d3995緣起初分別經註釋世親 蘇仁陀羅迦羅帕巴 南卡c3.5s｜d3995緣起初分別經註釋世親 蘇仁陀羅迦羅帕巴 南卡c3.5s

D3995

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཏཱི་ཏྱ་ས་མུཏྱཱ་ད་སྱ་ཨཱ་དི་བི་བྷངྒ་ཡོ་ནི་རྡེ་ཤ། བོད་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ལ་བློ་མངའ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་རྟོགས་མེད། །གང་ལ་དག་མངའ་ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་སྦྱང་བྱ་མེད། །དེ་ནི་འཇིག རྟེན་མགོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ།།སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། །ཞི་བ་གནས་དང་ལམ་དང་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་ བྱས།།གང་ཞིག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ས་གསུམ་འདི་དག་ཏུ། །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་འཁོར་བ་མེད། །ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི། །ཆགས་ དང་ཚོགས་དག་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་འདས་གྱུར་ནས།།ཡན་ལག་བཅུ་དང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་དབྱེ་བ་བརྒྱད། །ལམ་གྱི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུས་ཀྱང་ནི་དེ་དག་རྣམས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མངོན་ པར་བརྗོད་པའི་མདོ།།ཅུང་ཟད་ངེས་པར་བཤད་པ་བདག་ནི་བརྗོད་པར་འདོད། །བླ་མ་ལས་ཐོས་གཞན་དག་འདོད་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་། །དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ། །མདོ་སྡེ་གང་ཞེ་ ན།དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཞེས་མི་ཤེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །བདག་ནི་བདག་ ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཡིན་ ཞེ་ན།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་མ་ཤེས་པ་རྣམས་ལའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ནི་འབའ་ཞིག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིར་དགོས་པ་འདི་ཡང་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་ལས། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས ལེགས་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་འདིར་དགོས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། གང་ཡིན་དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་པར་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆད་པའི་ཡི་གེ་ཡང་དོན་བཞིན་དུ་གདགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁར་བ་བསད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་འབབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲིན་འདུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །གངས་རི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞི་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ པ་ཡིན་གྱི།ཇི་ལྟར་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཟས་ཟ་བ་ལྟ་བུར་དུས་སྔ་ཕྱི་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

梵語：Pratītya-samutpādasya ādi-vibhaṅga-nirdeśa 藏語：緣起初分別解說。第一卷。 頂禮一切佛菩薩。 于具智者無所未證，于具凈者無需后凈，彼為世間怙主引世間至邊際，頂禮眾生之主。 彼等如實所說法，為寂止處與道及為道故，若能善證於三界中，如輪轉者此等無輪迴。 住于彼等法之聖僧眾，超越貪著與聚已，具十支與八支及八分，以道果及果彼等。 我欲略說緣起宣說經，從師所聞見他欲已，依彼當少作觀察。 何為經？即’比丘們，我為你們宣說緣起初分別’之經。 為何說此？為顯示’如是唯此大苦蘊生起’故。 彼教又為何？為除遣某些人’若無我如何輪迴’之無知、疑惑及邪解故。 我見此是為對治我見與愛故。 如是以顯示無我而苦生起，隨順空性與無愿。 對何等所化機？對我見者與不知輪迴過患者。 如何顯示無我即所說’唯’字，意為離我與我所。 於此何不許亦有此義？如余經所說：‘如是具聞聖聲聞以正慧如實善見緣起及緣起法’等廣說，乃至’不隨前際’等。 如是迦旃延，以正慧如實見世間集，則於世間不起無見。 唯由斷我見彼等一切不生，故此即是此中根本義，即此於此經中世尊所說。 緣起者，謂依前支關聯而後支生起。 即依此義，解說文字亦應依義安立，如勝義空性法門。 如世間所說殺兇手及奪珍寶。 ‘緣已’者，謂從彼緣，如依薪生火，謂從彼緣。依云降雨，謂從云聚。依雪山生藥，謂從此處，非如沐浴后食飯之前後時。

།དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས། སྟོན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་ དོན་ཡིན་ཏེ།དུས་སྔར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ཕྱིས་ངེས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། །ཁྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་སྟེ་ཁྱེད་ཅག་གི་དོན་དུ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་སྟེ། སེམས་གཞན་དུ་སོང་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། འཁོར་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར་དང་།འཛིན་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ལའོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་འཆད་པ་བས་དེ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་གཞི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་སྟེ། ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འཆད་པ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ དང་།འགྲེལ་པ་དང་མདོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིའི་ཚིག་དང་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འཇུག་ པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལས་དེ་འཆད་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་ཚིག་ལ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འགོད་ པའམ།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་གཏོད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གུས་པར་འཛིན་ཅིང་འཁོར་རྣམས་བཤད་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ ཡིན་ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཤད་པ་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ཡི་གེ་མི་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ཡི་གེ་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྭ་ཏི་དང་ཨ་རིཥྚ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུན་པ་ཞན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ ནི་མ་གུས་པས་བཟུང་བ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣོད་ཁ་སྦུབ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། ཞབས་རྡོལ་གྱི་ནང་དུ་ཆར་བབས་པ་དོན་མེད་པ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ནང་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་ ནས་ཡང་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་བཤད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ང་ཡང་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་ནི་འཆད་པར་ཟད་ཀྱི་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་ པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གནས་ཇི་སྐད་དུ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འཆད་པ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ཚིག་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ ཐག་ཏུ་གཏམ་འཕྲོ་འཆད་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་།འཇིགས་ནས་ཞུ་མི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་ཚིག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

世尊在其他經中說明此義道：‘什麼是緣起法呢？即是此有故彼生，此生故彼生。‘這是因的意義。如果不是先前作業的意義，那麼如何了知’依此’的成立呢？這個問題以後再確定。‘對你們’是說對你們大家，即爲了你們的緣故而說。‘諸比丘’是呼喚語，爲了使心散亂的比丘們專注。為什麼只對比丘們說而不對其他眷屬說呢？因為他們是最殊勝的、最主要的、最親近的、常住的，且具有領受能力。‘於是世尊對諸比丘說’是對尊者羅睺羅說的。‘初’即是教示，因為在解說之前，由此門攝集如何緣起的緣故。‘分別’即是詳細解說，詳細解說是教示語，爲了使所教示的義容易通達，爲了使詳細解說容易領受，因為如同註釋和經典，認為是總的語言和別的語言。如此則成為善說，因為以簡略和廣說解釋。‘我當說’是指初說和分別解說，如同在他處說’我當說法’之後，從經等法中解說並非其他，又如世間中說’說一句話’時也沒有其他話一樣。‘此’即是安立語言，或者是’因此’的意思。‘善聽’是令專注傾聽。‘善思念之’是爲了使眾眷屬成為所說法器而如實恭敬受持。若不如此，則以三種過失而使所說無義：以散亂過失則不聞文字；以智慧過失則顛倒執著文字和義理，如斯伐諦和阿利瑟吒等；以意樂薄弱過失則以不恭敬而不受持。如同覆口容器、不凈器、底漏器中降雨無義一樣，因為不入內、變質、不住的緣故。說了’我當爲汝分別解說’之後又說’善思念之我當說’是為什麼呢？如此是爲了顯示’我將解說，若不如此則不作’，以及’我也將善好地詳細解說’。也是爲了顯示’我只是解說，你們當精進修行’。如同他處所說：‘你們當如是作，如來是說法者。‘若問：‘什麼是緣起初？‘在他人當問的時候自己說此語，是爲了完全斷除立即談論其他的過失，爲了利益怯懦不敢請問者，爲了斷除已得專注者因語言和威儀差別而散亂的過失。‘即是’表示開始解說初義。

།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དབྱེ་བ་མེད་པར་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་མི་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཕྱེ་ནས་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ནི་འདི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །འདི་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་བདུན་པ་རྒྱུའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཆར་བབས་ན་ལོ་ཏོག་སྐྱེའོ། །སད་བབས་ན་ལོ་ཏོག་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཆར་བབས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་ཞིང་། སད་བབས་པ་ནི་ལོ་ཐོག་འཇིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ལྔ་པ་རྒྱུའི་དོན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མེ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་ཚོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་ནི་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་གྱི་ཆེ་བ་ཁོ་ནས་མ་ཡིན་ཞེ་ ན།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གྱིས་དོན་བསྟན་པ་འདིས་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་བསྟན་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འདི་གཉིས་ལས་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་བརྗོད་ཅེ་ན། གཅིག་ལ་གཅིག་འཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་ན་ ནི་གྲངས་ཅན་པའི་དོན་ཡོད་པའམ།སྐྱེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ཀྱི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་ པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་བས་ན་གཉིས་ཀ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། གཞན་ན་རེ་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཚིག་ཁོ་ནས་གཉིས་ཀ་འགྲུབ་པས་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེར་ཡང་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་ནམ།དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས་གཉིས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། མངོན་སུམ་དང་བརྒྱུད་པའི་ རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།དེ་དག་དགག་པ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་དང་པོས་ནི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པས་ནི་རྒྱུ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།

‘此有故此生，此生故此生’這句話是在無差別地解釋緣起的第一部分，因為沒有分別宣說支分。‘無明緣行’這句話是分別宣說諸支分。 此中’此有’是指存在時，‘此生’是指生起。如是，應知第七格表示因義。譬如’下雨則莊稼生長，降雹則莊稼毀壞’，此中下雨明顯是莊稼生長的因，降雹是莊稼毀壞的因，同樣，‘此有故此生’也明顯是其他生起的因。 ‘此生故’是指因為生起。‘此生’是指生起。如是，應知第五格不表示因義。譬如由與火接觸而成熟，由手等相擊而發聲。 為何最初不分別而說，而不單獨說大的呢？因為要顯示無明等緣的義理。彼等緣的義理即是：‘此有故此生，此生故此生’。應知通過顯示緣的義理，也顯示了外緣起，因為緣的相沒有差別。 這兩句話在意義上有什麼差別呢？毫無差別。那為何說兩遍呢？因為是互相解釋。若只說其中之一，數論派會認為有實在的義或生起，他們不承認無生也有因果，而非從無而生。 再者，若不說’此生故此生’，則不能遮破常因。若不說’此有故此生’，則不能確定。某法生起故某法生起，唯有彼存在時彼才存在，而非從我等常法，否則就不能遮破常因。因此兩者都是有必要的。 有人說是顯示不同支分。有人說是安立三分。由於僅以無明等是緣的語句就能成立兩者，所以這些說法無意義。 猿猴經中也說：‘於此，具聞聖聲聞們如理詳細觀察緣起本身，即此有故此生，此生故此生。即依樂受觸而生樂受’等。彼中也無不同支分或三分安立，故不應說兩遍。 有人說義理有差別，是顯示直接和間接緣的事物。對此的破斥也同前。 有人說第一句是說因相續住時果相續住的前行，第二句是說因生故果生。

།དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བརྩམས་པ་ལ་གནས་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད།འོན་ཏེ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། གལ་ཏེ་རྒྱུན་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་ཡིན་ན་སྔ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་ལ་ཕྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མ་བཤད་པར་གནས་པའི་དུས་ཅིའི་ཕྱིར་ བཤད།ནུར་ནུར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ་གནས་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་གང་ཞིག་གནས་པ་ཡོད་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ན།འོ་ན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད་པ་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི་རང་དགའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མདོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཆད་པར་རྩོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད།རྒྱུ་ཞིག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་འཇིག་པ་ལ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་ མི་འབྱུང་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་དོན་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིའི་དོན་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་དང་པོས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རེག་པ་དང་ཚོར་བའམ། མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ པས་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ མེད་པ་དང་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ཅི་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་ལ་རྒྱུ་རྟག་པ་རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཚིག་དང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀ་དགག་པར་འགྲུབ་པས་དེ་དག་ནི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་པ་དག་ན་རེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ཚིག་གཉིས་སྨོས་ཏེ། ཡོད་ན་ཞེས་པ་ནི་མ་སྤངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་ལས། ཅི་འདོད་པ་དང་འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ནང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་མི་མྱོང་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ལྷུག་པར་གསུངས་ཏེ། དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་རྟེན ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་དང་པོ་བསྟན་པ་འདིར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཙམ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་ངེས་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དེ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྐྱེན་གྱིས་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

那麼依此緣起開始而講住，有什麼關聯？如果僅僅是生，在意義上有什麼差別？如果是相續生和住，前者生是生，先生后住，為何不說生而說住的時間？ 如果肉團、長形等，以及酪和乳等也是生而住，那麼什麼因住而有，在此應當說明。有人認為’此有故彼生’是說果有時因滅。 那麼果生就成為無因。如此說’此生故彼生，所以非無因’，這是在無需另說時另作解釋，僅僅是隨意之語而已。因為不是經典，而且在開始解釋緣起時，解釋壞滅有什麼關聯？ 因已滅非生，也非依于果，剎那法滅無有緣故。若此是其義，則應說’此有故彼不生’，如是則能非常明瞭通達其義。因此這不是此處的含義。 有人說第一句顯示俱有緣，如觸與受，或如芽與影。第二句是先生，如從有生，或如從種子生芽。此處若能成立，在猿猴經中則不能成立，因為只說明俱有緣。 有人說兩句是爲了遮無因和常因，無因則無所生，常因如自性、自在天、極微等亦非。這些即使沒有第一句也能遮遣二說，所以這些不是其義。 瑜伽行派說因為未斷及從無常緣生的意義而說兩句。‘有’是指未斷，如其他經中說：‘是否具有欲和意樂而不領受內欲，還是無有？’ 在《分別有等差別》法門中廣說：彼處問及緣起相，世尊告曰：‘諸比丘，緣起相有三種：無動緣所生相、無常緣所生相、及功能緣所生相。‘此等即是此處所顯示的第一種。 ‘此有故彼生’是無動緣所生相，因為顯示僅有為緣故。‘此生故彼生’是無常緣所生相，因為顯示生為緣故。 ‘如是無明緣行’等是功能緣所生相，因為以前後支決定顯示為緣故。‘無明緣行’是說彼無明為緣。其餘諸支亦應如是了知。緣的含義即如前說。

།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ་། ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཞེས་བསྟན། རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་གཞི་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གང་ཡང་རུང་བ་སྨོས་ན་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་འབྱུང་བ་དེའི་རྐྱེན་ནི་འདི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་སྨོས་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གཞི་དང་ བྱེད་རྒྱུ་སྨོས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད།རྒྱུའི་སྒྲ་གཞན་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཉིས་རྐྱེན་གཉིས་ཡིན་ལ། ཚངས་པ་བདག་ནི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་སྟེ་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་རྒྱས་པར་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས། ཇི་ལྟར་རྒས་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་དུ་རྒ་བར་ གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་ཁྱེད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པས། དེའི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་དོན་ཐ་དད་པར་ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལས་ཚིག་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ ཡང་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོངས་ན་ཡང་རྨོངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་པོས་ནི་མི་ཤེས།ཆགས་པ་པོས་ནི་ཆོས་མི་མཐོང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རེག་པ་ཡང་ཅིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།

確定的詞是從緣而來故為緣，‘出生’是其詞義。何為緣？是增上緣。為何說是緣？ 若問是否為因、作因和所依，若說任一皆會遭到諍論。在緣起的場合中，凡是依靠什麼而生起的，其緣就是這個。 其他人說，若說’因’則不能包括等無間緣等。若問說所依和作因有何過失？因的詞在其他處也可見到，如為生起正見故有二因二緣，梵天我說為因即說為因等。因此這些都不可取。 從’何為緣起差別’開始，是說明無明等的差別。無明等不是緣起，那是什麼？是緣生。 世尊在其他經中如是說：何為緣起？即此有故彼生等廣說。何為緣生法？即無明、行等乃至生、老死。 此中有何密意？緣起是已生諸法的共相，即從未生而生。其差別如何能另外顯示？如何能顯示衰老之外的其他衰老？ 為何如此？彼處所說的緣起，此處說為第一緣起。彼處所說的緣生法，此處即是緣起。 若問為何不說’將為你們解說緣起和緣生的差別’？因為此法門是針對緣起而說，爲了簡略和廣說其義理，故說’比丘們，我將為你們說緣起的第一義和差別’，因此無有相違。 有些人認為’已生’和’生起’有不同意義，這也要破除，因為除緣起外別無緣起，為顯示是假立法故。 從詞生詞者，若問若無明也是緣起，其緣是什麼？世尊說在有因有緣有依的法門中，非理作意也是無明的緣。 在《賢愚經》中說五蓋也是，說’何為無明住？應說是五蓋’。 邪見也是，如說’若數數親近修習邪見，身壞命終當生地獄。縱使百世與人同分，也將成為大愚癡者’。 貪等也是，如三偈所說’貪著者不知，貪著者不見法’。 觸也說是何緣，如說’任何行蘊皆依觸而生起’。

། གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཅི་ཟག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ། ཟག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཟག པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རིགས་གཅིག་ལས། གཅིག་འབྱུང་བ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ།ས་བོན་རྒྱས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྤང་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་དེའི་རྐྱེན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཡང་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ པར་འགྱུར་ལ།གང་ནས་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམ་པར་བྱ། གང་གི་དོན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དགོས་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་ཕྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་ཡིན་ཡང་འདིར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ རང་གི་རིགས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པས།འདིར་ནི་དེའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་ལྷག་པ་དང་དེ་དག་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྒལ་ནས། ལན་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཡན་ལག་ལྷག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པའི་ནང་དུ་དེ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་བྱེད པའི་ཕྱིར་བྱ་དང་སྒོ་ང་བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་བསྒོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ནས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ནི་ཡན་ལག་ཀུན་གཞན་ལས་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྐྱེན་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ གཉིས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཨུཏྤ་ལའི་རྐྱེན་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྩ་བ་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ དུ་འགྱུར་པ་ཉིད་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར།གང་གི་ཕྱིར་འདིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་རྒོལ་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤིའི་ འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་མ་བརྗོད་ལ།འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པ་བསྟན་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་དེ་རེག་པའི་ཚེ་བསྟན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བ་བསྟན་པས་ཀྱང་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྲེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདི་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགོག་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་དོན་བདུན་ལ་མཐོང་སྟེ། ཡོད་པ་འགོག་པ་ལ་ནི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཉིད་ལ་ནི་རིགས་སྲོག་ཆགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱས་ན་སྲོག་ཆགས་ལས་གཞན་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ།

從《大腹經》中說明無明也是無明的緣，怎樣如實了知漏呢？漏有三種：欲漏、有漏和無明漏。從無明生起而有漏生起。 僅僅依靠無明而生起無明，而不是從非理作意等生起，因為僅從愚癡中生起的緣故。從自類一個生起一個時，由非理作意等而增長，種子增長則更難斷除。因此說那也是它的緣。 那麼為什麼在這部經中沒有說它的緣呢？若說明它的緣還需要說明其他，從何處依止而生起的次第開始宣說。爲了十二緣起支的宣說，不需要說明無明的緣，這個以後將會說明。 雖然無明的緣是自類，但這裡不想說明諸支的緣是自類，所以這裡不應說明它的緣。這裡有人爭論說，因為沒有說無明的緣，所以輪迴有開始，支分有餘，以及無窮盡。 對此回答是：如前所說，在其他經中說非理作意是無明的緣。也不是支分有餘，因為攝於取中。也不會無窮盡，因為二者互為緣，如雞與蛋。 如此處所說：‘熏習作意是從愚癡生起的。‘那麼一切支分都說是從他緣生，則此處不應說明緣，而且愛和無明二者按阿毗達磨的觀點也攝於取中。 譬如說蓮花的緣是根，雖然說明根是緣，但不會成為無因。同樣，這裡雖然沒有說明無明的緣，也不會成為無因，為何會導致輪迴有開始的過失？ 我已了知為何這裡不說明無明的緣，正因為如此，對此無有爭論的餘地。正因為如此，在老死之後也未說其他支分，但不會有輪迴有終點的過失。 其他人說，說明觸時已說明非理作意，如在其他經中說：‘依眼色生起從愚癡而來的熏習作意。‘說明受時也說明了無明，如其他經中說：‘依無明觸所生之受而生愛。‘若如此，其他經中所說的這一切在此處都不應說明，這將成為過失。 什麼是無明？這種形式是遮遣性的同義詞，即’這不是明，這是無明’。這也見於七種情況：對有的遮遣如’非執取’、‘非事物’等。對他性如說’非生物’是指不住于生物之外的非色法，即顯現為異於色法。

། འདྲ་བ་གཞན་ཉིད་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་གཞོན་ནུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱས་ན་བྲམ་ཟེ་དང་གཞོན་ནུ་མ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མིའི་བྱེ་བྲག་གཅིག་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་བ་ལྟ་བུའོ། །སྨད་པའི་དོན་ལ་ནི་ཆུང་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱས་ན་ཆུང་མ ངན་པ་དང་།བུ་ངན་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉུང་བའི་དོན་ལ་ནི་ཚོད་མ་ལན་ཚྭ་མེད་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་ལྟོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བྲལ་བའི་དོན་ལ་ནི་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་དང་། ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉེན་པོའི་དོན་ལ་ནི་བསོད་ ནམས་མེད་པ་དང་།གྲགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། །ཡོད་པ་དག་ནི་འགག་པ་དང་། །གཞན་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་དང་། །སྨད་དང་ཉུང་དང་བྲལ་དོན་དང་། །གཉེན་པོ་དག་ལ་འདི་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདིར་དོན་ཁ་ཅིག་པར་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་འགགས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་འདོད་མ་ཆགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི ཆགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ཙམ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་རྙེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་ཡང་རྨོངས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པའི་ དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ན་ཅི་རྨོངས་པ་མེད་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཉེན་པོ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལའང་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིག་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨད་པའི་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། སོ་སོར་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ལྟ་བ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིག་པ་ཆུང་བ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རིག་པ་མ་རྫོགས་པའི་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏ་རེ།རིག་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏ་རེ། རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ནི་མ་ རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་བྱམས་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞིག་ ཡིན།མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་གཉིས་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བ་སུ་ཞིག་ ནུས།གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་ཡང་མཐོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་ན་དེ་ཡོད་པར་ངེས་པར་བྱའོ།

對於相似的其他情況，如說’非婆羅門’、‘非少女’時，是指與婆羅門和少女相似的其他人的某一特徵，而不是指其他一切。 對於貶義，如說’非妻’、‘非子’時，是指壞妻子和壞兒子。 對於少義，如說’菜無鹽’、‘少女無食’之類。 對於離義，如說’無比丘之處’、‘無水之荒野’之類。 對於對治義，如說’無福德’、‘無名聲’之類。 總結偈頌：有法之滅盡，其他性及似，貶義少離義，對治皆有此。 這裡應知是某些義，首先，僅僅沒有明瞭的事物並非無明，因為無事物被了知為諸行生起的增上緣。若說由無明滅故諸行滅，此滅亦不應理。 其他經中說是結縛等亦不應理。非如理作意為因亦不應理。首先，無貪如何成為世間法煩惱的緣，因為它僅是無貪性。 僅僅所緣不應成為分別的增上緣。從彼分別中希求利養者成為煩惱。無明也說是愚癡，若僅是無明瞭的事物，則是無愚癡、僅是無愚癡性呢？還是對治？這兩者于無事物都不是明瞭，因為無生。 若是異於明瞭者即是無明，則眼等也有此過失。與明瞭相似的其他法也非無明，因為彼不存在，且無記慧體也將成為無明。 貶義的明瞭也非無明，因為彼不存在，且染污慧體也將成為無明。若問有何過失？染污見將成為無明。若問有何過失？將不能別說。 若其他與煩惱相應的慧成為無明，有何過失？將無獨立的無明。不善見也將不與不善根相應。 少分明了也非無明，否則第八地等未圓滿的明瞭也將成為無明。離開明了者也非無明，否則未生明瞭相續中的眼等一切也將成為無明。 應知與明瞭相違的其他法是無明，如非福德、非名聲，以及無貪、無嗔等。 其體性是什麼？且慈心相中無貪的自性是什麼？不凈相中無嗔的自性又是什麼？這二者中即是彼二，貪與嗔相違品的特徵也非無。 誰能決定眼等根的凈色自性？從睡眠者也有見的作用，應由此決定彼之存在。

།དེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱའོ། །རིག་པ་འདི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཙོར་ ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་ པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ན་ཤེས་རབ་དང་སྣང་བ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་བར་འདི་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཡིན་ པ་དང་།དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྲོ་བའམ། རིག་པར་འགྲོ་བ་དེས་ན་རིག་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ངེས་ཚིག་བཤད་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་དེ་བས་ན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་རབ་ཏུ་ཤེས་ ཤེ་ན།གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་རྟོག་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་མའི་སྦྱོར་བར་མཐོང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་གཙུག་ལག་ལས་སྒྲས་ཤི་ཆད་གཉིས་ ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་འདི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཙུག་ལག་དེ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་མཐོང་སྟེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྟོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ཡུལ་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་ལས་གསུངས་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྣམ་གྲངས་སོ།།དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེའི་ཆ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའོ། །ཕྱི་མ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའོ། །གང་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མའི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྨོངས་པ་འཇུག་པའམ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྐྱེས་བུ་འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་དེ་ ལྟར་རྟོག་པའོ།།ནང་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བར་བསམས་པའོ། །ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བར་བསམས་པའོ། །གཉིས་ཀ་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཀ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྨོངས་པའོ། །ལས་མི་ཤེས་པ་ནི་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ལ།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའིའོ། །བསོད་ནམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡོག་པའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འདུ་ ཤེས་ནས་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ།

同樣地，應當確定無明是以與明相違背的特徵而存在的。這個明是什麼呢？就是與無明相違背的那個。主要是出世間的智慧以及與之相應的和在其後所獲得的。爲了它而作的和使它完全清凈的聞所生、思所生、修所生的智慧稱為明。 在長老舍利子所說的經中也說：‘如實了知和見到這五取蘊，乃至稱為智慧、光明和現證的，這就是明。‘為什麼稱之為明呢？因為它是如實了知的，以及由它而趨向解脫或趨向明，所以應當按照合理的方式解釋詞源。 在長老舍利子所說的經中也說：‘具壽大腹能夠完全了知，因此稱為明。什麼是完全了知呢？如實完全了知色。色的集起’等廣泛宣說。因為這是了知的意思，所以是明和覺，因此以詞源學的方式用異名來顯示為明，因為這是極為著名的。 智慧也稱為明，完全了知者也是明。若問：‘如何合理地在沒有其他作用的情況下顯示作者，因為沒有看到剩餘的結合’，難道不是在論典中看到’應當以死和斷兩種音來隨成就’這樣的極為結合嗎？或者如果那個論典也不是量，那為什麼聲明論是量呢？在世間中也看到在沒有其他作用的情況下顯示作者，如說’從種子中生出苗’。 若問為什麼顯示業，是爲了顯示智慧的對境。對於智慧所生起的對境稱為’完全了知對境’。或者說，在哪裡有違品，就在哪裡摧毀它。‘彼’是指前面所說的，即在那些經中所說的。 ‘不知前際’等是以所緣和異名來顯示無明的差別。前際等是所緣，不知等是異名。其中，前世的部分是前際，後世是后際。不知前際是對’我在過去世是否存在’等產生懷疑。不知后際是對’我在未來世是否會出現’等產生懷疑。 不知前後際是無差別地愚癡趣入，或者認為’沒有前際也沒有後際，僅僅只有這些根境範圍內的眾生而已’。不知內是對自相續作眾生見的執著。不知外是對他相續作眾生見的執著。不知兩者是對自他相續兩者無差別地愚癡。 不知業是對福德和非福德的存在產生懷疑和誹謗。對於福德認為是非福德的，如殺牲畜、投火等，反之亦然。對於非福德認為是福德的，如殺牲畜、投火等。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ནི་རང་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཉིས་ཀ་མི་ཤེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའམ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མི་ ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་།ཆོས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་ཐོས་ནས་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོས་ན་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ བཅས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ།བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་དུ་བྱུང་ བའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་སྐྱེས་བུ དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚེ་རབས་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་མི་ཤེས་པ་ནི་གང་གིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེས་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ལམ་ཡིན་པར་མི་མོས་སོ། །འདིས་ ནི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པའི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལས་བརྩམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་ གྱི་རྒྱུད་དང་།སོ་སོའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་འདི་དག་ནི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་རྟེན་ནི་སྐྱབས་གསུམ་མོ། །དམིགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་བདེན་པ་བཞིའོ། །རྒྱས་པར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཚོགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不了知異熟是對於有異熟這一事實懷疑和誹謗者的。對於非異熟也認為一切都是往昔所作之因者的。對於異熟也認為諸天是自然產生的，將異熟認作非異熟者的。 二者皆不了知是認為大自在天等是眾生的造作者，或說無因論者的。不了知佛等是聽聞諸佛菩提、善說之法、善入僧伽后不能領悟，或懷疑，或誹謗。 如是聞苦等相時亦如前。所謂因及從因正生之法即是成為因果的十二有支。所謂善與不善是具有差別的緣起，直至菩提分及其對治分具因的那些是善的，因為是爲了安樂之義，是可意果報，是無明對治故。 無過失是因為為智者所讚歎之義。應當依止是因為一再現前之義。令滿足是因為令身心滿足之義，因為具有勝解差別故。清凈是因為無垢之義，因為是無漏故。 與此相反的是其對治分諸法，即是不善等。具有差別是指菩提分在未清凈階段時與對治分相似的緣起，即是具對治分，因為依止於善士與非善士等，及依往世因緣而生故。 如實通達六觸處是以緣于彼的出世間無我智如實通達彼等。不了知彼等是雖未通達而起增上慢者。 問：不了知道與不了知如實通達有何差別？答：彼是如同外道般不信解道是道。此是於此教法中成為增上慢者。 應知彼等無明所緣差別是從此趣入分與還滅分而說。所謂趣入即是來去與眾生，因為能出生自他相續及各自業的異熟故，此是趣入分。 所謂還滅即是所依、所緣、資糧及障礙、自性，此等是還滅分。其中所依是三皈依。所緣略說是四諦。廣說是十二緣起支。資糧與障礙二者是菩提分法及其對治分。 自性是如實通達六觸處，因為是我見等乃至了知為識之間的我見相執著薩迦耶見的對治故。

།གང་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡང་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་རྣམས་དེའི་དོན་ ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བརྗོད་ན་ནི་གཞན་དག་གིས་དཔྱད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་གཅིག་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མིང་དེ་དག་གིས་གསུང་རབ་ལས་ བྱུང་བའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྨན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་ ལ་དེའི་ས་བོན་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་སོ་སོ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་ རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཞིས་བསྟན་ཏོ།།གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཡུལ་ བཀབ་པའི་དོན་གྱིས་མུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།ལོག་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིད་གཉིས་དང་། བློ་ངན་པ་དང་། བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཡིད་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།མུན་པའི་རྣམ་པ་དང་བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟོན་པ་ནི་རིག་ན་མ་རིག་པ་དང་བློ་ངན་པའི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་ཇི་ལྟར་བསྟན་དུ་རུང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་། རིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མའི་རྣམ་པ་ནི་སྨད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྨད་ པའི་རིག་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་འཆད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ སྤངས་པ་དང་བསྐྱེད་པ་མི་ཤེས་པ་དང་།གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་རྟོག་སྟེ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་། ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་ མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ནང་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཇི་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཡིན། འདུག་པ་སུ་ཡིན། སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། སེམས་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་ནས་གར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བདག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

若問為何說’在彼彼處’，是爲了在前際等每一處都要說明無明的異名差別。若問為何要說明異名差別，是爲了讓某些人能以任何方式理解其義，並使當時散亂者能聽聞其義。 若只說一次，他人會生疑慮。為使鈍根者通過反覆理解其義而不忘失，為破除一詞有多義而產生的不同理解，為使通過這些名稱理解經典中的義理，如同藥物異名一樣。 為使說法者能獲得其義並與文句相應，為顯示自己是通達諸法之人，為在他人心中種下其種子。 若問為何只對無明說明異名，是爲了顯示諸異名同樣無有義理差別。此外，對於那些以無明為違品者，是以三四種異名來說明。 若問對誰而言無明是違品？是對聞所生、思所生、修所生的智慧，以及見、證等諸明的違品。 若問如何是違品？因為以遮蔽其境的意義而成為黑暗，以顛倒見的意義而與疑惑、惡慧、無慧煩惱相應。 首先，若已顯示愚癡與疑惑煩惱的等起，以及黑暗行相與無慧煩惱的等起，那麼如何能顯示明與無明及惡慧煩惱的等起？受、明、慧這些詞義無差別。‘無’的行相是貶義，由於具有貶義的明，故稱無明。 論師解釋說：不知前際等應當了知有兩種因：一是隨順我執，二是障礙解脫。 我執有三種：執為常、執為實、執為作者與受者。 障礙解脫也有四種：不知皈依、不知所見義、不知違品與對治的斷除與生起、不知對治無有增上慢。 瑜伽師地論中說：何為不知前際？對過去諸行非如理分別，即’我於過去是否存在’等不知。 何為不知后際？對未來諸行非如理分別，即’未來是否將生’等不知。 何為不知前際與后際？對內非如理：如何是？如何有？是誰住？誰將生？此心從何來？此處死後往何處去？等不知。 何為不知內？對內諸行非如理作意為我的不知。

།ཕྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བདག་གིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི དང་ནང་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་དང་ཐ་མལ་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་ པ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པའམ་མི་མཐུན་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བར་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ནག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆ་དང་བཅས་པ་ནི་འདྲེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོགས་པ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ ཅན་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དུས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འཕོ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཆོག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནས་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་བར་གྱི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་བདུན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ ཐ་མ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱ་སྟེ།དེར་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་གསུམ་མོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ མི་ཤེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་མདོར་ན་མ་རིག་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བཙུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན།དགེ་སློང་དག་གང་ལ་འཇུག་པ་དང་། གང་འཇུག་པ་དང་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

什麼是外部無知？就是對不屬於有情數量的外在諸行，非如理作意執為我所的無知。 什麼是內外無知？就是對他人相續的諸行，非如理分別為親友、非親友和普通的無知。 什麼是業無知？就是對業及其果報顛倒非如理分別的無知。 什麼是佛陀無知？就是對諸佛是覺悟者不作意，或顛倒作意，或放逸，或懷疑，或誹謗的無知。 什麼是法無知？就是對法是善說不作意等，如前所述。 什麼是僧無知？就是對僧是善修不作意等，如前所述。 什麼是苦無知？就是對苦不作意為苦等，如前所述。 乃至道諦也應如理而說。 什麼是因無知？就是非如理分別無因或不相應因如大自在天等為因的無知。 如同因一樣，對從因所生的諸法也是如此。 其中，善法是無過失的緣故，不善法是有過失的緣故，應當依止的是有益的緣故，不應依止的是無益的緣故，有過失的是黑業的緣故，無過失的是白業的緣故，具有差別分的是引導的緣故。 什麼是不如實了知六觸處？就是對證悟顛倒心的增上慢者的無知。 這些無知總的歸納起來有七種愚癡：對時間的愚癡、對事物的愚癡、對轉變的愚癡、對殊勝的愚癡、對真實性的愚癡、對煩惱的愚癡、對清凈的愚癡和對增上慢者的愚癡。 從無知到無明以及黑暗行相為止的六種無明異名，應當了知是七種愚癡事。 最後兩種愚癡事合為一個，應當觀察其中的無明和黑暗行相兩種異名。 另外，聞所生、思所生、修所生三種智慧的違品，依次是三種異名。 由於這些違品是小、中、大的緣故，又有其他三種。 通過違品的分類和自性的分類，也應當了知有六種異名。 在第一種差別分析法門中也是從前際等無知開始宣說的：‘諸比丘，簡要而言，無明業應當了知有二種：一切行相趣入的所依施設業的無明，以及一切行相還滅的障礙業的無明。’ ‘大德，什麼是一切行相趣入？諸比丘，所趣入的、能趣入的以及如何趣入，這就是一切行相趣入。’

།བཙུན་པ་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུས་ལ་འཇུག་གོ། །བཙུན་པ་གང་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ ཏུ་འཛིན་པས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ།།བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པའོ། །བཙུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མདོར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ལྡོག་པའི་རྟེན་དང་། ལྡོག་པའི་དམིགས་པ་དང་། ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་འཆད་པར་བྱེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་དུས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། །ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ དོན་གྱིས་སོ།།དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཡང་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་འདི་དག་ཉིད་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ངན་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་མི་དགེ་བ་ནི་ནག་པོའོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ། བཙུན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཙུན་པ་མ་རིག་པ་ནི་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་ལགས། དགེ་སློང་དག་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདི་ནི་བསླང་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ལགས། དགེ་སློང་དག་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་ལགས། དགེ་སློང་དག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་དེ་ནི་དུམ་བུར་མ་བྱས་པ།གསོང་ལྡོང་དུ་མ་བྱས་པ། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་མཐའ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།།བར་མ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆེན་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ན་། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ།

尊者，對什麼趣入呢？比丘們，我執分別趣入於時間。 尊者，趣入什麼呢？比丘們，由我執趣入內外處。 尊者，如何趣入呢？比丘們，由我執分別和顛倒遍知而趣入業和異熟相續。 尊者，一切種類的還滅是什麼呢？比丘們，略說一切種類的還滅有四種：還滅所依、還滅所緣、還滅作意和還滅果成就。 對此，諸解說者如瑜伽師地論所說，是不知時的。 內等是由內外處的差別和內處所依的差別。 還滅作意是對因和從因所生諸法。 其中，善法是以無明對治義。不善法是以其違品義。 這些善法中，外道的是有過失的。此法中的是無過失的。無過失的應當依止。有過失的不應依止。 這些善法中有漏的是劣的。無漏的是勝妙的。其中不善的是黑的。無漏善法是白的。 除此之外的，因非引導故是有差別的。一切因是緣起故稱為緣起。 從此開始宣說無知等詞義，說道：‘尊者，無明違品的差別是什麼？‘比丘們，應當觀察無明是最勝法的違品、廣大法的違品。 尊者，無明如何是最勝法的違品？比丘們，在五根中，此是應生起的，此是應顯示的，即慧根。其違品是無明，故稱為最勝法的違品。 尊者，無明如何是廣大法的違品？比丘們，無明是聞所生、思所生、修所生智的違品，故稱為廣大法的違品。 尊者，與無明相應的差別是什麼？比丘們，有頂以下三界眾生中，即眾生的無知是未斷、未破、隨眠相應。故彼等眾生為一切所縛。 又不知善趣惡趣因果差別，其中最微細的是無色界眾生的，中等的是色界眾生的，最粗大的是欲界眾生的。 從緣起解說中無明分別圓滿。 無明緣行中的行是什麼？行有三種。對此，世尊說諸行以身等差別而分別顯示，而非以自性。在其他經中也說出入息是業行。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ།།འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་དག་ཅི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའམ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་དོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ མངོན་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་དང་རིག་པས་སོ། །རེ་ཞིག་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ སོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཉེ་བར་ འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། དེ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་བཟུང་ངོ་། །ཡང་གནོད་པ་ དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འདུས་བྱས་པས་ཇི་ཙམ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིག་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་ རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་འདོད། དེ་དག་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་འདོད་ན་ནི་དེ་དག་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་ རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རིག་པས་ཀྱང་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱང་ཅི་ཡིན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཅི་ཡིན། མི་གཡོ་བ་ཡང་ཅི་ཡིན། དེ་དག་གི་ཚིག་ནི་བསྟན་པར་མི་མངོན་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཡོ་བ ནི་འགུལ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པར་བྱའོ།།དེ་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བ་ཅན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་འདིས་གཡོས་པར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེས་མི་བསྒུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །དེར་འབྱུང་ བའི་ལས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ས་དེ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའམ།ཡི་དགས་ཀྱི་ནང་དུའམ། དམྱལ་བའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་རིས་དང་པོར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་པའི་བར་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

如果說分別和觀察是語言的造作，想和思是意的造作，那麼這些是否應該如實觀察或不應該？回答說：此處認為身語意業的差別是身等的造作。這如何可知？通過經典和理證。首先在如瓶經中世尊說：‘由無明緣而造作福德的造作，由無明緣而造作非福德和不動的造作。’ 呼吸出入並非被認為是福德、非福德和不動。又說：‘如果造作福德的造作，則由福德所趨向的是此識。如是乃至不動所趨向。’ 此處也說是由造作緣而有識，因此說由造作所趨向的是識，此處確定是由造作為緣。又說：‘由造作有害的身造作，將生於有害的世間。‘因此呼吸出入也非是生的因。 首先經典是如此。理證如何呢？如果由無明緣而有呼吸出入等，則阿羅漢就不應該有。如果也由此緣而有後有的識，則阿羅漢也會有。 首先，如何認為身等業是由無明緣？這些在阿羅漢也非沒有。呼吸出入等也是如此。如果承認阿羅漢的身等業，則它們不是身等業，因為不造作後有。如是呼吸出入等也不是。 因此由理證也是確定的，此處認為福德等相是身等業差別的身等造作。什麼是福德？什麼是非福德？什麼是不動？這些詞似乎未說明。對此回答：欲界的善業是福德，不善是非福德，色界和無色界的善業稱為不動。 為什麼稱為不動？動是搖動，應當認為是轉變為其他自性。因為是不動的本性故為不動，在禪定和無色界中不能被此所動故為不動，因為不被下地的違品所動。彼處所生的業是不動。 其他人說因為從彼地業的異熟是不動的。欲界的任何業在其中成熟的，由愿等其他緣所攝受而生於天中，或生於餓鬼中，或成熟于地獄中。應成熟于初天界的，則乃至成熟于第六天。

།ལྷའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྐལ་བ་ཆུང་བའི་མི་ལ་ སོགས་པ་དང་།ལན་ཚྭ་སྲང་གཅིག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་རིགས་ཀྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེས་གཞན་དུ་ལན་འགའ་ཡང་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་ཞེས་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱིས་པའི་དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གནས་འདུག་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ནམས་ཟད་ནས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་མི་རྣམས་དང་ སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།བསོད་ནམས་དེ་ནི་ཡོད་དེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་བསྟན་པའི་ཚེ་དེ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་མ་ ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་།ཁྱད་པར་གྱི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ་བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་གོང་མའིའོ།།དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་འདི་ན་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདིར་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟར་ན་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ ནམས་ཟད་ནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་གཞན་དག་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་རིགས་ཏེ། དེའི་ཡན་ལག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཞེས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ན་ལས་གང་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ གཞན་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེ་ན།མ་བཏབ་པ་དེ་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདེབས་ཤེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེའི་ས་བོན་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འབྲུའི་ འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ས་གཞི་དང་ཐལ་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མྱུ་གུའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ།།མ་དུ་ལུང་གའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྐུས་པ་དེ་ནི་གེ་སར་དམར་པོར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།

在天界成熟的業，也會在人間成熟，就像對於福報微薄的人等，以及如同一兩鹽的比喻，以及如《種姓經》中所說的那樣。色界和無色界所行的禪定和無色界的地，除此之外的其他業，永遠不會在其他處成熟。因此稱為不動業報。 如果不承認第二禪的善業是福德，那就與《住處經》中所說相違背。世尊說：‘世界形成時，有些眾生因壽盡、業盡、福盡，從光音天死後轉生到此處，與人類同等投生。’ 這福德是存在的。在講述福德等三種業時，所謂’不動’是爲了說明其特殊性，就像一來果等一樣。他們並非不是預流果，只是以特殊名稱來表示。 其他人說：能感受快樂的業是福德，能感受痛苦的業是非福德，既不感受痛苦也不感受快樂的是不動業，即第三禪以上的業。 如是世尊說：‘在這三種禪定中，這些聖者是動搖的。在第四禪中，這些聖者是不動的。‘如此，地獄中既非樂也非苦的感受就不是業報了。 這也與經典相違背，如說：‘關於無想無所有處眾生，有些眾生因壽盡、業盡、福盡而死去，有些則在那裡入涅槃。’ 第四禪因為沒有自地的動搖而說是不動的。其他禪定也並非沒有不動，因為沒有下地的動搖。應當說是相對的不動，如同支分涅槃一樣。 如果是這樣的話，那麼在這部經中已經確定世尊的意趣是：身、語、意業暫時不是福德、非福德和不動行。為什麼呢？因為沒有說’無明緣行’。 如果問：如何知道這些業的本質是以業的差別而成為行，能引生有？如其他經中世尊說：‘造作有為法，故說取蘊中的行蘊。‘在其他經中世尊又說行取蘊是六思群。 業如何引生有呢？是播種未種之種。如何播種？因為最初在識相續中植入其種子。什麼是種子？是功能的差別。功能是什麼法？是因的事物。 譬如，穀物的果實依賴土地、灰燼、水等特殊條件而生長為芽的因的事物，稱為種子。茉莉花串塗抹了藍花汁后，能成為紅色花蕊的因的事物。

།ཟངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་ཁུ་བ་འཇུ་བ་དང་མཁྲང་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ་དེ་དག་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་དང་གང་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་དང་གང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་ནུས་པ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི།ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་གཅིག་ལ་བསམ་གཏན་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས་ཡན་ལག་རྣམ་པ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་མཐའ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ས་བོན་བརྟས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འདུག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ཇི་སྲིད་མ་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ལས་སོགས་པའི་ངོ་བོ་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་གང་ཡིན་ལས་ཅི་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱ། ལས་ཞེས་བྱ་བའམ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་ན་ནི་བརྗོད་པ་མངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ དག་ནི་ལས་གྲུབ་པ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འདུན་པ་དང་ རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་མ་རིག་པ་ཙམ་ལས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་གསུམ་མོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་གཞི་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ངག་རྗོད་པར་བྱེད་ཀྱི། མ་བརྟག་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་མ་ རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་གཞན་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་གཏི་མུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་ཟག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་སྟོན་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ན་ཡང་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

銅等物質也有液化和凝固，能使其變成金等形態，這些都是比喻。聖者舍利子也如是說：‘具有神通的禪修比丘獲得心自在後，對此樹幹作何種界的觀想，就會如是轉變而不會有其他變化。為什麼呢？因為此樹幹具有各種界。‘其中所說的’界和觀想’是指地等性質的界。‘此樹幹具有各種界’是指種子、功能和因的實體為界，而非地等性質的支分，因為一個樹幹由於禪修者觀想的差異可能產生無量支分，但不會導致支分無限的過失。因此，是指因的實體為界，而非其他法，這是另一個比喻。 心相續中的種子穩固后能持續多久呢？在果未生之前都會存在，身業等的本質即是身行等，這是已經成立的。什麼是身，什麼是業，為什麼稱為身，稱為業或稱為身業，這些都需要解釋。同樣直至意業也是如此。如此解釋會變得冗長，因此應當從業的成立中理解這些。 關於’無明緣行’，緣和所緣二者的確定與不確定都有過失。如果只有無明是行的緣，則它們的緣只是無明而非其他，那麼即使沒有善、不善、慾望、精進等，也會僅從無明而不斷生起福、非福和不動行，這將成為過失。 而且與其他經典所說：‘善根有三，不善根也有三，三者是業的基礎和來源。觸緣生受、想、思，經過思維觀察后才發語言，不經思維觀察則不會’等教說相違。如果行只以無明為緣，即只有它們以無明為緣而其他不是，則無明將沒有異熟果和等流果，而且也與經中所說：‘無明是爲了普遍貪著、普遍嗔恚、普遍愚癡’，以及’從無明生起而有漏生起’，還有’所有各種罪惡不善法的生起，這一切都以無明為因’等教說相違。 如果二者都是確定的，就會有兩方面的過失。如果是不確定的，那麼說’無明緣行’就沒有意義了。對此，即使是確定與不確定二者，解釋也不會沒有意義，因為如此宣說是顯示諸行的主要緣。 為何無明是諸行的主要緣呢？因為福等諸業即是行，是由它主導的緣故，且在生起時也是普遍的緣故。

།འདི་ལྟ་སྟེ་ རིག་པ་དེ་མ་སྐྱེས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།རིག་པ་དེ་སྐྱེས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐ་དད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་ པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མི་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་བརྗོད་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ། །མ་རིག་བསྟན་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཉོན་མོངས་གཞན་ ལྡན་སྤྱི་ཡི་རྐྱེན།།དེ་མེད་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན། །ཡན་ལག་གི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན། དོན་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དགྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དང་། གང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་བཞིན་ དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན།གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་ལྷག་པར་ཇི་ལྟར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་འདིའི་གླགས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ།།བམ་པོ་གཉིས་པ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ནི་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་གང་ཡིན་པའི་དོན་བཤད་ན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་ བཤད་པ་བྱས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱིས་དགོངས་པའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དབང་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་གྱིས་། གདུལ་བྱ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ ཏུ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་མི་སྟོན་ནོ།།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་དེ་ཙམ་ཞིག་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤ་ན།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཟུགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྟན་གྱི།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།

也就是說，如果沒有生起這個明覺，就會造作輪迴，如果生起了這個明覺，就不會。非福德的諸行生起時，由於與一切煩惱相應，故是普遍的緣。如同一切煩惱都由無明緣而引發，如是與彼相應的諸思也是如此。也是諸福德行的緣，當生起隨順成辦差別的有和受用時，與彼等同時生起的無明是普遍的緣。對於由出離見所引發的不動行，與彼同時生起的無明也是普遍的緣。將此等義以偈頌說： 無明作為諸行的緣，所說有二種，與其他煩惱相應是普遍緣，無彼則是主要緣。在確定支分數目的安立時，應當再次解釋此等義，如是已說主要緣，對於有些人說：諸行的緣雖然也是其他煩惱，為何唯說無明是緣？如果它們的緣也是無明，怎麼不會成為支分重複的過失？對此質難是無機可乘的。 行的分別已竟。緣起初分別說明。第二品。什麼是行緣識所說的識？識蘊有六，對於此語言如實義理是什麼？解釋此義時，首先若廣說具有決定的內容，則以後將能由此而善解真實義。其中，世尊是依根的差別而說識的差別，若觀待所化根機的差別，則非本性。也就是說，在某些處也不說差別。 以蘊字也說明了緣境的差別，因為說明了眼識等每一識都有多種。若不如此，則應當僅說六識而已。為何不說眼識蘊乃至意識蘊的分別？因為蘊字的含義已經說過，並且顯示除識之外無有蘊的意思。 什麼是眼識？依止眼根而別別了知色的是眼識。如是乃至意識，應當如理而說。若了知色等是識，為何說是眼識而不是色識？如是乃至為何不說是法識？因為眼等唯一屬於有情數，以及由共同和不共同因而是主要因。共同因是說眼是青等一切色識的因。不共同因是說是相續一者識的因。如是乃至意，應當如理而說。

།མདོ་གཞན་ལས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །ཡང་གཞན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་གི་ཕྱིར་མིག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཤིང་གཟུགས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་སྣང་བར་གྱུར། དེ་བསྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་དེ་ ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ན་སྔ་ཕྱི་འགལ་བར་ཇི་ལྟ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་དང་དོན་ངེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྐྱེ་བ་ངེས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ། ལྔ་པོ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས། །གང་གི་དོན ནི་དེ་དག་ཉིད།།གང་དེ་ཉིད་ནི་དོན་དེ་ཉིད། །དྲུག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་མི་དབྱེ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་དོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་སྐྱེད་འདི་བརྟག་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཆེད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་གསུངས་སོ།།དེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་གྲོང་དུ་སོང་ཡོང་རུང་དགོན་པར་སོང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡིག་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མང་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་དེའི་ཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པ་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྤགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟིག་བསད་དོ། །བ་སོའི་ཕྱིར་ནི་གླང་པོ་བསད་། རྔ་མའི་ཕྱིར་ནི་གཡག་བསད་དོ། ། བུད་མེད་ཕྱིར་ནི་བྱི་ཕོ་བསད། །ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་དང་ར་རོ་བ་དང་ཡིད་གཞན་དུ་ཆགས་པའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་གཉིས་ཚོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར ནུས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཡང་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་གྱི།དེའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དམར་པོ་བི་ཛ་པུ་ར་ཀའི་མེ་ཏོག་ལ་བསྒོས་པ་ནི་གེ་སར་དམར་པོར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནུས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ལྟར་ན་དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་འོངས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།གང་ལས་མ་འོངས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ན་ནི་སེམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

在其他經典中說：‘依靠二者而生識。‘什麼是二者呢？從’眼與色’乃至’意與法’都是如此說的。又在其他經中說：‘由名色緣而有識，凡是任何識蘊，一切都是依靠名色而有。‘又在其他經中，聖者舍利子說：‘具壽，因為內眼處未壞，外色處顯現，若其生起作意現前，則由此生起眼識。‘同樣也應當如理說乃至意識。 在這部經中說’由行緣識’，那麼前後豈不相違？由於意趣不同的緣故。爲了顯示由根境決定而生六識決定，所以說’依二者而生識’。將如是義以偈頌說：‘五者二根等，彼等即其境，彼即是彼境，第六處二種。’ 作意是不分類的一切共同緣，爲了顯示即使有根境，若無生起觀察的作意，則識不生，所以也說作意緣。‘其生起’是以詞源學方式，能生起即是生起。如其他經中說：‘無論他去村落或去曠野，由其多起惡不善分別，後來會生起執著。‘或者，為其而生即是生起，因為是第七格，如說：‘為皮殺豹，為牙殺象，為尾殺牦牛，為女殺雄鳥。’ 什麼是生起作意？即是無不相順的。譬如睡眠、醉酒、心散亂時，雖有其餘二者和合，但由於其緣識不生，因為生起與之不相順的作意。後來又生，因為離彼故。攝根境作意彼等即說’由名色緣識’。 又爲了生起後有，爲了生起功能而說’由行緣識’。雖然由根境作意彼等緣而剎那剎那生起識，但無行則不能生起引生後有的功能，由其力故有功能。譬如以紅色茜草汁浸潤毗阇布拉迦花，爲了生起紅色花蕊而有功能，無彼則不然，這是譬喻。如是由於意趣不同，前後無相違。 若由行所熏識因而於未來生起名色，那麼在無心定和無想有情識相續斷絕時，如何有行所熏識？從何處於未來生起名色？因為在彼位時無心。

།ཞེས་བསམས་པ་དེ་སྐྱོན་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ སེམས་དང་བཅས་པར་གསུངས་ཏེ།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་འཆད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དམིགས་པ་ཅི་ཡིན་རྣམ་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེ་བ་དང་།གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཞེས་མ་གསུངས་སམ། དེའི་ཚེ་གསུམ་འདུས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །འདུས་པ་ཡོད་ན་ཡང་རེག་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་རུང་། རེག་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་ པར་ཇི་ལྟར་རུང་།གང་གི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཀྱི། རེག་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་མེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲེད་པ་ནི་རྩ་བ་ནས་གཅོད་ པ་ཡིན་གྱི།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་པས་དཔེ་དང་དོན་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ནུས་པ་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་ན་གསུམ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་འདུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དེ་སུན་ འབྱིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འོ་ན་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་ པར་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན།དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕོངས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ འཕོངས་ཏེ་སེམས་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ཡིན།དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཅུང་ཟད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན་ནི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་བཞིར་འདོད་དེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པའོ། །རེ་ཞིག་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཀྱི་ མཇུག་ཐོགས་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།ས་འོག་མ་གཞན་བདུན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཅི་དགར་བྱར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果認為有這些過失，經中說滅盡定是有心的。因為經中說’入滅盡定時身行未滅，識未離身’。因此直至無餘涅槃之前，識都不會間斷。 如果問當時所承認的識是什麼？有人說是意識。如果問所緣和行相是什麼？答：所緣和行相未斷。那麼世尊不是說’依意和法生意識，三者和合生觸，以觸為緣生受想’嗎？當時若無三和合，意識如何存在？若有和合，如何無觸？若有觸，如何無受想？ 為什麼稱為滅受想定呢？且說世尊如何說’以受為緣生愛’？並非一切受都是愛的因緣，因為諸漏盡者不生愛。同樣，並非一切觸都是受等的因緣。 在其他經中，世尊特別說’依無明觸所生受而生愛’，而對觸則未作特別說明。阿羅漢從根本斷除愛，而入滅盡定等的受想二者則不然，因此譬喻與義理不相同。 有人說，功能聚合是和合，而這三者並非為生受想而功能和合，因為已被對治所遮止。因此這不是觸。 那麼，當時的意識是善的、有煩惱的，還是無記的？應當說明是什麼性質。若是善的，無善根如何成善？彼等無觸又如何？因為缺乏善的等無間緣。若是善的則不應理，因為善等心之後生三種心。若由善根力所引發而心為善性，則無能遮止之因。 不善也有同樣過失。滅盡定如同滅法一樣是善性。若是有煩惱的，無煩惱如何是有煩惱？彼等無觸又如何？世尊也說’所有受蘊、想蘊、行蘊皆以觸為緣’。 若是無記，承許有四種無記心：異熟生、威儀路、工巧處、變化心。首先，它不應是異熟生，因為欲界異熟心不應緊接有頂心，被其他七個下地所隔。有頂異熟心不應屬於生在欲界者。不動業不在欲界成熟。若是異熟，則無任何自在。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་རྣམས་ནི་ཅི་དགར་བྱར་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན ཏེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་གཡེང་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ནི་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། །སྲིད་རྩེའི་མཚན་ཉིད་འདུ་ཤེས་མེད། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་མིན་ ཉིད་འདོད།།འགོག་ལ་དེ་ཡི་ས་སེམས་མེད། །དེས་ན་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན། །གཞན་དག་ན་རེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་མེད་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་སེམས་ཅི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ ལས་དེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྒྱུན་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ཡིད་ཅེས་ལན་ འགའ་བརྗོད་དེ།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་རྒྱུད་གཉིས་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་བསྒོས་པའོ། །གཅིག་ ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་གང་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་ པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དེ་ལ་མཐུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚེ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཆེན་པོ་ལས་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ ཞུགས་ན་འོན་ཀྱང་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་ནུར་ནུར་པོར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་དང་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་གསུངས་ལ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་དྲུག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འགལ་པ་མེད་དེ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཟླ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེའོ།

在入定時，入定者可以隨意而行，因此不應該是從異熟生。也不是威儀等的本性，因為入滅盡定者不可能有威儀等的造作。沒有觸如何能有心的造作？即使有人認為當時有另一個無記的意識，但心調柔順並住于無相三昧者，怎麼會有所緣和行相的散亂呢？因為也不承認無記心現前。 世尊也說：‘超越一切非想非非想處，以身證得滅受想定而住。‘這是超越住處，而不是超越離貪，因為對於以身證得者來說不能沒有它。 因此，入滅盡定者完全沒有意識現前。此處偈頌：‘有頂相無想，非無想所許，滅定彼地無心，故彼是他物。’ 其他人說滅盡定完全是無心的。那麼，如果心相續斷絕，被行熏習的心如何生起呢？有人說這不是從心生起，而是因為身根相續被心熏習的緣故。 對於’依意法生意識’的經文如何不相違呢？回答說意的習氣也有時稱為意，就像業的習氣也稱為業，以及所說的業的異熟一樣。 對於這種觀點，意識異熟種子存在於兩種相續中：一是從心相續所熏習，一是在身相續中。因此會同時生起兩個意識，為什麼當從一個生起時不是另一個？ 即使如同識一樣，身根被心和心所熏習，那麼由於它也被福等行所熏習，就不應該只說’行緣識’了。不僅識是緣，名色也不是，因為身根在其中也有作用。 其他人說行緣是結生識在母胎中，因為隨業而在他世結生。如《大因緣經》中說：‘阿難，如果識不入母胎，名色豈能在其中成為羯羅藍？’ 對於這種觀點，也會與經典和理相違。如何與經典相違呢？因為在分別識支時說有六識身，而不是隻有意識結生，六識則不是。有人說沒有相違，因為在這部經中，世尊是在分別識的場合分別了一切識。

། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིགས་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ ཞེས་གཟུགས་མཐའ་དག་འདིར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་དེ་ན་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསྟན་ པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་གྱིས་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་མ་ཡིན་པས། འདི་ཆོས་འདྲ་བ་ཅི་ཡོད། འདིར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པ་བརྩམས་པ་ཡིན་པས་ཟླ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལས་གཞན་པ་བསྟན་པ་ ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྨོས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཚེ་འགའ་ཡང་ལོང་བ་འམ་འོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་སྨོས་པ་དོན་མེད་དེ། དེ་སྨོས་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར།དེ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར། དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྔ་མ་ནི་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་དུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ། གལ་ཏེ་འདིའི་དོན་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་ པར་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འདུས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ནུར་ནུར་པོར་རྣམ་ པར་གཞག་པའོ།།འོན་ཏེ་འདིའི་དོན་མའི་མངལ་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་བསྟན་པས་དེ་ཇི་ལྟར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རུང་།མདོ་སྡེ་འདི་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་བསྟན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་རུང་། དུས་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། འོ་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན།རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཀའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བརྟག་པར་བྱ། མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད། གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་ན་གཟུགས་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།འོ་ན་ལྟ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འདིར་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འདོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།

由行緣如何合理，應當合理地是結生相續。比如從名色分別中，何為色？任何是色的一切，都是四大種和四大種所造。如是雖然在此分別一切色，但當由識緣安立名色時，是安立了所有存在的。若問：在那個階段，任何是色的一切都是四大種和以彼為因所造，如是宣說是合理的。結生相續的識不是六識聚，此有何相同之法？此處是開始宣說行緣識，為何要對照？其他人說，宣說彼之外的直至六處也是隨順業而宣說的。若說六識聚僅是名色之緣，則於六處時永遠不會成為盲人或聾人。若說彼說無義，即使不說彼，由業的差別而識成差別，由彼而名色成差別，由彼而六處成差別，因為如是了知。若由彼差別不成差別，則如何前者也不成為後者之緣。 複次，世尊說：‘阿難，若識不入母胎’，此應當觀察。首先，‘若不入胎’這句話是什麼意思？若此義為不進入，則應知結生相續識不入母胎，而是由行熏習的識以中有相續入母胎是合理的。因為與彼相關，當精血和合時，名色成熟即是昏迷，由此安立為羯羅藍位。若此義為不生於母胎，則彼時唯是名色已生，故不合理彼為彼之緣。由彼乃至未死之間，識由名色緣而顯示為事物，如何可為結生相續識？ 從此經中，由識緣顯示五蘊的名色，則結生相續識如何可為與彼俱生名色之緣？若說是后時之緣，則彼時名色的緣是什麼？若說緣是行，則因為是二者之緣，為何要觀察識支？行不僅是名色之緣，與后剎那有何差別？其他人說，若說行緣名色，則顯示無色界結生相續，因為彼處無色的緣故。那麼識緣名色也不應說，因為無色處無色的緣故。若此處如何許為有之緣，則行緣為何不如是許可？如是首先是與經典相違。

།ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། བྱ་གག་ཤི་ནས་སྐད་འབྱིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུ་ཞིག་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མ་དུ་ལུང་གའི་འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་ ལས་ཕྱི་མ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་བ་དང་།མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དམར་པོ་བསྒོས་པ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་གེ་སར་དམར་བ་ཉིད་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་བསྲེགས་པ་དམར་པོ་མཇུག་ཏུ་རྣམ་པར་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་རྩ་དམར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ཉམ་ང་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུའམ། རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་ཡོད་པར་རྟོག་པའོ། །སྒྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་ཕྱིས་སྐྱུར་བ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་གང་ལས་ཤེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་དམར་བ་ཉིད་དང་། རྩ་དམར་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་རྩ་དམར་བ་རྣམ་པར་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བཙལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེ་ཤི་བ་ནི་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆུ་སྐམ་པ་ནི་བརླན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རླུང་ཞི་བ་ནི་སྐམ་པར་མི་བྱེད་དོ། །བརྡུངས་བ་ཞིག་པ་ཡང་སྒྲ་མི་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དང་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་སྲིད་དོ། །འདིར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ།རྣམ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་འབྲས་འབྱུང་ན། །དབང་པོ་ལ་སོགས་རྣམ་ཞིག་ལས། །མཐོང་བ་ལ་སོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མེ་ཡི་དུ་བའང་ཞི་བ་མེད། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་ལས་ལས་འབྲས་བུར་མི་འདོད་པའམ། དེ་མེད་པ་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ གང་འདས་པའི་ལས་ཞིག་པ་འགག་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། འདི་ན་ཁ་ཅིག་མཚམས་མེད་པ་བྱས་ན་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ མཚན་ཉིད་གནས་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དགོས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བསྒོས་པ་ཡོད་དེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡོད་པ་ཡང་ ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ཕྱི་ནས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི།རིག་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།

如何與道理相違呢？如果是由行作為緣而結生的識，則會導致過去的行能生識的過失。 有何過失呢？會導致雞死後還能發出聲音的過失。這句話的含義是什麼呢？意思是說從已壞滅的因不會產生果。 有人說從已壞滅的因也會產生果，例如從酸橘的果實會使後來的果實變酸，從塗抹了紅花汁的橘花會使其果實的花蕊變紅，以及燒紅的鐵塊雖然最後壞滅，但其根仍是紅色。 這是突然陷入了恐懼。這裡有什麼可恐懼的呢？是對無因生果或從壞滅中產生存在的妄想。 那酸味並非從壞滅后產生酸味。那麼它從何而來呢？是從具有由其所生特殊力量的相續變異差別而來。 由此也回答了變紅和根變紅的問題，後來根變紅並非從壞滅因而生。那麼如何呢？因為尋求其生起的不相順緣時，自然是與鐵塊大種相順的緣故。 這如何可見呢？如此，滅了的火不能燃燒，乾涸的水不能潤濕，止息的風不能使乾燥，破壞的鼓不能發聲。根境也是識。斷除業和煩惱也是有。 此處偈頌：‘若從壞滅因生果，從壞滅根等諸法，當生見等諸作用，火滅煙亦應不息。’ 如果不承認從過去業得果，或說它不存在，為何世尊如此說：‘彼過去業已壞已滅已離已變異者是有。若無彼相應，此處有人造作無間罪，由此因此緣，身壞命終即生地獄’？ 那也不是如現在生起一樣安住自相而說有，那麼如何呢？因為由彼所生功能安住的緣故。在其所立的心相續中有熏習，是從彼變異差別而生果。 其存在也是因為業果未盡而有，即由於從彼所生果能成熟而未經歷的緣故。若不如此，則不能成立其為過去。此詳細抉擇將在後面進行。 如是，由行作為緣而結生的識是與道理相違的。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདས་པའི་ལས་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདུ་བྱེད་འགགས་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཏུ་འཕངས་ནས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་བཞིན་ དུ།དེ་ལས་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཞིང་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་བསམ་པ་ནི་བདག་གིས་མ་རྟོགས་ན། ཅི་སེམས་པའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་གམ། འོན་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་གཞག་ནས་ཡིན། ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་ སེམས་པའི་རྒྱུན་ཡིན་ན་ནི།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པའི་རྒྱུན་ཀྱང་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། ཇི་ལྟར་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་ཡང་འདི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན། འོན་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་སེམས་ལ་གཞག་ནས་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ཉིང་མཚམས སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་དེ་གང་གི་ས་བོན་ཡིན་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཞིང་ལ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་འདི་ ནི་སྐྱོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱང་འདས་པའི་ལས་ལས་དེ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཁ་ ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསྩགས་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན། བསྩགས་པ་ཡང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་གཞན་ནམ་འབྲས་བུ་བྱིན་པའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་གྲགས་ སོ་།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་སྟོན་ཏོ་། །དེས་བྱས་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྐུན་པོས་གྲོང་ཁྱེར་བསྲེགས་པ་དང་། རྩཝས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་ཡོད པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནུས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ཕ་རོལ་ཉིད་དང་ཚུ་རོལ་ཉིད་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་ཐག་ཉེ་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

有人說道：‘不是從過去的業產生，而是這樣的：在安立相續之後諸行滅去，投射出與其相應的一個果報，如同種子相續一般，從此之後漸次地識作為種子在後有的田地上生起。‘對於他的想法我沒有理解，是安立思心所的相續後諸行滅去呢？還是在心相續上安立習氣的相續呢？有何過失？如果是思心所的相續，則無記的思心所相續也會隨後生起，如何能合理地成為結生時的識呢？又如何是福等諸行的安立呢？如果是在心上安立習氣相續，則諸行的功能就在彼心上，而不在結生識上，這樣就有過失。如此，則被諸行所熏習的識就是以諸行為緣，而不是結生識。 在結生識的時候已經是現前成就後有，那時它是什麼的種子呢？怎麼能說’識作為種子在後有的田地上生起’呢？因此，以諸行為緣而成為結生識是不合理的，而是以無明為緣有諸行，被其所熏習的識是以諸行為緣。以其為緣，在結生時是名色，這樣的說法是有過失的。 這樣的話，其他經中所說的’識為種子’是合理的。又有其他人說：‘雖然說以諸行為緣有結生識，但不是從過去的業生起，而是有人說從其因的未壞滅而有，有人說從積集而有。‘什麼是未壞滅？什麼是積集呢？據說是其他非心所法，或者是一直隨行到給予果報為止。從彼所生的結生識稱為’以諸行為緣’，在彼所作上假立彼名。 譬如說’盜賊燒了城市’、‘柴火煮熟了飯’、‘聖者易見’等。他們的說法與經典相違，過失依然如是。雖然世尊說’所有這一切行蘊都依觸而有’，但得等並非如此。非心所行也不是實有，而是在色等實有法的其他狀態上假立，如同功能、結縛、分別、彼岸性、此岸性、遠性、近性等。它們如何非實有，應當從《阿毗達磨俱舍論》中了知。

།གང་ཡང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཡང་ཡི་གེའི་གཞུང་ལན་མང་དུ་བཏོན་པའམ་དོན་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱིར་དྲན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཡང་རྒྱ་སྐྱེགས་ ཀྱི་ཁུ་བས་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་བསྒོས་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་གེ་སར་དམར་པོར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལ་ཅི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཞན་བར་སྐབས་སུ་འགའ་ཡང་ཡོད་དམ།གང་གོམས་པས་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་དེ་སྐྱེ་བར་བརྟག་ པར་བྱེད།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་། སེམས་དང་བཅས་པ་བ་དང་སེམས་མེད་པ་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་། འདས་ པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་།དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྒྲའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་ན་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་འདིར་དོན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་དོན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཡང་སྲིད། འབྱུང་བར་ནུས་པ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་དང་འབྲས་བུས་རྒྱུ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཆར་ཀའི་མདོ་ལས་བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྙིང་པ་དང་གཉེར་མ་ཅན་ དང་།དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་བསྟན་ཀྱང་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟིགས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་དང་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་པོའི་ མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བ་ནི་མཐོང་བར་ཡང་མི་ནུས་ཀྱི། དེའི་གནས་དང་དབང་པོའི་རྟེན་ལ་ནུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདིའི་མིག་ནི་ཉམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གདོང་གི་མིག་ནི་ ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བ་དང་མིག་གིས་དེའི་གནས་བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུས་ཀྱང་རྒྱུ་སྟོན་པ་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་རླུང་ནི་ནད་ཡིན་ནོ། །ནད་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་རླུང་ནི་ནད་མ་ཡིན་གྱི། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་ འདོད་ཆགས་མ་ལུས་རྒྱུན་བཅད་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བཅད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་དེའི་ས་བོན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་རེག་བྱ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ལ། དེ་གཉིས་ནི་རེག་བྱ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཤིང་ས་བོན་འདེབས་སོ། །མེ་ཏོག་ས་བོན་འདེབས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ས་བོན་དུ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་པའི་མིང་རྟེན་ལ་སྟོན་པ་དང་། འབྲས་བུས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་གང་ཡིན་པའོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས བརྩམས་ཏེ།ནམ་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་དེས་ལུས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སོ་སོ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

對於無心等持和無想等持后出定時生起的心，以及對於多次誦讀文字經典或經常見到義理等而生起的憶念，以及對於以紅花汁浸染茉莉花后其相續轉變而後來結出紅色果實的這些情況，是否在其中有任何無心法存在？ 對於由串習而生起憶念的剎那，應當如何觀察其生起？ 因此，雖然承認六識蘊為行所熏習，是行緣識，也承認有心者和無心者的滅盡定等，也承認過去行為緣而結生的識，也承認其因不滅等為緣，但若按照文字表面義理來理解，其義理就不能成立。因此應當了知此處的義理是具有密意的。 此處的義理是什麼呢？由行所熏習的阿賴耶識相續轉變而能生起後有，這就是此處所密意的行緣識。 又如所說’六種識’，是爲了顯示依處說依處和以果說因，即顯示與之相應的識流。 也有依處說依處的情況，如《車匠經》中說：‘尊者，世尊的身體已經衰老有皺紋，諸根已經改變，即從眼根乃至身根雖然顯示，但其諸根已經改變，因為具有觀見。那麼是什麼呢？是諸根的所依和處所。’ 《說者經》中也說：‘他臨終時諸根明凈’，但諸根明凈實際上也不能見到，而是指其處所和根的所依。 在世間中也見到’此人眼睛很悅意，面上眼睛如青蓮花瓣’這樣的說法，是以眼根顯示其處所。 也有以果顯因的情況，如經中說：‘諸比丘，風是病，是大病’，但風實際不是病，而是病的因。 偈頌中也說’斷盡一切貪慾之流’，但並非斷除貪慾之流，因為它尚未現前。那麼是什麼呢？是因和種子。 如《阿毗達磨》中廣說：‘什麼是以四大種為因的觸？‘乃至飢渴，這二者並非觸，而是以觸為因。 在世間中也說’種植樹木種子，種植花卉種子’，但並非真正種下其本身，那麼是什麼呢？是它們的因，這是以所依的名稱說能依，以果說因。 為什麼稱之為阿賴耶識呢？因為它是一切法的種子之所依。 它也是執受識，因為從結生開始直到未死之前，由它執持身體。 它也是異熟識，因為各別的生是不同業的異熟果。

།ལས་དེ་དང་དེས་བསྒོས་པ་དེ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤུགས་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་གཞན་ གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་།དེའི་གནས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏོ། །ནམ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་རེ་ཞིག་འདི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པས་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་གནས་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་ ན་སྲིད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་དེའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་རོ། །འོ་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་ པོ་ཆེ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་།ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་འདི་ལས་གསུངས་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཆད་པ་དང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་རིགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་དག་ཏུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཕལ་ཆེར་ནུབ་ལ། གསུང་རབ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་ནི་ཕལ་ཆེར་འཕྲོས་པ་དང་། འགྲོ་བའི་རྩ་བ་དག་ནུབ་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིགས་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་མ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་པ་ཁོ་ན་དགག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་འདིར་རིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ལུས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ལུས་མཐའ་དག་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་ནི་དེའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྫས་གཞན་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འཕགས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འགོག་པའི་སྙོམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འདས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་ཕྱོགས་དེ་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ལུས་ལས་མ་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་རེ་ཞིག་གང་ཡིན། མ་བྲལ་བ་དང་མ་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ལུས་དེ་ལས་དེ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལས་མ་བྲལ་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད། གལ་ཏེ་འགགས་ན་གང་ལས་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་དེ་ཡང་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གདོན་ མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ཚིག་སོ་སོར་བརྗོད་དོ།

由於彼彼業力所熏習的力量完全耗盡，以及其他業習氣的趣入獲得，故於彼彼身體事物及其處所成熟。在未入涅槃之前，暫時也不會間斷。大德說，諸導師的有支識也是如此，因為若其處所未轉變，則有的相續不會間斷。 那麼，其所緣和行相是什麼？所緣和行相是未間斷的。屬於哪一取蘊？屬於識取蘊。若說：這與分別經中所說’什麼是識取蘊？是六識聚’相違。答：那是未完全宣說，如同’什麼是行取蘊？是六思聚’一樣。 如經中所說’具壽腹大不善’是指身業不善、語業不善和意業不善，這是有所意趣的，因為思是主要行蘊，意在說明業的自性是不善的。這也是有所意趣的，因為意在說明所緣和行相斷滅以及善、不善、無記等識。 這是有意趣的，因為其他那些法已在其他經典中說過。若問：阿賴耶識在任何經中都未說過。答：口傳教法大多已滅，現在經典也多已散失，眾生根本已滅，怎能確定在任何處都未說過？即使已說過，也應以理證知，不能僅因未說而否定。 此處的理證是：若無阿賴耶識，則不能建立行緣識；對於持身，除此之外的識在未死之前也不能遍及全身。對於生在無色界者的煩惱、善和無漏心，不能建立為彼趣所攝的異熟實體。 對於有頂的聖道相應者，不能建立彼地身體事物的實體，因為彼地的聖道是不存在的。經中也說：‘入滅盡定者，身行未滅’乃至’識未滅’，那麼未滅的識是什麼？若說是意識，此說已前破。 ‘未離身’這句話究竟是什麼意思？是指未分離和未死的意思。雖然彼身已滅但仍會再生，為何不承認是未離身？若已滅，從何再生？此說也已前破。因此必須承認彼識是另一識。 這就是阿賴耶識，以上是理證。在最初分別法門中也說’行緣識’就是指此識。在瑜伽師地論和解深密經中也分別詳述。

།བཙུན་པས་སྟོན་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ནུས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ། །འོ་ན་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཆོས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱེའུ་འམ་བུ་མོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་གྱུར་ན་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་ཡངས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་སྟེ། ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟན་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ཅི་ཙམ་འབྲེལ་པའི་བར་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མིང་དང་གཟུགས་ ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་པར་དུ་ཡིན་གྱི།དེ་ཕན་ཆད་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་སྐྱེད་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་མ་འོངས་པའི་ཚེ་གཞན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་ཟེར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེས་བྱས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་གང་ལ་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ བསྒོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་གི་གང་དུ་ནུས་པ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ན་ཡིན་ན་ནི།།བསོད་ནམས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། ལས་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་ ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་ན་ནི་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ངེས་ཀྱང་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་འཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་ཀྱི་ས་བོན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

比丘從佛陀所說的阿毗達磨法數中說明了這一點。如是，從理、經、論中都已成立阿賴耶識的存在。 爲了成就三有，由業行熏習的功能差別所生起，乃至業行為緣而有識。 問：業行為緣而有識，此識建立到何時為止？答：直至有位為止。若問：如《大因緣經》中說：‘直至未死之前，識是名色之緣。阿難，若童子或童女之識若滅，則其名色不能增長廣大’，此說如何？答：此非就業行為緣而有識而言，而是說其果報名色生起時，有異熟識及其他名色相續而行，直至未死之前，彼此相續而轉，故說互為緣。 此經中所說業行為緣而有識，是指未來將生起名色果報之緣，建立到彼此相關為止。名色則直至六處為止，不及其後。名色生起后，其中的異熟識由前世業力所引，爲了生起未來世其他名色而住于因位，此即建立為業行為緣而有識支，因為未經歷故。 如是，為眾多業行所熏習的即是阿賴耶識。對於所引生的名色，由於具有能引發的業行熏習，故其功能未經歷，為此建立業行為緣而有識支，而非已經歷功能者。如是顯示眾生業報不可思議。 問：為何不建立識緣中有名色？答：因為諸業行是就生起而轉起，且彼處異熟尚未圓滿故。 此中緣及所緣二者若定與不定皆有過失。若唯業行是識之緣，則與’依二而有識’及’名色緣識’之經相違。若唯是業行為緣而有識，則與’福業異熟樂’之偈相違，且等無間緣、所緣緣及其他業皆不應理。若二者皆定，則有上述二種過失。若不定，則說法無義。答：雖不定亦無過失，因為是說主要之緣故。因為業行是生起具有後有種子之識的主要緣，由業的差別而生起其功能差別故。

།རྟེན་ཅིང་འབྲལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་དང་།གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་པའི་ བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེས་བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་དེ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ ཤེས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཟོས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་བཟང་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྟེ།གཟུགས་ངན་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པའི་ལས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་གཡེངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་བཞིན་ནོ། །མི་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཁ་ཟས་ མ་ཞུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་གཞན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲེ་ལས་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། མུ་ཏིག་གི་ཆུན་པོ་ལས་གཙུག་ལག་ཁང་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ཏེ། སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་རྟོག་པའི་རེག་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། ། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་འདི་དག་དང་སྔ་མའི་མིང་གཅིག་ཏུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ། གཉིས་གཅིག་ཉིད་དུ་སྟོན་ན་ནི་གཞན་དུ་ཚིག་སྦྱོར་བའི་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་དངོས་ པོར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་པས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི།སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་འོག་མའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཐོག་མར་ནུར་ནུར་པོར་འདུག་གོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་ནར་ནར་པོར་སྐྱེའོ། །ནར་ནར་པོ་ལས་གོར་གོར་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོར་གོར་པོ་ལས་མཁྲང་ པོར་འགྱུར་རོ།།མཁྲང་པོ་ལས་རྐང་ལག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཡང་། འདིར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རིགས་པར་བྱའོ།

從緣起解說中分別識的內容已完畢。什麼是’識緣名色’中的’名’呢？即四種非色蘊，如經中廣說。什麼是色呢？即一切色法，如經中廣說。這些五蘊，從羯羅藍位、頞部陀位、閉尸位、鍵南位、缽羅奢佉位等階段，直至六處未生起之間，稱為識緣名色。如此，由於識的熏習差別，使其在其他同類中成就差別性。 其中，感受苦樂等三種感受是受。執取所緣相是想。除此之外的心所法和不相應行法是行。緣取境是識。有些人說：‘稍微了知是識，如稍微吃了一點；不好的了知是識，如不好的色；無法起作用的了知是識，如散亂的心；不完整的了知是識，如殘缺的肢體；不清晰的了知是識，如未消化的食物。’ 若如此認為，則’識’將僅僅成為’知’的一種差別而已。知與識二者也不會相應。知這一心所法也不會被歸入行蘊。這樣的觀點並非是正確的宗義。因此，識與知是不同類，如同房屋與量器，或珍珠串與寺院的差別。 四大種是地、水、火、風界，其性質分別為堅性、濕性、暖性和動性。所造色是眼、耳、鼻、舌、身諸根。其對境是色、聲、香、味和除去大種的觸。意的對境是無表色。此處應知身根及色、聲、香、味、觸是一分。 將這些色法與前面的名合而爲一簡略顯示為二者一體，是爲了遣除其他戲論分別。後面諸剎那的生起，難道不是以名色為緣的名色嗎？為何說它們是以識為緣呢？此處並非要說自類剎那為增上緣，而是要說作為差別體的其他實法，因此是顯示最初生起的緣，而非相續的緣。 若不如此，則應成過失：無明也應說是無明的緣，識也應說是識的緣，行所熏習的第一剎那也應說是後者的緣。如同最初住于羯羅藍位，從羯羅藍位生起頞部陀位，從頞部陀位生起閉尸位，從閉尸位生起鍵南位，從鍵南位生起肢體，雖然發毛爪等也生起，但在此並不說羯羅藍等是羯羅藍等的緣，此處也應如是理解。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མིང་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འགྱུར་བས་ན་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤི་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་བོར་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་དེའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དུ འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཚིག་བླ་དགས་མིང་ཞེས་བསྟན་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དོན་གང་གིས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དམིགས་ པ་གཞན་བསྐལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མིང་གིས་འདུད་པར་བྱེད་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ན། འདིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གནོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་མདོ་སྡེ་ གཞན་ལས་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ནད་པ་གཉིད་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། འདོད་པ་སྐྱེད་པའི་ལུས་ ཅན་ཏེ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་པ། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་གྲུབ་ན། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་བཞིན་དུ་གནོད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཅིས་གནོད་ཅེ་ན། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་བྱས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ས་པའི་མེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉིད་ཀྱི་མེས་སོ། །མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་གནོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱར་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཉིད་དང་མི་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། །གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཁས་བླངས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་ལྡོག་པ་དང་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ལ་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་ཅན་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཡོད་པ་ལ་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་དེ། རེ་ཞིག་འདིར་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་གཞག་གོ། །འདིའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་ཅེ་ན།བྱིས་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་གཉིས་ལ་ལུས་ཅན་དང་ལུས་སུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་སྔར་སྨོས་པ་ནི་དེས་གཟུགས་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་དེས་བདག་དང་བདག་གིའོ་ཞེས་བདག་གིར་བྱེད་དོ། །དེས་བཏང་ན་ཡང་བཏུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དབང་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་མེད་པར་ཡང་རིས་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་མི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་གི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལེན པར་བྱེད་ཀྱི།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་མིང་གི་རྒྱུན་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果問為什麼四蘊稱為名，因為變化所以稱為名。由於所緣、行相和差別的分類，其相續不斷地變化的緣故。死亡后捨棄色身，轉生到其他生處時其相續變化的緣故。如《大名經》中所說，乃至’將往生’等所說。 那麼，對於無心所的行蘊，以假名安立為名，如色、聲等，這些有何意義呢？如前所說，這些也以名稱攝持過去、未來的其他所緣境界，所以稱為名。 眼的對境在世間稱為色，在此為什麼一切四大種及所造色都稱為色呢？因為能造成損害，所以稱為色。如其他經中所說：‘色即是能造成損害的意思。‘如天偈所說：‘病人哪有睡眠，為痛苦所害而受損。‘又如《雜事》中說：‘具有生起貪慾之身，若尋求慾望，慾望未得時，如被刺所傷而受損。’ 四大種及所造色如何受損呢？由手等接觸等而改變。色界眾生如何受損呢？由其地的火。對於計入有情數者，同樣由自身的火。因為具有殊勝威力者也能造成損害。雖然有不能受損的，但因為是同類的緣故也稱為色，如佛的化身。 其他人說色是能造成障礙。這與前述偈頌不相符合。寒、熱、飢餓等也不能說是造成障礙。 無表色如何是色呢？所謂無表色並非有某種實體存在，而是由於承諾和法性而安立於身語止作與不止作之上的假立，所以假立者即是無色。不具有色的特徵，因為是在有色之上假立的緣故。 關於無表色還有很多可說，暫且到此為止，不再延伸。這方面的決定性論述將在後面進行。如何是名與色已經說明。 為什麼將五蘊安立為名色呢？爲了顯示凡夫大多對這二者起我慢，執著為有身者與身的緣故。先說名是因為由名攝持色的緣故。如是於此，由名執著我與我所。即使捨棄也會受到調伏。也由其力而趣入諸事。 如同趣類，沒有名也不能成就，如同無色界中沒有色也能成就。依靠名的相續，在其他同類中攝取前所未有的色相續，而色相續卻不能攝取前所未有的名相續。

།གང་ཡང་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ན།འདིར་འགལ་བ་ཅི་ཡོད། འབྱུང་བ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་དེ་སྐྱེ་བ་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འཛིན་པ་དང་། འཕྲོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་དེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ནི་རེ་ཞིག་རིགས་གྲང་ན། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བརྒལ་དུ་མེད་པ་ལ་རྒོལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ལས་བདེ་བ་དང་། སྡུག བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་།བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་དང་། རྭ་ལས་འདམ་བུ་དང་། མེ་དང་ཤིང་ལས་དུ་བ་དང་། རྡོ་ཐལ་དང་ཆུ་ལས་མེ་དང་། ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཤཱཀྱའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་སྤྲུལ་པ་དང་། རླུང་གི་སྟོབས་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་རྩེ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལས་རླུང་དང་ཆར་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུའོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ།།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། འདོད་མ་ཆགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ ལས་ཀྱང་འདོད་མ་ཆགས་ཏེ།དེ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲངས་ཅན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆེན་པོའམ་ངའོ་སྙམ་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་དང་། རེག་པ་དང་། རོ་དང་གཟུགས་དང་དྲིའོ། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ལ་ཡང་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྫས་དང་ལས་གཉིས་ ལས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བ་དང་།རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་ཀྱང་ལས་སོ། །བདག་དང་དབང་པོ་དང་ཡིད་དོན་འདུས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །བྷ་ར་ཏ་ལས་ཀྱང་ཚངས་པའི་ཡིད་ལས་བུ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིག་བྱེད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་འདོད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ བྱས་པ་དང་།དེའི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་གདུངས་ནས་སྤྲུལ་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན་སྤྲུལ་པ་ནི་དེ་འདོད་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་བརྒལ་དུ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་ མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན།དཔེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་དྲི་བར་བྱ་ཅི་དགོས། ཆོས་ ཉིད་ཀྱིས་གང་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་བརྒལ་དུ་མེད་དོ། །འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ན་ནི་དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།རེག་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་ བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ལ་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

如果有人問：以四大為因所生的色法，怎麼會是以識為緣呢？若四大種和四大所造色是依靠業力所熏習的識而生，這有什麼矛盾呢？與四大不相離而生時稱為四大所造，因為有執持、奪取、變異時有執持等的緣故。 如果說識緣名暫且合理，那麼性質不相同的事物怎麼會從識中生起呢？這是對不應爭論的事物妄加爭論，因為世間和論典中都已經證實了從性質不相同的因中也會生起果。 首先在世間中，從根境二者生起苦樂，從撞擊生聲音，從角生蘆葦，從火和木生煙，從石灰和水生火，從龍的心力生水等等。 在論典中，釋迦子弟們也說從無色中生色，如從禪定差別中生天眼天耳，從變化心生變化身，從喜好遊戲的持風力等生風雨等，從龍的心力生水。從色法中也生無色法，如從眼等生五識聚及其相應法。 從性質不相同中生起的情況是：從善不善生無記，從有記也生無記，從不善和離貪生貪，從貪也生離貪等等。 在數論派的論典中也說，從非其本性的大我或我執中也生聲、觸、味、色、香。 對於勝論派來說，從不同類的實和業二者生德，從實和德也生業。從我、根、意、境和合生樂苦等。 在《婆羅多》中也說從梵天意生七子，吠陀中也說生主無慾而造眾生，以其苦行所逼而作變化等。如何呢？變化具有欲和苦行二者的性質。 因此，由於在世間和論典中廣為人知，故不應爭論。 如果問：如果從性質不相同的因中能生果，那為什麼不是一切能生一切呢？通過這些例子已經證明：雖然從性質不相同的因中生果，但並非一切能生一切，對此何必再問？法爾如是，凡是事物差別的諸法，必有功能差別。 因此，這兩者都不應爭論。此中緣和緣所生二者的決定與不決定也有過失。如果唯識為緣而有名色，則與’從喜歡生起而色蘊生起，從觸生起而受想行生起，從名色生起而識生起’的經典相違。 若說名色唯是識緣所生，則除化生外無名色，故六處非識緣所生。對於識支來說，也將不是三和合而有觸了。

།འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ངེས་པ་ཡང་མེད་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ བྲག་གིས་རིས་མཐུན་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་ནི་ས་བོན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་འདིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཡང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཡན་ལག་རེ་རེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཟླ་ལ་གསུང་རབ་མཐའ་དག་བླངས་ཏེ་བཤད་པར་ནུས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡང་ནུས་མོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲུག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ས་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཚ་བ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ལ་བདག་ ཏུ་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བདག་ནི་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ནང་ཞེས་བྱའོ། །དེར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ནང་ཉིད་ནང་གི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་གི་དགྲ་ལྷག་པར་སྔར་བྱས་པའམ། དེའི་དོགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ནང་གིའོ། །ཕྱི་རོལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྒོའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པ་མིག་ནི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །དེ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་རྣམས་གང་གི་སྒོ་ཡིན་པ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གནས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་ལྷའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །མིག་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་སྐྱེ་ན་དེའི་གནས་གང་ཡིན། གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བར་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ ན་དེ་ཡང་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ཀ་ལས་གཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་མི་རུང་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ཕྱེ་བ་དང་ཕྱེད་བཙུམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གཉིས་ཀ་ཕྱེ་བ་དང་ གཉིས་ཀ་ཕྱེད་བཙུམས་པས་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མི་མཚུངས་པའི་ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན། ལྷའི་གནས་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཉིད་ མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགུ་བརྒྱ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་གནས་པ་མེད། ། གང་ལ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན། །བྱིས་པ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་འཛིན། །རྣམ་པར་གཡོས་པས་གཟུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བདག་གི་གླད་བར་ཚོར་རོ། ། བདག་གི་གླད་པའི་ཆེད་དུ་ཚོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ནི་དེ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

然而如果兩者都是確定的話，那麼這兩種情況就會成為過失。如果是不確定的話，那麼解釋就會變得毫無意義。在這裡既沒有確定性，也沒有不確定的過失，因為是在顯示主要條件。 被行蘊所熏習的識是名色的主要條件，因為由於它的差別，使得同類的那些成為不同。就像稻穀和大麥等芽的差別是以種子為主要條件一樣。在這裡也是想要說明完整的生起次第，所以在這裡六處的條件的主要也不是識。 從這部經中，對於每一支分的詳細抉擇，可以引用一切經典來解釋，特別是對於名色也能夠解釋，但是過於廣泛就夠了。這是從緣起解釋中對名色的分別。 關於’以名色為緣有六處’中的六處是什麼呢？內六處等詳細內容是因為六就是處，所以稱為六處，就像三地、果實和三熱一樣。對於這些產生我慢，我是各自身心相續，因為是依據它的緣故稱為內。凡是在其中生起的處，那就稱為內處，因為是依據原因的第七格。色等則不是，因為與他人的識相續是共同的。 或者說內就是內的，就像調伏等一樣。自己的敵人是先前所作或者是對此的懷疑，這就是內的。外是除此之外的。生起的含義就是處的含義，如所說’依靠二者而生識’。 其他人說是門的含義，如所說：‘梵天啊！眼是門，爲了見諸色。‘等等。應當說明那些外境是什麼的門。 其他人說是處所的含義，如同天的處所。如果從兩眼生起一個識，那麼它的處所是什麼？如果說兩者都是，由於中間沒有它，所以會成為兩種。或者說那也是它的處所。 如果說不是從兩者生起一個，那也不合理，因為由兩者而生起更加明顯。以一隻眼睜開和一隻眼半閉同時看月亮等就不會看到兩個。就像兩眼都睜開和兩眼都半閉不會同時一樣。 外境所攝的又如何是處所？意識與不同時的意和法二者又如何是處所？眼等不像天的處所那樣是處所，因為非有身和非色法無法安立處所，因此在《九百頌》中從眼識開始說：‘彼于眼色中不住，亦不住於二者之間，於何處彼得安住，非有亦非無所有。’ 遍知者說：‘因此識如幻，愚者執為我，為動搖所執。‘那麼’我感受頭痛’、‘為我的頭而感受’這如何理解呢？因為身體的那些部分是從有彼之處而生起彼的緣故。

།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བར་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད དོ།།དེ་བས་ན་ལྷའི་གནས་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལ་ཡང་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གནས་ཀྱིས་ནི། །ལྷ་ཡི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་།དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་བྱ་ཡུལ་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རེག་བྱ་ཡུལ་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསྩགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ གི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལྔ་ལ་ཡང་མིང་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རེ་རེ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསྩགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ཡང་གནས་འདོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཁྱེའུ་སྨྲ་བ་དང་། རི་འཛག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མོས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་གོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་གང་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ ཞེ་ན།གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། དེ་དག་གང་ཡིན་པ་ཉིད་གང་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཆར་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱའོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྤྲིན་ལས་ཆར་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་ པ་གང་ཞེ་ན།རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

這確實是如此，若不完全掌握身體的方位，就無法完全斷定感受的自性。因此，如同天界住處一樣，住處的含義並非處的含義。因也稱為住處，如偈頌中所說：‘以此三種住處，將轉生於天界中。‘如此，所說的住處的含義即是處的含義，以及所說的生起的含義即是處的含義，這些都是合理的。 從詞源學來說，由於是六識聚生起增長之因，故稱為處，因為是其生起相續之因。其中，色、聲、香、味、觸境以及凈色差別的眼等五者依次排列。 若問為何此中觸境和作用差別稱為身？因為遍及身體，且是微塵積聚的差別相。當說身受時，五者也都稱為身，因為每一個都是微塵積聚，且都依止於身體。既有安住，也有假立安住。如’童子言說’、‘山流水’、‘以慈心專注一方’等。 意處在蘊中即是識蘊。在界中是意界和六識界。若問除此之外何者是意界？實無他物，而是就其作為等無間緣的作用而安立為意界，為顯示第六識的所依。六處已說完畢。 雖然如此，但若無名色，如何能以六處為緣？如同云爲緣而有雨，花為緣而有果，以及凝酪等為緣而有胞胎等，如何說彼為緣而有六處？應當確定一切六處的最初都是以名色為緣。並非一切名色都如雲生雨等那樣是六處的緣。 當結生剎那開始，在名色階段就已確實具有身處和意處時，如何說彼為緣而有六處？因為是生起和圓滿的緣，應當如理配合。在眼等生起的階段，由於住處圓滿故身處圓滿，因為是依止於彼四處，且與之相關聯而轉。意處也圓滿，因為所依圓滿。 六識所攝的意處所依在那時是圓滿的。若不如此解釋，則不能說六處緣觸，因為是四處的階段，且顯示觸的所依尚未圓滿。也不能說觸是什麼？即六觸聚。 因此，應當確定簡要說’名色緣六處’，因為是生起和圓滿之緣。

།གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཡོད་ཀྱང་ ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ལ།ཡིད་ཡོད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེག་པའི་གནས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། རེག་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་ཆད་ དམ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་རེག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ་ཞེས་སྟོན་པ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །མིང་མཐའ་དག་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཚིག་དེ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ལས་མཐའ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ ཡང་གལ་ཏེ་རེག་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའམ།མི་ལྡན་པའི་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་གང་ཞིག་ཡིན། འོག་ཏུ་ཡང་མིང་ཇི་ལྟར་ཡིན། གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ ན་གཉིས་པོ་དེ་འདོད་པར་བྱོས་ཤིག་།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་ལ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ལ་དགའ་བོ་གང་ཞིག་མ་དང་ཕའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད འདི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་མིང་ཡིན་ཏེ། མིང་འདི་དང་སྔ་མིའི་གཟུགས་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་གསུངས་པ་དེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབང་ པོ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་དབང་པོ་བཞི་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དོན་གྱི་ཚུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་གནས་བརྟན་གྱི་ མདོ་སྡེ་ལས་བཙུན་པ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེར་སྡེ་པ་དག་འདོན་པ།རྨོངས་པ་དང་ནི་སྲེད་པ་དག་།དེ་བཞིན་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་། །རྣམ་སྨིན་མ་ཡི་མངལ་དུ་གནས། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་།དེ་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །དེར་སྐྱེས་ ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས།།དེ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འགལ་དུ་ཟད་མོད་འགལ་ན་གནོད་པ་ཅི་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལུང་གི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཀྱེ་མའོ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ་ལ་གནས་པ་དག་མི་འཛིན་ཏོ།།བསྡུས་པའི་རྩ་བ་དང་ལུང་དང་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཉམས་པ་ལ་ད་སུ་ཞིག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ནུས་པ་ཡོད། ཉི་ཚེ་བ་ཐ་དད་པ་དག་གི་ལུང་དང་འདོན་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སོ་སོའི་ལུང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་བསྡུས་པ་དག་ ཀྱང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

對於所說的’爲了處所完全圓滿’，如何是六處為六識的處所呢？爲了顯示主要因，如前已說。有些人認為，在名色位時雖有身體，但不是身處，雖有意，但不是意處。為什麼呢？因為觸所依是處，而那時沒有觸。怎麼知道呢？就在這部經中說：‘緣于名色而有六處，緣於六處而有觸’。 對此說這不能作為依據，因為所說是有深意的。如果那時沒有觸，就不會有受等。這與’識緣名色’中所說的’什麼是名？即四種非色蘊’相違。如果說是針對一切名而作如此分別，這也不對，因為此處是要說明作為六處之緣的名色。 此處也是針對這個意思，而不是針對六處的詞義。這有什麼理由呢？如果說因為在《大因緣經》中提到了一切，那麼在其他地方對此的安立已經回答過了。 再者，如果在觸之前沒有心所法或不相應行，那時識緣的四種名蘊是什麼？後面的名又如何解釋？如果承認，除了阿賴耶識別無他法。因此應當接受這兩者。 這將與《入胎經》相違。在那裡，世尊對具壽難陀說：‘難陀，其中從父母不凈形成的羯羅藍身體，這是色。由此所生的受、想、行、識，這是名。將此名和前面的色合在一起，稱為名色。’ 又說：‘在那時獲得三根：身根、意根和命根。這是包含在六處中的四根的意思。若不如此，就沒有道理了。’ 還有上座部經中大眾部誦的：‘愚癡與貪愛，如是二未斷，由此所生業，受報住母胎。從心所生法，此即名為名，所生羯羅藍，此即名為色。‘這也會相違。 雖然相違，但相違有什麼過失呢？如果說這兩者都不包含在聖教中，因此不是量，這真是可悲！執著自見為最勝者不接受此理。 如果根本集、聖教和經典都失壞了，誰還能知道什麼不是量呢？各部派的聖教和誦本如何會有差異？有些人說，各自的聖教也結集了經典。

།མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ལས་བསྡུས་པའི་རྩ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བཤད་པ་པོ་ལས་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་རིགས་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་གང་གིས་འདི་བཏུལ་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལྟ་བུ་གཞན་ལ་མི་དམིགས་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོས་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་ པ་དང་།གནས་བརྟན་གྱི་མདོ་སྡེ་དག་ཉི་ཚེ་བ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པ་མཐའ་དག་ཚད་མར་བྱེད་དོ། །ལྷུག་པ་དང་ཚེ་མཐར་གཏུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་ཉི་ཚེ་བ་མཐའ་དག་ཚད་མར་བྱེད་པས་ན། ལུང་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ཉིད་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སློང་དག་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ་མ་བཏབ་པའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་རེག་པ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།ཡང་སྔར་གང་གིས་ནུས་པ་མེད་པར་གྱུར། ཞན་པས་སོ་ཞེ་ན། ཡང་ཞན་པ་ནི་ཞན་པ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཡིད་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཉམས་ཤིང་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ ཡིན་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ཡིན་པར་སྡེ་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རེག་པ་མེད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་འདིར་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ནད་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་འདི་དག་བདག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འདོད་པའི་ཟག་པ་མ་བྱུང་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་གཟུགས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དགེ་སློང་དག་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རྩོམ་པ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་།།འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པ་ཡང་མེད་འདི་ལ་ནི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད། འདི་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཡིད་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་ ཡིན།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། རྩོལ་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་འགལ་བ་མེད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བརྩལ་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་། སྔར་ ཤེས་པར་བྱས་སོ།

世尊觀見從經典和律藏中攝集的根本將會衰損。如此說法者從言語中說出三種：不違背法性，以及具壽難陀貪慾偏重的對治，說明了正理的本質，用此調伏的經典在其他處不可得，律藏中也如是說。 入胎經中說具壽難陀證得阿羅漢果，上座部經典僅部分為大眾部全部奉為準則。散文和壽量等經典僅部分全部奉為準則，因為不包含在經藏中，所以這兩者都不是準則，這本身就不是準則。 在名色階段，身和意二者不是處，故不能以十二處攝一切，與’諸比丘，一切一切者，即是十二處’的經典相違。 對於隨行也如是說，如未播種的種子。若如是，則眼等已成就者若無觸也將成為非處。若說因為有功能故是處，則前者何故無功能？若說因為微弱，則微弱對微弱也是有功能，如意對意識有功能一樣。 其他經典中也說：‘意內處未壞且能生起作意近住時，從彼生起意識。‘無意處和作意，意識如何生起？作意也是心所法中其他的心的努力，為一切部派所共許，那麼它如何能無觸而存在？ 世尊也說：‘凡是行蘊，一切都依于觸。‘若說意識串習的執行獲得即是能生起的作意，而非心的努力，這也不對。因為其他經典中說明了作意的所緣、行相、生起和遍知等。 如廣說：‘欲通達阿毗達磨者，應當相續不斷地作意五取蘊為病’，又廣說：‘我作意此等法時，未生的欲漏將生起’，又廣說：‘如是非理作意時，我於過去世是否存在’，又廣說：‘作意此而不作意彼，如理作意於色’，又廣說：‘諸比丘，修習念覺支時，將了知作意。’ 串習的執行獲得既無所緣也無行相，此中全無隨欲所為，也不能遍知，故此非作意。若說某處作意是努力，某處是串習的執行獲得，這有何理由？ 若說無努力則彼識不生，這也無矛盾。因為作意是能生起者，它也非無努力，如前已知。

།འོ་ན་གལ་ཏེ་མངལ་དུ་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་ལུས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཞུགས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ཁམས་དྲུག་ཉིད་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅི་རེ་ཞིག་ཁམས་དྲུག་གང་ཡིན་པའི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འཇུག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུས་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གནས་སྐབས་དེ་ཅི་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གལ་ཏེ་ཐོག་མར་ལུས་མའི་མངལ་དུ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ས་དང་། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཁམས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ལུས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་དང་། རིག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེར་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ཅི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སམ། ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཁམས་དེ་ དག་མེད་དམ།ཡོད་དམ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་དེ་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའམ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འཇུག་ཏུ་ནང་གི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་ ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མེད་པར་ཁམས་དྲུག་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་འདི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྨོས་ཤེ་ན། གནས་དང་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་ཁམས་སོ་སོར་བརྟག་པ་ནི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱིའི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ནང་གི་མཉམ་པར་བྱས་ནས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་ བར་རྒྱུ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མངལ་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མིང་དང་གཟུགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་མིང་དང་གཟུགས་འདུས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ནི་མིང་གཅིག་པུ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲུག་ཅར་ གྱི་ཡང་གཉིས་ཀ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ།སྐྲག་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། དགའ་བ་དང་། ནད་དང་རྒས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་འདིར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྔ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

那麼，如果最初在胎中的名色是五蘊，則依靠六界而入胎成身，入身後有名色，這與經典所說相違。因此，若說當時六界即是名色，那麼是依靠六界所成的身體本身而入胎，還是依靠其他而入胎呢？如果是依靠身體本身，那麼如何能依靠該身體而使該身體入胎呢？如果是依靠其他，則應說明是何種狀態。 如果最初在母胎中的血液和精液的狀態中的地、水、火、風、空界，以及與之相關的中有狀態的識界，依靠這些而生起五蘊之身，如何與此經相違呢？然而這與’此人有六界、六觸處、十八意行’的經文相違，因為在那裡分別說明了名色位、觸處位、受位的補特伽羅。 那麼，在觸處位或意行位時是否有這些界呢？這樣的道理應當如此觀察嗎？如同此經所說，內在地界等顯著，同樣在觸處位時也唯是極為明顯。任何狀態中都不會只有六界而無身界和色等界，因為無識界。 若問為何說界等三者，是爲了顯示處所和能住。諸界是觸處的所依，因為是依靠它而轉。這也是意行的所依。分別觀察身體的諸界是爲了顯示無我，如此將外在地界等與內在對應，見到無我是合理的。雖然無我但仍生起煩惱的感受，爲了顯示這一點而說觸處和意行。 因此，最初在胎中即成就五蘊的名色。那麼，名色和合是六處的緣，還是色法是色的緣，而名只是意的緣呢？是二者都是六處的緣，因為在恐懼、憂愁、歡喜、疾病、衰老等狀態時，可見身心二者互相影響。 那麼為何此處未說外六處的緣呢？因為它不是作為獨立支分而存在，因為在名色的最初剎那時就已存在，而且已說明名色也是緣，又因為聲是不定時的，五者也不單獨構成有情數，已說明是觸等法處所攝的緣。 如果名色緣六處，為何有些人感官不全呢？如前所說，是因為名色有功能差別。

།འདི་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས ཀྱི་དེའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ།།གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདིར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མ་ངེས་པ་ལ་འཆད་པ་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐྱོན་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཡང་དེ་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་མེད་པའི་རྫས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཤད་པ། བམ་པོ་གསུམ་པ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་རེག་པའི་རྟེན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲིས་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་མདོ་ལས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡིད་ཀྱིས་འགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་སོ། །ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་དད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་གཉིས་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་དེ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ། །དད་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར བ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དེ།དེ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཚོར་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་ པའི་དང་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་།མ་རིག་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡོད་པར་ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཆོས་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཕྲད་པ་དང་། ཚོགས་པ་དང་འདུས་པ་དེ་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚངས སྤྱོད་དྲི་མ་བུད་མེད་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་ནི་བདེ་བའོ། །མེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

此外，對於緣和緣所生二者的確定和不確定都存在過失。如果僅由名色為緣而生六處，那麼化生眾生的識就不是其緣了。如果僅六處是名色為緣所生，那麼依于彼等的色處、與意處相應的法、聲處等的緣就不是名色了。若二者都確定，則有上述兩種過失。若是不確定，則所說就成無義。對此，既非確定，不確定的解說也非無義，因為是爲了說明生起次第圓滿的階段的過失。 支分差別也非依于彼的色等成為支分差別，因為不可能有前所未有的其他實物。聲也是因為處於不確定的階段。從緣起解說中，六處分別圓滿。 緣起初分及分別解說第三品：由六處為緣生觸，何為觸？觸聚有六，如是廣說。其中，世尊依于所化眾生的差別而從觸的所依差別門中顯示分別，並非自性。那麼，何為觸？其他經中說：‘三和合為觸。‘此亦是顯示因，非自性。 其他心所法稱為觸，依此而生一切心所法。如十問經中說：‘受蘊、想蘊、行蘊等一切皆依觸而生。‘此如受等，任何人也不能以意識完全了知。如何令人信服？依可信之教。可信之教有三種：現量義、比量義及信解義。其中二者即由現量和比量而信受，即與彼不相違者。信解義亦應信受。 非苦非樂受也不能離識而了知，雖然自部諸師不能證悟此義，但因說有三受，若不爾，則第四禪及無色界將無有受的過失。眼等最初的差別及無明也是自性不可完全了知，雖然是不可完全了知的相，但從三和合為觸，應從可信教中了知有其他心所法。 那麼，其他經中說：‘彼三法會遇、聚集、和合即是觸’，如何理解？彼等是于因上假立果，如說：‘見聖者安樂’，‘女人為梵行垢’等。世間中也說：‘火是樂’，‘火是苦’等。

།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ལྟར་གདགས་ཀྱི། གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ། འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲད་པ་ལ་རེག་གོ་ཞེས་བརྗོད་ དོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། གསུམ་འདུས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ རེག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་དྲིས་འདྲ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ན་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡེ་པ་གང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་གོས་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་མིང་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་དྲུག་ལས་ཀྱང་སྡེ་ཚན་དྲུག་རྣམས་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ། གལ ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་རེག་པ་ཡིན་ན་ནི་གསུམ་འདུས་པས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རེག་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི། གཉིས་ལ་ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ངེས་པར་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ་རྔ་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།སྒྲིབ་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་ཐ་དད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་དེར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ བསྟན་ཏེ།ལུས་སྨོས་པས་ནི་ལྔ་ཆར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕྱི་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གསུངས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གང་གིས་རེག་པའི་ བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་གཉིས་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དེ་དགོངས་པ་གང་གིས་བཤད་པ་དེ་དག་བདག་གིས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པའམ་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཞན་དུ་རྣམ་པར་མ་གཞག་པ་ལྟར་རེག་པ་དག ཚོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། དེར་ནི་ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གཉིས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྐྱེན་ ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

對於因上安立果，三和合本身不是觸如何令人信服？如果說在世間上接觸稱為觸的話，這首先與’六處緣觸’的經典相違，因為六處包含在三者之中，並且也將導致非心所觸的過失，三和合也不是心所法觸。 如果說觸是假立的，如同香的相似性一樣，那麼這樣就成為不相應行，這樣的觀點不是任何部派的宗義。尊者瞿沙和此經中所說的名稱是什麼呢？即所謂受、想、思、觸、作意，從六種六法中，六種類別是安立在不同種類上，三和合本身不是觸。 這如何確定？如果僅僅是六處緣而成觸，就會捨棄’三和合即是觸’的其他經典，同樣也會捨棄’依此二者而有觸’的說法。如果僅僅觸是六處緣，就會捨棄’依二者而生識’的其他經典。 如果兩者都是確定的，就會有這兩種過失。如果是不確定的，則說明將變得無意義。對此回答：不會無意義，因為是由主要緣而決定的。主要緣是六處，因為有共同和不共同的緣故，如前所說，因為有彼則必定有境和識二者的緣故。 正因為如此，此處是從眼等門中顯示觸，而不是從色等門中顯示，如鼓聲一樣。在障礙經中說’依此二者而有觸’，是爲了通過所依和所緣的差別來顯示觸的差別。 具有識的身表示內六處，說身即是說了五處。如此，依此的感受稱為身受一樣。外名色是外在的，因為正是通過這二者顯示了分類。 其中所說，通過這六觸處，無聞凡夫會感受苦樂等，那麼六處、二者和觸處三者有什麼差別呢？沒有任何差別，我已經說明了以何意趣解釋這些。 在名色階段難道沒有觸或受嗎？為什麼在六處之後安立呢？並非沒有。如同身處和意處二者在那時圓滿故而不在其他支中安立一樣，觸和受也是如此。 如果是六處緣觸，為什麼在大因法門中說名色為緣呢？在那裡是想要說明有對觸和名言觸二者，從彼處已經顯示了處為緣，因為說了眼觸等。

།འོན་ཏེ་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་ན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན། ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཚོགས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ ནི།དབང་པོ་དང་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཟིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་མདོ་སྡེ་དང་གཉིས་ཀ་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པའི་གསུམ་ཡང་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཡིན། ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྔར་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་གནས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཚོགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གསུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། ལྔའི་གསུམ་དག་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། ཐོག་མར་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་དེ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནས་རེག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ རེག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འཐད་པ་ཡིན་གྱི།དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བ་རྒྱུར་མི་འདོད་པ་དེའི་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་གསུམ་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་བས་ན་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པའམ། རིམ་གྱིས་དྲུག་པོའི་ གསུམ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རེགས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན། འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །དེ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་དང་འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ཡིན་ནོ་། །གང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའམ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་དང་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན ཆོས་རྣམས་དེའི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་དང་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྙེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

然而，如果說從三和合而有觸，那麼所謂的和合是什麼？如果說是聚集，那麼它們是如何聚集的？如果說是因為同時生起，那麼根和境就不會成為識的因，因為識已生起時，彼二者就失去了功能。若未生起，則因為不存在。若是互為因，則與’依二者而生識’的經典都相違。第六識的三者因為時間不同，如何能聚集？所謂聚集是指同時運作。 如果說因為先前生起的根和境在識生起時仍然存在，所以是三和合，那麼這樣的話，根和境就會成為非剎那性。對於第六識的三者來說，也會有兩個識同時聚集的過失。如果說是以因果關係而三和合，那麼對於五識的三者來說，因為是同時生起，根、境和識就不應該成為因果關係，如前所述。 如果是次第生起，則先有根和境二者，然後是識，再后是觸，這樣只有識本身合理成為觸的因，而根和境二者則不是，因為在識的時候它們已不存在。三和合就不能成立觸，因為只有一個對它有作用。如果說識和觸是同時生起，那麼識就不會成為觸的因，如前所述。 這樣的話，三和合也不能成立觸，因為只有二者對它有作用。對於那些認為三和合本身就是觸，不承認同時生起為因的人來說，由於根和境二者在識的時候已滅，就不合理成為生起受的因，因此不能成立’以觸為緣生受’，因為對他們來說，三者成為因果關係的是觸，而不僅僅是識。 因此，聚集不應該是和合，因果關係也不是。和合的含義只是因果關係，而三和合無論是同時還是次第的六識三者，如何成為觸呢？如果是同時生起，怎麼會是因果關係呢？也不互為因，就像影子和芽一樣。如果是次第生起，又怎麼會是因果關係呢？因為在果的時候因已不存在。 就像種子和芽一樣。因為它們的滅和生是同時的，就像秤桿的上下一樣。如果說為什麼不成為以無為先導的果呢？因為無因與果同時。首先，意識合理成為意識的因，就像種子和芽一樣。 對於那些已經過去很久或未來的法，其他意如何成為因呢？因為依靠它而生起的緣故。若不如此，諸法就只會成為所緣而已。如果已生已滅和將要生起的諸法沒有能生起的緣，就不會對它們生起這個識。

།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ས་གཞན་དག་ གི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱིས་འདས་པ་རྣམས་དྲན་པའམ།མ་འོངས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ སྔོན་དུ་མ་བྱས་ན།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡང་སྒྲོགས་སོ། །རྒྱུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ང་ཕྱུག་པོའི་བུ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲང་པོ་བྱེད། སྨྲས་པ་པ་ཤི་བ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་སྤང་བ་ལ་ནི་དེ་ ཤི་བས་ནུས་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་བསམ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་དེའི་ཕ་ཤི་བ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་དེ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རེག་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཚོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད པ་འབྱུང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་གཉིས་ཀ་མི་འབྱུང་བའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་སྐྱེས་པ་ན་འབྲལ་མི་འདོད། །འབྲལ་བར་འདོད་དང་གཉིས་མིན་གྱི། ། རྒྱུ་གང་ཚོར་བར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་བདེ་སོགས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་སྡོམ་བརྩོན་རྣམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ནས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འབྲལ་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ལས་ཤེ་ན། དེའི་བདེ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་ཡིན་ན། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཚོར་ བ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པས་ན།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྟེ། མི་རྟག་པའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྟོགས་ན། ཚོར་བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་དགའ་བདེ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གསུངས་ཀྱི། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ལམ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱའོ་། །མི་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ ན་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

瑜伽師們由於三摩地力的差別，以及由其他地所生的識熏習相續轉變的差異，能憶念過去或推測未來，以及通過曾經經歷過的現前所欲，推測與其同類的事物，若無現前所欲作為先導，則不會對過去和未來生起認知。在世間上也宣說即使無生也是因。 何為因？若問：‘如果我是富人之子，為何行乞？‘答：‘因為父親死了。‘對於破除這點，父親的死亡並無任何作用。 此中有何意趣？意為若其父未死，則不會處於如此境況。和合的決定將在後面再作說明。 已成立’六處緣觸’。在緣起解釋中，觸的廣分別已竟。 ‘觸緣受’中，何為受？受有三種等廣說，這些是顯示受的分別。 何為樂受？生起時不欲離別者。何為苦受？生起時欲離別者。何為不苦不樂受？生起時二者皆不生起者。 此處偈頌：‘生起不欲離，欲離及非二，是為受之因，如是樂等次。’ 若問：為何持戒精進者不願卻被貪慾纏縛，對從貪慾所生之樂生起欲離之心？答：此非從彼所生。 若問從何而生？是因見到此樂障礙戒律與三摩地，而生厭離。 若受有三種，在其他經中世尊說’凡所有受，皆是苦’，此有何密意？在其他經中已說明此密意：‘阿難，我是依諸行無常性及諸行變異性而說凡所有受皆是苦。’ 由於二受本性上無苦，故說是密意的苦性。 聖者舍利子也說：‘具壽，此三受即是：無常之樂、苦、不苦不樂。‘若了知凡無常即是苦，則于無量諸受也不會安住于喜樂。 為何世尊說變異性而聖者舍利子未說？因為世尊說三種苦，而聖者舍利子說行苦，因為行苦遍一切。 若說凡無常即是苦，則道也應成苦？答：不會，因為是依五取蘊而說。 為何如此？對於貪慾之事，應以無常想引生不順想。依于不順即是苦的意趣而說’凡無常即是苦’。因此，不會有道成苦的過失。

།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་དགའ་བའི་ཡུལ་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རིག་ན་བདག་གི་བ་ནི་དེར་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལུང་ལས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་དགོངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ ཉིད་དང་།འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་ངས་འདི་ལ་དགོངས་ནས། ཚོར་བ་གསུམ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ བའི་རིགས་སོ།།རེ་ཞིག་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །བར་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཡིད་། གང་གིས་ན་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་བསྟན། གལ་ཏེ་གང་སྐྱེས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་ པའམ།གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ན་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་ནི། གང་ལ་བརྟེན་ན་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ པ་དེ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམས་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་ འགྲུབ་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཡང་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ན་སྡུག་ བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བདེ་བའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གོང་མར་བར་མ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པར་འཐད། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་མི་ཤེས ནས་གཅིག་ཁོ་ནར་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གཉིས་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྲན་མ་ཤའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ།

聖者舍利子見到任何可意境皆是無常，則成為不順。因此，若知道凡是無常即是苦，我執則不會在此處成為隨眠，如是宣說。 凡是成為苦等受處的事物，由於與生滅二者相隨，故依次為不順，這在經中說’凡無常即是苦’。道不是如此，故於道無有過失。 有人說三受的宣說是具密意的，而苦性僅是一受。這是對此的錯誤分別，因為世尊具密意宣說一切受皆是苦性。阿難陀，我觀待諸行無常性及諸行變異性而宣說：‘凡是任何感受，在此皆是苦’。 若三受的宣說是具密意的，則應說’我觀待此而說三受’。暫且，所謂三受宣說具密意的分別是什麼呢？小苦受稱為樂，大苦稱為苦，中等既非苦也非樂，這是隨順世間的，因為世間人們了知它們為樂等。 苦受的相又是什麼？為何說一切受皆是苦？若說生起時想要遠離、不想遠離或二者皆非者為苦，那麼如何成立為苦？若說依靠什麼會造成損害即是苦，那麼依靠什麼會造成利益者如何成為苦？ 若說聖者如何見為苦即是苦受的相，諸行苦性的諸受被聖者見為苦，這也無有差別，如何由此門而成立受有小苦性、中等及大性？ 即使僅由諸行苦性而說受是苦性，也不應有’苦性有三：行苦性、變異苦性’等經。 三禪天有小苦受將成立，因為宣說有樂受。其上地宣說有中等非苦非樂受。如何應理于極寂靜等持中有勝苦受？ 因此，說三受的宣說是具密意的並不合理。然而，世尊說’于苦起樂想即是顛倒’，這是對二種苦不知是苦而唯一起樂想即是顛倒。 又說’凡是樂受當觀為苦’，這是爲了應用於見為二種苦性，因為這是離貪的方便，又因具多苦如豆肉聚。

།བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཡིད་དུ་འོང་བར་ལྟ་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་བདེ་ བ་ཡིན་པར་འཛིན་ཏོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་རྒྱུར་བརྟགས་པའི་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མང་བའམ། དུས་མ་ཡིན་པར་བསྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བ་བདེ་བ་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། དཔེར་ན་མགོས་ཁུར་ཁྱེར་བ་སྤྱོད་ལམ་གཞན་དུ་སྤོས་ན་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདེ་བ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེས་འདི་དག་མ་རྟོགས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་འབའ་ཞིག་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི་མི་སེམས་ཏེ། དེ་གཉིས་ ཀ་འདུས་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཀ་གང་ཇི་ལྟ་བུས་བདེ་བར་འགྱུར་བར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ལན་འགའ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་དང་ཚོད་སྔོན་དང་ཉ་ལ་སོགས་པ་གང་ འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྙེད་ན་རོ་ཞིམ་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྙེད་ན་འགའ་ཡང་རོ་མི་ཞིམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཡང་ལན་འགའ་ཞིག་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་ གཅོད་དེ།དེར་ནི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ངལ་བའི་ལུས་བསྐུ་མཉེ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་བྱེད་པ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དུས་རིང་པོར་ཡང་ངལ་བ་ཞི་བ་དེ་འདྲ་བ་ཁོ་ནའི་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ལེན་ འགའ་ཡང་བདེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་བློ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་དེ་ ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གང་ཕལ་ཆེར་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་འབད་དེ་ཞིམ་པོ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་འབྲས་ཆན་ཕལ་པ་དང་། འབྲས་བུ་པ་མ་ས་དང་། རྩབ་མོ་དང་ཆུ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་ པ་དང་བྲལ་ནས་རོ་ཞིམ་པའམ་སྣ་ལ་དྲི་ཞིམ་པའི་རྫས་གཞན་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བ་གང་ཞིག་ཡིན། རྣ་བས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་ རྣམས་ལ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཉེ་བར་ཞི་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མ་ཡིན་པར་ནི་ལུང་དང་རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ནི་ གསུམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་གཉིས་ལས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་ འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་། ཐམས་ཅད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གྱི་མ་བརྟེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

比丘童授說道：因為是痛苦的因，又因為由諸多痛苦所生，對於本是痛苦的卻視為可意，若是痛苦則執為安樂。安樂的感受實際是不存在的，因為不住于安樂的形態。凡是被認為是安樂因的飲食、衣服等，若過量或不當時服用則會成為痛苦，以此為安樂因的同時又成為痛苦是不應理的。因此，這些並非安樂因。 認為其他痛苦止息即是安樂，譬如頭頂重擔轉換其他威儀時，頭痛等得以止息。因此安樂確實是不存在的，若不了知這些，則會認為那些安樂因是安住的。若說：僅認為境的差別是安樂因，而不思及內在身體狀態的差別，實則二者和合才是安樂因。以如是方式了知二者皆能成為安樂者，永遠不會成為痛苦。 安樂因並非不安住，譬如火、稻米、大麥、青菜、魚等，在某種狀態下成為美味之因，在其他相似狀態下也不會成為不美味之因，這是比喻。雖然痛苦感受止息，有時也從其他安樂感受中遮除，在此唯于安樂生起安樂想，而非於痛苦止息。譬如疲憊身體按摩與轉換其他威儀二者。若非如此，則長時間也會對如是疲勞止息生起安樂想，而永遠不會享受安樂，也不會享受痛苦。 這只是在遠離痛苦之上假立安樂。也不是安樂想，因為不享受其他感受。此中確實如此，大多數人勤求美味飲食，但普通米飯、豆子、酸奶和清水也能止息飢渴之苦。當遠離飢渴，從其他更加美味或極其芳香的物質的差別中生起安樂差別之想時，還有什麼其他痛苦的止息呢？耳朵也在聽聞種種悅意動聽的聲音。 因此，並非于痛苦感受上因為其他痛苦止息而生起安樂想。不僅僅是其他痛苦的止息，這也由教證和理證成立，如說：‘觸緣受有三種。‘此中也應依于緣和有緣二者的決定與不決定中的不決定。為什麼呢？若感受之緣是決定的，則因緣、等無間緣和所緣緣就不成為緣了。這將違背經典：‘諸有情的一切感受生起皆依於此，無有不依者。’

།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། མོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་། རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མ་ངེས་པ་ཁོ་ ན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཆད་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ཐ་དད་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་སྐྱེས་པ་ན་རྐྱེན་ གཞན་དང་འདུན་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། རེག་པ་ནི་ངེས་པར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས། ཚོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲེད་ པ་གང་ཞེ་ན།སྲེད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ཐ་དད་པས་སྲེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྲེད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ།ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིའི་སྦྲང་བུ་བཞིན་དང་། གྲོང་གི་ཕག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཚོལ་བ་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲེད་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ ལ་སྲེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ།།འོན་ཀྱང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་རིག་པ་དང་། འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་དང་། སྤྱི་དྲིལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཚོར་བའི་རྒྱུན་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཇི་སྐད་དུ།ཀུན་དགའ་བོ་གང་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ན། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་བྱེད་དམ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་དག་དབྱེ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ན་བདག་གི་དངོས་པོར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།།དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གོ། །དེ་ཡང་འདི་ནི་བདག་ཏུ་སྨ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་གཞག་གོ།

若問依於何而生？依于勝解而生，依于分別而生，依于觸而生，如是所說。同樣，一切有情的任何痛苦，其生起之處皆是蘊。 若是決定有緣，則觸緣所生的其他心所法將不成立。若二者皆決定，則將導致前述過失。因此，應當依于非決定。 解說也非無義，因為是顯示主要緣故。觸為主要緣，是因為由樂受等觸的差別而生起樂受等諸受故。如是，當其生起時，其他緣及欲、分別等也依于觸，而觸則不一定依于彼等。 從緣起解說中，受之分別已圓滿。 所謂受緣愛中的愛是什麼？如廣說’有三種愛’，其中世尊依欲、色、無色的差別而說愛的分類，而非本性，是依所化眾生的差別而說，如前所述。 其中，欲界所行之愛即是欲愛，中間詞省略，如’狗的蠅’、‘村的豬’。如是色愛、無色愛也應如理了知，即說明這些就是三界之愛。 其中，對於未離欲界貪和無色界貪者，依次為煩惱性的追求、貪著和執著。任何地的受即是彼地之愛的緣。 若問如何對苦受起愛？不說對彼本身起愛。然而，樂受是對與之相應且不離之愛的緣。苦是對與之不相應且離之愛的緣。 非苦非樂是對其狀態生起歡喜之愛的緣。在某些禪定中，是對與之相應且不離之愛的緣。 世尊亦說：‘為苦受所逼而了知，對欲界之樂生起歡喜。‘即苦受亦是對樂起愛的緣。 複次，對三受及總括蘊相續無差別地生起我愛，與俱生我見同時生起，彼亦從受門而生。受相續是彼一切的增上緣。 如《大因法門經》中所說：‘阿難，若無受亦不見有受者，然于彼起我想耶？’ 有些人說，當彼等無差別生起時，依我事愛而生起遍計我見。 世尊依此等而說：依無明觸所生之受而生愛，由彼生諸行。此即安立為我語取。

།དེས་ ཡིན་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར།འོ་ན་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བཤད་ཅེ་ན། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲེད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གང་དག་ སྤྲིན་གྱི་ཆར་པ་ཞེས་སྟོན་ན་ཅི་སྤྲིན་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆར་པ་འབབ་པ་ཡིན་ནམ།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ཡོད་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ས་བོན་ཉིད་གནས་ནས་སྟོན་པའམ་མནན་པ་ ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བོན་མེས་མནན་ན་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བོན་མེད་པའམ་མནན་པ་ནི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡོད་དེ། དེ་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་ཚོར་བ་རྣམས་མ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་སྲེད་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རེག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲེད་པའོ་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ནི་ཚོར་བ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་དང་མི་འགལ་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ ནི་སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།།རེག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཚོར་བ་ས་གང་ཡིན་པ་ནི་ས་དེའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཅིག་ན་ཡང་མ་རིག་པ་འདྲ་བ་ ལས་དེའི་ཚོར་བ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགལ་བ་ མེད་དོ།།འདིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གཞན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚོར་བ་ནི་ཆོས་གཞན་དག་གི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་ཆོས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་ འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་ག་ངེས་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་གཉིས་ཀར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

那麼，我執論者的取是如何因為愛而成立的呢？如果說愛是由三受為緣而有，為何說樂受成為貪慾隨眠呢？因為是緣于自相續的樂受，並與之相應的緣故。 如果說愛是由受為緣，則由於一切受都存在，將導致阿羅漢也有愛的過失。出離所依的喜受等也將不存在的過失。對此回答：如同說雲雨，難道有云就一定會下雨嗎？同樣，雖有受，也不一定會生起愛。 為什麼不生起呢？因為具有對治的差別。此中種子仍住或被壓制，即使有緣，若種子被火壓制則不會生長。譬如雖有田地和水等緣，但若無種子或種子被壓制，就不會生出苗芽一樣。 在其他經中世尊有特別說明：‘由無明觸所生之受為緣而生愛’，同樣’當感受樂受時，由於不了知諸受而成為貪慾隨眠，不能出離’。因此，顛倒分別的受是愛的緣，而不是一切受。 那麼此處為何不作特別說明呢？因為無明是諸行的共同之緣，其義已說明故。在某些經中說愛的緣唯是無明：‘諸比丘，無明是愛的因，無明是愛的緣，無明是生起之處。’ 同樣’諸比丘，愛的食是什麼？應說是無明。‘在某些經中則說唯是觸：‘六種愛聚即是從眼觸所生之愛’等廣說。同樣’凡是受蘊、行蘊，一切都依于觸’。此處則說受是緣。 如何不違背經典呢？因為意趣不同。無明是說為愛的共同之緣。觸也是如此。受是特殊之緣，因為三界中，任何地的愚癡之受都能引生該地的愛。 即使在同一地中，由相同的無明，也因受的大小差別而生起不同的愛，爲了生起愛而感受樂受等，依賴觸受的差別。因此說’受緣愛’並無矛盾。 此處若是確定之緣，則將有前述過失。其他因緣、等無間緣、所緣緣等將不成為愛的緣。若是確定所緣，則受將不成為其他法的因緣、等無間緣和所緣緣。 經中廣說’于苦受生嗔恚隨眠’，以及’具樂則心等持，具樂則宣說正法’等，將與此相違。若二者都確定，則有兩種過失。

།མ་ངེས་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཚོར་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྲེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།སྲེད་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན།ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་ཅི་གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའམ་། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་ འགྱུར།གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བླང་བ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན། དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ པར་བསྟན་པར་བྱ།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བ་འདི་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཡིན་པར་འདིར་དགོངས་སོ། །གཞན་ནས་ཇི་སྐད་དུ་འདོད་པ་ཅན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དེ་ དག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་། །འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་དེ་། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་འབྱོར་ན། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པར་ལྟ་བའོ། །དེའི་སྒོ་ ནས་ལྟ་བ་གཞན་དུ་སོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆ་ལུགས་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ཁྲུས་དང་སྤྱོད་པ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ ཁྱད་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་སོ།།བདག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི་སྒོ་ནས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བ་ཉི་ཚེ་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་དྲིས་ན་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གཞི་ ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་མཁས་པ་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་ སོང་བ་དག་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སེམས་ལ་འབྲེལ་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཞེན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གཟུགས་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་ནི་ཚིག་ཐ་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་། དཔེར་ན་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བ ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།སྨྲ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྨྲ་བ་ཙམ་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果說不確定則說法成為無義，對此雖然不確定但說法不會成為無義，因為顯示愛的緣的差別，如是而說故，如前所說。受是主要緣，如是具有樂等受等門中愛普遍生起故。從緣起說法中愛的分別圓滿。 愛緣取所說的取是什麼？取有四種如是廣說，從欲取乃至我語取。此處文句是如見色般了知，還是如色處般？由此成何？如見色般則是于欲等取，唯顯示取的差別門而非自性。其中欲等是什麼？彼等之取又是什麼應當顯示。 若如色處，則欲等即是取，故已顯示取的自性及差別，則欲等是什麼？如何顯示為取？應作如見色般的文句。前已說唯由差別亦有些能了知自性。其中欲是指五欲功德。他處如何說欲者欲，是彼五欲功德的假名。 如是：‘若求欲，具生欲身者，若彼諸欲不得，如刺扎般成害。‘見的文句是有見和斷見。由此門其他見亦是。與彼相關的戒禁是戒與禁。其中誓離非行是戒。誓受裝束、飲食、沐浴及劇烈行為等差別是禁。 我見是我語，由彼門說我故，有我見者成為我語者。唯由說有何顯示？由彼門唯作說而已，若問則不知，因我見無所依故。於五取蘊說我並執著。其他說我見非說。 其他經中如何說：‘諸比丘，云何愚人無聞凡夫不善無明所覆，於此取蘊我語執著隨眠繫縛遍執？諸比丘，愚人無聞凡夫於色見我’如是廣說。 其中若我見是我語，則何為其他執著？故為不顯最後詞故說我語，顯示我語是執著，如說半句等稱為說半句般。為何說說？為顯示唯說即是執著故。

ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་གིར་བྱ་བ་དེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གསུངས་པས་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེར་ནི་ཚིག་སྦྱར་བ་གཞན་དུ་བྱ་ཞིང་འདིར་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་པས་འདིར་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་ལ་འདུན་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་པ་དེ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལྡན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་འདུན་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་སྐྱེས་ན་དེའི་ཡིད་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ་། །མི་སྡུག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྟག་པ་དང་ཐེར་ཟུག་པ་དང་གཞི་མ་དང་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ དང་།ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དག་ཉེ་བར་བླངས་སམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་གང་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་གང་བླངས་པ་དེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་རྣམ་གྲངས་སྲེད་པ་ཉིད་སྨྲས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ཇི་ ལྟར་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འདོད་པ་ཚོལ་ཞིང་དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣ་ ཚོགས་གང་ཡིན་དེ་དག་འདོད་པ་མིན་།།ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གིས་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་གྱི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་འདོད་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཕྱེད་འོག་མས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་བཞིན་གནས་པ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་བསྟན་རྣམས་དེ་ལ་འདུན་པ་འདུལ། །ཞེའོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་ པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་འདིར་འདོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དང་པོ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཡུལ་ལ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ གང་ཞིག་ཡིན།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཐ་དད་པས་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལེན་པས་ན་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གང་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།

如經中所說：‘比丘們，無聞愚夫凡夫們所說的我和我所，這是遍計所執，而實際上並非如此。’ 其他人說：‘說有我即是我見，是對身體實體執著為我的遍計。’ 若如此，則成為對蘊體執著為我，然而經中說：‘若對諸蘊執著為我，則成為隨眠煩惱’，這如何能成立？ 對此應當另作文字安排，此處也是另一種情況，有何不可？所說的欲等，其中的欲求和貪著即是取，如其他經中所說：‘於何有欲求和貪著，彼即是此處的取。’ 其中，希望獲得即是欲求，對所得之物生起喜愛即是貪著。如何是欲求和貪著成為取呢？由此取著欲等諸法。 若生起彼等，則其心成為能取者。若我見是取，欲求和貪著是取，則不凈經中所說：‘比丘們，於此我見取是常、恒、本性、不變之法，如實安住等所取’，這如何能成立？ 對此，我見所執取的事物即是我見取，這是在說明若欲求和貪著是取，則豈不是說愛為緣而有取的異名即是愛本身？ 若說受愛是欲等愛的異名之緣，有何過失？若不如此解釋，又如何理解？由受愛隨應而求三界樂等諸受相應等因緣，並對此生起貪著。 其他人如色處般作文字安排，彼等所欲如偈頌中所說：‘世間種種非是欲，分別貪著是人慾。’ 能起欲求者唯一是欲。所欲求的色等種種境界是有貪者所欲求，離貪者則不然，故彼等之慾非唯一確定。 下半偈顯示此義：‘世間種種如是住，然諸智者調伏欲。’ 因此，此處的欲即是分別貪著，彼即是取。見、戒禁、我見亦復如是，如前所說，彼等即是取。 主張欲是境界者的取是什麼？一切皆是後有。彼等如何取後有？由彼差別造作能引後有之業故。 或者，欲等彼等即是受愛者以相應等因緣執著的方式而取，故稱為取。如說’佈施的施者’，此處是說能施即是佈施一樣。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་འདོན་པ་ན་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པ་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་བཞི་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན པ་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པར་འགྱུར་རོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ ཞུགས་གཉིས་ཀ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་གཉིས་ཀས་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་ བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱར་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་མར་གྱི་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གོ་མི་ཤེས་ན་ཅི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ། དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ། ཅི་དེ་ལས་གཞན་མ་མིང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁྱེད་ ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།སྦྱོར་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན། ནུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་པའི་ འདུན་པ་དང་འདོད་པའི་དགའ་བའི་བར་དུ་འདིའི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་བར་དུ་འདིའི་སེམས་མཐར་ཐུག་པར་གནས་ཏེ། འདི་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་བདག་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ནི་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ ཁམས་གསུམ་པའི་མི་ཤེས་པའོ་ཞེའོ།

當誦讀諸品時，何為欲取？除了與欲相應的見、戒禁之外，其餘與欲相應的結縛、隨眠、近煩惱、纏，這些稱為欲取。 四見是見取，即從身見乃至見取見。 何為戒禁取？如有些人執著戒律為最上，認為依戒律能得清凈、解脫、出離、超越苦樂。執著禁行為最上，認為依禁行能得清凈、解脫、出離，如前所說。執著戒律與禁行二者為最上，認為依此二者能得清凈，如前所說，這稱為戒禁取。 何為我語取？除了與色、無色相應的見、戒禁之外，其餘與色、無色相應的結縛、隨眠、近煩惱、纏，這稱為我語取。 其中，與欲相應的取稱為欲取，如同色處一樣，詞語組合成立，因為省略中間詞，如同油的力量。‘相應’即是’相連’之義。 見取、戒禁取即是見、戒禁本身，若不理解我語取，是色無色本身為我語，還是與之相應的諸取為我語取，抑或色無色相應的結縛等既是我語又是取？如何稱其為我語？還是另有所謂我語？你們應當解釋。 世尊自己在其他經中說：‘何為欲系？諸比丘，無聞凡夫的欲是生起也是滅沒。‘廣說乃至’從諸欲中生起欲貪、欲喜，乃至欲的執著，其心究竟安住，這稱為欲系。如是欲系，有系、見系亦復如是。’ 品中增益我者，除了與欲相應的見及無明之外，其餘與欲相應的結縛、隨眠、近煩惱、纏，這些稱為欲系。 除了與色無色相應的見及無明之外，其餘與色無色相應的結縛、隨眠等，這稱為有系。 五見是見系。 無明系是三界的無知。

།དེ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་དང་པོར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གང་འདིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ མཚན་ཉིད་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ སྤྱོད་པ་པ་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྤོང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཆད་པར་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་སྤྱོད་པ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དག་ཡུན་ རིང་པོར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སེམས་ཅན་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་།གསོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེ་དག་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་པོ་དང་གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་ནི་བདག་ གི་བདག་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སྤོང་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེའོ། །གཞུང་དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་ཅེ་ན། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ ཕལ་ཆེར་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་དག་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པ་ན། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་བསམ་ གཏན་དང་།རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་པར་ལྟ་བའམ། ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའམ། མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སོ་སོའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་གཉིས་པ་སྟེ།ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་གཞན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་འགའ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྟ་བ་ ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྤང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཆད་པ་ནི་འགའ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ནི་གསུམ་དུ་བསྟན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ན་གང་ཞིག་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

因此，對於取著也可能有增益。最初所說的諸取著並非是增益，而此處所說的’慾望和貪著即是此處的取著’這一取著的定義也與其他經典相符合。對欲等的修習也與欲等取著極為相應。這也與《入智論》所說極為相應。 為何其他外道行者和普行者解說欲取、見取、戒禁取的斷除和遍知，而不解說我語取呢？答：其他外道行者和普行者長期執著於我，執著于有情、行者、養育者和補特伽羅。他們未能遠離對我的執著以及對有情、命、行者、養育者和補特伽羅的執著。 文法家們說：‘我的我是存在的，應當解說其斷除和遍知。‘這些論典與’對我語的慾望和貪著即是我語取和我執’的含義極為相應，而與色、無色相應的結縛等則不相應。 為何安立四種取？就在家眾和出家眾而言，在家眾大多是欲取。此外的出家外道大多是其他取，即他們捨棄諸欲而出家，爲了未來能得到或遠離可意不可意的感受而出家。 出家后，依于禪定和證悟的差別而成為常見或斷見。這些也依次是依于有見或無見。戒禁也與此相關。如世尊所說，任何依於世間各種見的，皆是二見，即有見和無見。 我語也依於二見，因為遍計未來我的有無。因此，我見包含在見取中，因為一切外道都取著此見。其他見則非一切所共有。因此世尊說：‘有些沙門或婆羅門宣說斷除和遍知欲取、見取、戒禁取，但沒有宣說我語取。’ 愛有三種而取有四種，何者是何者的緣？欲愛為緣而有欲取，即對於現法中欲求與樂苦相應和離違的人們，依于欲界愛而生起。

།གང་དག་མ་འོངས་པ་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་ བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པར་སྲིད་པ་དང་མེད་པར་སྲེད་པ་རྣམས་དང་།གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྟེ། དེ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ ཏུ་བྱུང་ན་ས་དེ་པའི་ལུས་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་མངོན་དུ་ཞེན་ཅིང་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ས་འོག་གི་མདོ་སྡེ་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བསྟན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པའོ། །དེ་ལས་འདུ་ བྱེད་དེ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འོ་ན་ཆོས་འདི་པ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་དག་ལ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལྟ་བའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་བརྟུལ་ཞུགས་སམ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་སྲེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡོད་དེ། ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ བ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བཞི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང ཡིན་པའོ་ཞེའོ།།སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི། སྲེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་གཞན་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ རིག་པའི་རྒྱུས་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་པ་དང་ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་དང་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཅུང་ཟད་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྲིད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་སྲེད་པ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་འབྱུང་ཁུངས་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་གཉིས་ཀར་འགྱུར་རོ། །མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ངེས་པ་མེད་ཀྱང་བཤད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ པ་སོ་སོ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚོར་བའི་སྲེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས་འཕྲོས་པ་གཞག་གོ།

對於未來想要經歷喜歡和不喜歡的感受，以及想要與之相應或分離的那些人來說，他們有欲界的行為，對有無產生貪著；以及在色界和無色界中行持的那些人，這些都是由於他們的緣故而成為其他。 如果問貪愛是以何為緣而執取我見，則當貪愛生起于某地的感受時，愚人們就會對該地的身體執著為我並且貪愛執著。 因此，世尊在經中宣說了身見之後，說道：‘由無明觸所生的感受為緣而有貪愛。由此而有那些行。’ 那麼，此法中觀無我的人們有何取著呢？對於未離貪者來說是欲取。對於已離貪者來說是其他取著，但不是如前所說的那樣。為什麼呢？因為他們沒有見惑煩惱。因此，他們不會因執著見解、戒律、禁行或我見而產生貪著。 他們有貪愛的煩惱，對於未離貪的地，則有慾望和貪著的取著。 世尊是針對煩惱具足的補特伽羅而宣說這四種取著的。在其他情況下則說無差別，說’什麼是無取著的諸法？眼和色’等廣說，‘什麼是取著？即是慾望和貪著，這就是此處的取著。’ 其他人說，他們也有我見取著，即是對身體起我想的慾望和貪著。 關於’貪愛為緣而有取’這一說法，如果是確定的緣，則只有貪愛是取著的緣而非其他，這樣其他因緣、等無間緣和所緣緣就會成為取著了。 也會捨棄其他經典，如’以無明為因而有貪著、嗔恚、愚癡’的說法，以及’所有各種罪惡不善法的生起，都是以無明為因乃至以無明為緣’的說法，同樣也會捨棄’所有諸行都依觸而生’等說法。 如果是確定的緣所生，則只有取著才是有的緣，而不是其他的，這樣貪愛就不會成為其他法的因緣、等無間緣、所緣緣和增上緣了。 也會捨棄’比丘們，業的因是貪愛，緣是貪愛，源是貪愛’等其他經典。如果兩者都是確定的，就會有前述的兩種過失。如果是不確定的，則解釋就成為無意義了。因此，沒有確定性。 雖然沒有確定性，但解釋並非無意義，因為是爲了顯示主要的緣，並且如是解釋。即對感受生起貪愛，爲了與之相應或分離而成為欲等取著的緣。 各別的取著是依賴無明等和感受的貪愛，而不是依賴於彼處的無明等。關於取著的確定性，因為太過延伸，所以到此為止。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་ལེན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཚིག་སྦྱར་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིའི་ཚིག་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་བུ་རམ་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་གཞན་གང་ཞིག་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲིད་པ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་བྱོལ་སོང་གི་སྲིད་པ་དང་ཡི དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་།ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་གང་གིས་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དང་རིམ་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོ་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདིར་ནི་སྲིད་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་པའི་སྲིད པ་གང་ཞེ་ན།ལས་གང་ཞིག་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་གཟུགས་ མེད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཡང་ལས་གང་ཞིག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་ སྲིད་པ་ཁོ་ན་དེར་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་སྟེ།འདིས་བར་མ་ཆོད་པར་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་འདིས་དེད་པར་བྱེད་པས་དེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སྲིད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། །དེ་གཉིས་ ཀ་ཡང་ལས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ལས་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་སྐྲ་དཀར་བཅོམ་པ་ དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མིང་འཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྲིད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འཇུག་པ་རྙེད་ པ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པ་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱི་མིང་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

緣起分別解說中取分別已竟。 什麼是以取為緣的有？有三種有，即欲有、色有和無色有。在此若作詞組解釋，則如前所說會有過失。因此，此處應如何解釋詞組？與欲相應的有即是欲有。同樣，其餘諸有也因中間詞不顯而如蜜水、糖乳一般。 什麼是有？世尊在其他經中無差別地說：‘是五取蘊。‘這些也應依三界如理了知。 如是，那麼什麼是以有為緣的生？其他經中說彼三有即是七有：地獄有、旁生有、餓鬼有、天有、人有、業有、中有，應如理了知。因為有情以何因何次第出生於何處，即是有。‘以何’是指應了知以何因和以何次第。 因此，應知彼經中業有所攝的是三有。其他經中也廣說：‘阿難，雖然未來也將成就有，但此處是指此有。’ 分別中說：什麼是欲有？任何與欲相應的、以取為緣的、趣向未來成就的業，以及彼業之異熟。什麼是色有？任何與色相應的如前所說。什麼是無色有？與無色相應的如前所說。 此中也是指以彼業為有而說以其為緣的生，而非以其異熟為緣。然而，彼是有。因此，意趣是唯業有即是三界中的欲等有，因為此無間能生有，故稱為有。譬如能驅使故稱為驅使。 如是，那麼諸行與有有何差別？二者都將得業名。業有二種狀態：自性狀態與習氣狀態。心相續中由彼所生的習氣差別也得業名，如服用長生藥消除白髮，由彼所生身體轉變的差別也得長生藥名。 其中，當說’以行為緣的識’時，是得行名的業自性狀態，因為具有功能差別的識相續是以彼為緣。當說’以取為緣的有’時，是習氣狀態得有名。 若彼習氣能成就有，則得趣入。若未得趣入，則得業名和行名。

།འདུལ་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ལས་རྣམས་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བསྐལ་པ་དག་ནི་བརྒྱ་ན་ཡང་། །ཚོགས་ཤིང་དུས་དང་ལྡན་པ་ན། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུར་སྨིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ།གང་ཟག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མིང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེས་འགའ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་འོག་མར་མ་ཡིན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གོང་མར་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་གཙང་བར་མ་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་དུ་མ་ཡིན་ པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་བྱེད་དེ་སྲིད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་ཡང་འདུན་ པ་དང་འདོད་ཆགས་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ན་དེར་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་སྔ་མ་རྣམས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་ སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན།བདེན་ཏེ་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེར་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བས་འོག་མ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཇི་ལྟར་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་བག་ཆགས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་ ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ཅི་དེའི་ལེན་པ་དག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ངན་སོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །འོ་ན་གནས་སྐབས་གང་གི་ཚེ་ལེན་པ་དང་ བཅས་པའི་ལས་རྣམས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འཆི་བའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དུས་སྔར་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།སྔོན་གྱི་ཚེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རིས་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལྷག་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་རྣམས་གང་ཡན་ཆད་དུ་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེ་ན། ཅི་ཙམ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ པ་དེའི་བར་དུ་ལྡོག་པ་མེད་དོ།།ལུང་ལས་སྲིད་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མ་ཞུགས་པ་སེམས་གཞོལ་བ་ལ་ཡོད་པའོ། །ཞུགས་པའི་སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་ཞུགས་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཡོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་བར་ མ་དོའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།རྐྱེན་ནི་གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནས་འཕངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་ པ་ཉིད་ནང་དུ་གཏོགས་པར་བྱས་པ་སྐྱེ་བའི་ནང་དུ་མ་ཡིན་ནོ།

如律中所說：‘諸業不會虛耗，即使經過百劫，當因緣聚合時節具足，必將於有情身上成熟果報。’ 雖然承認一個人在同一時間具有福德等三種行為，但名稱並非實有。雖有無明緣行，但有時也不會形成顯現的有。例如，已離貪者不會往生地獄，未離貪者不會往生上界，見諦者不會往生惡趣，凈居天眾不會往生不凈處，阿羅漢不會往生三界，如是等。 因此，並非在一切情況下都承認行會成為有。只有在有取時才會成為有的狀態，若無則不然，故說取緣有。如是，即便有無明緣行，若無慾望和貪著與後有相應，則不會形成顯現的後有。 雖然前業會執持自己的果報，但由於習氣轉變的差別，隨其力量而後給予果報，為何不如是承認呢？誠然，是隨其力量而住。在何處有慾望和貪著，彼即與其所引發的後有相應，唯有如是，非余處，故說取緣有。 若問已離貪者生於地獄時，其慾望和貪著如何與後有相應？因為在臨終時其習氣得以現行。若問未離貪者見諦后不生惡趣，是否無其取？與惡趣不相應，因為已斷見斷所斷的慾望和貪著。其餘也因後來被摧毀。 那麼，何時具取之業必定隨其力量而成為有？臨終時必定如是。某些決定業則更早，如順生受業、無間業等。若爾時成為有，為何不立即形成顯現的後有？因為前世業的異熟與同類眾同分的余續相連。 問：成為有的諸業往上至何處隨順為有？答：直至成為生有之間無有退轉。經中說有二種有：趣向有，即未入生時心趣向所具有的；已入有，即已入生時中有階段心所具有的。此二合一稱為有。 若問中有的緣是什麼？緣是趣向有。其中業有是主要的，異熟非主要，因為生時從異熟所引已圓滿，且爲了投生而造作業。有本身歸屬內攝，不在生之內。

།ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལེན་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གང་ལ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ ལ་ཡང་དགའ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་དེས་སྔོན་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་ བསགས་པ་ཡོད་དོ།།སྔོན་བྱས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དེ་ཤི་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་དེ་ལ་ལན་ གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་སུ་གནས་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་ པ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཤེད་མ་པ་དབུགས་ཞེས་བྱ་བས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་གང་སེམས་དང་བ་དེ་ནི་གཞན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དག་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་སྟེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིར་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་འཆད་པ་ དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ས་གང་བའི་ལེན་པ་ཡིན་པས་ནི་ས་དེ་བ་ཁོ་ནའི་ལས་དག་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགེ་བའི་ སེམས་ཀྱི་ལས་གང་དག་འཆི་བའི་ཚེ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་གྱུར་ན། དེའི་ལས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་དག་ས་ བོན་གྱི་རིགས་ལྔ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལེན་པས་གྲོགས་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ས་བོན་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན། དེས་ནི་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་བའི ལེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན།དེས་ནི་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་མ་འོངས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ།

關於’取緣有’這一說法，如果緣是確定的，那麼取就是有的緣，如《大業分別經》中所說：‘不是完全遠離殺生’等，乃至’對此既不貪愛也不捨棄的人，身體毀壞后將投生於善趣天界諸天之中，這並非由於該因緣使其身壞后投生善趣天界諸天之中，而是因為他曾造作、積累善業。其前世所造業的緣是這樣的：在臨終時獲得與正見相應的善心及心所法，由此因緣，身體死亡后’等廣說，這就與前說相違。 對於他們來說，前世所造的異熟業存在於心相續中的習氣成為有，這是由於彼緣的緣故。如果認為臨終時與善思相應的心就是有，那麼這也將與’彼前世所造業的緣是這樣的：在臨終時’等說法相違。 如劊子手名為’氣息’者問長老舍利子：‘何者是清凈心，即是轉生他處天界之業，成為有的緣’等說法，以及’獲得第四禪定的比丘因增上慢而誹謗聖者、執持邪見者將投生地獄之業’等說法，應當依循經典而了知，與此也將相違。 如果是確定的有緣，則僅是取緣有，而非其他，這樣就不會有取的異熟果、等流果和增上果等其他果。如果兩者都是確定的，就會有兩方面的過失。因此，這裡應當依據不確定，而解說也非無義，因為是在解說主要緣。 取是有的主要緣，因為屬於某地的取只能使該地的業成為有。屬於某地的善心及心所並非在臨終時。那麼，如何是以取為緣而成為臨終時善心的業呢？如果當時識中無取，其業就不會成為有，如阿羅漢一樣。 若如此，則與’比丘們，五種種子是有取識的異名’的經文相違。如何善識有取呢？因為取作為助緣而能得果，所以說它有取，並非是指它是種子。阿賴耶識是種子，當其中的取習氣極其堅固時，由此說它有取，是未來再有芽現前的種子。屬於某地的取極其堅固時，由此說它有取，是未來再有芽現前的種子。

།ས་གང་པའི་ལེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་ཤིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་སྒོ་དེ་ནས་ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྩགས་པའི་གནས་ སྐབས་དག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། འདིའི་ འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པར་བྱེད་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་ རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ཚོར་བ་ཙམ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ནི་སྒོ་དེ་ཁོ་ནས་ཕྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ངན་ སོང་གི་འགྲོ་བས་སྐྲག་པ་དང་།བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྲེད་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་འགྲོའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་ འཐད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གི་སྲེད་པ་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་ཡང་སྲིད་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ལས་དག་སྲིད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་གང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་གཞན་ནས་དགའ་བ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཅི་མྱོང་ཡང་རུང་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་དེ་ནི་ལེན་ པ་ཡིན་ནོ།།ལེན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ལ། ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་འདི་དག་སྲེད་པ་ཡིན་པར་རུང་ལ། དེར་ཡང་ལྷ་རྣམས་མགུ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དགའ་བ་ཡང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དགའ་བ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་ལེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་ཚིག་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དགོངས་པ་ཅན་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལེན་པའི་ཡིན་ཏེ་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་དེའི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་མང་བ་རྣམས་ཡིད་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་བུད་མེད་ནི ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་བུད་མེད་དྲི་མ་མ་ཡིན་གྱི་བུད་མེད་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་ཆགས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བུད་མེད་ ལ་དྲི་མ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ།དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲེད་པ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེ་བར་གསུངས་ཤེ་ན། ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་ལ་སྲེད་པ་རྩ་བ་ཡིན་པས་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ།

如果執取變得非常堅固和增長，那麼從此門中，正是爲了立即成就其他生命中由彼地業習氣積集的階段，而獲得趣入，因此說’以取為緣而有有’。 若問：所謂趣入是什麼？答：凡是有業習氣轉變差別，能成就自果者，即稱為此處的趣入。如同以紅花汁染過的茉莉花一樣。 若問：為何不認為唯有愛才是有的緣？答：對受的貪愛必定是爲了得到或遠離彼而執取欲等，無有執取則諸業不能成為有，而且若無慾等執取，僅僅對受的貪愛也不能引發種種業，而由欲等的意樂和貪著之門所引發的業，則必定由彼門而後有。 對惡趣眾生的恐懼和欲求善趣者的貪愛，與彼趣不相順的貪愛，不應理為往惡趣之業成為有的緣。而以對善趣受的貪愛為先導的欲等意樂和貪著則是應理的。 對於那些背離有和不順後有的貪愛者，如何由彼緣而成就諸業成有？因此，‘以取為緣而有有’是必須承認的。 那麼，世尊在他處說喜即是取，並且由彼為緣而有有，如受經中說：‘諸比丘，無聞凡夫對於所感受的任何受’等廣說，乃至’于彼受有喜，彼即是取。由彼取為緣而有有’。又說’後有的貪愛是與喜貪相應’，此等經文可以是愛，彼中又說’諸天的歡喜是依于喜’。 對此答：不應說與貪愛和貪著相應的貪愛是愛。喜是能歡喜，是染污意的喜，是樂受的差別。受不應理唯是取，此經文是有密意的。 此中何為密意？對受的喜是有的因。彼亦是取的，于因的因說是彼取，爲了對多喜于受者生起厭離故。如說’女人是梵行的垢’，女人非垢，而是見到女人後，取不如理相而生貪慾。貪慾是梵行的垢，因為彼能障礙彼故。因垢的間接因而假立女人為垢。 如說：‘諸佛出世樂，演說正法樂’等。 若問：為何其他經中說愛即是集諦樂？答：因為貪愛是業所引後有現前成就的根本，爲了斷除根本而如是說。

།ཡང་ན་ལེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་ལ་བསྟན་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲིད་པ་འདོད་ པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དང་། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་དང་ཡུལ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟར་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །དེ་བས་ན་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདིར་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་། ལས་ནི་ཞིང སྲེད་པ་ནི་རླན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན། མ་རིག་པ་མུན་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མ་རིག་པ་མུན་པར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་པ་དམན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་དག་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེས། སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ། །དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ལེན་པ་ཉིད་རླན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་རླན་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལུད་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་ས་བོན་ལ་རླན་མི་སྐམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གཡོགས་པ་ནི་སྲེད་པའི་རླན་མི་སྐམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ཁོ་ན་ཞིང་དུ་གསུངས་ལ། གཞན་ལས་ནི་རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་སྟེ།དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡུལ་གང་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླན་པར་བྱེད་དོ། ། མིང་དང་གཟུགས་དེ་ནི་དེའི་ཞིང་ཡིན་པར་འདིར་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རིས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་ལས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་མདོ སྡེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་འདི་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད། ཇི་ལྟར་ན་ལས་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་རིས་འདྲ་བར་འགྲོ་བའམ། གང་ཡང་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།དེའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་བས་ནི་བདག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རིས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་དང་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོ་གཞན་འབྱུང་བ་ཙམ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཆགས་ཤིང་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

或者說，對於取和俱有的彼者而言，如是宣說：‘復生之愛，具有貪慾喜樂，于彼彼處生起歡喜’。 於此，無差別地欲求存在即是復生。 緣于已得事物的喜樂與貪慾二者相混合，故具有喜樂貪慾。 于未得的種種受用和種種身體事物，于彼彼處生起歡喜，是為此義。 對於已得和未得的兩種身體事物和兩種境界，如是應當依次了知四種愛。此為瑜伽行者們所說。 因此，取的特徵慾望和貪慾也包含於此。 如世尊所說：‘業是田，愛是潤，識是種子，無明是黑暗相。彼等眾生的無明成為黑暗，是識住于下劣思維，即是欲愛。‘如是廣說。對於此經，應當如何了知？ 有的階段的業是田。 趣向于彼處具有取的識是種子。 取即是潤。 此三種相是後有芽生起的因。 無明是潤不竭盡的因，為顯示此義而從此中出現，譬如被糞覆蓋的種子潤不幹。 如是被無明黑暗相所覆蓋的識種子是愛潤不幹。 為何此處世尊唯說業是田，而在他處以異門說四識住處：‘諸比丘，所謂四識住處，是地界的假名’？ 于任何境界生起喜樂和貪著，即是使具取的識潤濕。 彼名色是其田，此處如是宣說。 若不依止業有，識不能生於其他同類平等分，故業是田。 若以取為緣，從業愛而成就後有。 于其他經中說：‘生的因是業，成就的因是有。‘此二者有何差別？業和愛二者如何是因？ 趣向彼彼眾生類同分，或隨順業而趣向，是為生，其因是業，因為業有種種，且具異熟。 如說：‘是故我說眾生隨業而趣。’ 如是若造作福行，識趣向福德，如是廣說。 同樣也說：‘業能分別眾生的高下、劣勝。’ 無差別的愛是現前欲求。 成就即是成辦。 於一切同類平等分中僅是生起其他蘊，其因是愛。 無差別地貪著身體並希求后際存在，因為彼無差別且無異熟，如是彼是有覆無記。 差別所顯的事物是欲界善。

།སྤྱིར་འཇུག་པ་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན། གང་དུ་སྐྱེས་པས་དེ་པའི་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལས་མེད་པར་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྲེད་པ་ མེད་པར་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་ས་བོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མྱུ་གུ་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། ཆུ་མེད་པར་མངོན་པར་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཆུས་བརླན་པའི་འཇིམ་པ་ལས་རྒྱའི་འབུར་འབྱུང་གི་སྐམ་པོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བརྐོས་པ་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་སྲིད་པ་ གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལེན་པ་བཅུག་ཅེ་ན།དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་འབྱུང་བ་མེད་པར་སྲེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་གི་རྒྱུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བར་ཞེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གནམ་ལྕགས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་པ་དང་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ནས་དེ་ལུས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་ནི་ལུས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིད་འབྱུང་བར་ ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ལ། སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ནས་དེ་ལ་སེམས་ འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་དགའ་ནས་དེར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ པ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐལ་པ་མི་འདྲ་བའི་ལུས་གཉིས་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར།རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ད་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་ཀའི་སེམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བ་ཡང་གལ་ཏེ་ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་ནས་ཡིན་ན་ནི་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཀྱང་ལྷའི་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་གཟུགས་ དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།སྐལ་པ་མི་འདྲ་བའི་ས་པ་གཉིས་ཡིན་ན་ཡང་འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད།དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་ས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་ སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ།

一般而言，如果未離貪慾，則依其所生處而建立其所屬。無業則身體不會有種種差別，無愛則不會有顯現成就。譬如無不同種子則芽不會有差別，無水則不會有顯現成就，此為譬喻。又如以水浸潤的泥土可以製作陶器，而乾燥的泥土則不能。這也是隨順於所雕刻的。 同樣，有愛的識才能產生後有，無愛則不能。這也是隨順於業，這是另一個比喻。那麼在此緣起中，為何在愛和有之間加入取呢？爲了顯示由於其差別而有業的差別成為有。對於那些無有而起貪愛的人們，他們的顯現成就是由什麼因呢？他們也是由於對蘊有貪愛，因為執著於我見。 被雷聲等驚嚇而死的眾生也是因為貪著身體，這就是他們顯現成就的因。對苦受生嗔而欲斷絕身相續，是因為不能如實遍知厭離身體。其他人對於顯現成就的因如何是愛這一問題如此推測：臨死心與中有色二者同時聚合，對中有色生起貪愛而趣入其中。 中有心也稍微貪著血液、精液等外在事物而投生其中。如此一切分別都是不合理的。首先，如果中有色屬於有情數，則一個有情在同一時間怎麼會有兩個不同界的身體？粗細、顯現不顯現、不同趣類兩者如何合理？臨死心與中有色二者同時聚合是不合理的。 若不屬於有情數，則不應成為中有，因為不屬於有情數的中有是不存在的。對臨死心的貪著，如果是以肉眼見到而生起，這是不合理的，因為那時眼識是不可能的。中有色也是天眼的境界。若如夢中由意識分別，則何需中有色？ 若是不同界地的兩者，無論臨死心與中有色是屬於哪一地，對其生起貪著都是不合理的。無色界也沒有中有，如同彼處，為何不承許在其他處顯現成就的因也是有？如是，這些分別都是不合理的。 一切有情未斷除對身體的貪愛，對於未離該地貪的眾生，這是其顯現成就的因，這是無過失的。如何是未斷除？因為未破除其隨眠，或者未以世間道降伏。

།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡོད་དེ་། མུ་བཞིའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཡིན།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་གང་ཡིན། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་གང་ཡིན། གཅིག་སྤངས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་ པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ གིས་སྐྱེ་བར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་འདིའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཚུལ་དུ་འགགས་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྲེད་པ་བར་མ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་གནས་པས་ན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ ཡོངས་དེ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་པར་གཏོགས་པ་ཡང་རུང་།སྐྱེ་བར་གཏོགས་པ་ཡང་རུང་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འཐོབ་བོ། །གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་གྱིས་ན་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་སོ། །འོ་ན་གང་ལས་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་སྲིད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ལས་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་ ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གཉིས་ལ་འདིའི་དོན་ནི་མི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་སྲིད་པར་ཡང་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །འདིར་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྐྱེན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེ་ནི་འདིར་གཞུག་པར་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ ན་དེར་ལེན་པ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན།གཞན་ཡང་འདིར་ཁུངས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྲིད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ། བམ་པོ་བཞི་པ་སྟེ་ཐ་མ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།གང་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་ནི་གང་དག་གི་དང་གང་དུ་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་གནས་དང་། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།།མིང་དང་གཟུགས་དེ་འབྲེལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆགས་པའི་དབང་གིས་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ རྒྱུན་ནི་བྲེང་ཆགས་པ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ཡང་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ།

那麼，世尊說：‘有人已斷除生的結縛，但未斷除現行的結縛。有四種情況。‘對於這段話，什麼是生？什麼是現行？這兩者的結縛又是什麼？斷除第一個的是什麼？斷除第二個的是什麼？兩者都斷除的是什麼？兩者都未斷除的又是什麼？ 對此這樣回答：生是生有。現行是中有，因為趨向于彼故。對這兩者起繫縛作用的煩惱，就是這兩者的結縛。在中有中般涅槃的，是斷除生的結縛。其中，由於諸根成熟的緣故，以無分別的方式滅除了繫縛生的煩惱，因為中有的愛即是以必定生起對治的方式相續，所以稱為斷除。 以分別的方式滅除一切煩惱，無論是屬於中有的還是屬於生有的，都是同時獲得。已離欲色界貪的聖者，是斷除現行結縛。已離三界貪的，是斷除這兩者。除此之外的，則是兩者都未斷除。 那麼，對於經中所說’愛是現行的因’，為何不認為唯獨中有是現行呢？若是如此，則中有的因將僅僅是有，而不是業。那麼地獄等不同的中有如何合理？生的因也將僅僅是業，而不是有。離貪者也將生於無色界。也不會在中有中般涅槃，因為生的因僅僅是業。 因此，並不主張一切都唯是中有現行。有人說：‘這裡所說的有是指精血作為助緣的業。‘這樣的話，諸行也會有這樣的過失。在’有有三種’的說法中，對其中兩種來說這樣的解釋是不合理的。在欲有中也有化生者。這裡是說自相續中存在的緣，而不應該把他相續中存在的精血包括在內。 如何是取緣的事物？此外還需要說明出處。這是從緣起解釋中關於有的分別。 緣起初分別解釋，第四品暨最後一品。對於’有緣生’中的生是什麼？如廣說’彼彼有情’等，這是說明是誰的、在何處、以及生的性質如何。 ‘彼彼’是指各種界、趣、生處、處所和身體差別的有情。名色相續稱為有情，因為由於貪著力而相續存在，這是詞源解釋。什麼是相續？因果事物的相續稱為相續，這裡相續是指相連，即是不間斷。

།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ལ་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི། སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་སྔོན་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འཕོས་པའོ། །འཕོས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མའི་མངལ་ནས་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བཙས་ཕྱིན་ཆད་འདུག་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་མིང་དང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པའོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་སྨོས་པ་ནི་གཅིག་པུ་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་སྨོས་ པ་ནི་བདག་གཅིག་པུ་རྟོག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཙམ་སྲོག་ནི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སྨོས་པ་ནི་ལུས་ཅན་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་གྱི། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ བདག་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་གསུམ་པ་བསལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ཡང་མདོར་སྟོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསར་དུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་ པ་ཡོད་པ་གང་གིས་རིས་མཐུན་པ་དེར་མངོན་པར་བྱུང་སྟེ།ཕུང་པོའི་རྒྱུན་འཇུག་ཅིང་གནས་པ་སྟེ། གནས་པ་དེ་ཡང་སྲོག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོར་ན་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱར་ནས་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’在那些有情眾生之類中’，是指與某類相似的有情眾生群體。 廣泛出現的’出生和極度出生’，隨順解釋為出生的異名，以其他異名來說明是合理的。 若問何為出生？若說’凡是出生’這樣的語言方式以前未曾有過，這並非以前未曾有過，而是那些以前就已存在，因為是先前的認知，同樣也是爲了顯示其他諸法在意義上沒有差別。 顯示階段差別的意義是另一種異名，如同所投生那樣，從名色等直至感受之間的事物生起即是出生，因為此時已生於與有情眾生類同分相似之處。 出生之後，名色圓滿即是極度出生。名色完全圓滿，進入諸根完整無缺的階段即是轉生。 轉生后，從母胎中出現六處，由緣取境相而趣入即是顯現，是從胎門而出。 出生之後的安住即是極度顯現。 如是，由有為緣而有生即是圓滿出生所攝。 如前所說，從名色乃至感受之間，這是出生不同階段的特徵。 出生的自相是有情眾生獲得自體。 顯示獲得自體即是獲得各別蘊、獲得各別界、獲得各別處。 如是，有情眾生的自性有三種，因為于蘊等相續中起有情想而執著。 說三種是爲了遣除獨一、有身體及緣取境界三種我執分別。 積聚義是蘊義，故說蘊是爲了遣除獨一我執分別。 由於’唯法即命即是界’是詞源解釋，故說界是爲了遣除有身體我執分別。 眼等緣取境界是諸處，並無能緣取的我，故說處是爲了遣除第三種我執分別。 如是廣說具有階段的出生差別相后，又略說為諸蘊現前成就及命根極度生起。 如此則已說明濕生及化生有情的出生相。 其中新生起即是現前成就。命根是由有情眾生往昔業所投生，能令同分相續相連，由此顯現於同類中，蘊相續趣入並安住，此安住即稱為命。 如是，略說即是顯示與同類相連而具相續即是出生。

།སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ནང་ནས་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་ན་དེའི་འོག་མ་དག་ནི་འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྲིད་པས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ལ་དེའི་ངོ་བོའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་བྱས་ནས་དེའི་བྱེ་བྲག་ལས་གནས་སྐབས་གཞན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དགེ་སློང་དག་རྣམ་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། གང་སྐྱེ་བ་དང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འདིའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།རྣམ་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་འཕེལ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འཕེལ་ བའི་སྐྱེ་བ་དང་།འཕེལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་རིམ་པ་འདིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ རྟག་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་གིས་དང་།དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་གནས་གསུམ་ཚོགས་པས་མའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ བ་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ་། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ནི་ རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པ་ཡང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་ སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དེའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྲ་བྱི་ཞིང་སྐྲ་མདོག་འགྱུར་བ་དང་།པགས་པ་འཁུམས་པ་དང་མདངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཤ་ལྷོད་པ་དང་། དཔེ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་མདོག་འགྱུར་བས་སོ། །སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་ཤིན་ ཏུ་དབུགས་རྒོད་པ་དང་།འགྲེང་བ་དང་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ན་འབུབ་པ་ལྟར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱུར་དུ་བརྗེད་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བའོ།

在五種生的種類中，第一生是由有為緣，這是合理的，那麼其後諸生是由後後為緣，怎麼說是由有為緣呢？有使第一生具有其體性的能力，由其差別而使其餘諸位次也成為後後為緣，因為這是根本，所以說是由有為緣。在《分別最初差別經》中，世尊也如是說：‘比丘們，四種相的生是以何次第而生，何者生，如何生，應當了知這是此生之相。’ 四種相即是如所投生的名色、六處、觸、受之相。以何次第而生即是播種之生，其後是增長之生，其後是結生之生，其後是增長之生，增長后受用，獲得言說能力之生，以此次第而生。何者為生？是蘊、界、處之生，而非我。為何？因為蘊等增長的緣故。 由無常和命根的力量，以及法性住于可測時間的緣故，無常生即是生。如是所說即是說明生有十種差別。此處所說’有為緣生’中，緣和有緣二者的確定與不確定都有過失。若唯有為生緣，則違背’三事和合于母胎結生’之經。若唯生為緣，則有為之業非是等流果之因緣，緣于彼之心心所亦非所緣緣。 若二者皆確定，則有兩種過失。若是不確定，則所說成無義。答：非無義，因為是說主要之緣。有是主要之緣，因為無有則不可能有生。也將無中陰。無三事和合者，濕生、化生等以及無色界中，如其所應而有生。此為從緣起解說中分別生。 所謂’生為緣故有老死’中，何為老？即如經中廣說’頭髮稀疏、白髮’等十八種詞所說的七種變異相，說明是衰老。形色變異相即是頭髮脫落、髮色改變、面板皺縮、光澤衰退、肌肉鬆弛、形體改變及色澤變化。 力量變異相即是出聲且呼吸粗重，站立行走時如蟲蠕動般前傾。智慧變異相即是愚鈍，因為無力了知善說惡說諸法之義及應作不應作。念力變異相即是迅速忘失及記憶不清。

།འཁྲིག་པ་དང་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པའི་མེ་ཞེན་པར་གྱུར་པས་སོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་ བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྟོབས་ཞན་པ་དང་ཉམས་པས་སོ།།ཚེ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཆི་བར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དང་ཡོ་བྱད་ཉུང་བར་མི་བཟོད་པས་སོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གསུངས་པ་དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ཀྱི་ ཚེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་བྱས་པའི་ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྐྲས་ཕོངས་པ་ནི་བྱི་བ་དང་མདོག་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཕོངས་པ་ནི་དབྱིབས་དང་ཤ་དང་སྟོབས་དང་མདོག་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཕོངས་པ་ནི་སྨྲ་བ་ན་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ལངས་པ་ན་གདུང་མ་གུག་པ་བཞིན་དུ་གུག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུག་པ་ན་ལུས་མདུན་དུ་གུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ན་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ནི་ཤེས་རབ་རྨོངས་པ་དང་དྲན་པ་ཞན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩེད་མོ་དང་དགའ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་མི་གསལ་བར་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ཕོངས་པ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་དང་ཤི་བ་དང་ཉེ་བ་དང་འཆི་བའི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་བཟོད པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འཕོས་པ་དང་འཕོ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ རིས་དེ་དང་བྲལ་བའོ།།འཕོ་བ་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ཏེ། གང་ཞིག་འཕོ་བ་དེ་འཕོ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་འཕོ་བ་ཉིད་དེ། འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །ཞིག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་མིང་གི་ཚོགས་བྲལ་བའོ་། །ནང་ཉམས་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའོ།།ཚེ་ཉམས་པ་དང་དྲོད་ཡལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྟེན་པའི་ཟས་ཀྱང་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཟས་ནི་སེམས་ཅན་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཟས་གནས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པས་ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་འཕོས་པ་དང་།འཕོ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཚེ་ཟད་པ་རིམ་གྱིས་ཤི་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཤི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཡང་ཚེ་མ་ཉམས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་ འཆི་བ་སྟེ།དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང་། ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་གང་ཞེ་ན། དུས་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ གང་ཡིན་པ་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའི་དུས་དེའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་སྟེ།སྲོག་གི་དབང་པོ་དོན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཉིད་ལ། འཆི་བའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་། མ་རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་། ཤི་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མ་རྫོགས་པར་འཆི་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། རྫོགས་པར་ཤི་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དང་དུས་སུ་ཤི་བའོ།

性交和飲食享受的快樂變化的特徵是因為對男性本身造成損害，以及因為入定之火變得執著。感官變化的特徵是因為對境的所緣力量衰弱和損壞。壽命變化的特徵是因為壽命行臨近死亡和不能忍受資具減少。在第一分別解說中所說：‘諸比丘，由於四種生的壽命變化所造成的五種衰敗即是衰老。‘五種衰敗中，發的衰敗是因為脫落和變色。身體衰敗是因為形狀、肉、力量和顏色改變。行為衰敗是因為說話時咳嗽和呼吸粗重，站立時如同彎曲的樑柱一樣彎曲，坐時身體前傾，行走時需要拐杖支撐。心的衰敗是因為智慧迷惑和記憶力衰退。受用衰敗是因為對資具的享用衰退，對遊戲和歡樂的資具完全不能享用，有色根對自己的境界不清晰地執行和不執行。命根衰敗是因為壽命耗盡、臨近死亡，以及不能忍受微小的死亡因緣。 這十八種衰老的異名如是解說。什麼是死亡？即是諸有情從各種有情類中遷離和正在遷離等，廣說有十種異名。其中，遷離是與該有情類分離。正在遷離是死亡的階段，即正在遷離者是遷離，其本質即是正在遷離，也就是遷離的階段。毀壞是色身與名蘊分離。內壞是色身的有色根斷絕。壽命損壞和暖氣消失這兩者都是因為住世的因——前世的業力牽引和目前依賴的飲食都耗盡而顯示，如其他經中所說：‘食是有情住世時，食住亦復如是。‘以兩個詞說明遷離和正在遷離。 如是首先顯示壽命耗盡而漸次死亡和死亡階段這兩者都是死亡。還有壽命未損壞而具有命根者非漸次死亡，即是命根滅盡、捨棄諸蘊和死亡，這是略說。什麼是命根滅盡？即是命終，意思是時間圓滿。這表明前世業力所牽引的同分蘊相續住世的時間到達終點即是命根滅盡，命根並無其他實體。在第一分別解說中：‘諸比丘，應知四種生的特徵中有六種死亡的分類：圓滿死亡、不圓滿死亡、死亡的自相、不圓滿死亡的分類、圓滿死亡的分類、非時死亡和時死。’

།དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་ཤི་བའི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྲལ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤི་བའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བསྟན་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ་རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་ལས་མ་ཕྱེ་ཞེ་ན།རྒ་ཤི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཀྱི། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ལས་བཟློག་ལ་བརྟག་པའི་ ཚེ་ཡང་གང་ཞིག་མེད་ན་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་དེ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏམ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བའི་སྔ་རོལ་ལམ་ཕྱི་ནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། གདོན་མི་ཟ་བར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་ཁོ་ན་དག་དུས་བྱེད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་ཡིན་ནོ།།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒ་བ་ཡོད་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བར་དུ་བསྟན་ ཞེ་ན།འདི་ཉིད་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །གཅིག་གིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་ བའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བསྟན་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཉེས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་དམིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ན་ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། །ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ན་ལུས་ཀྱིས་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོལ་བ་དང་ ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བའི་དུས་ན་འབད་པར་བྱེད་པའི་ངལ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ན་བྲང་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་གདུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་བཏང་བ་ན་བར་སྐབས་སུ་སེམས་ལ་གདུང་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །དེ་དང་བྲལ་བ་ནས་མི་གསལ་བའི་གནས་ སྐབས་སུ་ཉིན་ཞག་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཟླ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་བྱེད་པ་ནི་འཁྲུག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྡུག་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཡིན་ན་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ན་རྒས་པའམ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དཔེ་སྔར་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་ནོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ།

諸比丘，其中死亡的自性，應當了知是從身體分離意識而壞滅，以及有形根門消失。這些就是解說那十種死亡差別的含義。 如果問為何在教法中說憂惱等而在分別中未分別？因為想要說老死是有支的緣故。如是，若問何為緣起諸法？如其他經中所說，是從無明乃至老死，而非憂惱等。在經典中反觀時也說’何者若無則老死不生’，而非憂惱等。 若問是否不承認那些？因為次第不定及非一向斷故。彼等無有定次第，可在衰老之前或之後。憂惱等也非必定有，因為見到具足富貴而多喜樂者命終。老死則必定生起，因為是有為相故。生起即是生。壞滅即是死。住異即是老。 所謂住即是相續。其前後差別即是異。此經中說圓滿中有衰敗之老。若問既然住異是老，為何在中間說？這就是次第。若問為何有為相非如是？因為說生滅差別即是住異故。二者說無前及壞滅后的無常性。一者說事物變異的無常性，由此即是如是次第。 若問為何在教法中說憂惱等？為顯示有生則有彼等過患生起，是為顯示過患廣大性及令生厭離故。為何稱為憂惱等？與所愛別離時邪妄分別為因的妄想即是憂。彼邪妄語即是悲嘆。 與不愛會遇時身體感受不悅即是苦。心所生起者即是憂。尋求及守護時勤勞疲憊即是惱。與所愛別離時以捶胸等身體受苦即是苦。停止悲嘆時中間心生劇烈痛苦即是憂。從彼離開后不明顯階段中某些日夜思念憂傷即是惱的異名。 如是，其他經中所說’愛類之憂、悲、苦、憂、惱等將生起’是合理的。若問若是以生為緣而有老死，則生已即應衰老或死亡？此中說唯結生剎那為生，如同以凝酪等為緣而有軟酪等。非立即生起故前已說譬喻。 如是者，即是以彼等行相。苦蘊者，即是苦的相續。大者，即是具無始。

།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའམ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་ གི་དང་བྲལ་བའོ།།འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་རེག་པ་དེ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནས་ཚོར་བ་དེ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་ཏེ་འདིས་སམ་འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་ནད་དང་མྱ་ངན་དང་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྒས་ཤིང་ཤི་བར་མི་འགྱུར་ བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རྒ་ཤི་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་གཞན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ཚོར་བ་བར་མ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ངས་སྨྲས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སོ་སོ་དང་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ངས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།དེ་དག་གི་ནི་སྔར་དོན་དང་ཡི་གེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་ཏེ་བརྗོད་པ་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རྒ་ཤི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དེར་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལས་བསྟན་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་མི་འདོད་ན་དེའི་གནས་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ ཡོད།དེ་དག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཕུང་པོ་ལྔ་པར་བསྟན་པ་གཞན་མ་ཡིན། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རེ་རེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ།མུ་བཞི་བརྟགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་འདིས་མདོར་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བརྟེན་པ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མདོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་འཕེན་པ་དང་ འཕངས་པ་དེ་ཉིད་གང་གིས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དེའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་འཕངས་ཤེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་འཕངས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’這’是指生和老死等或行等。‘唯’是指遠離我和我所。‘生起’是指生。如經中所說：‘由彼彼觸生起，乃至彼彼受生起。‘在聖諦中說明從苦因生起諸苦，因為是由此或從此生起之義。 關於’以生為緣而有老死’，此處緣和有緣兩者的確定與不確定都有過失。若僅生是老死之緣，則應成不會因道路疲勞、疾病、憂愁、恐懼未除，以及他人所為而速老速死。若僅老死是生之緣，則應成除生的差別外，其他一切染污法和清凈法都不會生起，也應成無有樂受、舍受、憂愁等。若二者都確定，則有上述兩種過失。若是不確定，則說明將成無義。 然而並非無義，因為是說明主要緣故。生是主要緣，因為未生者無有老死，且無道路疲勞等時也有老死。 ‘這是緣起分別’是指完整宣說其支分差別。我所說的這些是爲了我之前所說的內容，意思是依據各自情況和為此等緣故而說如是之義。顯示彼等前已通達義理文字，具足宣說自性。緣起解釋中老死分別圓滿。 有人說：此處雖顯示無明等，但不應僅理解無明等為支分，其中必定還有色、心及其他心所法等作為俱有，即五蘊的十二種狀態稱為十二支。若問為何經中唯說無明等？答：因為在彼彼狀態中是主要的。若不承許無明等是行等之主要緣，則彼狀態中無明等何以為主要？又如何不承許彼等為支分？若一切皆是五蘊，為何唯說名色是五蘊而其他不是？因此，世尊意趣是說每一行等之主要緣即是支分，如四句觀察所說。 若問此十二支說明顯示何義？依據最初差別分別法門，當略說如何通達。即顯示：何者如何拋擲什麼，及已拋擲者由何如何成就，已成就者是什麼，以及其過患為何等。若問由何拋擲？答：由無明緣行。若問如何拋擲？答：因熏習于識故。

།ཅི་ ཞིག་འཕེན་ཞེ་ན།ཡང་སྲིད་པ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ་ཅི་རིགས་པར་མཐར་གྱིས་དང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕངས་པ་དེ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་དེ་ཉིད་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་སྔོན་འཕངས་པས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གནས་པ་དག་དེས་སྲིད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་གིས་འདི་ནས་གཉིས་པར་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་འདིར་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ཡོད་ན་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། རྒ་ཤི་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལང་ཚོ་དང་སྲོག་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕེན་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་བདེན་པ་མཐོང་ན་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་རིག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ལྔ་སྟེ།གང་གིས་འཕེན་དང་ཇི་ལྟར་གང་། །དེ་སྒྲུབ་བྱེད་པའང་དེ་ལ་ཡང་། །ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་དེ་དག་རྣམས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། །གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་དང་། །རྣམ་པ་བཞི་དང་གཉིས་ཀྱིས་དང་། །གཅིག་གིས་གཅིག་དང་གཅིག་གིས་ནི། །དོན་བདུན་ དག་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྟན།།བདེན་པ་ཇི་བཞིན་མི་ཤེས་ཕྱིར། །ལས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བསྒོས་ཕྱིར་དང་། །ཡན་ལག་བཞི་ནི་རིམ་གྱིས་འཕེན། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཡོངས་བརྟས་ཕྱིར། །འཕངས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡི། །ཚོར་བས་སྐྱེད་པའི་སྲེད་པ་ལས། །ལེན་པ་འབྱུང་བས་དེ་ཡི་ལས། །བསྒོས་པ་སྔོན་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན།།གྲུབ་པ་སྐྱེ་ཡིན་དེ་ལ་ཡང་། །རྒས་སྩོགས་ཉེས་དམིགས་གང་གི་ཕྱིར། །བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད། །སྲེད་པ་བྲལ་ན་འབྱུང་བ་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་མི་བྱེད། གང་དག་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་ བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་དབང་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རིག་པ་མེད་པས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །སྲེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །བདེན་པ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་དེ་ནི་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མི་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བའི་མུན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་མེད་པར་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལམ་འདྲེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།སྲེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་རིག་པ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་གྱི། སྲིད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ།

投什麼呢？爲了使未來的名色、六處、觸、受等隨其所應，漸次或頓時生起。那兩種投生是什麼？即是識中彼之種子圓滿增長，此即是投生。 由何成辦呢？如前所說次第，由先前投生而此處所生之受緣生起貪愛，以及由彼緣取。如何由彼二者成辦呢？由於彼識中住有業習氣，故能造作有。 識中有眾多業習氣，因為由種種行熏習之故。由取的差別所攝持，由此從此處至第二有生起者，此處稱為有。 其所成就者是什麼？即是所投生的名色等於未來生起。有此時有何過患？即是老死，因為悅意的青春與壽命毀壞之故。 無明緣行所投生，及愛緣取所成就，此如何可信？如是見真諦時則無投生後有，因為已生聖諦智慧。雖然無慾阿羅漢有先前投生圓滿，但不會成辦後有。 為攝此義，有五偈：由何所投及如何，何者成辦及於彼，有何過患彼等相，十二支分而宣說。二支一支及，四相二相及，一與一一者，七義中宣說。 由不如實知真諦故，由業熏心故，四支次第投，由彼種子圓滿故。如其所投而生起，由受所生貪愛故，生起取故彼之業，熏習為先而有故。 成就即是生彼中，老等過患故因此，見諦者無所投生，離貪則無有生起。 為何見真諦時無無明？因為此人的業不會投生後有。若謂主宰投生後有之業非無者，其主宰為何？即是無知的無明。 其為何？即是見真諦的違品。愛亦如是何不許？若謂見真諦之違品即是其主宰，不見即是見之違品是合理的，因為是障蔽自性之故，如光明之黑暗。 愛則不然，因為是貪著相。無明遍於見真諦境，故彼是違品是合理的，有則不然，因為滅諦與道諦二者無彼故。 無愛亦成立無明是見真諦違品，因為滅諦與道諦二者有雜染，而愛則無無明不存在。見真諦所斷亦由遍知無明所緣而斷除，有則由斷除緣彼煩惱而斷，故此非見真諦違品。

།འོ་ན་དེའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་དེས་རྒྱུན་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཡང་སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།སྲེད་པ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་ཡང་སྲིད་མེད་པར་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་སྲེད་པས་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་སྲེད་པས་དེ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན། བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་ལ་མ་བསྐྱེད་པར་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་རང་གི་ ཁམས་དང་།ས་ལ་དམིགས་པ་ངེས་པ་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་འཕངས་པ་ལ་ཡང་ས་གང་བར་གཏོགས་པའི་སྲེད་པ་འཇུག་པ་རྙེད་པས་ས་དེ་པར་གཏོགས་ པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གང་དག་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དག་དེ་དག་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ཁོ་ན་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་མེད་པར་དེ་དག་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཆད་པ་དེ་དག་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རིམ་གྱིས་ཡང སྲིད་སྐྱེ་བར་འཆད་པ་ལ་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་སྲིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པར་ནུས་པའོ། །བདུན་ནམ་ལྔས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདུན་ཁོ་ན་འཆད་པར་བྱེད་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་མ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མེད་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པས་དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དེ་ནི་སྔར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ལྔ་ཁོ་ན་འཆད་པར བྱེད་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་མེད་པར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གསར་དུ་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཟད་ན་ཡང་སྲིད་ག་ལས་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་ཅི་ཡིན་པ་ཤེས་པར་ མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་བཤད་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

那麼，對此的對治即見到真諦是如何的呢？因為無明不存在則愛不生起，並且由此而斷其相續。譬如，凡是過失的對治，也是由此而生起的病的對治一樣。 假如愛是能主宰投生後有的業，那麼對諸諦愚癡且欲求斷絕輪迴者，則不會投生後有，因為厭惡愛且以無後有的愛力而投生後有是不合理的。 暫且，愛能主宰福德和非福德的諸行，因為欲愛使其增上行故。對於不動業又如何？若未生起禪定或無色定，則無緣于彼而生起愛的機會。 如是，愛是決定緣于自界和地，而無明則不是如此。因此，唯有無明能主宰投生後有的業是合理的，而愛則不是。 對於已投生後有者，則隨其所屬地的愛得以趣入，由此主宰顯現成就彼地所屬。 那麼，為何不說那些非決定緣于自地，而是異熟不同及遍行一切界者，它們能主宰投生後有的業呢？唯有無明是其主要，因為遍及見真諦的境，以及無彼等亦有力故。無明若無則彼等亦無。 因此，依據七事而解說十二支是合理的。 若問：另外，依次解說緣起生起後有時，以幾支才圓滿？答：以能說明具因的後有為限。 若說是七或五？若僅解說七支，則會說：‘由無明緣行所薰染的識，從名色等次第而於未來生起後有。‘則未說彼由有緣取的差別果報而從先前而生。 若無彼等，則應成阿羅漢亦成就後有，因為有無明緣行所薰染的識故。無明既未說是顯現成就後有的因，則為何由斷彼而不生？行緣已先前生起。 若僅解說五支，則說：‘由有緣取所發起的業而生起後有。‘而未說彼由無明緣行所薰染的識所投生的名色等次第而生起。 若無此，則見真諦者亦應如未見真諦者一樣新投生後有。業盡時後有從何有？以及未能了知自性為何、圓滿為何、受用為何。 有緣亦未說明。因此，若無十二支的解說則後有的解說不圓滿。

།སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་ པོ་འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཁམས་སུ་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྔས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལུང་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་འཆད་པ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་སྐད་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་གང་གསུངས་པ་གང་ཟག་གཅིག་གི་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་འདས་པ་ནི་དུ་ཞིག་ཅེ་ན་སྨྲས་པ་གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པ་དུ་ཞིག་ ཅེ་ན་སྨྲས་པ།གཉིས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲེད་པའི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ ལས་གང་བྱས་ཤིང་བསྩགས་པ་དང་།ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་སྲེད་པ་རྙེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་གང་གིས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པོ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་སྟེ། འདི་ནི་མ་རིག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།ལས་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་བྱེད་ཅིང་བསྩགས་པ་དང་། ལས་གང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པ་ན་ཡིན་པ་ཕྱིས་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ལས་གང་གིས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ལེན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་། དེ་དག་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ནི་ཚོད་ཡོད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ན་མི་རུང་ངོ་། །དུམ་བུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་དང་། རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་འཆད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། འདས་པའི་ལས ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། འགག་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ནི།དེས་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དུས་ཁོ་ན་ནི་ འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར།སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མ་ རིག་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་སྤངས་ན་ཡང་གཞན་སྤངས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རིམ་པས་འགག་པར་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའོ།

產生的因是隨業而定，因為它主宰著投生名色等差別的身體實體。 成就的因是隨貪愛而定，因為它主宰著在自界中投生後世的相續。 如是以七支和五支來說明。因此，經中解說十二支是最好的。 這樣的話，是否與論典相違？如《入智論》中所說：‘一個人此生中過去有幾支？答：二支，即無明和行。未來有幾支？答：二支，即生和老死。現在有幾支？答：八支，即從識到愛為止。’ 如此，無明緣行和取緣有有何差別？答：前世其他生中所造作積累的業，以及由何業的異熟使今生獲得貪愛，以及由何業出生後感受異熟果報的業，世尊說這些是由一種煩惱為緣，即無明，這就是所謂的’無明緣行’。 此生所造作積累的業，以及由何業的異熟在未來成熟而後連線後有，以及由何業出生后將來感受異熟果報的業，世尊說這些是由一切煩惱為緣，即取，這就是所謂的’取緣有’。 這些是三世劃分的差別。如此，與此論典有何相違？如前所說，是依據經典。與論典相違是可以的，但與經典相違則不可。 關於這個三世劃分，有許多需要討論的：解說有因的生起是次第的，以及從特殊因生起是次第的，有何必要？從過去業如何產生此處結生識？論中認為它唯是有煩惱的。它如何能是行緣？識與名色二者的兩個階段有何差別？ 在滅盡次第中，無明等的滅盡若是壞滅，則承認從因的壞滅而有果的壞滅，這將違背剎那滅。因為剎那滅有因，並且無間斷地生起果報。 若正是在因壞滅的時候生起果報，那麼如何能成立從因的壞滅而有果的壞滅？目前生壞滅時，以其為因的後生也將不住，也將不生。 若說滅是斷除，則無明、愛、取同時斷除，它們斷除后又安立其他斷除，因此次第滅的說法不合理。斷除是指染污法的得斷絕，其他則是緣於此的煩惱得斷絕。

།གང་ཞིག་མིག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་མིག་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བ་ཡིན།དེ་ལྟ་ན་མི་རྟག་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡང་འགག་པའི་རིམ་ པ་འཆད་པ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒ་ཤིའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པས་འཆད་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའམ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་འགོག་པ་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་ཤི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ པའི་སྐྱེ་བ་ལ་རྟོག་ན་ནི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་ན་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགོས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དུས་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བའམ། འཕེན་པའམ། འཕངས་པའམ། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་དེ་མ་སྐྱེས་པས་དེ་མི་སྐྱེ་བའམ། མི་འཕེན་པའམ། འཕངས་པ་མེད་པའམ། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཚོར་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མ་སྐྱེས་པས་སྲེད་པ་མ་སྐྱེས་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན།སྲེད་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསྟན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །འདིར་ཡང་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བླངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལན་འདེབས་པ་དུས་གསུམ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ན། དེ་ནི་ཅི་ བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ངོ་།།ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་མ་འོངས་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་ཡང་མི་འབྲང་ངོ་། །བདག་གི་ལུས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ། ཅི་སྟེ་བདག་འདི་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ འདི་བདག་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གང་གིས་སྐྱེ་བ་བྱས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །གང་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ སྒྲའོ།

經中說道：‘若能斷除對眼的貪慾和執著，以此斷除貪慾和執著，你就是斷除了眼。’ 若說滅是未生，那麼過去和現在所攝的支分如何能是已生？如此則會有無常滅、擇滅、非擇滅的過失。因為是以異門來解釋它。 若又解釋滅的次第，應當如此理解：在此生中，無明未生故不生諸行。然後在第二生中，識未生，乃至廣說，直至有未生故，第三生的生未生，其中有老死。若如是說第三生未生的次第，則成無義或太過。 當逆序顯示滅時，說’無生則無老死’等如是依止時，若是思維未來第三生的生，則有彼等過失。若思維第二生，則不應說有因的現在生未生的次第，因為它已生且無必要。 因此，從不同時間的角度安立十二支時，解釋滅的次第不能普遍應用。 先前安立諸支時，凡是由何生何，或能引發，或已引發，或能現行，則說由彼未生故彼不生，或不能引發，或無所引發，或無所現行，如是解釋滅的次第是合理的。 此生中諸受現存時，如何能說由受未生故愛未生？凡是受即是愛的緣，因為它未生。其緣又是什麼？即是愛的種子，是從無明觸所生。這在分別說中已經說明。 此中也取三世安立，有人回答：為遣除對三世的愚癡，世尊宣說三世緣起。如在其他經中，世尊說：‘若以正慧如實見緣起及緣起法，則不追隨過去邊際，想’我於過去世是否存在’等；不追隨未來邊際，想’我于未來世是否將生’等；對自身亦生疑惑：‘我是此耶？此如何是我？‘等廣說。’ 於過去邊際中也通過無明門顯示愛取，因為一切煩惱都與無明俱生。由何業造作生，以行聲顯示。從何而生餘生，即是有聲。

།འདས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། གང་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་དེ་ན་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རྨོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ན། བསྟན་བཅོས་འདི་དང་ ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐར་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མཐར་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བས་འདས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མི་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མཐར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་གསུངས་ལ་ སྔོན་གྱི་མཐར་མ་ཡིན།ལས་གང་གིས་སྐྱེ་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་འདི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། གང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན། གང་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། འདས་པའི་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་བརྒྱན་ཏོ།།གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་འདས་པ་ཡིན། མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་གང་དུ་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ནུས་པ་ཡོད་ན་གང་གིས་འདི་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར།གང་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་ནས་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད། དེ་བས་ན་ལས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདིར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ཅི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ། ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ གིས་ཇི་ལྟར་གང་འཕངས་པ་དེ་ནི་འཕངས་པའི་དུམ་བུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དུམ་བུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་ན་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་དུམ་བུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་པའི་ལུང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་འདས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་པ་འགགས་པའི་དོན་དང་། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་པ་མ་ཡིན་པའི་ དོན་གྱིས་སོ།།མ་འོངས་པའི་དུ་ཞིག་།བཀའ་སྩལ་པ། གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་བཞི་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པར་མ་ཆད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འཐོབ་པའི་དོན་གྱིས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་། བཀའ་སྩལ་པ། བརྒྱད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་པ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་བྱེད་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལེན པའི་ཡན་ལག་ནི་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།

過去的業也是存在的，從其中產生結生相續的識，而不是從業所熏習的前生識之相續中產生的。如果說這些都不能夠，那麼了知從業和煩惱中產生輪迴的人，即使沒有說三段，對於前際等也不會迷惑，又怎麼會隨逐前際等見呢？ 即使通過無明門說明了愛取，怎麼會與此論相違呢？‘其業是以一個煩惱為緣，也就是無明’，這是世尊所說。如果通過無明門說明前際的愛取，為什麼不在中際呢？ 如果說是因為過去時是黑暗相的緣故，正因為如此，應當極為分別地說明這兩者。如果說是因為現在成就過去，正因為如此，應成不說彼。為什麼在中際說’以愛為緣有取’而在前際不說？ 造作生的業是行，將要造作的不是行；已經生起的是愛，將要生起的不是有，這有什麼道理？‘過去業確實存在’這句話裝飾了一切。若是以自相而存在，怎麼會是過去？未來也應成確實存在。 說’過去存在’，在何處對何者有何種功能，由此怎能成立’此是此之緣’的安立？再者，現在法沒有其他兩種狀態的差別，而彼即具有彼，為何不承許從未生而生，生已而無？ 因此，必須承許此處的結生相續是從業所熏習的前生識而來。即使如此，識怎能成立為現在支？難道完全沒有三段安立嗎？是有的，以另一方式。 如何是另一方式？由何如何投生何者，那是投生第一段。由何如何成就何者，那是成就第二段。彼成就時有何過患，那是過患第三段。 以三時分別而另立三段的經典是這樣的：‘十二緣起支中幾支是過去？‘答道：‘二支，即無明與行。‘以生已滅義和非前生義故。 ‘幾支是未來？‘答道：‘二支，即生與老死。‘以四支生及過患不間斷成就得到義，及非他世義故。‘幾支是現在？‘答道：‘八支。識是以執持功能現在義故；名色等是以種子相現在義故；愛等是以作業現在義故。其中愛取支是有作業者；有支是生處作業者。’

།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གིས་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པས་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་དུས་གསུམ་ལས་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་དུས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་བྱེད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་མིང་དང་གཟུགས་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཕལ་དགུ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཟས་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་འདྲ་བདག་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཚེ་བའི་མདོ་སྡེ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་འདི་དག་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱ་ དགོས་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་། ཁམས་དང་གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་མདོ་ སྡེ་འདི་ལས་འབྱུང་བ་འདི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གང་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ལས་སོ། །ལས་ ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་མདོ་སྡེའི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འགལ་བ་མེད་དེ། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་ཏེ། འདོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་ནི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ལས་སུ་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ ནས་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི།འཕེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །འདིར་ནི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ གྱུར་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།།དེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་རིག་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྨོངས་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མ་ རྨོངས་པར་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་དེ་ཉིད་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དུ་མ་གསུངས་ཏེ་ སྔར་ཡང་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ།།དེ་བས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ།

如是，這些是我依據理證和教證而宣說的。尊者從佛陀的經典中說到，在三世中，無明和行是過去世，從識到有是現在世，生和老死是未來世。 又從其他經典中說道：十二緣起支的法應當了知有五個階段：無明和行是作者的階段，識和名色是胎位的階段，六處、觸和受是趣入境界的階段，愛、取和有是引生的階段，生和老死是異熟的階段。 又在經中說道：識是食，未來將會引生後有。像我這樣的人對此並不歡喜，認為這些部分經典的彙集並非善說。對於這些想法有何意趣，應當努力探究。 佛世尊的教法有無量不同的意趣，這是因為要適應眾生的意樂、界性和各種對治。應當這樣說：如果緣起的次第僅僅如這部經中所說的那樣，那麼就會與《因緣相應品》中所說的相違。 在那裡說：‘諸比丘，非如理作意為因即是無明，無明為因即是愛，愛為因即是業，業為因即是從眼到意。‘若說只有那樣的次第，則與經典相違。 然而實際上並不相違，因為這是有深意的。在那裡是將愛和取合為一支來說，因為對欲等的希求和貪著是愛的差別。有位的業說為業，六處位的生說為六處。 如是，是依據現行緣起而作此說，而非依據能引發的緣起。說’無明緣愛’是依據一切愛的總因緣而說。這裡是由受的差別顯示愛的差別，所以說’受緣愛’是依據別別因緣而說。 在那裡，由於隨順無明的意義，說非如理作意是緣，而不是能生起，因為它能生無明。有愚癡時才有非如理作意，無愚癡則不會有。 如在經中說：‘依眼和色而起的邪分別是從愚癡而生。‘在十二支中說能生起是緣。因此，非如理作意並未說是無明的緣，這在前面已經說明了。所以沒有相違。

།གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་། ཚང་བ་དང་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པར་འཆད་པ་ཐ་དད་པ་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་གཞན་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་བདག་གིས་བརྗོད་པའམ་བརྟག་པར་ལྟ་ག་ལ་ནུས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པ་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ཀྱི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཐ་དད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དག་བདག་གིས་ག་ལ་རྟོགས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གཞན་ཡང་གསེབ་ནས་ཕྱོགས་འགའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཅུང་ཟད་བསྟན་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེའི་དོན་ སྟོན་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ན།བསྟོད་པ་དང་ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོན་པ་པོ་དང་བསྟན་པ་དང་སློབ་མའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པས་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་གུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ཅིག་དེའི་འཕྲོ་ལུས་པ་དང་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་འདོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དུ་ཞིག་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་དང བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་མི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་མཐའ་ལས་འདས་ པའོ།།མཚུངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལེན་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ནི་གཞན་མཐའ་དག་ལ་ཕན་གདགས་པར་ནུས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་དང་། དེ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པའི་གནས་ཐོབ་པ་ཉིད་ དང་།གཅིག་ཏུ་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བསྟོད་པ་འདིར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཆོས་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདི་ལམ་མོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ནི་དེ་འཆད་པའོ། །དེ་དེ་ལ་དང་པོ་ཡོན་ ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཉིད་དང་།གནས་པ་ཉིད་དེ་ལས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པའི་ནི་དེ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གསུམ་པའི་ནི་དེ་དག་གསལ་ བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གསུམ་ཆར་གྱི་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དང་། དགེ་ འདུན་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱས་པར་བྱས་ན་ཡང་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་ པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ནི་ཡན་ལག་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འབྲས་བུ་བཞིའི་ལམ་དང་། ལམ་བཞིའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱད་དོ།

依據所化眾生的差別，佛世尊對緣起宣說了順應和不順應、黑白兩方、完整和不完整等諸多不同的經典教法，我怎能說明或觀察這些？對於通達緣起差別無餘、圓滿通達法、義、詞、辯才的諸佛及大菩薩們，即便是其中的每一支分，我也怎能了知其無邊差別？緣起初品和分別第二品宣說圓滿。 其次，還要從中略示某些方面的一些確定。在開始宣說經典義理時對三寶作供養，以讚歎和稱量的方式進行，這是為什麼呢？因為通過宣說導師、教法和弟子的圓滿功德，能生起對此經的殊勝恭敬，因為有些人對此有未完成的、已趣入的和捨棄的情況。 問：通過讚歎佛陀宣說了多少圓滿功德？答：圓滿智慧，因為是對一切所知無礙的智慧。圓滿斷除，因為已斷除一切煩惱隨眠及習氣。圓滿大悲，因為能從一切輪迴痛苦中救護世間眾生。圓滿無盡，因為具有直至輪迴終際。所謂世間是因為毀壞，超越其邊際。圓滿無與倫比，因為是一切眾生中最殊勝者。 如是，世尊對於諸取者以法佈施和財佈施，宣說了能利益一切他者的事業本身、欲作此事本身、獲得常住處本身、唯一皈依處。什麼是宣說法的圓滿功德？此處對法的讚歎有三種：果法即涅槃，修行法即道，教說法即對此的宣說。 其中第一種圓滿功德是因為完全寂滅一切苦及其因而為寂靜性，及安住性因為不動搖于彼。如是，宣說彼為善性和思擇性。第二種是能獲得彼性。第三種是能明顯彼等性。三者皆緣于彼的智慧是與輪迴相違性。 什麼是宣說僧眾的圓滿功德？略說即是從見斷和修斷煩惱束縛中解脫性，及超勝其他僧眾性。若廣說則無學僧具足十支，即具足明及足性，以及其果解脫性，及具足解脫智慧圓滿故。有學僧具足八支，因為具足明及足故。二者皆是彼支分位差別故，如理由四果之道及四道之果門中有八種圓滿。

། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་མང་པོ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། གདམས་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། །བག་མེད་པ་དང་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཅིག་པུ་ཡང་དོན་ཁ་ཅིག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནས་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་དེ་དང་དེའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་འདོམས་པར་མཛད་གཟེངས་ བསྟོད་པར་མཛད་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་ཅེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མང་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའམ། རབ་ཏུ་དང་བར་བྱ་བའམ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བཟློག་པའམ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པའམ། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་ དེ་ལ་སོགས་པའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཉིས་ལས་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྔ་མ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་སྟེ་ཟ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་སྔར་རྟེན་ཏེ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་ རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ལན་འདེབས་པ་འདི་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། པྲ་ཏཱི་ཏྱ་ས་མུཏྤཱ་ད་ལ་པྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་བའི་དོན་ ཏོ།།ི་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་པ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེས་པ་མི་གནས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་དེ་དག་ཚོགས་པ་དང་འཇིག་པ་རྣམས་འདུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ནི་དེ་དག་ ལན་དུ་རུང་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་དག་ན་རེ་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་རི་ཡོད་པ་དང་། དབྱར་འདས་ཏེ་ སྟོན་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་པར་མངོན་གྱི།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པ་འདས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་འདུས་པ་བརྟག་པ་ལས་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཉིད་གང་ལ་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན། དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ལེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ལ་ མཐོང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མར་འཐུངས་ཏེ་སྟོབས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེང་གེ་མཐོང་སྟེ་འཇིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྷ་ར་ཏ་ལས་ཀྱང་འདྲོ་ནའི་བུ་ངོ་མཚར་ཆེར་འགྱུར་བའི་བྲོས་པ་མཐོང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མིའི་ལས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱོད་ང་ལ་ འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་ཁ་ཅིག་དག་ན་རེ་བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་སྟེའི་དོན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་སྨྲ་བ་བྱ་ཊཱི་སོའུ་ན་ག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དུས་མཐུན་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་བ་ དང་།མིག་ཟློག་སྟེ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་གདངས་པའམ་མིག་ཟློག་སྟེ་དུས་ཕྱིས་ཉལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཁ་གདངས་སམ། མིག་ཟློག་སྟེ་ཕྱིས་ཉལ་བ་དེ་ལྟར་ནི་འདིར་དོན་འདི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གཉིད་ལོག་པ་ཉིད་ཁ་གདངས་པ་དང་མིག་ཟློག་པར་རྟོགས་པར་ བྱའོ།

如果問為什麼要說這個，解釋很多經典的必要性是爲了正確地教導、指導、讚歎和令人歡喜，對於所有應當調伏的愚癡、放逸、怯懦和正確趣入的人們，由於有二或三或四種差別的緣故，即使是同一個人對某些義理也會從愚癡到正確趣入。如此在其他經典中說：‘世尊爲了某某補特伽羅而開示、教誡、讚歎、令歡喜’。 其中目的的目的也很多，或是爲了令生厭離，或是爲了令生凈信，或是爲了遮止慳吝等過失，或是爲了成就其對治功德的殊勝，或是爲了隨學，等等。 對於所謂’緣起’這一說法，有人提出質疑說：在具有相同作者的兩個動作中，‘te’（即’而’）這個詞用於前一個動作，如’站而行’和’坐而食’。在先緣後生的情況下，在生起之前是不存在的。因此，‘緣而起’這種說法並不恰當。 對此，其他人回答說：應當知道這裡並沒有’te’（而）的含義。‘緣起’（pratītyasamutpāda）中，‘pra’是表示’多’的意思，‘itya’是表示’凡是滅、已滅、生而不住、壞滅’的意思，‘sam’是表示’聚合’的意思。這是說明：由於種種因緣聚合和滅去的方式而生起，稱為’緣起’。 如果這樣回答合適的話，那麼’依眼色而生眼識’等說法就不合適了。其他人說，在’緣起’一詞中有’te’（而）的用法，應當知道這是表示此岸彼岸的連線，如’渡水而至山’、‘夏過而秋至’等。因此’依眼色而生眼識’也只是此岸彼岸的連線而已，並非因果關係。 若如此說，則會導致眼識的緣和所緣都成為過去時的過失。這個問題在《觀聚品》中已經指出。在無差別地說明緣起時，世尊並未說明是依於何者而起，因此這種解釋也不能接受。 關於’te’（而）的用法表示因的含義，前面已經說明。在不同作者的情況下也可以見到，如世間所說’飲酥而有力’、‘見獅而生懼’，在《婆羅多》中也說：‘見到德羅納之子驚人的逃跑，實在是非人之業，你對我產生了大恐懼’等。 一些執著于語言的人說：對於不同作者的情況下’te’的用法表示因的含義，是古代論師如吠夜底蘇那伽等人所說。在同時的動作中也可以見到，如’張口而睡’、‘閉目而睡’等。 這是什麼意思呢？並非是先張口或閉目，然後再睡覺，這裡的含義不應該這樣理解，而應理解為睡覺時就是張著口或閉著眼的狀態。

།དུས་ཕྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ་རྔའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབྱུ་གུ་རྡེག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྔ་ནི་སྔར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་དབྱུ་གུ་རྡེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་བརྡབས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་པ་ཎི་ནི་བདག་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན་འཇིག་རྟེན་དང་། བྷ་ར་ཏ་དང་སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་བྱ་ཊཱི་སོའུ་ན་ག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འདི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཚེ་ སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།རིག་བྱེད་པ་དག་གི་ཡང་མ་ཡིན་ན་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་དག་གི་ལྟ་ག་ལ་ཡིན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། བསྙེམས་པ་དག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྒྲའི་ཚུལ་ བཀོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་དེ་དག་ལ་འདི་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེ་བ་ཅི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའམ་འོན་ཏེ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་དེ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་བྱེད་ན་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ།འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱ་ན། གང་སྔར་བསྟན་ནས་ཕྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྩོད་པ་འདི་ བྱེད།འདི་ཡང་འདི་ལ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན། སྐྱེ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ན་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད། སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་རུང་། འོན་ཏེ་ བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་སོ།།བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པ་མང་དུ་སྣང་སྟེ། བདེ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ཙོམ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱབ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཚིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།བྲན་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲན་སྦྱིན་པའི་གསོལ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐོན་པར་འབྲུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕའི་ཚིག་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བསྟན་པའི་ཚིག་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ པ་ཡིན་ནོ།།གོ་སྐབས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དག་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་ མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་ཡང་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད། བྱེད་པ་པོ་ཡང་གང་ཡང་མེད་ན་འདི་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ ལྟ་ག་ལ་ཡོད།དེ་བས་ན་རྟེན་ཏེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མེད་ཅིང་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདས་པ་ལས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

後來也見到有作業，如依靠鼓的作用而擊鼓槌，並非先有鼓后擊鼓槌。也非同時，因為聲音是從擊打的因而生。如此，對方與此方所說的巴尼尼我也不承認。 為何說’也’呢？因為世間、婆羅多及依止聲論的巴諦索那伽等也不隨順此論。因此他們也必定要承認此義。世間人說話時也是隨順佛教，既然連吠陀論者也不是，更何況是吠陀支分和語法學者們呢？諸佛也不住於此，因為是傲慢者所作。若非如此，則彼等聲論規則也應當隨順佛陀。 首先應當詢問那些依止聲論者：法的狀態生起是已得自性還是未得？若是已得自性，則已經生起，為何說作業而生？若是未得自性，則彼時不存在即是無，如何成立能作性？若認為無也是能作性，則如何爭論’先顯現後生起’之說，認為生起之前彼不存在？ 也應當詢問此：‘生起’是什麼意思？是’生’的意思。生起是什麼作用而說為能作者？若說作于生，則若生即是正在生起的自性，如何能作于自身？若非自性，則不見有異於彼者。 ‘作’的含義在世間有多種：‘作樂’是指’生起’之義；‘作早’是指’升起’之義；‘作背’是指’壓迫’之義；‘作奴’是指’請求給予奴僕’之義；‘作水井’是指’安置’之義；‘作父語’是指’隨順父親所說之語’之義；‘作機會’是指’除障’之義。 因此應當說明’生起作者所作’的含義：若是作生起，則生起又生起，如是顯示。由此又生起他法，則成無窮過失。 因此無有作業而僅得自性，如作者般說為’作生’。僅依緣起而說’依止’，此中無有任何作業，也無任何作者，則此二者如何與作者同時存在？ 因此’依止而生’的說法是合理的。‘相續生起’是指無間斷之義。如是已說明無從過去生起。

།གང་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་འདིར་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ དང་།ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ཆོས་དེ་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་དུས་གསུམ་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་བསྟན། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་སྟེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དབྱིངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་གང་གིས་གཞན་ དག་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་འདིས་རྒྱུ་ཉིད་འཛིན་པས་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཏན་དུ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ བསྟེན་ཏོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འཆད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དུམ་བུ་གསུམ་པའོ། །གལ་ཏེ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་མ་རིག་པ་ཡིན་ན་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་དང་ནད་དང་ནད་གཞི་ དང་།སྨན་ལ་སོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དངོས་སུ་ཡོད་པའོ། །དེ་དག་ཅི་ཤེས་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན། ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ཅི་གཅིག་པོ་ཁོ་ན་ ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན། གལ་ཏེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་གཅིག་ལ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་རིག་པ་དུ་མའི་རྫས་ཡོད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་བཞིན་ནོ། །རྫས་མཐའ་ཡས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་དེ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞོག་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཙམ་མ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་སྔར་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ།།གང་དག་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་ བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡིན་པར་འཇོག་གོ།

另外，在其他經典中廣說法性、法住性和法決定性，說’這就是緣起’。什麼是法性？就是諸法的本性，即’此有故彼生，此生故彼生’。所謂生，就是獲得諸法的本性。法性如何生起？就是彼法依靠他法而獲得自性。通過顯示現在時的緣起，爲了了知三時，故而顯示法性。 什麼是法住性？就是指法性本身。為什麼？因為是無為之義。如世尊說：‘諸比丘，緣起非我所作，亦非他人所作，如來出世或不出世，此法性本來安住，此法住性即是法界。‘什麼是法界？就是由何種差別而成為他法之因。從詞源學來說，由於執持因性，故稱為界。 什麼是法決定性？就是法性本身無有錯亂。如是，以兩個法性之詞說明了永恒性和唯一決定性。其餘諸詞應知是隨順解釋。或者這是第三部分。 若無明是明的相違品，是其他法，那麼非煩惱性的無知，如不知寫字、論典、工巧、疾病、病因、藥物等，以及不知諸佛境界，阿羅漢們也實際具有。這些是知的相違品其他法呢？還是僅僅是無知而已？ 有何過失？若是知的相違品其他法，那是唯一的，是所有那些知的相違品呢？還是各個知的相違品不同？若是唯一，那麼對一處生起知時，為何不能遣除一切無知？若是各個知的相違品不同，則成立一心相應無量無知。 不應理有多個無明實法同時存在，如同受等實法。那些無量實法也不應理是有情相續的一個剎那。若無知僅是知的無體性，為何不承許一切無知皆如是？ 非煩惱性的無知也是我所不知，如是作為，被認為是不離畏懼的因。若是非煩惱性的無知，隨你怎麼安立都可以。煩惱性的無明不僅僅是明的無體性，這在前面已經說明。 有些人說一切無知都是知的相違品其他法，他們主張無明有兩種：常時生起和作意時生起。其中第一種是唯一的無知，安立為在一切所知上，在每一剎那都生起為知的相違品。

།རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་དེའི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ གཞན་གཅིག་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་ པ་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་ཁང་མིག་གཅིག་ན་མུན་རུམ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་གཟུགས་གཅིག་ཅིག་ཡོད་ན་ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མུན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འགགས་ཏེ་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ངོས་གང་དུ་རྩིག་པའི་འོག་གི་བུ་ག་ ནས་སྣང་བ་བྱུང་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ལྷག་མ་དེ་དག་ཉིད་དུ་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྣང་བ་ནུབ་ན་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ད་མི་ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་པུ་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པར་རུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ པ་དེའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།དམིགས་པ་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་དེ་ལས་གཞན་ལ་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་ འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དགེ་བ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་ པ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་ལོག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལུས་དང་ངག་གཡོ་བ་དང་། ཐ་སྙད་གཉིས་བསམ་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་ཏེ། སྒོ་དེ་ནས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དག་སོ་སོར་བཤད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་སེམས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དགོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་པས་ འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།མ་རིག་པ་གཉིས་པ་སྨྲ་བ་ཡང་ཤེས་བྱ་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེར་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རང་གི་ཕྲ་རྒྱས་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཀུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

由於特定的緣近前，當對某境生起認知時，由於其習氣增強的緣故，只要該認知未消失之前，對其他事物會產生遍及的另一種無知。當該認知消失時，也會如先前一樣生起。同樣，對於任何境生起認知時，乃至未獲得一切智之前，對該境及其他所知會生起一種與認知相違的無知。 譬如在一個房間的黑暗中有一個色法，該處所有的黑暗會自然消失，因為一切有為法都是剎那性壞滅的緣故。在色法的一面，從墻下的孔洞中生起光明，只要光明未消失之前，在其他剩餘處所會生起黑暗。當光明消失時，也會同時如先前一樣生起黑暗，這只是一個比喻而已。 那麼，現在這唯一的無知實體如何既是煩惱性又是非煩惱性，既與煩惱相應又不相應，既是不善又是非不善，既是見所斷又非見所斷？如同作為煩惱對治的真理認知的違品而住，成為煩惱的緣，如是安立為煩惱性，因為令心煩惱的緣故。如同作為其他認知的違品而住時不成為煩惱的緣，如是不安立為煩惱性。 對於生起煩惱的所緣境，作為障礙認知生起的事物而住，由於與煩惱境相同的緣故，安立為與煩惱相應。對其他境作為認知障礙事物而住，由於與煩惱境不相應的緣故，安立為與煩惱不相應。 由於是善的認知的違品，安立為不善，因為爲了獲得其對治的認知而生起恭敬的緣故。對其他的認知違品，不安立為不善。由於是見道的違品，故是見所斷。由於是修道的違品，故是修所斷。 依據意樂差別而安立時也非錯誤安立，譬如身語的動作和言說，依據意樂而安立為善與不善，因為從彼門中引發彼的心趣入與還滅相應的緣故。如同佛陀的化身各別宣說，安立為佛陀性是基於佛陀自在心的密意，以及眾生由此門中如何對佛陀生起恭敬的密意，因此於此無過。 說第二無明者，對於任何所知作意時不生起認知的地方，安立其違品無知生起，因為獲得自隨眠趣入的緣故。非一切時，亦非一切境。

།ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་གོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འགྲུབ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལྷག་མ་ནི་ད་དུང་མ་བྲིས་སོ།།འདི་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པའོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཉི་མའི་ཟེར་གསལ་བ། །འཕགས་པ་སྟོང་སྙེད་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པ་བདག་མེད་ཉིད། མིག་རྟུལ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་བཀྲོལ་བའང་བལྟས། །དེ་དོན་ཡུལ་ལས་བྱུང་བའི་ བདག་ལ་གང་ཡོད་པ།།དེ་ནིའང་དེ་ཡི་དགེ་བར་དེ་དག་འགྲུབ་པར་ཤོག། །ཐུབ་པས་རབ་མཛད་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། །དེ་ཡང་གྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་གང་འདིར་བདག་གིས་བཟུང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ སློབ་དཔོན་བ་སུ་བན་དྷུས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལིའི་མཁན་པོ་སུ་རེནྡྲ་ཀ་ར་པྲ་བྷཱ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ནམ་མཁས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

與任何煩惱相應的，即與彼同時生起和滅去。如是則因無過失。因此，無明是與明相違背的另一種法，此為成立。其餘識尚未書寫。此乃涅槃城之一道。 如來語言之日光明照，千聖者所行無我性，鈍根者雖未解析亦觀見。彼義境所生於我者，愿彼等亦成就彼善業。 于佛所作恒時趣入，為成就彼而我於此所持。 《緣起經》與《分別經》之註釋，由阿阇黎婆藪伴陀所造圓滿。 由里之堪布蘇仁陀羅迦羅帕巴與大譯師比丘南卡譯校潤定。

這是世親（བ་སུ་བན་དྷུ，Vasubandhu）的簽名。這可以從以下幾點確認：

1. 作者署名明確寫著”སློབ་དཔོན་བ་སུ་བན་དྷུས་མཛད་པ” （阿阇黎世親所造）

2. 這是《緣起經廣釋》(རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ)的結尾

3. 譯者資訊顯示是由印度堪布蘇仁陀卡拉帕巴(སུ་རེནྡྲ་ཀ་ར་པྲ་བྷཱ)和藏地譯師比丘南卡(དགེ་སློང་ནམ་མཁས)共同翻譯並校訂

開頭的兩句偈頌是世親的結語： “于能仁所作恒時入， 為令成就我今取此。”

這表達了他對佛陀教法的恭敬和註釋此經的發願。