d3870中觀入論釋論顯明義 勝喜 札雅阿難陀 貢嘎扎c3.5s｜d3870中觀入論釋論顯明義 勝喜 札雅阿難陀 貢嘎扎c3.5s（續3）

從心所生起的執取藍色、黃色等相的識別，即是想蘊。除了色、受、想、行、識之外，與心相應的心所等，以及與心不相應的得等，這些是行蘊。‘一切’是指從自他等無生的角度而言。‘各別’是指對每一蘊。‘自性無意義故’是指每一蘊都無自性。‘勝義中無意義’是指在勝義中四蘊無自性的意思。 如是顯示諸蘊無自性后，現在為顯示通過遍知諸蘊無自性，由於樂苦二者皆無，遠離貪著樂苦的渴愛而得解脫，故說’如何苦’等。由於以理無有樂受和苦受，對飢渴等本性的痛苦加以對治，對飲食等所生的滿足等生起我慢。‘實際’是指以理。如是摧毀滿足等樂，從飢渴等生起苦的我慢。 從’樂與’等，是愿我具足安樂的樂相會渴愛。‘如是無自性故’是指以前所說的方式遍知諸蘊無自性。‘斷除離苦渴愛’是指斷除愿我遠離痛苦的離苦渴愛。‘因此’是指無有樂苦分別故。‘如是見故’是指遍知二種渴愛無自性而斷除，遍見即是。‘解脫’是指無有渴愛所生的生。 其義是：了知樂苦二者無自性后，遍知’這些是執著’，由於遠離對它們的渴愛，滅盡生而得解脫。‘由誰見’等是攝集他人疑問，即：你說由遍知無自性而斷除二種渴愛得解脫，但按你的主張無有能知者，故問由誰見。對此回答說’世俗中說心’，是就世間而言說由心見。 為何不說勝義中由心見？說’無心所則無心’，即無有受等心所則無有心。因此依於心所安立有心，而非自性一性成立。凡是依緣性者即非自性有，如水的暖性。因此說’自性非造作亦非依他’。‘無意義故’是指心無自性故。‘不許有’是指不許勝義中有心，故勝義中不許見的意思。

།རྒོལ་བའི་ལན་བཏབ་ནས། སྔར་བསྟན་པའི་གྲོལ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་སོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འགྲོ་བ་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ འགྲོ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་སོ།།རྒྱུ་མེད་པའི་མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལོག་པས་མེ་ལྡོག་པ་བཞིན་དུའོ། །གནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་དམིགས་ པ་གཞན་མེད་པས།།དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྲེད་པ་ཟད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་མིག་ནི་ འཁྲུལ་པ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ནའོ། །ལན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེའོ། །མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་ མེ་བཞིན་དུ།།གནས་མེད་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ངེས་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ངེས་ པར་འདོད་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་མཛད་ཅེ་ན། ལན་ནི། དེ་ནི་འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྲིད་མཚམས་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་ བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྔར་གསུངས་པའི་གཞུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གསུངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ཡང་དོན་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྔར་གསུངས་པའི་གཞུང་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་གསུངས་པའི་གཞུང་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཁོ་ན་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ དབུ་བརྡོས་པར་སྣང་གི་དེའི་ནང་ན་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་ཆུའི་ནང་དུ་ཆུ་བུར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྙིང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ཆུ་ལྟར་སྣང་བའི་སྨིག་རྒྱུ་དེ་ཐག་རིང་པོ་ནས་མཐོང་གི་ཉེ་བ་ ནས་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།

在回答反駁者之後，爲了廣說之前所說的解脫，故說’如是’等。‘如是’是指以前所說的方式。‘如實’是指勝義諦。‘無義行’是指已經了悟行為無自性。‘如無因之火’是指如同薪盡火滅一樣。‘無住’是指器世間無自性。因此說：‘由於有與無，不住心前時，彼時無他緣，無緣最寂滅。‘此義是說聲聞等通過完全了知法無我，滅盡苦樂貪愛而獲得解脫。因此，聲聞等也具有完全了知法無我。 爲了說明他人的反駁，故說’若’等。《寶鬘論》中所說的見無自性是對菩薩們所說，而非對聲聞等。那麼聲聞等如何能成立具有完全了知法無我呢？對此回答說’此亦非有’等。‘如是說故’是指如’如眼被迷亂’等所說。‘此如何知’是指如何知道是對聲聞的意趣而說。答覆是’當說’等。 ‘緊接著’是指在’如無因之火，無住無取般涅槃’之後。‘如是菩薩亦見已’是指以前所說的方式見到無自性。‘欲求決定菩提’是指決定欲求般涅槃。那麼為何不入般涅槃呢？答：‘然彼以悲心，結生至菩提。‘是說菩薩們因無始以來串習的悲心而住于輪迴利益眾生。 若前文是對菩薩而說，則’如是菩薩亦’等對菩薩的特別說明將成無義。‘亦’字也將成無義。因此，前文是對聲聞等的意趣，後文是對菩薩的意趣而說。由此成立聲聞等也具有完全了知法無我。 不僅《寶鬘論》說聲聞等具有完全了知法無我，而且聲聞經中也可見到，為此說’聲聞’等。如同泡沫顯現而內無實質一樣，應知色蘊亦然。如同水中水泡第一剎那無實質可見一樣，應知識蘊亦然。如同水之顯現的陽焰從遠處可見而近處不見一樣，應知想蘊亦然。

།ཅི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ངེས་པར་དཔྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའོ། །ཡང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པས་གང་དངོས་པོ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་ཟད་པ་ ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ།།ཟད་དང་མི་སྐྱེ་དོན་དུ་ནི། །གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་དང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཟད་པ་མི་རིགས་ཏེ། མེའི་རང་བཞིན་དྲོ་བ་དེ་ནམ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མེ་ལ་དྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་ཟད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་དང་པོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །དེས་ན་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་དོན་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟད་པ་ཁས་ལེན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ལས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་གནས་པ་ལས།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་དགག་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་དགག་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ལ་གདམས་ངག་གསུངས་པའི་མདོ་ ལས།ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཕ་མ་འཆི་བ་ལ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །མདོ་འདི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དགག་པ ཁས་ལེན་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་དགོས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་མཁྱེན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁྱེན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པ་མཁྱེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་དམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལན་ནི། དེའི་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའིའོ།

就像將水木的樹幹剖開時，絲毫也找不到實質性的精髓一樣，應當如是了知行蘊。就像看到幻化的大象等形象，而它實際並不存在一樣，應當如是了知識蘊。 ‘詳細觀察諸行’是指對色蘊等進行觀察。或者爲了引證《寶鬘論》，故說’此義’等。‘此義’是指聲聞等具有完全了知法無我的特徵。 大乘中觀派認為諸法本來無生，這即是所謂的空性。聲聞們則說諸法因不住于自性故為空性，並將滅盡稱為空性。 ‘滅盡與不生義，為一故應忍受’，是說不要認為無生和滅盡是一回事。若有自性，則不應有滅盡，如火的自性是熱性，永遠不會滅盡，因為火不可能沒有熱性。因此，若承認事物會滅盡，就必須承認事物從一開始就無自性。所以滅盡和不生是同一個意思。因此，聲聞們若承認滅盡，就等於承認一切法無自性。 爲了通過聖龍樹所造《中論》的偈頌來證明聲聞經典的權威性，故說’世尊’等。‘于迦旃延教誡中’是指在比丘迦旃延的教誡處。‘遮遣有無二者’是說世尊遮遣了有的分別和無的分別。 如在對迦旃延的教誡經中說：‘迦旃延，由於此世間大多執著于有和無，因此不能從生、老、病、死、憂愁、悲嘆、痛苦、不悅中解脫，也不能從五道輪迴中解脫，也不能從父母死亡的悲痛苦惱中解脫。‘等等。此經為所有部派所承認，因此若聲聞們承認遮遣有和無，就必須承認法無我性。 若問世尊是什麼樣的？故說’知有與無者’。如實了知有和無唯獨用於形容世尊。了知有和無也就是對它們無分別。 如是證成聲聞等具有通達法無我的認識后，爲了迴應他人的疑問，故說’若有’等。‘若有’指的是聲聞乘。‘大乘教法將成為究竟’是說因為在聲聞乘中也教導了法無我，那麼大乘教法有何必要？這是其含義。對此回答說’彼宗’等。‘彼’指的是說大乘教法無意義者。

།རིགས་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུའོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའོ།།སྨོན་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པའི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་།འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ དམིགས་པའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །ཚོགས་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་པ། །སྐྲ་གཅིག་ཁྱོན་ལ་ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་མང་པོ་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའོ་ཞེས་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་བསྟན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། འོན་ཀྱང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་བསྟེན་པ་ཡིན་ པས་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དོན་འདི་མདོ་ལས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མདོ་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལན་ནི། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་རྣམས་མ་བཤད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ ཡང་མ་བཤད་པ་དང་།སྔར་བསྟན་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་མ་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་ཐོབ་ན་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའོ། ། དེའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མ་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ནི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཁས་པ་སྟེ། བླང་དོར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོར་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།གཞན་དུ་ནི་ཟུར་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཟུར་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

爲了說明與理和教證相違，故說’大乘’等。‘地’是指歡喜地等十地。‘波羅蜜多’是指佈施等十波羅蜜多。‘愿’是指如十地經等所說的’愿如是，愿如是’等殊勝利他之愿。‘大悲’是指緣於一切眾生。‘等’字所攝是指修習諸波羅蜜多。‘迴向’是指為一切眾生之利益將善根迴向無上正等正覺。‘二資糧’是指福德資糧和智慧資糧。‘不可思議法性’是指諸法不可思議之法性，如說：‘恒河沙數佛安住於一毫端’等神變幻化。 此義為：若大乘僅說法無我，則大乘教說將成無義。然而，還修習地和波羅蜜多等其他法，故與理相違。此義于經中亦可見，故與經亦相違。為引證此義于《寶鬘論》中所說，故說’如是’等。問：以聲聞乘得聲聞乘佛果，何需大乘？ 對此回答：‘從彼聲聞乘’等。聲聞乘未說前述菩薩諸愿，亦未說波羅蜜多行，亦未說前述迴向。是故，以聲聞乘如何成菩薩？若連菩薩亦不能得，如何能得佛果？因大乘具足一切，故唯此能得佛果。 為廣說此義，故說’于菩提行’等。為菩提而行即是趣入諸波羅蜜多之行。住于彼即是相續而住。為此，聲聞乘中未說，而大乘中說故，大乘為智者即具取捨者所執為佛語。此說明大乘以愿等為殊勝。 今為明顯唯法無我故說大乘是應理的，故說’法無我’等。為說明其理由：大乘主要宣說法無我，他處則略說。如聲聞乘中說：‘色如聚沫’等略說法無我。故為廣說法無我故說大乘亦是應理。

།ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་མ་ཤེས་ནའོ།།ཐར་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་མ་རྟོགས་ན་ཐར་པ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ། །ཚང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་དང་།སྒྲིབ་པ་དང་། དེ་སྤངས་པའི་རྣམ་པས་སོ། །ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་པ་དང་། ལན་བརྒྱུད་མར་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་མ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མ་ཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི།།བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོའི་རྣམ་གཞག་ཉིད་རྩོམ་པའོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་དེ་ཚེ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ རྟོགས་པའི་དུས་སུའོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལའོ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ནི་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་སླ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ལྷག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་ཅི་ལྟར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་བྲལ་བ་ཡི། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་རིགས་པས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་དག་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་ནས་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མི་རྟོག་གོ། །དེས་ན་འདིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་གི་དོན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་དང་། མི་འཇིགས་པའི་ སྦྱིན་པའོ།།དེ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པ་འདོད་པས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཁ་ལན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སེམས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གིས་སྟེར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟང་ ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ།།འདིས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་འཚོ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་དང་། གཙུག་ལག་གི་ མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་མན་ངག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བདེ་འགྲོ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ།།འདིས་ཀྱང་འཚོ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་དང་། དགྲ་དང་། གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ།

爲了廣泛宣說法無我，爲了顯示依據龍樹菩薩論師，所以說’如論師親言’等。 ‘若不了無相’是指若不了知諸法遠離青黃等相。 ‘無解脫’是指無法斷除煩惱。 ‘是故’是指因為不了知無相故無解脫。 ‘此’是指法無我。 ‘圓滿’是指如其自性、障礙及斷除障礙等方面。 ‘附帶說明即可’是指在聲聞乘中對法無我的教說的諍論和回答附帶說明即可。 ‘正因此’是指因為在聲聞乘中宣說法無我也無過失之故。 ‘智慧未散亂者’是指智慧專注者。 ‘能自己通達實相義’是指具有通達聲聞者也有遍知法無我的能力，而非智慧低劣者。 ‘應說正文’是指開始闡述初地的建立。 為顯示此義而說’爾時于彼’等。‘爾時’是指證悟初地之時。‘于彼’是指于菩薩。 ‘佈施最為殊勝’是指在諸波羅蜜多中，因菩薩易於趣入佈施，故從積累福德資糧等門中說佈施是證得圓滿菩提的首要因。 此亦殊勝，因為初地菩薩遍知法界。其中遍行性是指如同一法有空性，一切法亦復如是。如說’無有一法，離法界存在’的道理。 當通達遍行性時，即獲得自他平等性。獲得此後，不再分別自他差異。因此，諸菩薩如為自利般趣入利他。 為解釋此義，故說’菩薩’等。關於佈施，有三種佈施：財物施、法施、無畏施。 其中，為供養攝受，以無罪過的內外諸物，不求回報與異熟果報，以何等心意舍施，以何等身語業佈施，即是菩薩的財物佈施。以此除去飢渴等苦而攝受眾生。 法施是指向眾生宣說無害生計、論典、工巧明處及學處等教授，引導趣向善趣與見道，此即法施。以此遮止生計、惡趣、輪迴諸苦而攝受眾生。 無畏施是指解救那些被國王、盜賊、怨敵、野獸等所驚怖者。

།འདིས་ཀྱང་སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་འཇིགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་ལེན་པ་སྟེ།དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། བར་སློབ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རྣམས་ལ་གནས་ན་སྲོག་གི་ཆེད་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་དུ་ཡང་མི་འཇུག་གོ། །བཟོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་ གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་དང་། བར་མ་ཆད་པ་དང་། ཡུན་རིང་བ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པའོ།།གང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའོ། །གང་ཡང་དག་པར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ ལེགས་པར་དཔྱད་པའི་བློས་ལྷག་པར་མོས་པའི་གནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ།།དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དང་།རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་སོ།།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་སྦྱོར་བའི་སྔར་སེམས་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སེམས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།གང་དོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་གོམས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འགྲུབ་པ་དང་།འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡོན་ཏན་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བསྲབས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།

這也是爲了遮止眾生失去生命、受用、子女、妻子等的恐懼而攝受眾生。戒律有兩種：止持戒和作持戒。其中止持戒是律儀戒。作持戒有兩種：攝善法戒和饒益有情戒。 其中律儀戒是受持七種別解脫戒：比丘、比丘尼、沙彌、沙彌尼、式叉摩那、優婆塞、優婆夷。攝善法戒是爲了使自己圓滿佛法而修持。饒益有情戒是爲了成熟眾生而修持。住持這些戒律時，即使爲了生命也不損害眾生，也不令他人損害眾生。 忍辱有三種：耐怨害忍、安受苦忍和諦察法忍。其中由正念、相續不斷、長時間遭受他人傷害所生的痛苦現前時，以觀察力所生的忍耐，是耐怨害忍。能忍受一切尋求法衣、乞食所生的痛苦，是安受苦忍。以善加觀察正法的智慧，於八種增上意樂處生起增上意樂，是諦察法忍。 其中八種增上意樂處是：三寶功德、真實義、諸佛菩薩威力、因、果、所證之義、證得方便、所知境界。精進有三種：披甲精進、攝善法精進和利益有情精進。 其中在開始精進之前，以歡喜心為先導，為菩提而心不退轉的堅定性，是披甲精進。為圓滿佈施等諸波羅蜜多而修習波羅蜜多，是攝善法精進。對有意義的眾生利益親近並作助伴等，是利益有情精進。此精進能增長功德，因為串習佈施等功德能成就並增長殊勝功德。 禪定有三種：現法樂住禪定、菩薩三摩地禪定和成就功德禪定、利益有情禪定。其中諸菩薩遠離一切分別，能生身心輕安，最極寂靜，遠離執著，不應耽著的禪定，是現法樂住禪定。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྟོབས་བཅུའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གྲོགས་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། བསམ་གཏན་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མགུ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་། ཕུང་པོ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །དེ་ལ་གང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་འམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དུས་སུའམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི ཕྱིར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྤྱི་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་ནང་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་གནས་རིག་པའོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་།ཕུང་པོ་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་འདི་རྣམས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། གནས་འདི་རྣམས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ གྲོགས་སུ་འགྱུར་བའོ།།འདིས་གདམས་ངག་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ངེས་པའི་རྟགས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་ཤ་ སྟེར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་ཤ་སྟེར་བ་ལ་ཡང་གུས་པར་བྱས་པའི་རང་གི་ཤ་སྟེར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོང་བའི་དུས་ནའོ། །ས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཕྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནོར་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་ པའོ།།ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་དང་ལག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྐང་གི་བར་རོ། །དེ་ཉིད་དང་པོ་སྟེ། དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཏོང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། འདིས་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ན་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་སྟེ་རྟགས་སོ།

聲聞和獨覺連菩薩們的三昧名字都不知道，更何況是入定。應當了知，爲了成就十力種類所攝的種種不可思議三昧而修習的禪定，以及爲了成就菩薩解脫、勝處、遍處、無礙解、無煩惱、愿智等聲聞等所不共的功德而修習的禪定。其中，菩薩依止禪定為眾生利益而作助伴的，應當了知為利益眾生的禪定。由此禪定令眾生趣入教法，因為以禪定力的神通令他們歡喜而趣入教法。 智慧有三種：隨覺知所知真實性的智慧、別覺智慧、通達五明處和三蘊的智慧，以及利益眾生的智慧。其中，通達無法言說的法無我后，爲了證悟真諦或在證悟真諦時或為證悟真諦而生起的菩薩最極寂靜、安住、無分別、遠離一切戲論、隨順一切法平等性、具有大總相、究竟所知、遠離增益損減二邊而隨順中道的智慧，應當了知為菩薩們隨覺真實性的智慧和別覺智慧。 五明處是：內明、因明、醫方明、聲明和工巧明。三蘊是：有義法蘊、無義法蘊和非二法蘊。通達這些五明處和三蘊的智慧，應當了知為菩薩們通達五明處和三蘊的智慧。緣于這些處所的智慧即是利益眾生的智慧，因為通達這些處所而成為眾生利益的助伴。由此通過正確授予教誡而令眾生解脫。 方便波羅蜜等已如前說。現在為顯示佈施波羅蜜隱密功德決定之相而說’施自身肉’等。菩薩以恭敬心施予自身肉，即是不可見地等的證相，此為其義。為解釋此義而說’爾時’等。‘爾時’即佈施之時。‘證地等’即歡喜地等。‘等’字所攝即百世界震動等。‘外’即財物、兒子、妻子等。‘內’即從手足乃至頭顱。此為第一，因為能作利益。其佈施的特點是以無所緣的加行而空。由此推度，因為由此推知故稱為推度，即是標誌。

།འདིའི་ དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རང་གི་ཤ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་མ་རྟོགས་ན་ཤ་ལ་ སོགས་པ་གཏོང་བར་ཅི་ལྟར་ནུས་པར་འགྱུར།དེས་ན་རང་གི་ཤ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྔར་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་གཏན་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཁོ་ན་གཏན་དུ་བདེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། དངོས་པོ་ལ་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་ལ་སོགས་པའི་སྔར་རོ། །གཞན་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བཤད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་སྟེ། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སྲིད་པའི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བརྟགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེ་བར་ཞེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་དུས་ནམ་ཡང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་ བཞིན་ལྡོག་པར་རིགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཚོ་བ་སྟེ། གནོད་པ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་ཆེས་མངོན་པར་ཞེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་བཅོས་པ་ལ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ཆེས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྐུར་པ་ བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་བཤད་པ་རྫོགས་པར་མཛད་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ གྱི་གཏམ་གྱིས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བའི་བཙོན་རའི་ཚོགས་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

此義為菩薩證悟初地時，了知法界遍一切處，而且是通過佈施自己的身肉等而了知。如果菩薩未能了知法界遍一切處，又怎能佈施身肉等？因此，通過佈施自身肉等而了知法界遍一切處。其他功德也應如是說。 爲了解釋前後兩個偈頌的意義，故說’如何’等。苦的對治是獲得永久安樂的因，意即認為唯有對治苦才是永久的樂，而實際上並無實在的樂。 爲了說明佈施是安樂之因，故說’此諸眾生’等。‘受用’是指可受用的對境，即色聲等。‘最初’是指在說持戒等之前。其餘易解。 爲了解釋其義，故說’對治痛苦’等。‘僅是對治痛苦’是指對治飢渴等痛苦，即具有飢渴等特徵。‘成為有中樂生起之因’是指成為輪迴中安樂、飢渴等消除的特徵之相續生起的因。 ‘僅由顛倒而假立自身相續’是指執著非樂為樂，如果是樂的自性，則永遠不會消失，因為自性不應改變，且由於是變異苦性故是苦。‘飢渴’等是指飢渴等對治的飲食等資具，即所謂的遣除損害。 ‘極為執著’是指對非樂性的飢渴等對治執著為樂性。此論說明月稱論師等並非否定世俗諦中的樂。 若問：為何說’非樂性’？答：不是的，因為是密意說。即爲了使世間人厭離輪迴之樂而說’非樂性’，並非說世間世俗諦中無樂。 因此，在《四百論》中，在完成此解釋後作如是安立：聖天論師爲了使所化眾生厭離輪迴牢獄，以三界一切生中圓滿與不圓滿的痛苦之語，說無常等生等苦唯是苦的自性。

།དེས་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པས་ བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ལྡོངས་པར་བྱས་པའི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་། ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མི་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་དང་། གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་དང་། རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་དེའི་རྟོགས་པ་ཚད་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་མཛད་དོ།།ངག་ཕྱི་མས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་མཛད་དོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚིག་རྐང་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། འདོད་པ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ལོངས་སྤྱོད་ པ་སྟེ།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལས་སོ། །ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་སེམས་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོའོ། །དེ་གང་གིས་ མ་བསགས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་རྐང་བཞི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ལ། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་ཡང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་གཏམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྦྱིན་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།།དེ་ལ་ལན་དུ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་པོའི་སེམས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་སོ།།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་དམན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྩུབ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཆུས་བརླན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་རྩུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཆུས་བྲན་པ་བརླན་པ་ཆུ་མེད་ན་རྩུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་དོན་ལྷུར་ལེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་དོན་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།

因此，對於那些被無明黑暗遮蔽智慧眼睛的凡夫眾生來說，由於顛倒分別而執著不存在的本性，認為有快樂和喜悅，以及天、非天、人、緊那羅、迦樓羅、成就者、持明者等處所，若以其認知為量，實際上並沒有快樂和喜悅。就像在夢中狀態時所感受到的慾望對境的享受帶來的快樂和喜悅一樣。 對此，前面的詞句說明快樂是痛苦的本性，這是有深意的說法。後面的語句則明確指出在世俗諦中是有快樂存在的。因此，月稱論師等人也並非否定世俗諦中的快樂。 爲了解釋第二句，所以說’如是’等。‘追求快樂’是指對僅僅是暫時消除痛苦而非真實快樂本性的事物產生執著而追求快樂。‘其’是指世間人。‘作為痛苦的對治’等中，痛苦是指飢餓等。作為其對治而追求，由於慾望是虛妄的本性，所以是顛倒本性，對色聲等境界的享受和體驗。 爲了解釋第三句，所以說’消除痛苦’等。那些未積累佈施所生的福德事，即是說，以具有發心的身語業稱為佈施，因為是善業所以是福德，因為是業的本性所以是所作，因為是發起心的所依所以是事。若未積累此等，則不會產生受用。 爲了解釋第四句，所以說’如是了知’等。其義是：世間追求快樂，而快樂若無色等境界則不會生起，色等境界又是佈施的果報，因此世尊首先宣說佈施等的教言。所以佈施是快樂的因，因此是增上生的因。 如果有人問：凡夫、聲聞、緣覺等由於不趣入利他，遠離悲心，他們的佈施如何能成為受用的果報？對此回答說’今’等。雖然施者的發心與之不相應，是因為沒有悲心。‘隨順其事業’是指佈施的本性事業是隨順產生快樂因的受用。‘大士’是指具有產生慾望受用的本性。 爲了說明此義，所以說’悲心微弱’等。‘極其粗暴心者’是指由於缺乏悲心之水的滋潤而對利他心粗暴，就像外在事物沒有水滋潤時會變得粗糙一樣。正因為如此，所以說’唯求自利者’，是指只追求自己的利益。

།སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ཞིའི་རྒྱུར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་གྱི་བདེ་བའི་རྒྱུའོ། །འདིའི་དོན་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཏང་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བཏང་ན་དེའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ལ། དེས་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་པས་སྦྱིན་པས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཚེ་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཀུན་ནས་མ་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི།མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཏོང་བ་པོའི་སེམས་རྩུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཉིད་དུ་འགལ་ བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚོང་པ་དག་ནོར་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངུ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ནོར་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རང་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ནོར་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་ལོངས་ སྤྱོད་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བབས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པར་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སློང་བ་པོས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པར་གཏོང་བ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སློང་བ་པོ་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་ལ། འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འདོད་ པས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནམ་ཞིག་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་གཏོང་ བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ནའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཙམ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདི་སྦྱིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཞིང་དམ་པ་སྤྱན་དྲངས་པས་ འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སྲིད་རྒྱུན་ཡང་དག་བཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཕྲད་པ་ལས་དེའི་གདམས་ངག་གིས་ལམ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་བརྒྱུད་པ་བཅད་ནས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །ཞི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་བདག་གི་བཤད་པ་ནི་གཏོང་བ་པོའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་དམ་པ་དག་གིས་བགྲོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དམ་པ་རྣམས་ སྤྱན་འདྲེན་གྱི་དམ་པ་རྣམས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པར་རིག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་པས་སོ།།མ་རིག་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་ལ་ཕན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེའི་དོན་དུ་སེམས་དམ་བཅས་པ་སྟེ། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྦྱིན་པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་དགའ་བ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དོན་གཉེར་བ་པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་ནས་དགའ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

所謂’成為苦的止息之因’是指成為僅僅對治痛苦的安樂之因。此中的含義是，佈施的果報是受用，然而如果以悲心潤澤的心佈施，則會生起廣大果報。如是，當以悲心潤澤的心行佈施時，連同其果報也迴向於一切有情的利益，因此由於有情無邊的緣故，佈施也無邊，所以佈施成為廣大果報。 當不以悲心潤澤的心攝持佈施時，由於僅僅利益有情的緣故，成為受用果報，因為不是無盡的緣故，不成為廣大果報。因此，即使施者的心粗暴，也不相違于成為受用果報。 爲了顯示此義，論中說道’有些’等。如同商人以捨棄極少財物而希求極多財物一樣，此中也是爲了自利而捨棄極少財物以希求後世的廣大受用。因此說’雖為欲求而更加希求’，乞者也更加成為施者，因為乞者僅以飲食等而滿足，而此則希求廣大受用。 如是，依于非菩薩也顯示佈施是增上生因之後，爲了顯示是決定勝因，說’此亦’等。‘何時’是指佈施之時。‘此’是指僅非菩薩種姓。‘亦’字表示不僅是菩薩種姓。‘聖者’是指當其行佈施時，由於迎請勝妙福田而得遇聖者。 因此’斷除輪迴相續’是指由於遇見聖者，依其教誡獲得道，而斷除輪迴相續。‘彼因’是指佈施因。‘寂靜’是指涅槃，因為遠離生等。 爲了顯示此義，論中說’施主’等。施主的解釋是施者。‘一切處聖者所行’是指他迎請聖者，而非聖者依止於他。‘了知輪迴無功德’是指以無常、苦、空、無我行相。‘現證無垢聖道’是指現證緣四諦的無漏道。‘斷除無明’等易解。如是’首先’等是結語。 現在爲了顯示菩薩佈施是現法樂因，說’利益眾生’等。利益眾生是獲得增上生和決定勝。為此發心立誓，即發菩提心的菩薩，愿為利益眾產生就佛果的意思。‘佈施不久獲得喜悅’是指受用，即佈施后立即滿足所求者的意願而獲得喜悅。

།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ངེས་པར ལོངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་དག་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། །མཐོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་པ། །དེ་ལ་ཕན་གནོད་བྱས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཀག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་།གང་ལ་དམིགས་ནས་སུ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། གང་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །མངོན་པར་འདོད་པའི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སློང་བ་ པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པའོ།།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མང་པོ་ཉིད་དོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སློང་བ་པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཚེ་དེ་ལ་རྫོགས་སངས་བྱང་ཆུབ་རྒྱུ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་གསུངས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་བདེ་བ་མངོན་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་ ལ་ཕན་པར་དམ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མངོན་པར་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་སྟེར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སློང་བ་པོའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞི་བར་ཞུགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་འགོག་པས་བདེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཐམས་ཅད་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་འདྲི་བ་ནི་ ཡང་ཅིག་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེར་སྣ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བཏང་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འབྱུང་བར་རིགས་ཀྱི། གང་གི་ཚེ་ན་ ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སློང་བ་དེའི་ཚེ་རྐང་པ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པས་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所說的是指具有增上和決定善的特徵。‘非定受用’是指時受用，如說：‘有些人入滅定、慈定、無煩惱定，見道和阿羅漢果位中，對他們所作的利害，其果報將立即感受。‘這其意義是：對於從遮止心和心所的自性、如同涅槃的滅定中出定的人們，以及從以’愿任何人都不生煩惱’為所緣的無煩惱三昧中出定的人們，以及從具有對無量眾生增上意樂自性的慈三昧中出定的人們，以及從因斷除見所斷煩惱而獲得依止轉依的見道中出定的人們，以及從因斷除修所斷煩惱而成就阿羅漢果中出定的人們，對他們所作的利益和損害，其果報必定在現法中感受。 ‘彼等’是指菩薩們。‘因佈施果報非現前’是指增上和決定善相的佈施果報遠離感官對境之故。其餘易解。‘以所欲佈施果報圓滿’中，所欲佈施果報是指令乞者心意滿足。其圓滿是指眾多性。此義為：因菩薩們唯以利他為主，故他們以令乞者心意滿足圓滿為佈施果報。 ‘是故如是’等是結語。‘一切增上和決定善之因是佈施’是指：如說’彼時彼為圓滿菩提因，首先即是佈施’，對具有慈悲本性者說佈施是決定善之因。如說’此諸眾生皆欲樂’等，說明對不具慈悲本性者的佈施是增上和決定善之因。‘誓願利益眾生’等說明具慈悲本性者是增上之因，因說’增上’故。 ‘以受用分配門中’是指通過給予他人色等。為報答此故，‘應當說’等。如同菩薩們聽聞乞者聲音和思維而生起快樂，諸牟尼即聲聞和獨覺們不因入于寂止、遮止心和心所而生起快樂。‘舍一切’等是指自身捨棄內外諸物。為解釋此義，說’首先’等易解。 對此他人問難：‘複次從何’等，‘如是說’是指所說的’生起極樂’。具足悲心且因斷除慳吝而捨棄財物，菩薩們生起歡喜是合理的，但當乞求內身之物時，因砍斷手足等使身體痛苦，如何能生起歡喜？此為其義。

།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པས་མ་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་དང་། དེ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་ན་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མངོན་དུ་མཛད་པས་སེམས་མེད་པ་རྣམས་ལྟར་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། གཅོད་པ་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལ་མདོའི་ ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་མ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་བཅད་དོ་སྙམ་ནས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་མེད་ པའོ།།རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་གཅོད་པ་པོའོ། །འདི་ནི་བཅད་པའོ་སྙམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་བཤད་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ལུས་ལ་སྲེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། སྡིག་པས་ངན་འགྲོར་ལུས་སྐྱེས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་འབྱུང་། །དེས་སྡིག་མ་ བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས།།སྲེད་པ་གཞན་ན་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྨོངས་པས་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཆགས་སྡང་འཇིགས་དང་འདོད་ལ་སོགས། །དེ་རྟེན་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིས། །འདི་ལ་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྤོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ནི་སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་སྡུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གནས སོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་བསལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཤེས་བྱེད་དོ། ། གལ་ཏེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་དུས་སུ་ལུས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ངན་སོང་གིས་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཤེས་བྱེད་དུ་ཅི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ཉིད་ལ་དོན་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་པ་ དང་།ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།

爲了說明對此的回答，說’解說’等詞。如是，菩薩有二種：通過現證法界遍行而獲得無執著狀態者，以及未現證彼而具有執著狀態者。 其中，若是就前者菩薩而言，則說’對於諸大士’等。此義為：由現證法界遍行，如同無心者般，無有能割、所割及苦的分別，何有苦的機會？ 爲了引證經典，說’聖’等。‘于彼等無有貪著’是指不會對那個人生起’此人未割我’的貪著。‘無有嗔恨’是指不會因想到’此人割我’而生起嗔恨。 ‘分別’是指所割。‘此是能割者’，‘此是所割’等性質的分別。‘妄分別’是對分別的解釋。‘等同虛空’是指如同離開雲翳的清凈虛空一樣，菩薩也因遠離分別而清凈安忍。 爲了引證《寶鬘論》，說’寶鬘’等。其中’彼無身苦’是指由於該菩薩不造惡業，且積累福德資糧，故不會生於惡趣，身體不會有燒割等苦。 因此，彼論中說：‘以罪生惡趣身，飢渴等苦生。以彼不造罪福德，他處無彼苦。’ ‘何有意苦’是指因通達法界遍行義，故不會生起貪慾、嗔恨等所生的心不悅。 因此，對於彼真實的迷惑所生的意苦：‘貪嗔怖欲等，以無所依智，此中當速斷。‘所說無所依智即是了知真實義。 ‘彼以悲憫世間苦’是指以悲心力而因他人苦而苦。‘以此久住’是指菩薩以因他人苦而苦的緣故，住于無始無終的輪迴中。 此義為：菩薩以悲心力，因他人苦的緣故，乃至未除他人苦之間，彼皆安住。此中’彼無身苦’是處於當時的證明。 若問：此處菩薩佈施時無有割身等所生之苦，在此情況下，《寶鬘論》中’彼無身苦’之句說明菩薩以福德資糧力而無有惡趣所生身苦，如何能作為證明？ 答：不然。‘無有身苦’此句有二義：就無執著菩薩而言，及就具執著菩薩而言。

།གང་གི་ཚེ་ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ མེད་པའོ།།ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་པ་སྔ་མའོ། །དེས་ན་འདིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཁུངས་དེ་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་འཇིག་རྟེན་སྡུག་།ཅེས་ བྱ་བ་འདི་ཤེས་བྱེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དགའ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ད་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གང་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་མ་རྟོགས་པ་ལའོ།།ལུས་གནས་པ་དང་འགལ་བའི་ཡུལ་ཡང་དག་པར་བབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གནས་པ་སྟེ། ལུས་རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཡུལ་མཚོན་ལ་སོགས་པ་བབས་པ་སྟེ། བསྣུན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ ནི་གོ་སླའོ།།དོན་དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་བཅད་སྟེར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །འདིའི་ངག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་གཏོང་བའི་དུས་ན་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རང་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བས་སྟོང་འགྱུར་བས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རང་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའོ།།གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་མིའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཐར་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཙམ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབྱེ་བའོ། །དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། ལེན་པ་པོ་དང་། གཏོང་བ་ པོ་དང་།གཏོང་བ་པོས་གཏོང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ།

當爲無執著的菩薩而說時，‘彼無身體痛苦’這句話是因為證悟身體無自性，所以他沒有身體的痛苦。前面是針對有執著的菩薩而說的。因此，這裡是針對無執著的菩薩而說，所以引用了這個教證。 或者，‘此乃悲憫世間苦’這句話是作為教證來說明的。如此，諸菩薩依前所說的道理，並無身心之苦。雖然自身無苦，但是通過世間的痛苦之門，體驗著斷手腳等痛苦。 對此，如果由世間因緣所生的痛苦之因——斷手腳等的痛苦不能成為歡喜之因，那麼他們如何能在輪迴中一直安住呢？ 現在爲了顯示尚未獲得無執著境界的某位菩薩，其行為等的痛苦也因悲心力而成為趨入利益眾生之因，所以說’複次無執著’等。‘未得無執著境界者’是指未證悟法界遍行者。 ‘身體安住相違境正落’是指身體安住，即身體相續執行，與此相違的境界，即刀等落下，也就是所受到的傷害。其餘易懂。 爲了以根本頌顯示此義，說’施身與’等，詞義易懂。此句義為：當菩薩捨身時，體驗斷手腳等痛苦之時，以自己的痛苦如同親身體驗地了知地獄眾生的痛苦。 因為在那種情況下，思維著自己斷手腳等所生的痛苦，比起那個還要千倍更大的是他們的痛苦。因此，又通過體驗自身痛苦之門了知他們的痛苦，所以如同親身體驗。 因此，輕視自身痛苦，為斷除他人痛苦而精進努力。‘閻魔世間’是指餓鬼世間。‘等’字包含人道等，因為他們也是苦。這些即是’無盡’，因為難以解脫。其餘易懂。 現在爲了顯示佈施等如何成就，所以說’如所說’等。‘如所說’是指具有前述功德。‘波羅蜜分別’是指僅以波羅蜜自性而對佈施作差別分類。 出世間波羅蜜和世間波羅蜜的區別。爲了以根本頌顯示此義，關於’佈施、所施等’，即佈施、所施物、受施者、施者、施者所施，是出世間波羅蜜。

།ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དང་། ཕྱིན་པའི་ཚིག་གཉིས་ལས་སོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་ཡོད་ ན་མི་མངོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་ལ་པ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ི་ཏ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་པ་ར་ལ་གཉིས་པའི་གཅིག་པའི་ཚིག་ཨམ་བྱིན་ལ། ཨ་ཏའི་ཕྱིས། དང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བྱིན་ལ། པ་ར་མ་ཨི་ཏ་པ་ར་མི་ཏ་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ན། ཨམ་དང་སུ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་འདིར་ཚིག་ཕྱི་མ་ཡོད་ན་མི་མངོན་པར་མི་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྩ་བ་ཚིག་གིས་སུ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་ཨམ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་འདི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཚིག་ཨམ་མོ། །གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ར་མི ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ།།པྲེ་ཥོ་ད་ར་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མའི་མཐའ་ཅན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པྲེ་ཥོ་ད་ར་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ནང་ན་པ་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མའི་མཐའ་ཅན་ཏེ། པ་ར་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་མི་མངོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །ཤེས་རབ་གཟུང་ ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མི་དམིགས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཟུང་བར་མ་གྱུར་ཅིང་། འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།ལན་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་ངེས་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསོད་ནམས་འདིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་ངེས་པར་གཞག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པས་ཟིན་པ་གཙོ་བོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་ལ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།མི་དམིགས་པས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་མ་ཐོབ་པའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །ད་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འབྲེལ་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡིད་ལ་རབ་གནས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། །ཡིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་དད་པར་བརྟགས་ ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ལའོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་བསལ་བས་སོ། །མཛེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

現在爲了說明波羅蜜多佈施聲音的含義，所以說’於此’等。‘於此’是指’彼岸’和’到達’兩個詞。 所謂’后詞存在時不應隱藏’是指在梵語中有’para’和’ita’兩個詞，當這兩個詞組合時，para加上第二格單數詞尾’am’，去掉’a’，作為第一詞，para ma ita成為paramita時，‘am’和’su’應當顯現，因此這裡’后詞存在時不應隱藏’的聲音根本詞被分為兩個詞，而’am’被隱藏了。 ‘此特徵的業格分別’是指第二格詞尾’am’。‘成為形態’是指成為’paramita’這個詞的本性。 ‘因為是presodara等，所以應當確立為以ma為詞尾’是指在presodara等詞中，‘param’這個詞以ma為詞尾，即說為’parama’，所以不應隱藏。 ‘執持智慧而特別顯示’是指依靠三種無所緣性為本質的智慧，特別解釋佈施波羅蜜多。 若問：當不為智慧所執持時，然而具有三種所緣等，如何稱為波羅蜜多？答案是：說’佈施等’等，佈施等雖因有所緣而非波羅蜜多，但因確立為趣向彼岸，故與波羅蜜多相似而得波羅蜜多之名。 爲了說明這個意思，所以說’迴向’等。意思是以’愿以此福德成就佛果后，度脫眾生出離輪迴痛苦’這樣的殊勝迴向，確立為趣向彼岸而得波羅蜜多之名。 ‘從持戒’等是指如同佈施被無所緣攝持是主要的佈施波羅蜜多而得名，有所緣的則是假名而得波羅蜜多之名，同樣持戒等也是如此的意思。 不僅僅只說被無所緣攝持的佈施等為’波羅蜜多’，爲了也顯示為’出世間波羅蜜多’，所以說’波羅蜜多’等。 爲了說明其原因，所以說’因為出世間’等。意思是因為有所緣的是世間的，所以無所緣是出世間的。 爲了顯示凡是佈施等不為智慧所攝持的，因為有所緣故是世間佈施波羅蜜多，所以說’彼即’是指佈施等的施捨性。‘未得菩薩地位者’是指未得初地。其餘易懂。 現在’如所說’等是顯示偈頌的關聯。 ‘安住于勝者子心中’是指安住于諸菩薩心中。心與無二智雖然無差別地結合，但分別而說。 ‘殊勝所依’是指菩薩心。由其力故貪著，即因除去煩惱垢染。‘莊嚴’是因為具足功德。

།དགའ་བ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པས་ནའོ། །ནོར་བུ་ཆུ་ ཤེལ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་རྟེན་ཟླ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འོད་ཆགས་པ་མཛེས་པས་མུན་པ་སྟུག་པོ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མུན་པ་སྟུག་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་འཆང་ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་ལེའུ་དང་པོའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལེའུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས་ཡོན་ཏན་དག་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དྲི་མ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་དྲི་མ་སྟེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་སའི་དབྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ སྔར་ཊཱི་ཀཱ་ལས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ལ་ཡིད་གཅགས་པའི་མི་ཞི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་ཡིད་གཅགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པས་བསིལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དོ། །ངེས་ཚིག་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་བསྲབས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་བསྲབས་པ་ནི་བདེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྤོང་བ་བདུན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་ པ་དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ངག་འཁྱལ་པ་སྤོང་བའོ།

所謂’這個歡喜’是因為能令人歡喜。‘如同水晶寶珠’是說依靠月亮的力量而放射美麗的光芒，能驅散濃密的黑暗之意。‘勝’是指戰勝違逆方而安住之意。因此說’驅散一切濃密黑暗’，因為煩惱是見真實性的障礙，所以具有黑暗的本性。爲了解釋這個意思，說’如是之聲’等，是爲了顯示如前所說的情形。即是說’彼菩薩具有最勝歡喜’如前所說的情形。其餘易解。入中論釋第一品釋畢。 爲了解釋第二品，說’菩薩’等。‘彼’是指菩薩。‘因具足戒律功德’將由註釋解釋。‘即使在夢中’中的’即’字，是說清醒狀態就更不用說了的意思。‘遠離戒律垢染’是說邪戒是十不善業道，這就是垢染，因為使身等不清凈的緣故。遠離是指與之分離之意。 爲了顯示第二發心等的差別如何，說’地’等。‘一切智的差別是因為同一自性’是說因為無二智的自性無差別。‘從無彼則不生的功德戒波羅蜜的殊勝性’是說從無二智慧不存在則不會生起的功德戒波羅蜜等殊勝性而區分第二發心等諸地的差別，而不是從本質上區分。其中戒律的特徵和分類已在前疏中說明。 現在爲了說明戒律的詞源，說’其中’等。‘因為不隨順煩惱’是說因為不隨順作為不善因的煩惱心。‘因為罪業不生’是說因為無因則無果。‘因心不執著的寂靜’是說由於殺生等行為而生執著，無此則成為清涼的戒律。爲了說明第二詞源，說’安樂因’等。安樂因是指善趣之因。或者說具戒者身體輕安，身體輕安應知即是安樂，如是所說戒律即是安樂之因。因此，因為是安樂之因，故為聖者所依止，所以稱為戒律。 爲了說明具有律儀自性的戒律差別，說’彼亦具有七種斷除之相’。其中七種斷除是：斷除殺生、不與取、欲邪淫、妄語、離間語、粗惡語和綺語。

།དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་གསོད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གསོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་གསོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་གང་གསོད་པར་འདོད་པ་དེ་བསད་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུའམ། ཕྱིས་ཤི་བར་གྱུར་ན་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤོང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་ནོར་གྱི་བདག་པོ གཞན་ལ་དངོས་སུ་སྟོབས་ཀྱིས་སམ།དངོས་སུ་མ་ཡིན་པ་རྐུ་བའི་སྒོ་ནས་ནོར་ལེན་པ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ལེན་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་ལེན་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་ གང་ལེན་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ལ།དེ་སྤོང་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་འདོད་ པ་ལས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ།བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཆུང་མ་དང་སྨད་འཚོང་མ་དག་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལ རང་བཞིན་གྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མའམ།སྲིང་མོའམ། བུ་མོའམ། ཕ་དང་། མ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བུད་མེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་དངོས་སུ་བླང་བ་དང་། བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་ནོར་བྱིན་པའི་སྤྲུལ་འཚོང་མའོ། །དུད་འགྲོར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། རིགས་བསྲུང་བ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་དམན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །གལ་ཏེ་གང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བགྲོད་ན་དེའི་ཚེ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཡན་ལག་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་མ་ ཡིན་པ་ནི་ཁ་དང་བཤང་ལམ་སྟེ།དེར་སྤྱོད་པའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། ལྷ་ཁང་དང་། སྣང་བའི་སར་བྱེད་ན་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྤྱོད་པར་མི་ འོས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་སྦྲུམ་མའི་གནས་སྐབས་དང་། བཙས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་། འཁྲིག་པ་སྤངས་པའི་དུས་ན་རང་གི་ཆུང་མའི་ཐད་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་དུས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་ བའི་གནས་སྐབས་དང་།ཟླ་མཚན་འཛག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དུས་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལྟ་བུ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ལྡོག་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དག་གིས་འདུ་ ཤེས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། གསལ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་སླུ་བར་སེམས་ པའོ།།ཉེ་བར་རྩོམ་པ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའོ།

關於殺害其他生命是殺生，具備五個要素：是生命、認知是生命、想要殺害、開始行動、實際殺害。其中，如果殺死了想要殺害的對象則構成，其他則不構成。如果由於這個行為導致立即或之後死亡，就構成殺生。遠離這些就是斷除殺生。 不與取是指對他人所有的財物，通過直接使用暴力或間接盜竊的方式奪取財物，這就是不與取，具備五個要素：是他人所有、認知是他人所有、想要獲取、開始行動、實際獲取。如果獲取了想要獲取的物品，那時就構成不與取，遠離這些就是斷除不與取。 邪淫是指與不應行淫者、不當部位、不當處所、不當時間發生性行為，具備五個要素：是不應行淫對像、認知是不應行淫對像、想要發生性行為、開始行動、實際發生性行為。其中，自己的妻子和妓女是可以行淫的對象，因為她們是為此目的而接納的。除此之外都是不應行淫的對象。 不應行淫的對象分為三類：本性上不應行淫者、被他人佔有而不應行淫者、僅是不應行淫者。其中，本性上不應行淫者是指母親、姐妹、女兒或與父母有關係者，因為從羞恥心的角度應當遠離，出家的女性也是如此，因為她們已超越世間法。 其他的是被他人佔有而不應行淫者。這包括直接被佔有的、被視為己有的、他人付費的妓女。屬於畜生類的和守護種姓的，因為本性低劣和不應與之發生關係，所以僅是不應行淫者。如果與不應行淫者發生性行為，那時就構成邪淫。 不當部位行淫是指，性行為的正當部位是女性生殖器，不當部位是口部和肛門，在這些部位行淫。不當處所行淫是指即使是自己的妻子，在不當場所如佛塔、寺廟、明亮處行淫，這就是不當處所的邪淫。 不當時間是指不適合發生性行為的時期，如孕期後期、產後不久、守戒期間，即使是與自己的妻子發生性行為也是不當時間的邪淫。不願意、痛苦、不悅的狀態和月經期僅是不當時間。遠離這四種邪淫就是斷除邪淫。這三種是身業的業道。 妄語是通過身體和語言，以不同的認知方式表達想要表達的內容。具備五個要素：是不同的事物、認知、想要表達不同內容、開始行動、清楚表達。其中，想要表達不同內容是指想要欺騙，開始行動是指想要表達。

།གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དེས་ངག་དེ་ལས་དོན་གོ་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་བརྫུན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའོ། །གཞན་མཛའ་ བོ་རྣམས་སམ་མི་མཛའ་བ་རྣམས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རམ།མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་དག་དབྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་།མཐུན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ངག་དེ་ནི་ཕྲ་མའོ། །དབྱེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དབྱེ་བར་འདོད་པ་ དང་།ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། འབྱེད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དེས་དོན་གོ་བ་ཡིན་ན་ཕྲ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལོག་པ་ནི་ཕྲ་མ་སྤོང་བའོ། །ཚིག་རྩུབ་མོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཁ་ ཟེར་བ་དང་།སྐྱོན་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། མི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ཡང་དོན་གོ་ན་ཚིག་རྩུབ་མོ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྤོང་བའོ། །ངག་འཁྱལ་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ ལ་གཙེ་བའི་ཚིག་གམ།ཚོགས་ནས་གཏམ་བྱེད་པའམ། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའམ། གླུ་ལ་སོགས་པའམ། གར་མཁན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དང་། བསྟན་བཅོས་ངན་པ་སྟེ། ངག་ལས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ངག་འཁྱལ་པའོ། །དོན་བཟང་པོ་དང་། མི་ལྡན་པའི་ཚིག་ ཡིན་པ་དང་།དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ངག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བའོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞིའོ། །ཆོས་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཏེ།གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དེའི་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་གཞན་གྱིས་བཟུང་བའི་ནོར་རམ་ལོངས་སྤྱོད་དམ་བུད་མེད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ལེན་པར་ངེས་པའོ། །གཞན་གྱི་ནོར་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་འདོད་ པ་དང་།བླང་བའི་སེམས་དང་། ལེན་པར་ངེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ནི་གནོད་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་འདི་རྣམས་ལ་བརྡེག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། ། སྡང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་དང་། ངེས་པར་སྡང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ལས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ དང་།བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །སྐུར་པ་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་འདོད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ངེས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ འཇུག་ཅིང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་བདུན་གྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ངམ། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ལ། དེ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

如果對某人說話時，對方從那些話語中理解了意思，那就成為妄語，否則就成為綺語，因為是有煩惱的緣故。與此相反的是斷除妄語。 爲了離間親友或敵人，或爲了使他們不和，心想’愿他們分離，愿他們不和’，以這種有煩惱的心所發起的語言就是離間語。離間語有五個要素：是應該離間的對象、認知為離間對像、想要離間、開始行動、使其分離。 如果對方理解了所說的意思就是離間語，否則就是綺語。與此相反的是斷除離間語。 惡口是以有煩惱的心對他人辱罵和揭露過失。惡口有五個要素：是應該說惡語的對象、認知為惡語對像、心態粗暴、開始行動、說出不悅之語。 如果對方理解了意思就是惡口，否則就是綺語，因為是有煩惱的緣故。與此相反的是斷除惡口。 綺語是除了妄語等三種語業之外的有煩惱的語言，即帶有貪慾的、非法的、傷害愚人的言語，或聚眾談話、發出哀嘆、唱歌等，或說舞者等的話語，以及不善的論典，這些語業都是綺語。 綺語有五個要素：是無意義的語言、認知為無意義、有煩惱的心態、開始行動、說出綺語。與此相反的是斷除綺語。 以上是四種語業道。 關於’三法’等中的’無貪’，貪即是貪婪，是對他人所擁有的財物、受用或女人生起強烈慾望，並決定要獲取。貪婪有五個要素：是他人的財物、認知為他人財物、想要得到、生起取心、決定要取。與此相反的是無貪。 ‘無嗔’中的嗔即是害心，是以’要打這些其他眾生’等傷害方式而行動。嗔恨有五個要素：是應該嗔恨的對象、認知為嗔恨對像、心態粗暴、決定要嗔恨、生起嗔恨。與此相反的是無嗔。 ‘正見’是與邪見相反。邪見是否定因果和作用。邪見有五個要素：是應該否定的對象、認知為否定對像、想要否定、決定要否定、進行否定。 斷除一切善根、趨入不善根而不趨入善根的有煩惱的智慧即是邪見。其他的是邪分別，因為不會斷除善根。 ‘這些都是發起’是指由七種斷而發起。這的含義是：殺生等是由嗔或癡所發起，而斷除這些則是由無貪等所發起。

།ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།།ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །དག་པ་ནི་འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའོ།།རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་གི་ཡོན་ཏན་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ།།ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དག་གྱུར་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་བྱ་བའོ། །དམ་པའི་ལས་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །འཛེམ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ལ་ཞུགས་པས་ ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་དེ་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བའི་སྒོ་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ནི་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པའི་འབྱུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཕན་པ་ནི་དུས་གཞན་དུ་བདེ་བའོ། །བདེ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། ། དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བའོ། །བྱམས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གནོད་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ངོ་། །ལུས་ཀྱིས་ཐོ་འཚམས་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་བསྣུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན གྱིས་སོ།།འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཞན་གྱིས་བཟུང་བའི་བུད་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བུད་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ཆུང་མར་བླངས་པའོ། །རིགས་དང་། རྟགས་ དང་།ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཡན་ ལག་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ལ་སོགས་པར་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ།།བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ངེས་པར་ཕན་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་སྟེ། གཞན་ལ་ངེས་པར་ཕན་པ་བདེན་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །དུས་སུ་སྨྲ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་དུ་གང་སྨྲ་བར་འོས་པ་ དེ་སྨྲ་ཞིང་གཞན་དུ་མི་སྨྲའོ།།ཚོད་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོད་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྨྲ་བ་དེ་ལས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཐ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། ། ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་བལྟས་ནས་དེ་མི་བདེན་པ་ལ་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསམས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་བསྐྱེད་ནས་སོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ།།བསྒྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པའོ། །བསླུ་བའི་བསམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླུ་བར་འདོད་པས་སོ། །སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སོ། །དབྱེན་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ལ་ ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་དག་རྟག་ཏུ་མཐུན་པར་གྱུར་ཅིག་།མི་མཐུན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་དབྱེན་མི་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །འདི་དག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལུས་དང་། ངག་དག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་དང་། གནད་དུ་ཕོག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ལ་ཞུགས་པའོ།།ཚུ་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་སོ། །ཕ་གིར་བསྙོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་སྨྲ་བའོ།

關於具有等起的戒律之所說，是指具有無貪等七種斷除性質的戒律階段的所依。 所謂功德，是指十善業道。 清凈是指無有破戒垢染的行為。 由於自身功德完全清凈之故，是說戒律的自身功德即是十善業道，由於它們完全清凈之故。戒律殊勝超越，因為這是戒律的自性。 身語意行為清凈，是指無垢的身、語、意之行為。 殊勝業道是指善業道。 具有謹慎是指具有慚愧。 入于悲憫的解釋是，對一切眾生生靈以利益和安樂的方式生起悲心。其中眾生生靈是指成為眾生的生靈們。利益是指他時的安樂。安樂是指今生。以這些方式生起悲心。 即便僅僅非慈心的分別念，是指僅僅以害心。更何況以身體做大的傷害，是指以石頭、棍棒、武器等打擊為特徵。 生活資具是指衣服、飲食等。 他人所攝的女人是指被他人佔有的女人。他人之妻是指實際上娶為妻子的。 對於以種姓、標誌、法所護持者，其中以種姓護持是指少女等。以標誌護持是指以法衣標誌護持的比丘尼等。以法護持是指住于近住戒的。 非支分的表示是指以口等邪行。 說真實語是指說對他人確實有益，以對他人確實有益為真實的語言。 適時而語是指在何時應說何語即說之，其他則不說。 適量而語是指以適度方式而說。如所說般而行是指所說之事以行為成辦。 乃至是指即便爲了生命。即便在夢中是指在夢境狀態中。 見是指以眼見已，見到不真實為不真實之義。忍是指以意識思維之義。欲是指生起希求。通達是指以智慧遍知。 轉是指趨入。以欺誑心是指以欺騙意樂。在醒時以心先導。 不離間且不損惱而入于中，此中常愿他們和合，愿不不和合的想法是入于不離間。愿他們所作事中身語不受到打擊等和中傷性質的損惱，這樣的想法是入于不損惱。 此處業是指從此。不向彼處宣說是指不向他人訴說。

།བྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་བརྗོད་པའོ། །མི་ འདུམ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་འདུམ་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མི་འདུམ་པས་ཡིད་བདེ་ཞིང་རྒྱུན་དུ་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་ནམ་བརྫུན་ཡང་མི་འདུམ་པར་བྱ་བའི་ཚིག་མི་སྨྲའོ། །ཞེར་འདེབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །བརླང་ བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟོད་པ་བརྗོད་པའོ།།རྩུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པས་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པར་དཀའ་བས་སོ། །གཞན་གྱི་མཚང་འབྲུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །གྲོང་མིའི་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པ་བརྗོད་པའོ།།མ་རབས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངོར་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྨྲ་བའོ། །ངོར་བརྗོད་པ་གཞོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་ངོར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །གཟུངས་སུ་གཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་པོ་གཞན་གྱིས་གཅོད་པར་ནུས་པའོ། ། རྣར་མི་སྙན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མི་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁྲོ་ཞིང་གཤེ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་གཤེ་བས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྙན་པ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་སྙིང་ན་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲའི་སྒོ་ནས་མི་སྙན་པ་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྟེ། དེས་སྙིང་ན་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ཆེས་ན་བར་བྱེད་པའོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་མི་སྨྲ་བའོ། །གང་འདི མཉེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།འཇམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་རེག་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅོད་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །རྣར་སྙན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མཛེས་པས་སོ། །སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོས་པར བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགའ་བར་བྱེད་པས་སོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་དག་གི་མངོན་ པར་མཐོ་བ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་ལྡོན་པའི་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གུས་པར་ལེན་པའོ། །དུས་སུ་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་ན་སྨྲ་བའོ། །ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་སྨྲ་བའོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཀྱང་གང་ དོགས་པ་མེད་པ་དེ་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དོན་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དོན་དང་བཅས་པར་སྨྲར་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མུ་སྟེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།རིགས་པར་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། དུལ་བར་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དྲི་བ་པོ་དང་ཉེ་བ་ན་སྨྲ་བའོ། །དུས་དང་རྨེད་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཐ་ན་བཞད་གད་བྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཅོ་འདྲི་བའོ། །གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའོ།

所說’對諸分別也不損害’是指不隨順且不說。‘喜歡不和且信受不和’是指因他人不和而心生歡喜，並且經常生起歡喜心。正因如此，無論真假都不說導致不和的言語。‘誹謗’是指損害善根。‘粗暴’是指說不堪忍受的話。‘粗糙’是指即使理解意思也不生歡喜。‘損害他人’是指言語差別難以分辨。‘挖掘他人隱私’是指說他人過失。‘鄉俗語’是指說不應時的話。‘以下等言語對面而說’是指當面直說。‘傾向於對面而說’是指以暗示方式對面說。‘可被記持’是指能被其他辯論者遮破。‘不悅耳’是指言語本身不悅耳。‘從憤怒與辱罵而生’是指由憤怒和辱罵所生。關於’不悅耳且不悅意而令心痛’，從聲音方面是不悅耳，從意義方面是不悅意，由此令心痛。‘令意憂惱’是指令心極其痛苦。‘令自心相續與他心相續惡劣的言語’是指令自他墮惡趣的因的言語。不說如是言語。‘柔和’是指引導眾生界趨近善根。‘溫和’是指現世安樂觸。‘悅意’是指具有善性。‘令歡喜’是指言詞善妙。‘非虛妄’是指一切他方辯論者不能遮破。‘悅耳’是指言語優美。‘令心愛樂’是指隨順所化機而趣入。‘于城市’是指令一切眷屬聽聞。‘令眾人心愛樂’等是指在聞、思、修、究竟階段令歡喜。‘令自心相續與他心相續調柔的言語’是指因為是自他增上生與決定勝的因。‘應答的言語’是指以其一切語言恭敬接受。‘適時而說’是指時機到時而說。‘如實而說’是指說真實。爲了顯示’雖然說真實，但不說無疑慮的’，故說’說義’。雖已說具義，但有說帶世間疑慮的義，因此說’說法’。一切外道也執著認為’我是說法者’，因此說’說正理’。所說之法也有以慢心而說，因此說’調柔而說’。‘具謹慎’是指對提問者在近處而說。‘具時機與恭敬的言語’是指以專注心所說。‘乃至戲笑’是指詢問他人。‘他人受用’是指飲食等。

།གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མལ་སྟན་ལ་སོགས་ པའོ།།ཡང་ན་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བཤད་པའོ། །མངོན་པར་འདོད་པ་ཙམ་ཡང་མི་བསྐྱེད་ཅིང་དོན་དུ་ཡང་མི་གཉེར་ལ་མི་སྨོན་ཏེ། ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། འཇམ་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ འབྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ།།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ཁྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་ཞེ་སྡང་གི་ཆ་ ཤས་ཅན་སེམས་འཁྲུག་པ་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་ཆ་ཤས་ཅན་འགལ་བའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་མི་གཏོང་བ་སྟེ། གནོད་པར་བྱས་པ་མི་བཟོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཐ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་གསུམ་སྟེ།གང་གིས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཐོང་གཤོལ་གྱིས་རྨོ་བར་དཀའ་བས་ཐབ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ སྟེ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་གཙང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་སེམས་ནི་ཞེ་སྡང་སྟེ། བརྡེག་གོ་བསད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ། །གང་གི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ལ།དེས་ལུས་དང་སེམས་གདུང་བར་བྱེད་པས་སོ། །འཁྲུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩུབ་ པའོ།།དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཉིད་བདེ་འགྲོའི་ལམ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པའོ། །དགེ་མཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིས་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ མ་འོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཀྲ་ཤིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་བཟང་པོ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ངང་ཚུལ་ངན་པའི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའོ། ། ལྟ་བ་དྲང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་གཡོ་མེད་པ་ལ་སྒྱུ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཡོ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པར་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་སྟོན་པར་ཡང་དག་པར་གདམས་ངག་སྟེར་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་བྲལ བ་ནི་གཡོ་མེད་པའོ།།སྒྱུ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལོག་པར་འཚོ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བསམ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོད་པ་ལ་ སོགས་པར་ངེས་པར་ལྟ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ལ་བཀླགས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ དམིགས་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ།

‘他人的財物’是指金子等物。‘資具’是指臥具等物。或者說財物和資具是對受用的解釋。‘連一點貪求之心也不生起，也不追求，也不希望，也不生起貪著之心’是指從小貪、中貪、大貪和大大貪的區分來說的。 ‘慈心’是指希望此生具有安樂的狀態。‘悲心’是指希望一切眾生遠離痛苦的狀態。‘柔和心’是指希望不離開安樂的狀態。‘具有利益一切眾生之心’是指希望一切眾生對煩惱保持平等心的狀態。 ‘憤怒’是指當有害因近在時，具有嗔恨成分的心煩意亂，其作用是執持棍棒和武器等。‘怨恨’是指因此具有嗔恨成分而不捨棄對立的相續，其作用是不能忍受傷害。 ‘垢’是指貪慾等三種，即使爲了獲得解脫而發心也使其無法成為正行。正因為此，對治如同犁地般困難而稱為垢，因為由其他生中的習氣力而成為垢。‘污垢’是指貪慾、嗔恨和愚癡，因為是產生不凈戒律的原因。 ‘害心’是指嗔恨，具有想要打擊殺害的狀態。‘熱惱’也有三種，即貪慾、嗔恨和愚癡。因為依靠貪慾、嗔恨和愚癡而生起非如理作意，由此使身心受到煎熬。‘擾亂’是指被這些擾亂心。‘忿怒’是指粗暴的心。 ‘思維這些’是指反覆作意這些。‘住于正道’是指正見即是善趣之道故為正道，住于其中。‘占卜’是指算命，因為由此了知未來。‘吉祥’是指觀看進入道路等好兆頭。 ‘遠離惡劣本性的種種見解’是指遠離外道論典中所說的種種見解。‘見解正直’的解釋是’無有諂曲和虛偽’，其中諂曲是指貪著利養恭敬，具有貪嗔癡的成分，不如實顯示自己的功德，對正確教導造成障礙。遠離這些即是無諂曲。 虛偽是指貪著利養恭敬，具有貪嗔癡的成分，顯示非真實的功德，其作用是成為邪命的依靠。‘意樂決定’是指對三寶存在等確定見解。‘如是’是指依前所說的方式。‘初發心’是指在初地的階段。 ‘於此誦讀而極為清凈’是指由於以無所得方式恒常不斷地行持不毀等戒律的緣故。‘彼’是指菩薩。‘彼等’是指諸業道。

།སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ཞི་བ་དང་འོད་ཆགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་ཟླ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུང་ བ་དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཤིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེས་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ནི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་།སྨད་འཚོང་མའི་ཁང་ཁྱིམ་དང་། ཆང་འཚོང་མའི་ཁང་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། རིགས་ངན་གྱི་ཁང་པའོ། །དེ་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གུས་པའི་ སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཞིན་དུ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གུས་པས་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གོ་བར་སྨོས་སོ། །འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ བཤད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལྟར་བཅོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ནི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་བ་ཅན་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཙོག་པུ་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་པ་ནི་འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་རིགས་རྣམས་ལས་བསོད་སྙོམས་རྙེད་པ་ཟ་བའོ། །སྟན་གཅིག པ་ནི་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་ནས་ཅི་ཙམ་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཟ་བ་སྟེ།སྟན་དེ་ལས་ཀྱང་ལངས་ནས་མི་ཟ་བའོ། །ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ནི་སྟན་ལ་འདུག་སྟེ་ཅི་ཙམ་ཟ་བར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་བྱིན་ལེན་བྱས་ནས་ཟའི་བྱིན་ལེན་མ་བྱས་པར་མི་ཟ་བའོ། །ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ནི་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྟོད་གཡོགས་དང་སྨད་གཡོགས་ ཏེ།ཆོས་གོས་གསུམ་པོ་རྣམས་སྐྱོང་བའོ། །ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་མི་འཛིན་པའོ། །ཞེས་པའོ། །ཕྱིང་བ་ཅན་ནི་གང་ཆོས་གོས་གསུམ་མམ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་ཐམས་ཅད་ནི་བལ་གྱི་འཆང་གི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་ལམ་ལ་ སོགས་པར་དོར་བ་བཤང་གཅི་དང་།རྣག་ཁྲག་དང་། མཆིལ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པ་དེའི་མི་གཙང་བ་དེ་བསལ་ནས་སྙིང་པོ་བླངས་ཏེ་བཀྲུས་ནས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཏེ་ཆོས་གོས་བྱས་ནས་འཆང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དགོན་པ་པ་ནི་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལས་ཐག་རིང་བའི་དགོན་པ་དང་། ནགས་ཀྱི་ནང་དུ་ གནས་ཤིང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཤིང་དྲུང་བ་ནི་ཤིང་གི་རྩ་བར་གནས་ཤིང་འདུག་པའོ། །བླ་གབ་མེད་པ་ནི་སྟེང་གཡོགས་མེད་པའི་གནས་སོ། །དུར་ཁྲོད་པ་ནི་གང་དུ་མི་རོའི་ཚོགས་སྐྱེལ་བ་དེར་གནས་འཆའ་བའོ།

所謂’如同秋月’是指如同秋季的月亮寧靜而光明照耀一樣，諸菩薩也是如此。其中’月亮’是指遠離熱惱。 即便如此持守清凈戒律，如果對戒律的意義有執著，那麼戒律就不清凈，爲了說明這一點而說’如此’等。 ‘具足戒律’是指依靠守護所受持的戒律。 ‘受持別解脫戒而住’是從出離戒律的角度而言，因為由此能確定出離輪迴。 ‘儀軌與行境圓滿’是從無過失戒律的角度而言。其中儀軌圓滿是指不損害聖者們的威儀等，圓滿是指超越五種非行處。 其中五種非行處是：屠宰場所、妓院、酒館、王宮、賤民之家。不去這些地方。 ‘于微細罪過亦生畏懼’是指以極其恭敬的方式學習戒律，因為對於制定的戒律如同自性罪一樣以極其恭敬的態度學習。 ‘正受持而學習諸學處’是指完全圓滿地學習諸學處。 因此也以’身語’等來表達理解。 ‘雖然活命清凈’是指遠離偽裝等。 ‘我見者’是指宣說有我。 ‘破戒’的解釋是指偽裝成具戒者。 關於’雖然受持十二頭陀行’，其中十二頭陀行是：乞食、一坐食、不后食、三衣、糞掃衣、冢間衣、阿蘭若、樹下、露地、冢間、常坐不臥、隨處住。 其中乞食是指從熟識和不熟識的家族中獲得施食而食用。一坐食是指坐在一個座位上吃多少就吃多少，不從那個座位起身再吃。不后食是指坐在座位上能吃多少就受持多少而食用，不受持就不吃。三衣是指大衣、上衣和下衣三件法衣，護持這三件法衣，不持有超過三衣的衣服。 糞掃衣是指三衣或更多的衣服都是用羊毛製成，而不用其他材料。冢間衣是指他人在路等處丟棄的，被大小便、膿血、痰涎等污染的衣物，去除污穢后取其精華，洗凈后染色製成法衣而穿持。阿蘭若是指住在遠離村鎮城市的寂靜處和森林中安住、睡眠等。 樹下是指住在樹下安住。露地是指無遮蓋的處所。冢間是指在運送屍體的地方安住。

།ཅོག་པུ་ནི་ཁྲིའུ་འམ་རྩཝ་ཤིང་གི་སྟན་ལ་འདུག་ནས་དུས་ འདའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།རྩཝ་ཤིང་གི་ཕུང་པོའམ་རྩིག་པའམ་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྙེས་པའོ། །གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ནི་རྩཝའི་སྟན་བཏིང་བའམ་ཤིང་ལོའི་སྟན་ལ་ཉལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དང་པོ་ཇི་ལྟར་བཏིང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཉལ་གྱི་ཕྱིས་མི་འཆོས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་བལ་ལམ་རས་བལ་གང་གི་ཚེ་མ་བསེད་པ་དེའི་ཚེ་འབྱར་བ་དང་མ་འབྱར་བ་མ་ཡིན་པས་བཀལ་བར་མི་རུང་ལ། བསེད་ན་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་། ཆོས་གོས་དང་། མལ་སྟན་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་ནི་ཁོ་བོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ཁོ་ བོའིའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་བདེན་པ་དང་། བརྫུན་ པ་དང་།རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གཞན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རྐང་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་སོ། །ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་།འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལས་སོ། །སྐྱེད་བཅས་དངོས་འདུ་ཟད་པས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་སྔར་བཏབ་པའི་འབྲས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱད་པས་དངོས་པོ་ཉམས་པས་སོ། །བྱས་པ་ཆུད་ གསོན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་ས་བོན་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ས་བོན་མི་འདེབས་པས་སོ།།སྔར་གྱི་ས་བོན་ཙམ་ཡང་ཞེས་པ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སྐྱེད་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། ས་བོན་ཀྱང་ངོ་། དངོས་པོ་འདུ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣོན་པོའོ། །གནས་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་རོ།།སྔ་ན་མེད་པའི་འཕེན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་སྦྱིན་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་འཕངས་པ་མ་ལུས་པར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྦྱིན་པ་བཏང་བས་འབྲས་བུ་གར་ འཕངས་པ་དེ་མ་ལུས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ།།རང་དབང་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་རང་དབང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་ལྡན་པའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །བདག་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དད་པ་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་ནའོ། །གཡང་སར་ལྟུང་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བའོ།།གཞན་དབང་འཇུག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ལས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སོ། །སློང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་རྙེད་པར་ འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དཔའ་བོ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །ས་བདེ་ཡངས་ན་གནས་པས་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ལྟར་རོ།

坐墊是指坐在小座椅或草墊上度過時光，而不是倚靠草堆、墻壁或柱子等。如實基礎是指鋪設草墊或樹葉墊躺臥，而且要按最初鋪設的樣子躺臥，之後不再調整。 為什麼稱為頭陀功德呢？比如棉花或棉布，當未經梳理時，因為既不粘連也不分散，所以不適合紡織，經過梳理后才變得適合。同樣，因為對乞食、法衣和臥具的執著使心不適業，通過頭陀功德使之適業，所以稱為頭陀功德。 關於’執著所緣’的解釋是指住於我執和我所執。其中我執是指’我具有戒律’，我所執是指’這戒律是我的’。 ‘因此’是指由於對戒律本質有執著時就是破戒，不具有戒律。 ‘有實無實等’中的’等’字包含真假、常無常等。 ‘其他諸者’是指除菩薩以外的凡夫等。 ‘極為殊勝’是指因為是增上之因。 ‘顯示成為一切圓滿功德所依’是指若生善趣則不生信等諸多功德。 ‘單獨戒律’是指僅僅戒律，因為是往生善趣的方法。 ‘破壞’是指大中小一切殺生等行為。 ‘從彼’是指從佈施本身。 ‘因有息本耗盡’是指由於受用先前播下佈施種子的果報而財物衰減。 ‘虛擲所作’是指享用先前帶息種子而不再播種。 ‘連先前種子也’中的’也’字不僅指利息，還指種子。‘聚集財物也’是指銳利。 ‘非處’是指部分地獄等趣處。 ‘因離無前行所引故’是指因為未行能感受用果報的佈施。 ‘因完全受用先前所引’是指先前佈施所引生的果報將全部受用完畢。 ‘自在而行’是指天人和人類自在地趣入聞法等。 ‘住順處’是指具有住于隨順處所和遇見善知識等福分。 ‘此’是指凡夫。 ‘若不執我’是指不住于戒律、信心、聞法等功德。 ‘墮入深淵’是指墮入地獄等。 ‘隨他而行’是指隨不善業而行。 ‘從彼’是指從惡趣。 ‘以何’是指方法。 ‘將得’是指將獲得天人。 ‘如勇士住順處而解脫束縛’是比喻。如住于平坦廣闊之地而解脫束縛。

།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་སོགས་པ་དང་།སྡིག་པའི་ལས་སོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཏམ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །རྗེས་འགྲོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གཏམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །རྒྱལ་བའི་བཤད་པ་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་ཕམ་པར་མཛད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། དེ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཡང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བས་འབྲས་བུའི་ཚོགས་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་དུས་རིང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།གསུངས་སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཆོས་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་དམྱལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། འབྲིང་གིས་ནི་དུད་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་ཆུང་ངུས་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གཞན་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་མེད་པའོ། །འཁོར་གཡོག་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འཁོར་གཡོག་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བའོ།།དགྲ་ཟླ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆུང་མ་ཡང་གཞན་གྱི་ཐད་དུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྐུར་པ་མང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྐྱོན་མང་དུ་བརྗོད་པའོ། །གཡོག་འཁོར་མི་འདུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བྱེ་བར་ འགྱུར་བའོ།།གཡོག་འཁོར་ངན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་འཁོར་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟག་དང་། སེང་གེ་དང་། མི་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འཐབ་མོའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་དང་འཐབ་མོའི་ཚིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།མ་ངེས་པའི་སྤོབས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚིག་མི་བཙན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆུང་ངུ་རྙེད་པ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ། །འདོད་པ་ཆེ་ བ་ནི་མ་རྙེད་པའི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་།མང་དུ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་པ་མི་ཚོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བའོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པས་འཚེ་བར་བྱེད་པའོ། ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་གྱི་སྒྲ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གཟུང་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

因此，沒有所謂的誦讀。爲了造作傷害而確定墮入惡趣，是因為不積累善根，而積累罪業。正因為如此，是指爲了造作傷害。兩種異熟，是指兩種等流果，下文將會解釋。言盡，是指已經宣說的內容。戒，是指具有戒律。隨行，是指緊接在佈施之語之後。勝者的解釋是指戰勝一切罪惡法，因為斷除了一切煩惱的罪惡法。 爲了不使佈施等功德廢失，佈施等本身就是功德，而不廢失是因為以戒律的力量轉生善趣時，在享受佈施果報時也會行佈施。關於因果相續等，是說在享受佈施果報時也行佈施，因此果報增長，長時受用者將能長久受用。 聞生，是指聲聞，因為依靠他人說法而生。此等所依因，是指發起心的意思。關於’以大等’，是說若發起心強烈則成為地獄之因，中等則成為旁生之因，微弱則成為餓鬼世界之因。 兩種異熟，是指等流果。成為共同受用，是指因為與他人共同，所以無自主權。眷屬不可靠，是指其眷屬也將變得不可靠。妻子有敵對，是指其妻子也會與他人發生性關係。誹謗眾多，是指多說他人過失。眷屬不和睦，是指彼此分離。 眷屬惡劣，是指兇暴等人成為其眷屬。聽聞不悅，是指將聽到虎、獅子和非人的聲音。成為爭吵語，是指任何時候都會與他人發生爭吵。言語無定力，是指其言語不具威信。不知足，是指對非殊勝和獲得少許而心生憂惱。 貪慾大，是指對未獲得的殊勝事物和眾多事物的欲求。不求利益，是指不生起利益他人的心。他人將造作傷害，是指他人以毆打等方式傷害他。 直至有頂，其中’直’字包含欲界六天、四禪天和三無色界。將有轉生，這表明是增上生之因。爲了顯示是決定勝之因，故說’其後’等，其後是指在正受持十善業道之後。片面之心，是指尚未圓滿通達法無我，這也在前文已經說明。

།ཁམས་གསུམ་ལ་སྐྲག་པའི་ཡིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སོ།།དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འདོད་པས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གཞན་ལས་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ འདིས་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། གང་གིས་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་ སྤོང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་གཟུང་བར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ཐབས་མཁས་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། རང་གི་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མི་འཚོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལ་མི་འཚོལ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ལམ་མི་འཚོལ་བའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ལམ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རང་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ ཤེས་པ་ལ་གལ་ཏེ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རང་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་ པ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསྡུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་ ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་ རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

‘三界中恐懼的心’這句話是顯示沒有大悲心的原因。 ‘隨他聞而行’的解釋是隨聲而行的意思。 ‘以智慧相’是指以能夠完全分別的自性、具有空性相的方式。 由此遍修即是所表示的。 ‘聲聞乘’是指由於希求而成為乘，即涅槃。 ‘隨他聞而行’這句話顯示了與獨覺的差別。 ‘無大悲心’這句話是顯示與菩薩乘的差別。 ‘其後’等’遍凈’是指超越彼而清凈，即成為斷除所取分別的因。 如是清凈十善業道即成就獨覺乘，應當如是理解。 若問如何，‘通達甚深緣起’是指通達具有空性自性的緣起。 其中僅有斷除所取分別的方便，而並非完全通達甚深緣起。 因為通達甚深緣起是菩薩們所具有的。 ‘無大悲心與方便善巧’是說，大悲心即是利他的方便善巧，而彼離此，主要行自利，僅以神通方式利他的緣故。 聲聞乘也通達甚深緣起，為遮遣此故說’不從他求’，不從他求即是不從他人尋求道路。 為何如此？說’自證正等覺’，因為自身現證道路。 為何如此？說’隨順自然’，因為由其他生中修道力故，隨順自然智慧生起。 正因如此而說’不依賴他人’。 爲了了知此義，故說’若此’等。 ‘極其廣大無量的悲憫’中，因緣于空性故廣大，因自身即是空性故無量。 ‘具大悲心’是因為具有緣法和無緣的大悲。 正因如此而說’以方便善巧攝受’，空性與大悲即是方便善巧，因為以此對眾生無執著而拔除痛苦。 ‘發起廣大誓願’是顯示具有菩提心。 廣說此即’不捨一切眾生，緣于極其廣大的佛智’，如是說’愿為利益眾生而成佛’，由此顯示不捨眾生，緣于極其廣大的佛智，因為具足無邊功德。

།ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བརྗོད པ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པའི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ལ། དེ་ ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཡང་ངོ་།།ས་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྨ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཉིད་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།གླིང་བཞིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་ བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའི་ཊཱི་ཀཱའོ།། །།ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ།།དེ་རྣམས་ཉིད་བུད་ཤིང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་ནས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པས་སོ། །འོད་འབྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་རྟོག་གི་།རྒྱུ་མཚན་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ པས་སོ།།དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པའོ། །གནས་མིན་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱིས་ཁྲོ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དོན་ མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་ནི་ང་ལ་འདིས་གནོད་པ་བྱས་སོ།།ངའི་གྲོགས་པོ་ལ་ཡང་ངོ་། །ངའི་དགྲ་བོའི་དོན་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་འདས་པའི་དུས་ལ་དོན་མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁྲོ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པར་ཁྲོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པའི ལས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཅོད་པའི་སྐྱེས་བུས་སོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ནམ་གྱི་ཚེའོ།

‘遍凈’等詞是說明果位。遍凈后菩薩諸地清凈是指以見道和修道斷除煩惱，波羅蜜清凈是指以三種無緣所攝的出世間法。‘廣大行’是指以化身和圓滿受用身為眾生利益直至輪迴盡頭。‘如理’是指為凡夫獲得增上生的方便，也是其他眾生獲得決定勝的方便。 爲了顯示此地戒律無瑕疵，故說’如海’等。‘戒律力’是指住于戒律之義。‘大士’是指恒常不斷住于戒律。‘彼’是指戒律。其餘易解。 為顯示戒律總結，故說’如所說’等。‘一切功德圓滿’是指禪定等。‘四洲圓滿之因’是說住於此地的菩薩將成為統領四洲的轉輪聖王，具足七寶，並具有清除眾生破戒垢染的能力。 《中觀入論釋》第二品釋。 為顯示第三發心，故說’今’等。‘所知’是指色、心、心所、不相應行及無為法。這些即是薪柴，如同火焰焚燒薪柴使其不現，同樣空性智慧之火使色等不現。‘光明生起’是相對第一地和第二地而言智慧之火稍微明顯。 ‘寂靜自性’是指一切分別念寂滅的自性。如說：‘善與不善分別，能斷因相為特徵，諸佛說此為空性。’ ‘彼’是指第三地。‘非處惱害’是說此菩薩不會成為他人嗔恨的對象。‘由具如是智慧’是指因爲了知三輪清凈。 ‘三世非義疑慮而成他人害心之基’是指對三世非義的疑慮，即想’此人曾害我，也害我友，利益我敵’等對過去時的非義疑慮。同樣也可說現在和未來。‘如是’等易解。此說明菩薩非嗔恨處。 ‘彼惡業緣’是指由非處生嗔而起的惡業是地獄等苦的因。此說明世俗忍辱之因。為顯示勝義忍辱之因，故說’複次’等。‘何者’是指手等。‘何人’是指砍截者。‘何時’是指任何時候。

།ཇི་ལྟར་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀྱང་གི་ སྒྲའི་དོན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྲོ་བས་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་རིགས་པར་ འཆད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཐལ་ལྕག་དང་ཁུ་ཚུར་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཕར་གནོད་པ་བྱས་པས་དེ་ཁོན་ལོག་ན་ཁོན་གྱིས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བོ་ལ་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་སོ། །དེའི་ཁོན་ ལྡོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཁོན་ལྡོག་པར་འགྱུར་ནའོ།།ཁོན་གྱིས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔར་དགྲ་བོས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཁོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱས། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། བྱས་ཟིན་པ་དེ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། །དེའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་བྱེད་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཁོན་བྱེད་པའི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཁོན་སྤངས་པ་དང་། བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དུ་མ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་ཁོན་མི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ལ་སླར་ཁོ་ན་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རང་གིས་ཉེས་པ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་སྤྱོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགྲ་བོས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་དགྲ་བོས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ལན་དུ་གནོད་པ་བྱས་པས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བ་ནི་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཁྲོ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གནོད་པས་ཕམ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགྲ་བོས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་པའོ།།དེ་ཉིད་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ནི་ཁྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཁོན་བྱེད་པས་སོ། །ས་བོན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དམྱལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པའོ།།སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་ པ་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ།དཔེར་ན་སྲོག་གཅོད་པས་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལྷག་མ་ལུས་པ་སྟེ་སྔར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་དེ་དམྱལ་ བ་ལ་སོགས་པར་བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མ་ལུས་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ད་ལྟར་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’如何砍斷’是指用刀等工具。‘為何’等詞是顯示無我見的因。‘惡業’等詞是顯示’亦’字的含義。 如是顯示忍辱的兩種因后，為顯示’此忍辱是凡夫們功德集的守護因’而說’此忍辱’等。‘說理’等詞包含鞭打、拳打等。 若問’如果以加害回報而對方的怨恨消除，則怨恨對此有何作用’，‘以加害回報’是指對敵人反施加害。‘其怨恨消除’是指如果以反施加害而怨恨消除。‘怨恨對此有何作用’是指敵人先前所作的傷害，怨恨對此能做什麼？什麼也做不了，已做之事不能改變。‘此’指今生。‘其’指報復。 此義是通過顯示怨恨無義及其不悅意的果報，來說明應斷除怨恨、修習忍辱。此忍辱又是佈施、持戒所生諸善增長之因，故說是一切功德守護之因。 此說明不應懷恨。現在若問對瞋恨者以瞋恨回報如何？為顯示通過不悅意果報增長而應止息，故說’若人自己’等。 ‘正受用自作惡業果報之特相’是指敵人所作傷害並非敵人所為，而是受用前世所造不善業之果報。‘以報復平息’中，平息是指以反施加害而瞋恨平息。‘欲以傷害勝過’是指想通過加害而取勝。‘何果’是指敵人以打擊等方式所生的痛苦。‘令盡’是指受用果報而盡。‘彼即’是指先前所造業的果報。 ‘以加害他人及瞋恨’是指對加害者行加害及懷恨。‘為種子’是指成為未來地獄之因。‘殺生業’等中，‘等’字包含偷盜等。‘閻魔世間’是指餓鬼世界。‘等’字包含孤獨地獄。 ‘餘留少許煩惱之等流果’中，因果相似的果報即是等流果，如殺生感得短命等。等流果有餘留是因先前已受異熟果報。‘少許’是相對於地獄等中燒煮等苦而言微小。 ‘是不悅意果報完全止息之因’是指因已受用先前異熟果報，現在又受用等流果報，故無不悅意果報可受。

།སླར་ཡང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁ་ཟས་ལྷག་པར་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཁོན་བྱེད་པའོ། །ནད་གསོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །འཕྲལ་དུ་ སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དུས་གཞན་དུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་བཟོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་བཟོད་པ་ནི་དགེ་བ་འཇོམས་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་བཟོད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྡིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་དུ་ངེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ངེས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སེམས་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ངེས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་ངེས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་གོམས་པ་ལ་རག་ལས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེན་པར་གྱུར་པའི་སྐྱོན་ལ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གོམས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རག་ལས་ནས་འཇུག་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པའི ཕྱིར་ཁོང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་པའོ། །བདེན་པར་གྱུར་པ་དང་། བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །གཞན་ཡང་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གང་ཟག་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་བཟོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཞན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེས་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་ཉེས་པའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ ཆོས་ལ་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནུས་པ་མེད་པ་དང་།ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་སྡུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བའི་ཚེ་གདོང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པ་མ་ཡིན་པར་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་རྣམས་དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་ཤེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་འཕྲོག་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་བྱ་བར་རིགས་སོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་མེད་པར་བྱེད་པས སོ།།སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་ནི་དུས་ཕྱིས་རིས་མཐུན་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིས་མཐུན་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཉིད་བཏང་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་ བའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཟོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཛེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཟུགས་མཐོང་ན་གཞན་ལ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ལ་འཕངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དགའ་བའོ།།འདི་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགལ་བའོ།

再次所謂’變化’，就以比喻而言，是指過度飲食等。以實際意義而言，是指報復傷害和懷恨。所謂’成為治療疾病的因’，是指造成傷害。所謂’暫時生起痛苦的因’，是因為通過忍辱力在其他時候成為安樂的因。 爲了顯示非忍辱的福德資糧耗盡的因，而說’不忍’等。因為對境是勝者之子等，即使一剎那的不忍也會摧毀善業。因此應當理解除了不忍之外沒有其他罪過。 所謂’遠離對補特伽羅特殊性的確定’，是因為這位菩薩具有眾多功德而成為特殊者，但無法確定，這也是因為他人難以確定其心。所謂’即使確定’，是指即使確定具有功德的特殊性。 關於’依賴煩惱習氣’，是對真實過失的過分執著。對這些的習氣是反覆作意。依賴而趣入是受這些支配。這的含義是：即使了知菩薩具有功德的特殊性，由於煩惱從無始以來串習的緣故，會生起憤怒的念頭。 對真實和非真實的過失過分執著，是將小過失誇大為大過失。其餘易懂。 另外關於’不忍’等，此處有兩種補特伽羅：具有能力者和無能力者。其中無能力者的不忍是對自身造成傷害，因為他們無法傷害他人。具有能力者則對自他二者都造成傷害，因為他們能夠傷害他人。這是無能力者和具有能力者在現世的過患。二者的不忍也是未來惡趣的因，所以是其他生世的過患。 其中在現世中，以三種過患對無能力者和具有能力者造成自身傷害，爲了顯示這點，而說’不悅意’等。所謂’不悅意’，是因為憤怒時面容等產生變化。‘引向非善’是指憤怒使人趨向執持棍棒、武器等。‘奪取辨別正邪的智慧’，是指使人失去這是善業應當行持的分別智慧。 其他生世的過患，說’後來捨棄同類’等。所謂’捨棄同類’是指捨棄人身。其餘易懂。 所謂’與前述相違’，是與前述不忍的過患不悅意等相違。爲了顯示這點，而說’以忍辱’等。所謂’莊嚴’，是因為見到其形相會在他人心中生起殊勝歡喜。這是與不悅意形相相違的功德。所謂’為善士所敬重’，是指善士喜愛具有忍辱者。這是與非善相違。

།ལུགས་དང་ལུགས་མིན་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་ཤེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་འཕྲོག་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་པ་དང་འགལ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་ བཏང་བའི་ཕྱིས་སོ།།ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱོན་དང་འགལ་བའོ། །སྡིག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་ཁྲོ་བ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བའོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ མི་བཟོད་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་བསྔོས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་དེར་བསྔོས་ཀྱང་ངོ་།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །མངོན་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་བྱེད་པའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་གཞན་ཡང་མཚན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ན་བྱ་རོག་འདི་གནས་པ་དེ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱ་རོག་གིས་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁང་པ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་བསམ གཏན་གྱི་སྒྲས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོའི་རང་ བཞིན་ཅན་གྱི་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་དབྱིག་པ་འཛིན་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་དུས་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱིས་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟན་ནས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འདོད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པའོ། །ལུས་དང་སེམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །གནས་སོ་ཞེས་བྱ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་གནས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །རྟོག་པ་དང་ དཔྱོད་པ་དག་གི་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱེད་པར་མཐོང་བས།དེ་གཉིས་ལ་སེམས་བརླན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་སེམས་གཏད་དེ་སེམས་དམིགས་པ་གང་ལ་སེམས་འཕྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་བྱས་ཏེ། དམིགས་པ་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ སེམས་ཞི་བར་གཏོད་པའོ།

所謂通曉正邪之理的智者，是與’了知正邪之理的智慧奪人’相違背的。‘其後’是指隨順而行之後。‘天人之生’是與其他生處的過失相違背的。‘罪業將盡’是與’對菩薩生嗔’等所說的不忍之過相違背的。 現在爲了通過總結說明應當斷除不忍，因此說’是故如是’等，易於理解。‘迴向圓滿佛菩提’是指回向諸正等正覺的菩提，即離一切障礙的一切種智。其餘易於理解。 ‘禪定’是指四禪。‘神通’是指五神通，即：神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命通。‘彼地’是指光明地。 ‘欲貪’是指對欲境的貪著，即對色等境的貪著。‘近喻義’是指以此表示其他，如說’烏鴉所在處即是天授之屋’，以烏鴉表示天授之屋。同樣，此處以禪定之名錶示四無色定和慈等四無量。 ‘遠離諸欲’是指不與煩惱貪慾相應，以及不緣色等諸欲境之自性。‘遠離罪惡不善法’是指遠離以貪慾為因的身語意惡行，如持杖、鬥爭、爭論等。 ‘有尋有伺’是指依止思或慧，在無尋時和有尋時，以意尋求，此即是尋，也是心的粗重性。依止思或慧，在無尋和無尋的狀態中，以意別別觀察，此即是伺，也是心的細微性。 由於與如是對治欲界的尋伺相應，故說有尋有伺，成就所欲。由身心輕安故與喜樂俱。‘安住’是指入定而住。‘彼’是指瑜伽師。 見到尋伺擾亂心識，于彼二者心生厭離，為無尋無伺之因，專注其心，使心從所緣境不散亂中分離出來，令心安住于不散亂的所緣。

།དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སེམས་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་རྨ་དང་བར་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་འདས་ཏེ། བསྒོམས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨ་དང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མི་འཇུག་པས་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་པ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་རྟོག་ པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་།དགའ་བ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་དོན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་འགའ་འགའ་ ཞིག་གིས་བསྐྱེད་ན་ཡང་ལྷག་པར་མི་གནས་པའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེ་བ་ལ་གནས་པ་དེའི་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཞི་ བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་དག་གིས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བསམ་གཏན་འོག་མ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གོང་ན་བཏང་སྙོམས་ནི་ཡོད་ལ་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བསམ་གཏན་འདི་ཁོ་ན་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་དག་གིས་སོ། ། བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འདིས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བདེ་བ་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སོ། །ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པ་ཡིན་ལ།བསམ་གཏན་དང་པོས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤངས་པས་སོ། །ཚོར་བ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་སྤངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ལྷག་ མར་ལུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་ས་འོག་མ་པའི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་བརྒྱད་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་ པ་དང་།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་སོ། །ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམས་པས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་དང་། ར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ཐོག་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། རི་དང་། ཆུ་བོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།

因此說’離開尋思和觀察，內心完全清凈’。‘心相續成為一體’是指由此使心平靜，超越了有尋思和有傷害的狀態，由修習力而獲得了治癒傷害的狀態。 因此說’心相續成為一體’，意思是由於尋思和觀察不入相續而成為一味。由於在一切方面都斷除了一切尋思和觀察，所以稱為’無尋無觀’。 ‘具有喜樂’如前所述。‘離開喜的貪著’是因為粗重的緣故。‘安住于舍’是指斷除了擾亂心的尋思和觀察以及喜，對這些保持平等心。 爲了不給與喜俱生的想和作意開啟機會，正念得以安住。即使偶爾生起，爲了不過分安住，智慧會增長。因此說’具有正念和正知’。 當安住于偏重舍時，捨棄與喜俱生的心，體驗非喜的寂靜，那時以意身體驗樂受。 因此說’身受樂’，‘身’是指色身和意身。關於’聖者們’等，下兩禪定沒有這樣的舍，上面雖有舍但沒有樂。 因此唯此禪定是樂和舍的所依。‘聖者們’是指佛陀和聲聞們。 ‘也斷除了樂’是指與第三禪俱生的。這表明第四禪已斷除樂。‘先前已斷苦’是指從初禪開始。 ‘喜和憂先前已滅’是指因第三禪斷除喜故喜滅，因初禪斷除憂故。斷除這四種受后，唯余非苦非樂受。 因此說’非樂非苦’。‘舍念清凈’是因為第四禪離開了下地八種過患。八種過患是：尋、伺、入息、出息、樂、苦、喜、憂。 ‘四無色定’是因為與無色心相應。‘彼’指瑜伽師。 ‘超越色想’是指超越青、黃、紅、白等想。‘完全超越’是指由於完全修習虛空想而超越了一切這些，因為這些想不再生起。 ‘障礙想’是指墻壁、籬笆等想。‘種種想’是指樓閣、園林、山川、河流、月亮、太陽等想。

།ནམ་ མཁའ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པ་དེས།ཤེས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་བཟློག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་ རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལངས་ཏེ་དམིགས་ པ་བ་ཚལ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་མ་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཅི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ མོས་པ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྔར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ན་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ལོག་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མདོའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་བཤད་པའོ། །འདིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས མེད་པ་འདི་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་སྲེད་པས་རོ་མྱང་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།བསྲབས་པའི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བ་ལྷག་པར་བསམ་གཏན་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ལྟ་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པས་ན་ལྟ་བ་ལྷག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ བསམ་གཏན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ང་རྒྱལ་ལྷག་པར་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་དེས་སེམས་པས་ མཐོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པས་ཐེ་ཚོམ་ལྷག་པ་དང་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ཐར་པ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’無邊虛空’，是指將無邊虛空本身作為識的所緣。關於’於一切相’等，‘超越無邊虛空處’是指，想要入定於無邊虛空處的人，以何等智慧對無邊虛空作勝解的那個識本身，執取為無邊，從無邊虛空處想中轉出，對那個識本身的無邊相作勝解。因此說’識無邊’。‘於一切相超越識無邊處’是指，從識無邊處出定，尋求所緣時，除了識之外，未能發現任何有色或無色的所緣，此時由於未得所緣而超越無邊識，緣于無所有性，修習那個勝解。 ‘於一切相超越無所有處’是指，之前入定於無所有處時是從有所有想中轉出，而現在見到依止於無所有處想本身，從無所有想中轉出，因此說’無想’。不像無心定那樣一切相中滅盡所有想，而是極其微細地趣入無相想。因此說’非無想’。這是禪定與等至經文義的解釋。 此中的建立應當從禪定與無色的雜染、清凈、建立、清凈門來了知。其中如何從雜染門呢？不善根有四：貪、見、慢、無明。由彼等成為染污心時，以染污禪定門而障蔽，一切不善染污及隨煩惱皆趣入故。其中由貪而成為染著味的煩惱所染污，因為耽著寂靜的樂味故。由見而成為增上見禪者的煩惱所染污，因為此中增上見故稱為增上見，具足禪定故稱為禪者。彼亦依止禪定而行於前際分別等見故。 由慢而成為增上慢禪者的雜染，因為以殊勝證悟而心生高舉故。由無明而成為增上疑禪者的煩惱所染污，因為以證悟真實而欲求解脫的殊勝證悟中，生起’是否為解脫’的懷疑故。如是于具染污心者中，色界、無色界所行的煩惱及隨煩惱得以趣入。 如何清凈呢？清凈禪定與無色二者雖是世間，但因是善法，且離隨眠垢染，故稱為清凈。

རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚོད་ཟིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་གི་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དོར་ནས་སོ། །ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསམ་ གཏན་དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ ཉིད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི་རྣམ་པ་དེ་ཙམ་གྱི སྒོ་ནས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་།ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་གི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་གིས་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའམ།དེས་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་གིས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ནང་གི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དང་བ་ནི་སྔར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་སེམས་འཁྲུག་པའི་ཕྱིར། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཆེས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཆེས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་འཁྲུག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དང་བས་འཁྲུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བཏང་ སྙོམས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་ པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་བདེ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་ གཞག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་ དུའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

如何安立呢？從支分的安立、等至的安立、把握的安立、名稱的安立四個方面。如是從四個方面安立禪定。從三個方面安立無色定，即捨棄了支分的安立。 什麼是支分的安立呢？初禪有五支：尋、伺、喜、樂、心一境性。第二禪有四支：內自體凈、喜、樂、心一境性。第三禪有五支：舍、念、正知、樂、心一境性。第四禪有四支：舍清凈、念清凈、不苦不樂受、心一境性。 難道沒有其他的心所法如想等嗎？為什麼要安立尋等為支分呢？答：因為通過這些方面對治分、功德分及二者所依支分已圓滿。這意思是依對治分支、功德分支及二者所依支分而作支分安立。 如是初禪中尋伺是對治支，因為它們能斷除欲貪、害心、害想。喜樂是功德支，因為由尋伺斷除違品或由遠離而獲得喜樂。心一境性是二者所依支，因為依止三摩地而尋等得以執行。 第二禪中內自體凈是對治支，因為能斷除尋伺。其中內自體凈是指先前因尋伺而心散亂故心不能很好地趣入所緣，現在離開尋伺故心能平等安住于所緣，即離開尋伺的散亂故由極凈而無散亂。喜、樂、心一境性如前。 第三禪中舍、念、正知二者是對治支，因為它們能斷除喜。樂和心一境性如前所知。第四禪中舍清凈、念清凈是對治支，因為它們能斷除樂。不苦不樂是功德支。心一境性是二者所依支。 無色定中沒有支分安立，因為依止一味寂止故。 什麼是等至的安立呢？通過七種作意而入初禪等至，乃至無想無想處亦如是。其中七種作意是什麼呢？了相作意、勝解作意、遠離作意、攝喜作意、觀察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。

། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཅི་ལྟར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གང་གི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད ཅན་དུ་རྟོག་པ་ཡིན་ལ།འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་དང་འདྲེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་ལས་འདས་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རགས་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་གོམས་པ་ལས་དང་པོར་སྤོང་བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ ཕྱིར་དང་།དེའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་ངན་ལེན་འགགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་ལ། དབེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་པོ་དེའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པར་གྱུར་ནས་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་རྟོགས པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྤྱད་ཅིང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་དང་ པོ་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ དག་ཡང་དག་པར་ཤེས་ནས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སེམས་སྨོན་པར་བྱེད་པའོ།།ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་དེའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བས་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འགོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་ཉམས་ སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་ལ་མདོར་བསྡུས་ནས་ རགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཉིད་དང་ཆེས་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ས་གོང་མ་རྣམས་སུ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོད་ཟིན་པའི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དང་། འབྲིང་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ།

如何具備初禪等持時的七種作意？對此，見到欲界境不適意性而觀察為粗重相，初禪中因無此而觀察為寂靜相，此相即是分別觀察作意。此應與聞思相結合。因此超越聞思，以一心專注修習的方式，緣于粗重與寂靜相的因相而修習止觀，反覆增上勝解粗重與寂靜性即是勝解作意。 由修習此而首先與斷道相應的作意是遠離作意，由此斷除大煩惱及其隨眠。因此瑜伽師歡喜于斷除，見到斷除的功德，由些許遠離而生起喜樂，以正念門持續作意，為斷除昏沉掉舉而令心歡喜，此即攝喜作意。由善法方面精進的瑜伽師，不行欲界煩惱及隨煩惱，爲了了知已斷與未斷，以生起隨順可愛相作意而觀察，此即觀察作意。 于彼觀察作意中修習對治，為斷除一切欲界煩惱，初禪瑜伽達究竟即是加行究竟作意。其後即得初禪根本定，此即加行究竟果作意。其中由相分別了知所斷所得，為獲得而發願即是分別相。勝解即是為此而精進修習。遠離即是斷除大煩惱。攝喜即是斷除中等煩惱。 加行即是于所得無增上慢而安立心。加行究竟即是斷除小煩惱。加行究竟果即是於此等修習作意中以修習果獲得體驗。如初禪等持有七種作意，乃至非想非非想處等持，皆應如理配合。略說乃至無所有處一切地中，應知粗重相有二：由極不寂靜住而極苦住，及極短壽。于彼上地中應知與此相反即是寂靜性。 如何安立差別？初禪下品修習、中品修習、上品修習，如初禪一樣，其餘禪定等持亦然。初禪下中上修習的果報即是三種禪天化生。

།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ གཏན་གསུམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ས་བརྒྱད་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེར་གནས་གཙང་མས་ལྔ་ཡིན་པས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ རྣམས་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་པས་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་ཉིད་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་ཉིད་ནི་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །མིང་གི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དག་གིས་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན་ཤེས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ལྟ་གལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བགྲང་དུ་མེད་པ་དང་། གྲངས་མེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་ གཅིག་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་གཞན་དེ་དང་དེར་སྤོང་ངོ་། །ཅི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐར་ ཐུག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་ཚད་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་བཞི་སྟེ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཚད་མེད་པའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་བདུན་པའི་བར་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ། །དགའ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། བདག་གི་ཚོགས་རྫོགས་པ་ལ་ དམིགས་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རོལ་དམིགས་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ལ་སྣོད་དང་། སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། ཚོགས་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའོ།།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ། ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བདག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། འཚེ་བ་ དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསམ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཕེལ་བ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།དམིགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同初禪那樣，其餘諸禪定也各有三種禪定生處，即如所說的’梵眾等’等。正因為如此，所以說是第三禪。 那麼第四禪怎麼說是第八地呢？不是的，因為那裡是五種凈居天處。無色界中因為沒有其他處所，所以沒有生處的差別。 因此，應當了知無色界通過修習小、中、大而有高下、劣勝的差別。其中，生處的高下是由壽量等差別所致。劣勝則是由煩惱性和非煩惱性多少的差別所致。 名稱建立如何呢？初禪所攝的一切三昧，諸佛菩薩入定的那些，聲聞緣覺連名字都不知道，更何況是了知和入定。這些禪定差別的名稱是無數、無量、不可思議的。如《般若波羅蜜多經》中所說的一百種三昧那樣。同樣在其他大乘經典中也有宣說。 如同初禪所攝那樣，其餘諸禪定和無色界所攝也應當了知。 清凈如何呢？從最究竟的初禪乃至非想非非想處，稱為清凈，因為成就殊勝功德而使其達到究竟堪能性。這是諸禪定和無色界所攝的意義。 四無量是什麼呢？無量是緣無量眾生、是無量資糧的因、是獲得無量法的因、是無量智慧的境界，所以稱為無量。這四種是慈無量、悲無量、喜無量、舍無量。 其中慈有三種：在勝解行地緣眾生、從初地到七地緣法、從八地開始無所緣。 悲也有三種：緣苦惱眾生、緣多造惡業的眾生、緣因緣不具足而未解脫的眾生。 喜也有三種：緣具有安樂的眾生、緣自己圓滿資糧、緣正法的喜悅。 舍也有三種：緣眾生利益時對堪能與不堪能者、緣世間法如得失等保持平等、為圓滿資糧而緣時與非時。 ‘具慈心’是表示功德。‘廣大’等是表示功德。其中功德有三種：即大性、一性、離害。 其中大性有三種：即意樂、增長和所緣。其中意樂大性是以’廣大’表示。增長大性是以’廣大所成’表示。所緣大性是以’無量’表示，因為緣無量眾生的緣故。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བྱམས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་སྟོན་པ་ནི། མི་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནོད་ སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་ཁོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིའི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པས་སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་དང་། ཐ་མལ་པ་དང་། དགྲ་བོ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ དང་།དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་ནི་མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །ས་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྩིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པའི་རྩིག་པའོ། །ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ ཁང་པ་བསྐོར་བའོ།།ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཀུན་དུ་ཉུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་ཡང་ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ ཏུ་ཉུག་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་ཐོས་པས་སོ། །མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་སྒྲ་ལས་འདས་ཏེ། འོག་གི་མནར་མེད་ པའི་བར་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པས་སོ།།ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ལ་ལ་ སེམས་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡོད་ལ།ལ་ལ་གང་ཟག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་། གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ།།ཆུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བའོ། །ཡངས་པ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་པའོ། །བསྡུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ།

由於無分別且具有專一慈愛的形相，為顯示自性唯一，故說’無二’。 為對治害心，為顯示內在自性由法所成的無害，故說’無怨’。 為顯示外在有情所作的無害，故說’無敵’。 正因如此，故說’無障’。 ‘無害’是指無外境所作的損害。 ‘遍一切’是指對友人、普通人及敵人皆能趣入。 ‘法界所充滿’是指以空性為自性。 ‘達虛空界邊際’是指遍及十方。 廣說此義即是’遍滿一切具足世間而住’。 ‘如前’是指應當配合’廣大’等詞。 然而悲、喜、舍三者並非害心的對治，而是悲心對治損害，喜心對治不悅，舍心對治嗔恨與貪著。 ‘五神通’即神足通、天耳通、他心通、宿命通及天眼通。 為顯示神足通故，說’如是’等，‘彼體驗種種神變’是略說。 ‘令地震動’等是廣說，‘墻’是指房屋之墻，‘垣’是指環繞房屋之物。 ‘手觸控’是指撫摸，‘遍入’是指完全進入。 ‘以身自在至梵世間’意為以手觸控並遍入梵世宮殿。 為顯示天耳通故，說’天耳界’等。‘清凈’是指完全清晰聽聞。 ‘超越人’是指超越人聲，能聽聞下至無間地獄的聲音。 ‘微細’是指不甚清晰，‘廣大’是指完全清晰。 為顯示他心通故，說’彼于其他有情’等。由於有些以有情著稱，有些以補特伽羅著稱，故說’其他有情及其他補特伽羅’。或者是顯示與解說。 ‘如實了知’是指于具貪等者知其具有貪等。 ‘有煩惱’是指具有貪、嗔、癡以外的煩惱。 ‘無煩惱’是指遠離貪等以外的煩惱。 ‘小’是指所緣小。 ‘廣大’、‘廣大所成’、‘無量’已作解釋。 ‘攝’是指以守護根門，‘不攝’是指不守護根門。

།མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱོན་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱོན་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སེམས་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ།།རགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།།ཚེ་རབས་གཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། །རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ནི་སྤྱི་ ཡིན་ལ།རུས་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དེར་དེ་ཙམ་ཞིག་གནས་སྙམ་པ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་ལམ་གཞན་གྱི་ཡུལ་དུའོ། །རྣམ་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དན་རྟགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དེར་སྐྱེས་པ་ཤེས་པའོ། །ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཀུན་ན་གནས་པའི་གཟུགས་མཐོང་བར་ནུས་པས་སོ། །བདེ་བར་སོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པས་སོ། །ངན་པར་སོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་སྐྱེས་པའོ། །བཟང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་གཉིས་ན་ཡང་བཟང་པོ་དང་ངན་པ དག་ཡོད་པས་སོ།།ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ཉིད་ན་འགྲོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་སྐྱེས་པས་སོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་དག་གི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མི་མྱང་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་གིས་ནི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྒྲ་དང་དོན་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྔོན་ གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་གིས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དང་གི་སྒྲ་ནི་མ་སྨོས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྨོས་པ་གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གསུམ་སྤངས་པར་གསུངས པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་གཏི་མུག་སྤངས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་ཕྱིར་མི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཤས་ཆེར་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

‘等持’是指初禪等地的境界。‘非等持’是指欲界的境界。‘解脫’是指從一切煩惱中解脫。‘未解脫’是指具有一切煩惱。‘有過失’是指具有煩惱。‘無過失’是指遠離隨煩惱。‘粗重心’是指趣入佈施等。‘非粗重’是指不趣入佈施等。 爲了說明宿命通，所以說’憶念種種前世’等。‘憶念種種’是總說。‘一世乃至’等是廣說。‘某處’是指地方。‘姓是某’是指仙人廣博等。‘種姓是某’是指婆羅門等。其中種姓是總稱，姓是別稱。‘如是色相’是指白等顏色。‘如是壽量’是指在那個地方住了多長時間，即在自己的地方或他人的地方。‘有行相’是指’某處’等。‘標誌’是指名字。‘因緣’是指知道以何因緣而生於彼處。 爲了說明天眼通，所以說’彼以清凈天眼’等。‘清凈’是指能完全清晰地見到。‘超越人眼’是指能見到一切處所的色相。‘善趣’是指生於善道。‘惡趣’是指生於惡道。‘善’是指在善趣和惡趣二者中都有善與惡。‘惡趣惡道’是指在惡趣中流轉，因為是痛苦的因。‘墮落’是指生於其中。‘禪定’是指四禪。‘等至’是指無色定等。‘以彼等力’是指以禪定等力。‘成就善巧方便’是指雖入禪定等，但因不貪著其味而不為禪定過失所染。‘如是’等是結語。 其中，以神通通能到達一切眾生處。以天耳通和他心通說法，因為能分別了知他們的聲音和意義。以宿命通和天眼通了知過去和未來，因為能了知前際和后際的圓滿。 爲了解釋’貪慾嗔恚將永盡’，所以說’如何’等。‘和’字是爲了攝集未說的，即是爲了攝集未說的愚癡永盡。這裡說的是斷除欲界的三種大煩惱，否則因為一切煩惱都具有愚癡分，斷除愚癡就會斷除一切種類的煩惱，就不會有現在不斷的情況。正因為如此，所以說’多分’。

།རྐྱེན་ལ་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ།།འཕོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕོ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ད་ལྟར་བའི་དུས་སུ་འཕོ་སྟེ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་མེད་པས་འཕོ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །མ་རིག་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ལྟ་ བར་གྱུར་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ནི་སྔ་ནས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཆིང་བ་རྣམས་ནི་སྔར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕེལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་འཕེལ་བ་མེད་པས་སོ། །ལོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་རྐང་འོག་མ་གཉིས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཅི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །འཐབ་བྲལ་ གྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་གསལ་བའི་དོན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྦྱིན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྔགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐུ་ཡི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་དག་ལ་གཅིག་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྒྱ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དུ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དུ་མ་བསགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་བརྒྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།རྨད་དུ་བྱུང་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ།།ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་ན་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་མུན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་གེགས་བྱེད་པའི ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའོ།

所謂’觀待緣’是指緣起性本身無自性。關於’無遷移’，遷移是指從未來時轉為現在時而生起的意思。無遷移即是無此遷移，意即無生。 ‘欲結’是指貪慾的束縛。‘一切色結’是指對色境的執著。‘有結’僅指欲界。‘無明結’僅指欲界。 ‘諸見結已先斷’是指邪見、見取見、戒禁取見所生的諸結，已由先前獲得見道而斷除。 為廣說此義，故說’菩薩地’等。‘非應增長’是指無有增長。‘邪’是指顛倒趣入諸法。 為解釋下面兩句偈頌，故說’云何常’等。‘由彼’是指第三地發光地。‘彼’是指菩薩。‘宣說’是指宣說彼菩薩具足三種。‘大多’是就主要而言。 由於離諍天亦有主尊，為明此義故說’三十三天主’。‘為主’是指帝釋。 ‘彼’等中，‘所依差別’是指大多在家眾。‘資糧自性’等是指福德資糧。‘果圓滿’是指色身。 為以偈頌顯示此義，故說’佈施等’。‘佈施等’是顯示所依差別。‘稱讚’是指宣說。‘福德資糧亦即彼等’是顯示福德資糧。‘佛色身自性身之因’是顯示色身之因。 ‘非謂餘者定無一’是指非說在家眾定無智慧資糧，出家眾定無福德資糧。 ‘具足百福相’中，‘百’是譬喻，意為眾多。故具足眾多福德資糧相，即是具足百福相。 ‘稀有不可思’是說報身。‘具種種色因’是說化身。 由具足三十二相故為稀有。聲聞等不能思議故不可思。隨所化眾生意樂而現故具種種色。 為顯示智慧資糧是法身因，故說’法性身無生相之因是智慧資糧’。‘法性’是指由無生故遍一切法。 ‘欲摧眾生暗’是指獲得第三地者欲摧破障礙的煩惱。

།རང་གཏོགས་མུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ས་གསུམ་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །བདག་ཉིད་འབྱུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོད་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ལས་སོ།།ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པས་སོ། །བཅོམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་སོ། །བཅོམ་པ་ནི་སྤངས་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་ལེའུ་གསུམ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ས་བཞི་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་སོ།།ཡོན་ཏན་མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འབར་བར་གྱུར་པའི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ལས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་འཕེལ་བ་དང་ཐོབ་པ་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་སྲིད་པས་སོ། །ཚོགས་གཉིས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་གོང་དུ་ བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུའོ།།རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པས་སོ། །འོད་འཕྲོ་བའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉི་མ་འཆར་བའི་དུས་སུ་ཟངས་ལྟར་སྣང་ལ་ཕྱིས་གསལ་བ་དེ་བཞིན་དུས་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་ལ། འདིའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལས་ལྷག་པ་འབྱུང་བས་འོད་འཕྲོ་བའོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བརྟུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པ་དང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། །ཤེས་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་སོ། །དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་མ་གཡེངས་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལའོ། །བརྣབ་སེམས་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་།གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བསྟོད་པ་ལ་ཆགས་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟུན་པ་ཅན་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་པའི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །འབད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་ འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་སེམས་རྒོད་པ་རབ་ཏུ་སྡུད་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་མ་ ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།མི་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།

所謂’自身所屬的黑暗’是指屬於自己相續的第三地的障礙。‘成為自身生起的障礙’是指成為發光地的自性生起的障礙。‘從如是顯示’是指從顯示斷除第三地障礙的方法。‘功德’是指獲得忍辱波羅蜜多和十萬等持等功德。‘摧毀’是指對獲得第三地的障礙是過失，即是黑暗，因為它障礙見到真實性。摧毀即是斷除。《入中論釋》第三品釋文完。 爲了顯示第四發心，說’現在’等。‘以殊勝精進波羅蜜多門’是指在第四地將廣說精進波羅蜜多。‘一切功德’是指念住等、力、無畏等。‘熾燃’是指殊勝的意思。 爲了顯示此義，說’于善業’等。‘已得未得增長和獲得’是指已得的增長和未得的獲得。‘二資糧為因如前已說’是指前面所說的福德資糧等即是因。‘以自功德清凈門’是指以無所得方式獲得十萬億等持等功德。 爲了顯示發光地的詞義，說’于彼’等。如同日出時銅色顯現而後明亮，同樣在第三地時智慧光明稍微生起，在此地時生起更勝於彼，故稱發光。‘三十七菩提分法’等已經解釋過。 爲了顯示此經證，說’於此’等。‘精勤’是指恭敬和持續修習。‘正知’是指具足正知。‘具足正念’是指具有不失念性、守護、不散亂的正念。 爲了顯示精進、智慧和正念的利益，說’於世間’等。‘世間’是指八世法。‘貪著’是指對獲得、名聲、安樂、稱讚的執著。‘不悅’是指對未得、不聞名、痛苦、誹謗的不悅。‘如前’是指如前所說的精勤、正知等。 ‘發起欲求’是指以鎧甲精進想’應當如是’。‘精進’是指以加行精進。‘發起精進’是指以無厭精進。‘攝持心、正住’是指以方便精進。 其中攝持心和收攝掉舉心是方便精進。‘如前’是指應配合’發起欲求’等。‘安住’是指爲了使已生起的不退失。‘不退失’是指爲了具足正念。

།རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་ནས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་བསྲིངས་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་ སྤོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡང་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤོང་ བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདིས་བདེན་ པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ན་དེས་དབེན་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དབེན་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ དམིགས་ན་དེ་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ན་དེ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་དམིགས་ན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤོངས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་རྟགས་མཐོང་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེས་ནས་དད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དད་པའོ། །དེ་ཉིད་དབང་ པོ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ངོ་། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕམ་པར་བྱ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བདུད་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བརྫི་བར་མི་ནུས་ཤིང་དབང་པོ་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དེ་དྲན་པ་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་ བ་དང་།གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེས་དེ་རྣམས་ཐོབ་ནས་བདག་ ཉིད་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པར་མཐོང་ནས་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་ཕུང་པོ་གསུམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ།

‘增長’是指從小和中等方面。‘再次生起’是爲了增長為大的意思。‘爲了圓滿完成’是爲了圓滿完成佛地的階段。‘如前所說’是指應當配合’精進發起’等。生起欲求三摩地后，遠離煩惱纏縛，爲了斷除隨眠，若發起正斷精進，則會生起八種斷行，即是欲、精進、信、輕安、念、正知、舍。這些之前已經解釋過了。因此修習具有欲等和斷行的神足。 ‘住于遠離’等，‘住于遠離’、‘住于離貪’、‘住于滅’、‘以斷遍轉’這四句話是顯示緣四諦修習神足。即是，當緣苦是苦滅時，由此尋求遠離，所以緣苦稱為’住于遠離’。當緣有為相的苦集時，尋求遠離彼，所以緣彼稱為’住于離貪’。當緣苦滅為苦滅時，尋求現證彼，所以緣彼稱為’住于滅’。趣向苦滅之道稱為正斷，因為由此斷除苦。如是緣彼時尋求修習，所以緣彼稱為’以斷遍轉’。‘如前所說’是指應當配合’住于遠離’等。 關於’信根’等，于神足中正修時見相，從上至上生起殊勝，生起決定而生起信，此即是信。彼即是根，因為能主導獲得出世間法。其他同理。‘等’字是指應當配合’住于滅’等。‘彼等即是’是指信等。‘降伏違品’是指如何不能被魔等違品所壓制，諸根增長而成為力是不可奪。‘即是，所依彼正念’等，其中擇法、精進、喜三者是毗婆舍那分。輕安、三摩地、舍三者是奢摩他分。念是二者之分。‘八支聖道即是’等，是指彼獲得彼等后，見到自身已斷見所斷煩惱，爲了斷除修所斷而修習八支聖道的三蘊。其中正見、正思維、正精進是慧蘊。正語、正業、正命是戒蘊。正念、正定是定蘊。

།རང་དུ་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ སྒྲས་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་རང་དུ་ལྟ་བས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སེམས་དང་འབྲེལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སོ། །འདིའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནས་འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་པ་ནི་རང་དུ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ཟག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ རོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་གི་ལྟ་བའི་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་བདག་གོ། །འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཅན་ནོ། །འཚོ་བས་ན་སྲོག་གོ། ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་གསོ་བའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེས་བུའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་ལེན་པས་ན་གང་ཟག་གོ། །སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཕུང་པོའོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་སོ། །སེམས་དང་སེམས ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ཡིན་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སོ། །ཀུན་ནས་བླང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། །གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྟོག་པའོ། །བྲལ་བ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་བརྟག་ པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པའི་རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །བརྟན་པར་འཛིན་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འཆིང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།རྟེན་གྱི་གནས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་ ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་།འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུ་བཞི་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་དང་པོ་སྦྱང་དཀའ་བའི་སའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།བསམ་གཏན་ལྷག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་སོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པས་སོ། །བློ་བཟངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བློ་བཟངས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།བདེན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞིབ་མོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྟོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་ལ་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། །གཞན་ ལ་མ་གསན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་སོ།།བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་རྒོལ་བའི་དོན་ཉིད་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

關於’與執著我見完全斷盡’之義，‘我’字表示我與我所。以此表達我見即是身見。與此相關是指與心相關。完全斷儘是指與身見相應的心。此義為：從俱生身見大品等相直至中品之大品，斷除欲界四相，即是完全斷除我見之義。 關於’以身見為先導’之解釋，從’我’字乃至’補特伽羅’字。對蘊、界、處的執著，是我見的解釋。其中，因為恒常趨入諸趣故為我。因為在諸趣中感受苦故為有情。因為存活故為命。因為受用業果而動故為養育。因為造作善不善等故為士夫。因為一再取著諸趣故為補特伽羅。因為積聚義故為蘊。因為種類義故為界。因為是心心所之門故為處。 ‘執著’是指對這些的分別執著。‘取’是指生起。‘動’是指實執分別。‘離’是指遮遣分別。‘思維’是指粗分別。‘觀察’是指細分別。‘堅執’是指極為執著。‘我所執’是指我所執著。‘繫縛分別’是指與貪等相應的分別。‘所依處’是指這些分別為其他分別的所依。‘遠離一切’是指斷除大品之大品一切相乃至中品之大品。 《入中論》第四品釋完。 為顯示第五發心初難行地的詞義，故說’今依第五發心’等，易解。‘禪定增上’是指禪波羅蜜增上，略去中間詞。這是因為達到禪定最極。關於’善慧’等，善慧是指諸菩薩。諦是指四聖諦。其細微自性是指真如。獲得對此通達的極為善巧，是以’心等持而如實了知’之句表達。其中四聖諦已如前說。 為顯示他人諍論，故說’若’等。‘世間解’是指如實了知世間自性，即是佛世尊。‘不從他聞’是指具有自生智慧。‘無有第三諦’之句直接表明諍論之義。

།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུ་མ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོ་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་བརྟེན་པ་ ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ནས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། མི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་མི་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །ཡང་ན་ ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྡ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བརྗོད་པས་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན་པས་འདིར་རྟག་པ་འདི་ལྟ་བུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རབ་རིབ་དང་མིག་སེར་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འགྲེལ་པ་ཉིད་ལས་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཡིན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། ། ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དོན་དམ་པ་དེ་ལ་ངག་གི་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་པ་འཇུག་པ་ག་ལ་ཡོད། དོན་དམ་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞི་བ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས འདས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་། གཞན་ལ་ལྟོས་མིན་ཞི་བ་ཡིན། །སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྟོག་མེད་དོན་ནི་ཐ་དད་མིན། །འདི་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ཉིད་བདེན་ པ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།འདིའི་རྣམ་གཞག་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་བཤད་པ་གལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའི་ཆ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དང་།ལམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ།

爲了顯示不違背大師龍樹的密意，所以說’中觀論中也’等。此處諸佛世尊宣說佛法是依二諦而趣入的。 什麼是二諦？世俗諦和勝義諦。 其中，所說世間蘊，世間依於此，故依蘊假立稱為世間。由於遍蔽故稱為世俗，即無明遍蔽諸法實相的見解，故稱無明為世俗。或者是相互依存的世俗。或者世俗即是名言，是世間言說的異名。 彼復有所詮、能詮、能知、所知等性相的世間言說，是世間世俗。若問說’世間世俗’是否意味著有非世間的世俗？答：不是。只是如實對諸事物隨順而說，此處不作如是常見的安立。 或者，對於眼翳、黃眼等所損壞的根境顛倒見的狀態是世間世俗，爲了與彼等差別，故說’世間世俗’。此義將在註釋中明顯宣說。 由於在世間世俗中為諦實，故稱世間世俗諦。即所詮、能詮、能知、所知等言說，稱為世間世俗諦。 勝義中彼等是不存在的。如說：‘所詮義皆寂，心行亦皆滅，無生亦無滅，法性如涅槃。‘故勝義中何有言語行境及心識趣入？ 彼勝義非依他而證，寂靜，是諸聖者各自證知的自性，超越一切戲論，不可言說，非所知。如是亦說：‘不依他寂靜，非戲論所戲，無分別異義，此是真實相。’ 既是殊勝又是義理故稱勝義。彼即是諦實故稱勝義諦。此安立將由大師自身在註釋中解說。 諸佛世尊依此二諦而宣說佛法。 其中答覆說’若’等。‘其果即是苦諦’是說其果分即是苦諦之義。因為離因果之外無別煩惱故。‘因即是集諦’是說因分之義。 同樣也應說清凈分。其中苦諦、集諦、道諦屬於世俗諦，是說具有煩惱自性的苦、集，以及因果性的五蘊自性，道是無漏智慧自性，故為世俗諦。 滅諦是勝義諦自性，是說因為是真實性的自性故。

།དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཞན་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཇི་སྐད་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་བསམ་པ་ཤེས་ནས།སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་སོ། །བསམ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་པས། །ཁྱེད་ཀྱི་ཐེག་པའི་དབྱེ་བ་མེད། །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། །སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་དང་།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ།།འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལམ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། ཁམས་རྣམས་ནི་དུ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཁམས། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པའི་བདེན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ གཏོགས་པའོ།།ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཉམས་སུ་འབབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཁོར་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་གཏོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་གེ་མོའི་འགྲོ་བ་ཆེ་གེ་མོར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་པའི་ལྷའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བདེན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །འགྲོ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ གཏོགས་པས་སོ།།རིམས་ནད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ།