངོས་མེད་ ལ།།ཅི་ཡིས་དེ་ལ་དེ་འཇིགས་བྱེད། །ཐར་པ་བདག་མེད་ཕུང་པོ་མེད། །འདི་འདྲའི་ཐར་པ་ལ་ཡང་དགའ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །འདི་ལྟ་བུ་དེས་ཅི་མི་དགའ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་བསམས་བཞིན་དུ་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ། གལ་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་བོར་ནས་བརྗོད་པས་དེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་ནས་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་སུ་བོར་བའི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ཚིག་ལྷུག་པ་ལ་ཡང་མངོན་པར ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མཛད་པར་འགྱུར་ན།དེ་ཡང་མ་མཛད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་དྲན་པ་ཉིད་སྲིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བས་ནི་ཡིན་ནོ། །ཐབས་གཞན་གྱིས་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ ནི་ནམ་ཡང་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མི་མཛད་དོ།།འོ་ན་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་མི་འགྲོ་ཞིང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཟློག་པ་ནི་མང་པོའོ་ཞེས་པས་འདི་ནི། ས་མཐའི་རི་མཐའ་ ཉེ་བར་གཟུང་བ་རྟགས་དང་སྐྱེས་བུ་དང་།།ཀ་ལ་ཧ་ལ་དབྱངས་ཡིག་བྱེད་པོ་ཡ་ང་ཉ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འདི་དག་བཟློག་པ་སྟེ། །དེས་ཀྱང་མང་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་མ་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ལས་ཏེ། བཟློག་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྨྲ་བས་བདག་གི་ཚིག་ ཏུ་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་རིག་བྱེད་ཀྱིའོ་ཞེས་པའི་གཞི་ལས་འདི་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བརྗོད་པའོ།

如所說的世俗諦和勝義諦，不通曉的凡夫不瞭解如來所說，由於不瞭解，必定會對本來寂靜無生法的教說產生恐懼。而且不見本來寂靜無生法教說的差別，如同執著所緣的我和我所的法性放在心中，愚者們說’我將成為無’而對無垢所詮生起恐懼。 爲了表達而說，即解說義理稱為表達，因為正在顯示的緣故。此表達也因為無相而無垢。不明顯、非現量稱為。那麼對此無垢所詮生恐懼，此處，恐懼的因是來源，此處依據來源而成第五格。若說不是，因為說是’kta’詞綴的因義，則不然，因為是其他義理，即眾生對無垢所詮本身生恐懼。 所詮為何成為因？因為對此生恐懼。其中恐懼的因是什麼？以’kta’詞綴表達不瞭解為因，因此恐懼的因即是不瞭解的緣故。無垢所詮是恐懼的因，如果無垢表達成為恐懼的因則成第五格，而此非恐懼因，因為是遠離一切恐懼的因。 正因如此所說，《寶鬘論》云：‘能盡一切苦的法，聞已無有通達者，將懼由於不了知，于無畏處生恐懼。此等一切不生起，涅槃故彼不恐懼。於此所說之無實，何故於彼生恐懼？解脫無我無蘊體，如是解脫亦歡喜，蘊界處等諸法性，如是何故不歡喜？’ 正因如此，爲了了知非恐懼因，應知是顯示無垢表達非境。若有人這樣想：爲了斷除對聲相的執著，論師故意作不完整的聲音組合，這是不合理的。若捨棄聲相而說，則離開執著后對捨棄聲相的表達會生執著，然而並非如此。 又若如此作聲音組合，則于散文也應為斷除執著而作組合，然而未作，因此是可能忘記相而非斷除對相的執著。並非無有其他方便能斷除其執著，因此論師從不作不完整的聲音組合。 那麼，‘暫且行不行’等不完整聲音組合豈非可見？這不是不完整的聲音，因為’反轉是眾多’，此即：‘邊地邊際近取相及士夫，迦羅訶羅元音作者牙鼻音，論著者說此等為反轉，由此亦成眾多’，從不定說中，于反說者，由說成自語。若從吠陀的基礎，此是吠陀的表達。

།གཞན་ཡང་བཟློག་པ་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། བདག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་འཇིག་རྟེན་པས་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ སྔགས་དང་བྲམ་ཟེ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་སྙན་ངག་མཁན་གྱིས་སྦྱོར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རིག་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པར་ མཐོང་ལ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་རིག་བྱེད་ལ། །སྒྲ་ནི་ཁྱད་འཕགས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །ནམ་ཡང་ཐ་དད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འདིར་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་ལ། མཚན་ཉིད་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བ་ ཡང་སྲིད་དོ་།།མཚན་ཉིད་ནི་མཚོན་བྱ་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །མཚོན་ཆ་ཡང་ཁྱད་པར་འཕགས་པས་སྦྱར་བ་བྱས་པའི་སྒྲའོ། །དེ་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དུས་ན་རབ་ཏུ་ གྲགས་པའི་སྒྲ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་།དེང་སང་གི་པཱ་ཎི་ནི་ལ་མཚན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེང་སང་དུས་ན་དེས་མཚན་ཉིད་བྱས་པ་ཡང་མ་ལུས་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ན་ཡང་། དེ་བསམས་པ་དང་དྲན་པ་ ཉམས་པ་དག་གིས་མཚོན་བྱ་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་མ་ལུས་པས་ན།དེའི་ཚེ་དེ་སུའི་སྐྱོན་ཡིན། འདི་ལྟར་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནས་འདིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མ་ཚང་བའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་པཱ་ཎི་ནི་དྲན་པ་དང་བསམས་པ་ཉམས་པས་མཚན་ ཉིད་མ་ཚང་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་དུས་དེང་སང་ན་སྐྱེས་པའི་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ལ་སོགས་པའི་ལ་སྲིད་ལ།གལ་ཏེ་ན་ཡང་རིག་པའི་སྒྲས་སྔགས་དང་བྲམ་ཟེ་དང་རྟོག་པ་གཟུང་ཡང་རུང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་ཀྱི་མདོ་རུ་གཟུང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་པཱ་ཎི་ནིའི་སྒྲ་ཡང་ སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལ།སྡེར་སྦྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་དག་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མོན་སྲན་གྲེའུར་བྱས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་ཉམས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཡངས་ ཤིང་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྨ་བྱ་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་ཆེན་པོ་འཐད་དེ། མཚན་ཉིད་བྱེད་པས་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་འཕགས་པས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །ཅེས་པ་ལ། སླར་ཡང་འདིར་ཇི་ལྟར་ན། འཇིག རྟེན་པ་ལ་ཆོས་བསྟན་ཅིང་།།ཇི་ལྟར་ཡང་འདིར་མི་འཇིགས་ལ། །གཞན་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གང་དུ་གང་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་ཅེས་པ་དེ་དག་འདིར་སྟོན་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ཞེས། །འཇིག་རྟེན་ཚུལ་འདི་མི་འགོག་ཅིང་། །གང་ རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པས་དེ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་འགྱུར་དེ་ཉིད་དེས། །འདིར་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བརྡར་བཏགས་པ་འདི་དག་མ་རིག་པ་དང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འཇུག་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་དང་ཕྱིའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་རྣམས། རང་དང་ གཞན་དང་གཉི་གའི་རྒྱུ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

再者，如果說遮遣僅僅是詩律的話，我認為不是這樣的。因為在那裡，世間人並不是以吠陀聲音來理解偈頌的詩律。然而，這是咒語和婆羅門的見解。因此，如果說這些不隨相而行，我們回答說：即使如此，詩人也像吠陀一樣創作。如此說道：‘吠陀見於世間，世間亦見於吠陀，因為聲音殊勝結合，所以永遠無差別。‘殊勝者即是此阿阇黎，因此在此處不可能有殘缺聲音的結合，雖然造相者有相不完整的情況。因為相應遍及所有所相。所相也是殊勝者所作的聲音。由於這些未被相所攝，這是造相者的過失，而不是阿阇黎的過失。 在那時，阿阇黎所見到的許多廣為流傳的聲音，在今天的巴尼尼相中也不存在。今天，即使他造相也是隨順所有聲音而說相，然而，由於他們的思維和記憶衰退，未能說出遍及所有所相的相，那時這是誰的過失？就像迦多衍那在此也說出極其不完整的相一樣，如同巴尼尼因記憶和思維衰退而相不完整一樣，同樣在今天出生的迦多衍那等人也可能如此。 即使以明智的聲音攝受咒語、婆羅門和見解也可以，作為偈頌詩律的規則來理解也可以，這樣巴尼尼的聲音也不會有過失，對於教授詩律相的人們來說這些也是合理的。再者，說’不應破壞豆類詩律’。同樣，隨順殊勝的結合，廣大等和孔雀遊戲等以及分別結合等也有重大意義，造相者並非不完整，殊勝者所作的聲音也不是殘缺的聲音，這些詳述到此為止。 應當解釋契機本身，又如前所說：‘不壞世間法教示，真實中永無法示。‘對此，這裡又如何對世間示法？如何在此不壞？再者，何時何處都未曾對真實示法？爲了說明這些，所以說：‘此依彼而生，不遮世間理，所依無自性，如何有真實？‘此處，對於假立為有情世間和器世間的這些，以無明和風輪等次第進行，以內在本性和外在差別而有區別的諸法，從自、他、二者、有、無、二者、非二者生起的諸多推測，僅僅從此緣而生的推測中顯示生起，這稱為世間法教示。

།དེ་ཡང་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་དུ་ ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་མི་ཉམས་ལ།དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་བརྟགས་ནས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་དེ་བཞིན་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་འདིར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་ལས། བྱེད་པོ་ལས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པོ་དང་། །ལས་འཇུག་གཞན་པ་འགྲུབ་པ་ཡི། །རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་།། ཞེས་སོ། །དེ་འདི་ལྟར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་མི་འགོག་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་སོ་ཞེས་གནས་སོ། །གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ། ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་བཞིན་པར་འགྱུར། དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་དཔྱད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་ པར་འགྱུར་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། རང་ཉིད་ ཀྱིས་མ་དམིགས་པར་གཞན་ལ་བཤད་པ་མི་སྲིད་དོ།།དེས་ན་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ལུས་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་བསྡུས་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། དེ་ལས་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གྲུབ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས། སླར་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ཞུགས་པ་རྣམས ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་པ།ཚུལ་འདི་ཡང་དག་རྗེས་དཔོག་གང་། །དད་ལྡན་དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་བརྩོན། །རྟེན་མེད་ཆོས་འགལ་བརྟེན་པ་ཡིས། །སྲིད་དང་སྲིད་མིན་སྤངས་ནས་ཞི། །ཚུལ་འདི་ ནི་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་གནས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་རྗེས་དཔོག་གང་ནི། རང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་གལ་ཏེ་ན་སྐྱོན་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དད་པ་དང་ལྡན་ཡང་གལ་ཏེ་རྩོད་པའི་བསམ་པས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་བརྩོན་ཞེས་པ་ལ། །དད་པ་དང་ལྡན་ན་ཡང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཉིད་ཚོལ་བའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མི དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟེན་པའོ།།ཆོས་འགའ་བརྟེན་པས་ནི། ཆོས་འགའ་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་མེད་ཆོས་འགའ་བརྟེན་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། སྲིད་པ་སྲིད་མིན་སྤངས་ནས་ཞི། །ཞེས་པ་ ལ།སྲིད་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྲིད་མིན་ནི་དེ་མེད་པའོ། །དེ་གཉིས་འདིར་སྤངས་ན་ངེས་པར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་དང་སྲིད་མིན་དག་གི་འཇུག་པ་འགག་པས་ཞི་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།། །། སླར་ཡང་ཇི་ལྟར། སྲིད་དང་སྲིད་མིན་རྟག་སྤོང་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། །གང་ལས་དེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། །འདི་དག་རྐྱེན་འདི་ལས་རིག་ན། །ལྟ་ངན་དྲ་བས་ཟིན་པ་ལྡོག་།དེས་ནི་ཆགས་རྨོངས་ཁྲོ་བ་རྣམས། །སྤངས་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །འདི་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ལའོ ཞེས་པས།།རྐྱེན་འདི་པ་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྐྱེན་འདི་པའོ། །འདིས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྐྱེན་འདིས་གསུངས་སོ།

而且，僅僅承認此緣起，就不會失壞。若是在此之外進行觀察而承認，則緣起將不可能存在。其他的觀察也不是世間的，因為世間並未如此承認的緣故。非世間的某些求解脫者以顛倒見在此觀察的緣故。如論中所說：‘作者與業的緣起，依此而有作者與業，除此之外，未見任何成立的理由。‘如是，不遮止’此緣彼起’的世間道理，因此世間法的教說不會失壞。 凡是緣起，其自性本空，因為已經存在的事物不需要緣起。若如是自性本無，怎能有實有的緣起？其自性本非實有，此為密意。因此，如是觀察時，瑜伽師將通達真實義，將完全了知諸法自性本不生的真實義。若見真實義，由於不見一切法的自性，永遠不會完全顯明諸法的自性，因為自己未見而向他人解說是不可能的。因此，可以確定從未真實宣說諸法。 如是以兩偈總結闡明了所有品的內容之後，爲了使那些尚未獲得如所說諸法自性分別抉擇的無上果位成就者，再次精進于聞思修，以及爲了使未入者入道，已入者生起歡喜，而說兩偈：‘誰能正確推理此理，具信精進求真實，無所依法違依止，舍離有無得寂滅。‘此理即是如前所說安住緣起之義。‘誰能正確推理’是指完全抉擇自性之義。 若問通達是否由勤于尋過失而通達？答：具信者。若問是否也由諍論心而生起？答：精進求真實。具信者若欲通達勝義，即是尋求此真實義。由於自性不可得故無所依。依止某法即是顯明某法之義。如是無所依而依止某法，將有何作用？答：舍離有無得寂滅。有即是五取蘊，無即是無五取蘊。此處舍離二者，必定寂滅有無，由於有無的執行止息而成寂滅之義。 複次，如何’常舍有與無，如是而宣說，由此瑜伽師，了知此緣起，能除惡見網，由此斷貪癡，嗔恚諸煩惱，從而得涅槃。‘此是此緣之義。緣起性即是此緣性。此說由此緣起。

།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གིས་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྐྱེན་འདི་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་། དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པས།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བའི་ནང་ནས་ལྡོག་ལ། དེ་ལས་ལོག་ནས་ཀྱང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་ལྟ་བས་བསླང་བ་འདིའི་སྲིད་དང་སྲིད་མིན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྤངས་པས་ སྤོངས་ལ།དེ་སྤངས་ནས་ཀྱང་ལྟ་བའི་རྩ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདིའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་ལ། དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་ ཡང་།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དེ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་མི་ལྡན་ལ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་ཡང་། སྔར་འཕངས་པའི་དངོས་པོ་འདི་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་འཕེན་པ་སྤངས་པས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་ གཉེར་བའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ།ཤེས་རབ་ཅན་དང་། དད་པ་ཅན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྐྱེན་འདི་པའི་མཚན་ཉིད། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །བསིལ་བའི་ངག་གི་འོད་ཀྱི་ཀུ་མུ་ད་ཅན་ནི། །བདུན་ཅུ་པ་ནི་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་གསལ་བྱེད་པའི། །ཟླ་བ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བས་གསལ་བྱས་ལམ་རིག་པ། །ཅི ཡང་མིན་ཞིང་ཅི་ཡང་མིན་མིན་ཆགས་པས་བརྟེན་།།གང་ཞིག་དབུ་མར་འཇུག་པར་མ་སྨོས་པ་དག་དང་། །གང་ཞིག་དབུ་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མི་གསལ་བ། །དངོས་པོའི་དེ་ཉིད་མ་ལུས་དེ་དག་བདག་གིས་ནི། །བདུན་ཅུ་པ་ཡི་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ འདིར་གསལ་བྱས།།གང་ཞིག་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཡིས། །ཡུན་རིངས་དུས་ནས་འབད་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པ་ཡི་། །དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་འདི། །ལམ་ཆེན་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཤེགས་པ་སྟེ། །དེ་ལ་འཇུག་ཕྱིར་སྟོང་ ཉིད་བདུན་ཅུ་ཞེས་བྱ་བའི།།བསྟན་བཅོས་གང་ཞིག་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བས། །གསུངས་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡི་།།དགེ་བ་གང་གིས་སྐྱེ་བོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་གྱུར་ཅིག་།སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ་།། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུའི་འགྲེལ་པ་ནི། དགེ་སློང་དྷརྨ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར། །གཞུང་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་ནི། །བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་ལྷག་པ་ཡིན། །དཔལ་ན་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་པཎྜི་ཏ་ཨ་བྷ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དང་། སྣུར་ལོ་ཙཱ་བ་དྷརྨ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།

任何瑜伽師通過理解所說的此緣起，因不見任何法之自性，不執著于有和無，從世間惡見之網中退出。從彼退出后，也由斷除由有無見所引發的此有和非有之自性的執著而斷除。斷除彼已，也從見之根本貪慾等此煩惱中退出。世間人通過非正見所引發而了知有無境界，若斷除彼，則因有無二者于彼不顯現故，無有因緣而不具貪慾等，因此瑜伽師由斷除貪慾、嗔恨、愚癡故成為無垢，即成為無煩惱。 若無煩惱，則由前所引發之事物完全窮盡，及斷除引發前所未有之事物，豈不必定趣向涅槃？如是具足為求無上涅槃果之大悲心、具足智慧和信心者，亦應如是修習所說緣起之相，本性空性，如理聞思。其他瑜伽師亦應當常具足精進修習。 清涼語光之曇花，七十論普遍明顯，月光遍照所明之道智，非任何亦非非任何執著所依。 凡未說于入中論中者，及於中論偈頌不明顯者，一切諸法實相皆由我於此七十論釋中明顯。 大悲本效能仁王，長久時間大精進，所作即此空性義，是大道諸佛隨行處。 為入彼故稱空性七十論，聖者龍樹所說論，我所分別作釋義，以此善愿眾成佛。 空性七十廣釋論由阿阇黎月稱所造圓滿。 空性七十釋由比丘法稱所譯。 論文數量二千又一百餘。 于吉祥那爛陀寺由班智達阿巴雅嘎惹與努譯師法稱譯。