d3897有為與無為決定論十力吉祥c3.5s｜d3897有為與無為決定論十力吉祥c3.5s（續4）

這有許多種類。即：毆打其他眾生、囚禁、捆綁、砍斷手腳、用木枷鐵鎖等束縛、投入牢獄、飲酒、釀酒、賣酒、施酒、製作酒麴、販賣生物、販賣蠶繭、販賣紅花、未經篩選販賣芝麻和芥子、與不當對像行不凈行、歌舞、音樂、樂器、大笑喧譁、販賣、游泳、以嗔恨心施予枷鎖等物、以不凈行之心施予女人、以不凈行之心施予自己的女兒、施予邪見者或宣揚邪見的論著、抄寫或講說等、安置於這些論著中。凡是由這些行為所造作的一切，都是不攝律儀業。 妄語的基礎有四種，即：眼所見、耳所聞、鼻舌身所嗅嘗觸欲、意所識。 妄語有十二種，即：見而有見想卻說未見、見而有見想卻說懷疑、見而忘記卻有未見想而說見、說懷疑、未見而懷疑卻說見、說未見、對所見說為所聞、對所見說為所欲、對所見說為所識、對所聞說懷疑、對所欲說懷疑、對所識說懷疑。 與這些相反的妄語也有十二種，即：未見而有未見想卻說見、說懷疑、未見而忘記卻有見想而說未見、說懷疑、未見而懷疑卻說未見、說見、對未見說為所聞、說為所欲、說為所識、對未見說懷疑、對所欲說懷疑、對所識說懷疑。 因此，基於所見的妄語成為二十四種。同樣，基於所聞的二十四種、基於所欲的二十四種、基於所識的二十四種。四個二十四種，妄語共成九十六種。 離間語是以真實語言分離友人的言語。惡口是粗暴的言語。除這三種語言外，任何有煩惱的語言即是綺語。 又說：‘奪取想、分離、損害及有煩惱心，語言有四種。’ 另外，以其他方式來說，殺生等有三種。其中殺生有三種，即：殺生的意樂、為殺生而命令他人、實行殺生。其中殺生的意樂有三種，即：欲殺生、欲令他人殺生、對他人所作的殺生生起歡喜心。如是，僅僅生起’要殺生’的意念。

།དེའི་སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་མི་ལྡོག་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་ཀུན་དུ་མི་དགའ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་ མོ་རུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།བྱེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་དུ་འཇུག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་ པ་ལ་མགུ་བ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འདིས་སྲོག་གཅོད་ཞེས་མཐོང་བའམ་ཐོས་པ་ན། གང་ལས་བསད་པ་འདི་ནི་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་ལ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མགུ་བ་སྐྱེའོ། །འདི་ཡིད་སྔོན་བཞིན་དུ་མི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །བཀའ་བསྒོ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསླུས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །དེ་ལ་བསླུས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་དག་ཁ་ཅིག་ལ་རང་གསོད་པའམ་གཞན་གསོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཛུད་པའོ། །འདིར་ཡང་སྔོན་བཞིན་མི་ལྡོག་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཡོག་པོ་ཁ ཅིག་ལའམ་རྗེ་བོའམ་གཞན་ལ་སྲོག་ཆགས་ངན་པ་འདི་སོད་ཅེས་ངེས་པར་སྦྱོར་བའོ།།འདིར་ཡང་མི་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་རྗེས་སུ་གནང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་སྤྱི་ནས་དྲི་བའི་མ་བརྗོད་པ་ ནི་དེ་ལྟར་མཛོད་དོ་ཞེས་རྗེས་སུ་གནང་བའམ།མི་སྨྲ་བར་གྱུར་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །དེའི་མི་སྤོང་བ་ཡང་ལེགས་པར་ཕྱིར་བཅོས་ཀྱི་བར་དུ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། ངག་ གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ངག་ཀྱལ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སོ་སོར་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དག་པར་ ལེན་པ་དང་།གཞན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་བྱས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རང་ཉིད་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངག་ཀྱལ་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནས་ ལྷག་པར་གཅོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་ན།དེ་ནི་མི་དགེ་བ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བསླད་ནས། ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་ན། དེ་ནི་སྒྲིབ་ པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་སྟེ།ཅི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཡང་དག་ལན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས། །སོ་སོར་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནི་ཅི་ལྟར་ འགྱུར་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བརྒྱད་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ མ་བསྡུས་པ་དང་ངག་གི་ངག་ཀྱལ་པ་དང་གཉིས་ནི།ཁམས་གཉི་གར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་འདི་ན་གནས་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། ཁྲིམས་ འཆལ་ཐམས་ཅད་བླངས་མི་ལ།།འདོད་དུ་སྐྱེས་པ་བརྒྱད་དང་ནི། །གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐ་མ་གཉིས། །ཁྲིམས་འཆལ་སྡོམ་མིན་ཅིག་ཅར་དུའོ། །ཞེས་སོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བར་ཆད་མེད་པར་ཉིན་མཚན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། སོ་སོར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་མེད་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

與其心一起生起對殺生的不退轉，從此直至不歡喜為止，于晝夜中生起不善本性並相續的流轉。 欲令他人行為也是如此，即發起’令他人殺生’的心。此亦如前般晝夜不退。 對他人所作隨喜是：如見聞某人殺生時，認為’此人殺得好’而生起隨喜心。此亦如前般晝夜不捨。 教令有三種：即欺誘趨入、決定加行及開許。 其中欺誘趨入是：令他人自殺或殺他。此亦如前般晝夜不退。 決定加行是：對僕從或主人或他人說’殺此惡生’而決定加行。此亦如前般生起不退轉性。 開許殺生是：當有人慾殺生而問’我要殺生’時，說’你就這樣做吧’而開許，或以默然而開許。其不捨亦是晝夜直至善加懺悔為止。 實行殺生有三種：即以身實行殺生、以語實行殺生、以意成就殺生。 如是乃至不與取等直至綺語，皆應各說三種。 或各有四種：即自行殺生、令他殺生、隨喜他人殺生、自己增上行殺生。如是乃至綺語。 其中若以不善心從實行乃至增上行者，則于晝夜生起不善破戒非律儀。 若為薩迦耶見及邊執見所染，從實行乃至增上行者，則于晝夜生起有覆無記非律儀，應如理而說。 又說：‘由實行等因，各有四種。’ 又若有人說’我要行一切破戒’，此將如何？應說：與發起’我要行一切惡行’之心俱時，欲界所攝八種破戒非律儀及色界所攝身業不與取與語業綺語二種，於二界中一切亦同時生起。因為欲界所攝與色界所攝的非律儀，於此處住者亦可能生起。 又說：‘于受持一切破戒者，欲界所生八種及色界所攝最後二種破戒非律儀同時生起。’ 唯欲界所攝非律儀于晝夜無間生起，各別非律儀近生。色界所攝無間者則不然。

།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་མིན་དེ་དག་ནི་གེགས་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པས་སོ། །གེགས་དེ་སྲིད་པ་ལ་ནི་ཉེ་བར་འཕེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། དེ་ནས་འདོད་བསྡུས་བརྒྱད་རྣམས་ལས། །སོ་སོར་ཅི་ བཞིན་ཉེ་བར་སྐྱེ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་དང་གང་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན། ཡང་དག་བླངས་པའི་ཡན་ལག་གང་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྗེས་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་དང་གང་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དེ་དང་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་པ་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ལེན པའམ།ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པའམ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བར་གྱུར་པ་ནི། དེའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་གམ། ངག་གི་རྣམ་རིག་ནི་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་རིག་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུར་གནས་པའོ་ཞེས་སོ། །གང་ཡང་ལུས་ཀྱི་ རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ངག་གིས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཡི་དམ་ལེན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་བསམ་པ་དང་བཀའ་འགོད་པ་དང་།ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བསམ་ པའི་དབང་གིས་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མཉམ་པའི་ལྷག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་། ཡང་དག་ལེན་ལ་སོགས་སྐྱེས་པའི། །ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ངག་གིས་དང་། །གང་ཡང་ལུས་ཀྱིས་ངག་གི་ནི། །གང་དེ་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞིང་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལས་ལུས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་དང་། །གང་དག་ངག་གི་ངག་ཉིད་ཀྱིས། །བྱས་ཏེ་བྱ་བ་བྱས་པ་གང་། །ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པའོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས པའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གང་ལས་འདས་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་གསད་བྱ་ཤི་བ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་སྒྲ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འབྱུང་བཞིན་པ་གང་དག་གིས། གཞན་གང་དག་གི་སྲོག་ཉེ་བར་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡང་འདས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དོ། །འགའ་ཞིག་ཀྱང་ད་ལྟར་བའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་སྟེ། ད་ལྟར་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་བསྡུས་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ངག་གི་ལས་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ད་ལྟར་བ་ཉིད་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ན་ཕ་རོལ་གྱིས་མ་ཐོས་ཀྱང་བརྫུན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྲ་མ དང་ཚིག་རྩུབ་དང་ངག་ཀྱལ་པའོ།།ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ལུས་ངག་གིས། །བྱ་བ་འདས་དང་དབུ་མ་ཉིད། །རྐུ་སོགས་ངག་གིས་བརྫུན་སོགས་ཀྱང་། །ད་ལྟ་བ་ནི་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་རྣམ་པར་རིག་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཚེ་ཉེ་བར་འགག་པ་ན་དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གང་ཞིག་རྣམ་རིག་ཅི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཚེ་ཉེ་བར་འགགས་པས་ཤི་བར་གྱུར་པ། དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཅིག་གིས་མང་པོ་བསད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་ཙམ་མོ། །གང་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅི་སྙེད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོགས་པ་ན། དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པ་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཅིག་གིས་ཕྲོགས་པ་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ གཅིག་ཉིད་དོ།

由色所攝的不律儀，是由於有障礙而存在。在有障礙的情況下是不會增長的。又說：‘從欲界所攝的八種，如其所應而各別生起。’ 殺生等行為的任何支分，凡是如實受持的，那些不律儀就如同之前一樣日日夜夜生起。或者說：‘凡是受持的支分，唯隨表業而生。’ 同樣也應當應用於令他受持和隨許。增上行為，應當了知是在何種增上行為中。 凡是與身表業俱起，或與語表業俱起而受持，或令他受持，或隨許的，其身表業或語表業即是增上。那些身語表業的無表業則如影隨形而住。 又若以語來增上行持身的四種行為、受戒、令他受持、思維和教令，以及以身來增上行持語的四種行為等，這些都不是圓滿的相。然而，依據意樂的力量，圓滿相也會產生同等果報的增上，應當如理而說。 又說：‘受持等所生的，身業由語作，以及由身作語業，彼等相不圓滿。’ 如何是圓滿相及其性質？應當說：‘凡是由身以身作，以及由語以語作，所作諸業之一切，皆是圓滿相。’ 若問殺生等的表業是什麼？應當說：殺生是由過去的加行，以身表業使所殺者死亡，這才獲得殺生之名。這是剎那性的，所以是過去時。有些是現在時，即正在生起的表業，由此令他人命終故。 不與取也是過去的身表業。有些也是現在時。欲邪行是過去時和現在時，現在時較多。同樣也應當應用於非攝受的增上行為。 四種語業，是現在時的語表業而說為妄語等，即使說妄語時對方未聽到也是妄語。同樣的還有離間語、粗惡語和綺語。 又說：‘殺生由身語，作業過去及中間，偷盜等及語業妄語等，唯是現在時。’ 若問由多個表業令他命終時如何？應當說：由任何數量的表業令他命終而死亡，其所有的表業都是殺生。以一個表業殺多人只是一個殺生。過失的程度則隨眾生數量而定。 又若以任何數量的表業奪取他人財物時，其所有表業在奪取財物時都是不與取。以一個表業奪取則是一個不與取。

།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཚད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་མ་བསྡུས་པ་ལ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ངག་གིའང་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ནི་བརྫུན་ཚིག་དང་ཕྲ་མ་དང་རྩུབ་པོ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པའོ་ཞེས་ཅི་རིགས་སུའོ། ། ཡང་། གང་ཅི་སྙེད་ཀྱིས་དམག་སོགས་ལ། །གསོད་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན། །ཤི་བ་ལ་སོགས་དེ་ཡིས་དེ། །ཐམས་ཅད་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་གསད་བྱས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཤི་བའམ་སྔོན་དུ་ན། དེ་ལ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསད་བྱ་འཚོ་བ ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་ལ་མཚོན་བསྣུན་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་། གསད་བྱ་ལྷན་ཅིག་དང་སྔོན་ནམ། །ཤི་ལ་སྲོག་གཅོད་དེ་ཡོད་མིན། །འཚོ་བ་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་ལ། མཚོན་བསྣུན་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་མེད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་གཉིས་དག་མཉམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དག་ གིས་གཞན་ལ་བརྡེག་པས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འདས་པའམ་ད་ལྟར་བ་ལས་ལྡོག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ལས་ཅི་ལྟར་ལྡོག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ་འདས་པའམ་ད་ལྟར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་དུས་དེ་ནས་མ་འོངས་པར་མི་བྱེད་པའི་བསམ་པས་ལྡོག་པའོ། །དེས་ན་མ་འོངས་པའི་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །གང་ ལས་དེ་རྣམས་དུས་གསུམ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡང་། འདས་སམ་མ་འོངས་པ་དག་ལས། །ལྡོག་མིན་འོན་ཀྱང་མ་འོངས་ལས། །མཚན་ཉིད་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི། །དེ་རྣམས་དུས་གསུམ་པ་གང་ལས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྣབ་སེམས་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་འདོད་ཆགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ལ་གསད་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་ཞེ་སྡང་ཤ་སྟག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འདི་དང་སེམས་ཅན་ནམ་ཡང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་འདི་ནི་གནོད་སེམས་སོ། །གང་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ལ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་འདིར་ལོག་པའི་ལྟ་བའོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་གསུམ་ཡང ངན་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་འདི་གསུམ་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་ལམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་སེམས་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་སེམས་པ་དེ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་ཡང་གཞན་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་སོ་སོར་སྤྱོད་པའོ། །གང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དེ་ཡང་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ལས་དམན་པའི་འགྲོ་བ་ངན་པ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་ དང་།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་དམྱལ་བའི་གནས་དང་དེར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་གོམས་པས་ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་དང་ཡི་དགས་སོ། །གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་དུད་འགྲོའི་ གནས་དང་དུད་འགྲོའོ།།ང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམྱལ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བའོ། །དེ་ལ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲང་བའི་ དམྱལ་བ་དང་།ཚ་བའི་དམྱལ་བའོ། །དེ་ལ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ལ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། སོ་ཐམས་ཐམས་པ་དང་། ཧ་ཧ་པ་དང་། ཧུ་ཧུ་པ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུ་མུ་ཏ་ལྟ་བུ་དང་། སཽ་གན་དྷི་ཀ་ལྟ་བུ་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་ལྟ་བུའོ།

過失是物質的量度。同樣地，應當如理了知不正當的淫慾和不正確的攝受。言語的表業有多少，虛妄語、離間語、粗惡語和綺語就有多少，應當如理了知。 又說：‘凡是參與軍隊等殺戮時，由此造成的死亡等，一切都是殺生等。’ 若與被殺者同時死亡或先於被殺者死亡，於此也無殺生。對於最後一剎那還活著的被殺者揮刀，也不構成殺生。 又說：‘與被殺者同時或先前，死者無有殺生罪。最後一剎那活著時，揮刀者無殺生罪。’ 若二人同時被看見，一人打擊另一人致死，此中也無殺生等等。當過去和現在的表業是殺生等時，無法從過去或現在退轉，因為身業已造作完成。 那麼如何從中退轉呢？說道：從過去或現在的惡戒中退轉是不可能的。然而，從那時起以不再造作的意念而退轉。因此，從未來的八種行為中產生退轉。由此將其安立為三時。 又說：‘不能從過去或現在退，然而從未來退轉，以此特徵退轉者，由此立為三時性。’ 貪慾是對他人財物的貪著。無殺害眾生之心，純以嗔恨心想’愿此痛苦與眾生永遠相遇’，這就是害心。對實有之事物認為是無，這就是邪見。 這三種貪慾等並非惡趣的業和道。然而，應知與這三種相應的思是惡趣的因和道。那麼，是否只有這三種思是意業呢？不是，與其他煩惱相應的思也是非福。 其他煩惱心中不與煩惱相應的，即是五識身的各別執行。應知由這些相應的思也是非福。由此身語意業是從煩惱而生。此後從煩惱和業產生四種低劣的惡趣。 即是：地獄趣、餓鬼趣、旁生趣和阿修羅趣。其中，由於習慣嗔恨的非福，轉生為地獄處及其眾生。由於習慣貪著，成為餓鬼處及餓鬼。由於習慣愚癡，成為旁生處及旁生。 由於習慣我慢，成為阿修羅處及阿修羅。其中地獄有三種：即是大地獄、閻魔世間和孤獨地獄。其中大地獄有兩種：即是寒地獄和熱地獄。 其中寒地獄有十種：即是皰脹地獄、皰裂地獄、齒戰地獄、叫喚地獄、呼號地獄、青蓮花地獄、白蓮花地獄、香蓮花地獄、白蓮地獄和蓮花地獄。

།འདི་རྣམས་སུ་མང་དུ་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚ་བའི་དམྱལ་བ་ལ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པ་དང་། མནར མེད་ཆེན་པོའོ།།འདི་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཉེ་འཁོར་གྱི་དམྱལ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་མིང་མཚུངས་པ་དགུ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་འཁོར་བ་བཅུ་དྲུག་གོ། །ཡང་སོས་ཀྱི་སྟེང་ལས་སྟེང་ནས་སྟེང་དུ་གནས་སོ། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་ནི་ ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རི་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་ངམ་གྲོག་དང་དགོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་བའི་ས་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས། མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་ གི་ཚུལ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།གང་འདིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཉིད་དོ། །དེ་ནི ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་གསུམ་དེ་དང་ཡང་། །མ་བསྡུས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི། །བསོད་མིན་ལས་ལྡོག་བསོད་ནམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་དེ་ ལས་སྐྱེས་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དག་ཉིན་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་ངོ་། །རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བསྡུས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཕྲ་མ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །གང་ཞིག་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ ཐམས་ཅད་ལས་སོ་སོར་ལྡོག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནས།དེའི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བརྒྱད་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་། ངག་གིས་མ་འབྲེལ་པའི་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་སྡེ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་བཅུའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ ཐག་སོ་སོར་ཉིན་མཚན་དུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྲིད་དུ་ཡི་དམ་མ་སྤངས་པའམ། ཅི་སྲིད་འཚེ་བའམ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ལྷག་པར་ སྤྱོད་པའི་བར་དུའོ།།ཡང་། སྡིག་པ་ཁྲིམས་ངན་ལས་ལྡོག་པ། །དེ་ཡི་སྡོམ་པ་བརྒྱད་དང་གཉིས། །བརྒྱད་ཉིད་ཡང་ཡང་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་ པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཀའ་འགོད་པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་གནས་པའོ། །བསམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་འདོད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་མགུ་བའོ། །བཀའ་འགོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲངས་ ཏེ་འཛུད་པ་དང་།ངེས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །རྗེས་སུ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ངག་གིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །སྔོན་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་། ལྡོག་པ་བསམ་དང་བཀའ་ འགོད་དང་།།དེ་དག་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད། །རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

在這些中會產生許多誹謗聖者的人。熱地獄有九種，即：等活地獄、黑繩地獄、眾合地獄、號叫地獄、大號叫地獄、炎熱地獄、極熱地獄、無間地獄、大無間地獄。這些每一個都如前所述有十六個近邊地獄。閻羅世界也有與大地獄同名的九個。同樣也有十六個近邊地獄。從等活地獄開始一層層向上而住。孤獨地獄是在贍部洲的山川河流、深谷荒野等個別地方而住，故稱為孤獨地獄。 這是大班智達十力吉祥善知識所集《有為無為決定論》中，從大眾部教法中所說的《非福德決定品》第十八章。此中所說非福德有八種不退轉自性。因此從非福德退轉的八種戒律。這些因為不是煩惱所以應知是福德。 又說：‘身業三種及，不攝以及同，語業四種等，離非福成福。‘同樣，八種離戒及由此所生近生，日日夜夜生起。受用亦然。如八種離戒自性，同樣也有八種斷戒。即：離殺生、離不與取、離欲邪淫、離不攝、離妄語、離離間語、離粗語、離綺語。 若以欲界心發誓’我當從一切惡戒中各別離’，從此以欲界所攝八種及色界所攝身不攝業、語不相應業離戒為斷十種。從發誓心剎那剎那生起日日夜夜近生。乃至未舍誓言或得離害及離貪為止。同樣安立及隨許。增上行亦至增上行為止。 又說：‘離惡戒罪過，彼戒八加二，八種日日夜。‘其中離殺生有三種。即：為離殺生故意樂、為止殺生故教令、為離殺生故隨住。意樂有三種，即：欲樂、欲令作、喜他作。教令亦有三種，即：引導、決定加行、隨許。隨住有三種，即：身隨作、語隨作、意隨作。如前應隨理而說。 又說：‘離戒意樂及，教令及彼等，隨作皆三種。‘同樣應配妄語等。

།ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ལེན་ པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། གཞན་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་ཉིད་ཆུ་འཛག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། སྲོག་ཆགས་ རྣམས་འཚེ་བྱེད་ལས་སྐྱོབ་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། གཞན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཚན་བཞི་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ སྡོམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འཚོ་བའི་གཉེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་གཉིས་ནི། །སྡོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བ་ཉིན་མཚན་དུ་ཉེ་བར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྲིད་དུ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སྡོམ་པ་དེ་རྣམས་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ན་དགེ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ངོ་། །སྒྲིབ་མིན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བླངས་པ་ནི་སྒྲིབ་མིན་དུ་ འགྱུར་བ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ངོ་།།འོ་ན་སྦྱིན་པའི་སྡོམ་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བའོ། །སྦྱིན་བྱ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ཅིང་དགེ་ བ་ཉིད་དོ།།དགེ་བའི་སྡོམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་འཕེལ་ལོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྡུས་པ་ལས་ལྡོག་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་། དངོས་གཞི་ཉོན་མོངས་མེད་སྦྱིན་སྐྱེ། །དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེ། །སྦྱིན་བྱ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ན། །དགེར་གྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ སྦྱིན་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཇིགས་པས་གཟིར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ གཞན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཆོས་དེ་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་བར་འགྱུར་བའམ་སྒྲིབ་པ་མིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་དེ་ལས་སྡོམ་པ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་ བ་ནི་དགེ་བའོ།།སྒྲིབ་པ་མིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་སྡོམ་པ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲིབ་མིན་གྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ཡང་སྡོམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་བསོད་ནམས་དགེ་ བ་ཉིད་ཉེ་བར་འཕེལ་བའོ་ཞེས་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པ་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་ཅི་ལྟ་བར་སྡོམ་པ་སྐྱེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་།ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། མ་གནང་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ཕྲོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བགྲོད་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ལས་རྣམས་བཤད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

另外，以其他方式戒除殺生有四種，即：誓願戒除殺生，勸導他人戒除殺生，隨喜他人戒除殺生，自己遠離滴水等殺生並救護眾生免受傷害等。 同樣，其餘戒律也有受持、勸導他人、隨喜他人及增上行四種。 如是這四組八法即成為三十二種戒律。 此即是對治本性毀壞所生的三十二種對治法，以及對治生計的三十二種對治法，這兩種三十二法即是六十四種戒律。 從受持一切戒律之後，即刻生起並日夜增長。 乃至未舍之間等如前所述。 若以善心受持這些戒律則成為善法並日夜生起。 若以無覆心受持則成為無覆並日夜生起。 若問佈施戒律如何，當說：以善心行佈施則生起身戒。 從施予佈施物直至受用者享用期間都是福德善業。 善戒于每一剎那增長。 這些也是由遠離身不攝律儀而攝持。 又說：‘根本無染布施生，由此受用福德生，佈施物受用之時，即成善業’。 其中佈施有三種，即：財物佈施、無畏佈施和法佈施。 其中財物佈施是佈施飲食等物。 無畏佈施是救護受驚怖者及遠離引起恐懼的因。 法佈施是為利他而以善心宣說增上生和決定勝的法。 其中無畏佈施和法佈施或成為善業，或成為無覆無記。 從善業所生的戒律和日夜生起的是善業。 從無覆無記所生的戒律和日夜生起的是無覆無記。 財物佈施因與戒律同時故定是善業。 由此而生的受用隨順福德善業增長。 由十二因緣受用隨順的福德不增長，即：普遍受用而佈施，為解脫被束縛等而佈施，隨時生起戒律，自己受用，邪受用，未經允許而受用，已受用，他處受用，被奪取，善根斷絕，趣向離貪，死亡。 以上說明有漏業。 無漏業有三種，即：道戒、對治戒和律儀戒。

།ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྤྱད་བྱ་སྤྱོད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་སམ་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་སེམས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བག་ལ་ཉལ་བཅུ་དང་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་ ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བྱའོ།།དེ་ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་གསུངས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ལ། །ཡང་དེ་རྣམས་མི་བྱའོ་ཞེས་དེ་ རྣམས་སྤངས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། རང་བཞིན་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བའི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེ་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་འདིས་ཚུལ་ངན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ ཀྱང་སྤངས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་གཅིག་གོ།།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེས་སྐྱེད་པའི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་གཉེན་པོས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་དབང་ལས་བཅུ་དྲུག་པ་སུམ་ཅུའོ། །ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅུ་དྲུག་པ་སུམ་ཅུ་གཅིག་སྐྱེ་བར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ལྷག་ པའི་བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་རུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དགུ་དང་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་རབ་ཏུ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སོ་སོ་ ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་བསྡུས་པ་དང་། མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པའོ། །སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིགས་ཉེས་སྤྱོད་གཉིས་ཚན་སྤོང་བ་ནི་གཅིག་གོ། །ཉེས་སྤྱོད་ཉི་ཤུ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉི་ཤུ་ཚན་གཉིས་ཏེ། གཉིས་ཚན་ཉེར་གཅིག་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ ལྷག་མ་དང་སྒོམ་པའི་ས་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། གང་དང་གང་དུ་ཁམས་མཉམ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། དེ་དང་དེ་རུ་ཉིང་མཚམས་དང་སྤྱད་བྱས་སྤྱོད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ས་དག་གི་ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ན།སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་བརྒྱད་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་གིས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བ་དང་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བས་ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་ལས་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་། ངག་གིས་མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པ་དག་གི་གཉེན་པོ་རྣམས་ ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ཁམས་གཉིས་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཅི་བཞིན་ནོ། །རྗེས་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་། འདོད་པ་ཆགས་བྲལ་འཕགས་པ་ཡི། །ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པའི་བརྒྱད་དང་། །གཟུགས་ སྐྱེས་གཉིས་ནི་དྲི་མེད་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟག་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། སྤོང་བ་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།

道之戒律是：顯現所行之行為將會生起，欲界或色界中一切生處皆為菩提分之心，以苦法智斷除十種隨眠和二十種非隨眠，即斷除三十種煩惱。彼等煩惱中每一種由貪慾所攝之煩惱纏縛，眾生惡戒有十六種。其中，如所說殺生等八種由自性毀壞所生，以及八種活命因緣，共成十六種。于彼等斷除后，‘不再造作彼等’，由斷除彼等而生起十六種戒律，即：對治八種自性毀壞所生，以及八種活命對治。如是于每一煩惱中皆應了知。以此方式斷除十六種惡行，此為第一個十六。又由每一煩惱所生之惡行對治力而斷除煩惱，有三十個十六。道戒生起三十一個十六，如是道戒共有四百九十六。 同樣于苦諦之觀察智中亦如是。苦隨智者：斷除色界所攝之九種隨眠和十一種非隨眠，即斷除二十種煩惱。其中每一煩惱生起兩種近行，即：不攝和不相應之語。如前所說理趣斷除兩種惡行為一。二十種惡行之對治有二十種，生起二十一對戒律。如是于其餘智慧和修道地中，應如理宣說。 對治戒者：於何處斷除一切同界同分之煩惱，于彼處生起結生和所行之近行。彼亦如煩惱對治智即苦法智等及修道地中之道戒，應如理了知。律儀戒者：一切皆是無漏，即阿羅漢之戒。即阿羅漢發心’應遠離一切惡行’時，與彼心俱生八種無漏戒律。其中無晝夜生起。如是此中以身語表業作正止息、正開許及增上行，一切皆是無漏。 不還者因離欲貪而遠離一切惡行，對治欲界所攝之惡行，以及色界所攝非身攝、語不相應之語言等之對治，皆是無漏。離二界貪之不還者如阿羅漢。後起一切身語表業亦是無漏性。又說：‘離欲聖者之八種遠離一切，及色界生二種無垢，色界中一切皆無漏。‘道戒與對治戒有何差別？當說：苦法智由斷除業及隨順力而生戒。彼亦因是剎那性故而滅。

།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནིའང་ཡང་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། སྔོན་དུ་སྤངས་པའི་སྟོབས་ལས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་ལས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །སྤངས་པའི་རྒྱུ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི སྟོབས་ལས་སྐྱེའོ།།གང་དག་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། སྤངས་པའི་སྟོབས་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་དང་བསྒོམ་པའི་ས་དག་ལ་ཅི་རིགས་སུ་བརྗོད་དོ། །གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉོན་མོངས་འཇིག་བྱེད་བཞིན་དུ་དངོས་སུ་ སྤོང་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་སྔོན་དུ་སྤངས་པའི་སྟོབས་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་སོ་སོའི་མཚམས་སུ་སྔོན་སྤངས་པའི་སྟོབས་ཉིད་ལས་སོ། །དེ་སྲིད་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྒྱད་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་།དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་དགེ་ཚུལ་ཕོ་མོ་དང་བྱ་རོག་སྐྲོད་བྱེད་དང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་གིས་བསླབ་ པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ནི།འདུལ་བ་ལས་གསུངས་པའི། ཉི་ཤུས་ལྷག་པའི་བཞི་བརྒྱའོ། །བསླབ་པའི་གཞི་དེ་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཡིད་མ་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བ་ན་རྣམ་པར་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་མ་ཡི་ཅི་རིགས་པར་རོ། །དགེ་ཚུལ་ཕོ་མོའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྩ་དགུ་དང་། བྱ་རོག་སྐྲོད་པའི་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྙེན་གནས་ཀྱིའོ། །དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མ་དག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་ གཏན་དུ་བ་ལྔའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བ་སྟེ། མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་སོ། །ཡང་། གང་དུ་དགེ་སློང་གིས་བཅས་པའི། །ཉེས་པ་ལས་ལྡོག་སྡོམ་པ་དེའི། །གྲངས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ བཞི་དང་ནི།།ཉི་ཤུས་ལྷག་པ་ཁོ་ནའོ། །དགེ་སློང་མ་ཡི་དེ་དང་གཞན། །དགེ་ཚུལ་དང་ནི་གསོ་སྦྱོང་དང་། །རྟག་པའི་དགེ་བསྙེན་སྡོམ་པ་ནི། །དགུ་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་རིམ་བཞིན། །དངོས་གཞི་དེ་ལས་ཉེས་སྐྱེ་ནི། །ཡང་དག་ལེན་སོགས་རྒྱུ་ལས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་བསྡུ་ན།རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྡོམ་པའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་མ་ཆད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉེས་ སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་སྤངས་པ་དང་།བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་སྤངས་པའི་སྟོབས་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཁས་བླངས་པ་ལས་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་གཡོ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དང་གང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྤངས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀུན་ནས་གཡོས་པའོ་ཞེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དང་། ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་བགྱིའོ་ཞེས་ཡི་དམ་བླངས་པ་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་གཡོས་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བསླབ་པའི་གཞི་སྤངས་པས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤོང་ཞིང་ཀུན་ནས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་གཡོ་བར་ བྱེད་པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལྷག་པར་མི་སྤྱོད་པའོ།

分別智慧也是如此生起，是由先前斷除的力量和隨順的力量。 苦諦隨順智是由斷除的因和隨順的力量而生。 有些人說法智是由斷除的力量和隨順的力量而生。 如是其餘修行地也應如理而說。 對治戒是如同摧毀煩惱般由直接斷除的因和先前斷除的力量而生，而非其他。 在各個斷除的界限中是由先前斷除的力量。 至此已說明遠離自性罪的八種戒律。 遠離遮罪的戒律是比丘、比丘尼、沙彌、沙彌尼、正學女、優婆塞、優婆夷們由佛陀制定的學處而正受持和守護而生。 其中比丘的一切學處，如律中所說，有四百二十條。 這些學處大多是遠離遮罪的戒律。 對於一切律儀，也應廣說由未受持的心剎那生起直至未捨棄為止。 如是比丘尼也應如理而說。 沙彌和沙彌尼的根本學處有九條，正學女有八條，同樣八關齋戒也是如此。 優婆塞和優婆夷的永久學處有五條。 這些也是由正受持的心剎那生起，由心剎那時間而增長，直至未捨棄為止。 又說：‘比丘所制遮罪戒，其數量為四百二十。比丘尼與此相同，沙彌和八關齋戒及永久優婆塞戒，依次為九、八、五。從此根本罪生起，是由正受持等因。’ 因此，總攝一切無漏戒律，由十二因而生：即正受持、令正受持、正開許、增上行、律儀根本未斷、生起善根、斷除惡行因、隨順諦力、修行力、先斷力、了知事物、承諾等，應如理而說。 如所說的有漏和無漏戒律的現行有四種。 即於何處捨棄戒律支分，即是由違品所現行；作’當造一切惡行’之誓言即是一切現行；由捨棄學處說’當舍一切戒律’；及斷絕善根。 斷除惡行並令現行有四種：即由正受持遠離殺生而令惡戒現行，令正受持遠離殺生，正開許遠離殺生，不增上行殺生。

།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉེས་ སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པའམ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ལེན་པའམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཅི་སྙེད་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞུག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ མི་རྟག་པའོ།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཀུན་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དུ་ན་བརྟེན་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་། མ་ལུས་པ་ཡི་འདུས་བྱས་རྣམས། །མི་རྟག་པ་དང་རྒྱུར་བསམས་ པས།།ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད། །དེ་བཞིན་བརྟན་པ་མ་རྟོགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་པའི་ལས་དང་། སེམས་པས་བསླང་བའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བའི་ལས་ནི། ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གིའོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་པ་གཅིག་པུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསོད་ནམས་སོ། །སེམས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གང་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དེ་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་མིན་ལུང དུ་མ་བསྟན་པའོ།།གང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་པ་དེ་བསམ་གཏན་སྔོན་མ་གསུམ་མོ། །གང་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་དང་སྟོབས་མཚུངས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དེ་བསོད་ནམས་སུ་མངོན་པར་འདོད། བསམ་གཏན་དང་སྟོབས་ སྙོམས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་གང་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་། དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི། །འདོད་དུ་ཀར་དང་ཞན་པ་ཡི། ། སེམས་པའོ་གཟུགས་སུ་བསམ་གཏན་གསུམ། །དེ་རུ་གནས་པ་ཡང་དག་བསྡུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །། མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་སེམས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ དང་སྟོབས་མཚུངས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་མི་གཡོ་བའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ཡང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །འདི་ ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། བྱུང་བའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་མི་གཡོ་བའོ། །མི་གཡོ་སེམས་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་ མེད།།མཚུངས་ལྡན་དེ་འདྲའི་སྟོབས་ཉམས་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལས་དེ་རྣམས་གསུངས་སོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དེ་ལས། གླིང་བཞི་ལ་གནས་པའི་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་བྱང་ གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མིའོ།།དེས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རྣམས་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་མི་གསོད་དོ་ཞེས་སོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རུ་རིགས་གཅིག་ཉིད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཚད་དང་གཟུགས་མཉམ་པ་ཉེ་བར་ལྡན་པའོ། །མ་རྨོངས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་འཛམ་བུ་གླིང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རྣམས་ནི་དྲན་ པ་དང་བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་སེམས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

同樣地，對於不與取等也應當如理宣說。‘我當遠離一切惡行’或者’我當完全受持一切戒律’或者’我當如實奉行世尊所制定的一切學處’，這些都是斷除一切的意思。或者，‘一切有為法無常，一切有為法是痛苦之因’，以此也能斷除一切惡戒。否則就是依靠所依和關聯而增益房舍等。又說：‘思維一切有為法，皆是無常及為因，能斷除一切過失，如是未了解堅固。‘世尊說有思業和思所引業。其中思所引業是身業和語業。在相應的心所法中，唯有思是意業福德。此思有兩種，即：善和無覆無記。欲界所攝的是善和無覆無記。色界所攝的思是前三禪。與三禪力量相等的等至相應的思也被認為是福德。 什麼是與禪定力量相等的等至呢？即：慈、悲、喜、舍、出入息念、八不凈等。又說：‘如是意業福德者，欲界善及無記思，色界則為三禪思，彼處安住皆攝集。‘此為大班智達十力吉祥友所集《有為無為決定》中第十九品《福德決定品》。 不動業即是思。它與第四禪相應，以及與有漏的四無色定相應，以及與第四禪和無色定力量相等的等至相應，應知這些是不動業。由於不為尋伺等所生，故稱為不動。所謂動即是定的過失，有七種。即：尋、伺、喜、樂、入、出。第四禪和無色定不為這些所動，故稱不動。‘認為不動即是思，第四禪及無色定，相應及同等力故。‘此處所說的是非煩惱性的業。 由此福德業，轉生為四大洲的人。即：由修習離貪的福德，轉生為北俱盧洲人，因此他們無所執著，一切受用圓滿。由修習無嗔的福德，轉生為東勝身洲人，因此他們不殺生。由修習離慢的福德，轉生為西牛貨洲人，因此彼處種姓唯一，他們身量形貌相等。由修習無癡的福德，轉生為南瞻部洲人，因此他們具足正念和智慧，具有思慮。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ། དེ་ནི་ཡང་མ་རྨོངས་པ་མང་དུ་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་ལས་ལྷའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ལས་དབྱིབས་དང་གདན་དང་ གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་གི་བསོད་ནམས་བསྒྲུབས་པ་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་།ཚངས་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གསུམ་དུ། འོད་ཆུང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་ལྷ་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གསུམ་དུ། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དང་། དགེ་ རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ།།མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སོ་སོར་ལྡན་པའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ལས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་གོམས་པ་དང་འཁོར་དད་པའི་དབང་ པོ་ལས་ཀྱང་གྱ་ནོམ་སྣང་གི་ལྷའོ།།དེ་ཉིད་དང་འཁོར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་འཁོར་དྲན་པའི་དབང་པོ་ལས་མི་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་འཁོར་ལས་མི་གདུང་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་དང་འཁོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ དབང་པོ་ལས་འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་གཡོ་བ་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སོ་སོར་ལྡན་པའི་མི་གཡོ་བའི་ ལས་ལས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ཡང་། དེ་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ལས་མི་ཀུན། །འདོད་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་ དང་།།དེ་བཞིན་དང་པོའི་བསམ་གཏན་གསུམ། །མི་གཡོ་བ་ལས་ལྷག་མའི་ལྷ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟར་གསུངས་པའི་ལས་དེ་རྣམས་ཅི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ལས་བསོད་ནམས་དང་ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ནི་ཁམས་མཐུན་པ་རུའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ལས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའིའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་ པ་གཟུགས་མེད་པའིའོ།།བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །གེགས་དེ་སྲིད་པའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། བགྲོད་པ་འཕེལ་དང་ཆགས་བཅས་པའི། །ལས་དེ་མཚུངས་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ། །ཡང་སྲིད་ལྗོན་ཤིང་ས་བོན་རྒྱུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།།ཡང་སྲིད་སྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་དང་། ཕལ་ཆེར་བྱ་བའི་དུས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གེགས་དེ་སྲིད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་ནི་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་། འདོད་སྐྱེས་བཞི་དང་གཟུགས་སྐྱེས་གཉིས། ། གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

欲界六天。即從四大天王天至他化自在天。這是由於多修不迷惑而成就的天界。由福德業而產生形色、座位和宮殿等。 由修習初禪下、中、上品福德，而生於初禪三地：依次生於梵眾天、梵輔天和大梵天。 同樣，于第二禪三地中，生於少光天、無量光天和極光凈天。 如是于第三禪三地中，生於少凈天、無量凈天和遍凈天。 不動業與第四禪相應的下、中、上品，感得廣果天等。不動業與第四禪相應，並修習菩提分及信根眷屬，則生善現天。 與此同時，由精進根眷屬生善見天。由念根眷屬生無小天。由定根眷屬生無熱天。由慧根眷屬生色究竟天。 凡夫由與第四禪相應的不動業，生於無想天。由與空無邊處、識無邊處、無所有處及非想非非想處相應的不動業，依次生於四無色界天。 如是欲界、色界、無色界三界，是由業所生身眾生的所依處。 又說：‘是故由福德業，一切人生欲界六天，如是初禪三天，由不動業生余天。’ 若問：如是所說諸業是否能生一切眾生的一切生處？答：不是。 具貪慾的福德業、非福德業及不動業，能作為後有生處之因。離貪慾者則生於同類界中。欲界所攝業生於欲界。如是色界所攝業生於色界。無色界所攝業生於無色界。 增長趣向的業能生後有，有障礙的業則不能。 又說：‘增長趣向及具貪，彼業于同界，為後有樹之種子因。’ 業有二種：即以能力生後有的增長趣向業，以及多在作業時即出生異熟，而無力引生後有的有障礙業。 其中增長趣向業有八種：即欲界所攝的善業、無覆業、不善業、有覆業，色界所攝的善業、無覆業，無色界所攝的善業、無覆業。 又說：‘欲生四及色生二，二是無色生。’

།གེགས་དེ་སྲིད་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྨི་ལམ་ནང་གི་ལས་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་ལས་དང་། བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལས་སོ། །ཡང་། རྨི་ལམ་བར་སྲིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཡོངས་ཤེས་སྐྱེས་དང་ཟག་མེད་དང་། །རང་བཞིན་ལུང་མེད་མ་ཆགས་བསྡུས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལམ་མ ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་མི་གཡོ་བའི་ལས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སྐྱོན་རྣམས་འདིས། །ལས་སོ་དེ་ལས་ཡང་ སྲིད་དོ།།ཡང་སྲིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ནས་རྒ་ཤི་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །དེ་ལས་མྱ་ངན་སོགས་དེ་ལས། །ཡང་ནི་ཉེས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་འཁོར་འགྱུར་བའི། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གྲང་བ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་མིན་ སྡུག་མིན་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས།བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་སྲེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ དང་མི་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་ཡང་ལས་སོ། །དེ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུད་དང་།སྲེད་པའི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཟོ་བ་དྲུག་གི་འཁྲུལ་འཁོར་ལ་ཞོན་ཏེ་འཁོར་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་། དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྲེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་ལ་ བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་རྣམས་ལ་ཚོལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྷ་རྣམས་རྒ་བ་དང་ཤི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །གང་ལས་དེ་ལྟར་ ཉོན་མོངས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ལས་ལས་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལས་ཡང་ཉོན་མོངས་ཡང་ལས། སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ལས། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བག་ལ་ཉལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བག་ལ་ཉལ་ཟད་པའི་རྒྱུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་དང་རིམ་པ་ནི་འདིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་དང་ལྟ་བ་རྣམ པར་དག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མོས་པ་ཅན་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོའོ་ཞེས་ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟ་ལ་དཀྱུས་ས་སྟོན་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་བདེན་པ་བཞིའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ། བཟོད་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

障礙有八種，即：夢中所造業，中陰身所造業，嬰兒時期所造業，已生起遍知所造業，無漏業，自性無記業，離貪所積聚業，以及非色界和無色界禪修自性的業。又說：‘夢境中陰及不知，遍知所生與無漏，自性無記離貪攝，色與無色非為道。‘這是大班智達十力吉祥善知識所集《有為無為決定論》中第二十品《不動業決定品》。 ‘貪慾等過患由此，業生由此復有輪，復有輪迴生死起，由此老死皆生起，由此憂愁等生起，由此過患復生起，如是輪迴無休止，前際之始不可得。‘此義如是：眾生由煩惱所生之業即是福業、非福業和不動業。由此生起。由業異熟果生起自他損害，以及由冷、風等界所生之樂受、苦受、不苦不樂受，由於無明力故，為樂所迷惑者生起欲求與樂相遇及不離樂之貪愛。 同樣，為苦所迷惑者生起欲求離苦及不遇苦之貪愛。同樣，為不苦不樂受所迷惑者生起有愛。由此生起諸見及諸疑。由此又生業。由此生起生死及苦。如是由無明障礙相續及愛結，眾生乘於六道輪迴之輪，無有前際。即是：在地獄中感受燒烤、砍割等苦，餓鬼感受飢渴之苦，旁生感受役使之苦，非天感受我慢之苦，人感受追求之苦，天人感受衰老死亡之苦。 由此等從煩惱而生。從業而生。從生而有苦。由此又生煩惱又生業，輪迴不斷生起。因此如是輪迴的主要因即是煩惱。煩惱的種子即是隨眠。若無隨眠，則業和生將滅盡而解脫痛苦。爲了斷除隨眠，應當依止斷除隨眠之因即諸根等。為獲得諸根等，方便次第是這樣的：首先應當清凈見解。世尊說：‘雖是信解者，為住梵行故，首先應清凈。為住梵行故，何為首先？即是：清凈戒律及正直見解。‘如是以馬術教導之理，具足清凈見解和戒律者，應當修習四諦行相的四種忍。

།ཡང་། །དེ་ཕྱིར་བག་ཉལ་མེད་པ་ལས། །ལས་སྐྱེ་ཟད་པ་དོན་གཉེར་བས། །རྣམ་དག་ལྟ་ བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི།།བརྟེན་བྱ་དང་པོར་བཟོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བཟོད་པ་དཔྱད་པའི་དོན་དུ་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་ པའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐ་དད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ངེས་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ གཞག་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེད་པ་སྤངས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །སྲེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ལམ་མོ། །ཡང་། སྲེད་སྤངས་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདིའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། །སྲེད་པ་ཟག་པ་འགོག་པ་དང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་དེ་ཐོབ་ལམ། །འདི་ནི་ཆོས་སུ་རྣམ་གཞག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ནི། མི་རྟག་པའི་དོན་ཉིད་དོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག བསྔལ་ལོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ། །སྐྱེ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། །སྐྱེ་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་ གི་དོན་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དོན་ཏོ།།ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདིར་རྒྱུ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་མིང་དང་གཟུགས་མ་ལུས་པར་ཉེ་ བར་འགགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་ལམ་མོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་སུ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས པར་བགྲོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།གཞན་ཡང་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཐམས་ཅད་ བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། འགོག་པ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །ཡང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོ་མ་ ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དྲང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དྲང་པོ་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་རྐྱེན་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་ཁུངས་ཉིད་དོ། །འགོག་པ་ནི་གནས་ཉིད་དང་འདྲེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་ནི་སྒོ་དང་ཐེག་པ་ དང་སྟེགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་དྲང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུའོ། །འགོག་པ་ནི་རྟག་པའོ།

又說：‘因此從不放逸中，追求業生盡之人，應當首先依止清凈見解、戒律和忍辱。’ 因此爲了觀察忍辱，當說入真諦之門。其中真諦有四種，即：苦諦、集諦、滅諦、道諦。 其中真諦的建立有二種，即：法的建立和相的建立。其中依法而確定差別者，是為法的建立。依相而確定建立者，是為相的建立。 其中法的建立如是：三界中斷除貪慾的有漏取蘊五蘊是苦。三界的貪慾是苦之集。貪慾無實是苦之滅。八支聖道是道。 又：‘斷貪有漏是苦，此因唯一是貪，貪慾漏盡是滅，八支是得彼道，此是法之建立。’ 相的建立如是：一切有漏無漏諸行因無常故是苦，如是建立。苦的含義即是無常的含義。如世尊對比丘們說：‘色是無常，凡是無常者即是苦。如是受等亦然。’ 如是說：‘嗚呼諸行無常，是生滅之法，生已當滅。’ 如是有漏諸行能生故是集，集的含義是能生的含義。如世尊說：‘此中何為緣起？即是此中之因。’ 一切諸行無轉無生是滅。如世尊說：‘於何處名色無餘滅盡。’ 一切皆是出離法趣向涅槃故是道。如世尊說：‘若諸善法是菩提分。’ 其中出離法如是：三十七菩提分法。即：四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道分。因是趣向涅槃的自性故是趣向苦滅之道。 複次諸諦相的建立有二：即總相和別相。其中總相是：一切無我性及無常性等。第二即：苦是無常性，集是因性，滅是常性，道是出離性。 又別相有二種：即不直相和直相。其中不直相者：苦是病、瘡、箭等。集是緣、生起、根源。滅是住處、引導等。道應知是門、乘、階梯、藥等。 直相是：苦是無常，集是因，滅是常。

།ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་ལས་དེ་ལྟར་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དངོས་སུ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ན་ མཚན་ཉིད་དྲང་པོར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་རང་བཞིན་བཟུང་བར་གྱུར་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ། འགོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་སེམས་སོ། །གང་ལས་ཐར་པ་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པས་འཇིགས་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གཉེན་པོ་འགོག་པ་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེས་འགོག་པ་དེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་གཉེན་པོ་འགོག་པ་ཞི་བར་ཤེས་ཅིང་། འགོག་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བའོ། །གང་ལས་ མཚན་ཉིད་དྲང་པོ་འདིས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གྲོལ་བ་འདོད་པས་བཟོད་པ་དྲང་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཤེ་ན། བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། །གང་ཚེ་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་ཞན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཞན་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་དང་མ་རྨོངས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་སོ།།ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཟུང་བས། །བདེ་བར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སྐྲག་པ་སྤངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །བློ་གསལ་ བ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་འདི་རྣམས་ཙམ་ཞིག་གིས་ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ནུས། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་འདི་ཙམ་ཞིག་ཅི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་སོ། །དེས་ན་དབང་པོ་ཞན་པ་ རྣམས་མ་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་གསུངས་སོ།།ཡང་། ཆོས་རྣམས་གཞག་པ་དམན་པ་རྣམས། །སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་བདེན་པའི་དོན་དུ་སྒོ་གང་ནས་འཇུག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་སྒོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྒོའོ། །སྒོ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཇུག་གོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ཉིད་ནས་འཇུག་པའོ།།སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོ་སྟེ། །འབྲས་ཕུང་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། གསེར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྒོའི་དོན་ཏེ་བཟོའི་གནས་ཁང་བཞིན་ནོ། །ཁམས་ ཀྱི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞིན་ནོ།།རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་པས་འདི་ནི་ཁམས་སོ། །མྱོང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་འདུད་པའམ། སེམས་ཅན་ལ་འདུད་པས་མིང་ངོ་། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་པར་བྱ་བས་ན་ འདི་ནི་གཟུགས་སོ།།གང་གིས་གཟུགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དབྱུག་པ་རེག་པས་རྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མིང་ཞེས་པ་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །འོ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཆོས་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ་སོར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་འདུ་བྱེད ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ།

道是確實能出離的。從此如是直接把握真實的自性。因此以正相真實現證的智慧把握自性。 有些人說：‘滅諦也應觀為無生。‘欲求解脫有二種，即：怖畏苦及怖畏煩惱。其中第一是苦諦對治滅諦寂靜想。故彼見滅諦為常。第二是集諦對治滅諦寂靜知，見彼滅諦為無生。由此正相現證諸諦。 因此欲求解脫者應修正忍。若問是以法安立作意修習而現證諦，還是以相安立？答：以相安立。若爾，法安立何用？答：所化有二種：鈍根者與利根者。其中為使鈍根者不混淆、不迷惑地了知相安立，故說法安立。 應知由持法安立，能善持相安立。又為斷除對’一切行是苦’之說的恐懼。利根者對相安立也會恐懼：‘僅以此諸行如何能遍知？‘同樣，對’一切行是集’之說也會想：‘我如何能斷除僅此諸行？‘故為使鈍根者不迷惑及不恐懼而說法安立。 又說：‘為除劣根者，恐懼而說法。‘若問瑜伽師應從何門趣入諦義？答：現證諦理有四門，即：蘊門、處門、界門、名色門。門即主要之義。有些從緣起門及念住等入。一切菩薩則從緣起門入。 蘊以積聚義，如谷積。處以生處義，如金礦。處亦有門義，如工匠住處。界以自性義，如地等界。自性即自體，由此令損壞故名為界。于所領受事物趨向或趨向有情故為名。色以變壞義故為色。 問：由何變壞？答：由杖觸打等一切所作義。名與色即名色。若問色等彼等為幾法？答：五根五境是色蘊。樂受、苦受、不苦不樂受是受蘊。差別相各別執取自性之法是想蘊。思等法是行蘊。眼識等是識蘊。

།འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ། །དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་མིང་ནི་ཆོས་བསྡུ་བ་བར་ མ་ལས་ཆོས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞུང་མང་བར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པས་བདག་གིས་མ་བྲིས་སོ། །གཟུགས་ནི་གང་ཅུང་ཟད་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ།།ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པ་ཉིད་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །དེས་ན་དེས་ཐོག་མར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་ བྱའོ།།ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་འཇིགས་པས་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཐོག་མར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དང་པོར་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ནིའང་རྨོངས་ཤེས་ཆེས་པས་སེམས་སྤང་བ་ཆུང་བ་དང་དབང་པོ་ཞན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་སྤོང་བ་དང་། མི་དངང་བ་དང་མི་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་པ་ དང་དབང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅིང་བཟོད་པ་གཅད་པ་བསྒོམ་པའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་སོ་སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱས་པ་དང་། བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པས། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱུང་བ་ སྐྱེས་པས་དང་།བྱུང་བ་རྣམ་པར་ཉམས་པས་དང་། རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་ཡིན་པས་དང་། །ཡན་ལག་དུ་མ་མ་བསྡུས་པས་དང་། སྐྱེ་བ་གནས་པ་མི་རྟག་པའི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ངེས་པས་བསམ་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ཡང་མ་བྱུང་བ་སྐྱེ་བས་དང་། གསུམ་ཉིད་ཉེ་བར་ དམིགས་པས་དང་།གཅིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བས་དང་། འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དཀའ་བས་ཚོར་བའི་རྒྱུའི་དམིགས་པའི་རྣམ་ པར་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚོར་བ་དང་གྲུབ་བདེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སོ་སོར་འབྲེལ་པས། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་ཉམས་པའི་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་སོ། །ལྷག་མ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དེ་དག་དང་སོ་སོར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བདེ་བར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ ཡིད་འགྲོ་བས་གང་ལས་ཡིད་གྱུར་པ་དེ་ལས་དེ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་པ་ན་མི་རྟག་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མི་བརྩོན་པར་སྐྱེའོ། །ཕྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བསམ་ པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ལ་རེ་རེ་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགའ་བ་བྱུང་བ་ན། ཡང་གཉིས་གཉིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།

這就是五蘊。六根和六境是十二處。六根、六境和六識是十八界。名與色中，‘名’在《法集中分》中說有一百七十八法，即：識、受等，因為擔心文字太多，我沒有寫出。‘色’是一切可見和不可見的。 其中貪行者大多因為害怕痛苦而從蘊門入。嗔行者大多因為害怕煩惱而從處門入。因此他們首先應當從煩惱生起的處門修習忍辱。 貪嗔均等行者大多因為害怕痛苦和煩惱而從界門入。因此他們首先應當從痛苦和煩惱生起的界門修習忍辱。愚癡行者應當首先從名色門修習忍辱。 愚癡行者因為愚昧程度深重，心力微弱且根器低劣。他們只要了知名色，就能斷除、不驚慌、不迷惑。 心力廣大、根器殊勝的最後身菩薩，則從最深奧的緣起門入而修習決定忍。 其中從蘊門修習忍辱的瑜伽師，應當對苦諦、集諦、滅諦各別配合三十一種。如何配合呢？應當以兩種方式修習忍辱：廣說和略說。 其中，首先瑜伽師應當確定思維：色是無常的，因為是生滅法性，因為依靠因力而住，因為未生而生，因為已生而滅，因為是微塵積聚，因為是多支分所成，因為隨順生住無常。 受也是無常的，因為未生而生，因為三受可得，因為一受可感，因為色等差別，因為依所緣分別而生，因為是滅法性。 想因難以表示，應當修習：想是無常的，因為能取受因緣所緣的差別相，因為與受同一建立，因為隨順受的生滅。 然後諸行中，心所行各別相應，隨順心所的生滅。心所即是受和想。其餘相應行法因為與彼等各別相應，所以如受想一樣是無常，應當善加修習。 因此識在受想諸行之前執行，彼等從何處轉識，即從彼處生起。若識是常，則不會與無常的受等和合。因此彼識如受等一樣無常，這樣不費力即能生起。後來應當思維識是無常的。 如是對彼等一一生起無常想時歡喜，複次也應當修習二二法無常。

།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་དང་། གཟུགས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་གསུམ་མི་རྟག་པར་བསམ་མོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས དང་།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་སོ།།ཡང་བཞི་བཞི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་སོ། །ཡང་ལྔ་ནི་ མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ།།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མི་རྟག་པའི་དོན་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། སོ་སོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཤེས་པར་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་དེ་ རྣམས་བསྡུས་ཏེ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་དགའ་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྤྱི་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སོ་སོར་བཟོད་པ་ནས་ཕྱིའི་བཟོད་པར་འཕོ་བ་ན་བཅོས་པའི་འགྲོན་བུ་དང་། རྐུ་བ་ཁན་ཏེ་དང་སྲིན་བུའི་བུག་པ་དང་རྐན་ནག་པོའི་དཔེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་ན།ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་འདི་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ངེས་པ་རྙེད་ནས། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོ་སོ་དང་སྤྱི་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དང་པོ་རེ་ཞིག་གཟུགས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། །གང་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདུན་གྱི་རྒྱུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཚོགས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་ལོག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ལོག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ཏེ། གཞན་ལྔ་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས དེ་ཅི་རིགས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྔ་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དགའ་བར་གྱུར་པ་ན། ཡང་གཉིས་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། །རྒྱུ་ཡིན་ནོ་བསམ པར་བྱའོ།

也就是說，色與受、色與想、色與行、色與識、受與想、受與行、受與識、想與行、行與識、行與識是無常的，應當如是思維。又應當思維三三無常，也就是說：色受想、色受行、色受識、色想行、色想識、色行識、受想行、受想識、受行識、想行識。又應當思維四四無常，也就是說：色受想行、色受想識、色受行識、色想行識、受想行識。又應當思維五者無常。應當思維色受想行識等是無常的。如是，當瑜伽師對無常義生起歡喜時，應當說是對一切個別獲得了認知。當集合五蘊而對’這些是無常’生起歡喜時，應當了知那是總的緣苦諦的認知。 從個別認知轉向總的認知時，應當說出偽裝的客人、盜賊、蟲洞和黑喉的比喻。如是確定苦是無常時，之後應當觀察此苦從何而生。由此確定苦從五蘊生起后，應當修習對集諦的個別和總的認知。對此也應當配合三十一種。首先應當思維色是苦因。大種微塵互為因。如是內在的生等七種為因。也就是說，色是生、住、無常、和合、老、邪解脫、非出離等的因。除去邪解脫和非出離，其餘五者以異熟相應的戒律為因。 對受等也應當如理了知是何法之因。也就是說：受是苦因、行是苦因、識是苦因。如是對五蘊逐一生起是因的歡喜時，又應當觀察二二為因。也就是說：色受是無常因。如是色想、色行、色識、受想、受行、受識、想行、想識、行識是因，應當如是思維。

།གཞན་ཡང་གསུམ་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་ བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡང་བཞི་བཞི་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་དང་།ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རྒྱུའི་དོན་དུ་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་བསྡུས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྱི་ ནས་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མི་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མི་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འགོག་པ་དང་། ཡང་གཉིས་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བའི་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་ འདུ་བྱེད་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དང་།ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དག་གི་འགོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་རྟག་པ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་གསུམ་མོ་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་ འགོག་པ་དང་།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། ཚོར་ བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་།གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་རྟག་པ་ཞེས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ན། སོ་སོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་འགོག་པ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་སྲེད་པ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྡོམ་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དམིགས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ལམ་ལ་བཅོ་ལྔ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་སྟེ། གང་ལས་གཟུགས་ནི་ངེས་ པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ལམ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞིས་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ རེ་རེ་ནས་ལམ་ཉིད་དུ་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ན་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ དང་།ཡང་གསུམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ།

其他還有三種，即：受想和、色受想和、色受識和、色想行和、色想識和、色行識和、受想行和、受想識和、受行識和、想行識和。 還有四種，即：色受想行和、色受想識和、色受行識和、色想行識和、受想行識和，應當思維為因。 如是，當對此生起渴愛作為因的時候，稱為各別忍。當把五蘊都攝集起來，認為是苦因而生起渴愛時，應當了知為緣起諦所緣的總忍。 其後，應當思維色蘊的不轉、色蘊的不生、色蘊的滅是涅槃常性。如是受的滅、想的滅、行的滅、識的滅。 又有二二，即：色受的滅和、色想滅和、色行滅和、色識滅和、受想的滅和、受行蘊的滅和、受識滅和、想行蘊的滅和、想識二者的滅和、行識的滅，應當思維為常。 又有三三，即：色受想滅和、色受行滅和、色受識滅和、色想行滅和、色想識滅和、色行識滅和、受想行滅和、受想識滅和、受行識滅和、想行識滅和。 又有四四，即：色受想行滅和、色受想識滅和、色受行識滅和、色想行識滅和、受想行識滅和，應當思維為涅槃無常。 當對這些的滅起常想而生起渴愛時，對一切各別稱為忍。當對色等五蘊都滅時生起’此是無常’的渴愛時，稱為總的滅諦所緣忍。 道應當配十五種。道是四蘊的體性，因為色既非出離也非無漏。因此，道由受等四蘊成為十五種。即：應當思維受是趣向苦滅之道。如是想和、行和、識和。 如是，當對一一生起道性的渴愛時，又有二二，即：應當思維受想是趣向苦滅之道。如是受行和、受識和、想行和、想識和、行識和。 又有三三，即：受想行和、受想識和、受行識和、想行識和，應當思維為趣向苦滅之道。

།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམིགས་པ་སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་སྲེད་པ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དམིགས་པ་བསྡོམས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་འདོད་ན།ཚོར་བ་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །འདུ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །འདུ་བྱེད་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ ལམ་ཉིད་དུ་སྲེད་ནས།ཡང་གཉིས་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་འདུ་བྱེད་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ།།ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ། །གཟུགས་ འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་དོན་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་བསྡུས་ནས་ཕུང་པོ་ལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དམིགས་པ་བསྡུས་པའི་བཟོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་གྲོལ་བ་འདོད་པས་བཟོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་འདི་ནི་རྣམ་པའི་དབྱེ བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་ལ་སོ་སོ་དང་སྤྱི་ནས་སྔོན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྔོན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅིའི་དོན་དུ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། གང་ལས་བསྡུས་སམ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེས་ན་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འོ་ན་བསྡུས་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་རྟགས་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། བཟོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྡོམ་པའི་རྟགས་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ནི་མ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་དྲེགས་པའོ།

同樣地，當對此生起貪著時，對一切道諦的所緣也稱為別別忍。當對受等四蘊都是趣向苦滅之道而生貪著時，稱為道諦所緣總忍。當認為色是趣向滅的出離道時，思維受是趣向滅的，想是趣向滅的，行是趣向滅的，識是趣向滅的道。如是對每一個都貪著為趣向苦滅之道性，然後是兩兩的，即：思維色受是趣向苦滅之道，色想是趣向滅的，色行是趣向滅的，色識是趣向滅的，受想是趣向滅的，受行是趣向滅的，受識是趣向滅的，想行是趣向滅的，想識是趣向滅的，行識是趣向滅之道。 又三個即：思維色受想是趣向滅之道，色受行是趣向滅的，色受識是趣向滅的，色想行是趣向滅的，色想識是趣向滅的，色行識是趣向滅的，受想行是趣向滅的，受想識是趣向滅的，受行識是趣向滅的，想行識是趣向滅之道。 又四個即：思維色受想行是趣向滅之道，色受想識是趣向滅之道，色受行識是趣向滅之道，色想行識是趣向滅的，受想行識是趣向滅的出離道。如是當瑜伽行者對出離義生起貪著時，稱為道諦所緣別別忍。當總攝而對蘊生起趣向滅道出離的貪著時，即成為道諦所緣總忍，應當如是配三十一種。 於此欲得解脫者應當以二種分別修習四種忍，即：法智分和隨智分。其中，欲界所攝之色無常是法智分，色界所行之色無常是隨智分。如是對其餘蘊也應當如前別別和總的配合。同樣對集等也應當如前隨理配合。 為何要修習二種忍呢？答：由所攝或以二種智證悟諦理。因此為隨順諸諦之義故也應當修習二種忍。那麼總攝修忍的相狀是什麼呢？答：四種忍總攝的相狀即：貪著蘊是無常，貪著蘊是苦因，貪著苦滅是常，傲慢苦滅道是出離。

།ཡང་། དེ་ལྟར་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །བཟོད་པའི་སྤྱད་པ་ལེགས་གོམས་པས། །ཀུན་ནས་སྐྱོ་དང་བརྩོན་པ་དང་། ། འཁོར་ལོ་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། །དུས་གསུམ་ལ་ནི་མཁས་པ་དང་། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གྲོལ་ཞིང་། །བདག་གི་ཚོགས་རྣམས་སོགས་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་དམ་པ་བྱེད་ལྡན་དང་། །མཆོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་འདོད་པའི། །གསལ་བའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི རྟག་ཞེས།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་གཞིལ་བ་ཡི། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་མངོན་དུ་བྱེད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པའི་སྤྱད་པ་ལེགས་གོམས་པས། །ཞེས་པ་ནི། གང་གིས་བཟོད་པའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ། ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་ཞེས་པ་ནི། །གང་ལ་ ཡང་དག་པར་སྐྱོ་བ་ཡོད་པ་སྟེ།མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་ནོ། །བརྩོན་པ་ནི་ཁུར་མ་བོར་བའོ། །འཁོར་ལོ་བཞི་ཞེས་པ་ནི། འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། མཐུན་པའི་ཡུལ་དུ་གནས་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདག་གི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པ་དང་། སྔོན་བསོད་ནམས་ བྱས་པ་དེ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ།།དུས་གསུམ་ལ་ནི་མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི། །དུས་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། རབ་ཏུ་བསླབ་པའི་དུས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པའི་དུས་དང་། སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་དུས་སོ།།གསུམ་པོ་ལ་མཁས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལས་གྲོལ་བའོ། །བདག་ གི་ཚོགས་ནི་འཚོགས་པ་དང་།།ཞེས་པ་ནི། ཚོགས་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཐོས་བསམ་བསྒོམས་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡང་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚོགས་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་ལ་ཉེ་བར་མི་གནོད་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་བདག་བདེན་པ་དང་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིས། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཤེས་རབ་མེད་ལ་བསམ་ གཏན་མེད།།བསམ་གཏན་མེད་ན་ཤེས་རབ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དེ་ནི་བྱིན་རླབས་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར། ཚུལ་ཁྲིམས་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་སོ། །སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་སྤོང་བའི་བྱིན་རླབས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བྱིན་རླབས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་རླབས་སོ། །ཚོགས་དེ་རྣམས་དམན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བོ། །འབྲིང་གིས་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།རྟག་ཏུ་དམ་པར་བྱེད་པ་དང་། །མཆོག་ཏུ་ངེས་འབྱུང་ཚོར་བའོ། །ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བ་དང་། གུས་པས་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕགས་པའི་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བའོ་ཞེས་རིམ་པ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་རྣོ་བའོ། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་མངོན་དུ་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི། བདེན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའོ། །ཅི་ལྟར་ངེས་ཤེ་ན། བརྗོད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཞེས་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་ གཞིལ་བ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདོན་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

複次，如是修習的瑜伽師，由於善修忍辱之行，具足普遍厭離、精進以及四輪，通達三時，解脫一切障礙，積累自己的資糧，恒時具足殊勝，以及欲求最上出離，將生起明晰的忍辱。了知一切有為法無常，以及徹底摧毀痛苦，現前證悟真諦。 其中的含義是這樣的：‘由於善修忍辱之行’是指爲了忍辱而極為熟練修習的人。‘普遍厭離’是指對一切都生起真實的厭離，如同頭頂燃火一般。‘精進’是指不捨重擔。‘四輪’是指四大輪，即：住于順適之處、依止善知識、具足正確的誓願、往昔已作福德，具足這四者。 ‘通達三時’是指三時即：止觀之時、修學之時、舍念之時。或者入定之時、安住定中之時、出定之時。通達這三者。‘解脫一切障礙’是指見道的四種障礙，即：業障、煩惱障、異熟障、趣障。從這些解脫。 ‘積累自己的資糧’是指兩種資糧，即：福德資糧和智慧資糧。其中福德資糧是佈施、持戒、修習本性的功德。智慧資糧是聞思修本性的功德，以及從往昔業的異熟所生的智慧，即其本性的功德。 另外資糧有兩種，即：清凈戒律的資糧和清凈見解的資糧。其中不損害他人為特徵，攝受他人為特徵的戒律。以真諦和斷除清凈，任何清凈者即是戒律清凈。以寂止和智慧清凈即是見解清凈。因為經中說：‘無慧則無禪定，無禪定則無智慧。’ 正因如此，此方面安立為四種加持，即：戒律本性功德是真諦加持。佈施本性功德是斷除加持。一切三昧本性功德是寂止加持。一切智性本性功德是智慧加持。這些資糧下等成就聲聞菩提，中等成就獨覺菩提，殊勝成就無上正等正覺。 ‘恒時具足殊勝，以及最上出離’是指：無間斷地尋求出離、恭敬地尋求出離、最上是指尋求更高的出離，應當如是次第配合。‘明晰’是指通達真諦本性敏銳。‘現前證悟真諦’是指真實地通達真諦確定無疑。 若問如何確定？解釋道：‘一切有為法無常’以及’徹底摧毀痛苦’，即是從痛苦中真實解脫，這是’痛苦的種種’的含義。

།འདིར་བཟོད་པ་དཔྱད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་འཇུག་ན་འདུ་ཤེས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་གཞིལ་བའི་བཟོད་པ་ལ་ནི་འགག་པའི་འདུ་ཤེས་གསལ་བའོ། །ཅིག་ཤོས་འདུ་ཤེས་གཉིས་ནི་ཞན་པའོ། །མིང་གི་འདུ་ཤེས་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་དེ། འགག་པའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། །འགག་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདུ་ཤེས་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་གཞིལ་བའི་བཟོད་པ་དེ་དག་བསྒོམས་པ་ན། ཞི་གནས་དང་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ལ་མཁས་པ་ཆེས་མང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། སེམས་རྒོད་པ་ན་མི་རྒོད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་ནི་ ཞི་བར་གནས་པའི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྒོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་བྱིང་བར་གྱུར་པའམ་སོམ་ཉིར་གྱུར་པ་ན། འདི་ནི་རབ་ཏུ་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན་ཟུང་འཇུག་གི་རྒྱུ་བ་རྟག་ཏུ་བསྒོམས་པས་གཉི་ག་རེངས་པར་གྱུར་པ་ན། འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཕྱོགས་གཉི་ག་རྩོལ་བ་མེད་ ཅིང་མྱུར་བར་དམིགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་རོ།།དྲན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་སྤྱད་པ་འདི་རྫོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་དབང་པོ་གསལ་ ལམ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཤུགས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡིད་ཡང་དག་པར་དཀྲིས་ཏེ།དུས་གསུམ་པའི་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། གང་གི་ཚེ་ཡི་གེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཚིགས་བཅད་ལེགས་པར་ གོམས་པའི་རིགས་པའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ། །མིང་གི་འདུ་ཤེས་ལས་ཕ་རོལ་ཡི་གེ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་མཚན་མའི་འདུ་ ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམན་པའི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཡང་སོ་སོར་དམན་པའི་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ནི་དབྱེ་བ་ དགུའོ།།དམན་པའི་དམན་པ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། དམན་པའི་འབྲིང་པོ་དང་། དམན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འབྲིང་གི་དམན་པ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དམན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །འདིར། འདི་ ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི།དང་པོ་གསུམ་ལས་དང་། འབྲིང་པོ་གསུམ་ལས་བརྒྱ་ལམ་ན་ཉམས་པ་ཡང་ངོ་། །ཕྱི་མ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡང་ངེས་པར་མི་གཡོ་བའོ། །དེས་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་མཆོག་གོ། ཆོས་མཆོག་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་མཚུངས་ལྡན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འོ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། གང་ལས་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འདི་ནི་སྙིང་པོར གྱུར་པ་སྟེ།མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ།

在此對於修習忍辱觀察決定的一切行為，有三種想：即事物想、生起想和滅盡想。在如實觀察苦的忍辱中，滅盡想最為明顯，其餘兩種想則較弱。在名稱想中沒有生起想，只有滅盡想。由於滅盡依賴於事物，所以事物想是隨之而生的。同樣適用於相想等。 如是修習彼等如實觀察苦的忍辱時，對於止息、提振和舍離的時機更加善巧。即當心散亂時，應知’此乃止息時’，爲了平息散亂，應修習輕安和禪定。當心昏沉或疑惑時，應知’此乃提振時’，爲了提振心意，應修習擇法、精進和喜悅。當心達到平等性時，若因常修雙運而兩者都變得僵硬，應知’此乃舍離時’，應修習舍離。由此兩邊都無功用，迅速現前所緣境且變得清凈。正念應當時時修習。 如是圓滿此忍辱修習，爲了在具有利他心相續的善根近依中生起苦諦智，應當依據根境之力而如實繫念于苦，安立三世欲界無常。如是修習時，當以單一文字執持欲界無常性，此乃善巧修習偈頌之理。 對彼境界的想即稱為名稱想。超越名稱想，無文字而能表達欲界無常性的普遍生起之相想，即稱為相想。此又以下中上差別分為三種：即下等相想、中等相想和殊勝相想。又以下中上各自差別分類，相想可分為九種：下下相想、下中相想、下上相想、中下相想、中中相想、中上相想、上下相想、上中相想、上上相想。 在此，安住於此的瑜伽行者，從前三種和中三種偶爾會退失。后三種想則決定不動，不會退失。上上相想即是有漏勝法。此勝法的隨行是修習的自性相應和不相應。其中相應即是善根等。若問為何稱此為勝法？答：因為此在一切有漏法中最為精華，如酥油精。因此稱為勝法。此中對於現觀加行也說有三個十二，即三十六種。

།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན་པར་གྱུར་པའི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འདོད་ པས་བསྡུས་པའི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་།འདོད་པས་བསྡུས་པའི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་། མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་ མིན་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་།མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བཅུ་གཉིས་སོ། །འདི་ནི་བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་ནི། སུམ་ཅུ་རྩ་ དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོ་ན་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བོར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལས་ཕན་ཆད་དུ་ཅི་འབྱུང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཆོས་མཆོག་དེ་ལས་བར་མེད་པར་ རྣལ་འབྱོར་པས་ཡང་།བདེན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ལས། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་པ་ལས་མ་ཡིན་པས། དེ་ལས་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །ཆོས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བདེན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའམ། ཆོས་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །གང་དེ་རྣམས་དང་པོའི་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ཏེ་གནས་ པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི།སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་འགག་ཅིང་། །དེ་འགགས་པ་ལས། རྒྱུ་འཕགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པས་བརྒྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ན། འཁོར་བའི་རྒྱུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་སྤོང་བ་སྟེ།འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་མོ། །བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཤུ་ཟད་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། གཉིད་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འགྱོད་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས པ་སྐྱེའོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་བཞིན་དུ་འདིས་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མའོ་ཞེས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འགྲུབ་པའི་དོན་དུ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་སྤངས་པ་ལ་ལྟ་བས་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ བར་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ།།དེ་སྐྱེས་པ་ན། བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དགུ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་བཅུ་གཅིག་སྤོང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་ པ་དང་།བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པའོ། །དེ་དང་འདི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་དགུ་པོ་དེ་གཉིས། བག་ལ་ཉལ་མིན་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟར། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །དེང་ འདི་སྟེ་ཉོན་མོངས་བཅུ་བདུན་སྤོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་སྐྱེའོ།

也就是說，未離欲貪的欲界所攝的忍、欲界所攝的名想、欲界所攝的相想和勝法。未離欲貪的色界所攝的忍、名想、相想和勝法。未離欲貪的無色界所攝的忍、名想、相想和勝法，這樣成為十二種。同樣，已離欲貪的十二種。這三個十二種，總共成為三十六種，應當如理解說。 那麼，如是圓滿修習現觀加行的瑜伽行者，處於一切凡夫之頂。此後將發生什麼呢？說道：從彼勝法無間，瑜伽行者隨順諸諦，生起無漏的欲界所攝苦諦法智。其中，法即是法性本身，從彼生起而非從思維生起，故從彼生法智。法即是苦諦，最初了知彼即是法智，或者法即是四聖諦。最初了知彼等欲界無常等的無漏智即是法智。 圓滿成就苦法智而住的瑜伽行者，其凡夫性滅盡，由彼滅盡，成為八聖道中的第一位，稱為第八，即是入預流果向。 當正得苦法智時，斷除欲界所攝輪迴之因的十種隨眠煩惱，即：貪慾、嗔恚、我慢、無明、邪見、薩迦耶見、邊執見、見取見、戒禁取見和疑。斷盡非隨眠二十種，即：不信、無慚、諂、誑、不穩重、掉舉、放逸、憍慢、無愧、執著、覆藏、昏沉、睡眠、懈怠、睡眠、嫉妒、悔、慳吝、不忍和怨恨，斷除這些煩惱。 苦法智生起后無間，為生起隨後智，生起苦諦的觀察智。如何呢？不是無有’如是此由彼如是余’而生起。因此，為成就隨後智，生起觀察智。彼亦非由見所斷而能斷煩惱。 觀察智無間即生起苦隨智。當彼生起時，斷除色界所攝除嗔恚外的九種隨眠及十一種非隨眠，即：不信、無慚、諂、誑、不穩重、掉舉、放逸、憍慢、無愧、執著和覆藏。這樣成為二十種煩惱。 無色界所攝的九種隨眠中的兩種，以及八種非隨眠，即：不信等。這樣斷除十七種煩惱。如是生起此三種苦智。

།དེས་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བདུན་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །གཞན་བདེན་པ་གསུམ་ལ་སོ་སོར་ཤེས་པ་གསུམ་གསུམ་སྐྱེའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་གྲུབ་ པ་ན།ལུས་ལ་དམ་པ་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བདུན་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པོ་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན།ལུས་དམ་པ། མཐར་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་འཛིན་ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་བག་ལ་ཉལ་དྲུག་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བཅུ་གཅིག་ཟད་དེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་ པ་དང་།ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ། སྒྱུ་གཡོ། མི་བརྟན་པ། རྒོད་པ། བག་མེད། དྲེགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་བཞི་པོ་རྣམས་རབ་ ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཀུན་འབྱུང་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འགོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་ཐོབ་པ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རང་ལུས་དམ་པ། མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་སྤངས་པ། འདོད་པས་བསྡུས་ པའི་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་དང་།བག་ལ་ཉལ་མིན་ཉི་ཤུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་རྗེས་སུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན། དེ་ཉིད་ལ་རང་ལུས་ལ་དམ་པ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བདུན་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་འདི་སྟེ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་བདུན་དང་བག་ལ་ཉལ་མིན་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བག་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་འདི་སྟེ། ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེས་ན སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བགྲངས་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]བཅུ་ གསུམ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སེམས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འབྲས་བུའི་སེམས་དེ་ཉིད་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་བྲལ་ཕྱེད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི། གང་བཅུ་གསུམ་པའི་འབྲས་བུའི་སེམས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་། དེ་ལས་བར་ མེད་སྡུག་བསྔལ་ལ།།ཆོས་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི། །དེར་གནས་སོ་སོར་སྐྱེ་བོ་ཡི། །ས་མཚམས་ཤིན་ཏུ་རྒལ་བར་འགྱུར། །བརྒྱད་པར་འགྱུར་རོ་འགས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་དོན་དུ་རྒྱུན་ཞུགས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས། །དེ་ནས་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་སྐྱེས། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་ཞི་བ་ ཐབས།།གསུམ་ལ་བློ་གསུམ་རིམ་པས་སོ།

因此，徹底斷除三界的六十七種煩惱。對其他三諦各自生起三種了知。在此之後，當對集諦生起正確的法智時，斷除身見、邊執見和戒禁取見所攝的七種隨眠，以及不信等二十種非隨眠，即斷除這二十七種煩惱。 其後，當對集諦生起隨智時，斷除身見、邊執見、戒禁取見和嗔恚所攝的六種隨眠，以及十一種非隨眠，即：不信、無慚、諂、誑、不穩定、掉舉、放逸、傲慢、無愧、執著和覆藏。 無色界所攝的六種隨眠以及八種非隨眠，即：不信、無慚、諂誑、不穩定、掉舉、放逸、傲慢，共斷除十四種煩惱。對集諦的一切智中共有五十八種煩惱。 其後，對滅諦的智慧中也有五十八種。其後，當獲得對道諦的正確法智時，於此斷除身見、邊執見所攝的欲界八種隨眠和二十種非隨眠，即斷除二十八種煩惱。 其後，當生起對道諦的隨智時，於此斷除身見、邊執見和嗔恚所攝的色界七種隨眠，以及前述十一種非隨眠。此外還有無色界所攝的七種隨眠和從不信到放逸為止的八種非隨眠。即于道智中斷除六十一種煩惱。 因此，從苦法智開始計數，道隨智是第十二個。即：苦法智、苦類智、苦隨智、集法智、集類智、集隨智、滅法智、滅類智、滅隨智、道法智、道類智、道隨智。 緊接著的第十三個是果心，並非是斷除煩惱的。因此，未離欲界貪的瑜伽士入于決定位時，建立為預流果心。 就是這個果心，對於以世間道斷除欲界一半貪慾而入于決定位者，建立為一來果心。 就是這第十三心，對於以世間道斷除欲界貪慾的瑜伽士入于決定位者，建立為不還果心。 同樣，對於斷除欲界和色界貪慾而入于決定位的瑜伽士，其第十三果心建立為不還果心。 複次，‘從此無間于苦諦，生起無漏法智時，安住於此凡夫地，將徹底超越界限。成為第八聖者已，為證預流果行進。法智及其觀察智，隨後生起隨順智。如是于因寂滅道，三者次第生三智。’

།དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅུ་གསུམ་པ། །ཤེས་པ་དག་པ་སྐྱོན་སྤོང་མིན། །སེམས་དེ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་འགྱུར། །ཆགས་བཅས་ཕྱེད་བཅས་ཆགས་བྲལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཆོག་ དང་བཅུ་གསུམ་པ་འབྲས་བུའི་སེམས་དང་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའོ།།ཡང་། འདི་རུ་དེ་སྙེད་མངོན་རྟོགས་ནི། །ཤེས་བྱ་མཉམ་རྟོགས་ཉིད་ཅེས་གསུངས། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།མཐོང་བའི་མངོན་རྟོགས་དང་། སྤངས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་སྒོམ་པའི་མངོན་རྟོགས་སོ། །ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་འདོད། །མཐོང་བ་དང་ནི་སྤོང་བ་དང་། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་ བསྒོམ་པའོ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དམིགས་སུ་འཛིན་པའི་མཐོང་བ་དང་། །མངོན་པར་འཛིན་པ་མཐོང་བ་དང་། །དོན་གྱི་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། །མཚན་ཉིད་མཐོང་བའོ། །སྤོང་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་རེངས་པའི་སྤོང་བ་དང་། བདུན་ པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤོང་བ་དང་།འགྲིབ་པའི་སྤོང་བ་དང་། འགོག་པའི་སྤོང་བའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྙེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཡོངས་སུ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་ཅིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ འབྲལ་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་སྟེ་རྣམ་པ་དགུའོ།།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པའི་ཆགས་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཆགས་པ་བྲལ་ བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེ་བསྒོམ་པ་སྒོམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བ་སྒོམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་སྒོམ་པ་དང་། སྦས་པ་སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་ལྡོག་པ་སྒོམ་པའོ། །འདིར་བཅུ་གསུམ་པས་འབྲས་བུ་སེམས་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལན་བདུན་པའོ། ། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། སྲིད་པའི་རྟེན་བདུན་ཕྲག་བཞི་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདུན་ཕྲག་བཞི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། མིའི་བར་གྱི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། ལྷ་རུ་སྲིད་པ་བདུན་དང་། ལྷའི་བར་མའི་སྲིད་པ་བདུན་ནོ། །འདིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ སེམས་ལ།འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ལམ། ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་། དེའི་བཅུ་གསུམ་པ་འབྲས་བུ་སེམས་ལས་ཕ་རོལ་དུ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། གང་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་འགག་གོ། །ཆ་ཤས་ ལྷག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་། བསམ་གཏན་ལམ་གྱི་འབྲས་ཐོབ་པ། །ཉམས་འགྱུར་འདིར་ཡང་འགའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྲས་ཐོབ་པའི། །ཉོན་མོངས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། བཟོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་བཤད་པར་བྱའོ།

隨即第十三，清凈智非離過失。彼心成三果，有貪半貪離貪。如是所說。 現觀之義為何？當說，世間勝位及第十三果心與十二智以及聖諦等所知，瑜伽師現前證悟。 複次，此中彼等現觀，即是平等了知所知。如是所說。現觀復有五種，即見現觀、斷現觀、現證現觀、遍知現觀及修現觀。 複次，此復許為五種：見及斷、現證、遍知及修習。如是所說。 其中見有四種，即：所緣執取之見、現前執取之見、義理證悟之見及相之見。 斷有四種，即：遲鈍之斷、第七貪慾之斷、衰減之斷及滅之斷。 現證有二種，即：身現證獲得及慧別觀。 遍知即是一切。了知真如且離有漏者即是遍知，共有九種。 集法智遍知、集隨智遍知、滅法智遍知、滅隨智遍知、道法智遍知、道隨智遍知、修道離欲界貪遍知、修道離色界貪遍知、修道離無色界貪遍知。 其修習有四種修，即：生起修、依止修、隱藏修及還滅修。 此中第十三果心住位之瑜伽師即是預流七有者。 從無始終之輪迴大海中，有四個七有依，此為其義。其中四個七有即：人有七、人中有七、天有七及天中有七。 此中預流果心，獲得無漏禪定道所攝之果，若從其第十三果心之後生起欲界所攝之隨眠，則從何處所得之無漏禪定道即滅。余分非是。 複次，得禪定道果，於此有些退失。依此所得之果，能生煩惱。如是所說。 此說二種道，即：有漏及無漏。 其中有漏有四，即：修忍、名想、相想及勝法。 無漏道有二，即：見道及修道。 其中見道即已說苦諦等十二智。當說修道。

།གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་དེས། དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་ བཅས་པ་རྣམས།འདུན་པ་ཆགས་པ་སྤང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྤང་བ་དག་གི་རྩ་བ་མེད་པས་ན་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། ཅི་སྲིད་དུ་འཁོར་བ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་གོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར།མཐོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྩོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གོམས་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་བྱུང་བ་མ་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་དམིགས་སུ་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་ངེས་འཛིན་དག་གི་བརྩམས་པས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ནོ། །གང་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་རགས་པ་དང་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་པ་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གང་དག་གི་མཚན་མ་འམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་མངོན་པར་ངེས་འཛིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཞེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སེམས་གསུམ་ཉེ་བར་བསམས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་། གནས་ པའི་ཆ་དང་འགག་པའི་ཆ་རྣམས་བསྡོམས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའོ།།གསལ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་ཁམས་གཉིས་སམ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་འདོད་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བག་ལ་ཉལ་མིན་ཉི་ཤུའི མཚན་ཉིད་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ཀུན་དུ་བཟླུམས་པ་རྣམས།ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཆ་བཅུར་ཕྱེ་བའི། ཆ་དང་པོ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལན་བདུན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་བཞི་པ་ཀུན་ཐོབ་པ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་སྤོང་ཞིང་སྤངས་པ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་ ཁོ་ནའོ།།ཆ་དྲུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འགག་པའོ། །ཆ་བདུན་པ་ཡང་འདི་ཉིད་དོ། །ཆ་ཕྱི་མ་གསུམ་སྤོང་བ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པ་སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་མི་བརྟན་པ་དང་རྒོད་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་དྲེགས་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ ལ་ཉལ་མིན་རྣམས་ཀུན་ནས་བཟླུམས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་དང་པོ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆ་གཞན་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར། གཞན་ཆ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཞན་ཡང་ཆ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཆ་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཆ་བཅུ་པ་བར་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཁམས་གཉིས ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ལ་ཉལ་དང་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་དྲེགས་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་བྱའོ། །གང་ཟག་ཀྱང་བཞི་ སྟེ།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྤངས་པའོ།

如果此後瑜伽師獲得見真諦,同樣地以見所斷的隨眠等輪迴之因及其相應法,由於斷除貪慾執著和遍知斷除的根本,那該怎麼辦呢?回答說:應當了知只要輪迴相續,痛苦就會相續。由於修所斷也是輪迴之因,爲了斷除隨眠等因及其相應法,以反覆精進修習見到的真如本性為特徵,爲了熟習修道而開始修行。 修道有兩種:即從菩提分所生起的和非從菩提分所生起的。其中,任何修道緣取四聖諦中任何一諦並以執取和決定等方式而生起的,即是具支分的。任何以粗重和寂靜等行相緣取的修道,以相或清凈決定的,即是非具菩提支分的。 其中一切執著之道也由三心思維而斷除諸結。即執著的修道生起分、住分和滅分的總和而斷除諸結。明顯的修道則以二生起分的欲界所攝修道所斷諸結全部斷除。同樣地斷除色界所攝的一切結。同樣地斷除無色界所攝的一切結。不存在同時斷除二界或三界諸結的情況。 其中欲界所攝的貪慾、嗔恚、我慢、無明為相的隨眠以及二十種非隨眠為相的煩惱蘊總集,由道的力量分為十分。斷除前三分者成為最多七返有。獲得第四分者是從家至家。斷除第四和第五分者唯是從家至家。獲得第六分者是一來。此時預流果消失。第七分也是如此。斷除后三分者是一種子。斷除欲界所攝一切結無餘者是上升者,由於離欲界貪而成為不還。 色界所攝貪慾、我慢、無明為相的隨眠,以及不信、無慚、諂誑、不穩定、掉舉、放逸、憍慢、飲食憍逸為相的非隨眠等總集,色界所攝諸結如前分為十分。其中斷除前三分者是上升者。斷除其他兩分者當有行般涅槃。斷除其他兩分者是無行般涅槃。又斷除其他兩分者當生般涅槃。獲得第十分者是中般涅槃。斷除乃至第十分者由於離二界貪而成為不還。 無色界也以貪慾、我慢、無明為相的隨眠以及不信等七種加上憍慢為相的諸結如前分為十分。補特伽羅也有四種,除去中般涅槃。

།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་དམ། མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་གཟུགས་བྲལ་ཕྱིར། །བགྲོད་བྱ་ཡུལ་དག་མེད་པའི་ ཕྱིར།།བར་མའི་སྲིད་པ་མེད་པའོ། །དེས་ན་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་པའོ། །ཡང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་པ་ཀུན་བྲལ་ཕྱིར། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་བར་སྲེད་མེད། །གང་དང་དེ་རུ་ཡོད་མིན་པས། །མྱ་ངན་འདའ་མེད་བར་སྲིད་འདིར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤངས་ པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཅི་བཞིན་ནོ། །ཐ་མའི་ཆ་གསུམ་མ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །འདིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས། །དེའི་ ཆ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས། དེའི་ཆ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །ཁམས་ གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེའོ།།འདིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུ་ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཉིད་ཐོབ་པོ།།ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་། མངོན་དུ་ བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་གང་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ ནི་གང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།།གནས་པར་རྟོག་པ་ནི་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མི་ཉམས་ཤིང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་གང་མི་གཡོ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་གང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ ཆོས་ཅན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར།ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་ནི་རང་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱིའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གང་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལུང་ལས འབྲས་བུ་བཞི་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །འདིར་འབྲས་བུ་ལ་མང་དུ་བཤད་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འགལ་བ་ནི་མེད་དེ། ཅིག་ཤོས་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡི་ཁྱད་ པར་ཡིན་འདོད་པས།།འབྲས་བུ་རྣམས་ནི་མང་པོར་འགྱུར་མིན་ཁྱད་པར་ཉེར་སྐྱེ་ཉིད། །ཅེས་སོ།

如果無色界已離貪者中陰般涅槃是否存在？不存在。同樣地，由於在無色界已離色故，由於無所趣之境故，無有中有。因此無有中陰般涅槃。又說：‘由於完全離色貪故，無色界無中有貪，由於彼處皆不存在，此中有中無般涅槃。’ 斷除補特伽羅的建立如同色界。末品三種是生般涅槃，這是差別。 此處修道為何？說道：于其中，遍知欲界所攝諸法，其分無漏，以無常等行相作意時，斷除欲界所攝修斷煩惱。遍知無色界所攝諸法，其分無漏，以無常等行相作意時，斷除欲界及色界所攝修斷煩惱。遍知無色界所攝諸法，如是思維時，斷除三界修斷煩惱。 由斷除三界煩惱，生起無間道。此處住于無間道的瑜伽師已離三界貪，但非阿羅漢。當無間道滅時，獲得最後果位阿羅漢果。離三界貪者即是阿羅漢。 此阿羅漢有六種：即退法者、思法者、護法者、安住不動者、能證法者、不動法者。 其中退法者是具有退失果位之根機者。思法者是具有欲求涅槃之根機者。護法者是具有守護果位之根機者。安住不動者是安住而不退失亦不現證者。能證法者是具有現證不動之根機者。不動者是生起無生智者。 不動法者又有三種：即聲聞菩提、獨覺菩提、無上正等正覺。 若問不動者如何？說道：了知煩惱不生之不動是聲聞的。了知煩惱和疑惑不生之不動是獨覺菩提的。了知煩惱疑惑不生之不動即是世尊佛陀。 其中退法者是從果位退失，其他阿羅漢則不然。彼亦由證悟差別，即由三摩地差別所說而退失。圓滿正覺者則不從任何退失，因為具無忘失法性故。 若經中說四果：即預流果、一來果、不還果、阿羅漢果。此處廣說果位相違否？說道：無相違。因為其餘諸法是四果之差別，故果位不成多，唯生差別性。

།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་གང་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །ས་བོན་གཅིག་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཕྱིར་མི་ འོང་བའི་ཁྱད་པར་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་སུ་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྤངས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དགུའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། ། དེ་སྲིད་དུ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་ལ འབྲས་བུའི་སེམས་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དག་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་པོ་ས་བོན་གཅིག་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པ་དག་གི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་ནས་ཁམས་གཉིས་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་པོ་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་སྤངས་ཏེ།ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བཞི་ཉིད་དོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ཀའི་སྤོང་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལུགས་བཟང་པོའོ། །འདི་ནི་དེ་སྲིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་དག་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ནས།དེའི་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྤང་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་དགའ་ལྡན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བགྱིས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཏུལ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་ པ་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས།བཟོད་པ་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་སེམས་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སེམས་བཅོ་ལྔ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤངས་པར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་བགྱིས ནས།སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བརྩལ་བྱ་ཡིན་པས་ལམ་མོ།

當如是時，何為果位之差別？預流果之差別即是從一族生至一族。一種子者是一來果。於色界中不還果之差別有五種，即：上行般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃、生般涅槃、中般涅槃。于無色界中除去中般涅槃，即彼四種，故有九種差別。阿羅漢有六種如前。是故於見道所斷煩惱之斷除，佛與獨覺無有差別。 此乃聖道現觀之次第。瑜伽師以外道之道斷除欲界所行之修斷煩惱一分，斷除見道所斷煩惱后，于第十三心成一來果。於此方面，無有預流果向及從一族生至一族之預流果。如是斷盡欲界修所斷已，如是斷除見所斷煩惱后，于第十三心成不還果。於此方面，無有一來果及一種子。如是斷除欲界及色界修所斷煩惱，於二界離貪后，如是斷除見所斷煩惱后，于第十三心成不還果。於此方面，無有色界五種不還果。除去欲界中般涅槃，餘下即是四種不還果。 是故以外道之道唯能斷除二界修所斷煩惱，不能斷除無色界所行之修斷煩惱。以此為如是法故。以聖道則能斷除三界一切，此建立為善說。此乃聲聞修道斷煩惱之理。 獨覺乘亦以外道之道斷除欲界及色界所行之修斷煩惱，其後斷除見所斷煩惱，以聖道斷除無色界所行諸煩惱而現證獨覺菩提。 諸大菩薩於三無數劫修行六度，積累福德智慧資糧，住兜率天等，入菩提場，降伏天子魔后，觀見緣起順逆，圓滿忍辱等行，斷除三界見所斷煩惱后，于第十三心斷除欲界修所斷煩惱而離欲界貪。于第十四心斷除色界修所斷煩惱而離色界貪。于第十五心斷除無色界修所斷煩惱而離無色界貪，第十六心為所修之道。

།མི་སློབ་པ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཏེ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་ པ་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བཞི་དང་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་སོ།།ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཆས། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ནུས་ཀྱང་། །མི་སྲིད་ཕྱིར་ན་དེ་དེས་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཆས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། ནུས་ཞེས་པ་ནི་དོན་བྱེད་པའོ། །དེ་དེས་མིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་མི་སྤོང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་མི་སྲིད་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། གཞན་གྱིས་གཞན་མིན་གོམས་པ་ལས། །གཅིག་གི་སྤོང་མིན་ཁམས་གཉིས་ཀྱི། །སྐལ་མི མཉམ་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར།།སངས་རྒྱས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ཉིད། །ཅེས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་ལས་གཞན་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནུས་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་གིས་རང་རྒྱུད་ ཀྱི་སེལ་ལམ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ།གོམས་པ་ལས་གཅིག་གིས་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་གོམས་པ་ཡིན་ཀྱང་སེམས་གཅིག་གིས་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་སྟེ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངམ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། འཕགས་པ་ནི་ ལམ་གཉིས་ཀ་དང་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའོ།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའོ། ། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཕྱི་དང་འཕགས་པའི་ལམ་དག་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ཞི་བ་དང་རགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་མོ། །འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་རགས་པའོ ཞེས་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འཕགས་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ རྣམ་པའོ།།འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་། དད་བརྩོན་དྲན་པ་ཤེས་རབ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ལ་སོགས་སྔོན་འགྲོ་བའོ། །ལམ་ནི་ཟག་པ་ཀུན་སྤོང་བ། །གང་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་རྣམས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ལམ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །གང་གིས་ ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཚང་བའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲོལ་བས་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲང་སྲོང་བྱས་དང་བ་ཤི་སྟ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཁམས་ལ་ཆགས་ པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་སྟེ།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་གང་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།

無學位果位的階段，即獲得一切證悟殊勝而獲得阿羅漢果位的心。由於徹底修行而成就圓滿正等覺佛陀。十二、十三等四種現觀智慧的心，即十六心而安住于佛果位。 又說：‘如來的禪定，以金剛喻心的部分，雖能斷除一切煩惱，因不可能故非彼所斷。’ 此中含義是：具足金剛喻禪定者即是如來。‘心的部分’是指具足金剛喻禪定的心的生起部分。‘一切煩惱’即是煩惱。‘能’是指能作用。‘非彼所斷’是指雖然如此但不斷除的意思。何以故？因為不可能的緣故。 那麼，不可能的含義是什麼呢？所說：‘非由他斷非修習，一不能斷二界中，非不平等故彼故，佛陀十六剎那性。’ 此中含義是：不能由他人斷除。因此，雖然世尊有能力，但不能清除他人相續中的煩惱。那麼，是否能以心的一個部分清除自相續呢？說道：由修習一不能斷二界。即使是修習，一心也不可能斷除二界中應由修斷的煩惱。同樣，修道的不平等，即不可能斷除見所斷煩惱。‘彼故’是指因不可能的緣故。佛果位即十六剎那，非第十三的意思。 那麼，見所斷是否也能由外道之道斷除呢？說道：聖者以二道斷除欲界所攝和色界所攝的修所斷。非聖者也以外道之道斷除欲界所攝的修所斷和色界所攝的修所斷。無色界所攝則不然，因為那唯由聖道斷除的緣故。 那麼，外道和聖道有何行相差別呢？說道：寂靜和粗重的行相是外道之道。如是，‘欲界是粗重’是粗重行相。‘色界是寂靜’是寂靜行相等，外道之道有諸多行相。聖道有四種行相，即：無常行相、因性行相、無常行相、出離行相。此已於剛才廣說完畢。 又說：‘信精進念慧及，三摩地等為前行。道能斷除諸煩惱，以彼空故諸論敵。‘此道即是聖道。‘以彼’是指以聖道。‘空’是指缺乏。‘論敵’是指外道解脫的我慢者如自在天等，以及仙人毗耶娑等。 如是，以二種道離欲界貪者，能生於一切色界，除大梵天和無想有情。聖者不還果，當其獲得離色界貪時，即近生於無色界。

།འོ་ན་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་བུད་ཤིང་དུ་བཅུག་པ་ན། བུད་ཤིང་དེ་རྣམས་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་བུད་ཤིང་གི་ཀུན་དུ་ཚང་བ་ཉིད་རིམ་ གྱིས་བསིལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་མེ་ཀུན་དུ་འབར་བ། ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་ཕུང་པོ་ཆེས་ཡང་ཆེ་བ་མཐོང་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་བཅུག་པ་ན། དེ་རྣམས་མ་ལུས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ བསྲེགས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡང་ཀུན་དུ་འབར་བ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མེའི་ལྷག་མ་ཡིན་པས་སོ།།རིམ་གྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ནས་རང་གི་ལུས་བོར་ཏེ་ཕུང་ པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བགྲོད་པས་བསིལ་བར་འགྱུར་བའོ།།རབ་ཏུ་འབར་བའི་ལྕགས་གོང་བཞིན། །ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་ཀུན་བསྲེགས་པས། །དགྲ་བཅོམ་ལྷག་བཅས་ལ་གནས་པ། །རིམ་གྱིས་བསིལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཚེ་ཕུང་པོ་མེད་པ་ ཡིའང་།།དེ་ཡི་སྔོན་མའང་འགག་འགྱུར་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། །རྒྱུ་རྣམས་ཡང་དག་ཟད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པ་ན། ཅི་ལྷ་འམ་མི་འམ་གཞན་ཞེས་ཅི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་མེད་པས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་མི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྟེན་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ ཐམས་ཅད་མེད་པ་འདིའམ་གཞན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འགྲོ་བ་འདི་ལས་ལྡོག་པའོ།།དཔེར་ན་མེའི་སྲེག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་བུད་ཤིང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། ཐ་སྙད་བྱ་བ་མ་ལུས་པ། །དེ་ཡི་རྟེན་ནི་འགྲོ་དངོས་སོ། །འགྲོ་བ་མེད་ཕྱིར་ལྡོག་པ་སྟེ། །བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདི་ནི་གཅིག་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ ཡིན་ཐམས་ཅད་དུ་གྲངས་ལས་འདས་པའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་མེད་པ་ཅི་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཐ་སྙད་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་བྱར་མེད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ གསུངས་ཏེ།དེ་ཡང་། གྲོལ་བ་ཞི་བ་བདུད་རྩི་སོན། །སྐྱོན་མེད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས། །སངས་རྒྱས་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་པ་རྣམས། །དེ་ཚེ་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན། །ཞེས་སོ། །འདིར་མདོར་བསྡུས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ ལ་བག་ལ་ཉལ་ཅི་ལྟ་བུ་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། རླན་ཅན་རབ་ཀྱི་རྡུལ་བཞིན་དུ། །བག་ལ་ཉལ་འདི་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་རྗེས་སུ་ཐིམ་ཞིང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བས་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་། ཁམས་གསུམ་དུ་བག་ལ་ཉལ་དང་། །འབྲེལ་ ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བརྗོད།།ཞེས་གསུངས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་ཡིན་པས། །དེ་བཞིན་དུ་བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི་ཡང་གང་ལས་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཉལ་ ཞིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའོ།

那麼，對於已經離開無色界貪慾的聖者是如何的呢？回答說：就像一個熾熱的鐵塊放入極大的柴堆中，當把那些柴薪全部燒成灰燼后，雖然仍然充滿柴薪的空間，但會逐漸變冷。同樣地，聲聞聖者如同鐵塊，以苦諦智等道的火焰普遍燃燒，當放入見斷和修斷所斷的煩惱柴薪極大堆中時，將它們全部徹底燒盡后，雖然煩惱柴薪完全寂滅，但仍然遍滿著火焰，因為住于有餘依涅槃界中的無學道之火的餘燼。逐漸地，當業報完全受盡后，捨棄自身，趣入無餘依涅槃而變得清涼。 如同熾熱的鐵塊般，燒盡一切煩惱柴薪，住于有餘依的阿羅漢，將逐漸變得清涼。那時雖無諸蘊，其前蘊也將滅盡，其他苦不再生起，因為諸因已完全滅盡。 如果當這樣獲得無餘依涅槃界時，是天或人或其他，應如何安立名言呢？回答說：無餘依涅槃中因苦因完全寂滅故，無有執取，故不住於六道。因無有諸趣，一切名言皆止息。天與人等名言的所依是諸趣。因此，無有一切諸趣，此或他的名言從此趣中止息。 譬如火的燒等一切名言的所依是柴薪。同樣，一切名言是對有取蘊的補特伽羅而言，對無取者則不然。又說：‘一切名言之所依，即是諸趣之實體，因無諸趣故止息，如同柴盡之火焰。’ 因此，這既不能說是一也不能說是異。非有情非無情，完全超越數量。 問：為何涅槃中完全無有名言？答：有名言，但不能以有取的名言安立名言，應以無取的名言安立名言。無取的名言如是說：‘解脫寂靜得甘露，無垢究竟般涅槃，佛陀善逝諸救護，彼時可說非余時。’ 此處略說煩惱有二種：隨眠和非隨眠。其中何為隨眠？何為非隨眠？答：如濕潤的微塵般，此等隨眠於三界中極為穩固地隨逐滲入而相續，故稱為隨眠。又說：‘於三界中隨眠，相續故稱隨眠。’ 非隨眠即是煩惱自身，僅是纏縛而已，如是則非隨眠。因此稱為非隨眠。隨眠則是從何處如是隨逐，因為是有漏法的生、住、增長之因。因此有二種：即與心相應和與心不相應。

།ཡང་། དེ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། །མི་ལྡན་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ སེམས་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་གྲོག་མཁར་གྱི་བརྟེན་པའི་མཐའ་ནི་རྣམ་པར་བརྟེན་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་གྲོག་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རང་གི་མཁར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ནི། དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟེན་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཉེས་པ་ འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ།།གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱང་བརྒྱལ་བ་དང་གཉིད་མཐུག་པོ་ལོག་པ་ཡང་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡང་།དེ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དཔེར་ན་གྲོག་མཁར་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་རྣམ་པར་མི་བརྟེན་པ་སྦྱང་སླ་བ་རང་གི་རྟེན་ལས་ཀུན་དུ་བཞེངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལམ། ཉོན་ མོངས་པ་གཞན་ནམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཙམ་དང་སྦྱང་སླ་བ་རང་གི་རྟེན་དུ་རྟོགས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་། མི་ལྡན་པ་ཡི་ལྷག་བརྟེན་དོན། །གྲོག་མཁར་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་བཞིན་འདོད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ བཞིན་དུ།ལྡན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཙམ། །གོ་བྱ་གྲོག་མཁར་ཅོག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཡུལ་དང་ ཡུལ་ཅན་ཕྲད་པ་དང་།།མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གང་ལས་འདི་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཚང་བའོ། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། ཡུལ་ནི་ ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཐོབ་དང་།།མི་ལྡན་བག་ལ་ཉལ་རྟེན་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་དང་། །གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་མམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས། ཅི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤོང་ངམ་མི་ལྡན་པ་སྤོང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། མི་ལྡན་པ་རྣམས་སྤོང་ སྟེ།ལྡན་པའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ལས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་སྤོང་བའོ། །ས་བོན་ཟད་པ་ལས་མྱུ་གུ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་གི་ཚུལ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི ཆོས་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་དང་། ཟད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། ནོར་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྱན་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་དང་། དབང་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད པ་དང་།འདུན་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། སྐྱོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བཟོད་པ་རྣམས་ཏེ་འདི་དག་ལ་སོགས་པའོ།

又說：‘應當了知彼有有心和無心兩種。‘那麼，什麼是有心的含義呢？解釋道：譬如蟻穴的依處邊際是難以清凈的所依，是螞蟻們居住的高處之因。如是，眾生的不相應隨眠，是難以清凈的過失生起之種子。凡是未斷煩惱的心，以及昏迷、熟睡、無心睡眠所壓、入無想定、無想有情、入滅受想定等，這些都說是具有不相應隨眠。 譬如蟻穴的頂端是不堅固易凈化的，從自身依處升起，如是相應隨眠或其他煩惱或隨煩惱等，應知是不堅固僅是現行且易凈化，成為自身依處覺悟的種子。 又說：‘不相應余依之義，如蟻穴頂端所許。‘同樣：‘相應唯是現行，應知如蟻穴頂。’ 如果這樣不相應隨眠是恒常存在的話，為何不是經常生起纏縛呢？解釋道：煩惱的因有三種，即：境與根的相遇、未斷不相應隨眠、非理作意。由此三者是煩惱因的圓滿。因的聚集是間斷性的，所以纏縛不是一切時候都生起。 又說：‘境為根所得及，不相應隨眠依，非理作意等，三者是煩惱因。’ 如果問聖道或外道之道，是斷相應還是斷不相應？解釋道：斷不相應，因為是相應的種子之處，且難以成就，且堅固的緣故。由斷彼等而斷相應性，如種子盡則無芽。 大班智達十力吉祥善知識所集《有為無為決定》中，從聖多聞部教法中抉擇聖諦決定品第二十一。 菩薩乘道的廣大分類有：波羅蜜多、菩提分法、空性、禪定、無色定、八解脫、次第住定、勝處、盡智、三摩地、智慧、諸根、三摩地、無量、諸財、分別、諸眼、神通、色、自在等，以及受、思等諸行。 即：受、思、觸、作意、欲、勝解、信、精進、念、定、慧、尋、伺、不放逸、厭離、喜、輕安、不害、慚、愧、解脫、善根、智慧、忍等諸法。

།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ལས་སྦྱིན་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར། མཆོད་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། །རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པའོ། །རྒྱུ་བཞིས་སྦྱིན་པ་ངན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། རྙེད་པ་འདོད་པས་སྦྱིན་པ་དང་། འཇིགས པས་སྦྱིན་པ་དང་།ཆགས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བརྟེན་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡང་དག་མིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱིན་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་ སྟེར་བར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་དང་།བདག་གི་སྔོན་མ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་མ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་དང་མེས་པོ་དང་ཡང་མེས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་པའོ། །བདེ་འགྲོའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གྲགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སེམས་བརྒྱན་པའི་ དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་།སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། གྲོལ་བ་འབྲས་བུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐར་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་བསྔོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོས་པའོ། །རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྟེན་དང་། མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་བཞིས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད པར་དང་།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟར། དུད་འགྲོ་ལ་བྱིན་པས་བརྒྱ་འགྱུར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པར་གྱུར་པའི་མི་ལ་བྱིན་པས་སྟོང་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ཉེ་བར་ལྷག་པའི་དངོས་པོ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་ཀུན་དགའ་ར་བ་རྩོམ་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་ཉལ་སྟན་ཁྲི་སྟན་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་རྟག་ཏུ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་དགེ་སློང་ནད་པའི་ཕྱིར་རམ་ནད་པའི་ཉེ་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་བསིལ་དུས་དང་སྤྲིན་ཁེབས་དུས་སམ། རླུང་གི་དུས་སམ་ཆར་གྱི་དུས་སུ ཟས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའོ།།ཕན་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་དང་། ཕ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟར། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། སློབ་བཞིན་མ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་ མ་དང་།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཅན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་ཞིང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དང་། གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།

關於波羅蜜多有六種，即：佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、智慧波羅蜜多。 佈施由兩種因緣而生，即：為供養而佈施和為攝受而佈施。 由四種因佈施成為劣等，即：為求得而佈施、因恐懼而佈施、因貪著而佈施、為依靠而佈施。 複次佈施有二種，即：不正確的佈施和正確的佈施。 第一種有七種，即：恐懼佈施、因他人佈施於我而佈施、因他人將佈施於我而佈施、因先輩佈施而佈施、先輩即父親、祖父、曾祖父等佈施、為善趣而佈施、為名聲而佈施。 正確的佈施有四種，即：為莊嚴心而佈施、為清凈心而佈施、為資糧積集而佈施、為獲得殊勝義而佈施。 佈施的果報有二種，即：解脫果報和大受用果報。 其中以兩種迴向使佈施果報成為解脫，即：為涅槃而回向和為眾生而回向。 由八種因使佈施果報成為大受用，即：田、事物、作意、意樂、攝持他者、所依、多作、眾多人。 其中’田’以四種殊勝成為大受用果報，即：所化眾生的殊勝、苦的殊勝、饒益的殊勝、具德的殊勝。 其中眾生的差別甚多，即：佈施于旁生得百倍、佈施于破戒者得千倍等。 由苦的殊勝而成為大受用果報的因緣是，從增上事生起的七種福業事，即：為四方比丘僧眾建造園林、于園林中建立寺院、于寺院中佈施臥具座具、于寺院中常施飲食、為來往寺院者佈施、為病比丘或看護病人者佈施、于寒時、陰天時、風時、雨時于寺院中佈施飲食等。 饒益的殊勝有三種，即：饒益母親、父親和他人。 功德的殊勝有八種，即：優婆塞、優婆夷、沙彌、沙彌尼、式叉摩那、比丘、比丘尼、近住戒者。 具功德的佈施田有四種，即：佛、法、聖僧伽、殊勝補特伽羅。

།དངོས་པོ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མང་ པོ།ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། མདོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དུས་སུ་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། དད་པས་སྦྱིན་པ་དང་། དམ་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་ པ་དང་།རང་གི་ལག་ནས་སྟེར་བ་དང་། དུས་སུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉེ་བར་གནོད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པའོ། །བསམ་པ་ལས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །འདི་ལས་གཞན་ སྦྱིན་པ་དམན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར། བདེ་འགྲོའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སྦྱིན་པ་ནི། དཔེར་ན་སྦྱིན་བྱེད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པའོ། །བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་ནི། དཔེར་ན་སྦྱིན་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་ བྲལ་དུ་གྱུར་པས་སྦྱིན་པའོ།།ལན་མང་དུ་བྱེད་པས་སྦྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་གི་ཚེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱིན་པའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། རང་རིགས་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན་བྱེད་དུ་ བཅུག་པའི་སྦྱིན་པའོ།།འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །འདི་རྣམས་སུ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། མཁས་པའི་སྦྱིན་པ་དག་བསྡུས་ཏེ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་གཞན་དག་ གོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དོན་སྦྱིན་པ་དང་། དོན་མཆོག་སྦྱིན་པ་དང་། ཡན་ལག་སྦྱིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་སྦྱིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཐབས་བཤད་པ་དང་། མཁས་པར་བྱ་བ་ལ་གཞན་སྦྱོར་ བའོ།།སྦྱིན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆང་དང་། དུག་དང་། མཚོན་ཆའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གིའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ངག་གི་ལས་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། བརྫུན་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་ཕྲ་མ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟར། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི མཚན་ཉིད་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བར་སློབ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་ གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ།།ཡང་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམ་ རྟོག་གི་གཉེན་པོ་དབང་པོ་རྣམས་སྒོ་སྡོམ་པ་དང་།ཉེ་བར་འཚེ་བརྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གཉེན་པོ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པའི་གཉེན་པོ་སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་འགྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ཤེས་བཞིན་ ལ་གནས་པའོ།

所謂事物有兩種，即：殊勝事物和眾多事物。又有五種，即：色圓滿、香圓滿、味圓滿、觸圓滿和適時安樂。 從意樂所生的大受用果有五種：以信心佈施、以清凈心佈施、親手佈施、適時佈施和無害佈施。 從發心所生的大受用果有二種，即：以涅槃心佈施和為一切眾生利益而回向。 除此之外，劣等佈施有二種，即：為善趣而佈施和為受用而佈施。 其他執著佈施，例如具戒者佈施。依止佈施，例如以世間道離貪者佈施。 多次佈施有二種，即：數數串習而佈施和數數觀察而佈施。 對眾多人佈施有二種，即：自作佈施和教他佈施。 這些是佈施的差別。又佈施有三種，即：財物佈施、無畏佈施和法佈施。 有人將方便佈施和善巧佈施包含在內，稱為五種佈施。 其中財物佈施有四種，即：財佈施、勝財佈施、肢體佈施和勝肢體佈施。 法佈施有三種，即：說法、說方便和令他修學。 不應佈施之物有三種，即：酒、毒和武器。 戒有二種，即：身戒和語戒。 其中身戒有三種，即：離殺生、離不與取和離欲邪行。 語業有四種，即：離妄語、離離間語、離粗語和離綺語。 又有五種，即：離殺生等相的律儀戒體、攝善法戒體的趣入戒、利益眾生戒、資糧戒和發起戒。 其中律儀戒有八種，即：近事男戒、近事女戒、沙彌戒、沙彌尼戒、式叉摩那戒、比丘戒、比丘尼戒和近住戒。 又戒有五種，即：別解脫戒、戒律儀、灌頂律儀、禪定律儀和無漏律儀。 資糧戒有四種，即：對治惱害分別的守護諸根門、對治惱害所依不堪能的知食量、對治惱害不精進的初夜后夜不眠而修的相應、對治惱害追悔的安住正知。

།སློང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟར། བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་བརྣབ་སེམས་མེད་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་མི་གནོད་པའི་སེམས་སོ། །ལོག་པར་ ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། མ་ནོགས་པ་དང་། ཐུན་ཚགས་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དབང་ཅན་ནོ། །གནས་བརྟན་པ་ཆོས་མངོན་པ་པས་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་འདའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྡོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡང་དག་པར་བསྡམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

能生起的戒律是從心而生，有三種。即：對治貪心的無貪性質即無貪心。對治害心的無嗔性質即無害心。對治邪見的無癡性質即正見。 無垢戒律有六種。即：無過失、未毀壞、未混雜、未染污、非間斷、自在。 上座部阿毗達磨論師說：戒律有三種。即：思維戒、律儀戒、不犯戒。 又戒律有兩種。即：以律儀義而言的戒律和以斷除義而言的戒律。 其中以律儀義而言的戒律有四種。即：對治戒、思維戒、正護戒、律儀戒。

།སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ་འདི་ལྟར། ངེས་པར་འབྱུང་བས་འདོད་པ་ལ་ འདུན་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།གནོད་སེམས་མེད་པས་གནོད་སེམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་གཡེང་བས་རྒོད་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བས་མི་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་པས་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པས་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དག་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ ཤེས་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་རྟག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདེ་བའི་འདུ་ ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བདག་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདག་གི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆགས་བྲལ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཆགས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འགོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་ འབྱུང་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སོ་སོར་སྤོང་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཟད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འགག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་དུ་འདུ་བྱེད་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བརྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྨོན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]མངོན་པར་ ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ངེས་པར་མཐོང་བས་དཔའ་ཞུམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བར་ཤེས་པ་མཐོང་བས་རྨོངས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཚོ་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ གནས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་ ལྟ་བ་དང་།གནས་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་བག་ལ་ཉལ་དུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་ པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ།

從斷除的意義而言，戒律有三十七種，即：以出離心斷除對慾望的貪著之戒律，以無害心斷除害心之戒律，以光明想斷除昏沉睡眠之戒律，以不散亂斷除掉舉之戒律，以法之安立斷除懷疑之戒律，以智慧斷除無明之戒律，以歡喜斷除不悅之戒律， 以初禪斷除諸障之戒律，以二禪斷除尋伺之戒律，以三禪斷除喜之戒律，以四禪斷除苦樂之戒律，以入空無邊處定斷除色想、障礙想及種種想之戒律，以入識無邊處定斷除空無邊處想之戒律，以入無所有處定斷除識無邊處想之戒律，以入非想非非想處定斷除無所有處想之戒律， 以見無常斷除常想之戒律，以見苦斷除樂想之戒律，以見無我斷除我想之戒律，以見厭離斷除喜樂之戒律，以見離欲斷除貪著之戒律，以見滅斷除集之戒律，以見各別斷除取著之戒律，以見盡斷除可意想之戒律，以見滅斷除造作之戒律，以見變異斷除依止想之戒律， 以見無相斷除相想之戒律，以見無愿斷除愿求之戒律，以見空性斷除我執之戒律，以增上智慧決定見諸法斷除怯懦執著之戒律，以如實知見斷除愚癡執著之戒律，以見生計斷除住處執著之戒律，以見分別斷除無分別之戒律，以見分別斷除繫縛執著之戒律， 以預流果道斷除見解及同類煩惱之戒律，以一來道斷除粗重煩惱之戒律，以不還道斷除隨眠煩惱之戒律，以阿羅漢道斷除一切煩惱之戒律。此為戒波羅蜜多究竟。 忍辱有三種：對他人傷害心不動搖之忍辱，安忍痛苦之忍辱，及於法決定思維之忍辱。此為忍辱波羅蜜多究竟。

།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། གོ་ཆ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །བསམ་གཏན་ལ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བདེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།འདི་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མོས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ དང་།ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་འོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་པོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ལྷག་ མཐོང་གི་རང་བཞིན་དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོའོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ནི་དྲི་བ་དགུ་དང་། ལན་དགུས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཞག་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དྲི་བ་དགུ་ནི་འདི་ལྟར། ཤེས་རབ་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ མཚན་ཉིད་ཅི།རོ་ཅི་ཡིན། ཉེ་བར་གནས་པ་ཅི། ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གི་གནས་ཅི། ཤེས་རབ་ཕན་ཡོན་ཅི། ཤེས་རབ་ཅེས་པའི་དོན་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཐོབ་པའི་ཉེ་བའི་རྟེན་དུ་ཡིན། ཤེས་རབ་དབྱེ་བ་དུ་ཞེ་ན། ལམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་ཅེས་པ་བརྗོད་དེ། ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ དམིགས་པ་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡང་ན་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། གཅིག་མེད་པའི་སུམ་ཅུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར། གང་ཤེས་རབ་པོ། །རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མཚོན་པ་དང་། ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། རིག་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་ པར་འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་ཉེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལྕག་དང་། ཤེས་རབ་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆ་ དང་།ཤེས་རབ་གསལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་སྣང་བ་དང་། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་དང་། ཤེས་རབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། མ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་བརྗོད་དེ། རིགས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་ རབ་པོ།།རོ་ཅི་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། ཀུན་ནས་མ་རྨོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གནས་སོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གསལ་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རོ་ནི་གཏིང་ཡོངས་སུ་དཔག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའོ། །ཤེས་རབ་དེའི་གོ་འཕང་གནས་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞིའོ། །ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་དོ།

精進有三種，即：披甲精進、修善精進、利益眾生精進，以及究竟圓滿的精進波羅蜜多。 禪定有三種，即：成就功德的禪定、成就利益眾生的禪定、對治煩惱成就安樂的禪定。這是究竟圓滿的禪定波羅蜜多。 智慧有三種，即：緣世俗諦、緣勝義諦、緣眾生利益。 又智慧有二種，即：因的本性和果的體性。 其中因的體性有二種，即：隨信行和入地。 其中第一種有三種，即：聞所成慧、思所成慧、修所成慧。 其中修所成慧分為三種，即：止的體性、觀的本性、止觀雙運的體性。 所成之果即具足一切種相之最勝。 聖上座部以九問九答安立智慧。 其中九問即是：何為智慧？智慧相為何？味為何？近住為何？此智慧之地位為何？智慧利益為何？智慧之義為何？獲得智慧之近緣為何？智慧分幾種？ 其道理如是：何為智慧者，意如實緣見境，此即名為智慧。 或者，由作意利與不利而多作意之因，此即名為智慧。 如是阿毗達磨中說三種，其中說道：何為智慧？以二十九種異名宣說，即： 智慧、善知、分別、善分別、法分別、正表徵、近表徵、各別正近表徵、明瞭、善巧、究竟、分析、心近圓解、廣大、正直、普引導、遍見、正知、智慧鞭、智慧根、智慧力、智慧劍、智慧明、智慧光、智慧燈、智慧真如、無癡、法善分別、正見，此即名為智慧。 問：何為相？答：以理證悟即是智慧。 問：何為味？答：善能分別即是智慧。 問：何為近住？答：遍離愚癡近住即是智慧。 此智慧之地位。 又智慧之相即是智慧明瞭。 智慧之味即是通達甚深。 智慧近住即是破除無明黑暗。 此智慧之地位即是四種正確認知。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱོང་བྱེད་བསམ་གཏན ལ་འཇོག་བྱེད།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལམ་རྣམས་སྒོམ་བྱེད་འབྲས་བུ་མཐོང་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་གོང་མ་དགེ་སྤྱན་བླ་མེད་པ། །ཉམས་པའི་ཤེས་རབ་སེལ་ཅིང་བླ་མེད་ཤེས་རབ་འཕེལ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པ། །ཤེས་རབ་ལྡན་ པ་སྨྲ་བ་ན།།ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་སྲེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་གཞན། །གྲོལ་བ་གྲགས་པ་ཐོབ་པ་བདེ། །དོན་དང་རྩོལ་བ་དཔའ་བ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟག་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྟོན་པའོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོར་བདེན་པ་སྟོན། ། དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཅན་སྤྱོད་ཡུལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྡིག་པ་སྤོང་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆགས་དང་སྡང་། །རྨོངས་དང་སྐྱེ་འཆི་མ་ལུས་པ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་དཀའ་རྒྱལ་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཞེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བམ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྤོང བས་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།ཤེས་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་རྟེན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པ་བརྗོད་དེ། ཉེ་བའི་རྟེན་བཅུ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། མདོའི་དོན་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་མང་དུ་གཏམ་པ་ཉིད་དང་། བཏེགས་གནས་སུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་རྣམ་པར་དྲང་བའི་བྱ་བ་ ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་།བསམ་གཏན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་བསྟེན་པ་དང་། དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་བརྗོད་དོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་ལྡན་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱ་བ། འདུད་པར་བྱ་བ། ཀླུང་དུ་འབབ་པར་བྱ་བ། སྒྲིབ་པར་བྱ་བ། མཆོག་ཏུ་བཟུང་བ། ཉེ བར་བསླང་བ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱུང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ། སྦྱོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། འདུད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། ཀླུང་དུ་འབབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། སྒྲིབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། མཆོག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། ཉེ་ བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་དང་། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་རང་གི་ལས་ལས་ཤེས་པའམ། བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་ སོ་སོར་ཐོབ་པའམ།བཟོའི་སྐྱེ་མཆེད་རིག་པའི་གནས་ལ་ཤེས་རབ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་ཤེས་རབ་སོ་སོར་ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ ཀྱང་དེ་ནི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་འདི་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པའོ།།ཆོས་འདི་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །ཡང་ ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་བགྲོད་པ་དང་། འགྲིབ་པར་བགྲོད་པ་དང་། འགྲིབ་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་བགྲོད་པའོ།

智慧能凈化戒律，能安住禪定，智慧能修習諸道，能見到果位。智慧能增長更高的智慧，無上的聖眼，能除去衰敗的智慧，增長無上智慧。 能降伏他方諍論者，不為世間法所染，具智慧者言說時，善說極為可愛。 於此世間與他世，解脫名聲獲得樂，義利精進與勇猛，具智慧者恒觀察。 于緣起法中，顯示名與色，為眾生各別開示真理，這些是智者行境。 以智慧能斷除罪業，以智慧能戰勝貪慾、嗔恨、愚癡和生死等一切極難克服者。 若問何為智慧之義？答：此極爲了知即是智慧，或因能斷除一切過失故名智慧。 若問獲得智慧的近因是什麼？答：有十一種近因，即：尋求經典義理、善為多聞、住于靜處、思維真理、住于如法正直之戒律、修習禪定、遠離障礙之心、遠離邪慧之人、親近有智慧者、對此深信。 若問智慧分幾種？答：智慧有二種，即：世間智慧與出世間智慧。其中世間智慧是不具聖道與果位，有漏，應當繫縛，應當屈服，應當流轉，應當遮蔽，應當執取，應當生起，從煩惱中生起。出世間智慧是具有道與果位，無漏，不應繫縛，不應屈服，不應流轉，不應遮蔽，不應執取，不應生起，非從煩惱中生起。 又有三種智慧，即：思所成性、聞所成性、修所成性。其中，不從他聞而從自業了知，或獲得隨順真理之別別智慧，或於工巧明處獲得別別智慧，此即名為思所成智慧。于彼事物從他聞已而獲得別別智慧，此即名為聞所成智慧。一切等持之智慧即名為修所成智慧。 復有三種，即：善巧于生起、善巧于不生起、善巧于方便。其中，了知’由作意此法能斷除不善法、增長善法’的智慧，即是善巧于生起。了知’由作意此法能增長不善法、衰減善法’的智慧，即是善巧于不生起。攝持彼等諸法的一切智慧，即是善巧于方便。 又有三種智慧：趣向增長、趣向減少、趣向衰減。其中，預流、一來、不還三地的智慧即是趣向增長。

།གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲིབ་པར་བགྲོད་པའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ས་བཞིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ས་བཞིའི་བྱ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འཕེལ་བར་བགྲོད་ པ་མ་ཡིན་པ་འགྲིབ་པར་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། རང་གི་ལས་ལས་ཤེས་པ་དང་། བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ལས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་བཅུའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་ པོ་ནི་བཅུ་སྟེ།འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ སྟོབས་དང་།དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་ཞེས་པའམ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པའམ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །གང་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་བཟོད་པ་འདི་ནི་བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པའོ།།ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ འབྲས་བུའི་ལམ་མོ།།འབྲས་བུ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།།ལམ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་བསྡུས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་དང་ འབྲས་བུ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།དེ་ཆོས་ཤེས་པ་འདི་དང་ལྡན་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཚུལ་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གང་ཁ་ཅིག་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོ། །གང་ཁ་ཅིག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་ པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ལ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་འདི་གསུམ་མ་རྟོགས་པ་ལྷག་མའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། གང་ འཕེལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྲིབ་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ།།གང་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དག་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ འགྲིབ་པ་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་མི་འཕེལ་བའོ།།ལམ་བཞིའི་གང་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཡིན་ཞིང་འགྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

凡是預流果、一來果、不來果和阿羅漢四道的智慧，那就是趨向減損。預流果、一來果、不來果和阿羅漢四地的異熟果，以及四地的無記業的智慧，那既非趨向增長也非趨向減損。 又有四種智慧，即：了知自業、隨順諦智、具道智和具果智。其中了知自業是十事的正見。其中十事即是：知苦諦、知集諦、知滅諦、知道諦，從修習聖道所見涅槃智慧，慧根、慧力、神足觀察支、擇法覺支，以及信仰三寶。 隨順諦智是觀察五蘊無常或苦或無我。如是隨順性的忍，這就是隨順諦智。四道智慧是具足正道的智慧。其中四道即是：預流果道、一來果道、不來果道和阿羅漢果道。 四果智慧是具果智。其中四果即是：預流果、一來果、不來果和阿羅漢果。又有四種智慧，即是：欲界所行、色界所行、無色界所行和不攝。其中欲界所行善和無記的智慧是欲界所行。色界所行善和無記的智慧是色界所行。無色界所行善和無記的智慧是無色界所行。道和果是不攝。 又四種智慧即是：法智、類智、他心智和世俗智。其中四道和四果的智慧是法智。具此法智慧取過去未來之理。如是，若有人現證過去時的諦，即是現證此諦。若有人將來時將現證諦，即是將現證此諦的智，那就是類智。 了知他心即是他心智。除此三智以外的其餘智慧即是世俗智。又有四種智慧即是：有非增而減的智慧，有增而非減的智慧，有增減的智慧，有非增非減的智慧。其中欲界所行善的智慧是減而不增。四道的智慧是增而不減。又色界和無色界所行善的智慧是既增又減。

།ས་བཞིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་མ་ བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་ཉེ་བར་འཕེལ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་སྐྱོང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་སྐྱོ་བ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ ཤེས་རབ་ཡོད་དོ།།གང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་གིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་མངོན་ཤེས་དང་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་འདི་ནི་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བདེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཅིང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ལྷག་མ་ཤེས་རབ་ནི་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་དེ་ཡང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའོ། །རྒྱུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ངེས་པའི་ ཚིག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་རིག་པའོ།།ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པའོ། །གཉིས་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ གཞན་ཡང་།དེ་ལྟར་ཡང་། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྟེ་ཆོས་འདི་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་ རིག་པའོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དོན་འདིའི་དོན་ནི་འདིའོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྟོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་། དེ་ལྟར་ཡང་། མིག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །མཐོང་བའི་དོན་གྱིས་མིག་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །གཉིས་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དྲུག་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། བསམ་པ་དམ་པ་ལས་དང་། གཞི་དམ་པ་ལས་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ལས་དང་། ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བ་དམ་པ་ལས་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ལས་སོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ངེས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྔོན་མ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མ་རགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཕྱི་མ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་ གསུམ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པ་དང་། སེམས་སུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པའོ།

四地的異熟和三地的異熟不可言說的智慧，既不減少也不增長。 複次，智慧有四種，即：有厭離而不現證的智慧，有現證而不厭離的智慧，有厭離和現證的智慧，既不厭離也不現證的智慧。 其中，能離欲界貪的智慧，不是神通和現證真諦的智慧，此智慧是厭離而不現證的。 離欲界貪的真諦智慧，有神通現證而非真諦的智慧，此智慧是現證而不厭離的。 四道的智慧是厭離和現證的。 其餘智慧是既不厭離也不現證的。 複次，智慧有四種，即：義無礙解、法無礙解、詞無礙解、辯無礙解。 其中，了知義理是義無礙解，了知法是法無礙解，了知詞句表達是詞無礙解，了知智慧是辯無礙解。 另一方式是：了知因果是義無礙解，了知因是法無礙解，了知詞句表達是詞無礙解，了知智慧是辯無礙解。 又一方式是：了知苦諦和滅諦是義無礙解，了知集諦和道諦是法無礙解，其餘二種如前所述。 又一方式是：了知契經、應頌、記說、諷誦、自說、如是語、本生、方廣、希有等九分教法是法無礙解，如是所說’此義是這樣’是義無礙解，了知法的詞句表達是詞無礙解，了知智慧是辯無礙解。 又一方式是：了知眼識是法無礙解，了知眼識所見之義是義無礙解，其餘二種如前所述。 複次，智慧有四種，即：苦智、集智、滅智、道智等廣說。 由六因佈施等成為波羅蜜多，即：由殊勝意樂、殊勝所依、殊勝方便善巧、殊勝迴向、殊勝清凈。 由三因說明佈施等次第，即：依靠前者生起後者故，後者殊勝故，前者粗大後者微細故。 三學即：增上戒學、增上心學、增上慧學。

།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་གའི་ཡང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། རྒྱུའི་ངོ་བོ་དང་། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་དག་པ་དང་། མ་དག་པ་དག་པ་དང་། དག་པའོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་། ཕ་རོལ་དུ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། གཙོ་བོ་དང་། ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་བདེ་འགྲོའོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བཟོད་པའི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་དང་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་ཆོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དང་།ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་ཞིང་ཡིད་དགའ་བ་མང་དུ་གྱུར་པ་ ཉིད་དང་།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །འདིའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཚོགས་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ ཆ་ཤས་ནི།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཆ་ཤས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་རྫས་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ། །མིང་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉེ་བར་བསགས་པའི་དགེ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་[(]དུ[,]ཏུ[)]། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བླ་ན་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་མཐའ་མེད་པ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དང་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དང་པོའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཡང་དག་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་པའོ།

其中第一是三種波羅蜜多，即：佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多和忍辱波羅蜜多。第二是一種波羅蜜多，即：禪定波羅蜜多。第三是一種波羅蜜多，即：智慧波羅蜜多。精進波羅蜜多是三學的助伴。 六波羅蜜多有兩種，即：世間的和出世間的。又有兩種，即：因的本體和果的本體。又有三種，即：不清凈、不清凈清凈和清凈。 福德事有三種，即：佈施自性的福德事、持戒自性的福德事和修習自性的福德事。六波羅蜜多也成為兩種到彼岸事，即：主要的和次要的。 其中佈施的主要果報是大受用，次要的是善趣等。持戒的主要果報是善趣，次要的是其他。忍辱的主要果報是大眷屬和大勢力，次要的是其他。精進的主要果報是不斷的受用等，次要的是其他。禪定的主要果報是生於無害之身，次要的是其他。智慧的主要果報是以一切根利而多生安樂歡喜，及成為大眾群的主宰，次要的是其他。此現法果報是現法安住。 二種資糧，即：佈施、持戒、忍辱三波羅蜜多和精進、禪定波羅蜜多的部分是福德資糧。智慧波羅蜜多和精進、禪定波羅蜜多的部分是智慧資糧。 其中實體上說為六波羅蜜多。名稱上則成為十波羅蜜多。即：佈施波羅蜜多、持戒波羅蜜多、忍辱波羅蜜多、精進波羅蜜多、禪定波羅蜜多、智慧波羅蜜多、方便波羅蜜多、愿波羅蜜多、力波羅蜜多和智波羅蜜多。 其中以無上正等正覺迴向六波羅蜜多所積累的善，以無上回向而回向，是方便波羅蜜多。十大愿等無邊愿是愿波羅蜜多。 其中十大愿即：為供養承事一切佛陀，以具足一切最勝相、廣大、清凈信解、遍及法界、等同虛空界、究竟后際、一切數量的大供養承事而發起大愿是第一。為受持一切如來所說正法眼、攝受一切佛菩薩、守護一切圓滿佛陀教法是第二。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་ཐམས་ཅད་དུ་དགའ་ལྡན་གནས་སུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་འཕོ་བ་དང་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྷུམས་སུ་གནས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་ཕོ་བྲང་ནང་དུ་གནས་པ་དང་མངོན་པར་འབྱུང་ བ་དང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བགྲོད་པ་དང་བདུད་བཏུལ་བ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་བསྐུལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཆེན་པོར་ཉེ་བར་ཕྱིན་པའི་སྨོན་ལམ་ནི་གསུམ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་ པའི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་གདམས་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ལེན་པ་ཉེ་བར་རྒྱས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བཞི་པའོ།།ཁམས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་སྐྱེ་བར་གཏོགས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲངས་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་ལྔ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པ་བསྡུས་པ་ཚད་ མེད་པ་ཕྲ་བ་རགས་པ་སྣརེལ་ཞི་སྤྱིའུ་གཙུག་གཞི་མཉམ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱམ་ཀླས་པ་རྗེས་སུ་གཞལ་ཏེ།དབང་པོ་དྲ་བ་རྣམ་པར་ཐ་དད་པ་ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པ་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འཇུག་པ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱོང་བ་དང་། ཚད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འོད་ཟེར་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་།རྒྱ་ཆེ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་གཞོལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བདུན་པའོ། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲན་བཟོད་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་དག་པར་འགྲོགས་ཤིང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་ལྟར་འདོད་པར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་ཉམས་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུན་པར་རྒྱུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར།བསམ་དུ་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐོབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྨན་གྱི་ རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཚུངས་པའི་ལུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་དགུ་པའོ།

在無量世界中住于兜率天等處，以及轉生、入胎、住胎、童年遊戲、居住王宮、出家、修苦行、趣向菩提道場、降伏魔軍、現證菩提、勸請說法、轉大法輪、趣入大般涅槃，此為第三愿。 爲了圓滿菩薩以波羅蜜多行所攝之地及其支分與隨分，領受教誡開示，廣大發心成就，此為第四愿。 爲了成熟一切界趣生處所攝之名色眾生界，爲了趣入佛法，爲了分別一切眾生之數量，爲了安住一切智智，此為第五愿。 爲了現證廣大、微細、粗大、無量、縱橫、倒覆、等同、交錯、周遍等世界，以及十方一切不同根網、種種趣入、各異智慧隨行，此為第六愿。 爲了清凈一切佛土歸於一土，以及無量佛土以光明莊嚴裝飾，具足斷除煩惱清凈道，充滿無量智慧相之眾生，如實顯示廣大佛土中所有眾生之意樂並令歡喜，此為第七愿。 為與諸佛菩薩發心行持一致，為積集無與倫比之善根，為恒時不斷與一切諸佛菩薩同行不離，為如意見諸佛出世，為隨順如來威力智慧之發心，為獲得不退隨行神通，為於一切世界中和諧遊行，為於一切佛陀眷屬中顯現，為具足不可思議大乘，為無間斷行持菩薩行，此為第八愿。 為行持安住不退轉輪之菩薩行，為令身語意業有意義，為見即決定佛法，為與音聲俱行廣大威力智慧，為見即獲得眾生清凈信心並遮止諸煩惱，為獲得如藥王般之依處，為獲得如如意寶般之身，為行持一切菩薩之行，此為第九愿。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐྲའི་ཁྱོན་གཅིག་ལས་མི་འདའ་ཞིང་སྐྲའི་ཁྱོན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་སྐྱ་བ་གཞོན་ནུ་རོལ་པ་ཕོ་བྲང་ནང་དུ་གནས་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བདུད་འདུལ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྐུལ་བ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་པོ་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡངས་པ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པར་བསྐལ་པའི་གྲངས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་གྲངས་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ནི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བཅུའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་རེ་རེ་ལ་འཁོར་ནི་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་གྲངས་མེད་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དང་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་སོ། །ཡང་སྟོབས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་གི་སྟོབས་དང་། སྤོབས་པའི་སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངག་མ་ལུས་པ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། མ སྐྱེས་པའི་མི་དགེ་བ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་།སྐྱེས་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་།སེམས་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པའོ། །དེ་ལ་བར་དུ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི། འདི་ ལྟ་སྟེ།དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ།

爲了在一切世間界中現證無上正等正覺，不離一毛端處而在一切毛端處示現受生、童年、遊戲、處於王宮、出家、苦行、趣近菩提樹、降伏魔軍、現證正覺、轉大法輪、示現大涅槃故；為隨順大佛土威力智慧故；為法界廣大乃至虛空邊際，至后際邊際，於一切劫中佛陀出世數無窮盡故；為成就大智慧故，現證十大愿。此等十大愿即是十種大精進。其中每一愿各有無量百千億那由他清凈眷屬，菩薩以此成就，此即是愿波羅蜜。 力波羅蜜有二種，即：觀察力和修習力。又有十二力，即：思力、增上意樂力、陀羅尼力、三昧力、圓滿力、自在力、辯才力、願力、波羅蜜力、大慈力、大悲力、一切如來加持力，此即是力波羅蜜。 通達如來一切語及其密意即是智慧波羅蜜。此為大班智達十力吉祥善知識所集《有為無為決定》中第二十二品《波羅蜜決定品》。 三十七菩提分法分為七蘊，即：四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支及八聖道支。其中四念住為：身念住、受念住、心念住、法念住。四正斷為：為令未生不善法不生起而發願、為斷已生不善法而發願、為生未生善法而發願、為增長已生善法而發願。四神足為：欲神足、精進神足、心神足、觀神足。其中生起八種斷行，即：欲、精進、信、輕安、念、正知、思惟、舍。五根為：信根、精進根、念根、定根、慧根。五力為：信力、精進力、念力、定力、慧力。這些是世間的。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། ནང་གི་ཆོས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ལ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱིའི་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་ནང་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དབང་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་ པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཕྱོགས་བཅུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། སྣོད་ནི་སྣོད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་འགག་པ་མེད་གནས་པ་མེད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། དབུས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བའི་ཐ་མ་མེད་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནི་དབུས་མེད་པའོ། །དེས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང དབུས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།གང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་བ་དེ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་འམ་མ་བསྒྱུར་བ་ དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་གྱིས་གཟུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དུས་རྣམས་ནི་གདོད་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ་ཞེས་མི་དམིགས་པ་དེའི་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་མི་ དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཀུན་ནས་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རང་གིས་སྟོང་པས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དངོས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

七覺支是這樣的：正念覺支、擇法覺支、精進覺支、喜覺支、輕安覺支、定覺支、舍覺支。 八正道是這樣的：正見、正思維、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。 因此，斷除所斷煩惱的三十七道品。 十六空性是這樣的：內六處即眼等六根，以其自性空，此為內空。外六處即色等六境，以其自性空，此為外空。 此為內，因為為心所攝。為外，因為不為根所攝。凡是作為根之所依，為外內所攝的，以其自性空，此為內外空。 凡是緣空性的空性，即了知相的空性，此為空空。 十方以自性空，器世界以器世界自性空，此為大空。 勝義即涅槃。以其自性空，此為勝義空。 有為即欲界、色界、無色界，以其自性空，此為有為空。 凡是無生、無滅、無住、無異的即是無為，以其自性空，此為無為空。 凡是不緣常邊斷邊的即是超越邊際，稱為中，以其自性空，此為超越邊際空。 輪迴無始無終，其中無有中際。因此，始、終、中以其自性空，此為無始無終空。 凡是不捨善法的即是無舍，以其自性空，此為無舍空。 凡是一切法的自性非聲聞等所作或所轉，以其自性空，此為自性空。 一切法以其自性空，即一切法空。 以色等相而說為色等，廣說。一切諸法以其自相和共相的自性空，此為自相空。 諸時本來清凈故，事物唯是假立故，不緣過去、未來、現在，其空性即為不可得空。 從眾緣所生諸法無有自性，因為是緣起故。因此，凡是緣起即是無事體性。以其自性空，此為無事空。 事即五蘊，以其自性空，此為事空。 無事即無為，如虛空等。以其自性空，此為無事空。

།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་དེས་སྟོང་པ་འདི་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཕ་རོལ་ཞེས་པ་ནི་འདོར་བ་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཉིད་དོ། །དེ་དེས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ དང་།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཀུན་མྱང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བས་ལྟ་བ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ང་རྒྱལ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཁྱད་ པར་ལྷག་པར་རྟོག་པ་མཐོང་བས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ཐེ་ཚོམ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ སེམས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་དེ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཉིས་ དག་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚད་ བཟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་མིང་དུ་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དག་གི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི།སྐྱོན་གཉིས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འདོད་པས་དབེན་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ སྟེ།ཡན་ལག་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་ ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ།དེ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བ་ཡང་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ གོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ།

自性空性，以此為空性，此即是自性空性。所謂’彼岸’即是捨棄。所謂’自性’是因為非他所作的自性之故。彼岸自性即是法界真如性。以此為空性，此即是彼岸自性空性。 禪定有四種，即：第一禪、第二禪、第三禪、第四禪。其中四禪有兩種：世間的和出世間的。其中禪定和無色界有四種世間因，即：煩惱、清凈、安立、清凈。 其中四種無記根即是煩惱，由彼等煩惱心以煩惱禪定門而成煩惱，因為遍嘗輕安樂故。以見解而見殊勝禪定者成為有煩惱禪定，因為依于禪定而起前際分別等諸見故。以我慢而慢殊勝禪定者成為有煩惱禪定，因見殊勝差別分別而行故。 以無明疑惑殊勝禪定者成為有煩惱禪定，因為未證真實而欲解脫，于殊勝差別證悟非解脫而生疑惑故。如是煩惱心於欲界和無色界中行的煩惱及隨煩惱等皆得生起。 清凈即是苦行禪定等雖是世間但為善性，因為遠離煩惱等過失故。從兩種因得清凈：即遠離煩惱等過失，及遠離隨眠垢染故。 安立有四種，即：支分安立、等至安立、限量安立和名稱安立。其中支分安立即是初禪有五支等。其中初禪五支即是：尋、伺、喜、樂、心一境性。 其中尋、伺二者是對治支。喜、樂是功德支。心一境性是對治支和功德支的所依支。具足此五支的初禪，遠離兩種過失，即：遠離欲界和遠離不善法罪業，因尋伺寂靜故。 無尋無伺的第二禪有四支，四支即是：內凈、喜、樂、心一境性。其中內凈是對治支。喜、樂是功德支。心一境性是所依支。 第三禪有五支，其中五支即是：為舍喜故而有舍、念、正知、樂、心一境性。其中舍、念、正知是對治支。樂是功德支。心一境性是所依支。

།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡིད་དགའ་བ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་སྤངས་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དྲན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ།།འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་བསམ་གཏན་ལྔ་བཤད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་དཔྱོད་པ་དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་ནོ། །དཔྱོད་པ་དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ལྡན་ནོ།།དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་ལྡན་ནོ། །བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ བསམ་གཏན་ལྔ་པ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ སོ་སོར་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།ལྷག་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་འདུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ དང་།རགས་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་མང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གོང་དུ་ཐོས་བསམ་ལས་ འདས་ཏེ།མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ནས་ཡང་ཅི་ལྟར་བཙལ་བའི་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ལྷག་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་དག་དང་པོ་ཉིད་དུ་གོམས་པའི་ལས་སྤོང་བའི་ལམ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི།རབ་ཏུ་དབེན་པ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་མཆོག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་ལ་གོར་དུ་སྤོང་བ་དང་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཆུང་ངུ་དགའ་བ་ བདེ་བ་དང་ལྡན་པས།དུས་དང་དུས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་བསལ་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ།དེ་དག་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ། དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པ་ལས། སྦྱོར་བ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ གྱི།འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུ་ཞེས་སོ།།ཅི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།