d3870中觀入論釋論顯明義 勝喜 札雅阿難陀 貢嘎扎c3.5s｜d3870中觀入論釋論顯明義 勝喜 札雅阿難陀 貢嘎扎c3.5s（續5）

同樣地，遠離無垢智慧的心識，即無垢是指無漏，遠離此的心識即是有漏的世間人。他們的智慧對無垢心識，即對無漏智慧並無損害。因此，世間現量雖然成立他生，但並不能損害聖者境界中的不從他生，這是其意義。 爲了解釋這個意思，說’從他生’等，是因為承許聖者所見，因為聖者們未見到從他生為真實。‘此破生是特殊的’是說，破除生是就聖者而言，而非就世間人而言。‘如是境’是指聖者們的境界。‘說他生’是指世間智慧成立他生的說法。 如此通過說明世俗諦和勝義諦的本質差別，顯示世間智慧的損害並非真實損害后，現在爲了通過解釋世俗的詞義來說明世俗對於世間人和聖者的差別安立，故說’因此此’等。配合’無明即世俗’。為什麼呢？說’因為遮蔽’，由於無明的力量使得離有無等的真實性不顯現，並且將無自性妄執為有無等。‘由此’是指由具無明自性的世俗。 ‘所有假’是指緣起的事物。‘顯為真’是指執著為真實的自性。‘此’是指執著為真實自性的事物。‘聖者說此為世俗諦’是指佛陀說此事物是世俗諦，因為世間人如此執著。 ‘假法唯世俗’是說，凡是世俗中緣起的影像、回聲等，對於具有煩惱性無明的人，以及同樣地對於具有顯現的境界的聖者們來說，所顯現的蘊等為所知障性質的無煩惱性無明，這些是世俗，而非世俗諦。因為對於世間人和聖者們來說，他們各自都不執著這些為真實。 因此，這只是世俗而非世俗諦。此中的意思是，世俗有兩種分類：世俗諦和唯世俗。唯世俗又分兩種：相對世間人的世俗和相對聖者的世俗。其中相對世間人的唯世俗，例如回聲等。相對聖者的唯世俗是指具有顯現的聖者們所顯現的一切。 爲了解釋這個意思，說’其中此’等。‘其中’是指偈頌中說無明等處。‘見如所住事’是指見空性的事物。

།དངོས་པོ་ནི་རང་གི་ངོ་ བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ།མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ཡོད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་གིས་ཞེས་པའོ། །བདེན་ པར་སྣང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་།རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་ལིང་ཐོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པས་ཞེས་བྱ་ནི་གཏི་མུག་གི་ བདེན་པ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟེན་ ནས་བྱུང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ།།མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལའོ། །མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེན་ པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་ནང་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྲིད་པའི ཡན་ལག་ཏུ་གང་གསུངས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས།ད་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་གཟིགས་པས་སོ། །གཟུགས་བརྙན་ ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་བརྫུན་པར་འདོད་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་གཟིགས་པ་ཡིན་པས་སོ།

所謂’增益非自性之事物’，是指將常、無常、樂、苦等非事物自性增益為事物。 ‘遮蔽見真實性之自性’是指離有無等的自性即是真如，以無所緣修習而見，對此起遮蔽作用，意思是說若有愚癡則不能見真如。 ‘世俗諦’是指煩惱性愚癡。 ‘顯現為真實’是指于無自性顯現為有及常等自性之意。 ‘世間顛倒’是指被無明黑暗所顛倒。 ‘世俗諦’是指愚癡之諦，而非自性之諦。 ‘此’是指世間世俗諦。 為顯示此於世間顯現為顛倒，及勝義諦非世俗諦故，說’緣起如影像’等。‘色、心、受’等，等字包含想等。 ‘自性’是指離有無等的真如。 ‘具無明者’是指具有煩惱性及非煩惱性愚癡者。 ‘不顯現’是因有障礙性愚癡故。 ‘無世俗諦’是指自性既非世俗亦非世俗諦，因愚癡力故不顯現。 ‘於世俗亦虛妄’是指影像、回聲等非世俗諦，因無執著為真實故。亦非勝義諦，因由愚癡力顯現故。故僅是世俗。 由煩惱性無明力安立唯世俗之建立，此為總結。 ‘如是首先’等，‘有支所攝’是指無明緣行等十二有支中所說煩惱性無明為有支，依此安立世俗諦后，今為顯示依非有支之非煩惱性無明安立唯世俗建立故。 說’彼亦聲聞’等。‘彼亦’是指色、受等。 ‘斷煩惱性無明’是指無輪迴因之無明。 亦見一切行如影像等。如世人不執著影像等為真實而認為虛妄，同樣見色受等諸行。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་དང་བདག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོས་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་ན། ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་འདིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་བདེན་པ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལོག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ཡང་ཤེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ རིག་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ལ།དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་གིས་དེ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་ཤེས་པ་གང་བདག་དང་བདག་གིའོ་སྙམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན མ་ཡིན་པ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མངའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་མངའ་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྣང་བ་མེད་པའོ།

正因為如此，由於沒有’我’和’我所’的執著，所以不會引發貪慾等煩惱的集聚，因此不是輪迴的因，所以稱為無煩惱的無明。 ‘是有為法的自性’這句話的意思是說是緣起的。 ‘不是真實的’這句話的意思是說，因爲了知是虛妄的，所以僅是世俗諦而非真實，這是其詞義。 爲了證成僅是世俗諦，所以說’對於凡夫們’等。如果僅是世俗諦，那麼凡夫們為何會生起執著為真實的想法呢？因此說’對於凡夫們是欺惑’等。因為這世俗諦使凡夫們對非真實執著為真實而產生欺惑，但並非勝義諦真實，因為如前所說的方式，因果是不合理的。因此，對於凡夫們來說僅是世俗諦。對於其他人來說則成為僅是世俗。 爲了說明這一點，所以說’其他’等。‘其他’是指聲聞、獨覺和菩薩們，對他們來說如幻等緣起顯現為僅是世俗。 如果煩惱性的無明已斷除，那時如何顯現如幻等緣起呢？對此回答說’那也是所知’等。‘那也’是指顯現為如幻等緣起的。‘由於僅有所知障性的無明在執行’是說，離有無等的真實性是所知，其障礙是使其不顯現的。具有其特徵的無明僅是那樣在執行。 這裡的意思是：無明有兩種：有煩惱的和無煩惱的。其中有煩惱的是指無知，通過產生我和我所的執著而成為輪迴的因。無煩惱的是指僅是色等顯現的因，而不是執著為真實的因。 由於沒有執著為真實，所以不會產生貪慾等煩惱，因此稱為無煩惱。因此，由於僅有無煩惱的無明在執行，所以對聲聞等來說，如幻等緣起顯現為僅是世俗。 ‘有顯現的境界者’是指具有青等行相的覺知體驗者。‘無顯現的境界者’是指不具有青等行相的覺知體驗的佛世尊們，對他們來說沒有僅是世俗的顯現。

།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་མི་མངའ་བ་ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ཅི་ཡང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ་འཇུག་པ་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཅི་ཡང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་མ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ སོགས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་མི་མངའ་བས་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྣང་བར་འགྱུར། དེས་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པ་ནི། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་འགྱུར་ཞིང་། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པས་ན། །དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་གང་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས། །བརྟག་བྱའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་ དངོས་མེད་རྟེན་བྲལ་བ།།བློ་ཡི་མདུན་ན་ཇི་ལྟར་གནས། །གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག་།བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་དམིགས་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ བྱུང་ལོག་པར་འདོད་ན་སྐུ་གསུམ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་ལོག་པས་ལྷག་མ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་སྟོབས་ དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡིན་ལ། སྐུ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལོག་པས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ པ་མེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལོག་པས་སྤྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་མེད་ པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་ལོག་པ་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བསྟོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་ཡང་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ།

如果有人問：‘若諸佛世尊不具有世俗諦的顯現，那麼有什麼顯現呢？‘對此回答說：‘關於諸佛’等。由於證悟一切法的一切相，即是說，由於證悟遠離有無等一切相的蘊、界、處等一切法，以無所通達的方式而證悟，所以認為心與心所的活動完全止息，即認為以體驗為特徵的心與受等心所的一切行為即活動都已止息，心與心所都不再活動。因此意思是無有任何顯現，因為一切分別念都已滅盡。 此中的含義是這樣的：此處有兩種障：煩惱障和所知障。其中煩惱障是輪迴相續的因，所知障是色等顯現的因。諸佛世尊由於斷除二障，因無因即無果的緣故，輪迴和色等都不顯現，那麼怎麼會有世俗諦的顯現呢？因此認為心與心所已止息。 如《入行論》中說：‘由修習空性習氣，能斷諸法習氣，由修習無所有，彼亦終得解脫。若時于所觀境，不見有所得，爾時無所得，離所依如何住？若時有無二者，不住心前時，彼時無餘境，無所緣寂滅。’ 若認為諸佛世尊的心與心所已止息，則三身和利益眾生的建立不應理。如是，由於諸佛世尊的心與心所活動完全止息，無有任何餘留，故法身不應理。其中法即是力、無畏等功德，身即自性，是空性，因無法故無自性，故法身不存在。同樣，由於心與心所止息，無有相續不斷受用法甘露，故受用身亦不應理。同樣，由於心與心所止息，無有化現，故化身如何應理？同樣，由於無有說法之因即智慧，故利益眾生的建立也不存在，那麼如何能認為諸佛世尊的心與心所活動已止息呢？ 對此回答：在佛地時，關於世尊三身的讚頌時，將由論師自己解釋，此處不說。為顯示總結，故說’如是暫且’等。世俗諦是就執著為真實的世間而言。說僅是世俗是就世間的迷亂認識和具有顯現的聖者而言。現在為顯示依勝義諦的建立，故說’其中’等。‘其中’是指世俗和勝義的情況。

།དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པས་བརྫུན་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མ་ལོག་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་ནི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །སླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དོན་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ལྷག་པའི་དངོས་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར པ་མེད་པས་སོ།།བདེན་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རིགས་པས་སོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་ནས་སོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེའོ།།དེ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པས་སོ། །དངོས་སུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །རང་གིས་མྱོང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པ་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ།།ཉན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལའོ། །དེའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྒྲ་ དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བསྟན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་རིབ་མཐུས་གང་སྣང་བའོ་ཞེས་པའོ། །སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།ངོ་བོ་ལོག་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། །བདག་ཉིད་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མིག་དག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་མ་བཅོམ་པའོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་བའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མིག་དག་པས་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་སྤྱན་དག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་གང་གིས་གཟིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

所謂’勝義諦’，是因為對它們執著為真實，所以沒有虛妄顯現。所謂’其自性空性’，是指僅僅世俗諦的自性空性。‘這些的勝義’是指因為對聖者們顯現未顛倒。‘勝義是自性’是指空性的意思。 因為對它們沒有顯現趣入。‘彼亦’是指勝義。‘無欺’是指如何通達就如何存在。因此說’是勝義諦’，殊勝是出世間智慧，境是其對境，故為勝義，彼亦是諦，因為無欺。或者說，最勝之義是勝義，彼即空性。因為沒有比空性更殊勝的事物。諦如前所說。 ‘彼’是指勝義諦。‘彼等’是指世尊。‘應自證知’是從無所緣的方式。‘非勝義諦’是指世間人執著的有無等相，因為是世間智慧的對境，所以經觀察不合理。 現在爲了顯示勝義諦，說’如是’等，‘說世俗諦已’是指由世間愚癡力說二諦已。‘彼’是指勝義諦。‘因不可說’是指非一切言語的對境。‘因非知識對境’是指非分別知識的對境。 因為它們趣入有無等境。‘不能直接顯示’是指離開分別和言語不能向他人顯示。‘自己體驗’是指以世間人自身經驗的比喻方式。‘對欲聞者’是指對欲聞真實性者。‘為明其自性’是指為明勝義自性。 此義是：勝義諦雖因非言語和分別的對境而不能直接顯示，但應以比喻方式顯示。‘以翳力’等是指以翳力所顯現。‘髮絲等’等字包括蚊蟲等。 ‘本性顛倒者’是指後來了知為虛妄。‘彼’是指髮絲等的本性。‘以何自性’是指離有無的自性。‘以凈眼’是指未被翳等所損害。 ‘彼’是指髮絲等。‘如是於此應知’是應用於義理，即如同對有翳者顯現的髮絲等的真實性是由凈眼所見，如是對世間人顯現的世俗諦，以何自性為清凈眼的諸佛世尊所見，即是真實性的意思。

།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ རིབ་མེད་པས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་རིགས་ཏེ།སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེས་བསལ་བར་འདོད་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཚོགས་བསལ་བར་འདོད་ནས་སོ།།སྣོད་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣོད་ལའོ། །འདྲེ་ལྡོག་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་སྦུབ་པས་བཟློག་པའོ། །དེ་ཅི་བྱེད་པ་ཞིག་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་འདི་སྣོད་འདྲེ་ལྡོག་བྱེད་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ནས་སོ། ། དེའི་གན་དུ་ཕྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིའོ། །སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་དེར་མིག་གཏད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མིག་གཏད་ཀྱང་ངོ་། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྲ་ཤད་དེའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་དམིགས ནས་སྐྱེས་པའོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འདི་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་སྙམ་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྲ་ཤད་དང་སྐྲ་ཤད་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནག་ པོ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་འདོད་པས་སོ། །རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་ངོར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་དུ་སྣང་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ།རབ་རིབ་མེད་པ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་རབ་རིབ་མེད་པ་འདི་ལ་སྐྲ་ཤད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ན་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ དགག་པ་ལྷུར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དག་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ལས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲ་ཤད་དམིགས་ནས་སྐྲ་ཤད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྐྲ་ཤད་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྐྲ་ཤད་དང་། སྐྲ་ཤད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་དཔྱོད པས་སོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་རབ་རིབ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པས་སོ།།དེའི་བློའི་མིག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ་ལྔའོ། །ཁམས་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་པས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་པས་སྐྱེ་ མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ།

爲了解釋其義，故說’以翳力’等。無翳者得到有翳者的對境是合理的，應當加上’不見彼等髮絲相’的語詞。 ‘在犀角等器皿中’等詞，應當包括銀器、金器等器皿。‘欲除彼’是指欲除髮絲聚。‘于彼器’是指有髮絲聚的器皿。‘倒轉’是指倒置翻轉。‘思維此為何’是指有翳者思維此倒轉器皿是何物。 ‘往其處’是指往有翳者處。‘雖注視髮絲境’是指雖注視器中所有髮絲之境。‘彼等相’是指于有翳者所顯現者。‘以髮絲為所緣’是指緣髮絲而生。 ‘有與無’是指思維此髮絲等聚是有還是無的總分別。‘髮絲與非髮絲’是指別分別。‘等’字應當包括黑色。 ‘欲除彼分別’是指欲除以髮絲為所緣的有無等分別。‘依有翳者所見’是指依于有翳者所見髮絲顯現，因為無翳者自性中不見髮絲等，故隨順有翳者為除其分別，而說’此中無髮絲等’的否定言詞。‘此’是指無翳者。 ‘于彼誹謗’是指對髮絲等，並非自己見到髮絲后說’無髮絲’而誹謗。‘髮絲真實性’是指離有無、髮絲非髮絲等。‘另一者則不然’是指有翳者，因為他以翳力而觀察髮絲等分別。 如是顯示譬喻已，爲了應用於義，故說’如是’等。‘如是’是指以有翳者譬喻之理。‘無明翳’是指無明即是翳，因為不知如實安住的事物真實性，損害其慧眼。 ‘未見真實者’是指因未見真實而顛倒增益事物自性。‘蘊、界、處等’中，蘊是色、受、想、行、識五蘊。界是眼、耳、鼻、舌、身、意界，如是眼識等六界，及其境色等六界，共十八界。處是眼、耳、鼻、舌、身、意六處，如是彼等境色等六處，共十二處。

།དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་པའི་སྐབས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་བདུན་གང་བསྟན་པ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་མི་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་ཅིག་ལ་ཟངས་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།རྒྱས་པར་ནི་མངོན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་བཞིན་གང་གིས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་རྣམས་སྣང་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་མེད་པས་སོ། །མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དེ་ལ་རབ་རིབ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་འོངས་ནས་འདི་ན་སྐྲ་ཤད་མེད་དོ་ཞེས་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་སྲིད་ དུ་མ་བརྗོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྲ་ཤད་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་མེད་པའི་རིགས་པའི་ཚིག་གིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་ པ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཀྱང་བདེན་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་པ་ལོག་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་མིག་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པའི་མཐུས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་མ་ རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྲིད་དུ་མ་གསུངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་ རྣམས་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ།རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། ཐབས་དུ་མ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི། བརྫུན་པར་སྣང་བ་ནི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་བདེན་པར་ཞེན་པ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།

在安立界的場合中，眼識等六界以及意界這七種所說的界，在安立處的場合中由意處所攝，因此眼識界等不是不攝於處中。 其中蘊的含義是積聚的意思，即對過去、未來等色等的聚集，安立色蘊等名稱的意思。 界的含義是種類的意思，比如在一類中有銅、銀等多種類一樣，在一相續中有心和心所的十八種類的意思。 處是使心和心所廣大的緣故。廣大的含義應當從阿毗達磨中了知。等字所攝的是補特伽羅等。‘彼’即是顯現為蘊、界、處等。‘彼等’即是諸法。 ‘世俗自性’即是由無明力所生。‘即彼等蘊等’即是為被無明翳所損的具慧者們所顯現。‘以何自性’即是離蘊、界、處、有、無等的自性，因為無彼等顯現之因的無明。‘離無明習氣’即是因為無染污和不染污習氣。 ‘彼等’即是諸法。此中含義是：譬如某人因翳力而見器中有髮絲等顯現，有無翳之人來到此處說’此處無髮絲’，以理門如是宣說時，執著髮絲為真實，當由無翳理語了知髮絲等非真實時，彼時仍未證得髮絲等的勝義，因為由翳力有髮絲等錯亂的緣故。然而，僅僅是遣除執著為真實。 當由翳等所生髮絲等顯現遣除時，了知髮絲等本來無生，其境有無等一切分別念皆無所行時，即是證悟髮絲等的真實自性。 如是，對於為無明翳所障的具眼凡夫們，由無明力顯現諸蘊等，對彼等，離無明翳的諸佛世尊以理門宣說’此等蘊等非有’時，對彼等有執著為真實，當諸世尊宣說’此等蘊等皆非有’時，由多種行相、多種方便、長時修習空性，遣除無始以來串習的執著為真實，然而虛妄顯現並未遣除。 彼時仍未遍知蘊等自性，因為由不染污無明有蘊等顯現的錯亂。然而，僅僅是從執著真實中轉。

།གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་ རིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དུས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དེ་བྱས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན། དེ་ཅི་ལྟར་མཐོང་ ཞེ་ན།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ངག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ནའོ། ། དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཐ་ སྙད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ། །ཐ་སྙད་གཉིས་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བར་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།མུ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བརྟགས་ པ་ཡིན་པས་སོ།།ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དོན་དམ་པའི་སྒྲས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

當煩惱性和非煩惱性的一切種類無明完全消除時，諸蘊等一切都不顯現，那時就是通達諸蘊等的自性，因為已經領悟本來無生之故。那時由於一切分別念都已消除，所以通達諸蘊等的自性。此時諸蘊等的自性如何顯現，那就是勝義諦。這也是依世俗言說的力量，說是心與心所的活動完全止息的特徵，而不是從勝義的角度來說心與心所的活動完全止息的特徵，因為心與心所本來就無生之故。 如果問：若是心與心所完全止息的特徵，那如何能見到呢？爲了說明這一點，所以說’如果是這樣的形相’等。‘無所見’是指由於無心與心所，所以超越了見到離蘊等的真如。‘彼等’是指諸佛。爲了對此作答，所以說’雖然如此’等。爲了以不緣取的方式成立所緣，爲了引經據典，所以說’如所說’等。說’就勝義而言’這一限定語，是因為這是在世俗言說中表述。 ‘若成為身語意境的自性’是指若成為身所觸、語所說、意所緣的對境。‘不能歸入所謂勝義諦的範疇’是指因為因果事物不合理，所以離有無等的真如不應成為境的自性，因為能取它也不合理之故。‘即成為世俗諦’是指由於無明的力量而顯現為所取能取的事物之故。 ‘超越一切言說’是指就勝義而言，不是真如、勝義、空性、實際等詞語言說的對境。‘無差別’是指不具有青黃、常無常等差別。‘無生’是指無有生起。正因為如此所以’無滅’。爲了說明超越二種言說的理由，所以說’所說及’等，意思是不是聲音和分別唸的行境。 超越具足一切種相最勝的一切智智的境界，即離開具足力、無畏等功德的一切智智的境界，因為離四句不應有境的事物，以及所化眾生觀想一切智者證悟真如是境的事物之故。‘不如所說勝義諦那樣’是指不像以真如、實際、勝義的詞語所說的那樣，因為真如不是言語和分別唸的對境之故。若問為何，因為空性與一切法無別之故。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྫུན་ཏེ་སླུ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ པའོ།།སླུ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ལྷའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའོ། །ཅི་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གི་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་ལ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་གང་ལའོ། །རབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེར་ཟུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་སོ། །མི་རྟག་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།སྟོང་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བས་སོ། །མི་སྟོང་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ སར་སྣང་བ་ནི་མཚན་གཞི་ཡིན་ལ།སྲ་བ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རིགས་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་ པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའོ།།དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ བརྗོད་པར་འདོད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མ་ཁས་ལེན་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདིར་མི་སླུ་བ་ཉིད་ ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ བར་འགྱུར་ལ།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བླུན་པོ་ཚད་མར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོར་སྒྲོ་ བཏགས་པ་ལ་བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཚད་མ་སྟེ་མི་སླུ་བར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་གཞན་ དུ་གྱུར་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果問’是否一切法都成為真實性’，對此回答是’一切法都是虛妄的、具有欺誑性’等所說的。‘一切法’是指蘊等諸法。‘虛妄’是指非真實。‘具有欺誑性’是指能夠欺騙，因為一切法都能欺騙，所以是虛妄的，不是勝義諦，這是其意。正因為如此，勝義諦是不可說為一或異的。 爲了廣說’所說、能說’等詞，說到’天子’等。‘何所說’是指能說者。‘何所說’是指聲音和分別的對象。‘對誰說’是指對何聽者。‘完全未生’是指因為因果事物不成立的緣故。‘因此’是指因為完全未生的緣故。‘恒常’是指非斷滅。‘常’是指一切時中都有此自性。‘無常’是指剎那剎那具有壞滅自性。 ‘空’是指離我所。‘不空’是指由我所性。關於’相和所相’，例如顯現為色和形的自性的地是所相，而堅性是能相。‘生滅等’等字包含來去等。‘非有’易懂。若問’為何如此’，說到’因為未見其自性的緣故’，從理門中不成立無實事，因為未見其自性的緣故。 ‘唯有諸聖者是真實性思維的量’是指因為他們以不可得的方式見到的緣故。‘非聖者則不是’是指凡夫不是量。因此，由於唯有諸聖者是真實性思維的量，所以世間不能破壞他們的境界，這是其義。 如果想說世間能破壞真實性境界而承許世間量，爲了對此作答，說到’若如是’等。如果承許世間對真實性境界是量，那麼世間將見到真實性。此義是，此處若成為不欺誑性則成為量，不欺誑性也是以如實安住的事物遍知為因相，而那遍知也是遍知離有無的事物。 因此世間將見到真實性，所以將斷除無明。爲了說明這點，說到’愚者成為量也不合理’。不如實了知事物安住的方式，增益有無等顛倒事物稱為愚者，他如何能成為量即不欺誑？因為沒有如實遍知事物。因此若承許是量，必須決定承許已斷除無明。 因此，除世間外顯示道路的諸聖者有何必要？因為世間自身能顯示道路。

།གཞན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་ རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལའོ། །གང་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ལའོ། །ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རས་ ཡུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ རབ་ཏུ་སྦྱོར།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ལས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པའི་ཚུལ་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ན།འོ་ན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་གཉིད་སད་པའི་མཐོང་བའི་བུམ་པའོ། །དེ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ པའི་བུམ་པ་དང་།དཔེར་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བའི་བུམ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། རྨི་ ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ལ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་ ལྡན་པར་མཐོང་བས་མི་གནོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདེན་པར་རྟོགས་པས་གནོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། །དེས་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བུམ་པ་བདེན་པར་རྟོགས་པས་བུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་སེལ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའོ།

再者，聖道又有何必要？因為以世間眼即可見到真實。若以世間眼不能見到真實，那時聖道才有必要，然而既然以世間眼即可見到真實，聖道又有何用？ 爲了說明此義，說’世間是量’等。‘於何’是指補特伽羅。‘何境之’是指實事自性境。‘彼’是指補特伽羅。‘于彼’是指實事自性。‘寶珠’等詞包括布匹等。‘通達聖道’是爲了通達見道。‘戒、聞、思、修等’是依’住戒具聞思，精進修習’之理。‘等’字包括佈施等。 ‘然實不然’是說以眼等見真實故而聖道無用是不對的。‘是故’是因為世間非見真實。‘于彼時’是指真實之時，因為于非境不應是量故。因此，于真實時非世間境故，世間之破除不成立，如同有翳者不能破除無翳者之智。 從如是所說之理，即從聖者無用及以眼等見真實故聖道無用之理。如是于真實時世間非量故，世間之破除不成立已說明后，為說明世間破除之境差別故，說’若爾云何’等。若於真實時不為世間所破，那麼於何為世間所破？為答此問故說’說’等。 ‘世間義’是世間所瞭解。‘以世間共許’是以世間共許之義。為說明此義之譬喻故說’譬如’等。此中世間所瞭解之義是覺醒時所見之瓶。以彼與夢中識境之瓶為喻，當說覺醒狀態之瓶不存在時，則為世間所破。因為覺醒狀態所見之瓶為世間所了知為真實，而夢中狀態則見為不真實，故說覺醒狀態所見非真實如何說得？ 譬如無翳者見犀角等器無毛髮，有翳者見犀角等器有毛髮，此不能破除，然而以真實了知而破除，此處亦然。因此，以覺醒狀態瓶為真實了知而遮遣瓶不存在性，故為世間所破。

།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་ནི་གསེར་འདི་རྫས་མ་ཡིན་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་གསེར་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ཁས་ལེན་ན་སྟེ། འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱོགས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་དེས་གཞན་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་མིག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་སྟེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གཞན་མཐོང་བས་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བ་འགེགས་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ སྟེ།གང་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བའི་འགོག་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་སྤང་བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གྲགས་པས་ཀྱང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ནས་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ངོ་།།ས་བོན་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མི་གཙང་བ་ཙམ་མོ། །བདག་གིས་བུ་འདི་བསྐྱེད་ཅེས་སྨྲ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་མངལ་ནས་བཙས་པའི་དབང་པོ་ དང་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་བུ་འདི་བདག་གིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཙམ་བཙུགས་ནས་ཨ་མྲ་སྐྱེས་པ་ན་ཨ་མྲ་གང་གིས་བཙུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མི་གཙང་བ་དང་། བུ་དག་དང་། ས་བོན་དང་། ཨ་མྲའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོགས་པས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་འགལ་བས་སོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་སྐྱེད་པར བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕོའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཕོའི་དབང་པོས་ མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པའོ།།དེའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལྟར་དེ་ཡང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པས་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཅི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ལ་ རང་གི་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་བུ་ལས་གང་ཟག་གཞན་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལས་གཞན་ཡིན་ལ།དེས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཅི་ལྟར་གང་ཟག་གཞན་རང་གི་བུ་ཉིད་དུ་མི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བུ་ཡང་བུ་འདི་ཕས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ པར་མི་འགྱུར་བའོ།

諸如此類的’境’等詞，是說這金子不是實物，因為是所量故，如夢中的金子等等應當攝入。‘當住于聖者見時’是說若承許聖者見時，意思是依據聖者見。‘當智者以量為準時’是說承許聖者以量為準時。‘無世間相違’是說如同無眼翳者所見對眼翳者所見，同樣也無世間相違。‘以此方式’是說以遮遣他生無世間相違的道理。‘其他也應觀察’是說不見自體者也不見他，如瓶子，眼也不見色，因為不見自體故。 對此，有人說：‘因為世間共許眼見他物，所以以世間共許見他來遮破眼見他物。‘對此應如前所說回答：遮遮眼見他物是依據聖者見，對此如前所說方式無世間共許相違故，應知不會有世間相違。 如是顯示承許他生后遮除世間相違后，爲了顯示即使以世間共許也無他生，故說’彼見’等。‘住于彼見’是說依於世間見。‘唯種子’等是說產生羯羅藍等的不凈物。‘說我生此子’是說見從母胎生出具諸根者后說’此子是我所生’，同樣，僅種下芒果等種子，長出芒果時說是誰種下的芒果。 因為世間對不凈與子、種子與芒果的因果確定為一體，所以以世間認知不能成立他生，因為一體認知與他體認知相違故。‘他生於世間亦無’是說因為世間確定能生所生為一體，所以從世間角度也不成立他生。 爲了解釋這個意思，故說’男根’等。‘如是相’是由男根明顯顯示。‘成為彼種子’是成為子的種子。‘若是他體，則如其他補特伽羅般也不會指示’是說若世間認知種子和苗芽為他體，則如何對種子，自己的兒子是他體，如同自己的兒子異於其他補特伽羅一樣，既然是他體，如何不像其他補特伽羅的兒子一樣不指示為自己的兒子，因為他體無差別故，自己的兒子也不會說’此子是父所生’。

།དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་དང་ལྗོན་ཤིང་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལྗོན་ཤིང་ཉེ་བར་སྟོན་ཞིང་ལྗོན་ཤིང་འདིའི་ས་བོན་བཙུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ལྗོན་ཤིང་དེ་བཙུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་ས་བོན་ཙམ་མོ། །དེས་ན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ལྗོན་ཤིང་དེ་གཞན་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་རིགས་པ་ལས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ས་བོན་དང་།མྱུ་གུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཡང་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་རང་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པས་ས་བོན་འཇིག་པ་མེད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཆོས་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཞིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་མེད་པས་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་ཉིད་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་བྱ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ན་ས་བོན་ཞིག་པ་སྲིད་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་རིགས་པ་ལས་འོན་ཀྱང་རང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་རང་བཞིན་བཀག་པ་ཡིན་པས་གཅིག་དང་བདག་ ཉིད་ག་ལ་སྲིད།དེ་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱུ་གུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཞིག་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན་ནོ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ གཉིས་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དག་གོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་དུ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཡོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཡང་ངས་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱང་ནི་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་སོ།།གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།

同樣地，對於種子和樹木也應當如此運用，即是說，有人指示樹木並說’這棵樹的種子已經種下’，但並非種下了那棵樹，而僅僅是它的種子。因此是同一性。若是他性，則如同其他樹木一樣，也不會指示那棵樹。 如前所說的方式，即是從遮遣自生和他生的道理。通過緣起無常無斷的成立方式，此處若是他生，種子和芽成為他性時，因為無有他生，故由於他性不成立，如同芽一樣種子也不會斷滅。如是緣起法性無有斷滅。 同樣，若是自生，種子和芽將成為非他性，由於無有此性，故因無自性，種子之所是即非是芽，由於遮遣種子不滅，故不會成為常性。如是緣起法性非是常性。 爲了顯示此義，故說’由於’等，‘故芽時種子無壞滅’是說由於無有他性，芽之存在即是種子之存在。‘芽時不應說有種’是說由於非一性，芽生時種子壞滅是可能的。 此義是說，若種子和芽有自性，則此時一性和異性應當合理，然而由於遮遣自生他生而遮遣自性，一性和異性怎麼可能存在？由於無有此性，故緣起是無常無斷的法性。 爲了以註釋顯示此義，故說’若芽’等。‘雖有芽而種子斷滅’是說因為種子滅后芽生的緣故。爲了顯示其喻例，故說’由於’等，易於理解。 ‘若有種子當生芽’是說若有種子則生芽，此為有法。‘種子所是非即芽’是說種子和芽非是非他性，此為所立。‘非異亦非即故’是說由於無自性故，不可說是一性或他性，此為能立。 ‘如是二邊皆’是說他性和非他性二邊。‘此義’是說由於他性和非他性不合理故即是此義。關於’諸行’等，‘彼等非有’是說由於無有自生他生的緣故。 ‘離動’是說無有作用，即無明也不會想’我當生行’，諸行也不會生起’被無明所生’的想法。‘說’是指經中所說。‘論中亦’是指根本慧論中說明世俗諦相的章節。 ‘何依何所生’是說依於何因生何果，例如依稻種生稻芽。

།དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཕ་དང་བུ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ས་བོན་བཞིན་ དུ་མྱུ་གུ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་འཇིག་པར་ཁས་བླངས་པས་སོ། །དེས་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་ པར་རིགས་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟག་མིན་ཆད་ པའང་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུ་དེ་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ནའོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟེན་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ལ་སྐུར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སོ།།དངོས་པོ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྐྱེས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བཀག་པས་སོ། །དེ་ནི་རིགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ།མེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ཉིད་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་སོ་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་གོང་མ་འོག་མ་འོག་མས་བཤད་པར་བྱ། ཅི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་སྐུར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཏབ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ནི་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བས་ཁས་བླངས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་མེད་པས་སོ། །དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་བྲལ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

‘暫時非彼自性’這句話是說，種子本身並非是芽，因為如果能生和所生是一體的話，就會導致父與子也成為一體。由於非是他性，在芽的階段應該如同芽一樣也能見到種子，如同種子一樣也能見到芽，這樣的話種子就會成為常住，因為承認其不滅。因此會有成為常住的大過失，也會導致業果等不存在的過失。如此，暫時種子本身不應成為芽。 ‘也非是他’這句話是說，芽也不是異於種子的他性，因為這樣的話會導致無種子也能生芽，在芽的階段種子也應存在。這樣就會有混亂的過失。因此說’是故非常亦非斷’。因為任何依靠某因而生某果時，因本身非是果，而果也非異於彼因，所以不能安立彼因為斷或常。 現在爲了顯示必須承認無生，而說’云何’等。‘非如是’是說若承認勝義中事物自性生。‘若依自相’是說依靠因緣。‘誹謗’是說誹謗事物自性。由於事物會滅，‘若空效能壞諸法’是說若在勝義中自性已生，而空性否定事物自性。‘此不應理’是說若事物自性存在，則空性不應令事物成為空性，如同火若存在，其自性熱性不能改變為他性。 爲了解釋此義，而說’若’等。‘色受等’中’等’字包含想等。‘自相即自體與自性’這些詞，前前由後後解釋。‘如何能以誹謗已生自性而證悟空性’是說對從自因所生的事物以見空性而誹謗成空性的方式來證悟空性。‘此亦不應理’是說不應將自性變成空性，而且見空性會成為錯誤的認識。 ‘一切時不應承認生’是說必須承認本來無生，因為非造作的事物本無生性。‘中道’是說遠離實有、實無等分別的道。其解釋即’正觀察’等，是如實遍知諸法。為廣說’正觀察’而說’以空性’等。此處唯識宗說遍計、依他、圓成三自性。其中從阿賴耶識生起顯現為青等的識，即是依他起性，因為隨順因緣而轉。

།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྣང་བ་འདི་གཞན་དབང་། །ཅི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཀུན་བརྟགས། །རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་ འཇུག་ཕྱིར་དང་།།བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བར། །སྣང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མེད་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་ངོ་བོ་ཉིད། །ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་གཞན་གྱི་ དབང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བྱེད་ལ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ།།ཆོས་རྣམས་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སྟོང་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ན་གདོད་མ་ནས་ སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྩེ་ གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདོད་མ་ནས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་སྨོན་པ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་སྨོན་པ་མེད་པར་མི་ བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྨོན་པར་རབ་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས འདི་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་དང་བྲལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཡིན་ལ་དེས་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའོ། །འདིར་འགའ་ཞིག་ན་རེ་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་ན་རེ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་བྱུང་བས་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།གང་མ་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

雖然彼等真實義上無二，但是將其執為二體性的分別即是遍計性，因為僅是分別而存在。在顯現藍等的彼識中，任何時候都是離所取能取的空性，即是圓成實性，因為一切時中都如是安住。因此說道：‘此中顯現為依他，如何顯現為遍計，因隨緣力而轉故，及唯分別而有故。于彼顯現如所見，恒時無性即是彼，此即圓成實自性，因所知不成他故。‘對此，唯識宗以藍等顯現的依他起性空離所分別的所取能取空性，依此而說’以空性’等。以空性即以空性修觀一切法空的專注心相的空性三摩地。諸法即依他起性的法。不令空，即不令具足空性法，然而唯依他起相的法本來無生故是空性，此為語義。無相即如虛空離一切相的空性，即彼離一切戲論故，修觀寂靜相而生起離相行相的專注心相的無相三摩地，不令諸法離相，然而諸法自性無生故本來諸法離相。‘以無愿不令諸法無愿’者，即見三界無實相已，於一切法生起不順想，于彼不應極為希求，由修此而生起專注心相的無愿三摩地，不令此等諸法離愿，然而諸法自性無生故離愿。‘以無功用’等，即無功用空性、無相、無愿分別。因分別體性無生故，了知一切法非成為空性、無相、無愿分別境，由此生起專注心相的無功用三摩地，不令諸法無功用，然而因分別體性無生故諸法無功用。此中有人說生能生事物，若無生則諸事物不生，依此而說’以無生’等，因諸事物無自性故。有人說諸事物非由生力而生，然由因力而生，無生令彼等不生，依彼等而說’以無生’等，因自性無生故。

།དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཙམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཟུང་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་དེ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་དག་གི་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་ལའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པས་སྟོང་པའོ།།རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལོག་པར་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་གཞག མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་མཚན་མོ་དགེ་ཚུལ་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་མི་གོ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ། དགེ་ཚུལ་འགའ་ཞིག་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཚན་མོ་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངགས་པ་དང་། དེས་དེ་ལ་འདི་ དགེ་སློང་རྣམས་ལ་མི་འོས་པས་ཁྱེད་ཅི་ལྟར་གསོལ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་།དེས་སྨྲས་པ་འདི་ཆུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཁོ་བོས་འཐུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེས་ཀྱང་ཉི་མ་གཞན་ལ་ཆུ་ཉིད་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་སོ། །དེས་སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་ཁྱེར་ཏེ་འོངས། དགེ་ཚུལ་གྱིས་ སྨྲས་པ།གང་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཆུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསོལ་ན་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅི་ལྟར་འདིར་ཆུའི་སྒོ་ནས་ཆང་གི་སྲེད་པ་མི་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ ཤེས་རབ་ལས་སོ།

如此，不是依據中觀派而以空性等使諸法成為空性，而是爲了顯示依據唯識宗諸法以空性而成為空，故說’所謂依他起自性’等，如前已說。 ‘不可說為一體或異體’是說，如果空性與依他起是異體，則了知異體的空性時，依他起的所取和分別不會遮止，將導致無解脫之過。 若非異體，則將導致一切時皆解脫之過，空性成為實體之過，以及依他起成為空性之過。因此說’不可說為一體或異體’。 ‘如無常性等’中的’等’字包含所作性等。若一切法與無常性等是異體，則有法體將成為常住；若是一體，則有法與法性無差別，以及無常性將成為現量所成之過。因此不可說為一體或異體。 ‘於此’是指唯識宗。‘唯以空性’是指以所取能取空性的法性。‘一切法是空性’是說依他起相的諸法與空性相關而空。 ‘非以自性’是因為承許依他起是實有。 關於’四百論’等，不應見到非空性的事物與空性相應而想要證得涅槃。為什麼呢？諸如來說邪見不能證得涅槃，因為將一種狀態的事物見為另一種狀態即是顛倒見。 若見非自性空的事物是自性空，則將以邪見而得涅槃，但諸佛世尊並未安立具邪見者能得涅槃，因為安立以正見為先而得涅槃。 因此，一切法如幻緣起，故唯是自性空，因為是自性空，故世尊說非使非空成為空性。 如同夜晚沙彌不解’不應飲’之義一樣：某沙彌被上師一再囑咐夜晚不應飲，他對此說：‘這對比丘不適合，您為何飲用？‘上師說：‘我想這是水而飲用。‘他又在另一天帶來酒。上師說：‘你為何帶來別的？‘沙彌說：‘當您想是水而飲用時，這些有何差別？’ 如同在此以水不能止除對酒的貪著，同樣以邪見也不能證得涅槃。 ‘論中亦’是指《根本慧論》。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇུག་པ་སྟེ། ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ ལ་ཡང་དངོས་པོར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གདམས་ངག་ལས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།གང་དག་ཁྱོད་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ རིན་དུ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་བོ་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཐབས་གང་གི་སྒོ་ནས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རིན་དུ་སྦྱིན་པར་ནུས།དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཐབས་གང་གིས་དངོས་པོ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་འགོག་པར་བྱེད།དེས་ན་སྨན་ཆེན་པོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འཚོ་མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་རི་རབ་ ཙམ་གྱི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་བླའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོད་སྲུངས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་གསོ་བར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ།།འོད་སྲུངས་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ནད་པར་གྱུར་པ་ལ་དེ་སྨན་པས་སྨན་བྱིན་ན། དེ་ལ་སྨན་དེས་ནད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསལ་ནས་སྨན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཞེན་ནས་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ན། འོད་སྲུངས་དེ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུ་དེ་ནད་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །གང་ལ་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་དེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ལུས་ནས་ཕྱིར་མ་བྱུང་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ནད་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར འབྱིན་པར་བྱེད་ལ།གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་བོས་གསོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྐབས་སུའོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དངོས་སུ་ ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།དངོས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རྗེས་དཔག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ནའོ།།བདེན་པ་གཉིས་ཅི་སྟེ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལུས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་མི་འཐད་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།།འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ།

關於所謂的空性等，所謂一切見就是一切執著。所謂出離是不入，顛倒即是空性。一切見僅僅是顛倒並非實有，對於那些執著空性為實有的人們，我們無話可說，因為從我們的教誡中一切分別都已遠離，為何他們能獲得解脫呢？不能獲得解脫的意思。 如果有人說’我將給你無物作為價值’，而對方說’請將無物給我’，那麼以何種方法能將無物之物給予作為價值？同樣，對於那些執著空性為實有的人，以何種方法能遮止他們對實有的執著？ 因此，即便是大藥，諸如來以過患想而捨棄了這殊勝的醫王大醫如來。正因如此，《聖寶積經》中說：‘迦葉，寧可依止須彌山般的我見，不可具有增上慢而執著空性見。為什麼呢？迦葉，空性是一切見的出離，但對於執著唯空性見的人，我說是不可救藥的。’ ‘迦葉，譬如有人生病，醫生給他藥，若此藥能除去一切病，但藥留在體內不出，迦葉，你認為如何？此人能否脫離疾病？‘（迦葉）答道：‘世尊，不能。若能除一切病的藥留在體內不出，此人的病會更加嚴重。‘世尊說道：‘迦葉，同樣，空效能出離一切見的形態，但對於執著唯空性見的人，我說是不可救藥的。’ 如是說明了勝義中無從他生后，爲了說明世俗中也無生，安立前宗說：‘此中所說’等。‘此中’是指無生的場合。其他人所說即是認為勝義中無從自他生的意思。 ‘以現量和比量所緣’是指：其中能直接生起認識的是現量所緣，不能直接生起認識而通過他法了知的是比量所緣。同樣，屬於自相續的感受等是現量所緣，屬於他相續的是比量所緣。 ‘必定從他生’是指因為以世間現量等了知從他生。‘若不如是承許’是指若不承許從他生。‘何必說二諦’是指世俗中無從他生，故唯留本來無生自性的空性，因此二諦不合理，將成為唯一勝義諦。‘因此’是指由於不是唯一諦，所以有從他生，這是前宗。‘對此當說’等是回答。

།འདི་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་དེའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རང་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་གནས་པས་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན། འོ་ན་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་ མི་ནུས་ལ།མ་བསྟན་ན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ། །བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་དཔྱད་པར་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་པར་ གྱུར་ན་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཔྱད་ན་སྟེ། ཅི་བདག་ལས་སྐྱེའམ་འོན་ཏེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་དཔྱད་པར་གྱུར་ ན་དེ་ཉིད་བདག་ཅན་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བདེན་པ་ལ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བདེན་པ་ལ་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུ་རོལ་ཏེ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་དངོས་པོ་ལའོ།།གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། །འཕགས་པའི་ལྷས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཀླ་ཀློ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་གཞན་མི་གོ་བས་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་ནུས་ཀྱི།མཁས་པ་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་མ་ཞུགས་པར་བདག་དང་ཆོས་དག་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཀུན་རྫོབ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྐྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ལ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་དོན་དམ་པ་ཤིན་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཟུང་བར་བྱ་བར་ནུས་པའོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། བྱིས་པ་བརྡ་ལ་མ་ བྱང་བ་རྣམས་བཞིན་ནོ།

這雖然是真實的，是指為何說二諦。爲了說明這個意思，所以說’就勝義而言’等。以理觀察，因為不成立從自他生起，所以是無生的自性，唯住于空性，勝義中二諦是不存在的，這是其義。 爲了說明這一點引經據典，所以說’諸比丘’等。涅槃是指一切分別寂滅為相的空性自性。‘一切行’是指蘊等。‘虛妄’是因為無中顯有。因此是具有欺誑法性。 若勝義諦唯一，那麼應當只說一諦，為何說二諦呢？答案是’因此’等。‘因此’是指經觀察推理，勝義諦成立為一。‘因為是趣入勝義的方便’是指若不承認世間智、所知、所詮、能詮為相的世俗諦，則不能宣說勝義諦，若不宣說則不能了悟，所以世俗諦是了悟勝義諦的方便。 ‘依世間規則’是指依世間言說。‘不觀察自他生而承許’是指若經觀察則不成立從自他生故。 爲了說明這一點，所以說’如是’等。因為諸法如色受等經觀察，即觀察是從自生還是從他生時，即從彼自性諸法生起，無生滅為相的勝義自性之外，不能找到其他立足之處，唯住于勝義自性故。 於世間言說諦，即’此有故彼生’僅是世間言說，於世俗中說為諦實，不應作觀察。 爲了以註釋說明這一點，所以說’如是’等。‘此岸即他分’是指生等自性的世俗諦諸法。‘依他’是指隨順世間言說。‘聖天’是指《四百論》。 ‘如何’等是指如同野蠻人不解他語，以自語教導，同樣對世間人也要通過安立世間事物的方式才能教導真實義。某些智者若不趣入世間世俗，則不能生起對我法如幻的勝義自性不可言說的證悟。 若能如實趣入世間世俗，則能生起如幻的證悟，若趣入如幻，則能領受極不可言說的勝義法。因此應當確定如是所說的趣入次第，如同未熟習語言的嬰兒一般。

།དཔེར་ན་བྱིས་པ་ཆུང་བ་རྣམས་སྐད་གཞན་གྱིས་གོ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཡོད་དུ་ཆུག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་དོར བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དོར་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།བཤད་པར་བྱ་སྟེ་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་དམ་པའི་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ པར་མི་ནུས་ལ།མ་བསྟན་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མ་ནུས་ལ། དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྣོད་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལེགས་པར་མ་བཟུང་བའི་སྦྲུལ་བཞིན་དུའོ། །རྣམ་པར་ དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་མདོའི་ཁུངས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲེང་བར་བྱ་བའི་སྲད་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཤིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྲད་བུ་འབྲེལ་བའོ།།གསུམ་ཚོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་དང་རྒྱུད་དང་ལག་པས་བཙལ་བའོ། །སྒྲོགས་བྱེད་པི་ཝང་གླིང་བུ་ལ་སོགས་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པས་རོལ་མོའི་ཆ་རྐྱེན་ལས་སོ། །དེ་དག་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གསུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །མཁས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སོ། །ཕྱོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་ལྷོ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ནས་འོངས་ལ་ གར་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་གང་ནས་འོངས་ཤིང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་གར་སོང་སྙམ་དུ་བརྟགས་ནས་སོ།།འོང་བའམ་འགྲོ་བ་རྙེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྒྲའི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ལྟར་མ་དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དག་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །འདུ་བྱེད་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་སྟེ།ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འདུ་བྱེད་སྟོང་པ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རོ། །ཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ་བྱ་བ་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།ནང་ཡང་སྟོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སྟོང་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པས་སོ། །ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀུན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།གནས་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའོ།

比如小孩子們無法用其他語言理解一樣，世間凡夫眾生也是如此。正因為如此，爲了世間趣入的方便，世尊宣說有和無。 由此說明，勝義諦唯一是真實的，爲了不加觀察而趣入世間的方便，所以宣說世俗諦。 爲了說明此義，引用《根本慧論》的教證而說’論中亦’等。如果勝義是無戲論的自性，且承許其存在，那麼宣說蘊、界、處、聖諦、緣起等非勝義有何必要？非真實性是應當捨棄的，對於應當捨棄的東西宣說有何必要？ 解釋道：雖然如此，但若不承許能詮、所詮、能知、所知等性相的世間勝義，就無法宣說勝義諦。若不宣說則無法通達，若不通達勝義就無法獲得涅槃。爲了說明這一點，所以說’若不依世俗’等。 爲了現證涅槃的方便，首先必須如實承許世俗，如同求水者需要容器一樣。因此，不依世俗的空性就如同沒有善巧把握的毒蛇一樣。 若加以觀察，世間言說將會毀壞，因為經過觀察世間言說不成立。爲了以經教說明這一點，所以說’如說’等。 ‘弦’是指用來連線的線的特殊種類。‘木’是指與弦相連的物體。‘三者和合’是指木、弦和手的尋求。‘發聲琵琶笛等’是指由三絃等樂器的條件。‘從彼生’是指從三絃等產生。‘爾時’是指聲音產生的剎那。‘智者’是指某些具有智慧者。‘方’是指東等方位。‘方隅’是指東南等方位。 ‘從何來去何處’是指觀察從哪個方位和方隅而來，又去往哪個方位和方隅。‘來去不可得’是指在諸方位和方隅中找不到聲音的來去，因為如是不可得故。 ‘如是從因緣’是指業和無明等。‘諸行皆生起’是指色、受等生起。瑜伽師們如實見到無明等，由見到如實安住的真實性，所以諸行是空的，本來無生。‘無所作’是指見到無有作用。 爲了廣說這一點，所以說’蘊等’。‘內亦空’是指眼等內在自性是空的，因為經觀察不合理故。‘外亦空’是指外在的色等是空的。因此說’一切自性空且’。‘無住’是指無有境。

།དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི་ཅི་སྟེ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་གཅོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་ལ་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཡོད་པས་སོ།།ཀུན་ནས་གཅོད་པ་ན་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ནའོ། །དེས་བྲེད་ཤ་ཐོན་པ་སྟེ་ངས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ནས་བྱ་བ་ལ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཡིན་ལ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ལོག་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ནའོ། །ཚིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ལའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྐབས་སུའོ། །རིགས་པ་གང་ཞིག་གིས། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རིགས་མིན་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཏེ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་འོ་ན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་སྟུག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་ རིགས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེ་བ་གང་གིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བས་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་ལ་ཡང་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་སྔོན་པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བརྟགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲས་པ་དག་གོ།།འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་བཀག་པར་འདོད་པའོ།

爲了通過比喻來說明這個道理，‘諸法的性相如同虛空的本性’，意思是說一切法都與虛空相同。因此，如果進行觀察分析時，若觀察一切法都具有虛空的性相，那麼世間的言說將會毀壞。 如此依據觀察的角度宣說了世俗的建立后，現在爲了遮破世俗實有，提出前宗說：‘假使’等。‘斷除一切對事物的執著’是指對色、受等事物在世俗中實有的執著，這就是一切所有，因為對此有強烈的執著。‘斷除’即說’即使在世俗中也無實成’之語時。由此感到恐慌，即迷惑于’我該如何做’。因此執著名言諦，即執著世俗諦的意思。 ‘此’是指主張世俗實有。‘某者’等是指比如唯識宗認為，如同他們所許實有的識生起那樣，對識本身有所取能取的執著時是雜染，若所取能取二者消除則是清凈，這是前宗。爲了對此作答，說’即便如此’等。‘即便如此’是指若認為世俗實有中有生起。‘僅是言說’意思是因為世俗實有中生起不成立，所以是空無意義的僅僅言說。 ‘對如是說者’是指對說實有生起者。爲了廣說此義，說’何以故’等。‘何以故’是問為何是僅僅言說。‘于彼時’是指勝義時。‘以何正理，從自他生不應理’是指已生者再生不應理等，以及若依他而有他生起，則從火焰中也應生起濃密黑暗等正理，如同以此正理勝義中從自他生起不應理一樣，世俗言說中也不應理，故你的立場中以何成立生起，因為無有正理。 爲了以釋論說明此義，說’如何’等。‘因此自相的生起於二諦中皆無’是說因為從自他生起不成立，所以事物自相的生起於二諦中都不成立。因此，有些人認為龍樹尊者僅僅遮破了所取能取分別的自性，而並未遮破如青色顯現等識的性相——依他起性，這也不應理。爲了說明這點，說’有些’等。‘彼等’是指說分別無生者。‘許’是指許可遮破分別中的生起。

།འདི་ཡང་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་རིགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ བཞིན་དུ་གཞན་དབང་འགེགས་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའམ།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་བརྟེན་ནས་བཀག་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ རིགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་འགོག་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད།དེས་ན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ད་ནི་གཞན་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཅི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་སྒྲ་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་གྲགས་པ་ཡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར།ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་སྟོང་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུའོ།།འདིས་ནི་རང་གི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ངོ་། །སྟོང་ཉིད་དག་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེས་ན་དམིགས་པ་ཙམ་ལས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྣང་ལ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་ཅི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ། ། གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྟོང་པ་མེ་ལོང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ནང་དུ་མཐོང་བ ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

此外，說’無有理由則不能成立’是指沒有原因則不能成立。這其中的含義是，如果對於觀察所依的正理有遮遣的能力，而對於依他起卻沒有遮遣的能力，或者龍樹尊者所說’非從自生起，亦非從他生’等正理並非是針對特殊情況作遮遣的話，那時就是正理。然而，由於對於觀察所依的正理有遮遣的能力，同樣對於依他起也有遮遣的能力，並且’非從自生’等正理是就諸法總體而遮遣生起，而非就個別情況而言，因此怎能說龍樹尊者僅遮遣遍計所執性？所以，那些認為只遮遣遍計所執性的說法是無有理由的。 現在爲了迴應他人的疑問，說’若是如此’等。如果無生，怎麼能見到無自性？就像兔角等無生故而不可見一樣。因此，由於見到自性，所以是有生的，這是他人的疑問。 爲了回答這個問題，說’解釋’等。‘影像’等詞包含回聲等。‘非不依緣而顯現’是說由於依賴面容、鏡子等諸緣而生起影像等，所以是依緣而顯現的意思。現在是就未經觀察分析的世間言說而言，並非從正理的角度，因為前面已經說明過了。‘如何’等是說如同從空性中生起具有影像相的認識一樣。 這是顯示即使無有自生也可見到自性的比喻。爲了說明其義，說’如是’等。‘如是’是指如同比喻那樣。‘一切法空性’是說由於以正理不成立生起，所以識等諸法是空性。‘從空性中生’是說從色等中生起。因此，僅從所緣不能成立自相的生起。 如果說無生之法也能顯現，那為何兔角等不顯現呢？這個問題你也同樣要回答：為何影像等雖無自相的生起卻能顯現，而兔角等為何不顯現？你如何回答，我也同樣可以回答，有什麼過失呢？ 爲了解釋這個道理，說’一切法’等。‘與因果無別而住’是說安住于因果的自性中。‘一切法’是指色等，因為虛空等是無實法。‘影像無自性的安立’是說作為認識的因。爲了引經據典，說’如經中’等。在極為清凈的鏡中見到一切法的影像是空性的，如是緣起諸法成為認識的對境。

།དེ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟག་པ་ དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་དག་ག་ལ་ཡོད།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་བརྗོད་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ནམ་གྱི་ཚེ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ ལ།སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ནས། ད་ལྟར་བའི་དུས་ན་དེ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིས་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་ན་ཆད་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རིགས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ངེས་པར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་གང་སྔར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ ཁས་བླངས་ནས་ཕྱིས་དེ་ཞིག་པ་ལས་དམིགས་ན་དེ་ལ་སྔར་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་འགྱུར་ལ།གང་ཞིག་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་རིབ་མེད་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ལ། དེ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་མེད་པར་ བརྗོད་དེ།དགག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་རབ་རིབ་མེད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ལ་ཆད་ པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁས་བླངས་ཏེ། ཕྱིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེའི་ཆད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཁས་བླངས་ནས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ གྱུར་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དབང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་གནས་ པས་ཅི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་དོན་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་དབུ་མ་པའི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཙམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དང་རྗེས་སུ་བསྟུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་སེམས་ཙམ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མང་པོས་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

爲了說明在二諦中都不是斷滅和常見，所以說’正因為如此’等。如果諸事物有自性，那麼它存在一段時間后滅去就成為斷滅，同樣，如果事物的自性一直存在就成為常見。然而，由於在兩邊都不成立生起，無自性故，哪裡會有常見和斷見。‘如論中所說’是指《根本中論》。關於’若某’等，若說某物以自性而有，因為自性任何時候都不會成為無，所以承認有自性就會成為常見。 先前承認事物有自性，而現在說因為它已滅故不存在，如此後來承認就成為斷見。在事物無自性的立場上不會有常斷的過失，因為未見到事物的自性。如果承認諸事物無自性，有人說因為未見到事物故不會成為常見，必定成為斷見。這是不對的，因為先前承認事物自性後來見其滅去，由於否定先前生起的事物故成為斷見。 就像無眼翳者完全不見眼翳者所見的毛髮等，說’它不存在’時否定什麼呢？因為根本沒有所要否定的東西。如同爲了遣除顛倒者的錯誤理解而說無眼翳一樣，我們說一切事物都不存在，因此我們這樣說並不會成為斷見。 如經中廣說：‘世尊，若有人先承認一切事物，後來說從貪、嗔、癡所生的事物不存在，他將成為斷見論者’等。有人說僅承認依他起的心和心所事物，由於遍計所執的事物不存在故能斷除實有見，又因為作為染凈因緣的依他起事物存在故能斷除無有見，這也不對。 因為這樣一來，由於遍計所執不存在和依他起存在，有無二見仍然存在，如何能斷除二邊？因為由因緣所生的事物自性不合理，所說的義理完全不成立。因此應當了知，唯有中觀見不會落入有見和無見，而唯識等見則不然。 爲了隨順如是根機的所化眾生，以及因為這是見到勝義諦的方便，世尊以大悲心方便說唯心，應當了知這是不了義，如同對犢子部等說有補特伽羅一樣，並非了義。

།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། གང་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་སྟོང་ཉིད་གསུངས་པ་ཡི། །མདོ་སྡེ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཤེས་ཀྱིས། ། གང་དུ་གང་ཟག་སེམས་ཅན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་བསྟན་པའི། །ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་འདོད་དགོས་ཏེ་གཞན་དུ་གང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་ལས་གལ་ཏེ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་ལ་ངེས་པར་ལུང་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟག་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཞིག་།གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྟོང་པའི་དངོས་ པོ་ལས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེ་འདིའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྟོན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྫུ་འཕྲུལ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ན་གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སྤྲུལ་པ་པོ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གང་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་གཞན་དེ་ ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་ པོ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་སྟོང་པའོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལས་གང་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།སྤྲུལ་པའི་དཔེ་འབའ་ཞིག་གིས་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བར་རིག་པར་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་དཔེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་སེམས་དང་ལུས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་དང་། བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

如同在《聖三摩地王經》中所說：‘如來所說空性之處，應知是了義經典的特點。凡是宣說補特伽羅、眾生、士夫之處，應知那些法都是不了義。’ 爲了說明中觀論典的依據，如論中所說：應當了知諸法無生，否則若不觀察而接受令人愉悅的諸法建立，如果承認實有見解，則必定會與經教相違，而墮入常見和斷見。為什麼呢？因為所要觀察的事物，要麼成為常住，要麼成為無常。如果是常住，那時就會成為常見論者；如果是無常，那時就必定會成為斷見論者。 這樣宣說了遠離常斷的二諦之後，現在爲了說明從空性事物中空性生起的中觀論典依據，所以說’如何’等。通過這個比喻確定無自性者能產生果實，例如導師即佛世尊具足神通，以神通力變化幻身時，佛世尊的幻身也能變現其他幻身。其中能變現其他幻身的幻化者是空性即無自性。被幻化者所變現的其他幻身也是空性，即離如來自性。 ‘如是’等詞的含義是：如同此處無自性者有無自性的作用、作者性、業和作者的說法，同樣在此處業的作者如同幻化相，自性空。由彼自性空的作者所作之業也是自性空，應當了知如同幻化者變現其他幻身一樣。因此，對於說無二的中觀師們怎麼會有邪見呢？ 不僅僅通過幻化的比喻了知無自性見，而且還應通過這些比喻清楚地理解諸法無自性。爲了說明這點，所以說’煩惱業’等。其中煩惱是貪等，因為令眾生相續煩惱。業是善業、不善業和不動業。作者是心和身。果是異熟果、等流果、增上果等。應當了知這些煩惱等如同乾闥婆城等無自性。 因此，應當了知唯有中觀師們因為不承認諸法自性，所以不會有常見和斷見的過失。這樣遠離常見和斷見后，應當了知在無自性中善業和不善業的因果關係是合理的。爲了說明這點，所以說’因此如是’等。關於善業和不善業，善業是遠離殺生等，不善業是殺生等。

།འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་ངན་སོང་དུ་ཡིད་དུ་མི འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའོ།།འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གཞན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ རྟོགས་པ་མེད་པ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་འབྲས་བུ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་དག་ལས་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་མེད་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྐྱེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་ཡིན་ན་དེ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གང་གི་ཚེ་ལས་དེ་བྱས་པའི་དུས དེ་ཉིད་དུ་ལས་དེ་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ལས་དེ་བུ་ལོན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེ་ཡོད་པས་བུ་ལོན་དེ་སྤྱད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནོར་གྱི་བདག་པོའི་ནོར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བར་སྐྱེད་དང་བཅས་པའི་ནོར་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཟད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡོད་པས་དེའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེས་ནོར་ཁུགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱད་ནས་ཕྱིས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་ནོར་འོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་ནོར་སྤྱད་པའི་ཡི་གེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ནུས་པ མ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། གང་ཐོབ་པ་ལས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་དུས་ གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་མེད་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགག་སྟེ། ལས་དེ་ནི་ཐོག་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ལས་དེ་འཇིག་པ་མེད་པས་ ལས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་དཔེར་ན་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་ལས་མ་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སུ་ཞིག་གིས་འགོག་།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་ལོན་པ་ལས་ཀྱང་མིའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ནུས་པ་སྟེ།མཐུས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གང་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་འགག་པར་སྨྲ་བ་ལའོ།

果報的關聯是指善業與善趣中悅意的果報相關聯，不善業與惡趣中不悅意的果報相關聯。所謂’滅盡經過很久’是指受生后所感受等業的果報在其他時間感受的緣故。 阿賴耶識相續、不失法、得等的遍計執不存在也是合理的，意思是即使沒有阿賴耶識相續，果報也是合理的。並非如他人所計執的那樣，由熏習習氣的阿賴耶識相續產生，在其他時間產生果報。 同樣，即使沒有不失法，果報也會產生，並非如他人所計執的那樣。其他人說：‘善業一產生就會消失，那麼由於已滅就會導致無果報的過失。因此，當造作業時，即刻會在造業者相續中產生一個名為不失法的法，如同借據一樣。如是應知不失法如同借據。應知產生不失法的業如同債務。’ 就像有借據，即使已經使用了債務，債主的財物也不會消失，而是具有連本帶息的財物。同樣，即使業已耗盡，由於有其他所謂不失法的存在，通過它使果報與造業者相關聯。 當借據收回財物並使用后，無論是否存在，都不再有獲得財物的能力。同樣，不失法在異熟果報感受后，無論是否存在，如同已用的借據，也不能再產生異熟果報。 即使沒有得也是合理的。其他人說有一個名為得的不相應法存在於善不善業中，即使得已毀壞，也說善不善業相應。並非如他們所說的那樣在其他時間產生果報。 ‘等’字包括熏習業習氣的意識，它也不會在其他時間產生果報。 如何是指：如果沒有阿賴耶識等，業果如何相關聯？爲了回答這個問題而說’由於’等。由於該業不是本性滅，因為該業從最初就無生，無自性故無滅，因此從該業中果報生起是合理的。 這的含義是：比如在現在時雖然無自性，但從中生果，同樣，由於業無自性故無滅，從未滅的業中生起果報，誰能遮止？因此，以世間名言，即使滅后經過很久，在某些人道等中，雖然沒有阿賴耶識等，也應知由此力量產生樂苦性質的果報。 爲了解釋這個意思而說’如某些’等。‘某些’是指主張業的自性滅的人們。‘對此’是指對主張業滅者而言。

།འགགས་ཟིན་པའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་ཟིན་པའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟེ། མཐུ་ གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གང་ཕྱིར་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །ལུས་ཅན རྣམས་ལ་འབྲས་བུར་སྨིན།།ཞེས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དེ་སྐད་ཟེར་བས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ ངེས་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལས་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རིགས་པས་རྒྱུ་ལ་ ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་མི་དགེའི་ལས་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་མ་བྱས་ཀྱང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ན་མ་བྱས་པས་མྱོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ལས་གང་བྱས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི།འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མདོའི་ ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིའི་ཚེའི་ཚད་ལོ་བརྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོའི་ཚད་ནི་ལོ་བརྒྱ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་ལོ་བརྒྱ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལོ་ལ་ཕུང་པོར་སྤུངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་གསུངས་ཏེ།ངས་ལས་ཟད་པ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ལས་དེ་ཟད་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཟད་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་། འབྲས་བུའི་འགྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སད་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་།།རང་བཞིན་ཡོད་མིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འགགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྐད་དུ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་ གྱི་བུད་མེད་བཟང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཛེས་པའོ།།མ་མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའོ།།འཆི་དུས་དང་ཚོད་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་ཁ་ནའོ། །དེ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ལས་སད་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལས་སད་ནས་སོ།

爲了安置已滅業的功能力量而言，即已滅業的功能力量，爲了使其力量安住，若非如此，則于其他時間不可能生起果報。其餘易懂。 所謂’如論中所說’是指根本慧論。關於’由於業’等，為何業不生？論師說：由於無自性故無生。 若由於無自性故無生，那為何世尊說：‘諸業縱經百劫，亦不會滅失，因緣和合時，必于眾產生熟’？對此應答：‘由於彼未生，故不會虛耗。‘此乃世尊密意，因此你如此說於我等並無損害。 若業有自性，則業的自性必定不會變異，將成為常住，如同虛空性般不變。因此即使不造業也將成為存在，因為所謂常住即是存在，凡是存在者不應造作，因不依賴因緣，即使不造善不善業也將於世間生起異熟，故不造也將感受。 若問：在你的立場，以未生而出生果報，為何不造也不會感受？因為我說在世俗諦中，對已造而滅的業加以觀察時無生無滅，于彼生起果報，而非在世俗諦中未造也感受果報。因此無過失。 爲了引經證成勝義中業不虛耗，故說’經中亦’等。‘人壽百歲’是說人類壽命為百年，因為因果不合理故，時間也不成立，故百年性質的年中無蘊聚。 ‘此修行亦’是說五蘊相的人蘊亦同彼，即是空性之義。此說由自性空故無生。 為顯示無盡，故說’無盡’等。我所說業無盡與盡，是從空性方面說無盡，從世俗方面說盡，此為其義。 ‘如所說義’即是業與果報關係的性質。‘醒時’即是醒著的狀態。‘無自性’即是勝義中。‘已滅’即是世俗言說中。 為引經證成此義，故說’如轉有經中’等。‘國中美女’即是國中最美者。‘無有’為何？說’不可得’，因為觀察時不可得故。‘貧窮’即是不悅意性質。‘疲憊’即是具身苦。‘臨近死時’即是臨終時。‘感受與彼相應業’即是感受與所生人等趣相應的業。

།དཔེར་ན་ཉལ་ཉལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་བུད་མེད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཡིད་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ལྷག་མ་གོ་ སླའོ།།འདིས་ནི་ལས་འགག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱས་ཟིན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་ལས་དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས པ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་གཞན་རྣམ་པར་མ་ཡིན་ལྟར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སྨིན་ནས་སླར་སྨིན་མིན་ཤེས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ ཀྱང་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་གི་དུས་སུ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཇིག་པ་མེད་པར་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལན་གཅིག་འབྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ། །དཔེ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལས་རྣམས་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལ་ལན་གཅིག་འབྱིན་པ་ལ་ངེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེས་སོ། ། ནག་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། །རྣམ་སྨིན་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་སྨིན་དགེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དགེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ ནི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ།།མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དགེ་མི་དགེ་མེད་བློ་ཅན་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

例如’睡眠’等詞，就像在夢中所見的女子，雖然在醒來時已不存在，但仍能成為產生記憶的因。同樣，從勝義諦的角度來說，業是不滅的，從世俗諦的角度來說，雖然已經消失，但爲了在心中產生果報而顯現。這是詞義。 ‘與彼相應’是指與感受異熟果報相應。‘任何法從此世間轉至他世間都不存在’是指以我等為特徵。其餘易懂。 這是說明業雖然滅去但不會失壞。爲了迴應他人的疑問而說’若是’等。‘自性不生’是指業。‘從已成熟的異熟中’等是說從已產生異熟果的業中又生異熟果，因此將成無窮。為什麼呢？說’因為彼無盡’，即使感受異熟果報，但該業無有窮盡的緣故。 爲了對此作答，說’此非有’等。‘此’指無窮過失。爲了說明這一點，說’如何’等。例如，對於眼病者來說，雖然同樣是無實境，但會顯現髮絲等，而不會顯現兔角等。因此說’如非餘事相’。 如是說明比喻后，爲了說明義理，說’如是成熟已不復熟當知’。如同在無實性上相同卻並非一切都顯現一樣，業的自性在成熟與未成熟時雖然同樣是不滅的，但已成熟的業不會再生異熟果。 爲了以註釋說明這一點，說’例如’等。‘異熟決定’是指因為不再有異熟功能，所以決定只產生一次異熟。‘以此喻’是指通過眼病者的比喻。‘諸業非不定’是指決定只產生一次異熟。‘異熟亦決定’是指善業產生悅意性質的異熟果，不善業產生不悅意性質的異熟果。 ‘因此’是指通過眼病者的比喻。‘從黑業’是指不善性質的業。‘異熟不善’是指惡趣中不悅意的異熟果性質。‘異熟善性’是指善趣中悅意的異熟果性質。‘從善業’是指善性質的業。‘見’是指通過教理而了知。 ‘具慧善不善皆無成’是指通過了知一切法無自性，不執著善業與不善業，從而獲得遠離煩惱障和所知障等性質的解脫。

།ལས་འབྲས་རྣམས་ལ་སེམས་པའང་དགག་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་ལས་དང་འབྲས་བུ་མ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་འདི་ལ་ འབྲས་བུ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་པ་དགག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།ནོར་བུ་དང་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་ཤེ་ན། དེ་ལྟ་ནའང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་སེམས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གང་གི་སྒོ་ནས་དགག་པ་མཛད་ཅེ་ན། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།གལ་ཏེ་དཔྱད་པར་གྱུར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གི་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་ཡིན་ལ།ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་ན་དུས་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བས་ཆད་བ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་ དུ་འོང་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་དགག་པར་མཛད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་རྣམ་ པར་གཞག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་ནའོ།།ཆོས་མཐའ་ཡས་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མཐའ་ཡས་ཏེ་སྔོན་པོ་དང་ སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཏིལ་མེ་ཏོག་དང་ཉེ་བ་ལས་དྲི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་སྟེ་རྟེན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རླབས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར རོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཟབ་ཅིང་ཆ་ཕྲ་ལ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་འདི་མ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དགོངས་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པས་སོ།

對於’業果也要遮止思維’這句話，是說由於以髮絲等比喻說明業果不確定的緣故，世尊為何要遮止思維’此業會產生此果’，這是因為如同寶珠、咒語、藥物等的功效不可思議的道理。爲了解釋這個意義，說’假使’等。為何確定呢？說’即便如此，由於見到髮絲等確定的緣故’等。 世尊以何種方式遮止思維業果呢？是以’諸業異熟不可思議’的教言。爲了說明若加以觀察則會損壞世俗諦，說’正因如此’等。‘從此因生此果’是通過現量和不可得而了知的，而業果是凡夫永遠也見不到的，因此若觀察推究業果如何成立，就會墮入斷見，從而會破壞無間斷輪迴相續之相的世俗諦，所以世尊遮止思維業及業的異熟。 爲了說明唯識宗的論點，說’如果這樣’等。‘若安立諸業果關係’是說雖然沒有阿賴耶識，由於諸業無自性，即使在世俗中業已滅，仍可安立業能產生果。‘無量法之功能差別之基’中，無量法即是顯現為藍色、黃色等的諸識。這些的功能即是習氣，如同芝麻靠近花朵會產生香氣一樣，藍等諸識在阿賴耶識中熏習習氣。習氣的所依即是阿賴耶識。因此稱為一切種子，意思是說是一切識的因。 爲了說明這個比喻，說’如波浪’等。‘一切事物生起之因’是說因為是產生顯現為藍色的識等的因。‘在楞伽經等中’是說：‘阿賴耶識甚深細，一切種子如暴流，我怕凡夫執為我，是故不為彼宣說。‘等。 ‘在一切方面都不存在嗎’是問是否完全不存在。爲了回答這個問題，說’並非如此’等。‘並非如此’是說不是不存在，而是說世尊以密意說為存在。‘以如是開示令所化眾生了知其存在’是說通過開示阿賴耶識的存在，使所化眾生了知阿賴耶識確實存在。

།དོན་དམ་པར་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། བདག་ ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་གཞི་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ སྒྲས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་དགོངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །གང་ ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་གང་ཟག་བཀག་ནས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཁ་ ཅིག་ལ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ།ཡིད་ཅེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་དག་དོན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡིན་ལ།ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། ཐ་དད་པར་འདོད་ལ་དེ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་དོན་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཐོས་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གོང་དུ་འགྲོ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ནའོ། །ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་སྟེ། འཆི་འཕོས་ནས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དགོངས་ པ་དངོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལས་སོ། །འབའ་ཞིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བྱ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་གོམས་པར་བྱ་བའོ།།ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའོ། །འཇུག་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

爲了說明勝義中所謂阿賴耶識即是空性，故說’一切諸法’等。‘隨順一切諸法自性’是說，由於’非從自生亦非從他’等所說，隨順諸法空性，故唯空性是阿賴耶，而彼即是識，因以無所緣修習而遍知一切法，故應知以阿賴耶識之名詮釋空性。 爲了說明如世尊依密意而說阿賴耶識，如是補特伽羅亦是依密意而說有，故說’阿賴耶識’等。‘于所化眾生’是說對通過補特伽羅門而所化之眾生。‘說彼為有’是說宣說補特伽羅為有。‘為隨順’是說依後面將要解釋的方式。 爲了說明宣說補特伽羅為有，故說’如是’等。爲了說明對某些人否定補特伽羅而僅說蘊，故說’于某些’等。‘于某些聲聞’是說心或意或識是異名，如說：‘心意與識，彼等義即一。‘唯識師們說心是阿賴耶識，意是染污意，識是轉識六識，認為是不同的，為破除此說而說義一。 關於’信戒’等，等字包括聞等。‘上升’是說教示。‘後世往生善趣’是解釋，意思是死後于未來時往生善趣。 現在爲了明顯說明阿賴耶識等是有密意，故說’此等一切’等。‘此等一切’等是指阿賴耶識、補特伽羅和諸蘊。爲了說明真實密意，故說’當說’等。‘如是’是說通過’非從自生亦非從他’等方式，即使唯識亦空、本來無生之義。 ‘于彼’是說于不能通達甚深法者。‘唯’是說離補特伽羅。爲了以註釋說明此義，故說’何等所化’等。‘何等所化’是說極為習慣於外道見解者。‘甚深法性’是說離四邊即有無等邊。‘不能趣入’是說由於長時習慣於外道見解而不能深信空性。因此說’由於長時習慣於外道見解’。

།བདག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་པས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཐར་པ་ ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྲག་པ་རྣམས་ལའོ།།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྟོན་པའི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ། གཡང་ས་དང་འདྲ་བར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ རུང་བ་ཉིད་མ་མཛད་པར་དབུ་མའི་དོན་བསྟན་པར་འགྱུར་ན་ཆད་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བས་གཡང་ས་དང་འདྲ་བར་སེམས་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པས་སོ། །དོན་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་དེ་རྣམས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བས་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དོན་མེད་པ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་ལ་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ་ གཞུག་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཐོག་མར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་དོན་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆེས་ཐོག་མར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ན་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆེས་ཐོག་མར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆེས་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཐོག་མར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལུགས་བསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་ནས་སོ།།དེ་དག་གི་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ འགྲོ་བ་དང་བཅིངས་པ་གྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་རྟག་པ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ལ།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་བཅིངས་པ་གྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཅི་སྲིད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་བཅིངས་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ལམ་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ནི་བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པས་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ཡང་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པས་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རིག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ།།དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོར་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གསུངས་པས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་འབྱུང་བས་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ལྷས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ།

‘所謂不會有我’等這些話，是針對那些聽聞前面所說的法性空性之後，由於不理解法性空性本來無生的意義，認為獲得解脫時一切都將成為虛無，因此在理解空性義理后害怕’我將成為無’的人們而言。 ‘最初聽聞導師的教誨時，視為懸崖’是指若不通過說明有情等方便而直接宣說中觀義理，會因墮入斷見而視之如懸崖般。 ‘對此背離’是指背離甚深法。 ‘不能成就大義’是指那些對空性產生顛倒執著的人們，因墮入地獄等而不能成就佛果大義，只能成就無義。這是因為對於長期執著我的人們，通過隨順其見解的方式教導才能引導他們趣入佛法。 如是說明最初宣說空性會導致無義之後，現在爲了說明最初宣說阿賴耶識等會引生大義，故說’最初’等。 ‘最初’是指在宣說空性之前。‘通過宣說阿賴耶識等’中的’等’字包含補特伽羅等。 ‘遣除外道見解’是指遮遣對我的執著。 ‘引生他們的大義’是指通過遮除對所取對境的執著等，使所說之法成為佛果之因。 如是，外道承許從此世到他世往來以及作為束縛解脫所依的常我，與此相應而說阿賴耶識。因為阿賴耶識也是從此世到他世往來以及作為束縛解脫所依，即只要阿賴耶識中有煩惱習氣，則為束縛；當修道遣除煩惱習氣時，依止轉依而得解脫。 然而差別在於：我是常，而阿賴耶識是無常。如是，宣說阿賴耶識能遣除對我的執著，又因宣說阿賴耶識而無外境執著，故能遣除對外境的執著。 因此，宣說阿賴耶識能引生大義。‘其後’指在宣說阿賴耶識之後。 ‘通達教義無誤者’是指通過’非從我’等理解阿賴耶識等的義理也是空性。 ‘他們將捨棄彼等’是指也將捨棄阿賴耶識等。 ‘唯生功德’是指由宣說阿賴耶識而趣入教法的功德，故無過失。 ‘如聖天所說’是出自《四百論》。

།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་པ་སྟོན་པ་ན་ཡང་གཞན་གྱི་བསམ་པ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་དང་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་ པའི་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སེར་སྣ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་གཏམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་བཟོད་པའི་གཏམ་གྱིས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་ ལ་སྦྱིན་པའི་གཏམ་དང་།མཐོ་རིས་འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། གཟུགས་བཟང་བར་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པའི་གཏམ་གྱིས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་དང་པོར་བསྟན་ནས། ཕྱིས་སྣོད་དུ་གྱུར་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཟབ་མོའི་གཏམ་བརྗོད་པར་ བྱ་དགོས་སོ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་མི་མཐུན་པའི་གཏམ་གྱིས་སུན་ཕྱུང་ནས་དེ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་ཕན་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དང་པོ་བསོད་ནམས་མིན་ལས་བཟློག་།བར་དུ་བདག་ལས་བཟློག་པ་དང་། །ཕྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པ། །གང་གིས་ དེ་ཤེས་བློ་ལྡན་ཡིན།།དམན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་བརྗོད། །བར་མ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྗོད། །མཆོག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཞི་བ་བརྗོད། །དེ་གསུངས་རྟག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བསོད་ནམས་འདོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་མི་བྱ། །གང་ཕྱིར་ གནས་མིན་པ་ལ་སྨན།།བྱིན་ན་དུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ང་དང་ ངའི་བསྟན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ངའི་བསྟན་པ་དུས་འདི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཅི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ རྣམས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་དུ་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི། །ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བསྟན། །ཕྱི་ནས་དོན་རྣམས་རྟོགས་ པ་ལ།།སོམ་ཉི་མེད་ལ་དབེན་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །ང་དང་ངའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ང་དང་ངའི་ཞེས་ བསྙད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྐྱེས་རབས་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་བདག་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་བཀའ་ སྩལ་ཏོ།

所謂’何者’等，是指在宣說利益時，不違揹他人的心意而增長信心，隨順他人心意，這是應當宣說的。比如對吝嗇者談論佈施的話語，對破戒者談論持戒的話語，對憤怒者談論忍辱的話語，他們都不會歡喜。然而對想求受用者談論佈施的話語，對想求生天者談論持戒的話語，對想求端正容貌者談論忍辱的話語，他們就會歡喜。 像這樣等等的話語首先宣說后，之後了知其成為法器，就應當宣說甚深的話語。如果一開始就用不相應的話語使其厭煩，他就會退卻而不能獲得所說的利益。因此《四百論》中說：‘初時遮非福，中時遮我見，后時遮一切，知此為智者。對下根說佈施，對中根說持戒，對上根說寂靜，如是說永勝。’ 又說：‘求福德之人，不應說空性，因為對非處所，施藥成毒故。’ 不僅僅是爲了攝受所化眾生而說阿賴耶識等是存在的，而且也說一切法都是存在的。爲了顯示這一點，所以說’爲了攝受’等。‘爲了攝受’是指爲了攝受外道進入佛法。‘雖離我見’是指雖然遠離我執和我所執，‘如我和我的教法’是指在某時某處會成為某人，以及我涅槃后我的教法會住世多久等，像這樣從我和我所的角度宣說佛法。 同樣地，說無自性的諸法存在是權巧說，目的是爲了使執著事物為真實的世間人趣入中觀。因此《四百論》中說：‘對求真實者，初說一切有，後於已悟者，無疑說離性。’ 爲了解釋這個意思，所以說’我見’等。‘一切’是指連同習氣。為什麼要從我和我所的角度宣說呢？說’因為我和我所的言說是世間瞭解的方便’，是指前世因緣等故事是理解的方便。‘說彼等存在’是指說一切法存在。‘因為是世間瞭解的方便’是指因為是世間人瞭解空性的方便。 比如，通過宣說蘊界等來遣除我執，認為只有蘊存在，這裡根本沒有我，以此來遣除我執。當我執遣除時，爲了遣除對外境的執著，諸佛世尊對諸菩薩說：‘善男子，此三界唯是心’，如是宣說唯心。

།གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཞེན་པ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ། གང་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མའི་ལམ་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ལས་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ པར་འདྲེན་པ་རྣམས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལ་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་མ་ཞུགས་ན་སུས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་དེས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་མ་ཞུགས་ན་གདུལ་བྱ་ རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དག་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དག་དང་ཁམས་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་ པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསམ་དུ་མེད་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའོ། །དངོས་མེད་ཉེ་བར་སྟོན་མཛད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་སྟེ།དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་དེ་འགའ་ཡང་འདིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་ པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་བསྟུན་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། དམ་པའི་དོན་དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། །དེ་ལ་དོན་ཞེས་ཀྱང་ནི་ གསུངས།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དོན་དང་དོན་མིན་མི་གཟིགས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་མི་གཟིགས་པ་སྟེ། དེ་དག་བརྟགས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་འགོག་པ་གསུངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞིག་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་གྱུར་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེས་བསྐལ་པའི་མཐར་བསྲེག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་ པའོ།།དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཏེ་རིགས་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པའོ།

當遠離對外境的執著時，爲了斷除唯識的執著，說’凡是因緣所生法，彼即非是生，彼中無有自性生’等中道之理。因此，由於是世間了知的方便，故說一切皆有。此為語義。 爲了說明經典依據，故說’如是’等。若世間導師們，即引導世間者，若不隨順世間，則任何人都不能了知佛世尊，也不能了知他所說之法。若不隨順世間，由於與所化眾生的意樂不相應，故不會聽聞佛法，也不會了知佛和法。 現在為廣說隨順世間，故說’蘊及諸界’等。蘊、界、處等本性是一，因為一切皆無自性。雖然如此，宣說蘊、界、處等差別自性，以及欲界、色界、無色界等，這是隨順世間。 ‘無名諸法’等，由於無自性故，非分別言說境界，因此一切蘊、界、處法皆不可言說。對眾生宣說不可言說法，以不可思議名稱聚，這是隨順世間。 ‘顯示無實’等，安住空性自性的諸佛世尊，顯示諸法無實，即諸法剎那不住相的無常性，而剎那不住的諸法實無所有，因為事物本身未成立。宣說無常性，這是隨順世間。 ‘滅即勝義’，彼滅是涅槃相，‘彼亦說為義’，彼滅也是求涅槃者所求，故稱為義。‘不見義非義’，彼滅也非勝義，因為彼等是假立。雖然如此，宣說滅，這是隨順世間。 ‘無壞’等，諸趣非生非滅，如同眼翳者見毛髮等顯現，因為本來無生。因此說’等同法界’等，意為是空性自性。雖然如此，宣說劫末為火所燒，這是隨順世間。 ‘於三世中’等，雖然過去、現在、未來三世中未見眾生自性，但宣說眾生界即種性，這是隨順世間。

།དེ་ལྟར་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས།ད་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་གང་ཡིན་པའོ།།མི་བཟོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚུགས་པའོ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྦྱོར་བའི་ལུགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་རྣམ་པར་ རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་རྣམ་གཞག་གང་ཡིན་པ་དེས་བསལ་བར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ།།དོན་དག་འཇོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་མཉམ་གཞག་སེམས་གནས་ཏེ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་མངོན་ཕྱོགས་ཤིང་། །འདི་རྟེན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ། །ཤེས་རབ་གནས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་སྔར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུང་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཅི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན།ཤེས་རབ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་ པས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། །གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་མ་མཐོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་ བར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པས་ཤེས་པ་གང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་མཐོང་ཞིང་རང་གསལ་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་དོན་ནི་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཤེས་པ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤེས་པ་མེད་ན་སྣང་ བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་སོ།།དེས་ན་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གནོད་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་དམ། གཞན་གྱིས་གནོད། དེ་ལ་ཕྱོགས་ དང་པོ་ལྟར་ནི་མི་རིགས་ཏེ།ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་གནོད་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འགགས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་རུང་སྟེ་བུམ་པའི་ཤེས་པ་འགགས་པ་ལ་སྣམ་བུའི་ཤེས་པས་གནོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་དུས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྣམ་བུའི་ཤེས་པའི་དུས་ན་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་པ་དེ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སེམས་ཙམ་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་རྟོགས་པའོ།

這樣宣說阿賴耶識是具有密意的之後，現在爲了破斥唯識宗的觀點，首先顯示對方的觀點說’因此’等。‘中觀宗的觀點如前所說’是指本來無生、以任何自性也不存在的觀點。‘不能忍受’是指不能接受。‘以自己分別安立的觀點來說’是指以一切法都是識的自性而存在這樣由自己分別所安立的體系來破除。‘安立義理者們’是指將色等對境安立為識的自性者。 爲了明顯地說明如前所說的觀點而’說’，即爲了破除前面所安立的，說’無所取’等。住于第六地的菩薩了知三有即三界唯是識，即外境不存在。什麼樣的菩薩呢？說’住于般若’，即住于修習般若波羅蜜多。又是什麼樣呢？說’了知唯識真實性’，即了知依他起的心離所取能取分別的空性自性，也就是了知離所取能取的唯心與心所。 又如何了知呢？說’無所取時不見能取’，即由於無所取境，故不見能取的識以了別異境為相，而通達唯自明而已。此中的意思是，唯識宗說不能否定識，因為若無識則顯現也不成立。因此，通過具有識自性的顯現本身而成立識。 也沒有能破，因為能破所破的識是由該識自身破除還是由他者破除？其中第一種情況不合理，因為二月顯現的識自身不能破除自身，因為是所經驗的緣故。其他識也不能破除，因為對已滅的經驗不能破除，如瓶識已滅時毛毯識不能破除，因為在自身時位是所經驗，而在毛毯識時已不成立。 因此，由於有能立而無能破，識是存在的，但是凡夫由無始無明習氣力而執著所取能取，了知無此執著，菩薩于第六地現證事物本性唯識。爲了解釋這一點，說’住的聲音’等易懂。‘真實性’是指空性，即離所取能取。‘唯識’是指于唯識中了知彼空性。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གང་གི་དོན་དུ་སྟོན་པ་ ནི།གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་ཉིད་རྩ་བའི་ཚིག་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་རླུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རིམ་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་མ་མཐོང་ཞིང་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ད་ནི་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་ཙམ་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ སྔ་མ་འགོད་པ་ནི།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཡན་ལག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་སྟེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ལས་ཤེ་ན། ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རང་གི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ནུས་པས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་རྙེད་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ཡང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་ གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉིད་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ས་ བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་རིགས་པས་སོ།།དེ་རྣམས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་འགག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ཅིས་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་སད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་སད་པའི་དུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནད་དུ་དྲག་པོ་བསྣུན་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལས་ལངས་པའི་དུས་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེས་ན་གང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྦ་རླབས་ཏེ་ཆུ་རླབས་ ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། །རྦ་རླབས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་མེད་པའི་དུས་ན་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱད་པར་གཞན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འགྲན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གི་ ལུས་རྙེད་པ་ལྟར་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འདིས་ལང་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ལང་སྙམ་དུ་འགྲན་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བདག་གི་ལུས་རྙེད་པ་ལྟར་རོ།

通過闡述僅僅了知為識的原因而說明其目的，即說’無色’等。僅僅是緣起的事物即是依他起。爲了通過解釋根本句的性相而說明，故說’複次如何’等。‘以將要解釋的道理’即是’如風’等。‘以此次第’即是以前所說’無所取則能取不見’的方式。 現在爲了成立無所取的方式唯識生起，安立前宗說’若’等。爲了對此作答，說’答’等。‘如為風所動’即是水的部分被風所動。如是從阿賴耶識中生起唯識，即是轉識等。 若問從何種阿賴耶識中生起，說’一切種子’，即是成為一切識的因。‘自功能’即是由阿賴耶識的自功能。 其中阿賴耶識的自相是獲得一切雜染法的習氣后，通過執持種子而成為生起之因。此義即是與雜染分貪等同時生滅，反覆經歷后通過執持種子而成為彼等生起之因。 此亦是通過執持種子，其中執持種子即是與生起同時生滅的經歷。如是具有者合理有習氣之稱的執持種子。由具有此而成為彼等之因，而非勝論等，因為不合理有如前所說的執持種子。因為彼等是常法故，無有與同時生起者的生滅經歷。 若問如是阿賴耶識如何成立為有？對此當答：若無阿賴耶識，從熟睡醒來的識從何生起？熟睡時無有轉識六識及染污意，因為不可得故。故有阿賴耶識，從彼生起醒時之識。 如是從重擊要害及從昏迷醒來時，以及從滅盡定出定時，若不許阿賴耶識，識從何生？故有阿賴耶識，從彼生起識。 爲了由註釋說明此義，說’如海’等。如從海中波浪即水波周遍流動，即是了知互相運動。若問何種波浪，說’如睡眠’，即是無風時因無動故如睡眠。若問有何其他差別，說’如競爭獲得自身’，即是如此起時想’我為何不起’以競爭方式獲得自身。

།ཅིའི་ཕྱིར་རྙེད་ཅེ་ན། རླུང་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལྷགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རླུང་དང་ཕྲད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུའི་ཡན་ལག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ནི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུར གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱུད་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དེའི་བག་ཆགས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པའི་[(]ཁྱར་[,]ཁྱད་[)]པར་རོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གང་གཞག་ པ་དེ་ལས་སོ།།དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རང་གི་རྣམ་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སོ། །རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལྷགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་ནའོ། །དཔེར་ན་སྒོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནང་རོལ་གྱི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། དུ་བའི་ཤེས་པ་མེར་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཙམ་ཞིག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཙམ་ཅིག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་དུ རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པར་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱེད་པ་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཞེས་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

若問為何得知？說道’僅由風的緣近來’，因為是與俱生緣的風相遇之故。正因如此，以’由風動搖水的支分’來特別區分于大海。此中阿賴耶識如大海，習氣如睡眠，圓滿成熟之緣如風的動搖，作為果的識如水波。 如是顯示譬喻后，爲了與義相配，說’於此亦’等。‘於此亦’是指在識生起之時。‘識從一轉至一’是指從青色、黃色等識的相續。‘從無始時安住’是因為輪迴無始故。 若問其如何？說’所取能取’等。對’此是所知，此是能知’如是分別，稱為執著所取能取，其習氣是與所取能取分別相順的識生起之功能差別。其圓滿成熟是指立即產生果。從彼獲得自體之存在。‘正在滅’是指現在。 如是行相的識從一轉至一相續，于阿賴耶識中建立能生起青等識之功能。若問其如何？說’與自識相隨系屬’。從青等識一轉至一相續是自相，即青等與所取能取之相。與彼相隨系屬是指生起具有青等及所取能取的其他識。是其因的差別。‘從彼’是指被習氣熏習的阿賴耶識。‘漸次’是因為依賴圓滿成熟之緣故。 ‘圓滿成熟緣來臨’是指有圓滿成熟之俱生緣時。例如有眼識時，內在識是圓滿成熟之緣，煙識是火識的圓滿成熟之緣等。‘生起唯是不清凈依他起’是指由所取能取分別之因而不清凈，因為離外境之義故唯是依他起生起，愚者們於此執著所取能取，而離識外無絲毫所取存在的意思。 ‘譬如自在等’中的’等’字應當攝集自性等。如是主張自在等為因者說：凡是果必有具智慧作者為先導，如瓶等。此等樹木山嶽等亦是果，故許自在為因。如是唯識者們說阿賴耶識為因。

།དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ནི་བརྒྱ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཆུ་ཤེལ་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། བླག་ཤ་ཡལ་ག་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ནི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་དག་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་བཞིན་ དུའོ།།དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་དམིགས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་གཉིས་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་འདྲ་བའི་ཆ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་འདི་ཡིན་ པས་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་དགོས་སོ་ཞེས་པའོ།།གྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་གཞན་དབང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མི་འདོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་དངོས་པོ་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་ལ་དངོས་པོ་བརྟགས་ པར་ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེ་རྒྱུ་ནི་རྟེན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །སྔོན་པོར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མེད་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་གང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར། དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་གཟུང་བ་མེད་པ་འབྱུང་འགྱུར་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཤེས་བྱ་མེད་ཀྱང་རང་གི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཡོད་དང་སྤྲོས་ཀུན་ཡུལ་མིན་རང་བཞིན་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གང་བརྟགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཡིན་ལ། གཉིས་སུ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་ཀུན་ཡུལ་མིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཞན་དབང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་ནའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

爲了通過比喻說明主張大自在天的觀點，所以說’牛’等詞。譬如牛是百種的因，水晶是水的因，樹枝是枝葉的因，同樣地，大自在天是有情眾生的因，這就是其義。 爲了說明大自在天論者和阿賴耶識論者相同，所以說’如是’等詞。‘如是’是指如同大自在天論者一樣。 ‘一切事物所緣種子之所依’是指以青黃等所緣習氣之所依。‘具一切種子’是指成為一切的因。 爲了說明雖然兩種論者相同但有不同之處，所以說’若大自在天’等詞。 現在爲了說明唯識宗的建立，所以說’由於’等詞。由於將要解說唯識論者的建立方式是這樣的，因此必須承許依他起是存在的，這就是其義。 ‘相傳’是指由將要解說的正理未能成立依他起存在，所以表示不承許。 若問為何必須承許依他起的本性？ 對此回答說’成為遍計所執事物的因’等詞。僅是名言有而非勝義有，這稱為遍計所執事物。唯識宗者稱所取能取分別的集合為遍計所執事物。 其因即是所依，也就是依他起。若無顯現為青色的特徵，所取能取分別的集合將依於何處？因此依他起是存在的，這是其語義。這表明了依他起確實存在。 ‘將生起無外境所取’是指依他起的本性如前所說的方式，將生起無外在青等的情況。這表明了依他起的本性即使無所知也從自己的習氣中生起。 ‘有及一切戲論非境而有自性’是指依他起不是一切分別的對境的自性。因為只要是一切分別所執著的，那就是所取能取二者，而無二的自性的依他起中並不存在所取能取的自性。 因此非一切戲論的對境。這表明了依他起不是一切戲論的對境。 爲了通過註釋說明這一點，所以說’依他起’等詞。 ‘不依于彼’是指不依于繩子。‘若無外境’是指若無離開心識的青等外境。‘將成何因相’是指若無彼依他起，青等分別將以何為因相？ ‘因為是雜染和清凈的因’中，由於是分別的所依故為雜染之因，由於是離分別的所依故為清凈之因。

། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཞན་དབང་ཁས་ལེན་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེས་ན་གཞན་དབང་ལ་ཡོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད གང་གི་ཚེ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་སུ་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་འདི་ལ་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པར་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ལའོ། །གང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་། །དེས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། །གང་ཞིག་འདི་ལྟར་ལྷག་མ་ལུས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཤེས་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །འདི་ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ།།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོའོ།།གང་གི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོར་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་བཞི་པར་ གསུངས་པས་གསུམ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་བཏགས་སུ་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གདགས་སུ་ཡོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་པ་མེད་ན་སྣང་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་རིགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་གྲུབ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་དོན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱི་རོལ་མེད་སེམས་དཔེར་ན་གང་དུ་ཡོད། །ཅེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་འགྱུར་བས་ལན་མི་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་མི་འགྲུབ་པོ། །ཁྱོད་ཀྱི་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ ཕྱིར།།ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ལ་གང་གིས་གནོད། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་གནོད་རེ་ཞིག་སྔོན་པོ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དུས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་འདོད་དགོས་སོ།

所謂’空性也將被善加把握’是指空性如同無常性一樣是法，對於法也必須承認有法之所依，因此必須承認空性的所依他起性，因此當思維依他起上的空性時，空性將成為善妙之法，這是其義。 爲了說明此義的經證根據，所以說’因此為何’等。由於以’於何者中何者不存在’等說明了不顛倒趣入空性，因此空性也將被善加把握，這是其義。 ‘何者不存在’是指在依他起中。‘何者不存在’是指所取能取的自性。‘彼’是指依他起。‘由彼’是指由所取能取的自性。‘如實隨見’是指瑜伽行者。‘如是遺留者彼’是指空無所取能取的識。‘此中’是指勝義的階段。‘此是不顛倒趣入空性’是指如實通達空性法的本性。 爲了說明一切戲論的非境因由，所以說’彼’等。‘彼’是指依他起的本性。因為言說是說明所取能取分別的相，而依他起是無二的自性，所以不是言說的對境。正因如此，所以說’乃至言說’等。 爲了說明總結，所以說’因此總之’等。‘此中’是指在偈頌中。如果說雖然分別有事的因性也在第四義中說了，為何說三？ 對此回答說’假立所有’等。‘由有性成就故’是指因為依他起存在，所以了知它是假立的所取能取的因，因此未另外說明。 爲了對此作答，所以說’對此應解釋’等。你所說的’若無識則顯現不成立，故由自證門識得成立’這是不合理的，因為若無境則不應顯現為境，由此外境也得成立，如何成立唯識？如果說如同夢中無境卻顯現為境一樣，對此上師自己以’無外境心如何有’等作答，故不再答。 因此若認為由體驗成立，則應承認二者都由體驗成立。如果不如是承認，則二者都不由體驗成立。你所說的’因為無有能破’也不合理，因為藍色顯現為外境時，什麼能破？是由彼識本身破還是由他者破？首先不是由彼藍色識本身破，因為不應理解為非所經驗。也不是由其他識破，因為彼時彼不存在。因此由於外境有能立且無能破，如同心識一樣也應承認外境。

།ཡང་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པས་སོ། །རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སད་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེའི་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁང་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁང་མིག་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་ནང་དུ་ཉལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པ་ཤིན་ཏུ་མིག་ཆུང་བའི་ནང་དུ་ཉལ་ནས་སོ། །ཅུང་ཟད་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་མི་སྲིད་པས་ཅུང་ཟད་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ཞེས་གསུངས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པའི་ཁྱུ་རྨིས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པའི་ ཁྱུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྨི་ལམ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པ་འདི་ལའོ། །སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུའོ། །དེ་བསམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བསམ་པར་བྱའོ།།ཡང་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་གང་གི་ཚེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་སེམས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་གླང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཡུལ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཞིན་དུའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པ་དག་ལ་གྲུབ་པའོ། །སེམས་ཙམ་ པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་བསམ་པ་ནི་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྨི་ལམ་དྲན་པ་ཡོད་ལ། དྲན་པ་དེ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཤེས་ པ་དག་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན།ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ཡང་དེ་བཞིན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་བཞིན་དུ་དོན་ཡང་དྲན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ནི་ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་དྲན་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡུལ་དྲན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་ཁས་མི་ལེན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཁས་བླང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།

或者二者皆非，所謂’此’是指由於外境不存在，故從阿賴耶識中熏習的習氣差別而生起顯現為對境的意識，這是唯識宗的觀點。‘如夢’是指如同在夢中雖無外境卻生起顯現為對境的意識一樣，在醒時也是如此的意思。 爲了解釋這個意思，說’房間’等，‘在極小房間內睡眠’是指在極小的房間內睡著。‘稍微入睡’是指因為深度睡眠時不可能見夢，所以說’稍微入睡’。 ‘夢見發狂大象群是完全不存在的’是爲了表示極不可能而說’發狂大象群’。因此，在夢中雖無外境但意識確實存在。‘對此’是指對於認為無對境而有意識生起這一特徵的觀點。‘無實質’是指不合理。‘應當思維這個’是指應當思維在夢中無對境而有意識這一點。 若問’這是什麼’，即是問應當思維什麼。‘當時’等是指中觀認為當夢中也無心識時，則夢的比喻不成立的意思。爲了說明這點，說’爾時汝喻不存在’，意思是說你唯識宗的比喻不成立。 爲了解釋這點，說’牛’等。‘如境’是指如同外境。‘因為未生’是指以’非從自生’等已遮破生起之故。‘二者共許的比喻’是指唯識宗和中觀宗都承認的。 爲了迎接唯識宗的疑問，說’若於夢中’等。他人的想法是：在醒時能憶念夢境，而憶念若無經驗是不可能的，因為經驗和意識是同義詞，所以夢中確實有意識。 爲了對此作答，說’這也不對’等。若依據醒時的憶念而承認夢中有意識，‘外境亦應如是’，意思是如同憶念經驗一樣也憶念對境，為何不承認夢中也有對境存在？若問’為什麼’，即是問為何說外境也不存在。 爲了對此作答，說’如何’等。如同對於經驗有’我見到了’的憶念一樣，對境也應當承認。‘或者意識也不存在’是說如果即使憶念對境卻不承認對境，那麼即使憶念意識也可以不承認意識存在，因此我方觀點成立。 爲了迎接他人關於夢中無對境的證成的疑問，說’於此有說’等。‘爲了取彼’是指爲了取大象等。

།དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།གཉིད་ལོག་པས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཕྱིར་འཇུག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འདོད་ནའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་དེ་ལ་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡིན་པས་དཔེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྨི་ལམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོའི་ཡང་རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི དོན་དུ་ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའོ། །ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་བསྐྱེད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་བསྐྱེད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ།།གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པ་རྣམས་སོ། །རྣ་སོགས་གསུམ་ པོ་ལྷག་མ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།འདི་དབུ་མ་པ་གཞན་དག་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟེན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཙམ་པའི་འདོད་པ་སུན་འབྱིན་པ་ནི། གང་ཞིག་ཆོས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེས་ནི་སད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་གཟུང་བར་བྱ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ དེ་མི་རིགས་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

所說’那也不是存在的’是指眼識不存在。爲了說明它不存在的理由，說’由於睡眠’等。由於睡眠阻礙了眼、耳、鼻、舌、身五識向外執行，所以五識聚不存在。 ‘因為’等是說因為在夢中眼識不可能存在，所以只有意識以大象等形相生起，而世人對那大象等形相執著為外境。同樣，在醒時狀態中，雖然沒有外境，但對於藍色等形相的識的自性也執著為外境。 這個意思是說，作為境的色等是被眼識等的境所遍攝的，若無彼則彼中無義，所以如同只對意識的形相執著為義，醒時狀態也是如此，因此比喻成立。爲了解釋這個，說’在夢中’等，容易理解。 爲了說明對此的回答，說’不是這樣’等。‘不是這樣’是說在夢中並非只對意識的形相執著為義。為什麼呢？答案是因為在夢中意識的生起是不可能的。由’非從自’等說明生起不成立。 爲了說明這點，說’如此’等。就像你唯識論者所說的夢中外境不生，同樣，我方認為夢中識也不生。因此，怎麼會只對意識的形相執著為外境呢？ 為什麼呢？因為意識沒有生起。‘眼’是指眼根。‘境’是指藍色等。‘所生心’是指由眼根所生的眼識。‘三者皆’是指眼根、藍色等境和眼識。‘虛妄’是指非真實。‘如是三者’是指剛才所說的。 ‘余耳等三者亦無生’是說夢中的耳、聲音和耳識等也是空性。這是其他中觀派通過承認夢中有境來破斥唯識宗的主張，說’若法’等。 ‘屬於法處’是指被法處所攝，這表明不是醒時眼識的對境，因此不被色處所攝。正因如此，它是意識所取境。 ‘因此’是說因為夢中有屬於法處的色。爲了說明這個觀點不合理，說’這也不合理’，即說夢中有境是不合理的。 爲了說明其理由，說’在夢中也’等。‘三者’是指根、境和識。

།ཅི་སྟེ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་ ཁོ་བོས་རང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་དུ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སེམས་ཙམ་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་མཐའ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ནའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི་དེ་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་མོ། །བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དངོས་ཀྱི་དོན་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་དུ་བསྟན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་འདིར་ལན་འདི་མི་རིགས་པའོ། །གང་ གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་དཔེ་འདི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སད་པའི་དུས་ན་གསུམ་པོ་འདི་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའོ།།བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་གསུམ་ཆར་ཡང་བརྫུན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་དུས་ན་ཡང་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བརྫུན་པའོ།།མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་དེ་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་སྟེ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། །དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། འདི་ ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དང་འགལ་ཞིང་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ནི་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་ལས་གསུམ་མ་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པ་དེ་སད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི། རྨི་ལམ་ གྱི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་མ་སད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་དེ་ལ་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

關於’爲了闡明他人的宗義’等這些話，如果有人說：‘我不是爲了建立自宗而這樣說的，而是爲了破斥唯識宗所說的夢中無境而有識的宗義，才承許夢中有法處所攝的色法’。 爲了回答這個問題，所以說’此時’等。‘此時’是指爲了破斥他宗而承許夢中有境的時候。‘夢的比喻將變得無意義’是指中觀宗用以證明一切法無自性的夢的比喻將變得無意義。 為什麼呢？回答說’彼為虛妄’等。‘彼’指的是夢。‘以非虛妄義故’是指因為夢中也有法處所攝的色法。‘所喻’是指醒時的根等三者。‘不能說正體是虛妄義’是指因為彼處也有色法。由此說明這個回答是不合理的。 爲了說明由於夢中三者都未生，所以這個比喻在我方是合理的，因此說’由於’等。‘以成就門’是指通過夢的比喻成就無自性。‘未成’是指醒時這三者未成就無自性。‘為成立’是指無自性。 爲了說明這一點，所以說’如夢’等。如同夢中三者都是虛妄的，同樣在醒時根等三者也是虛妄的。 爲了總結，所以說’彼心非有’等。爲了解釋這個，所以說’如於夢中’等。爲了引經據典，所以說’是故’等。因為夢等一切都是虛妄的緣故。幻化眾生是所緣即顯現，而非真實存在，因為是木頭和石塊等的緣故。如是如來說一切法如幻如夢。 爲了說明輪迴諸趣也是如此，所以說’如是’等。輪迴簡言之，即是五趣，這也如同夢境，因此’此中無人生死’等。為什麼呢？說’此等諸法如水泡水草’，因為觀察推究時如同芭蕉樹一樣無有實質。 ‘將善說’是指如果承許夢中有法處所攝的色法，則與經中所說的夢的比喻相違，而按我方觀點則無相違。 爲了說明所說夢的比喻中三者未生是就醒時而言，不是就夢時而言，所以說’是故醒時’等。‘于夢中’等是說只要未從夢境狀態中醒來，對他來說就有這三者。

།འདི་ཅི་ལྟར་ན་སད་བཞིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལོག་པ་ན་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མ་རིག་ པའི་གཉིད་སྟུག་པོ་ཡོད་པས་སོ།།དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཉིད་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཉིད་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་སད་པའོ། །མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ ལས་སད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་གཉིད་དང་མ་བྲལ་བས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དང་མཚུངས་པའོ། །ད་ནི་ཐ་མལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཉིད་སད་པ་ ན་ཅི་ལྟར་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྣང་བ་གསུམ་པོ་དེ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་གཉིད་སད་པ་ན་ཡང་གསུམ་པོ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གཏི་མུག་ གཉིད་ཅེས་བྱ་བས་དོན་བསྟན་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་ གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འོ་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་དབང་པོ་རབ་རིབ་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་རིབ་དང་བཅས་པའི་མིག་གིས་རབ་རིབ་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་གང་གིས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་མཐོང་བ་དེ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྲ་ཤད་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རིབ་མེད་པར་གསལ་བར་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་པ་དང་། སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་ པ་གཉིས་ཀ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ཁོ་ན་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་གཉིས་ཀ་བདེན་ཞིང་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་སྐྱེས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་ཀ་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མ་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་དོན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འདོད་དགོས་ཞེས་པའོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་བྱ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གལ་ཏེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྐྲ་ཤད་དེའི་ཡུལ་དང་མིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རབ་རིབ་མེད་པ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཞུགས་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་ བ་ལ་ཡང་ངོ་།།སྐྲ་ཤད་བློར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་མེད་ན་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།

關於’如何是醒時’這句話，是說如同醒時狀態中有無明睡眠時存在的三種情況，在夢境狀態中也同樣存在。爲了解釋這一點，說’如同不知’等等。因為一切凡夫都恒時具有濃重的無明睡眠。 ‘異於彼之醒來’是說雖然具有無明睡眠，但從異於彼的普通睡眠特徵的其他睡眠中醒來。‘以無明睡眠’是說雖然從普通睡眠狀態中醒來，但未離無明睡眠。‘如是’是說如同普通睡眠醒來的狀態。‘具有如是自性’是說與醒時狀態的自性相同。 現在爲了說明如同在普通特徵的睡眠醒來時，夢中所現的三種情況不存在一樣，在無明睡眠醒來時，那三種情況也不存在，所以說’若醒來’等等。‘若醒來’等是顯示比喻，‘愚癡睡眠’是顯示義理。 爲了解釋這一點，說’如何’等等。‘即使是現證法界者’是說即使是現證空性者。又唯識論者爲了證成雖無外境但有識的存在，說’那麼有翳眼者’等等。爲了對此作答，說’此亦不應理’等等。‘此亦’是說有翳眼者雖無所緣而見毛髮等，因此有無境之識的這種說法。 ‘為何’是說雖無毛髮等而有識，有何過失之意。對此回答說’具翳根’等等。具翳眼者以翳力所見毛髮相的那個識，對於有翳者的識而言，毛髮和識二者都是真實的，因為他認為是真實的緣故。對於無翳清凈見者而言，識和毛髮等二者都不真實，因為他無毛髮等的識的緣故。 爲了解釋這一點，說’如同夢中’等等。如同在夢中二者皆真實，而在醒時狀態中二者都未生，在此也應如是了知。爲了廣說此義，說’有翳者’等等。爲了說明對有翳者而言二者真實的理由，說’因難以確定無境之識’。意為未見無境之識。 ‘此義必須’是說必須確定無有無境之識。爲了廣說此義，說’若非如此’等等。若無所知毛髮等而有毛髮等的心識，則于無有與彼毛髮境相關之翳者，‘毛髮成為心識’是說若無毛髮則會生起毛髮的心識。

།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ།།དེ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་བློ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་ དུའོ།།ཡུལ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་དང་རབ་རིབ་ཅན་མེད་པ་དག་ལས་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་ལ་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཡུལ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།མཐུན་པར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཡུལ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་ལ་མཐོང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་མི་མཐོང་བ་ཡིན་པས་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་ཡུལ་མཐོང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རབ་རིབ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་མཐོང་བ་ལ་འགལ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འགའ་ཞིག་སྨྲ་བར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས།དེས་ན་ལན་དེ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །ཡང་སེམས་ཙམ་པས་ཡུལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་ན་བློ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་སྔར་བཞག་པ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་གཞག་པ་དེ་སྨིན་པ་ལས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།མ་སྨིན་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བག་ཆགས་སྨིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ ཆགས་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འདོད་པའོ།།མི་རིགས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དག་པ་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བློ་མི་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་སྟེ། བག་ ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་མེད་པ་དེ་ལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།ཤེས་བྱ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་ནུས་པ་མེད་པས་འདིའི་ནི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་ པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བློའི་ནུས་པ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྨིན་པ་ དང་མ་སྨིན་པ་དག་ལའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་པ་སྟེ་ད་ལྟར་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལ་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ནུས་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ནུས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

‘不是這樣的’是指不是對於無眼翳者，會生起如同有眼翳者所見髮絲境相的髮絲分別。 ‘因此’是指由剛才所說的理由。 ‘非彼有’是指並非雖無對境而有分別。 爲了解釋這個意思，說’若有眼翳者’等。‘與此相似’是指如同眼翳者。 ‘因為對境相同的緣故’是指有眼翳者和無眼翳者都同樣無髮絲的緣故。‘因此’等是承接語。 對此，有人說：‘因為有眼翳者能見而無眼翳者不能見，正因為這個緣故，是無對境，因為不能共同顯現的緣故。’ 這也不合理。即使對境是共同的，但對於某事物，誰具有見的順緣，誰就能見；若無順緣則不能見。因此，對於無眼翳者，因為缺乏見對境的俱有緣即眼翳，所以不能見，這有什麼矛盾呢？如果有人這樣說，對此該如何回答？因此這個回答也不合理。 又，唯識宗為證明無對境的識是存在的，說’此中若’等。‘應如是’是指若無對境則應無分別。 ‘識的習氣成熟與未成熟’是指先前由髮絲等識在阿賴耶識中熏習的習氣，從其成熟產生髮絲的識，從未成熟則不生。 ‘於他則不然’是指對於無成熟習氣者而言，這是詞義。 爲了對此作答，說’此亦不應理’等。‘此亦’是指承認習氣成熟與未成熟是識生與不生的因。 爲了說明不合理，說’因為’等。‘因為見清凈無眼翳的阿賴耶識中無生起分別的功能，即無圓滿成熟的習氣，所以無眼翳者不生髮絲分別，而非因為無所知’，這是重述前說。 對此回答說’因無功能故此不成’，意思是因為阿賴耶識的功能不成立，所以不能成立由分別的功能成熟與未成熟而有識的生與不生，這是詞義。 爲了以註釋說明這點，說’所知’等。‘于彼成熟與未成熟’是指于功能成熟與未成熟。 ‘因此此不成’是指因為無功能，所以不能成立由成熟與未成熟而有識的生起與不生起。 爲了說明無功能，說’已生’等。對已生即現在識果，功能是不可能的。 ‘于未生體性亦無功能’是指對未生體性即過去、未來的識也無功能，如何無功能，將由阿阇黎自身在註釋中解釋。 爲了以註釋說明這點，說’此中功能’等。‘此中’是指阿賴耶識。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བའི་འགྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དེ་དང་ འབྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའོ།།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ལའང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་ནུས་པ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་པ་ལ་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་བར་སྐྱེས་པ་དེ་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་འགོག་པ་ནི། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ནུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ནུས་པ་ཅན་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྒྱུ་ ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ནུས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ ན་ཡང་ས་བོན་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་ས་བོན་མེད་བར་སྐྱེ་བས་ས་བོན་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དྲུག་པའི་ཕྱོགས་མི་འཐད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ད་ལྟར་བར་སྐྱེས་པ་དེ་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་འདོད་པ་འགོག་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལྔ་པའི་ཚིག་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ནི་དོན་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་ནི་ནུས་པས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡང་མི་རིགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་ མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ནུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་ན་ཁྱད་པར་དེ་མེད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་འབྲེལ་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ཁས་ལེན་ན་མེད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན། དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོ་གཤམ་བུ་ ཡང་དེ་ནི་ཡོད་པར་ཐལ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དོ།