d4016解深密經疏圓測 法成c3.5s dz 不全｜d4016解深密經疏圓測 法成c3.5s dz 不全（續2）

你對世尊說：‘世尊涅槃之後，應當如何修習瑜伽？誰作為導師？對於具有信仰者的困難和不安，應當如何安住？如來經典開頭應當置放何等文句？‘如是請問。他也將這些事情向世尊請問。世尊開示道：‘阿難，應當安住於四念處。以別解脫經作為導師。對於具有信仰的比丘，應當以如梵天般的言說來懲處。如來經典開頭應當置放’如是我聞’等文句。‘如是宣說。 從《法集經》和《大般涅槃經》中所說的大部分內容，也與《般若波羅蜜多釋》中所說相符，因恐繁多，此處不述。《大悲經》中說優波離將此囑託給阿難。如是經論中所說不一致的原因是：因為兩個人都受囑託，各自依據不同的內容，所以彼此並不相違。 對事物的詳細分析解釋是：其中’如是我聞’是從七種事中的’所聞’、‘能聞’和’親承佛語’這三種事。從六種義中是’可信’和’所聞’這兩種事。從五種相中是’一切皆自己所聞’。雖然有如是三種解釋，但若暫且與《佛地論釋》相配，則’如是我聞’的解釋有三種含義：‘如是我聞’的總說、‘如是我聞’的分別說以及闡述這些的意趣。 其中總說即是：佛陀教法傳承的聖者文殊和阿難等，他們說’此等甚深等義，往昔如是我所聞’。分別說則是：先解釋’如是’，后解釋’我聞’。其中對’如是’的解釋，因各自說法不同，此地的諸位論師的解釋歸納起來有八種： 其中有些依據信解和隨順來解釋：‘如是’是信解和隨順的詞語，若有信解則會隨順文義，若有隨順則以師徒之道成就道果。經典若不可信，則不會傳承，因此安立’如是’這一詞語。有些依據文字和義理來解釋：其中文字即是’如’，義理即是’是’。如此，因善說文字故為’如’，因義理無過故為’是’。 有些依據勝義諦和世俗諦來解釋：勝義諦與世俗諦無不相順故說’如’，世俗諦隨順勝義諦故說’是’。

།ཁ་ཅིག་ནི་སློབ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དེ། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་འདི་ཞེས་པ་ལ་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ནི་དེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་དོ་ ཞེའོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དེ། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཟློས་པ་དེ་དག་ནི་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བསྟན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པས་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཕྱི་མ་ལས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྟོན་པ་དང་སློབ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་རྗེས སུ་མཐུན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་མི་བླང་བ་ཡིན་ལ། བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སྐྱོན་མེད་པས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་ པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།བརྒྱུད་པ་དང་ཉན་པ་པོའི་མིང་ལ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་གཅིག་བདག་གིས་སྟོན་པ་ལས་མངོན་ སུམ་དུ་ཐོས་པས་དེས་ན་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །རྒྱ་གར་ ཡུལ་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་བོ་དེ་ལེའུ་ཅིས་སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་དྲང་སྲོང་གིས་བྱས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པའི་བརྗེད་བྱང་བྱས་པ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན་རྣམ་པ་ མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི།འདིར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་པ་དང་། གཞན་ལ་གདམས་པ་དང་། དཔེ་དང་རྣམ་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་པ་ནི་བདག་ཉིད་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དགེ་བ་རྣམས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ལ་གདམས་པ་དེ་བཞིན་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་འདི་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། ལེགས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་འདོམས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་པ་ནི་གང ཟག་འདི་གཟི་བྱིན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་ཉི་མའི་འོད་བཞིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཟབ་ཅིང་ཡངས་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་ནོ། །བྱད་བཞིན་སྡུག་པ་ནི་ཟླ་བ་ཉ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ངེས་པ་དེ་བཞིན་པ་ནི་བདག་གིས་འདི་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་ངེས་པ་དེ་བཞིན་པ་འདིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཐོས་པ་དང་། བདག་གིས་འདིར་བཤད་པ་འདི་ལས་མང་ཉུང་དང་ནོར་པ་མེད་དེ། ངེས་པར་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་རྣ་རིངས་ཀྱིས་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་གསུང་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་འདི་ཞེས་གསུངས་ལ།དེ་ལྟར་གསུངས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ནི་བཞིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་འདི་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ནི་བཞིན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།

有些人依據弟子來解釋說：由聖者阿難等所說的那些，因為是如實的佛語，所以說’如是’，是爲了從相似的真如中分別，所以說’如是’。 有些人依據如來來解釋說：聖者阿難等重複宣說佛所說法，因為與過去諸佛所說無有差別，所以說’如是’，又因為如諸如來那樣如實宣說，是真實而非錯謬的緣故，所以後面說’如是’。 有些人依據導師和弟子來解釋說：其中’如是’是與具緣相應的語言，‘如是’中的’如’是隨根器而不取，‘是’是因為無過失而安立為名稱，如此，無過失的眾生是具緣者，如來則是隨順意樂而行故成為相應者，因為傳承和聽聞者的名稱中出現’具緣’和’相應’，所以說’如是’之語。 有些人說’如是’是因為此經唯我親自從導師處親聞，因此說’如是我聞’。 有些人說’如是’是爲了顯示此等言教是如來所說，所以說’如是’。 印度諸論師的解釋簡要而言有三種：第一是論師菩提流支依據論師金剛仙所造《金剛經註疏》的記錄中說：就世俗而言雖有多種，此處歸納則有四種：發心如是、教誡他人、譬喻和決定。其中發心如是，即是自己這樣想：‘我當如是發菩提心，行諸善業’等。教誡他人如是，即是對他人這樣想：‘你當如是發菩提心，行諸善行’等教誡。譬喻如是，即是說’此人威光極盛如日光，智慧深廣如大海，容顏端嚴如滿月’等。決定如是，即是’我如是見聞’等。此處’如是’與第四相配，以此決定如是表明了須菩提從如來處聽聞教法，我此處所說不多不少無有錯誤，確實是如實宣說，為顯示此義而說’如是’。 第二是三藏長耳論師解釋為三種含義：第一就佛而言，因為三世諸佛的言教無有差別故說’如’，因為所說相同故說’是’。第二就法而言，因為諸法真實體性故說’如’，因為如實宣說真如故說’是’。

།གསུམ་པ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཤད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་འདི་ཞེས་གསུངས་ལ། སྐྱོན་རྣམས་ དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི་བཞིན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བརྗོད་པའི་ཚིག་འབྲུ་དང་། དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པ་ལ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། བརྒྱུད་དེ ཐོས་པ་ལ་ནི་འདི་སྐད་ཐོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ལས། མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པ་ལ་ནི་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ཐོས་པ་གཏམས་པ་ལ་ནི་འདི་སྐད་ཐོས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེའོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ དེ།དང་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཡིད་ཆེས་པས་འཇུག་པར་ནུས་པས། གང་ཡིད་ཆེས་ཤིང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་ནི་དངོས་པོ་འདི་དེ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ་གང་ཡིད་མ་ཆེས་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་འདི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ།རྒྱ་ཆེར་ནི་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བྱིན་གྱིས་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས། དེ་ལ་ འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱིས།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་དེ།དེ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་དེ་ལ་དཔེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་བཤད་པའི་ཚིག་འབྲུ་འདི་དག་གིས་བདག་གིས་སྔོན་ཐོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུང་འབོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་རྣམས་ལ་འདི་ བཞིན་དུ་བདག་གིས་སྔོན་ཐོས་པ་རྣམས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དྲིས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དོན་འདི་ངེས་པར་སྔོན་ཐོས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལན་དུ་འདི་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཐོས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཚིག་གི་ལན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བརྒྱུད་པས་དེ་དག་ ལ་གནང་བའི་ཚིག་ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་ཐོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོན་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ལ་སློབ་དཔོན་གསུམ་གྱིས་འདི་སྐད་དུ་བཤད་དེ། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཐ་མ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེའོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་རོ་ ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དོན་བཞི་ཆར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་གིས་ཐོས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ཡང་ཆོས་བརྒྱུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ལུས་ལ་བཏགས་ པ་ཙམ་དུ་བདག་ཅེས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།རྣ་བའི་དབང་པོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས། བཤད་པ་ཉན་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་ པའོ།།ཐོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣ་བའི་དབང་པོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཉན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་སྤངས་པས་སྤྱིའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གང་ཟག་མེད་དོ།

第三是依據僧團而由聖者阿難所說，由於與佛所說無有差別故說’如是’，由於永遠遠離過失故說’如是’。第三，堪布真實諦說道：‘如是’是確定之義，其有二種，即：文字和義理。其中文字是所說，即阿難所說之文字，義理確定是如同佛所說故說’如是’。又，對於親聞者說’如是我聞’，對於傳聞者說’如是聞’。 又，諸部派的記錄中說：對於親聞者說’我聞’，對於傳聞者說’如是聞’。論典中也說有三種：第一，在《般若波羅蜜多釋》中說’如是’之義是令人生信，如此，由於能以信心趣入佛法大海，凡是信受隨順者皆說’此事如是’，凡是不信者皆說’此事不如是’。詳細內容如彼中所說。 第二，堪布功德施所造《聖般若波羅蜜多金剛經釋》中說：其中’如是我聞’表明此經是佛陀親證宣說，並非自己所造。第三，在《聖佛地經釋》中說有四種：其中’如是’隨順四種義理，其中譬如是：以現在所說這些文字如我先前所聞。傳授是：如對眾說’汝等諦聽我先前所聞’。 確定問答是：如有人問’你所說此義確實是先前所聞嗎？‘因此回答’我如是聞’。言語回答是：如在結集時，菩薩眾請求’請如你所聞而說’，傳法菩薩對他們允許說’我當如是宣說，如我所聞’。對此四種義理，三位論師如是解釋：有說配第四種，有說配兩種，有說配全部四種，詳細如彼中所說。 其中對’我聞’的分別解釋：傳法菩薩和阿難等僅僅假立五蘊之身為’我’，以耳根生識而聽聞說法，故說’我聞’。因此《佛地經釋》中說：‘我’是如此，即假立於諸蘊之世俗。‘聞’是如此，即以耳根生識而聽聞。捨棄其他而依一般而言，故說’我聞’。佛法中無有補特伽羅。

།བདག་མེད་དོ་ཞེས་ གསུངས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཀུན་ལས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་།དོན་འདི་ཡང་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་གིས་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་དེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ རྣམ་པ་བཞིའི་དོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པའོ་། ། དོན་དམ་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་གང་ཟག་སོ་སོའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། གང་ཟག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། ཆོས་བཤད་པའི་ཚེ་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་པར་མི་བྱེད་པས་ཆད་པར ལྟ་བ་དག་གི་ཕྱིར་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་ལ།རྟག་པར་ལྟ་བ་དག་གི་ཕྱིར་ནི་གང་ཟག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉེན་པོ་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་གཙང་བར་བསྒོམ་པ་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དག་གིས་ནི་གཉེན་པོར་ གྱུར་པ་ལ།ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚིག་གི་ལམ་ཆད་པ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འགགས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ་། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།།ཡང་དག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་མིན། །ཐམས་ཅད་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའང་མིན། །དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལོག་ པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མིང་ངོ་།།གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བདག་ཅེས་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས། དེ་ཁོ་ནའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན།བདག་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནམ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ལ། འགལ་བ་མེད་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་བདག་ཅེས་བཤད་ལ། དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་བདག་མེད་ཅེས་བཤད་དོ། །གང་ཟག་སོ་སོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་བདག་ཡོད་པའམ། ཡང་ན་བདག་མེད་པ་ཞེས་བཤད་དེ། འཛིན་པ་གཉི་ག་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་བདག་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རེས་འགའ་བདག་།རེས་འགའ་བདག་མེད་པར་ཡང་གསུངས། །ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་མཚན་ཉིད་ལ། །བདག་མེད་བདག་མེད་པའང་མིན། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི།བདག་མེད་པར་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་འཛིན་པ་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་བསལ་ན་ནི་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་བདག་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་ནས་དོན་རེ་རེའི་དབང་དུ་བྱེད་པས་ འགལ་བ་མེད་དོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང་སྦྱར་ནས། ཡང་དག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

如果說’無我’，那為什麼在所有經典中都說’我聞’？對於這個問題，不同論師有不同的解釋。根據龍樹論師的論著，依據四種宗義來解釋’我聞’。關於四種宗義的含義，如在《般若波羅蜜多釋》中所說： 第一是世間宗義，就像蘊聚形成補特伽羅那樣，‘我聞’也是從世間角度而言是有，從勝義諦而言是無。 第二是各別補特伽羅宗義，觀察各個補特伽羅的心行，說法時對同一事物，有些人聽，有些人不聽，為斷見者說有相續的眾生，為常見者說無補特伽羅。 第三是對治宗義，如不凈觀是貪慾行者的對治，而不是嗔恚行者的對治。 第四是勝義宗義，諸法的真實相是言語道斷，心行處滅。 偈頌中也說：‘一切皆是真實，真實亦非真實，一切非不真實，此乃諸法真實相。’ 又在該論中說：世間言說有三種，即錯誤、我慢和名稱。第二種我慢的緣故稱為’我’。這與《瑜伽師地論》所說的’我’僅是假立的說法相同。 中觀論中是否從真實相的角度說明既非我也非無我？如果這樣，為何《般若波羅蜜多釋》中說’無我’？這並不矛盾。從世間宗義而言說’我’，從勝義而言說’無我’。從各別補特伽羅的角度而言，或說有我，或說無我。爲了同時遣除兩種執著，也說既非我也非無我。 因此在《中觀根本頌》中說：‘諸佛有時說我，有時說無我，于諸法實相中，非我非無我。’ 若對一邊執我，則說無我，這是真實相；若同時遣除兩種執著，則說既非我也非無我，這也是真實相。因為是依各別意趣而說，所以並不矛盾。 結合《大般涅槃經》，說真實我性即是真實相。

།འཕགས་པ་བྱམས་པའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བདག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་དོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་སྙད་ལ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་ པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་སྙམ་པའི་སྐྲག་པ་བསལ་བ་དང་།བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་ པར་བཤད་དེ།དེ་ལ་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་གིས་ནི་རྣ་བས་ཐོས་པ་ཡིན་གྱིས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་ཀྱིས། རྣ་བས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེའི་གཞུང་གིས་ཀྱང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་ཀྱིས་རྣ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གྲུབ་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ དཔེ་ཅན་གྱིས་འདུས་པ་ལས་ཐོས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་རྣ་བས་ ཐོས་ཀྱིས།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་། །ལྷའི་རྣ་བས་ཆོས་ཐོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི་འདུས་པ་ལས་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡོད་ཀྱང་འདུས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ།ཐོས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་འདུས་པ་ལས་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་བྱམས་ པའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་བཤད་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་རྣ་བས་ཐོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་ཐོས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་ཤིང་། འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་པས་ན་རྣ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་ཀྱིས་རྣ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི ས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མཉན་ནས་ཐོས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཐོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣ་བའི་ དབང་པོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཉན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་རྣ་བས་ཐོས་ཀྱིས། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ ལས་ནི་འདུས་པ་ལས་ནུས་པར་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ་།ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ངམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་པ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་བཏགས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་འདོགས་པར་ཟད་དེ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

如果依照聖彌勒的論典，由於四種意義而說諸蘊中唯有假立為我。 因此，在《瑜伽師地論》中這樣說：‘世尊說：諸比丘，由四種因緣，應當了知諸行中假立有情：爲了使言說方便，爲了隨順世間，爲了遣除眾生認為一切種類的有情實體皆無的恐懼，爲了對自他生起言說中具功德與過失的信解。’ 在《論釋》和《阿毗達磨》中也有與此相符的解釋。 關於’聽聞’一詞，各家解釋不同：依有部宗論典說是以耳根聽聞，而不是以識聽聞。法護論師說是以識聽聞，而不是以耳根聽聞，如《大毗婆沙論》卷十三中所說。經部宗論典也說是以識聽聞，而不是以耳根聽聞，如《真實成就論》中所說。譬喻師說是由和合而聽聞，如《大毗婆沙論》卷十三中所說。 在此若依大乘解釋，龍樹菩薩有兩種說法：第一說是以耳根聽聞，而不是以識聽聞，如《般若波羅蜜多釋論》中說：‘以天眼見佛，以天耳聞法’。第二說是由和合而聽聞，如《般若波羅蜜多釋論》中說：‘雖有兩種解釋，但和合是正確的，因為在正聞義釋中說是由和合而聽聞’。 依聖彌勒論典有三種解釋：有些說是以耳根聽聞，而不是以識聽聞，如《阿毗達磨雜集論》中說：‘何為耳界相？即是聞聲’，又如《瑜伽師地論》中說：‘此中緣聲故名為耳’。 有些說是以識聽聞，而不是以耳根聽聞，如《瑜伽師地論》中說：‘聽聞即是聽已而聞’，這是因為由耳根生起耳識后聽聞言教的緣故。又如《佛地經論》中說：‘聽聞即是由耳根生起識而聽聞’。 在兩種論典中說以耳根聽聞而不是以識聽聞，這是因為耳根具有生起識的自性。 有些說是由和合而有功能聽聞，如《阿毗達磨雜集論》中說：‘是以眼見色？還是以識等？既非以眼見色，也非以識等，因為一切法無作者。由和合存在的緣故，僅是假立有見，稱為見而已。耳等諸根也是如此。‘詳細解釋如該論所說。

།དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཡང་སྒྲ་ཉན་པ་དང་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རྣ་བས་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་ལ། དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཐོས་སོ་ཞེས་བཤད་དེ། སོ་སོ་ནས་དོན་རེ་རེའི་ དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་མེད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རིགས་པས་ཐོས་པ་བྱ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ཅན་གྱི་དབང་གིས་ཉན་པ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཡི་གེ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་སྟེ། ཡི་གེ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མཐུ་ལས་མངོན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་། རྐྱེན་མཐུ་ཅན་གྱི་དབང་ དུ་མཛད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་ལ།རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་རང་གི་སེམས་གྱུར་པ་ལས་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེའོ། །གཉིས་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཉན་པ་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། རྐྱེན་མཐུ་ཅན་གྱི་དབང་ གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ།ཡི་གེ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཡི་གེ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཞེས་པ་བསྟན་ལ། ཉན་པ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་ པའི་སེམས་ཀྱིས་བླངས་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།རྣམ་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་གནང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་ཡང་། དང་པོ་ནི་ སློབ་དཔོན་ཀླུའི་སྡེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་གནས་སྐབས་སུ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ།།སློབ་དཔོན་གཉིས་པ་ནི་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཧྱན་ ཙང་དང་།ཆོས་སྐྱོང་ཡང་དག་བསྟན་པའི་ཕྱི་མ་ལྟར་བཤད་དེ། གོང་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་མེད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཉིན་པར་བཙས་ པས་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་ནས་གདོད་ཞམ་རིང་བ་བྱས་ཏེ།སྔར་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས། འཕགས་པ་དྲིན་ལན་གྱི་མདོའི་འགྲེལ་པ་ལས་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ བཤད་དེ།བརྒྱུད་དེ་ཐོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཤེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་བཟླས་ཏེ་བཤད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ དགའ་བོས་མ་ཐོས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བརྗོད། སྨྲས་པ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སྨྲས་པས་སོ། །ཡང་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ལས་ཐོས་པས་སོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པས་ཀུན་དགའ་བོས་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ལུས་པར་བདག་ལ་ཡང་བཤད་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐབས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ལས་ཆོས་ཚད་མེད་པ་གསུངས པ་དང་།ཆོས་ཚད་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པར་མཛད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ཙམ་དུ་སྨོས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་མ་ལུས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། མྱུར་ཞིང་རྣོ་བ་དང་། འཛིན་པའི་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།

如是在諸論典中有所不同，是因為成為聽聞聲音和殊勝所依的緣故，在《瑜伽師地論》中說是’耳聞’，而從分別義理的角度，在《佛地經論》等中說是’識聞’。 因為諸法無有真實作用的緣故，在《般若波羅蜜多釋》和《阿毗達磨雜集論》中說是’聞’。因為是從各自義理的角度而說，故彼此無有相違。 唯識理論對於聽聞的分別，在《佛地經論》中有兩位論師所說的義理。其中第一位說道：‘由如來大悲、宿願及增上緣力，于聽者識中生起文字和義理之相。雖然這文字和義理之相是從自己善根力中顯現，但是從增上緣的角度說是佛所說。因為從耳根和自心轉變而顯現，所以說我聞。’ 第二位說道：‘由聽者的善根、大愿及增上緣力，于如來識中生起文字和義理之相。這文字和義理之相是從如來利益他人的善根而生，故說是佛所說。雖然不是由聽者識心所得，但從與彼相似明顯的角度而說我聞。’ 《佛地經論》中兩位論師的解釋，第一位是論師龍軍，他認為佛地位時不承認有色聲等。第二位論師則認為即使在究竟佛地位時也具有色聲等。 論師玄奘和法護也如後者所說，如前面本性和影像有無的章節中所說。 聖者阿難在如來現證圓滿菩提之日出生，二十歲才出家，如果沒有親聞前說的諸經，為何一切經中都說’我聞’？在《聖報恩經釋》中說有三種含義：傳聞、了知如來世俗發心、世尊重說。 因此，在該論中說：‘如果阿難沒有聽聞世尊十二年間所說的諸法，為何說我聞？答：因為諸天對阿難說。或者從諸比丘處聽聞。或者因阿難了知世尊世俗發心。 或者因阿難向世尊祈請重說十二年間所說的一切法。或者因為世尊善巧通達方便，從一句法語宣說無量法，將無量法攝於一句法語中宣說，阿難對世尊略說之義能完全通達，因為他具有迅速、敏銳和強大的記憶力。’

།གཞན་ཡང་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས།དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བློ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་སྔར་གསུངས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་འཛིན་པར་ནུས་པས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་མངོན་ པར་ཤེས་པ་དག་གིས་འདས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་རྟོགས་པ་དང་།ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་བུ་ཆེན་པོ་སྨོས་ནས་ཤེས་པའི་མཐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་མ་ལུས་པར་འཛིན་ནུས་པ་བཞིན་དུ། ཀུན་དགའ་བོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཉན་ཐོས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ནུས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མང་པོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ འཛིན་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་དགའ་བོ་བཟང་པོ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགའ་བོ་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་དྲང་སྲོང་རྡོ་རྗེས་བྱས་པ་ ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་བྱས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྡིག་པ་བཤགས་པའི་མདོ་ཁུངས་བསྟན་པ་ལས་གསུངས་པ་དགའ་བོ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། དགའ་བོ་གསུམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོ་སྡེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལ་གསུམ་པ་དེ་དག་བཤད་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་ པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་ཡོངས་སུ་སྤོངས་པར་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་ནི་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་ཀྱིས་གུད་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་པ་པོ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བ་ལས་གཉིས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཡང་ཡུལ་འདི་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིང་གཅིག་གིས་ལོ་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ་བསྟན་པ་གསུངས་པའི་དུས་དང་མདོ་སྡེ་གཅིག་གསུངས་པའི་དུས་དང་། འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་དུས་དང་།འཆད་པ་དང་། ཉན་པ་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པར་གྱུར་པའི་དུས་སོ། །རྒྱ་གར་ཡུལ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་བོ་དེ་ལེའུ་ཅིས་འདི་སྐད་དུ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། རྣམ་པ་མང་ བས་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མའི་དུས་ཀྱང་ཡོད། ཉིན་མཚན་གྱི་དུས་ཀྱང་ཡོད། ལོ་བརྒྱའི་དུས་ཀྱང་ཡོད། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་ཀྱང་ཡོད། དཔྱིད་དང་སྟོན་དང་། དགུན་དང་། དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དེ་། འདིར་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དུས་མ་ཡིན་གྱི་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལྡན་པར་མདོ་འདི་གསུངས་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་རྣ་རིངས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་དུས་ཏེ། དམིགས་པ་མ་ཁྱབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །གཉིས་པ་ནི གསུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ཏེ།དམིགས་པ་ཁྱབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནས། ཐ་མ་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་ཅིག་གི་དྲུང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གསུང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་པས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་གསུངས་ཏེ་།ཆུང་ངུའི་ཕྱོགས་ཅན་གཟིགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་གསུང་གི་དུས་ཞེས་བྱའོ།

另外，從《金剛經》等註釋中說：比丘阿難因獲得名為’法性智慧自在王’的三昧，以三昧力能夠完整記持之前所說的一切，與親耳所聞無異。就像以神通清晰了知過去之事，以及如大迦旃延子以獲得記憶力故能完整記持如來所說的一切經典一樣，阿難也是如此。 聖者阿難是聲聞，怎麼能完整記持大乘經典呢？在《大乘法集》等許多經典中說：阿難有三種：第一是阿難，持聲聞法；第二是賢歡喜，持獨覺法；第三是海喜，持大乘法。在聖《金剛經》仙人金剛所作註釋中也有相同說法。 在阿阇黎真實賢所作《金剛經注》中說：在《阿阇世王懺悔經》引證中所說的三種歡喜中，第三歡喜是持大乘經典者，因此無有矛盾。 其中第三，解說意趣，如在《佛地經論》中說：‘如是我聞’表明遠離增益和損減過失。應當完全斷除，即此法是我親自從世尊處聽聞，而非從他處輾轉傳來。由具力的聽聞者所聞也遠離增益和損減過失，如彼處詳細解說。 ‘一時’分為五種中的第二，表示生起的時分。‘一時’也被此地論師們解說為四種：如來住世五十年間說法的時間、說一部經的時間、法輪成熟的時間、說法和聽法相遇的時間。 印度論師的解說也有三種不同：第一，論師菩提流支如是說：‘一時’有多種，即剎那時、晝夜時、百年時、一切時、春秋冬夏時等，此處’一時’並非如是等時，而是如來宣說此經的時間。 第二，論師長耳如是說：‘一時’有二種：第一是未圓滿時，依所緣未遍故；第二是圓滿說法時，依所緣遍故。從最初現證菩提直至最後在娑羅雙樹下涅槃之間，說法有二種，即未圓滿和圓滿二者皆說。對小乘根機者說為未圓滿說法時。

།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱོགས་ཅན་གཟིགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གསུང་གི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ་། དངོས་པོ་ཅན་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་དུས་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་དང་། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གདགས་པའི་དུས་ཏེ། སྔ་མ་གཉིས་ནི་སྐྱེ་ཤི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སོ། །བཏགས་པའི་དུས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་གཉིས་ནི་ཤེས་པར་གྱུར པའི་དུས་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བ་རྣམས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཚེ་ནི་ཐོས་སུ་གནང་ལ། བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པའི་ཚེ་ཐོས་སུ་མི་གནང་བ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚེ་ནི་ཐོས་སུ་གནང་ལ། ཁྱིམ་པའི་ཚེ་ཐོས་སུ་མི་གནང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ནི་ཐོས་སུ་གནང་ལ། གཞན་རྣམས་ཐོས་སུ་མི་གནང་བའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པའི་དུས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུང་སྡེ་ལྔ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཡན་ལག་དགུ་པོ་དག་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི ཕྱོགས་མི་དབྱེ་བར་ཐམས་ཅད་ཐོས་སུ་གནང་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པའི་དུས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དུས་གཅིག་ན་ཆུ་བོ་གང་གཱའི་འགྲམ་ན་བཞུགས་སོ། །དུས་གཅིག་ན་ཚལ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ ཞིག་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་སྦྱར་རོ་ཞེའོ།།གསུམ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་འདི་སྐད་དུ་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། །ཞིབ་ཏུ་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །འདིར་བསྟན་ བཅོས་རྣམས་དང་སྦྱར་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་སྟེ། དུས་གཞན་ན་ནི་མདོ་སྡེ་ཚད་ མེད་པ་གཞན་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན། དུས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་ཤེས་པའི་དུས་ཏེ། བཏགས་པ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱར་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ འཇིག་པའི་དུས་ཏེ།བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་འདི་པའི་གཞུང་གིས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་དྲིས་པ། རྒྱ་གར་ཡུལ་པ་རྣམས་དུས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཤེས་པའི་དུས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བཤད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆ་མི་གསུང་བར། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པའི་དུས་འབའ་ཞིག་གསུང་བ་མཛད། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་གཉི་ག་གསུང་ན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པར འགྱུར་རོ།།ཡང་དྲིས་པ། འདིར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་ཞིང་བཤད་སླ་བའི་ཕྱིར། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པའི་དུས་ཞེས་ཐད་ཀར་གསུང་བའི་མི་རིགས་ཏེ་། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་ལྕི་ཞིང་སྨྲ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་འདིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཇིག་པར་གསུངས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་བཤད་པ་དང་ཉན་པ་མཐར་ ཕྱིན་པ་ལ་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས། དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཤད་པ་དང་ཉན་པའི་དུས་ཏེ། འདི་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་བཤད་པ་དང་ཉན་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ སྤྱིར་དུས་གཅིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡི་གེ་དང་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཉན་པ་དང་། བཤད་པའི་དུས་དང་ཐ་དད་པས་ཇི་ལྟར་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བཤད་དོ།

對於圓滿觀察諸方者，稱為圓滿語言之時。此外，時間有三種：即具有實體而入輪迴之時，不可思議之變化時，及唯是假立之時。前二者是生死二相之時。假立之時又分三種：前二者是了知之時、破除邪見之時及住世間之時。其中了知之時，即如來教法中，于受具足戒時允許聽聞，未受具足戒時不允許聽聞；出家時允許聽聞，在家時不允許聽聞；國王允許聽聞，其他人不允許聽聞。破除邪見之時，即如五部律及九分阿毗達磨等，不分黑白兩方，一切皆允許聽聞。住世間之時，即如經中所說：‘世尊一時住于恒河岸邊，一時住于可怖林中’等，此’一時’之詞與后二者相連。 第三，如阿阇黎真實賢說：‘時之含義有十種’，詳見七事記中，因恐繁瑣此處未說。若與此論典相連，有三種解釋：其一，阿阇黎功德授在《般若波羅蜜多金剛經》註釋中說：‘一時者，即宣說此經之某一時，因為在其他時間宣說無量其他經典。’ 其二，若與阿阇黎龍樹所說相連，時有二種：第一是了知之時，即與假有、實有之內外二者相連。第二是破除邪見之時，即唯是假立而非實有，此依佛法論典而說。因此，在《般若波羅蜜多註釋》中問：‘印度人說時有二種：了知之時與破除邪見之時。世尊為何不說了知之時分，而只說破除邪見之時？‘答：‘若說了知及二者，則會生疑。‘又問：‘此處應說了知，因為這兩個字容易說明，直接說破除邪見之時不合理，因為這三個字重且難說。‘答：‘此處為破除邪見故說破除邪見，而不說了知。‘詳見彼處。 其三，阿阇黎近意說時有三種：第一，說法與聽法圓滿稱為一時。因此在《佛地經注》中說：‘一時即是說法與聽法之時，此是就在一剎那間相續不斷地說法與聽法圓滿而言，總說為一時。若不如此，則文字、名詞、語句等聽聞與說法之時各異，如何成為一時？’

།གཉིས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འཛིན་པ་དང་བཤད་པ་དང་གོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ནུས་ པའི་ཕྱིར།དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། ཡང་ན་ཉན་པ་པོ་གཟུངས་ཐོབ་པས་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཉན་པ་པོའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ དག་པ་ཐོབ་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ན་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གསུམ་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ཚོགས་ཤིང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ལ་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ཚོགས་ཤིང་ཕྲད་པར་གྱུར་ནས། དུས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་འཆད་པ་དང་ཉན་པ་ཕན་ཚུན་ཚོགས་ཤིང་དུས་མཚུངས་པར་གྱུར་པའི་དོན་ཏོ། །དུས་དང་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན།དེ་ལ་དུས་ནི་དུས་ཀྱི་ཆའོ། །གཅིག་ནི་གྲངས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་ནི་གུད་ན་ཆོས་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱེད་དོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདིར་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་གིས་གྲངས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས།གྲངས་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པ་དག་གིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་དང་ཕྱོགས་ལ་བྲལ་བ་དང་ འདུས་པ་དང་།གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་དང་། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུའི་མིང་དང་ཡི་གེ་ཡོད་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་གཞུང་ གིས་དུས་དང་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སྐབས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་གྲངས་དང་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཡང་ན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་ཏེ། འདི ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞུང་གཉིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་མཐུན་པར་གྱུར། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཅིང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲངས་ དང་དུས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བཤད་ལ་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

第二，由於在一剎那間能夠執持、宣說、理解和完全掌握，所以稱為’同時’。因此在該論釋中說道：‘或者由於聽者獲得總持，於一個字音在一剎那間能正確領會一切法門；或者由於聽者獲得清凈耳根，在一剎那間辨別一個字音時，能無礙地正確領會其他一切，故稱為同時。’ 第三，解釋為相互聚集和會合稱為’同時’。因此在該論釋中說：‘或者由於相互聚集和會合，沒有時間差別，故稱為同時。‘這是指說法者和聽法者相互聚集並時間一致的意思。 時間和’一’的本質是什麼？其中時間是時分。‘一’是數量。說一切有部和經部認為，除了五蘊之外沒有別的法，就是以五蘊的本質來建立。從界和處的角度來說，是以有為法的本質來建立。 在此若結合大乘教義來解釋有兩種說法：第一種是依據龍樹論師的論著，由於數量、時間等沒有自性，故不為蘊、界、處所攝。因此在《般若波羅蜜多釋》中說：‘數量、時間等諸法並非真實存在，故不為蘊、處、界所攝。‘又在該論中說：‘譬如時間、方位的離合、一異、長短的名字文字存在，凡夫心生執著而認為是真實的。‘如該論中廣說。 第二種是依據彌勒聖者的論著，‘時間’和’一’是有為法，僅是可信狀態的假立，這是二十四種不相應行法中的數量和時間。在五蘊中屬於行蘊所攝。在界和處中，為法界和法處所攝，因為是意識的對境。 在《佛地經論釋》中說：‘或者是心的狀態的影像，這是不相應行。‘這是依據唯識的觀點而說的。 為什麼兩種論著對有無的說法不一致？龍樹論師爲了顯示法性空性，爲了破除外道等執著數量和時間實有的觀點，故說無自性；彌勒聖者爲了顯示大乘法的特徵之理，故另外建立為不相應行。

།ཡང་ སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཆོས་ལྔའི་ནང་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བདུན་བརྒྱ་བསྡུས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྔ་ཞེས་བཤད་ལ། གནས་པ་བཅུའི་བཤད་པ་ལས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བདུན་བརྒྱ་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཉི་མ་དང་པོ་ཤར་བའི་དུས་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ནམ་གྱི་གུང་ཐུན་གྱི་དུས་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་ཞེས་མ་བསྟན་པའི་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཏུ་བསྟན་ལ། མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ གསུངས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཉིན་མཚན་དང་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཡུལ་སོ་སོ་ནས་ངེས་པ་མེད་པས་ལོགས་ཤིག་ན་བཤད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།། །། བམ་པོ་ལྔ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་གསུམ་པ་བསྟན་པ་གསུངས་ པའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་སྦྱར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འཆད་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་ལས་ཆོས་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ དང་།སློབ་མས་བཤད་པ་དང་། དྲང་སྲོང་གིས་བཤད་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་། སྤྲུལ་པས་བཤད་པ་སྟེ་གཞན་རྣམ་པ་བཞི་བཀོད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མདོ་སྡེ་འདི་དང་པོ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་མོ་དགོངས་ པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་བཤད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གསུངས། དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཉུང་ངུ་མང་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་མགོར་མཚན་སྨོས་པ་ཡང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཚེ་སྨོས་ ཏེ།ལེའུ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་མཚན་གཉི་ག་སྨོས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བླ་ན་མེད་པའི་གནས་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ནི་གཉི་ག་སྨོས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་མདོ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མཚམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བ་ནི་སྡེ་གཅིག་གི་ནང་ན་ཐ་མའི་ལེའུ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་སྨོས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་ པོ་ནི་དཔེ་རྒྱས་པ་ལས་སྡུད་པ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་སྨོས་སོ།

又，論師龍樹在五法中總攝七百不相應法，在《般若波羅蜜多釋》中說’心等五法’，而在《十住釋》中則安立七百不相應法。因此，為何在初日昇起之時以及午夜時分宣說此經，未說明住處等，而是另外在特殊住處中宣說，此經中僅說’一時’。在《佛地釋》中說，因日夜與時分處所各自無有決定，故不應另外說明。 第五品。‘薄伽梵’此語顯示五種中的第三種，即說明說法主。若與《般若波羅蜜多釋》相配，說明說佛法的補特伽羅有五種，因此，從彼處所說，說法有五種：佛陀親自宣說、弟子宣說、仙人宣說、諸天宣說、化身宣說，安立其他四種，故說’薄伽梵’。 此經最初由菩薩甚深義密意解釋宣說不二義，為何僅說’薄伽梵’？因三種義：為隨順少數隨多數故，為依最勝而說故，為佛加持故。 諸經首處標示名號亦有四種不同：有些僅說’佛’，如《大般涅槃經》等；有些僅說’薄伽梵’，如《大品》等；有些說’佛薄伽梵’二者，如《無上處教示經》等；有些二者皆不說，如《解脫相續經》和《般若波羅蜜多心經》等。 如是諸經範本不同之原因：《解脫相續》是一部中最後兩品，故不標名號；《般若波羅蜜多心經》是結集者從廣本中攝集，故不標名號。

།ཚིག་གཞན་གསུམ་པ་དག་ནི་རྒྱ་གར་ཡུལ་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་བྱས་པ་ལས་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་བཤད་དེ།དང་པོ་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ནི་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་མགོར་མཚན་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཚེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་ཉིད་ ལས་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཚན་རྣམ་པ་བཅུ་མངའ་ན་མདོ་སྡེ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་དགུ་པོ་དག་མི་སྨོས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་བརྗོད་ཅེ་ན།དོན་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་དེ་སད་པར་མཛད་པ་ལྷའི་རྔ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དང་། གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། པདྨ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་མངའ་བ་དང་། དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་པ དང་།བདག་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་གཞན་དག་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མའི་རིག་པ་མུ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་ནས། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོར་མཚན་རྣམ་པ་གཉིས་ཅིག་ ཅར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་འོག་མ་པ་གཉིས་པོ་དག་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམས་པས། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རང་གི་གནས་པ་ལ། བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། སྤྱད་པ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་ལ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་གནས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་ཐོབ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་རྣམས་ཡོན་ཏན་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་མི་བརྗོད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཁྱེན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་ལ།ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཚེ་སྨོས་ན་ནི། ཐེག་པ་འོག་མ་པ་གཉིས་ཀྱང་དེར་བསྡུ་བར་འགྱུར་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ སྨོས་ན་ཡང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དག་ཀྱང་བསྡུ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་གནས་བསྟན་པ་དང་། ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཤད་པའི་བརྗེད་བྱང་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་བོ་དེ་ལེའུ་ཅི་དང་དྲང་སྲོང་རྡོ་རྗེས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རྒྱ་གར་ ཡུལ་པའི་དཔེ་མ་ནོར་བ་དང་གཏུགས་ནས་མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འབྱུང་ངོ་།།ཡུལ་འདི་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཁ་ཅིག་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་སྨོས། ཁ་ཅིག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨོས། ཁ་ཅིག་ལས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ལོ་ཙཱ་དག་གིས་དེ་ ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།

其他三種說法是印度地區的諸位師長所說的三種解釋。其中第一種是師長真諦在’七事憶念’中作了兩種解釋： 第一種解釋是在論著’真實義’中說道：由於佛具有十種意義，所以在諸經典開頭的十種名號中，僅僅安立’佛’這一名號。因此在’七事憶念’中說：‘大師具有十種名號，為何在經典中不說其他九種名號而只說佛呢？’ 從十種意義來說：超勝天鼓之聲、不依他而悟、遠離二種無知、超越二邊、如蓮花、無自性執著、具足三種意義、具足三種功德、具足三寶體性、自證並令他證悟。這些在該論中有廣泛解釋。 第二種解釋是師長真諦自己將中觀理分為四句，說明一切經典開頭同時提到兩種名號。因此在’七事憶念’中說：‘佛世尊’這一稱號有四種情況： 有是佛而非世尊的，即二乘行者通過修習四諦，現證無餘涅槃后，雖獲得’佛’的名號，但因不行利他行故非世尊。 有是世尊而非佛的，即諸菩薩因行功德行故稱為世尊，但因處於因位且智慧未圓滿故不得’佛’名。 有非佛亦非世尊的，即諸凡夫因功德不成就故非世尊，因不修智慧故不稱為佛。 有亦是佛亦是世尊的，即諸佛世尊因智慧圓滿故稱為佛，因功德圓滿故稱為世尊。 同樣在該論中說：若僅說’佛’，則二乘也包含其中；若僅說’世尊’，則菩薩和轉輪王也包含其中。因此合稱為’如來’。所以在’無上處經’和’解深密經’等中說’佛世尊’。 在’部派見解憶念’中的說法也與’七事憶念’中所說相符。 第二種解釋是菩提流支和仙人金剛所造論中說：對照印度地區無誤的經典，一切經典開頭都是’世尊’。 此地的一些經典中說’佛’，一些說’世尊’，一些說’佛世尊’，這是譯師們如此翻譯的。

།གསུམ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་མངའ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་བརྒྱུད་པ་དག་གིས་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོར་འདི་ ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས།འདི་ལྟར་མཚན་འདི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་རང་གི་སྟོན་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་མཚན་འདི་གཅིག་གིས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ གཞན་དག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོར་མཚན་འདི་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་དང་དོན་མཐུན་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ལས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་མཚན་འདི་གཅིག་མངའ་བར་ཟད་དམ།མཚན་གཞན་ཡང་མངའ། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པས་མཚན་ཡང་ཚད་མེད་དོ། །མཚན་འདི་ཕལ་ཆེར་སྨོས་པ་ནི་མང་པོ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ དང་སྦྱར་ན།བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྡིག་པ་འཇོམས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དོན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་པ་ནི་འཇིག་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་གྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་མངའ་བས་དཔེ་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲགས པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་།གཏོང་བ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྐལ་པ་ཚད་དང་གྲངས་མེད་པ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་བོར་བ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་སྦྱར་ན་དོན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་བྷ་ག་ནི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ན་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྷ་ག་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །བན་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བྷ་ག་ནི་སྒྲ་ལ་བྱའོ། །བན་ནི་ཡོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྒྲ་དང་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གཞན་ཡང་བྷ་ག་ནི་བཅོམ་པའོ། །བན་ནི་ནུས་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་བཅོམ་པར་སྤྱོད་པས་ན་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས བྱའོ།།ཐེག་པ་འོག་མ་དག་སྤངས་པ་ཡིན་པར་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་མི་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ ལྡན་པ་དང་བདུད་བཞི་བཅོམ་པའོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། དང་པོ་ནི་རང་དབང་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་དོན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་མེའི་གདུང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་དོན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་མཆོག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཀུན་གྱིས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྔ་པ་ནི་དཔལ་གྱི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第三，從師長近光所作的《佛地論釋》中說：‘佛具有十種功德之名號，為何如來教法的傳承者們在一切經典開首都說’世尊’這樣的稱號？因為這個名號為世間所共同尊敬。外道各自也稱其導師為世尊。另外，這一名號能攝集一切功德，其他名號則不然，因此在一切經典開首說此名號。’ 在《般若波羅蜜多釋》中也與《佛地論釋》意義相符，因此在第二卷中說：‘世尊是否僅有此一名號？還有其他名號？答：佛陀功德無量，名號也無量。多說此名號是因為眾人皆知。’ 若與《大般涅槃經》相配，有兩種解釋：摧毀罪惡和具足六種功德。將這些合一起來成為七種意義。因此在該經中說：關於’世尊’這一稱號，‘摧’是破壞，‘具’是煩惱，因為破壞煩惱故稱’世尊’。 又因成就善法，通達諸法義理，具大功德無與倫比，具大名聲遍及十方，以大布施捨棄種種，從無量劫以來捨棄女根而修行，故稱’世尊’。 這六種功德若與《般若波羅蜜多釋》相配，具有四種意義。因此在其中說：‘bhaga是功德，van是具有，此謂具功德者。又bhaga是分別，van是善行，因為善能分別共相與別相。又bhaga指聲音，van指存在，此謂具有聲譽者。又bhaga是摧破，van是能力，因為於三世中摧破而行，故稱世尊。’ 小乘雖已斷除但仍有習氣，因此不稱世尊。 《佛地論釋》中說’世尊’這一名號具有兩種意義：具足六種功德和摧破四魔。其中具足六種功德，即在該論中說：‘世尊’這一詞隨順六種意義：第一是具有自在義，因為不為煩惱所控制。第二是清凈義，因為被智慧火煉而清凈。第三是極為莊嚴義，因為以三十二大丈夫相等莊嚴。第四是名聲義，因為具足一切功德殊勝圓滿為眾所知。第五是吉祥義，因為為一切世間所恭敬讚歎。

།དྲུག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་དོན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་མཛད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རང་དབང་རབ་དབྱངས་མཛེས་པ་དང་། །གྲགས་དང་དཔལ་དང་བདག་ཉིད་ཆེ། །འདི་ལྟར་དོན་དྲུག་ཁྱད་པར་ལ། །བཅོམ་ལྡན་ཞེས་ནི་རིག་པར་ བྱ།།ཞེས་གང་བཤད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་ཅེས་ བྱའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་གནས་ན་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དག་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བཞི་པོ་དེ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་ཉམས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་བདུད་ཅེས་བྱའོ།།བདུད་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་དོན་ཕྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །འདིར་རྒྱ་གར་ཡུལ་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་བརྟགས་ན། སློབ་དཔོན་ཐམ་བུ་ཆིམ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་ བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉི་ཚེ་སྨོས་སོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡང་དག་བདེན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། མུ་བཞི་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་རྣམ་པ་གཉིས་སྨོས་སོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཧྱན་ཙང་དང་པོ་དེ་ལེའུ་ཅི་ གཉིས་ནི་སོ་སོ་ནས་བསྟན་བཅོས་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། བརྗོད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་ འབར་བ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་བཞི་པ་མདོ་སྡེ་གསུངས་པའི་གནས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའི་གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་བསྟན་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་གྱི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ།།གནས་པ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཞུགས་པའི་གནས་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་བཤད་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་ཚིག་གི་དོན་ཡང་དག་པར་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་བཞུགས་པའི་གནས་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་ བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་དང་སྦྱར་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཟབ་མོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མདོ་དང་སྦྱར་ན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བཞུགས་པར་འབྱུང་བས་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་མཐུན་ནོ། །ལི་ཡུལ་གྱི་སྡེ་གསུམ་པའི་དཔེ་ལས་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་འབྱུང་གི་།ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མེད་པས་གསུང་རབ་འདི་དང་སྦྱར་ན་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དཔྱད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་དང་། སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པའི་དཔེ་ གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ནི། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འགྲེལ་པ་དེ་ལས་ནི་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ན་ བཞུགས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་འཕགས་ལ་བཤད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཚིག་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ནི་གླེང་གཞི་དང་ཡང་དག་པའི་གཞུང་ཉིད་དང་། བསྟན་པ་གནས་པའི་ཕྱོགས་རྫོགས་པར་འབྱུང་ལ། འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ ནི་བར་གྱི་ལེའུ་བཞི་ཉི་ཚེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第六是大我義，即具足一切功德，對一切眾生在一切方面作利益安樂，其加持永不衰退。如偈頌所說：‘自在妙音莊嚴，名稱吉祥大我，如是六種殊勝，應知即是薄伽。‘如是所說。 其中關於降伏四魔，煩惱魔是指根本煩惱和隨煩惱一百二十八種。有漏五蘊稱為蘊魔。有漏五蘊無常之相為死魔。他化自在天中獲得自在的天子為天子魔。此四者因能損害善法故稱為魔。因遠離四魔故稱為薄伽梵，后當詳細分析降伏四魔之義。 此處考察印度三藏師們的意趣，阇摩布持等依據論典如實宣說，僅說’佛’之名號。三藏師揚正諦依據論典如實宣說和四句義，說二種名號。三藏師玄奘初二章各依一論，說’薄伽梵’之名號。雖有如是分別解說，此處暫且從’薄伽梵’開始論述。 ‘七寶最勝光明莊嚴’等說明五種中的第四種經典所說處之聖者。此復有二：即如來所住處莊嚴之說明，及薄伽梵功德總別之廣說。 住處說明亦有二種：一處安住之說明，及差別之解說與經典文義如實解說。 其中一處安住及差別之解說，若配合解深密經，是化身如來在不清凈剎土中所說，故解深密經中說：‘如是我聞，一時，佛薄伽梵在王舍城耆阇崛山中住。’ 若配合甚深解脫經，則說住于清凈剎土，與深密意趣解釋經相符。 離越三藏本中則說是佛之行境，未分清凈與不清凈，若配合此經典，亦不應一向決定。 解深密經與阿阇黎揚正諦所造釋論二本相互矛盾故不可為量。何以故？解深密經中說’住王舍城耆阇崛山’，而彼論中則說’住毗舍離城鹿王宮中為菩薩勝慧所說’故。 又解深密經中有序分、正文及住持分完整，而彼論中僅解釋中間四品故。

།སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གྱི་བརྗེད་བྱང་བྱས་པ་ཡང་། མདོ་སྡེའི་འགྲེལ་པ་དང་མཐུན་པའི་དང་པོ་དང་ཐ་མའི་ཕྱོགས་གཉིས་རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་ཡང་དག་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་སའི་འགྲེལ་པ་ ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བམ་པོ་དང་པོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་ཏེ། མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འདི་གང་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས། མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྐུ་གང་དག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། ཁ་ཅིག་ལས་ཞིང་འདི་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་གིས་བསྡུས་སོ། །མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་རྣམས་ཞིང་འདིར་གནས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས པ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་གུས་པས་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ལས་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ གསུངས་པ་དག་གིས་སའི་མདུན་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་བཏུལ་ནས་མོས་པ་བསྐྱེད་དེ།དེའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་ཏུ་གཞུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྤྲུལ་ནས་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་དག་རེ་ཞིག་ མཐོང་བ་ཉིད་དུ་མཛད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ཞིང་འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་གིས་བསྡུས་སོ། །མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ ཡིན་ཏེ།ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དེའི་ཚད་དང་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལམ་དང་བཞོན་པ་དང་། སྒོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ས་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི སངས་རྒྱས་འོག་ནས་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།མདོ་སྡེ་གཞན་གསུངས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུ་མ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་ལྟ་བུའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་སྐུ་གྱ་ནོམ་པ་སྤྲུལ་ནས་ འཁོར་རྣམས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ།མཐོང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ན། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་བཞིན་དུ་གསལ་བར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིགས་ན། བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པའི་འཁོར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་དེ་ལྟ་བུར་བསྒྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་ཆོས་བཤད་པའི་འཁོར་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ མཐོང་ཞིང་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདིར་བསྡུས་ཤིང་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་བརྒྱུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་བཞུགས་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་ རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

阿阇黎楊達登巴所作的經典名稱備忘錄，與經典註釋相符合的前後兩部分是印度正確的版本。對於佛地的註釋有三種。因此，在第一卷中，世尊如是住于大宮殿中宣說此經時，圓滿受用身和化身二佛的剎土中，清凈剎土是由何者所攝？宣說此經的佛是由何身所攝？有人說此剎土是由化土所攝。宣說此經的佛也是化身，因為聲聞等眷屬住於此土，從如來親聞此經而生歡喜，深信恭敬地修持的緣故。 因為從佛心顯現的緣故，超越三界極為清凈的識的特徵，宣說殊勝法，調伏前地眾生的相，生起信解，為令趣入其因故，暫時變化清凈佛土和殊勝化身，以加持力令彼等暫時得見。若不如此，則一切聲聞等眷屬得見是不合理的。 有人說此剎土是由受用圓滿土所攝。宣說此經的佛也是受用圓滿身，因為清凈剎土無量無邊，道路、乘具、門等是真實功德，如是清凈佛土，受用唯一殊勝、唯一安樂、唯一無過、唯一自在，如他處所說。又因《解深密經》說三地以上將生彼處，又因宣說此經的佛具足下文所說二十一種真實功德，又因宣說其他經典時未安立如是佛功德。 若暫時變化如是清凈剎土和如是殊勝身，加持眷屬令見，則應如其他經典般明顯分別，然而無有如是解說，故顯然是受用圓滿土和受用圓滿身。聲聞等眷屬是佛的化現。或者菩薩們變現如是身相，為莊嚴佛土和說法眷屬。 若如是，則此應為住地菩薩們所見所聞，為何攝入化佛剎土中而住？爲了顯示傳法菩薩們一切智及其超越一切世間法而住故。

།དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡང་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་མོས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ནས། སངས་རྒྱས་དེ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་། དེའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་ཏུ་ གཞུག་པའི་ཕྱིར་དང་།རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མགུ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །ཁམས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིར་བསྡུས་ཤིང་གནས་པར་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པས་འདིར་ཐོས་པར་འོས་ཏེ། འོན་ཀྱང་གནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ནི་རགས་པས་དེར་གསུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་དུ་ བཞུགས་ནས།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གསུངས་པས་འདིར་ཆོས་བརྒྱུད་པ་དག་གིས་བསྡུས་ཤིང་གནས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཞེས་མ་བསྟན། གལ་ཏེ་གནས་དང་འཆད་པ་པོ་མ་བསྟན་ན། ཆོས་ འདི་གང་དུ་གང་གིས་བཤད་པ་མི་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དགོས་ཤེ་ན།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་པའི་ཚེ། སའི་མདུན་རོལ་གྱི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་འདིར་ བཞུགས་ནས།དེ་དག་ལ་ཆོས་བཤད་པར་མཐོང་ལ། ས་ལ་གནས་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བཞུགས་ནས་དེ་དག་ལ་ཆོས་བཤད་པར་མཐོང་སྟེ། ཐོས་པར་མཚུངས་ཀྱང་ལྟ་བ་ཐ་དད་དོ། །ཐམས་ཅད་དགའ་ བ་དང་།མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ལེན་ཅིང་སྤྱོད་པར་འདྲ་ཡང་ཤེས་པ་ཟབ་མི་ཟབ་དང་། སྤྱོད་པ་ནི་ཐ་དད་དོ། །ཆོས་བརྒྱུད་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་མཆོག་ཐོས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་སྤྱད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གིས་མཐོང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བསྡུས་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ་ ཞེས་འབྱུང་སྟེ།འདིར་མདོ་སྡེ་འདི་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །མདོ་སྡེ་འདིའི་དཔེ་རྣམས་མཐུན་མི་མཐུན་པའི་བཤད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། གནས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། དམ་པའི་ ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས།ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཅན་དག་འདིར་སྨོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔར་བཞུགས་པའི་གནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡོན་ཏན་བྱིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་གང་ཟག་སྨོས་པ་ནི་སེམས ཅན་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བས་གནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དུས་ནི་མདོ་སྡེ་གསུངས་པའི་དུས་སོ། །ཕྱོགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གསུངས་པའི་གནས་སོ། །གང་ཟག་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་བཞུགས་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ།སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་པས་བཞུགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་བཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་བཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐུའི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞུགས་པ་དང་གཟིམས་པ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། བཞེངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི་ལྷའི་གནས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་པོ་དག་ནི་གནས་པའི་ཆོས་སོ།

如是宣說教法，是爲了在所化眾生中生起信解，爲了往生如是清凈佛土后，得見如是佛陀，聽聞如是妙法而發願，併爲了令其修習其因，爲了令廣大意樂的眾生和菩薩生起殊勝歡喜，爲了向信解增上意樂者開示增上意樂界，故此處攝集安住。 又因為是殊勝法，故此處應當聽聞，然而並非最勝處。因為化身的相粗顯，故不應在彼處宣說。受用圓滿身安住于受用圓滿剎土中，為初地以上諸菩薩宣說，故此處由法的傳承所攝集安住。 若如是，為何不說是彼處所說之法？若不說處所和說法者，則不知此法於何處由誰所說，一切將生疑惑，故應詳細說明。 就真實義而言，當釋迦牟尼佛宣說此經時，地前眷屬見到化身安住於此不清凈剎土中為彼等說法，而安住于地位的眷屬則見到受用圓滿身安住于清凈佛土中為彼等說法。雖然所聞相同，但所見不同。 雖然都同樣歡喜、深信、領受修行，但智慧的深淺和行為則有所不同。由法的傳承，殊勝眾生聞已精進修習其因，發願往生清凈佛土，爲了現證諸多佛功德，依據殊勝者所見而攝集，故說’世尊安住于大宮殿中’等，乃至廣說如來功德。 此處若依真實義解釋此經亦無相違。此經諸本相同與不同的解釋如前所說。今當說處所的真實義。關於處所義的開示，《妙法白蓮經》中說，為顯示殊勝法，故說世尊安住于殊勝處。 《寶積經》中亦說，為令有福德眾生於此發願，為增長善根，故說先前安住處。金剛般若註釋中亦作如是相順解釋。般若波羅蜜多註釋中說，提及時間、方位和補特伽羅是爲了令眾生生起凈信，故說處所。 其中，時間是說法之時。方位即是說法處所。補特伽羅是為聽法者，即聲聞等。又于彼中以三種方式說明安住義：以威儀安住、以聖者住處安住、以佛陀住處安住。 因此彼中說：云何安住？身有四威儀：坐、臥、行、立故亦名安住。又有三種住處。第一是天住處，即是欲界六天的住處法。

།གཉིས་པ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་ཆོས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་ཆོས་ཏེ། གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་ལ་བཞུགས་སོ། །གཞན་ཡང་ སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གསུམ་ནི་ལྷའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མེད་པའི་སེམས་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་ལས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།ལྷ་དང་ཚངས་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་སྟེ། གནས་པ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་ མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་།མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སེམས་ཅན་སྒྲོལ་བའི་སྒོ་རྣམས་དང་འདི་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་སངས་རྒྱས་གནས་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པས།སངས་རྒྱས་དེར་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ་། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་དངོས་པོ་བདུན་གྱི་བརྗེད་བྱང་བྱས་པ་ལ་ནི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཞུགས་པར་བཤད་དེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་ཆེན་ པོ་བཅུ་དྲུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་བཞིས་མཆོད་པ་བྱས་པའི་གནས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བགྲོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ།།རྟེན་གྱི་གནས་སུ་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཐམས་ཅད་དང་། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ དང་།ཀ་ལན་ད་ཀའི་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་བཞུགས་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཤེགས་པ་དང་། བཞེངས་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། གཟིམས་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་སོ། །སྐུ་ཚེ་མ་སྤངས་པའི་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་ བཞུགས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པའོ། །ཚངས་པའི་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་ལ་གནས་ པའི་ཕྱིར།ཚངས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་ལ་གནས་སོ། །འཕགས་པའི་བཞུགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་།དང་པོ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཞུགས་པ་སྟེ། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བཀག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཞུགས་པ་སྟེ་། ལྟ་བ་རྣམས་བཀག་པའོ། །གསུམ་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཞུགས་ པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་བཀག་པའོ། །བཞི་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཞུགས་པ་སྟེ། སྐུར་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཀག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་ནས་ཟད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞུགས་པ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་གནས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐུ་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན། གནས་པ་སྔ་མ་གསུམ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །བར་མ་གསུམ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཐ་མ་ གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ།།དེ་ལ་སྐུ་སྔ་མ་གཉིས་ནི་གནས་པའོ། །ཕྱི་མ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཕལ་ཆེར་གནས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་སྔ་མ་གཉིས་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་བཞུགས་པས་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་དོ།

第二是梵住，即色界和無色界諸天的住處法。第三是聖住，即諸佛、獨覺、阿羅漢的住處法。在三種住處中，如來們安住于聖住。 此外，佈施、持戒和善心三事稱為天住。四無量心稱為梵住。空、無相、無愿三種三摩地稱為聖住。 從住處分類，佛的住處有四種：天住、梵住、聖住和佛住。前三種住處如前所述。其中佛住是指勇猛等諸佛無量三摩地、十力、四無畏、十八不共法、一切種智等各種智慧和八萬四千法門度化眾生之門等各種功德，這些是佛所應住的，因佛安住其中故稱為佛住。 論師真諦在’七事記’中說有八種安住：所行境住是指如來遊歷十六大國，受四種供養之處，因是如來所行之境故稱所行境。依止住是指一切僧伽園林、靈鷲山、迦蘭陀竹園等處所安住。威儀住是指行、立、坐、臥四種威儀安住。 未舍壽命住是指現前安住未入涅槃，及住于戒、定等五分法身。梵住是指四無量心，如來因安住大悲心故稱為梵住。天住是指四種禪定，最勝如來安住其中。聖住是指解脫。 解脫有四種：第一是安住無心三摩地，暫時遮止苦。第二是安住空性三摩地，遮止諸見。第三是安住無愿三摩地，遮止貪慾。第四是安住無相三摩地，遮止四種誹謗。世尊安住無相三摩地，永盡心的煩惱。 佛住是指佛安住于無生、無滅、無住之法，故稱佛住。若配合三身份類：前三住是化身，中間三住是圓滿報身，后二住是法身。其中前二身是能住，后法身是所住。一切經典大多說這八種住處中，前二種所行境住是為調伏在家眾。

།རྟེན་གྱི་གནས་སུ་བཞུགས་ པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་གནས་གཉིས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡང་ཚིག་བཅུ་དགུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྟོན་པར་མཛད་ དེ།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེའོ། །རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་སངས་རྒྱས་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །འདི་ལྟར་ ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་གིས་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཞབས་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་ཡང་ཚིག་བཅུ་དགུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ།འདི་ནི་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བུའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་ནས་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་སོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམས་ ལས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་མཛད་པ་ལས། མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་བཤད་དེ། ཡི་གེ་ཐད་ཀར་བབ་པའི་ཚེ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཡང་མདོ་ཚིག་ གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།དང་པོ་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་བསྟན་པ་ནི། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་བཀོད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །གཉིས་པ་འོད་ཟེར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགེངས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཚིག་ བྱའི་ཡི་གེའི་གྲངས་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གཞན་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོའི་ཚིག་དང་པོ་དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་ པོ་དེ་མཆོག་ཏུ་འབར་བའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དག་གིས་བཀད་པ་བརྒྱན་པའོ།།ཡང་ན་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་དེ་དག་མཆོག་ཏུ་འབར་བའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་ གཉེན་རྣམ་པར་མ་བཤད་པ་ནི་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། སྤུག་དང་། མུ་ཏིག་དམར་པོ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། ཀེ་ཀེ་རུ་ ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་མདོ་འདི་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པའི་བཤད་པ་ལས་གསེར་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་སེར་པོའོ། །དངུལ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་དཀར་པོའོ། །བཻ་ཌཱུརྱ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོའོ། །བསྲེགས་ ན་ཡང་མི་འཇིག་སྟེ།ལྷ་མ་སྲིན་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་གདོད་བཞུ་ནས་སྣོད་སྤྱད་དག་ཏུ་བྱེད་པར་ནུས་སོ། །ཡང་ན་བྱ་གསེར་འདབ་ཅན་གྱི་སྒོ་ང་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྤུག་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་ལྗང་སེར་ཅན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

住于所依處而調伏出家眾，如是所說。說明了總體和個別兩種處所。 其中處所之句義詳細解釋有十九句，顯示其清凈圓滿十八種。以彼十八種圓滿分為十八種。 十八種如《佛地論》中所說：‘此說如來處所圓滿，即是佛土清凈。如是清凈佛土以十八種圓滿事而稱為圓滿。即是：色圓滿、形圓滿、量圓滿、處圓滿、因圓滿、果圓滿、主圓滿、方圓滿、眷屬圓滿、師圓滿、業圓滿、利益圓滿、無畏圓滿、住處圓滿、道路圓滿、乘圓滿、門圓滿、依止圓滿。’ 此十九句依次顯示十八種圓滿。此是處圓滿。 莊嚴即是宮殿，稱為清凈佛土。世尊住于如是大宮殿中宣說此經。 論典中，無著和世親造《大乘集論釋》中，解釋經中所說十八種圓滿。當文字相應時當解釋。 其中第一圓滿以兩句經文顯示：第一顯示色相，即’七寶莊嚴’。第二放光，即’遍滿世界’。 其中’句’是指完整顯示義理，而非指文字數量。其餘十八句亦當如是理解。 經中第一句復為近光論師解釋為二種，故《佛地論釋》中說：‘如是大宮殿以最極熾盛七寶莊嚴裝飾。或大宮殿殊勝七寶最極熾盛。‘無著所造釋中亦與此相順。世親未作解釋是因易於理解。 其中七寶，如《佛說清凈贊經》中所說：‘金、銀、琉璃、瑪瑙、赤珠、玉、珊瑚。‘《般若波羅蜜多釋》中亦與此經相順。 依真諦論師解釋：金是黃色寶，銀是白色寶，琉璃是藍色寶，燒之不壞，唯天阿修羅有大力者方能熔化製成器物。或說是金翅鳥四卵。瑪瑙是青黃色寶。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ལོ་སྟོང་འདས་ པའི་ཆབ་རོམ་ནི་སྤུག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།མུ་ཏིག་དམར་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་སྲོག་ཆགས་དམར་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། མུ་ཏིག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དམར་བའི་ཕྱིར་མུ་ཏིག་དམར་པོ་ཞེས་བཤད་དོ་། སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་ མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་བཤད་པ་ལས་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྡོའི་སྙིང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་དམར་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས། རྡོའི་སྙིང་པོ་ནི་ཨནྡ་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཨནྡ་རྙིལ་ནི་ལྷའི་དབང་པོའི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོའོ། །མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷའི་དབང་པོའི་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཀེ་ཀེ་རུ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་རིན་པོ་ཆེ་ལྗང་སྔོན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ལྷའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིན་པོ་ཆེའོ། །དེ་ལ་མིའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཐུ་ཆུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པས། དུག་དང་གདོན་དང མུན་པ་དང་བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ལྷའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན། མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པས་རྟག་པར་ལྷའི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། མངགས་པ་དང་། སྨྲར་རུང་བ་དང་། ཡང་ཞིང་མི་ལྕི་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རིན་པོ་ཆེ་མིའི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།གཞན་ཡང་ལྷའི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལྷའི་དང་མིའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་དག་འཆི་བར་འགྱུར་བ་རྟོགས་ཤིང་འདི་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཐོག་མ་ དང་ཐ་མའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བར་དུའོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་དག་གང་ནས་བྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གསེར་ནི་རི་དང་རྡོ་དང་བྱེ་མ་དང་ཟངས་དམར་པོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མུ་ཏིག་ ནི་ཉའི་ཁོག་པ་དང་།རྒྱུ་མ་དང་སྦྲུལ་གྱི་གླད་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཀླུའི་ནོར་བུ་ནི་ཀླུའི་གླད་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་ངོ་། །བྱི་རུ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དངུལ་ནི་རྡོ་བསྲེགས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །བཻ་ཌཱུརྱ་དང་སྤུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི། རིའི་ཕུག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིང་བསྲེལ་ལས་འབྱུང་སྟེ།ནམ་ཆོས་ནུབ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། རིང་བསྲེལ་རྣམས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལོ་སྟོང་འདས་པའི་ཆབ་རོམ་སྤུག་ཏུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ནི་མིའི་རིན་པོ་ཆེ་ཕལ་ ཆེ་བའོ།།འདིར་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་པ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་པས། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པའི་དཔེ་མི་མཐུན་པ་ཁ་ཅིག་ལས་རིན་པོ་ ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་གཉིས་པོ་འོད་ཟེར་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་བསྟན་ཏོ།

在《般若波羅蜜多註釋》中也說過，經過千年的冰雪會變成綠松石。紅珍珠在《佛地論注》中說是因為從紅色生物而來，故稱為紅珍珠；因為本性為紅色，故稱為紅珍珠。在無性論師所說的論中也與此相符。在真諦論師所說的論中則稱為無價之寶。寶石精華，真諦論師說是紅色寶石。無性論師所造的《大乘集論注》中說：‘寶石精華即因陀尼拉和大青金石等’，其中因陀尼拉是帝釋天的藍色寶石。大青金石是帝釋天最殊勝的藍色寶石。吉祥寶，真諦論師說是青綠色寶石。 另外，在《般若波羅蜜多註釋》中說：有三種寶物，即：人的寶物、天的寶物和菩薩的寶物。其中人的寶物力量較小，具有清凈的顏色，能消除毒、魔、黑暗、飢餓、口渴、寒冷、炎熱等痛苦。天的寶物既大且殊勝，常隨天身、聽從差遣、可以說話、輕盈不重。菩薩的寶物超勝於人的寶物，也超勝於天的寶物，而且具有天和人二者寶物的功能，又能了知眾生將要死亡，知道其因緣的始末，另外還能發出種種法音，如是廣說。 另外，在同論中問：這些寶物從何處產生？答：金從山、石、沙和紅銅中產生。珍珠從魚腹、腸和蛇腦中產生。龍寶從龍腦中產生。珊瑚從海中產生。銀從燒石中產生。琉璃和綠松石等其他寶物從山洞中產生。如意寶從如來舍利中產生，當正法滅時，舍利會變成如意寶，就像千年冰雪變成綠松石一樣。這些寶物大多是人的寶物。此處所說的莊嚴品是極為殊勝的，天人也無法獲得。為什麼呢？因為是從大功德中產生的。 在某些不同版本的《大乘集論注》中說：所有七寶都屬於石類。以’遍滿無量世界廣大光明出現’說明了’光明遍滿’這兩個詞的含義。

།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ ལས།གཞན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཞིང་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་། འདིར་འོད་ཟེར་གྱིས་ཀུན་དུ་འགེངས་པར་བྱེད་ལ། ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཞིང་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། འོད་ཟེར་གྱིས་ཀུན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ ངོ་།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལས་འོད་ཟེར་འབྱུང་བས་ཀུན་དུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་གོང་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གསུམ་ཆར་དང་ལྡན་ ནོ།།གནས་ཐ་དད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་པ་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་དར་གྱི་གུར་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་གི་རི་མོའི་རྣམ་པ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོའི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དག་གིས་གནས་ཐ་དད་པ་ཚད་མེད་པར་ཕྱེ་བའམ། ཡང་ན་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དག་གནས་ཐ་དད་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བའོ།།ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཚད་མེད་པ་མངའ། ཡང་ན་གནས་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། འདིར་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་བཟླས་ཏེ་བཤད་པའོ། །གནས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔ་མའི་གནས་ཚད་མེད་པ་ཐ་དད་པ་ བཟླས་ཏེ་བཤད་པའོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེ་བའི་འོད་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ་། །དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་རྣམ་པ་སྣ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏེ། གཟུགས་འདི་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡང་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྒོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་འབྱེད་དེ།གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་སྦྱར་ནས། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་མུ་བཞིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་བསྟན་པ་ནི་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་རྣམ་ གཉིས་དང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཁ་དོག་དང་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའོ། ། ཁ་དོག་བཞི་ནི་གཟུགས་འདི་བཞིའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། འོད་དང་། གྲིབ་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་ལས་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མུ་བཞིས་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་ བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་ཡོད་ལ།དབྱིབས་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། འོད་དང་། སྣང་བ་དང་མུན་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་ཅིག་ནི་དབྱིབས་ ཡོད་ལ་ཁ་དོག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།

從近光論師的註釋中說：雖然受用之土的自性不是遍滿一切，但此處以光明遍滿充滿，而自身受用之土因為自性遍滿一切，所以以光明普遍照明。 從世親論師的註釋中說：如是從前所說的七寶放射光明而普遍照明。 從無性論師的註釋中也具有上述三種解釋。 ‘處所各異、極為分別、無量安住’這句話說明了第二種殊勝形相。其中’處所各異’是指如錦緞帳幕等，‘極為分別’是指如花紋圖案等。 從近光論師的註釋中說：如是以大宮殿的極為分別而分出無量處所差別，或者說大宮殿極為分別無量而處所各異分別。‘無量’是指數量無量，或者說處所無量。這裡’數量無量’是如前所說重複解釋極為分別無量，‘處所無量’是重複解釋前面處所無量差別。 無性論師也與近光相同解釋。 至此已經解釋了顏色和形狀兩種相。這兩種色法的差別在俱舍論等中以兩種方式分別：與二十一種色法相配，以及用顏色和形狀互相觀待的四句分別。其中二十種色法中顏色和形狀的說明，如俱舍論頌中所說：‘色有二十種’。 在其註釋中說：其中’色有二種’是指：顏色和形狀兩種。顏色也有四種：藍色、黃色、紅色和白色。四種顏色是從這四種色法分別而來。形狀有八種：即長、短、方、圓、高、低、平正、不平正。 另外二十種是：藍色、黃色、紅色、白色、光、影、明、暗、云、煙、塵、霧、長、短、方、圓、高、低、平正、不平正。 有些論師說虛空是一種顏色的色法。 在第二十一品中廣泛解釋了諸色的性相，應當如其所說理解。 其中四句分別如該論所說：有些色處有顏色而無形狀，即藍色、黃色、紅色、白色、影、光、明和暗等。有些色處有形狀而無顏色，即長等和身表業的本性的一部分。

།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉི་ག་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ སོ།།མུ་བཞི་པོ་འདི་ཡང་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་འདི་སྐད་དུ་ཁ་དོག་ཡིན་ལ་དབྱིབས་མ་ཡིན་པ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་བཞིའི་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །དབྱིབས་ཡིན་ལ་ཁ་དོག་མ་ཡིན་ པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །ཁ་དོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་དབྱིབས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །ཁ་དོག་ཀྱང་མ་ཡིན་དབྱིབས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཧྱན་ཙང་གིས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མུ་བཞིར་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ་ཇི་ལྟར་རས་དཀར་པོ་ཡུག་གཅིག་སྔོན་པོར་འཇེར་བའི་ཚེ། དབྱིབས་ལས་གྱུར་པ་མེད་པས། ཁ་དོག་གི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་མོད་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཤེས་ པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་དོག་ཡིན་ལ་དབྱིབས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དྲངས་ནས་འཚེར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་དབྱིབས་ཁོ་ནའི་ཤེས་པ་སྐྱེའི། ཁ་དོག་གི་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་ཡིན་ལ་ཁ་དོག་མ་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཏེ་འདྲ་བར་ཡང་ བྱེད་ན་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གཉི་གའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པའི་རིགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རྒྱང་ནས་རྩིག་པ་ནག་པོ་མཐོང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་བྱ་རོག་ཡིན་གྱི། རྩིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྩིག་པ་ནི་བྱ་རོག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བཤད་ པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་དོག་ཀྱང་ཡིན་དབྱིབས་ཀྱང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་དོག་ཀྱང་མ་ཡིན་དབྱིབས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་པས་བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས་བཤད་ པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དབྱིབས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པའི་རིགས་པ་དང་སྦྱར་ན། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་ རེག་བྱ་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལས། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གཞན་ཡང་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། འོད་དང་སྣང་བའི་གཟུགས་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ལ་ཁ་དོག་ཡོད་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བཤད་དོ།།ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ཁ་དོག་ཀྱང་ཡིན་དབྱིབས་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཇི་ལྟར་བཤད། མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་འདིའི་དྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་དངོས་ པོ་གཅིག་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ཡོད།འདི་གཉི་ག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལས་ལན་དུ་གནས་གཅིག་ཏུ་ ཤེས་པར་འདྲེན་མར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཞེས་བྱའི། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། སློབ་དཔོན་ཧྱན་ཙང་གིས་ཀྱང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

有些色處既有顏色又有形狀，如其他諸色。這四句分別解釋不同。關於這點，首先堪布真實諦如是說道：‘是顏色而非形狀的是須彌四面的空中藍等顏色之色。是形狀而非顏色的，如身表色。既是顏色又是形狀的，是墻壁等藍黃等色。既非顏色又非形狀的是無表色。’ 其次，堪布玄奘依據生起認識的情況分為四句：如一匹白布染成藍色時，雖無形狀變化而生起顏色認識，也生起形狀認識，這就是’是顏色而非形狀’。若不拉伸而僅改變形狀，則只生起形狀認識而不生起顏色認識，這就是’是形狀而非顏色’。若既改變顏色又改變形狀，則生起形狀和顏色兩種認識，如《正理論》中說：‘遠見黑墻時想到這是烏鴉而非墻，因為墻不是烏鴉等’，這就是’既是顏色又是形狀’。‘既非顏色又非形狀’是指虛空界色等。 對這四句的解釋也各不相同，《大毗婆沙論》中有兩種說法：有人說虛空界色是第四句。有人說沒有既非顏色又非形狀的。若對照《正理論》，則說聲、香、味、觸和無表色是第四句。《識法住論》說五根、四境和無表色是第四句。 此外，《俱舍論》中有些論師說：‘唯有光明之色才有顏色而無形狀，因為世間能直接觀察到藍等色中有長等形狀的緣故。’ 有部關於形狀和顏色的本性解釋中，如何解釋既是顏色又是形狀？《俱舍論》中有此相關問題：‘如何一法既具顏色又具形狀？因為二者都可認識，說有是就認識的意義，而非境的意義。‘有部回答說：‘因為在同一處所交替生起認識，故說顏色和形狀，而非一法有兩種境。‘堪布玄奘也依此作如是解釋。四句詳細解釋如《大毗婆沙論》所說。

།འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་གྲངས་མང་ཉུང་གིས་བསྟན་པ་ཡང་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་མི་མཐུན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་ མར་ཡོད་དེ།མདོར་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། ནམ་མཁའ་ ཁ་དོག་གཅིག་པའོ།།དབྱིབས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་མོད་ཀྱི་མུ་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་དབྱེ་ན། མུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་ལ་དབྱིབས མ་ཡིན་པ་ཡང་བཅུ་གསུམ་པོ་དག་གོ།།དབྱིབས་ཡིན་ལ་ཁ་དོག་མ་ཡིན་པ་ནི་བཅུ་པོ་དག་གོ། །ཁ་དོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དབྱིབས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ཉིད་ལས་ཁ་དོག་གམ།དབྱིབས་སམ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུ་བ་དང་སྤྲིན་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། འོད་དང་། གྲིབ་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་འམ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་བཤད་པ ལས་ཚིག་ཐ་དད་པ་འདྲ་ཡང་དོན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་མཐུན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྨོས་ཏེ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱི་མ་དུ་བ་དང་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བསྡུས་པའོ། །གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ སོ།།བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གཟུགས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པས་བསྣན་ནའོ། །གཞན་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་མཐུན་ཏེ། མུ་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ མཐུན་པས་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པས་དེའི་ཚད་ཤིན་ཏུ་དཔག་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གསུམ་པ་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་སྔར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེའི་ཚད་ཤིན་ཏུ་དཔག་པར་དཀའ་བར་བཤད་ལ། ཕྱིས་ནི་ ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དཔག་པར་དཀའ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ།དེ་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་དེའི་ཚད་ཀྱི་རྒྱ་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་པར་དཀའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དེའི་ཚད་ཀྱི་མཐའ་མེད་པས་རྒྱ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཔག་པར་དཀའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དོན་ གསུམ་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔག་པར་དཀའ་བར་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞལ་མེད་ཁང་དེའི་ཚད་ཀྱི་རྒྱ་མཐའ་མེད་པས་དཔག་པར་དཀའ་བའམ། ཡང་ན་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེའི་ཚད་ཀྱི་མཐའ་མེད་པས། རྒྱ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཔག་ པར་དཀའོ།

在此若與大乘經典相對照，以數量多少而說的論述也有不同。瑜伽師地論中說有二十四種色法，因此在其中又分為幾種呢？簡言之，有顏色、形狀和表色。顏色是：藍色、黃色、紅色、白色、影子、日光、光明、黑暗、云、煙、塵、霧霾、同一色調的虛空。形狀是：長、短、方、圓、微塵、粗大、平整、不平整、高、低。表色是：取、放、屈、伸、站立、坐、臥、行走、返回等等。如是有二十四種，若分為四句，則唯有三句：是顏色非形狀者有十三種，是形狀非顏色者有十種，非顏色亦非形狀者即是表色。 論釋中也說有二十四種。因此在其中有顏色、形狀或表色。其又是什麼呢？即是：藍色、黃色、紅色、白色。如是等等，即：長、短、方、圓、粗、細、高、低、平整、不平整、煙、云、塵、霧霾、光、影、明、暗、同一色調的虛空或影像色。 雖然論釋中文字表述有所不同，但意義與瑜伽師地論相符。因此其中說’如是等等’之語，‘等’字即是包含後面煙、云等詞。影像色即是表色。諸法集要論中說有二十五種色法，是因加入了表示空間的色法。其他與瑜伽師地論相同，雖無四句分類，但與瑜伽師地論意義相符，實無矛盾。 由於廣大無邊際，其量極難測度，此說明了第三種圓滿量。近光論師先前以三種意義說明其量難測，後來則依據兩種境界而分別難測。所謂三種意義，有人說因其量的廣大無邊故難測。有人說因其量無邊際故廣大亦極難測。第三種意義是依據十方而說難測。 因此在佛地論釋中說：或因量無邊際故難測，或因大莊嚴樓閣量無邊際故，廣大亦極難測度。

།གཞན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དཔག་པར་དཀའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དཔག་པར་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ཡང་། སློབ་དཔོན་གསུམ་གྱིས་བཤད་ པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ནི་གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རེས་འགའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རེས་འགའ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་དེའི་ཚད་ངེས་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱང་། མཐའ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སའི་མདུན་རོལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མཐའ་མེད་པ་དང་། དེའི་ཚད་དཔག་པར་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཐའ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ལས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་སྟེ། ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་ཚད་ དཔག་པར་མི་སྤྱོད་དོ་།།འདི་ལྟར་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། །དང་པོ་ནི་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཐའ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པས་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་སྟེ། ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དགྱེས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ ཇི་སྲིད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་དེ།ཡོན་ཏན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐོང་བར་མི་ནུས་ཀྱི། ཐོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདི་ལྟར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་གཟིགས་མོད་ཀྱི་།དེའི་ཚད་མཐའ་ནི་དཔག་པར་མི་སྤྱོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་ ཏུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། རེས་འགའ་དམན་པ་དང་རེས་འགའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། རེས་འགའ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། འགྱུར་ཞིང་ངེས་པ་མེད་པས་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་མཐའ་ མེད་པའི་ཕྱིར།ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་ཚད་དཔག་པར་མི་སྤྱོད་དོ། །སའི་མདུན་རོལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་དཔག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་རྒྱ་ ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པས་དེའི་ཚད་ཤིན་ཏུ་དཔག་པར་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་རྣམ་གྲངས་དང་པོའི་གཉིས་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ནི་ བཤད་པ་མ་མཛད་དེ།དོན་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཞི་པ་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།

此外，由於沒有東方等方位，所以難以度量長短等特徵，如是說。關於此，依據二種剎土而說難以度量，三位論師也有解釋。因此，在《佛地經論》中有人如是說：如來圓滿受用身剎土，隨所化眾生之意樂，有時示現廣大，有時示現狹小，故其量無定。雖示現廣大無邊，但並非無際，然而依據地前菩薩等之智慧，說為無邊際及難以度量。 又有人說：如來圓滿受用身剎土，由於三無數劫修習無邊善根所成就，故與法界等同，住地菩薩與如來亦不能度量其量。如是由無邊際故，如無始時來。就真實義而言，圓滿受用身剎土略有二種： 第一是自受用圓滿剎土，即如來於三無數劫修習無邊善根所成就，遍及法界，為顯示自法大喜悅故，從最初現證圓滿菩提直至最後際，相續不斷且無變異，如諸功德。諸大菩薩亦不能見，僅能聞知。如是由於剎土清凈無量故。諸如來雖能見之，然其邊際量不可度量。 第二是他受用圓滿剎土，即諸如來為令住地菩薩眷屬享受法大喜悅並令修行殊勝行故，隨其意樂，有時示現殊勝，有時示現低劣，有時示現廣大，有時示現狹小，變化無定，如化現剎土。如是由於剎土清凈無邊際故，住地菩薩與如來亦不能度量其量。依據地前二種而言則不能度量。 如是由於二種差別故，由於周遍無間故，其量極難度量。無性論師于《佛地經論》所說三種中，解釋與第一二種相順。世親論師未作解釋，因為義理易解。‘超出三界之境界’此句顯示第四殊勝境界。

།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེའི་གནས་དང་། ཕྱོགས་དང་ ཡུལ་ཁམས་གསུམ་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ཇི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་དག་པ་ལྟར་རང་གི་སའི་སྲིད་པ་དག་གིར་བྱས་པ་དང་།དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཆིང་བ་གཉིས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུ་གྱུར་པ་ ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཆིང་བ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ དུ།ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ནས་ཕན་ཚུན་འདྲི་ཞིང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ལྡན་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པ་ལས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་བཞིན་ དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྔ་པ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་རྒྱུ་བྱས་པ་ལས་མངོན་པར་བྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་དག་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །རྒྱུ་གཞན་ལས་དེ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ མཆོག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་མངོན་དུ་སྣང་བར་ འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་སྔ་མ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བླ་མ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བླ་མའི་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་འདིར་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བླ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་ པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་མངའ་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་སྟེ། ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

從近光論師所作的註釋中這樣說道：那個大宮殿的處所、方位和三界的境界都遠遠超越，就如同三界清凈一樣，將自地的有作為自己的，以及與所緣相應而增強二縛，以及其異熟果和增上果等，都不是這樣的。如是清凈不為三界愛慾所執持的緣故，遠離二縛的緣故，不是其異熟果和增上果的緣故，如同涅槃等一樣，完全超越三界異熟地。 關於十八界的相互詢問、分別、相應不相應等，應當如佛地註釋和清凈剎土教授中廣說的那樣了知。 ‘出世間殊勝善根所生’這句話顯示第五種因圓滿。 從近光論師所作的註釋中說：即此大宮殿是從出世間無分別智后得智的善根為因而顯現，所以不是無因，也不是從大自在天等因而生。 如何是超越三界的清凈剎土，出世間無分別智后得清凈不作世間法的異熟因呢？不說是其異熟因。從其他因顯示其生起，如同苦法智忍分作為世間法至上的因一樣。 此乃自性無分別智后得無漏善法種子，經過三無數劫修習增長廣大，作為顯現此清凈剎土的因。 其中無分別智稱為出世間。后得智超越前者故稱為殊勝。意思是說由出世間殊勝的無漏善根作為此處生起的因。 另一種說法是，聲聞和獨覺的聖道稱為出世間，如來的善根超越彼等故稱為殊勝。諸佛的此清凈剎土是以如來所具有的無漏善根為因而生起。 有些說是從增上緣生起，因為是外在的法性的緣故。有些說是從因緣生起，因為是所生起的緣故。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནང་གི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པས་རྒྱུ་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་ ས་བོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཐུན་མོང་དུ་འབྲས་བུ་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྒྱུ་ཆུང་ངུས་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དཔག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་། དེ་ནི་རྒྱུ་མང་པོ་ལས་ཐུན་མོང་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐ་དད་པ་སོ་སོ་ནས་གནས་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་མང་པོའི་འོད་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རྒྱུའི་རྣམ་པ་མཚུངས་པས་འབྲས་བུའི མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་ཡང་གནས་ནི་ཐ་དད་དེ།བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཐུན་མོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སོ་སོ་ཐ་དད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སོ་སོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གྱུར་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་གནས་གཅིག་འདྲ་བར་སྣང་ བས་ཐུན་མོང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དྲུག་པ་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་བསྒྱུར་བ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྔོན་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ས་བོན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཐུའི་ཕྱིར།དུས་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་གནས་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་སྣང་ ངོ་།།གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཇི་ལྟར་འོས་པ་བཞིན་དུ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འམ། རྒྱ་ཆུང་ངུའམ། ཁྱད་པར་ཅན་ནམ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ པ་དག་སྟོན་པར་མཛད་པས་ཀྱང་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་གནས་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་།།འདི་ལྟར་ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་འོས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་དང་། དམན་པ་དག་སྟོན་པར་མཛད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ས་བཅུ་པ་དག་ལ་ནི་ རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་སྟོན་ཏེ།ས་དེའི་དང་པོ་དང་བར་མ་དང་། ཐ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་། དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདུན་པ་ བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངའ་བདག་ཡིན་གྱིས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉག་གཅིག་མངའ་ བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉག་གཅིག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བཞེས་པ་ཡིན་གྱིས་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果不是這樣的話就會成為無因無緣，外在的非法相互觀待時，因為不是因緣的緣故。一切外在的法都是由內在的法所熏習而成為因，如果這樣外在的法是共同存在的話，那麼如何由各個眾生的種子共同作為因緣而共同產生一個果呢？ 如是眾生以小因不能測度廣大法，為何外在的事物不是由極微等所成就且不具有真實的自性，那是由多因共同顯現成就的，眾生的各別不同的識住於一處時也不會互相遮蔽，就像許多燈光和許多人的夢境一樣，因相相同而果相相似但處所不同，雖說是唯假立為共同但實際上是各自差別的。 諸如來的清凈剎土也是如此，由各自的識轉變遍及法界而顯現如同一處，所以稱為共同。 所謂’極為清凈且自在的識相’，這是說明第六圓滿果德。在近光論師所作的註釋中這樣說：那個大宮殿是極為清凈且自在的，是如來無漏心性的體相，因為唯是識的緣故，除了識之外沒有寶等物，那是諸如來的清凈心。 如是顯現如寶等物，是由如來鏡智相應的清凈識，往昔利益自己的無漏清凈剎土種子顯現成就的因緣力故，於一切時一切處不待造作而自然顯現種種珍寶莊嚴，如同圓滿受用佛土和自身受用圓滿身的處所。 由利益他人的無漏清凈剎土種子的因緣力，為地上菩薩們隨其所應示現廣大或小、殊勝或非殊勝的清凈剎土，也如同他受用身的處所顯現。 如是為初地菩薩們隨其所應示現小而劣的剎土，如是向上乃至第十地則示現廣大殊勝的剎土，其初中后等也是如此。 世親論師和無性論師也未作其他不同的解釋。 所謂’如來處’，這是說明第七圓滿主尊。在近光論師所作的註釋中這樣說：那個大宮殿是佛世尊所主持的，其他則不是，因為殊勝的緣故唯是世尊所主持。 或者說是唯有世尊加持而受用的，其他則不是。

།ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རང་རང་གིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པས་སོ་སོ་ནས་མངའ་བདག་མཛད་དེ། གཅིག་ལ་གཅིག་ སྒྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ།།གཞན་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཡང་། མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཞེངས་ནས་མངའ་བདག་མཛད་དེ། ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ཡོངས་སུ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྒྱད་པ་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ན་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ཚད་མེད་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུས་ནས་འགྲོ་བར་འོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་གྲངས་མེད་པ་རྟག་པར་འོང་ཞིང་ཕྱོགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགྲ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱེད་ པའང་མི་མངའ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ རྗེའི་དབང་གིས་རང་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།ཞིང་རགས་པ་གྱ་ནོམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ འདྲ་བའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་མཚན་རབ་ཏུ་སྣང་ངོ་།།སོ་སོ་ནས་རང་གི་སེམས་དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་གནས་གཅིག་ཏུ་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པ་དང་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུས་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཞིབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ།། །།བམ་ པོ་དྲུག་པ།ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྟག་པར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་དགུ་པ་ཞབས་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་སྦྱར་ན།ལྷ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལ་མིང་གི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞིའི་ལྷ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་ལྷ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། མིང་གི་ལྷ་ནི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་མིའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ལྷའི་བུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བའི་ལྷ་ནི་ རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་གནས་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

雖然自身受用剎土遍及法界，但因為是各自的化現，故各自作為主尊，彼此之間也無遮障。其他受用剎土雖是諸如來的化現，但因為性相一致，故由一個性相身完全建立而作為主尊，彼此之間也無遮障，如是所說。論師世親和無性未作其他解釋。 ‘大菩薩僧眾圓滿集會’這一句，顯示了第八方位圓滿。 在論師近光所作的註釋中如是說道：在那大宮殿中，恒常有無量大菩薩僧眾共同集會，應當前往的那些稱為方位。如是大菩薩僧眾無數恒常來臨併成方位，因此也無敵人能作損害。聲聞等則無如是情況。 如是初地菩薩眷屬雖不能完全清凈諸如來利益自身的受用剎土，但由諸如來大悲力，從自己的識中，對那些菩薩如實顯現粗大殊勝剎土，隨順菩薩自身善根和願力，在自己的識中，諸如來所生起相似的清凈剎土因相明顯顯現。雖然各自心中如是顯現，但認為在一處形相性相相同且在一剎土中共同集會。 如是住地菩薩們的清凈剎土是有漏還是無漏等義，詳細如彼處所說。論師世親和無性未作其他解釋。 第六品 ‘天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽、人非人等無量恒常遊行’這一句，顯示了第九眷屬圓滿。 若對照《般若波羅蜜多註釋》，說有三種天：名字天，如是即轉輪聖王等；生天，如是即從四大天王天至有頂天諸天；清凈天，如是即佛法身、菩薩、獨覺、阿羅漢等。 複次彼處說有四種天：名字天，如現在人王稱為天子；生天，即從四大天王天至非想非非想天諸天；清凈天，如是即在此人間所出現的諸聖者。

།སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལྷའི་ནང་ནས་འཕགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ལྷ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ལས་མི་དང་སྐྱེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ནི་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། ང་ཡི་ཞིང་འདི་ཤིན་ཏུ་བདེ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟག་ཏུ་གང་། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་བསྟན་པའི་ མདོ་ལས།གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་འཁོར་འདུས་པར་སོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ལྷའི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ལྷ་རྣམས་བསྲུང་བའི་ལྷ་ལ་ཡང་ལྷ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཀླུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྷའི་ཀླུ་ ནི་ལྷའི་གཞལ་མེད་རྣམས་འཛིན་ཅིང་ལྷུང་བར་མི་བྱེད་པའོ།།མིའི་ཀླུ་ནི་སྤྲིན་འབྱིན་ཅིང་ཆར་འབེབས་པའོ། །སྦྲུལ་གྱི་ཀླུ་ནི་ས་དང་རྒྱ་མཚོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །རྒྱལ་པོའི་ཀླུ་ནི་རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་བང་མཛོད་བསྲུང་བའོ། །གནོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་གཏུམ་ཆེ་བ་འམ། དཔའ་བ་འམ། འཇིགས་ སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ས་ལ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ལྷའི་གཡོག་བྱེད་པའོ། །དྲི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོལ་མོ་བྱེད་པ་སྟེ། དྲིས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱ་སྟེ་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ འདི་ནི་ལྷའི་རོལ་མོ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ།སེམས་མཉེན་དེས་ཤིང་བསོད་ནམས་ལྷ་རྣམ་པས་ཆུང་བ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རིའི་བར་ན་གནས་པའོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ནི་སྒྱུ་ཆེ་ཞིང་ལྷའི་ཡང་དག་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་འགའ་ཞིག་ཉེས་ པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱང་ལྷའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་ཅན་འདྲིད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྒྱུ་དང་གཡོའི་སྤྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་བཞིན་ དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆེད་འགའ་ཞིག་མདོ་གཞན་དག་ལས་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པའི་བསྟན་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལྷ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། གནས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཐེ་ ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་ཉམས་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་དགའ་མགུར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚིག་ཏུ་འདི་ལྷ་ཡིན་ནམ་མ་ ཡིན་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཡང་ན་ལུས་པོ་ཆེ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འགྲེང་བའི་ཚེ། པུས་མོ་མི་ནུབ་པར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་བལྟའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་མི་སྡུག་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།བུ་མོ་ཤ་ཙི་འབའ་ཞིག་བྱད་བཞིན་བཟང་གི་ཕ་མིང་དང་ཉེ་བཤེས་བཞིན་མི་སྡུག་གོ། །ཡང་ན་སྐྱེས་པ་མི་སྡུག་ལ་བུད་མེད་བྱད་བཞིན་བཟང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་སྦྱར་ ན་ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ལྷའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པའི་མ་མོ་ལས་ནི་ཡི་དགས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཆོས་ཡང་དག་པར་དྲན་པའི་མདོ་ལས་ནི་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་གསུངས་སོ། །ག་ཡའི་མདོ་ལས་ནི་ལྷ་དང་ཡི་དགས་དང་ དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་བཤད་དོ།།ལྷ་མ་ཡིན་དེ་ཡང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། གནས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་དང་པོའི་སའི་སྟེང་དུ་གནས་པ་སྟེ། མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རི་ལ་ལག་ན་མཚོན་ཐོགས་ནང་གི་འོག་ན་གནས་སོ།

在清凈化生的天神中，三界天神中出現聖者。天神有三種和四種，其中人和化生天被稱為天神。因此在《妙法白蓮經》中說：‘我的這個凈土極為安樂，常有天神充滿其中。‘另外在《往昔業顯示經》中說：‘無色界天神前往參加眷屬集會，故稱為天神眷屬。‘又在《舍利子請問經》中說護法天神也稱為天神。 龍有四種：天龍是維持天宮而不使其墜落；人龍是興云降雨；蛇龍是維持大地和海洋；王龍是守護王室的珍寶庫藏。 所謂夜叉，是指極為兇暴的、勇猛的或可怕的。它也有三種：住在地上的、住在空中的、住在天界中作為天神僕從的。 所謂乾闥婆，是指樂師，因以香氣為食而稱為乾闥婆。在《般若波羅蜜多釋》中說：‘這是追隨天界樂師，性情柔和溫順，福德比天神稍小，住在七寶山之間。’ 阿修羅因為詭詐多端且無天神的正行，故稱為非天。就像某些人行為不端被稱為非人一樣。因此在《瑜伽師地論》中說阿修羅也應視為天道所攝。然而他們具有欺詐誘惑之心，多行詭詐欺騙，因此不像天神那樣成為白法之器，所以在某些經中以別道來說明。若他們本為天神，卻不能如實受持天法而住，因此稱為阿修羅。 或者稱為令人生疑的天，因此在《般若波羅蜜多釋》中說：‘阿修羅雖然享受天界快樂而不衰減，受天神加持所化現，令人歡喜愉悅，因此人們會懷疑地說這是天還是非天。’ 或者也稱為巨身，因此在《般若波羅蜜多釋》中說：‘阿修羅站在海中時，膝蓋不會沉沒就能看到三十三天諸天。’ 又在同論中說也稱為醜陋，只有舍脂女容貌美麗，其父母親戚都很醜陋。或者因為男性醜陋而女性美麗，所以稱為醜陋。 若依《瑜伽師地論》和《般若波羅蜜多釋》，阿修羅被說為天道所攝。在《阿毗達磨論》中則說是餓鬼道所攝。在《正法念處經》中說是餓鬼和畜生道所攝。在《伽耶經》中說是天、餓鬼、畜生三道所攝。 阿修羅依據住處差別有五種，如《住處顯示經》中說：‘其中第一種住在地上，在種種相山上手持武器住在內部下方。’

།གཉིས་པ་ནི་ རི་རབ་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོའི་འོག་དཔག་ཚད་སྟོང་འདས་པ་ན།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གནས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་སྒྲ་གཅན་གྱི་འོག་དཔག་ཚད་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་འདས་པ་ན་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རབ་བརྟན་གྱི་མ་ནི་ དང་པོ་ལྷ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དམན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བསྐལ་པ་དང་པོ་ཆགས་པའི་ཚེ་ལྷའི་བུ་མོ་རྣམས་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ལུས་བཀྲུས་པ་ལས། ཆུས་དེ་དག་གི་ལུས་ལ་རེག་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་ཤོར་ནས་ཆུའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་ཤའི་སྒོ་ང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ལོན་པ་དང་དེ་ལས་བུ་མོ་ ཞིག་བྱུང་སྟེ།མགོ་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་དོ། །མགོ་ལ་མིག་སྟོང་དང་། ཁ་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་དོ། །ཁ་ལ་ནི་སོ་བཞི་ཡོད་སོའི་སྟེང་དུ་མེ་བྱུང་བ་ནི་ལྕེ་འབབ་པ་འདྲའོ། །ལག་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །རྐང་པ་ནི་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་དོ། །བུ་མོ་དེ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ།རྩེད་མོ་བྱས་པ་ལས་ཆུ་[(]དངས་[,]དྭངས་[)]མ་དེ་ཁུང་དུ་ཞུགས་པས། ཤའི་སྒོ་ང་གཅིག་བཙས་སོ། །ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ལོན་པ་དང་། རབ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་སྟེ། མགོ་ནི་དགུ་ཡོད་དོ། །མགོ་ལ་མིག་ནི་དགུ་སྟོང་ཡོད་དོ། །ཁ་ནས་ནི་མེ་འབར་རོ། །ལག་ པ་ནི་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུའོ།།རྐང་པ་ནི་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་རི་རབ་པས་ཕྱེད་ཀྱིས་རིང་སྟེ། ཟས་སུ་ས་ཞག་དང་པདྨའི་རྩ་བ་ཟའོ། །ཕལ་ཆེར་ནི་ལྷ་རྣམས་རྩོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་དྲན་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ ལྡིང་ནི་བྱ་གསེར་འདབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ།བྱ་འདབ་བཟངས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། བྱ་དེའི་འདབ་མ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པས་གཅིག་ཏུ་གསེར་ཡིན་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གསེར་འདབ་ཅན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་རྐང་པ་ དང་།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། རིག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མིག་དང་ལྡན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤིང་ལ་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསེར་འདབ་ཅན་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ལྷ་དང་མིའི་ཀླུ་རྣམས་སྤར་མོས་བླངས་ནས། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་འགྲམ་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ།འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གསེར་འདབ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་མདོ་གཞན་དག་ལས་འདབ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དཔག་ཚད་ཁྲི་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དེ། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་དེའི་རྐང་པ་གཅིག་ ལས་མི་ཤོང་ངོ་།།དེའི་འགྲམ་པ་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ལས་དེ་ནི་བྱའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས། བྱའི་ནང་ན་གསེར་འདབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཀླུ་འབའ་ཞིག་ཟས་སུ་ཟ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཐ་དད་དོ།།དེ་ལ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་ཀླུ་དག་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཀླུ་དག་ཟ་བར་བྱེད་དེ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཀླུ་དག་ཟ་བར་བྱེད་དེ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་མངལ་ནས་ སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་སོ།།དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །གླིང་བཞི་པོ་འདིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་རྒྱལ་པོ་ཡང་དག་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཐུབ་པ་ཉིན་རེ་ཞིང་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཅིག་དང་ཀླུ་ཕྲ་མོ་ལྔ་བརྒྱ་ཟ་བར་ནུས་པ་ ཅིག་ཡོད་དེ།གླིང་བཞི་པོ་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་མཐར་ཆགས་སུ་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །འཆི་ཀའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཀླུ་རྣམས་བཟུང་ཞིང་བཟར་མི་བཏུབ་སྟེ། བཀྲེས་པའི་གདུང་བས་བསྲེགས་པས་འདབ་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་བབས་པ་ལས་རླུང་གིས་བུས་ པས་སླར་ཡང་གྱེན་དུ་ཐུག་གོ།

第二，在須彌山北方海下過一千由旬處，住著阿修羅王羅睺羅。第三，在羅睺羅下方過二萬一千由旬處，住著名為堅固的阿修羅王。堅固的母親最初是從天界而來，故稱為低等天神。在最初劫形成時，天女們在海中沐浴，水觸及她們的身體，精液流出落入水中，變成一個肉卵。經過十萬年後，從中生出一位女子，有九百九十九個頭。頭上有千眼，九百九十九張嘴。每張嘴有四顆牙齒，牙齒上冒出的火焰如同舌頭垂下。有二十四隻手。有九百九十九隻腳。這位女子在某時進入海中嬉戲，清澈的水進入孔竅，生下一個肉卵。經過十萬年後，生出名為堅固者，有九個頭。頭上有九千隻眼。口中噴火。有九百九十隻手。有八隻腳。身長為須彌山的一半，以地脂和蓮根為食。據說多與諸天爭鬥，詳細情況應當如《正法念處經》所說般了知。 其中，金翅鳥也稱為金羽鳥，也稱為妙翅鳥，因為這種鳥的羽翼具有各種珍寶莊嚴，所以不一定全是金色。《大方廣佛華嚴經》中說：‘法身金翅鳥具有四念處之足，慈悲及清凈智慧之眼，住於一切種智之樹。金翅菩薩于輪迴大海中，手捧天人龍眾，置於涅槃彼岸，此乃不退轉三昧金翅法門。’ 又其他經中說：兩翅之間有三萬三千六百由旬，在閻浮提中一隻腳都容納不下。其頰邊有如意寶珠，因此也稱為如意鳥。又有人說，它是鳥王，鳥類中有稱為金翅鳥專門以龍為食者，其中又以四種生類而有差別。其中化生者食四種龍。胎生者食三種龍，除化生者。卵生者食二種龍，除化生和胎生者。濕生者僅食濕生龍。 在這四大部洲中，有一位化生的迦樓羅王名為妙音，壽命八千歲，每日能吃一條大龍王和五百小龍。他在四大部洲中依次巡迴吃龍。臨終時雖然抓住龍卻無法食用，因飢餓煎熬，以翅膀之力降至風輪際，又被風吹升上去。

།དེ་ལྟར་ལན་བདུན་ཡན་མན་འདས་པས་རྐང་པ་བཞག་པའི་གནས་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་འཁོར་ལོའི་རིའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་ནས་དེར་ཚེ་འདའོ། །ཀླུ་མང་པོའི་ཤ་ཟོས་པའི་དུག་གདུག་པའི་དབང་གིས་ལུས་ལ་མེ་རབ་ཏུ་འབར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཀླུའི་རྒྱལ་ པོ་དགའ་བོ་དང་།ཉེ་དགའ་བོ་གཉིས་རིན་པོ་ཆེའི་རི་རབ་རྣམས་ཚིག་ཏུ་དོགས་ནས། ཆར་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་ཐིགས་པ་ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་ཙམ་ཕབ་ནས་མེ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ལུས་ཀྱི་ཤ་གཞན་ཞིག་ཞུ་ནས་སྙིང་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ཚད་མིའི་བརླ་ཙམ་བཻ་ཌཱུརྱ་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ཏེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཐོབ་ན་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེར་བྱེད་དོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོ་ཐོབ་ན་ནི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མིའམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་གླུ་མཁན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གླུ་ལ་མཁས་ཞིང་དྲི་ཟ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཡོག་བྱེད་དོ། ། ལྷ་རྣམས་ནམ་དགོས་པ་ན་རེས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་དུད་འགྲོ་ཡིན་ལ་དབྱིབས་མི་འདྲ་ཞིང་བྱད་བཞིན་བཟང་བ་དང་། མགོ་བོ་ལ་རྭ་གཅིག་ཡོད་པས་མིས་མཐོང་བའི་ཚེ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་ཅི་འདི་མི་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ གང་ཡིན་པ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར།ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྲུལ་ཆེན་པོའོ། །རྐང་པ་མེད་དེ་ལྟོས་འཕྱེ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལྟོ་འཕྱེ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སྦྲུལ་ཀླུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆབ་ཁུང་སའི་ལྷ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཤ་ཆང་ ལེན་ཅིང་ཟ་བའོ།།ལྟོའི་ནང་ན་ཀླུ་དང་སྦྲུལ་ཡོད་དེ་ངོ་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཀླུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་འམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་ཆོས་ཉན་དུ་འོངས་པའི་ཕྱིར་མི་འམ་ཅི་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའི་ མདོ་ལས།ལྷ་འདྲེ་སྡེ་བརྒྱད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིའམ་ཅི་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའོ། །མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའོ། །ཡང་ན་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚིག་ཏུ་ཅི་འདི་མི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་མ་ ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་སྡེ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུ་ཞུས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་འདྲེ་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་རྐྱེན་གང་གིས་ལས་ངན་པར་སྐྱེས་ཀྱང་རྟག་པར་ཆོས་ཡང་དག་པར་ཐོས་པར་གྱུར་ ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་འདི་ལྟར་ལས་ངན་པར་སྐྱེས་སོ། །འདི་ལྟར་ལས་དགེ་བས་ནི་བདེ་བ་ཆེར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ ལ་ཤིང་རྟ་དང་ཁྱོགས་ལ་སོགས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཕ་མ་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་མཆོད་པ་བྱས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སེར་སྣ་དང་སྒྱུ་དང་ཕྲག་དོག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་བུ་ཀུན་ཏུ་འོད་དང་གཙང་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀླུ་ནི་ཚེ་སྔ་ མ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བསགས་པ་དང་།སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཏང་ཡང་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་སྤྲོ་ཐུང་བ་དང་ཁྲོ་བ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གནོད་སྦྱིན་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ ལེགས་པར་བཏང་བ་འམ།ཡང་ན་སྔར་གནོད་པ་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཕན་བཏགས་པ་ལས་མཐོ་དམན་གྱི་དབང་གིས་ལུས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་ཟ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཞེ་སྡང་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་ལ་རྟག་པར་སྦྱིན་པའི་ལེགས་པར་བསྟབ་པ་དང་། པདྨ་སྔོན་པོས་བདག་ཉིད་བརྒྱན་ཏེ། རོལ་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།

如是經過七次上下，連落腳之處也難尋。之後前往金剛輪山頂，在那裡命終。因食用眾多龍肉之毒性猛烈的緣故，身上會生起熾燃的火焰。龍王難陀和跋難陀二者擔心諸寶須彌山被燒燬，降下大雨，雨滴如車輪般大小，用以滅火。其身體的其他肉融化后，唯余心臟，大小如人的大腿，變成青色琉璃。 若得轉輪聖王位，則成為如意寶。若得帝釋天王位，則成為頂髻寶，如是所說。其中所謂’人非人’，即是天界歌者，善於歌唱，與乾闥婆等一同為諸天做事。諸天需要時便隨之而行。又稱疑惑天，身為旁生而形態不同，容貌端正，頭上有一角，當人見到時，生起疑惑，不知此是人還是餓鬼或旁生，因此稱為疑惑天。 大腹行者即是大蛇。無足而以腹行進，故稱腹行。又一說為蛇龍，此乃世間糞門地神等食用酒肉者。腹中有龍和蛇，難以分辨，略似於龍，故另外提及。所謂人非人，是因其變化為人形前來聽法，故稱人非人。 舍利子所問經中說，天魔八部皆稱人非人。其中’人’是指攝集一切人。‘非人’是指攝集一切非人。或者說’人與非人’是疑惑語，即’此是人耶？抑或非人？‘之意。 舍利子所問經中出現八部之因的請問：因此，其中舍利子向世尊請問道：‘世尊，天魔八部雖生於惡趣，但何緣常得聽聞正法？‘世尊告曰：‘由二種業，如是生於惡趣。如是善業則感受大樂，此八部皆稱人與非人。’ 其中，天在前世雖以車乘、轎等供養三寶、父母及諸聖者，然因具有慳吝、諂誑、嫉妒，故受此身，如天子普光及最凈等。龍在前世雖積累功德之因及廣行佈施，但不住于正念且性情短躁、喜好發怒，故受此身，如龍王如意寶等。 夜叉在前世或善行大布施，或先作損害后施恩惠，因高下之力而受此身。乾闥婆在前世略具嗔心而常善修佈施，以青蓮莊嚴自身，作諸多種種音樂，故受此身。

།ལྷ་མ་ཡིན་ནི་སེམས་ཁེངས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྗེས་སུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསོད་ནམས་བྱེད་དུ་མི་བཏུབ་ལ། གང་ཟག་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་བསོད་ནམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ དགའ་བ་དང་།ལོག་པར་སྟོན་པའི་མཁན་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྦྱིན་པ་ཡང་ལེགས་པར་བཏང་བ་དང་། གཞན་ཡང་གཞན་དག་འཐབ་མོ་བྱེད་པ་ལ་ལྟ་བར་མོས་པའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་བཏང་བ་དང་། སེམས་མཐོ་ཞིང་ གཞན་དག་ལ་བརྙས་པའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་འམ་ཅི་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གཞན་དག་ལེགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལས། དེ་སེམས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པར་ལོག་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡང་བཏང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་བསྡུས་མོད་ཀྱི། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ ཡིན་ན།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཞམ་རིང་བ་ཇི་ལྟར་སྲིད་དེ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཁམས་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པས་བཟུང་ནས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་འདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་བཀའ་བྱིན་ན་འདུལ་བའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་སྟོང་དང་བྱས་པ་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་གླེང་གཞི་ཞིབ་ཏུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ བརྗེད་བྱང་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེར་གནས་ཤིང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་འམ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞམ་རིང་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེར ཡང་དག་པར་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་མེད་མོད་ཀྱི།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་འདྲེན་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅུ་པ་ རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་དེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་ཟས་ཀྱིས་བསྟེན་ནས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ཞེས་བཤད་ན།ཇི་ལྟར་ཟས་ཡོད་པར་འགྱུར། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཟས་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སྲིད་པ་གཅོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་བརྗོད་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་སྟོན་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཟས་ཞེས་བརྗོད་དེ།ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་འདྲའོ། །འདས་པའི་ཟས་ལ་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཡང་དོན་བཞིན་ཏེ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་ཞེས་བརྗོད་དོ།

非天由於心驕傲，不能隨善知識修習清凈福德，而是追隨虛偽之人，喜好非正當福德，依止邪說上師，雖行佈施也非善施，又喜好觀看他人打鬥，因此而獲得此身。 金翅鳥在前世曾行大布施，心高傲且輕蔑他人，因此而獲得此身。 緊那羅在前世曾令他人發起正等菩提心，但其心未成正等，而隨從邪說者，因此而獲得此身。 摩睺羅伽雖行佈施，也集聚正法，但因喜好嗔恨而獲得此身。 在《佛地論釋》中說：如果清凈佛土是超出三界的境界，那麼諸天等的侍從如何可能存在？因為那些天等都是三界所攝。答：由清凈識所執持，為莊嚴清凈佛土而顯現，故無相違。 或者爲了調伏所化眾生令其成熟，示現如是變化之相，如同轉輪聖王為調伏王臣而變化千眷屬示現一樣，此緣起詳細內容如《佛地論記》中所說。 又《佛地論釋》中說：或者菩薩們變化無量天龍等身，住于清凈佛土中供養諸佛，或者自身變化為天龍等身作如來侍從，因此無相違。 《大乘集論釋》一異品中說：雖然在清凈佛土中實際上沒有如是天龍等，但爲了不執著空性，是如來自身所化現的種種引導相。 此《廣大法味喜樂受用》說明了第十圓滿證悟。 在近光論師所造的釋論中如是說：于彼處以大乘法喜樂之食而受用安住，此為所詮義。 若說是超出三界的境界，如何有食？無漏法不應稱為食，因為食是用來養育三有眾生的，而此是斷除輪迴的，所以稱為食不合理。 答：雖是無漏，但因是教化之因，故稱為食。如同你們的論典中說，生於無色界等處者入無漏三昧也稱為食一樣。 過去的食不能稱為食，因為過去已不存在。此義亦然，因為是教化之因而稱為食。

།ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཟས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་ མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྤངས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེར། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྗེས་ལ་བརྙེས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་[(]པའི་[,]པོའི་[)]ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་ བ་འཆད་པ་ཡང་སྤྱོད།བསྟར་བ་ཡང་སྤྱོད་པས་དགྱེས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ལ། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རོ་བསྟར་ཞིང་དགྱེས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གསོ་བའི་ཕྱིར་ ཟས་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། ཞིང་དེའི་སེམས་ཅན་ནི་རྟག་པར་ཟས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་དེ་། ཆོས་ཀྱི་དགའ་བའི་ ཟས་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་དགའ་བའི་ཟས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། །ཆོས་དང་བསམ་གཏན་དགའ་བའི་ཟས། །ཟས་གཞན་འདུ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ ནི་བཅུ་གཅིག་པ་ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་དེ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་འམ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་པའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། དགེ་བ་སྡུད་པ་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡོན་ཏན་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་བཞུགས་ཀྱང་སྔོན་སྦྱོར་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི མཐུའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕན་པར་མཛད་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅུ་གཉིས་པ་ཕན་འདོགས་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའི་དྲི་མ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གྱིས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འཆིང་བ་དང་ དྲི་མ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །འཆིང་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དྲི་མ་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱུང་བ་ནི་འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མདོའི ཚིག་འདི་ཡང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་ཁུངས་སུ་བསྟན་པ་ལས་གནོད་པ་ཞེས་འབྱུང་གིས། འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཞེས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ བསལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཞེས་འབྱུང་གི་།གནོད་པ་ཞེས་བྱའི་ཚིག་ནི་མ་གསུངས་སོ།

正如有漏法對無漏法有遮蔽，然而由於執著有漏而稱為食。同樣，無漏也是如此。雖然已斷有漏，然而由於執著無漏，為何不是食呢？在清凈剎土中，諸佛菩薩們后得無漏大乘法味的喜樂，宣說也行，修習也行，生起大歡喜。 又以真實本性的智慧品嚐如是性，生起大歡喜，以及執持身而不壞滅，爲了滋養諸善法，故稱為食。如是而說。阿阇黎世親和無性未作其他解釋。 又《妙法白蓮經》中說：‘彼土眾生常以二種食而住，即法喜食和禪悅食。‘其註釋中說：‘法及禪定喜悅食，無有其他食想。’ ‘為眾生利益作一切事’這句話顯示第十一圓滿事業。 阿阇黎近光所作註釋中說：‘如是于彼以其親證而作一切眾生利益，或者一切眾生自作一切利益。其中，今生饒益為利，來世饒益為益。又，世間為利，出世間為益。又，離惡為利，集善為益。又，福德功德為利，智慧般若為益，如是等差別。’ 雖安住寂靜三昧，然以往昔加行成就及願力之力，為一切眾生作利益而行。如是而說。阿阇黎世親和無性未作其他解釋。 ‘遠離一切煩惱繫縛及垢染’這句話顯示第十二圓滿饒益。 《佛地論釋》中說：‘煩惱繫縛垢染亦以二種差別’以三種方式解釋。因此，彼論釋中說：‘彼等煩惱即稱為繫縛及垢染。或者煩惱即一百二十八根本煩惱。繫縛即無慚無愧等。垢染即諂誑等。’ 又所知障及隨眠稱為煩惱。其現行稱為繫縛及垢染。其中根本煩惱稱為繫縛，隨煩惱稱為垢染。如是斷除煩惱繫縛及垢染稱為饒益。如是而說。 此經文有三種不同：《大乘集論》中引經文為’害’，而非’繫縛及垢染’。因此彼論中說’遠離一切煩惱害’。此經中說’繫縛及垢染’，未說’害’字。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ནི་གཉི་ག་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་དང་འཆིང་བ་དང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གནོད་པའི་དོན་ནི་འོག་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྐབས་ནས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅུ་གསུམ་པ་མི་འཇིགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བདུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་དང་འཆི་བདག་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་དོ་། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བདུད་བཞི སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་དང་སྦྱར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་མོ།།ཟླ་བ་གསུམ་དུ་སྐུ་ཚེ་སླར་བསྲིང་བ་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་བཤད་པ་འདི་དང་ཅུང་ཟད་ཐ་དད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་བདུད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་དང་། འཆི་བདག་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་མོ།།ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །ལམ་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་མོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྲོག་འཕྲོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་ཅེས་ བྱ་བའོ་ཞེས་བཤད་དེ།རྒྱ་ཆེར་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནི་བདུད་རགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་པའོ། །སངས་རྒྱས་སའི་ཚེ་ནི་གཏན་དུ་སྤངས་པའོ་ཞེས་ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།དོན་གྱི་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་དད་པ་བཅུ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱང་ས་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་ལས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀོད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅུ་བཞི་པ་གནས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། གཞན་དག་གིས་བཀོད་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་པས་ལྷག་ཅིང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་གནས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར།གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅོ་ལྔ་པ་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་དེ་ནི་དྲན་པ་ཆེན་པོ་དང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དང་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱུ་ བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོས་ནས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།

在《佛地經》中二者都提到，因此在那部經中說道：‘遠離一切煩惱的損害、束縛和垢染’。損害的含義如下文菩薩功德敘述部分所說。 ‘斷除一切魔’這句話說明了第十三種圓滿無畏。其中’一切魔’是指前文所說的煩惱魔、蘊魔、死魔和天子魔。 如同近光論師在註釋中所說：‘這四種魔因為能損害善法，所以稱為魔。’ 關於斷除四魔的差別，若依說一切有部和大乘教義，在菩提樹下現證正等覺時，以無間道斷除煩惱魔；入無餘涅槃界時斷除蘊魔；延壽三月是斷除死魔；住于慈心三昧時是斷除天子魔。 在《般若波羅蜜多註釋》中的解釋與此略有不同。因此在其中說：‘斷除一切魔是指遠離煩惱魔、蘊魔、死魔和天子魔。其中，諸菩薩因獲得涅槃道故斷除煩惱魔；因獲得法身故斷除蘊魔；因獲得道和法身故斷除死魔；因心一境性、於一切處心無執著、入不動三昧故斷除他化自在天子魔。’ ‘魔’是指奪取智慧生命、破壞道法、功德和善根。如該論中廣說。 若配合大乘真實義，如《佛地經注》中說：‘從初地以上斷除四種粗魔，到佛地時永斷。’ 若依義理分別，則從住十信以上，于諸地中次第斷除，應當如理配合。 ‘超勝一切莊嚴的如來莊嚴處’這句話說明了第十四種圓滿處。 在近光論師所作註釋中這樣說：‘因為那是佛所住處，所以超勝一切菩薩及其他眾生的莊嚴處，是唯有如來殊勝莊嚴所嚴飾的處所，因此超勝一切莊嚴處，故稱為圓滿處。’ ‘成為大念、大慧、大行所運轉之道’這句話說明了第十五種圓滿道。 在近光論師註釋中這樣說：‘那是大念、大慧、大行所運轉之道，因為是所趣之道，故稱為運轉之道，這是道的異名。聞所生慧稱為大念，因為聽聞后能不忘持故。’

།དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བསམས་ནས་ངེས་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ལས བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་གྱ་ནོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕན་ཚུན་དུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་གྱ་ནོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུས་ ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དྲན་པའི་དབང་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནི་རྗེས་ལས་ ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གཉི་ག་ཡང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབང་ གིས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ནི་དྲན་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་དུ་བསྡུས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཐོས་ པ་དང་བསམས་པ་དང་།བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོས་བགྲོད་པའི་ལམ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་དྲན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལམ་གྱི་གྲངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོའི་བཞོན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི བཅུ་དྲུག་པ་བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཆེན་པོའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ནི་བཞོན་པ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ལ་ཞོན་ནས།ཅི་རིགས་པར་མདུན་གྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི་སྤྱིའི་གནས་ཡིན་ལ་གནས་ལས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཞོན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ལ་ཞོན་ནས་རྣམ་པར་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཞོན་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ལམ་དུ་རྒྱུ་ཞིང་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཞོན་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་སྒོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅུ་བདུན་པ་ སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།

爲了如實無顛倒地掌握意義。從思維所生的智慧稱為大智慧，因為通過如實善加思維而獲得確定的緣故。從修習所生的智慧稱為大行，因為以修習力而證悟真如的緣故。其中’大’是因為緣于念等大乘法而生起，是其果，併爲其所攝。以三種殊勝智慧互相趣入清凈剎土，故稱為遊行道。此說明菩薩以三種殊勝智慧為因趣入清凈剎土，故稱為遊行道。 諸如來的大念是無分別智，因為以念力而安住于真如義中。大智慧是后得智，因為分別諸法勝義與世俗的特徵。此二者皆具有清凈剎土殊勝的造作業，故二者皆稱為行。由此二智的力量而生於清凈剎土，故稱為遊行道。 又，大唸的行是利益自己的行，因為內攝而圓滿。大智慧的行是利益他人的行，因為向外分別。依次生於如來二種清凈剎土，故稱為遊行道。 在世親論師所造的註釋中說：聞所生慧、思所生慧、修所生慧依次是以大念、大智慧、大行所趣入的道。 在無性論師所造的註釋中說：思所生慧稱為大念，聞所生慧稱為大智慧，修所生慧稱為大行，成為所趣入的道即是道數。 ‘是大止觀的乘’，此說明第十六圓滿乘。 在近光論師所造的註釋中說：止即三摩地，觀即智慧。大的含義如前。其自然趣入即是乘，乘于止觀而隨宜趣向前道。其中道是總的處所，從處所而別說止觀為乘。 在世親論師所造的註釋中說：因為乘于止觀而遊行前進。 在無性論師所造的註釋中說：乘于止觀以三種智慧遊行趣入于道。因為超勝聲聞、獨覺、菩薩的止觀乘，故稱為大。 ‘成為大解脫的空性、無相、無愿趣入之門’，此說明第十七圓滿門。

།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་པའི་གནས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྟོང་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ།སྒོ་མོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཇུག་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ལ་མཚན་མ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྨོན་པ་ནི་སྨོན་ཅིང་རྩོལ་བ་སྟེ། ཁམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་སྨོན་ཅིང་རྩོལ་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་དབང་གིས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆེན་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེར་དོན་གཉེར་བ་ཡོད་པས་ལམ་དང་བཞོན་པ་དང་སྒོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པར་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་རིན་པོ་ཆེ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པ་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུའམ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ བཞིན་དུ།ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལེ་བརྒན་གྱི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཆེན་པོ་དང་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི་འདི་ ལྟར་པདྨ་ལེ་བརྒན་དེ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ།རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་དགེ་བའི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས། རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རིན་པོ་ཆེའི་པདྨ་ལེ་བརྒན་དེ་པདྨ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ མཆོག་དང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཡང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ལྟོས་ན་པདྨ་ལེ་བརྒན་དེ་དག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ པོ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། པདྨའི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །པདྨ་དེ་ གཅིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་འམ།ཡང་ན་པདྨའི་འདབ་མ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཚིག་འདི་གཅིག་གིས་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་རླུང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདིར་ཡང་ཅི་ཞིག་གཞི་བྱེད་ཅེ་ན།ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་པདྨ་ལེ་བརྒན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་དོ།

從親光論師所作的註釋中這樣說道：以三解脫門進入大宮殿之處。其中解脫即是出離涅槃。空性等是解脫門，依靠此門而進入清凈剎土。遍計所執的眾生和法無我稱為空性。緣于彼的禪定是空性解脫門。 相即是：十種相，即色、聲、香、味、觸，以及男人、女人、生、老、死。此涅槃中無相，因為無我故稱無相。緣于彼的禪定是無相解脫門。愿即是希求與精進，若見諸界是苦性，則無所希求與精進，故稱無愿。緣于彼的禪定是無愿解脫門。 由於依空性等解脫門而獲得進入清凈剎土，故稱為門。大的解釋如前。由於對彼清凈剎土有所追求，故宣說道路、乘騎、門等，是爲了令眾生對真實功德生起凈信而依行為而說。 住于以無量功德莊嚴的大寶蓮花王所安立的大宮殿中，此句顯示第十八種圓滿基礎。 從親光論師的註釋中這樣說：如同地等依于風輪等，或者如同世間宮殿依于地一樣，彼清凈剎土也是由無量功德莊嚴的大寶青蓮花王所安立。其中以三種意義稱為大和王。 第一，如是青蓮花由大寶所成就，彼大寶也是從無量功德善資糧所生，因為在諸寶中最為殊勝故稱為大。彼寶青蓮花在諸蓮花中最為殊勝殊異故稱為蓮花王。 第二，或者彼寶蓮花從菩薩們的善根所生，相較而言，彼等青蓮花最為殊勝故稱為大。如來是法王，因從如來最勝善根所生故稱為蓮花王。 第三，彼寶蓮花極難獲得故稱為大寶，在諸蓮花中最為殊勝故稱為蓮花王。彼蓮花不僅是一朵，或者說因具有蓮花瓣故說為諸。 從世親論師所造的註釋中以此一句顯示圓滿基礎：如同大地等依止風輪等而住，此清凈佛土依於何基礎呢？說是由無量功德莊嚴的大青蓮花王所安立。

།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་པདྨ་ལེ་བརྒན་འདི་པདྨ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་མཆོག་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། པདྨ་ལེ་བརྒན་འདི་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟེན་པའི་གནས་ཡིན།བདག་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མིང་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བར་ཆད་མེད་པ་སྟེ། ཚིག་འདིས་ནི་ གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟེན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ འགྲེལ་པ་ལས།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིན་རྐྱག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་བར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཅན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་རྣམས་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས།འདི་མན་ཆད་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་སྔར་བསྟན་ལ། ཡོན་ཏན་ཕྱིས་བསྟན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ན་བཞུགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།ཡོན་ཏན་འདི་གཉིས་བསྟན་པ་ལ་དོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྟོན་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གསུངས་པ་དང་།གཞན་དག་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བས་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ལ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡོན་ཏན་མཆོག་ ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་དང་སྦྱར་ན་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ ལེགས་པར་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡང་ སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མ་ལུས་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ལེགས་པར་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་ཏེ།སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

在阿阇黎無性的註釋中說，這個蓮花王是因為在諸蓮花中最為殊勝和特別，所以稱為珍寶蓮花王。或者，如來被稱為大王，這個蓮花王是如來所依止的處所，依據主尊的意義而如此命名。所謂’安立’是這樣的：清凈佛土依止這蓮花王而恒常相續無間斷，這句話表明依止圓滿的基礎。 另外，在《大乘集論》中也說，清凈佛土的受用是極其清凈、極其無過失、極其自在的。在其註釋中說：其中’極其清凈’是因為無有不凈和遠離大小便。‘極其安樂’是因為無有苦受和中性感受。‘極其無過失’是因為無有不善和無記法。‘極其自在’是因為不依賴外緣，僅以發心便能成就諸事。 從’世尊具有極其清凈智’等開始，在此之前已經解說了處所的莊嚴，從此以下第二部分顯示功德的總相和特相。在此為何先說處所，后說功德呢？阿阇黎近光在註釋中解釋說：爲了顯示世尊住在清凈佛土中，具有如是功德而宣說此經。 關於功德的解說分為兩種：功德總相的解說和功德特相的解說。宣說這兩種功德有何意義呢？在《佛地經論》中說有兩種意義：爲了顯示如來超勝其他導師而說殊勝功德，爲了令他人生起凈信而顯示如來圓滿功德。 在阿阇黎無性的註釋中說：爲了顯示世尊的智慧超勝聲聞、緣覺和菩薩，以’世尊’說明是具德之人，以’具有極其清凈智’說明是具有殊勝功德。 若與《佛地經論》相配，其殊勝功德可分為三種：因為具有通達一切有為法和無為法的智慧；因為具有圓滿通達一切所知的智慧；因為具有如實通達諸法實相和諸法數量的智慧。 對於這三種解說的差別，諸家說法不同。有人說：第一是就法門差別而言顯示極清凈智，因為完全包含一切有為和無為的所知；第二是就圓滿而言顯示極清凈智，因為斷除障礙達到最勝圓滿。

།གསུམ་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཇི་ སྙེད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ་སྔ་མ་དང་མཐུན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་གྱ་ནོམ་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བློ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་བསྟན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་མདོ་ལས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།ཚིག་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་ཡི་གེ་ཐད་ཀར་བབ་པ་ན་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་འདི་ དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་ཉུང་དང་དཔེ་གསར་རྙིང་མཐུན་མི་མཐུན་བསྟན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་སྦྱར་ནས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་མཐུན་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་དཔེ་མི་མཐུན་པ་ གཞན་ཁ་ཅིག་ལས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་ཉི་ཤུ་ལས་མེད་དོ་།།མདོ་ཚིག་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་མིང་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་མགོར་ནི་རིགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བློ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།མཇུག་ཏུ་ནི་ཚིག་དང་པོ་ནི་མདོར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གཞན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གིས་ནི་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དཔེ་རྙིང་འགྱུར་དེ་ལ་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། མདོའི་ཚིག་ཕྱི་ མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་དང་།འགྲེལ་པ་ལས་རིགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འོག་ནས་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཅེས་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་དེ་དག་གིས་བསྒྱུར་ཅིང་བཤད་པ་ལ་ནོར་བ་ཡོད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པས་ནི་ཡོན་ ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཚིག་ཉི་ཤུ་ཡོད་དེ་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དེར་བསྡུ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་སྦྱར་ནས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་རྣམ་པར་དགྲོལ་བ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྟན་བཅོས་ལས་མི་ མཐུན་ཏེ།སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་བསྟན་བཅོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་སྔར་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བཀོད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རིགས་པ་དང་སྦྱར་ནས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་དག་གི་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་མེད་དོ།

第三是依據自性和差別而宣說極為清凈的智慧。通達自性是’盡所有’。通達差別是’如所有’。有些人說，第一是依據法的異門而宣說極為清凈的智慧，這與前說相同。 第二是依據二種智而宣說極為清凈的智慧。即：了知眾生空性的是’圓滿殊勝智慧’，了知法空性的是’圓滿智慧’。 第三是依據勝義諦和世俗諦的所知而宣說極為清凈的智慧。緣世俗境是’盡所有’，緣勝義境是’如所有’。因此下文經中說：‘盡所有性即是五取蘊等，如所有性即是七真如等’。 對這兩個詞的解釋將在文字直接出現處解釋。‘無二種行’等是宣說第二功德差別。對這些功德的詳細解釋也有兩種：一是說明數量多少和新舊譬喻的異同，二是結合論典解釋經文。 其中所說的異同是指，在某些大乘集要的不同版本中經文只有二十句。‘乃至經文最後’等內容不全，且無差別地僅僅列舉了二十一種功德之名而已。 其註釋開頭說：‘由二十種理成立如來智慧極為清凈’。結尾說：‘第一句是總說，其餘二十一句是能成立’。 舊譯本有兩個過失：一是缺少’乃至經文最後’等文句，二是註釋中說’二十種理’，而下文說’二十一句’，前後不一致，那些論師的翻譯和解釋有誤。 楊德真論師則解釋說：宣說功德差別有二十句，若將結語也計入其中則成二十一句。 其中第二種結合論典解釋經文的方式，對這些功德差別的解釋在論典中也不相同。無著菩薩所造的《大乘集要論》中，先列舉經中所說的二十一句，然後結合道理依次安立功德之名，但沒有詳細解釋。

།ཡོན་ཏན་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་དང་། དགོངས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཏུལ་བའི་ཡོན་ ཏན་དང་།འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྟེན་ཚད་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྙམ་པར་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་འདི་དག་མདོ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་ འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་འདི་དག་རྒྱ་ཆེར་འཆད་དེ།ཡོན་ཏན་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གོ་རིམས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྣམ་པར་བཤད་དེ། དེ་ རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ལས་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་རྣམ་པར་གཞག་ནས་མདོའི་ཚིག་རྣམ་པར་འཆད་དོ།།རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ལས་ནི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མདོའི་ཚིག་རྣམ་པར་འཆད་དེ། བསྟན་བཅོས་གཞན་དང་མཐུན་ནོ། །ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་སྟེ། རྣམ་པ་རེ་རེ་ཡང་སྔར་ནི་སྨོས་པ་བསྟན་ལ། ཕྱིས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྦྱར་བས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་པོ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐོགས་པ་དང་ བཅས་ལ།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐག་ཉེ་བ་ནི་ཤེས་ལ། ཐག་རིང་པོ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ གཉིས་དང་ལྡན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐག་རིང་པོ་དང་ཉེ་བ་ཀུན་མཁྱེན་ཅིང་གཅིག་ཏུ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། ཡང་ན་གནས་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་མི་མངའ་བས། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་ མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་ཐག་རིང་བ་གནས་གཉིས་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་ མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།

關於那些功德的名稱，如《大乘集論》中所說：通達一切所知無礙的功德；通達有無真如最極清凈的功德；佛陀事業任運不斷相續的功德；法身、意趣及事業無有差別的功德；修習對治一切障礙的功德；降伏一切外道的功德；雖生世間而不為世法所奪的功德；正確建立諸法的功德；授記的功德；於一切世界示現圓滿受用身和化身的功德；斷除疑惑的功德；以種種行為趣入的功德；通達後世正法生起的功德；隨眾生意樂而示現的功德；以無量所依調伏眾生的功德；于平等法身中圓滿諸波羅蜜的功德；隨眾生意樂示現種種佛土的功德；佛陀三身境界圓滿無缺的功德；乃至輪迴邊際為一切眾生帶來利益安樂的功德；以及無盡功德等。 世親論師所造的註釋中，對這二十一種功德作了簡略解釋。無性論師的註釋中，則對這二十一種功德作了廣泛解釋，並說明了功德之間的連線次第。近光論師所造的《佛地經論》中，以兩種方式解釋了二十一種功德：第一種方式是建立自身功德的名稱后解釋經文；第二種方式是依據無著論師所造註釋中出現的功德名稱來解釋經文，與其他論著相符。 對文義的解釋也分為二十一種功德，以二十一種方式加以區分。每一種先說前面所提到的內容，后與功德相配合來理解。其中，‘無二種行’表示第一種功德，即是’通達一切所知無礙的功德’。世親論師所造的註釋中說：‘不像聲聞、緣覺的智慧，于某些處有障礙，某些處無障礙’。無性論師的註釋中也作如是解釋。如是，二乘的智慧能知近處而不知遠處，故有二種有礙行。如來則遍知遠近，毫無障礙，故無二種行。又如無性論師註釋中說：‘或因無有二處的行為，故說無二種行。‘如未得神通的補特伽羅，于遠近二處有障礙行，而世尊於一切遠近皆無障礙，故說無二種行。

།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་བའི་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁྱེན་པ་དང་མི་མཁྱེན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས མི་མངའ་བའི་ཕྱིར།ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་རབ་ཏུ་ཆགས་ལ། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་བཤད་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་པས་ནི་གནས་གཉིས་ལ་ཐོགས་པ་སྤྱོད་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་གཉིས་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །གཞོལ་བ་ནི་འཇུག་པར་གཞོལ་བའོ། །འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱིས། ཀུན་བརྟགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་དེ།རིགས་པ་དེས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་དག་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འཇུག་པར་ མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་གང་ཟག་གི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་དག་ ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་བཤད་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།དང་པོས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

從近光論師的註釋中說：‘如是，聲聞等由於對所行境有障礙的智慧，對於極為遙遠的時間、方位和無量相的佛法，無有智慧趣入故。如來則不如是，以一切種智無礙趣入一切時、方及無量相的佛境，于諸法相無有了知與不了知二種行相，故稱無二行。’ 又從彼論中說：‘此乃世尊以無極重障而顯示殊勝功德，如是凡夫執著輪迴，二乘聖者執著涅槃，世尊無有如是二障故。’ 諸論中所說略攝為三種：第一以有礙無礙顯示二行；第二以於二處有礙顯示二行；第三以住于輪迴涅槃顯示二行。由世尊無有如是三種行相故，稱為無二行。 ‘趣入無相法為最勝’顯示二種功德：此即是無有存在與不存在二相的真如最極清凈趣入之功德。 從世親論師所造註釋中說：‘遍清凈真如即是無相法。趣入即是入趣。如是真如非有相，以諸法無自性故為相；亦非無相，以有自相故。’ 從無性論師註釋中說：‘如是于彼真如唯有圓成實相，無遍計所執相，以此理稱為無二相。非無相，以非真實有故；亦非有相，以無分別故。彼真如稱為最極清凈，以于諸法中最為殊勝故，以永斷一切客塵故。如自趣入彼真如，亦令他趣入故，稱為令趣入最極清凈真如之功德。‘近光註釋中亦與此義相順。 又從彼論中說：‘此顯示世尊調伏方便殊勝功德，無相法即是涅槃，世尊以三乘隨眾生根機而善巧調伏，以遍知方便如實顯示，令彼等最勝趣入無相法故。’ 彼等略攝為二種解釋：第一顯示真如無相，以離一切有無等相故；第二顯示涅槃無相，以無色等十種相故。

། །།བམ་པོ་བདུན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ། འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གནས་འདིར་རྟག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱོན་ནས། གནས་པ་མེད་པར་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་ཉིད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའོ། །མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་ལ་ མི་ལྟོས་པར་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་ལྷའི་རྔ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་སྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་། འཕགས་ པ་དང་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གནས་པས་ཉན་ཐོས་ལྟར་བསྒྲིམས་ཏེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟར་གནས་པ་ཡོད་པས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་ འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་ ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གནས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པ་དང་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་ པོ་ལ་གནས་པས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་དང་། དགོངས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་ པའི་དཔེ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ།།དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །འདི་ལྟར་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ ཅད་མཚུངས་ཤིང་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེ་དག་བརྙེས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་གནས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པར་ཤིན་ཏུ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བསམས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲིན་ལས་འདྲ་བར་མཛད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བརྙེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

第七品。以’住于佛住’說明第三功德。此說明佛陀事業任運成就相續不斷而住的功德。世親論師所造的註釋中說：‘佛住’即是無住，如是於此常時佛陀事業相續不斷。其中’無住’即是不住涅槃。因此，《大乘集論》註釋中說：佛陀無住即是入涅槃后，無住而住。即是住于不住涅槃。‘事業任運成就’是指不依造作而成就一切事業，譬如世間如意寶珠和天鼓。無性論師註釋中說：如是不需勤作而佛陀諸事業及利益眾生等，以聖者、天人、梵天之住處相續不斷如理而住，不同聲聞般需勤作而住，也不同外道有住處，非為殊勝。近光論師註釋中亦與此相順而說。又近光論師註釋中說：此說明世尊對所化眾生殊勝觀察之功德，以大悲日夜六時觀察世間故。此等總攝則有三種解釋：第一是住于不住涅槃。第二是住于聖者、天人、梵天之住處。第三是住于大悲。以’獲得與一切佛平等性’說明第四功德。此即是法身所住、意趣及事業作用無有差別的功德。《大乘集論》註釋的一個異本中說：其中’住’即是法身。‘意趣’即是圓滿受用身。‘事業作用’即是化身。如是此三者於十方三世一切如來相同無差別而獲得。無性論師註釋中說：住無差別是因一切皆是清凈智慧之本性故。意趣無差別是因一切皆極意趣利益安樂一切眾生故。事業無差別是因一切皆以受用身和化身二者成辦他利故，不同聲聞等僅是思維而已。近光論師註釋中亦與此相順而說。又近光論師註釋中說：此說明世尊與一切佛陀事業作用相同的殊勝功德，如是獲得與一切佛陀事業相同的平等性故。由諸佛化身事業相同故稱平等性。由已獲得故稱獲得。此等總攝則有三種解釋：第一是諸佛三身平等性。

།གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གསུམ་པ་ ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འདྲ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་གནས་སུ་བྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་ པའི་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ ལམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་བདག་ཉིད་གོམས་པར་བྱས་པས་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་གནས་སུ་བྱོན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ དེ་ཉིད་ལས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་འདི་སྐད་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་དབེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་དྲུག་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཏུལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་ དག་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འཇིག་པར་ནུས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། བསྟན་པ་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་གཉིས་གཞན་གྱིས་ཕྱིར་བཟློག་མི་ནུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ སྟེ།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མུ་སྟེགས་ཅན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ ཆོས་ཡང་དག་པ་མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱིར་བཟློག་མི་ནུས་ཏེ་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཡང་དག་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་ ཕྱིར་མི་བཟློག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བདུན་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། གང་ལ་སུ་སྤྱོད་ པ་དེ་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པར་རྒྱུ་ཡང་འདིར་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འཕྲོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་རྟག་པར་འཇིག་རྟེན་རྣམ་རྒྱུ་ཞིང་། །སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཕན་འདོགས་ཀྱང་།།ཆོས་བརྒྱད་རྩ་རླུང་ལོག་པར་རྟོགས་དག་གིས། །བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་འགྲོགས་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང་། ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ།

第二是以佛陀的清凈智慧、大悲心、圓滿報身以及兩種化身平等性。第三是以諸佛化身事業相同平等性。 ‘來到無障礙處’表明第五種功德，這就是修習一切障礙對治的功德。在世親論師所作的註釋中如是說道：‘因為在一切時中以遍凈智慧成為一切障礙的對治。’ 在無著論師的註釋中如是說道：‘煩惱障和所知障一切障礙的對治，以修習聖道一切種智和禪定自在，永遠遠離一切習氣而來到此處。‘近光論師的註釋中也與此相符。 又在其中說道：‘這是顯示世尊超勝的斷除違品功德，因為現證解脫一切煩惱障和所知障的智慧，以及斷除一切無餘障礙之故。’ 這些歸納起來即是說：修習遠離二障的智慧，由斷除一切障礙而來到無障涅槃之處。 ‘具不退轉法’表明第六種功德，這就是降伏一切外道的功德。在《大乘集論》的一種不同註釋中說：‘天子魔和外道任何人都不能破壞如來正說之法。’ 在無著論師的註釋中說：‘教法和證法二者他人不能退轉，因為沒有比此更殊勝的其他法。‘近光論師的註釋中也與此相符。 又在近光論師的註釋中說：‘這顯示世尊超勝降伏外道的功德，如是佛陀所說正法一切外道不能退轉，因為降伏他們而顯示正道。’ 這意思是說：如來所說正法，天子魔和外道們不能退轉。 ‘境界不能奪’表明第七種功德，這就是雖生世間而不被世間法所奪的功德。在無著論師的註釋中說：‘所行境界即是其境界，雖在世間遊行，但於此中不能被得失等所生貪嗔的世間法所奪。如說：諸佛恒時游世間，利益一切諸有情，八法狂風邪解者，不能動搖不能隨。‘世親論師和近光論師的註釋中也與此義相符。

།གཞན་ ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས།འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཉིད་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་བར་ ཆད་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུད་ཅེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཐུགས་ལེགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གཞག་པས་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བས་ཀྱང་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་ལ། ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཀྱང་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་ཏེ།སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་ རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པས་སོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་ གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས།འདི་ལྟར་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཚད་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་ བྱ་ལ།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་དཔེ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པས། དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་དེ་དག་གིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་འདི་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་གསུམ་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ ལ་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་དགུ་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་དུས་གསུམ་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བགྲོད་ཅིང་གཤེགས་པ་འམ། དུས་གསུམ་མཉམ་པའི་ ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དོན་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་བཞིན་དུ་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

又如阿阇黎近光所造的註釋中說：此處顯示了世尊降伏魔眾的殊勝功德。其中境界是指色等境界，由於這些境界能令心迷亂，並且能障礙善法，故稱為魔。諸佛世尊由於善於安住三昧，即使是極為悅意的境界也不能造成障礙，由於一切功德圓滿具足，一切惡劣境界也不能奪取，由於能降伏一切境界，一切境界不能奪取，故稱為’不為境界所奪’。 這些解釋可分為兩種：第一是由於不為八法之風所動；第二是由於不為魔的境界所奪。‘不可思議安立’顯示第八種功德，這就是正法安立功德。 在阿阇黎世親所造的註釋中說：如是經等無量不可思議的正法，凡夫們不能了知。所說的諸法依佛而安立，因凡夫不能了知故稱為不可思議。 在《大乘集論》的一種異本註釋中說：十二分教不可思議故凡夫不能了知，如來安立此法，令如嬰兒等也能領悟。 在阿阇黎無性的註釋中說：經等十二分教稱為安立，因為它們安立自相與共相。如是安立非是凡夫心行境界，且超出世間，故為不可思議。十二分教依如來而安立，由於這些教法安立自相與共相故稱為安立。 在阿阇黎近光的註釋中說：此處顯示了世尊說法安立的殊勝功德，如是世尊所說一切法安立皆遠離尋思境界。 總之，這些都顯示了世尊所安立的十二分教不可思議，凡夫不能了知。 ‘行於三世平等法性’顯示第九種功德，這就是授記功德。在阿阇黎無性的註釋中說：如是遍行趣入三世平等法性，或如實通達三世平等法性，故能如現在般授記過去未來諸事’已生”當生’等。阿阇黎近光的註釋中也作如是解釋。 其中’法性’即是真如。

།དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའོ། །ཡང་ན་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གསལ་བར་ཐུགས སུ་ཆུད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ལུང་སྟོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་དུས་ལུང་སྟོན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་མཁྱེན་པས་དུས་གསུམ་ལུང་སྟོན་པར་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པ་འམ། ཡང་ན་དུས་གསུམ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་ བྱ་བ་ཉིད་དོ།།སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་སྐུ་གཉིས་སྟོན་པས་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་དོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་གཤེགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པ་ཀུན་ཏུ་ཅིག་ཅར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁྱེན་པ་ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་ལེགས་པར་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་མེད་པ་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་དང་བྲལ་བས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་དང་དོན་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མ་ལུས་པར་བསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ངེས་པར་ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་བ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཞེས བྱའོ།།སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་ལྟར་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ ལྟར་འོས་པ་བཞིན་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལུས་བསྟན་པས་དེ་དག་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是通達三時諸法平等真如，故於過去等亦如現在般通達。或者稱為三時法性，由於明瞭通達彼等且無差別故稱為平等性。 複次，據阿阇黎近光所造釋中雲：‘此說明世尊殊勝功德，能宣說三時，如同現在時般，於過去未來時亦無礙宣說故。’ 此即是說，以智慧宣說三時，境之法性即是平等真如，或者說三時即是法性，由無差別通達故稱為平等性。 所謂’具足入一切世界之身’，顯示第十功德，此即是於一切世界示現圓滿受用身與化身之功德。 據阿阇黎無性所造釋中如是說：‘隨所化眾生於一切世界普遍示現二身，為利益彼等故。‘近光所造釋中亦與此相符。 複次，彼中又云：‘此說明世尊從兜率天降下普遍示現之殊勝功德，此化身於四大洲世界同時示現入胎故。’ 此等略說有二種解釋：初者依二身而說，第二依化身而說示現遍入一切世界。 所謂’於一切法智慧無疑’，顯示第十一功德，此即是斷除疑惑之功德。 據阿阇黎無性所造釋中雲：‘由於於一切境獲得決定善巧故，于諸法自己未能決定者不能斷除他人疑惑，離決定者亦不能斷除疑惑故。‘近光所造釋中亦作如是相符解釋。 複次，據阿阇黎近光所造釋中雲：‘此說明世尊斷除一切疑惑相之殊勝功德，於一切法獲得斷除無餘疑惑之決定智慧故。’ 此即是說，如來於一切法無有疑惑故，能斷除他人疑惑。 複次，由獲得四無畏故自身決定無疑，由獲得四無礙解故能斷除他人疑惑，故稱為功德。 所謂’一切行大智圓滿’，顯示第十二功德，此即是以種種行為趣入之功德。 據阿阇黎近光所造釋中如是說：‘隨所應調伏眾生，示現同分身而令趣入故。’

།འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་།སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཐེག་པ་ལྔས་རང་བཞིན་དང་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐུ་ ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས།བློ་བྱེ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་སོ་སོ་ནས་འཇུག་པར་མཛད་པ་ཐེག་པ་གཞན་གཉིས་པོ་དག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མཁྱེན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་ གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་འདི་ལྟ་བུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གྱ་ནོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བཤད་ དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ་ཞེས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ལ།དེའི་ཚེ་རབས་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ས་བོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཉེ་བའི་འོད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འདི་དང་དོན་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ ཀྱི་ཚལ་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ།སྤྲང་པོ་ཞིག་དགེ་སློང་གི་ཐད་དུ་ཕྱིན་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་གིས་སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པའི་ཤེས་པས་བརྟགས་ན། བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲི་ཚུན་ཆད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ངོ་།།མི་དེ་ངུ་ཞིང་ཕྱིར་བྱུང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་སླར་ཁྲིད་དེ་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རབ་ཏུ་མ་ཕྱུང་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་གིས་ཞིབ་ཏུ་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་དུས་གཞན་ཞིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ རབ་ཏུ་ཕྱུང་སྟེ།ཆོས་བསྟན་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་སྔོན་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཚེ་ཤིང་ཐུན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ སྒོར་མི་མང་པོ་རྣམས་ལམ་འཕྱག་ཅིང་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ལ་སྡོད་པ་ཤིང་ཐུན་དེས་མཐོང་ནས་མང་པོ་རྣམས་ལ་ལམ་འཕྱག་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲིས་སོ།།མི་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེང་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་འཕྱག་ཅིང་སྡོད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་།དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཐོས་པས་ལུས་ཀྱི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་ནས་མཆི་མ་བླགས་ཏེ་ངུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་པ་ལས་བསྡད་དུ་ཡང་གོས་ཟས་དག་གིས་ཕོངས་པས་མཐར་གྱིས་རི་ལ་སོང་བ་ལས། ལམ་དུ་སྟག་ཅིག་ དང་ཕྲད་ནས་དེས་བཟུང་སྟེ་ཁར་བཅུག་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་བརྗོད་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོའི་མི་ཞེས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལས་སྟག་གིས་བསད་དེ་ཟོས་སོ།