d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s｜d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s（續2）

如果世間如陽焰，如同乾闥婆城和陽焰，又如水中月影，為何要對我說這些？這是說如同夢境、幻覺、水中月、乾闥婆城、曠野中的陽焰等誤認為水的顯現一樣，世間也是始終皆空，中間以二相的本性而空，由於迷亂之力和不和合的無明，以及業力、自他相續的勢力，和各種緣的差別，世間顯現為種種形態。隨順聞思修慧，當以分別粗細方分而分析時見其為空，即是現證勝義諦無二真實智慧，不分別有無之義。故一切智者爲了世間能普遍理解而假立聲義，這是大智者的密意。 菩提分如何以何而生？菩提分法從何而生？國土動亂和紛爭，如何觀察有？這是說禪定、三摩地等真實菩提分等作為菩提支分，以及三十七菩提分法。又有外道們以諍論鬥爭相互殺生等法，及國土動亂焚燒、爭鬥、憤怒等，供施者、唸誦者、觀察者們所執著為法，瑜伽士和具壽者們對寂靜與不寂靜二相的認知如何趣入？如何觀察有？這是說，以求生天而行供養，由於執著外境而起紛爭，請為彼等說示能令其止息的無二勝義諦甘露法。 無生亦無滅，如同虛空花，世間如何證悟？無文字如何說？這是說由於與生和能生、作和作者相關聯而無生故為無生。除了剎那性的事物外，別無生住滅等其他法，故為無滅。如中觀所說：若生是有為，應具三相理，若生是無為，如何具有為相？因此於二無我中亦無生住滅等其他法。於法無我中，依他起性的二相亦無生，如同夢幻等。因此如同虛空花一樣，以智慧空於二相，如是以無所緣的方式證悟世間。

།ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་ བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྐྱེད་དེ།གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བཤད་དུ་གསོལ།།ཅི་ཡིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ལགས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དུ། །སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་བ་ཕྱོགས་སུ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆུད་པ་མི་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།ཆགས་པ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། འཁོར་བར་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཐར་ པར་སྟོང་པའོ།།སེམས་ཞེས་བྱ་བ། སེམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པའོ། །དབང་པོ་དང་དོན་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཉིད་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན། མིག་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་དྲུག་ཀློག་གོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱད་པར་བྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཡང་ཐུན་མོང་བ་ལགས་ཏེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱ་ཆེ་ བ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཁ་ཅིག་དེར་འཇུག་པས་ན་བཤད་དུ་གསོལ། གང་གིས་ས་ཡི་རིམ་པར་འགྱུར། །སྣང་མེད་རྒྱུ་བ་གང་ཞིག་ལགས། །གང་གིས་ བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས།།ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འདག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ས་དང་པོར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་གཉིས་སུ་མི་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་རིམ་པས་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་སེམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ།།ཅི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འདག་།ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་བྱ་འདག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྙིང་རྗེས་མི་དམིགས་ ཏེ།དེས་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གཞན་གྱི་དོན་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞུ་བ་གསོལ་ནས། གཞན་ གྱི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཐུན་མོང་བའང་གསོལ་བར་བྱེད་དོ།།མགོན་པོ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་སེམས་ཅན་འབྱུང་གནས་དུ། །ནོར་བུ་མུ་ཏིག་གསེར་འབྱུང་བའི། །རིགས་རྣམས་སུ་ཡིས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་།བཟོ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པར་བྱེད་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སོ།

無文字即是無思無相，勝義諦不二，如實了知，以顯現方式普遍生起聲與義。講說二相與不二相之法相。請為無分別與有分別智慧作解說。 以何成無分別？如何似虛空？真如有幾種？心與波羅蜜有幾種？即是當知，以粗細分別所分，毫無所緣時，即不思維而無分別，如同無執著之虛空。 真如有二種：有垢與無垢，即輪迴迷亂相與不二解脫空性。 所謂心，即阿賴耶識為心，我執即是意，能取諸境者，即名為識。無根塵亦唯心，如夢時，眼等諸識各別顯現。 身及受用處顯現，阿賴耶普遍生起，如是八識九識，如海中波浪。 波羅蜜即大乘十波羅蜜。聲聞乘有六。 大乘具方便、愿、力、智慧差別之相，是故如是具足智慧、善巧方便、發願、為眾生利而行持之佛道差別，聲聞乘中亦未宣說。 四聖諦智慧是三菩提所共，故佛道地與波羅蜜差別即是大乘。廣大經典聲聞不能通達，以證得空性、無相、無愿解脫而入彼故請為開示。 以何成地之次第？無相行為何？以何知二種無我？所知如何清凈？即法無我于初地中覺知。如是不二顯現三昧差別復如何？以上中下、動與不動次第而成。 二種無我即是：以各別顯現分別差別而成，如是以聞思智慧于蘊界處等各別顯現即是人無我。 云何所知如何清凈？即當以智慧無所緣時，所知即清凈。以智慧無所緣，以悲無所緣。 是故以有相無相三昧及地波羅蜜增長福慧資糧時，一切種智之利他增長。如是請問出世間已，為利他復問世間共同。 怙主智慧諸相及，戒律眾生所生處，如寶珍珠金生起，諸種姓誰能出離？即是於一切智境，請問多種識：即智慧、工巧、技藝無邊。戒律即無量持戒律儀慢心。

།སེམས་ཅན་འབྱུང་གནས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་མུ་མེད་པ་རྣམས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལྟ་བར་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཙོམ་སྤངས་ཏེ། བསམ་པ་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཞུ་བ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤོང་བའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པར་མཛད་པ། རི་རབ་ལ་སྲང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ས་ལ་རྡུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཡུངས་འབྲུ་དང་། ཏིལ་འབྲུ་དང་། འབྲས་ དང་།ནས་དང་། སོར་དང་། མཐོ་དང་། ཁྲུ་དང་། ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུ་དང་། དེ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་དང་། དེ་བཞི་ལ་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་འབུམ་དང་། བྱེ་བ་དང་། དུང་ཕྱུར་དང་། ཐེར་འབུམ་དང་། ཤུ་རྔོག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ ནི་མི་འདྲི།སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་དང་བདུན་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའོ། །ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཐང་ཅིག་གོ། །ཐང་ཅིག་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་སུམ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ལ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་སྐད་ཅིག་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་དྲུག་དང་། གཞི་ མཐུན་བརྒྱད་ཁྲི་སྟེ།གང་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའོ། །སྐད་ཅིག་།ཡུད་ཙམ། ཐང་ཅིག་།འཛུམས་པ་དང་། བྱེ་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་དང་། ཐུན་དང་། ཉིན་ཞག་དང་། ཟླ་བ་དང་། ལོ་དང་། བསྐལ་པའི་གྲངས་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཅི་སྟེ་མི་འདྲི། ཡལ་ག་ ལ་གཞོན་ནུ་དང་།ཤིང་གེལ་པ་དང་། རྩ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་དང་། བྱེ་མའི་སྒང་གི་མཐའ་མ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཙུག་ལག་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྟོག་གེ་དྲུག་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་དང་། སྔ་མ་ཅན་གྱི། སྲུང་དང་སྨན་དཔྱད་དོ། །དོན་གྱི་གཙུག་ལག་རྣམས་དེ་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཅིས་ན་འདྲི་བར་མི་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལ་སོགས་པ་གོ་འདུན་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པས་དྲི་བ་དང་། ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ རྣམས་མང་པོ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱལ་མོའི་དྲི་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མི་བྱེད་ལ་ཐར་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པར་མཛད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་བླང་དོར་གྱི་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བས་ན།གང་གི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམས་པར་སྦྱོར་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་ ཐར་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་བླང་བ་ཉིད་དེ་ལྟར་བཤད་པར་མཛད་དོ། །གང་གིས་ཁྱོད་ཉག་མའི་དོན་རྣམས་དང་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདྲི་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་དོན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

眾生的來源是無盡的善業和不善業。同樣也是珍寶的來源，從眾生的各種業中產生，由於觀察這些的經典也無量無邊，如何能斷除無邊眾生的疑惑，使其心意滿足，請為我解說。 對於世間如此無意義的請求，一切智者作出遣除的回答：為何不問須彌山有多少兩，大地有多少塵埃，芥子、芝麻、稻穀、大麥、指寬、掌寬、肘長、四肘為弓，五百弓為俱盧舍，四俱盧舍為由旬等，以及千、萬、億、兆、京、垓等數目？ 剎那、須臾、瞬間共七千二百。三十須臾為一瞬間。一瞬間有三萬六千剎那。三十瞬間為一晝夜。一晝夜有六百萬零八萬個剎那，其間五蘊生滅。剎那、須臾、瞬間、眨眼、億、時辰、時分、晝夜、月份、年、劫數，以及一切境域為何不問？ 為何不問樹枝上的嫩芽、樹幹、根、森林、荒原、沙丘的邊際，以及婆羅門的十八種學處、六種論理、六種明咒支分、具前行的護法和醫方？為何不問這十六種義理經典作為一切智者的境界？ 眾生的來源等等，是群眾意樂所問的問題，而樹木、石頭等眾多愚者分別妄想的問題，既不能斷盡煩惱，也不能獲得解脫。 通過修習無常、苦、不凈、空性，可以斷除貪慾等煩惱障及其習氣，一切智者的智慧境界完全顯現取捨的差別，因此，爲了眾生的利益而宣說：誰以修習無常、苦、不凈、空性而斷盡煩惱，獲得解脫、一切智和利益眾生的果位。 若有人詢問你關於細微事物和沙粒等特徵的差別，這並不能斷盡貪慾等煩惱，同樣也不能獲得解脫。

།འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་དངོས་པོའི་སྣ་གྲངས་དང་། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་སུ་ཡིས་བསྐྱེད། །རིག་པའི་གནས་དང་བཟོ་ཡི་གནས། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་ཆུད་པ་ཙམ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡོད། དེ་ཇི་ལྟར ཞེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་སློང་ནས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་བ་ན། མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པས་མཉམ་པར་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་གིས་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཐུན་མོང་བ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པའི་ལས་སོ་སོར་ སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཟོ་རྣམས་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་དང་རིགས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དང་། བླང་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཀུན་བསྐྱེད་པ་ལས་འགའ་ཞིག་མཁས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ སྐད་སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ།རིག་པའི་གནས་དང་བཟོ་རྣམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མན་ངག་རྣམས་ལས་གཞན་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་དུ། །ཚིགས་བཅད་རྐྱང་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །རིག་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ མཆིས།།བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུག་སྐྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡི་གེར་འཇུག་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་སྦྱོར་བར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡ་རབས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་གང་ཡང་འཕགས་པ་ནི་ཡ་རབས་ཏེ། དེ་དེ་ནི་མ་རབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པའོ།།རིག་པ་ལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། གཙུག་ལག་དང་རང་བཟོའི་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། །སྒྲའི་དོན་དུ་བརྟག་པ་ནི། སྒྲའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རང་བཟོ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕོ་ཉ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལ་སོགས། །གཙོ་བོ་དར་བ་བཞིན་དུ་ནི། །ལྔ་ཡི་ དུས་དང་ལྡན་པ་སྟེ།།ཤིན་ཏུ་བཤད་མེད་འཇུག་པ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ཅན་སྤོབས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ། བརྒྱ་ལས་དཔའ་བོ་གཅིག་ཅིག་འབྱུང་། །སྟོང་རྣམས་ལས་ཀྱང་མཁས་པ་གཅིག་།སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལས་ སྨྲ་བདེ་གཅིག་།སྦྱིན་སྟོང་ཕོད་པ་འབྱུང་ངམ་མིན། །སྐོམ་དང་ཁ་ཟས་སྣ་ཚོགས་དང་། །ཇི་ལྟར་འཁྲིག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། །ཁམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི སྐོམ་དང་ཟས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་དམིགས་སོ།།འཁྲིག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། གཡེམ་བག་གི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པས་ན་གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ཆོས་དེ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་།།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མོས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ཐོབ་པས་ལས་ཇི་བཞིན་པ་དང་མཐུན་པར་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གླིང་བཞིའི་བདག་པོའམ། ཁམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྒྱལ་པོའི་ཐབས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།

一切智者說道：‘這不是能夠斷除一切有情貪慾等煩惱及習氣的方法。’ ‘眾生事物的種類和言說是由誰產生？知識領域和工巧明處是由誰如何宣說？‘這是說心性本來光明清凈，僅僅如此，怎麼會有言說呢？ 若問其如何，一切智者請開示：由於自他相續的力量而普遍生起，如同頭暈和昏厥等一樣，種種相的分別念各自顯現分別時，言說便產生。 由於眾生的無明不平等的緣故，有情世間和器世間便形成。同樣，由於共業和不共業的異熟差別而顯現差別。 對於確定的業各別顯示，在諸識和工巧上也能通達了知。由智慧了知應理與不應理，由眾生的業所生起，有些成為智者種姓，一切智者如是成立。 明處和工巧也是由極其增長智慧的智者們從一切智者的教言中另外宣說。 ‘詩頌有幾種？單獨詩句如何？明處有幾種？解說又如何？‘這是說入于韻律和文字，詩頌的組合安立有兩種：雅正之語。其中任何殊勝的是雅正，而那個是非雅正的詩頌。 明處有許多種，應當結合經典和自造。觀察聲義，如何配合聲義，如是由自造者們配合。 ‘使者隨行等，如主尊興盛，具足五種時，極無說入性。‘具慧獲得辯才者們所說的這些是無邊際的。如所說：‘百人中生一勇士，千人中出一智者，十萬人中一善辯，千施未必能出現。’ ‘飲食種種相，如何交媾生？轉輪聖王及，界主復如何？‘這是說由種種業，眾生的飲食隨順而觀察為眾多種類。 交媾是由於顛倒執著為常、美、凈，及貪慾飲食等而遍計。離欲者以無常、苦、我、空觀修，由於三輪不可得，故於能貪、所貪、能生貪者皆不見法，如是等在三摩地王經中廣說。 雖然通達法無我和人無我者對受用無有希求，但為利他而得願力自在，隨順如是業而成為一切地的轉輪王、四洲之主，或界主之王的方便行持。

།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕལ་ཆེར་གླིང་བཞིའི་དབང་པོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དགེ་བ་བཅུའི་ལམ་དུ འགོད་པར་བྱེད།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཟས་འདོད་པ་ལ་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་སྐོམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོས་དང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲིད་བསྲུང་ བར་འགྱུར།།ལྷ་ཡི་རིས་ལ་རྣམ་པ་དུ། །ས་དང་སྐར་ཚོགས་ཅི་ལས་གྱུར། །ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱལ་སྲིད་ཇི་ལྟར་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། གནོད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྲོད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་འབྱུང་བ།སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་གནོད་ཅིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མི་དབེན་པ་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། ཆད་པའི་གཙོས་བཅད་ན་ཡང་ལྟུང་བའང་མེད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཆེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་ཇི་བཞིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཡུལ་གྱི་རིས་སུ་འབྱེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་དེ་དག་གང་གིས་དམོད་མོ་དོར་བ་དང་། ཕན་པ་བྱེད་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ས་དང་སྐར་ཚོགས་འབྱུང་བ སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་དོ།།ཡང་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ལས་རྣམ་པ་དུ་མས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །ཐར་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་དུ། །སློབ་མ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །སློབ་དཔོན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པས་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དགྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ རྟོག་གོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་བདག་འབའ་ཞིག་ཞི་བ་དང་། རོ་གཅིག་པ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཚངས་པའི་བདག་ཉིད་མི་གཉིས་དང་། སྒྲའི་ཚངས་པ་མི་གཉིས་དང་། ཡོད་པ་མི་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གཉིས་དང་། བདག་གི་རང་བཞིན་ཚོར་བ་ དང་བཅས་པ་དང་།ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། རྡུལ་ཙམ་དང་། རྣམ་པ་གཅིག་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་མ་པའོ་ཞེས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། ཐོག་མ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྐྱེས་པའོ། །དེ་གཉིས་ པ་དང་མི་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དབྱེ་བས་འབྱེད་ཅིང་སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པ།རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པ། ཐུགས་རྗེ་དང་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞན་དོན་སྤྱོད་པས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།སློབ་མ་ཐོག་མ་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། །བར་མ་ནི་རིག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །མཁས་པ་ནི་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་འགྲུས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་དགའ་ཞིང་གང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་པའི་གཙུག་ལག་གི་མན་ངག་ སྟོན་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དུ་གཟུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནུས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་ཟད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླང་བ་དང་། དོར་བའི་དངོས་པོ་ ཤེས་པའོ།

在極喜菩薩地中不會出現力輪王，大多會成為統領四大洲的轉輪王，引導眾生趨入十善業道。 圓滿佈施波羅蜜多是：對需要食物的給予食物，對需要飲品的給予飲品，同樣地對衣服、臥具等一切所需，都無有過失地全部佈施。 如何守護王位？天界有幾種？大地和星宿從何而生？日月二者又是如何？這是說菩薩以大悲心為他人利益而行事，如何守護王位呢？就是驅逐有害眾生。如菩薩藏中所說，對於損害眾多眾生及對三寶不敬者，爲了利益他們，以悲心安住，即使以刑罰懲處，也無有過失且獲大福德。 諸有福德者隨其福德而生於種種界域中。生於天界的世間怙主們，以何能遠離詛咒並具有利益他人的力量，以及大地和星宿如何各自顯現，有如是等三摩地。或者如日月以種種方式普遍執行。 解脫有幾種？瑜伽士有幾種？弟子有幾種？如何成為上師？這是說涅槃有二種：有餘依涅槃和無餘依涅槃。外道們認為從人世間的痛苦解脫而生於天界就是解脫。 有些人說唯有寂靜和一味相應的修習者稱為瑜伽士，即梵我不二、聲梵不二、有不二、識不二、我性有受和無受、遍滿和微塵、一相和多相等。 具足瑜伽者有多種：初學者、安住瑜伽道者、生起瑜伽者。以二相和不二相的瑜伽分別，獲得咒續智慧殊勝的瑜伽自在一切智者，斷除煩惱、業和所知障及習氣無餘，以大悲智慧行持利他事業，以諸波羅蜜多差別圓滿福慧資糧。 初學弟子是精進于聞思。中等是圓滿明解。上等是趣入真實智慧、精進于滅盡輪迴苦、以悲智喜于利益一切眾生的瑜伽自在者。 上師是教授真實論典竅訣、引匯入瑜伽道、生起殊勝智慧、能成辦自他二利、滅盡貪等煩惱過失、具足悲心和以智慧了知取捨之事者。

།སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ལགས། །སྐྱེས་པའི་རབས་ལ་རྣམ་པ་དུ། །བདུད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །ཡ་མཚན་ཅན་ཡང་རྣམ་པ་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ན་ཤེས་རབ་རབ་དང་། འབྲིང་ དང་།ཐ་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གྲོལ་ཞེས་པའོ། །ཞི་བ་པ་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཞེས་སོ།།སངས་མ་རྒྱས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཅན་ནོ། །རིག་པའི་དབང་པོ་དང་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་ཆེན་པོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཞི་བ་སྟེ། དེས་ན་སྨྲས་པ། ལུས་ཅན་ཆ་བཅས་ཤེས་པར་བྱ། །རིག་པ་ཆ་ དང་ཆ་མེད་རྣམས།།ཆ་མེད་ཞི་བ་དེ་ཁོ་ན། །ཀུན་གྱི་སྟེང་དུ་གནས་པའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མཐའ་མེད་པའོ།།བདུད་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །ཡ་མཚན་ལ་རྣམ་པ་མང་སྟེ། གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། དབང་ པོ་དོད་པ་དང་།དབང་པོ་མ་དོད་པ་རྣམས་དང་། ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་སར་ལུས་འདོར་བ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། འོ་མ་མ་ཡིན་པ་ དང་།འབྲས་དང་། ཆུ་དང་། ལོ་མ་ཟ་བ་དང་། ཐལ་བས་བྱུག་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། བ་ལང་དང་། རི་དགས་དང་། རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཆ་བྱད་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པར་སྨྲ་བས་ན་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་ཐར་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་གསོལ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་དུ། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། ། བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ། །སྨྲ་བའི་མཆོག་གིས་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་དབྱེ་བས་འབྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ ཡང་།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །བཏགས་པ་ཙམ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོས་ཁམས་གསུམ་རྣམ་ པར་གཞག་གོ།།ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦོམ་པོ་དང་[(]བྲ་[,]ཕྲ་[)]མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན། ཇི་ལྟར་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་རྟག་གོ། །ནམ་མཁའི་སྤྲིན་རླུང་ཅི་ལས་གྱུར། །དྲན་དང་ཡིད་ གཞུངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་།།ཤིང་གི་འཁྲི་ཤིང་ཇི་ལྟར་མཆིས། །སྲིད་གསུམ་དབང་པོས་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྲིན་ནི་སྤྲིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་མགོན་པོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགོས་པ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་གཞུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནད་མེད་པ་ལས་ སྐྱེས་པའོ།

佛陀有幾種？生處有幾種？魔有幾種？稀有事有幾種？這是由於三乘都能圓滿證悟菩提，依靠上中下智慧的差別而現前圓滿成佛。外道中梵天論者們所說的是清凈佛即解脫。寂靜論者們所說的是：成佛者使人成佛即是佛。未成佛者即是輪迴者。智慧自在和眾自在等大天瑜伽自在即稱為使人成佛者。佛是寂靜的，因此說道：‘有身具分應當知，智慧有分無分等，無分寂靜即真如，安住於一切之上。‘生處即佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧、方便、愿、力、智慧等波羅蜜多的無量差別。 魔有四種：煩惱魔、蘊魔、死魔和天子魔。稀有事有多種：二元論者和非二元論者，諸根成熟者和諸根未成熟者，沐浴、火供、笑、捨身于懸崖、吉祥和非吉祥的分別，果實、根莖、乳和非乳、稻米、水、食葉、涂灰、拔髮、以髮髻裝飾、舞蹈、歌唱、牛行、鹿行、孔雀行等諸多裝束，以及執持珍寶、黃金等而宣說為我的一切人都說是解脫，因此在未完全斷除我執之前不可能解脫，請一切智者證成此義。 你的自性有幾種？心有幾種？假立又是如何？請以最勝言教對我宣說。這是說一切智者有兩種自性：有相和無相的禪定差別而分。心即阿賴耶識，又如偈云：‘身及受用處所相，阿賴耶為一切生，八識九識亦如是，如同大海與波浪。‘假立即是二相的識，以能取所取事而安立三界。外境是不存在的，當分析粗細時，請一切智者開示如何成為空性，這是大智者為他人而思維的。 虛空云風從何生？念與正直如何起？樹藤如何有？請三界主對我宣說。關於云即是云，是世間天等怙主為世間作利益。正直等是從無病而生。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་སྟུག་པོ་དང་། ཤིང་གི་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དུག་དང་དུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་ཕན་པ་ དང་།གནོད་པའི་འབྲས་བུ་ལགས་པས་ན། དེ་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་དབང་པོ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་དུ་གསོལ། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ལྷག་ པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆེན་པོ་རངས་པར་མཛད་པ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།།གླང་པོ་རི་དགས་རྟ་བླུན་རྣམས། །གཟུང་དུ་རུང་བ་ཅི་སླད་དུ། །ངན་པའི་མི་རྣམས་ཅི་ལས་གྱུར། །བདག་ལ་སེམས་ལུང་བསྒྱུར་བས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་ན་གང་ གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དེ་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་བླུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་ལྷ་དང་། མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་བྱོལ་སོང་དུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། མ་རིག་པས་མཉམ་པར་བཞག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྟ་དང་། གླང་པོ་དང་། རི་དགས་རྨོངས་པ་རྣམས་སྡིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ནི་བླུན་པ་རྣམས་མི་བླུན་པ་རྣམས ཀྱིས་གཟུང་བར་བཏུབ་བོ།།མི་མ་རབས་ཐ་ཤལ་ངན་ལས་ལ་འགྲུས་པ་རྣམས་དེས་གཞན་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་བཀོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་དེ་དག་གི་སེམས་འདུལ་བ་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཤད་དུ་གསོལ། ཁམས་དྲུག་འཛིན་པ་ཅི་སླད་དུ། ། འདོད་ཆེན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མ་ནིང་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་དྲུག་ནི་དུས་དྲུག་གོ། །འདོད་ཆེན་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད དང་སྐྱེས་པ་དང་།མ་ནིང་རྣམས་ཀྱང་ལས་གང་གིས་སྤྱོད་པ་དང་། མི་སྤྱོད་པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ། །རྣལ་འབྱོར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་བཟློག་།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་།ཅི་འདྲའི་སྐྱེས་བུ་ཇི་ལྟ་བུར། །རྣལ་འབྱོར་ གཞག་པ་བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་འདུས་པ་ཅན་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཡུལ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མཛེས་པ་དང་།མི་མཛེས་པར་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིའི་དོན་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མི་ལྡོག་ཅིང་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལས་རྒྱུན་ཏུ་འཇུག་ སྟེ།ཡུལ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་མཉམ་པར་འདུས་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཅན་དེ་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་དུ་གསོལ། འགྲོ་བར་ཕྱིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི། །མཚན་མ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཕྱུག་པོར་འགྱུར། །མཁའ་འདྲས་བདག་ལ་བཀའ་སྩོལ་ ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཙས་མ་ཐག་ལ་དགའ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་སྣང་བས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།

眾生共同和不共同的各種業的深奧道理，以及樹枝等物體的生長，即由於它對眾生們分別毒和解毒等的差別而產生利益和損害的果報，因此請為我開示這些如是所取的種種緣起現象三界諸根業的差別。 從一切眾生福德和智慧資糧中超勝而生起一切智智的瑜伽自在尊，最極清凈，離貪，令無邊眾生相續大流歡喜，請為我開示蘊等色根一切智者的種種業。 問：‘象、野獸、馬、愚者，為何能被捕獲？惡人從何而生？請對我開示調心之理。‘此謂此心本性光明，隨如何修習，即如是成就善與不善諸行，分別智慧與愚鈍等差別時，各自顯現為天、人、地獄眾生、餓鬼和旁生。 由無明不能等持，業報力量，以及自他相續力的差別，馬、象、野獸愚者們為惡業果報所壓制，故愚者為不愚者所捕獲。卑劣之人勤于惡業，為其他有力者所役使。祈請最極清凈離貪的調心者為我開示。 ‘六界執持因何故？如何覆成大貪者？男女黃門諸眾生，如何出生請對我說。‘此謂業成六界，六界即六時。大貪者即入于愚癡享受。女人、男人、黃門等以何業而入行與不行，請一切智者為我開示這些種種業。 ‘如何遠離於瑜伽？復于瑜伽如何入？何等士夫如何能，安住瑜伽請對說。‘此謂心入等持者生起厭離，僅于剎那間從瑜伽入諸境。 若不修空性、無相、無愿三解脫門者，即緣取外境美醜而作分別。若以智慧破析外境粗細而不執著者，則于瑜伽不退，如是等持而恒時趣入。 見諸境無常、苦、不凈、空。若以智慧等持心，見諸境無常、苦、不凈、空而生起者即具如是相，瑜伽自在者請為我開示彼等補特伽羅法無我。 ‘往趣眾生之，相與相狀何？以何如何能，成富請虛空同者說。‘此謂甫一出生即現喜樂、毀壞、憂愁，由此推知有宿世串習。

།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བ་དང་། བླང་བ་དང་། བཏང སྙོམས་ཀྱི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་བླ་མའི་ཡང་བླ་མ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སློབ་མ་རྣམས་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་ཐོག་མར་ཐོས་པ་དང་།སེམས་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བཙལ་མ་ཐག་པ་དང་། ཤེས་ རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།ཚོར་བ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་འགྲོ་བར་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མས་ཚེ་གཞན་བསྒྲུབ་པའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་ དུ་མ་ཇི་ལྟར་ན་རུང་།དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དེ་སྐད་ན་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སུས་བྱེད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཆེ་ཆུང་གི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེས་ན་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཞན་དུ་མ་འཐད་ཀྱི་ རྒྱུ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ། དུད་པས་མེ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །བྱ་བཞད་ཀྱིས་ནི་ཆུར་ཤེས་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་ལྡན་གྱི། །རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །དེ་བས་ ན་ཤེས་རབ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བཞིན་བྱད་དང་། སྐད་ཀྱི་ང་རོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་ནད་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྡིག་པ་ལས་འབྱུང་བར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །རྒྱུ་དུ་མ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ནི་མཚོན་དུ་མས་རི་མོ་བྲིས་པ་དང་འདྲའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་། གཟུགས་ལེགས་པ་དང་། མི་ལེགས་པ་དང་། ནད་དང་། ནད་མེད་པ་མཚན་མ་ལས་སྐྱེས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་ཤཱཀྱའི་ རིགས།།བུ་རམ་ཤིང་སྐྱེས་ཇི་ལྟར་བྱུང་། །ཡུན་རིང་དྲང་སྲོང་དཀའ་ཐུབ་གང་། །ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོས་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་ཀློག་པ་སྔོན་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱ་གནས་པས་མས་དབེན་གྱི་སྲིང་མོ་ཆུང་མར་ལོང་ཤིག་པར་རྒྱལ་ རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་དེས་སྨྲས་པ་དང་།དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཅི་དེ་ལྟར་བྱེད་ནུས་སམ། ཡང་དེས་སྨྲས་པ། ནུས་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཤཱཀྱ་ཞེས་མིང་བྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ལས་རྒྱལ་རིགས་གཞོན་ནུ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དེའི་གནས་སུ་རྐུན་པོ་ཞིག་བྱུང་བའི་ཆ་ག་པར་དེ་ གསལ་ཤིང་གིས་ཕུག་པ་དང་།དེའི་མཁན་པོ་དཀའ་ཐུབ་ཅན་དུ་ཡུན་རིང་དཀའ་ཐུབ་གླིང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་དེ་མཐོང་ནས། བུ་དེ་ཅི་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེས་མཁན་པོ་ལ་སྨྲས་པའི་འོག་ཏུ་དེས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་སྨྲས་པ། བུད་མེད་ལ་ནི་ འགྲོ་བ་མེད།།ཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་བུ་སྐྱེ་བར་གྱིས། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་དང་སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། ཁུ་བ་འབྱིན་པར་གྱིས་ཤིག་དེའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པས་བུ་གཉིས་སུ་རེད་པ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ར་བར་ཞུགས་པ་དང་། དྲང་སྲོང་གིས་གསོས་ ནས།དེའི་ཚེ་བུ་རམ་ཤིང་སྐྱེས་ཞེས་མིང་དུ་གྱུར་ཏོ།

由於苦和樂必定是先前已經存在的緣故。具有捨棄、取得和舍離之心的人們的殊勝智慧，無論是上師中的上師是誰，他們都如同弟子們中最為精通的殊勝一般，首先從聽聞和思維等方面修習的緣故。因此，一經尋求便立即獲得，具有智慧等殊勝。 從無感受的諸大種中，這些怎麼會存在呢？因此，已經達到覺悟的人們以智慧等相而成就來世。由於諸大種無有差別，多種眾生形態怎麼可能存在？ 如果說是因為它們各自不同的緣故，那麼誰又能造成諸大種的差別特性呢？若無其他因緣的差別，它們的大小事物又怎麼會形成？因此，由眾多種類的眾生形態推知必有其他因緣。 如同一切智者在《十法經》中所說：‘由煙知有火，由鳥鳴知有水，具智菩薩種性，由諸相而得知。’ 因此，可以推知智慧、無病、受用、容貌、音聲等果報是從福德而生，貧窮、疾病等果報是從罪業而生。從多種因緣生起各種果報，如同用多種工具繪製圖畫一般。 世間的種種形態，富有和貧窮、相貌端正與醜陋、有病與無病，可以推知是從相而生。 如’為何是釋迦種姓？甘蔗種如何產生？長期苦行仙人修行，您是如何修學的？‘這是在大遊方者種姓中所誦讀的，從前在迦毗羅衛城住有仙人迦毗羅，他對王族青年們說要娶其妹為妻，他們問道：‘能否做到這樣？‘他回答說：‘能。‘從此便有了釋迦的名號。 其中一位王族青年出家后，在其住處出現一個盜賊，他被木樁刺穿，其戒師是長期修苦行的苦行林生，見此後問道：‘孩子這是怎麼了？‘在得知事情經過後，他以外道見解說道：‘女人無有去處。’ 因此說：‘你要生子。‘當問及如何時，他說：‘憶念前世受用，應當射出精液。‘其精液滴落分為二子，進入甘蔗園中，仙人將其撫養，那時便得名為甘蔗種。

།ཁྱོད་ཉིད་ཞིང་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ། །མཚན་དང་དེ་བཞིན་གཟུགས་སྣ་ཚོགས། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བར་ཡང་། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་ཀུན་ནས་གདའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་པུ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཐ་ དད་པར་ཆུའི་སྣོད་དུ་མར་སྣང་བ་བཞིན་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་འཕྲོས་ནས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་པ། སྐར་མའི་ བདག་པོ་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་མང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་བཞུགས་ཤིང་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པར་གང་བར་ཀུན་ཏུ་སྣང་ངོ་།།མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་གཤེགས་པ་དང་། ཡུམ་སྒྱུ་མའི་ལྷུམས་སུ་ ཞུགས་པ་དང་།བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདུད་བཅོམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས། སེམས་ཅན་སྐྱོ་བར་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གོ་འདུན་ གྱི་མཛད་པས་ཁྱབ་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ།ཇི་ལྟར་ཤ་རྣམས་བཟར་མི་རུང་། །ཇི་ལྟར་ཤ་ནི་བཀག་པ་ལགས། །ཤ་ཟའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཤ་འཚལ་བར་ ཡང་ཇི་ལྟར་གྱུར།།ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཇུག་སྟེ། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་དེས་ཇི་ལྟར་ཤ་ཟ་བར་འགྱུར། གང་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་ཡང་བཀག་པ་སྟེ། ཤ་དང་ཉ་ལ་སོགས་ པ་ནི།།རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བསྔོས་ཟོས་ན། །བརྩེ་བ་མེད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས། །དེའི་ཕྱིར་གསོད་པའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཤའི་འདོད་ཆེན་ལ་གོམས་ཏེ་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་ཤ་ཟ་བའི་རིགས་སུ་ཤ་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤའི་རོ་མྱོང་བ་ལ་ཆགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར འགྱུར་བ་དང་།མཐའ་གསུམ་གཙང་ཞིང་ལྷུང་བཟེད་དུ་སྩལ་བ་འབྲས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འཚོལ་ཅིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུན་མོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པ། མཛངས་པ་བློ་ཅན་མཁས་པ་ཡི། །ཟས་གཙང་ཞིམ་པོ་ཅུང་ཟད་འགྱུར། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་བཞག་མེད་ན། །རྣལ་ཅན་དེ་ཟ་བཀག་མེད་རུང་། །ཡ་རབས་དང་མ་རབས་ཀྱི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བློ་དགག་པའི་དོན་དུ་ཇི་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན དུ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཏུ་སྒྲ་སྦྱོར་བར་མཛད་དེ། དེས་ན་དེ་དང་གཞན་དུ་ཡང་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་བར་ཀློག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། དགེ་སློང་དག་ཕྱིའི་གཙུག་ལག་རྣམས་ནི་ལྕགས་ཀྱི་སེའུ་དང་མཚུངས་ཏེ། འབད་པ་ཆེན་པོས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞི་བའི་དོན་མེད་པས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞིང་རྣམས་ཉི་ཟླའི་དབྱིབས། །རི་རབ་པདྨོ་འདྲ་བ་དང་། །དཔལ་བེའུ་སེང་གེའི་དབྱིབས་འདྲ་བ། །ཅི་ཡི་སླད་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ རྣམ་པ་དུ་མར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་དེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ལས་ བྱུང་བ།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་། རི་རབ་དང་། པདྨོ་དང་། དཔལ་བེའུ་མངོན་པར་མཛེས་པའི་རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞིང་བཀོད་པའི་རྒྱན་ དང་།བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

你在一切剎土中，以種種名號和形相，被諸佛子所環繞，為何如是普遍存在？此說如同太陽雖是獨一，卻如水中倒影般顯現於不同世間，化現眾多化身，以種種形相瑜伽自在尊，圓滿清凈，離欲，一切智者以無邊智慧令眾生心生歡喜。如同星宿之主被眾星環繞，安住于眾多菩薩眷屬壇城中央，普遍顯現於一切眾生之前。 從天界下降，入胎于摩耶夫人胎中，誕生，童年遊戲，苦行，降魔，轉法輪，入涅槃界而示現涅槃，令眾生生起厭離心，以利益眾生之事業遍滿，以種種形相瑜伽自在力令眾多眾生獲得解脫。 如何不應食肉？為何禁止食肉？生為食肉種族者，又為何求食肉？此說由於發菩提心對一切眾生生起大悲心，以自性空故，如何能食肉？即使是無悲心的聲聞乘者也被禁止，如說：‘若出家人食用肉和魚等，因生起無悲心，故亦將導致殺生。’ 由於貪著肉味習氣，以惡業而生為食肉種族，以及天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、大腹行者、人非人等眾生貪著肉味，如何能斷除害心？ 如同三輪清凈施予缽中的米等食物，應以無貪平等心尋求，愿一切智者普遍令眾生了知。如三昧王經所說：‘智者具慧善巧人，清凈美味少許得，若非當下即受用，修行者食無禁忌。’ 為遮止貪著雅俗言語之心，如是令眾生獲得微小利益，于佛陀教法中作文字結集。因此於此處及他處皆誦讀中原語言。如一切智者所說：‘諸比丘，外道典籍如鐵鎖，須以大精進方能通達，即使通達亦無離欲寂靜之義，故無果報。’ 如何剎土現日月形，須彌山蓮花相，及吉祥寶印獅子形，為何如是請為我說？此說建立種種剎土，是為令眾生生起信心，故一切智者以種種形相瑜伽自在力加持。如聖無垢稱所說：‘心意清凈即是剎土清凈。‘其後莊嚴建立日月、須彌山、蓮花、吉祥寶印等莊嚴剎土。如聖文殊剎土莊嚴及極樂剎土莊嚴等。

།སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཀོད་པ་དག་།མིག་འཕྲུལ་འདྲ་བ་ཇི་ལྟ་བུ། །རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་ཞིང་རྣམས་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་དང་། བར་དང་། ལྟག་དང་། གློ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་ དང་།བར་ཆད་དུ་ཞིང་གི་སྣང་བ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱིའི་སྣང་བ་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞིང་སོ་སོར་སྣང་བའི་རིམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འབྱུང་བ། ཞིང་གི་རྒྱན་ཞིང་གི་རྒྱན་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཞིང་གི་རྒྱན་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རིན་པོ་ཆེར་སྣང་ངོ་། །པི་ཝང་རྔ་ཡི་དབྱིབས་ འདྲ་དང་།།འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་འདྲ། །ཉི་ཟླ་དག་དང་རྣམ་བྲལ་བ། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་པི་ཝང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབྱིབས་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་དང་རང་གི་འོད་ཀྱིས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།ལ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། །སངས་རྒྱས་ལ་ལ་རྣམ་སྨིན་བྱུང་། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ པ་དེ་དག་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།

上下所佈置，如同幻化般，一切珍寶剎，為何如是說？這是指下方、中間、上方、四周、相續和間斷的剎土顯現安住，這一切雖然如幻而無外在顯現的成立，但隨各自顯現的次第，顯現為眾生種種業的形態。 如同金剛經中所說：‘剎土莊嚴剎土莊嚴，如來說非剎土莊嚴’。對於福德資糧成熟的眾生，各自顯現不同，一切福德資糧成就者皆顯現為珍寶。 形如琵琶鼓，果實似眾花，無有日月光，為何如是說？這是指如琵琶等自然形狀，以及如花果般。遠離日月光明是指以種種福德殊勝的剎土莊嚴和自身光明各自顯現。 或有化身佛，或有報身佛，真實智慧佛，為何如是說？這是指那些示現涅槃的化身即是化身佛。

།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མགུ་བར་མཛད་པ་ཐོག་མར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཏེ།རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཙུན་གཙོ་དེ་དག་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱིའི་དོན་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ནས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རང་གི་རིག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ ལྡན་འདས་ཞེས་བགྱི་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་དུ་གསོལ།ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་འདོད་ཁམས་སུ། །རྣམ་སངས་མ་རྒྱས་བདག་ལ་གསུངས། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་འོག་མིན་དུ། །ཆགས་བྲལ་ཁྲོད་དུ་མངོན་སངས་རྒྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བསྟན་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མེད་ཅིང་རྐྱེན་དུ་མ་བབ་པ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རིམ་པར་མ་བསྟན་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་མི་ཆེས་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་ སྦྱིན་དང་།དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་བདུད་བཅོམ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར། ཅི་ཡི་སླད་དུ་འོག་མིན་དུ། །ཆགས་ བྲལ་ཁྲོད་དུ་མངོན་སངས་རྒྱས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གནས་བཅུ་བདུན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མངོན་པར་ཡ་མཚན་དུ་འཛིན་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ།དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་འདི་བསྟན་དུ་གསོལ། །བདེ་གཤེགས་མྱ་ངན་འདས་ན་ཀོ། །བསྟན་པ་སུ་ཞིག་འཛིན་པར་འགྱུར། ། སྟོན་པ་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་བཞུགས། །ཚུལ་ཡང་ཇི་སྲིད་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཁྱད་པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཙུན་གཙོ་ཚིག་གི་དབང་པོ་ལ་གཏད་པར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་རྒྱུད་ལས་ཀློག་གོ། །འདི་ཉིད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ལྷོ་ཕྱོགས་བེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ང་ཡི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ། །བླ་མེད་ཐེག་ཆེན་རབ་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབ་སྟེ། །བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། ། གང་ན་རྟོགས་པ་དང་དགེ་སློང་གི་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་པ་མེད་པར་ལོ་སྟོང་གི་བར་དུ་བསྟན་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་དམ་པ་ཡང་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནས་དུས་དར་ཏེ། སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ན་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུའོ།།ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པ་དུ། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ། །དགེ་སློང་དངོས་དང་འདུལ་བ་ཡང་། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ལྟ་བ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་པ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

由福德和智慧資糧成熟所生，以種種色相瑜伽自在，令諸天等瑜伽自在歡喜，最初現前圓滿成佛，入具一切智光明三摩地。毗盧遮那佛世尊尊主等顯現。當以智慧觀察粗細，‘色若分析至極微塵，極微塵亦無有分’之時，不緣外境，遠離能取所取相，無思無相，入于不二勝義諦真如自證，此等即稱為法身真如佛世尊。故請一切智者開示三身差別。 ‘何故如何欲界中，未成正覺為我說？何故於色究竟天，離欲眾中現成佛？‘此說于欲界中示現化身成佛，是因對於無緣分見圓滿報身者，若不示現化身成佛次第，欲界眾生將不生信。為引導欲界天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽以及人非人等眾生，以權巧方便降伏魔眾而於欲界現前圓滿成佛。 ‘何故於色究竟天，離欲眾中現成佛？‘此說於色界出生，入十七地禪定者，為除梵天等瑜伽執著稀有想，故於彼處以圓滿報身毗盧遮那現前圓滿成佛之相而成佛。于彼為諸瑜伽者說法，故請開示此現前圓滿菩提智慧之流。 ‘善逝涅槃后，誰當持教法？師尊住幾時？教法住幾時？‘此說世尊教法，特別是大乘教法付囑尊主文殊師利童子，如《聖文殊童子續》中所說。此中亦說：‘南方毗提國，比丘具吉祥，廣大有名聲，其名稱為龍，能破有無邊，我之乘世間，善說無上乘，成就歡喜地，往生極樂土。‘于彼證悟及比丘事業圓滿無衰，教法住世千年。正法時期從八萬四千年開始興盛，當衆生壽量八萬歲時最為清凈，直至離欲一切智瑜伽自在尊主彌勒現前圓滿成佛為止。 ‘汝之宗派有幾種？見解復有幾？比丘體及律，何故如何為我說？‘此說宗派有三種：聲聞、緣覺及大乘之差別。見解亦有三種：外境、識及空性不二之相。

།འདུལ་བ་ཡང་། ལྔ་དང་ བརྒྱད་དང་བཅུ་ཀུན་ཀྱང་།།ཐམས་ཅད་ལས་བྲལ་ཁས་ལེན་པ། །དགེ་བསྙེན་ཟ་གཅིག་གནས་པ་དང་། །དགེ་སྦྱོང་བསྟན་པ་དགེ་སློང་ངོ་། །ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ། རང་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་ཉན་ཐོས་ཀྱི། །ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བརྒྱ་པོ་དང་། །སྣང་བ་མེད་པ་ བརྒྱ་པོ་ཡང་།།ཅི་ཡི་སླད་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་བ་ནས་འཕོ་བ་བརྒྱ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རིགས་པས་སྤོང་ངོ་། །བརྒྱ་ནི་མཐའ་མེད་པར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། །གནས་འཕོ་བ་ནི་བསྩལ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པ་ན་སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་དོ།།རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྟོགས་ པ་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་མངོན་ཤེས་གང་གིས་བྱུང་། །འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིའང་ཇི་ལྟ་བུར། ། སེམས་ནི་ས་རྣམས་བདུན་པོ་ཡང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནམ་མཁར་འགྲོ་ཞིང་འབར་བ་དང་། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ཐུན་མོང་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དྲུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་འབྱུང་བས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ནི་ས་རྣམས་བདུན་པོ་ཡང་། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་བསྩལ་ཏེ་རྣམ པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ན། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བཤད་པའོ། །ས་བརྒྱད་པོའི་དབང་ པོ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རྟོག་པར་དབུ་མ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མིན་ཡང་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་ བཤད་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། དངོས་པོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་མངོན་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ དགེ་འདུན་རྣམ་པ་དུ།།ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་དབྱེན་དུ་འགྱུར། །སེམས་ཅན་གསོ་བའི་གཙུག་ལག་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། གཉི་ག་སྡོམ་པ་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ནོ། ། དགེ་འདུན་གྱི་དཔེས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་འགྱུར་རོ། །གནས་ཁང་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ལམ་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གསོ བའི་གཙུག་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ལས་སྡིག་པའི་ནད་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་སོ།

律部中說：‘五戒、八戒和十戒等，遠離一切而受持，優婆塞一日住，沙門教法比丘。‘請解釋這樣的說法。‘獨覺、菩薩、聲聞，為何有百種轉變，以及百種無相，為何如此請對我說。‘這是說從迷亂轉變的百種，以無二勝義諦的道理來斷除。百應當觀察為無邊際。遷轉處是賜予。對此，當斷除一切有無分別時，百種無相也是無二。獨覺、聲聞和菩薩們同樣證悟空性、無相、無愿三解脫門無相三摩地。如《聖般若波羅蜜多經》中所說：‘入于彼等定中時，將通達三種智慧。’ ‘世間神通從何生？出世間的又如何？七地心性又是怎樣？為何如此請對我說。‘這是指神變飛行虛空、放光明等。他心通、宿命隨念通、天眼通、天耳通這五種神通是與世間瑜伽師共同的。第六漏盡通是出世間的，由通達無我而成就，由此而得解脫輪迴苦。 ‘七地心性又是怎樣’是指如此處一切智者所說：‘七地即是心，第八無相地，二地是住處，其餘地是我的本性。‘除外在事物，唯識七地諸根平等安住。如此處所說：‘除外在事物，唯入于識性，此是中觀要義，我與他所說。‘八地諸根不分別有無，平等入于無垢中觀三摩地。如此處所說：‘非有亦非無，不取有與無，此是中觀要義，我與他所說。‘如《聖般若波羅蜜多經》中所說：‘非以有所證，亦非以無證，由有無平等而證悟。’ ‘您的僧團有幾種？如何成為僧團分裂？醫治眾生的典籍，為何如此請對我說。‘這是指別解脫戒、二種戒律者和不退轉大菩薩的僧團。以僧團為例也成為聲聞乘者。不應同處一室，不應同行一路。為什麼呢？因為聲聞乘者的過失非大乘過失。醫治眾生的典籍是指從愚癡因緣所生的罪業病，由邪知而生，以正知而得以對治，如是一切智者所說。

།འོད་སྲུངས་ལོག་པར་དད་སེལ་དང་། །གསེར་ཐུབ་ཀྱང་ནི་ང་ཡིན་ཞེས། །རྒྱལ་བའི་ སྲས་ལ་གསུངས་པ་དེ།།ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཅི་སླད་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་པ་དེ་ཇི་བཞིན་པ་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དགོངས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུང་བ་མཛད་དོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཅིས་མེད་བརྗོད། །རྟག་དང་འཇིག་གཏམ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཅི་སླད་སེམས་ཅན་ཡང་དག་ཉིད། །ཐམས་ཅད་དུ་ན་བཤད་མི་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད་པར་འཆད་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་འཛིན་པ་འཆད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྨྲ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཙམ་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པར་མི་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཕྱི་ཕྱིར་གསོལ་ བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གཅིག་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་བཤད་པ་མིན།ནད་པའི་དབང་ལས་སྨན་པ་བཞིན། །སྨན་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཞེས་ཏེ། དེས་ན་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡང་དག་ པར་ངས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཆད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐོག་མ་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་ངས་འཆད་དོ། །ཅི་སླད་སྐྱེས་བུ་ན་ཆུང་ནོར། ། རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ཚལ། །ཀེ་ལ་ས་དང་ཁོར་ཡུག་རི། །རྡོ་རྗེ་སྲ་བའང་ཇི་ ལྟ་བུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་དང་ན་ཆུང་གི་ནོར་ནི་གང་ཕོ་དང་མོ་ལ་མཁོ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ནོར་ཏེ། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རུར་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་ཚལ་ནི་སྨན་ཏེ། སྐྱོན་གསུམ་འཕྲོགས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མཁོའོ། །ཀེ་ལ་ ས་དང་ཁོར་ཡུག་རི།།རྡོ་རྗེ་སྲ་བའང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ཁུང་མང་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། །དེ་ཡི་དྲུང་ན་མིག་ཡོར་ནི། །རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་རབ་བརྒྱན་ཅིང་། །དྲང་སྲོང་དྲི་ཟས་ཀུན་གང་ན། །ཇི་ལྟར་ ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་དྲུང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་མི་གཡོ་བ་དྲང་སྲོང་དང་དྲི་ཟ་རྣམས་ཀྱི་གནས་མཆིས་པ་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་བྱུང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ།གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་སྤེལ་བའི་སླད་དུ་སེམས་དང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བར་རོ། །ལྷ་ཆེན་གྱིས་ནི་གསན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲིས་པ་ བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སླར་བསལ་བ་ནས་གང་དག་འཁོར་བ་དང་།ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་དོན་དུ་མཁོ་བའི་དྲིས་པ་དེ་དག་གི་ལན་ནི་ཐོག་མར་ལེགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསུང་ངོ་། །དྲིས་པ་ཡང་དག་ཀྱང་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ དེ་དག་ལ་སྐྱོན་ཆེ་བར་བཤད་ཅིང་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་ལན་གསུངས་པ།ཐེག་པ་ཆེ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་པ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་མཆོག་འདི། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་ཕུལ། །ལྷ་ཆེན་གྱིས་ནི་གསན་པ་དང་། །ཞེས་ཏེ། དེ་འདྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་བླང་ བ་དང་།དོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

‘迦葉啊，消除邪見者和金勝佛也是我’，對菩薩所說的這些話，大聖為何如此宣說？這是指最為清凈、離欲、一切智者、瑜伽自在者以神變示現無量眾生心意，如實圓滿佛陀我也如是，以此義趣宣說此經。 為何說無我與眾生？常與滅言說如何？為何不於一切處，宣說眾生真實性？對此，說無我與眾生是爲了斷除執著常我的輪迴痛苦。說常見也是爲了斷除作者之說。任何常也不存在，因為未生故非有，如石女兒等。 真實性即離開有無分別，是證悟無二勝義諦。為何不於一切處宣說唯心？如是大智者一再請問，故一切智者對一者所說的，於他者則不說。如醫生依病人情況，藥物也要分別對治。因此對非法器者，我不於一切處宣說無二真實。 如何呢？為攝受初學者，我次第宣說蘊、界、處等。為何少年人財富，阿魏與庵摩羅果，開羅拉薩環繞山，金剛堅固又如何？對此，男女所需一切財富，由業生起種種世間。阿魏與庵摩羅果園是藥，能除三過故一切需要。開羅拉薩環繞山，金剛堅固又如何？是指多孔寶藏處，為眾生利益而出現的天人住處。 其下幻境有，種種珍寶嚴飾，仙人乾闥婆充滿，如何為何為我說？是指須彌山環繞下有不動寶藏處，仙人與乾闥婆所住處，請一切智者成就有福眾生以福德生起寶藏處。為增長眾生福德，令心生凈信差別。 大天聽聞已等，是指佛陀為一切天之大天。從百零八問解答中，為斷除輪迴、邪智、苦盡而所需之問，其答首先說善哉而宣說。問答真實也說明草木等差別過患大，為世間而答。 種種大乘法，是諸佛勝心，佛世間智慧，大天聽聞已。即取百零八問，以取捨差別顯示種種大乘法，是諸佛殊勝心意。

།དེར་ལྷ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་དང་། བཙུན་གཙོའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་ལེགས་པ་བསྟབས་པ།ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་དྲིས་པ། །དེ་ནི་རིམ་གྱིས་ངས་བཤད་ཀྱིས། །བློ་ཆེན་ང་ལས་ཤེས་པར་བྱོས། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་དང་ སྟོང་།།འཕོ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་སྲས། །ཞེས་བྱ་བར་སྔར་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཤད་པར་མཛད་དེ། དྲི་བ་གང་དག་ལ་སྐྱེས་བུའི་དོན་དུ་མཁོ་བ་མེད་ཅིང་སྐྱོན་ཆེ་བ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱོན་ཆེ་བར་ གསུངས་ཤིང་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་ལན་མི་སྩོལ་བ་ནི་ས་ལ་རྡུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། རི་རབ་ལ་སྲང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཇི་ཙམ་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲི་ཞེས་ཏེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་རྫས་བརྒྱད་དོ། །མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་བདུན་ལ་རྡུལ་བར་མར་འགྱུར་རོ། །དེ་བདུན་ལ་རྡུལ་ལོ། །དེ་བདུན་བདུན་གྱི་གོང་མའི་གྲངས་ཀྱི་རི་བོང་དང་། ལུག་དང་བ་ལང་གི་སྤུ་རྡུལ་དང་། སྲོ་མ་དང་། ཤིག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། མ་སེ་དང་། ནམ་དང་། ཏོ་ལོ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གསེར་སྲང་གཅིག་གི་གྲངས་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་བརྒྱད་ལས་གྲངས་དུ་འགྲོ་བའོ། །འཛིན་པ་ནི་སྲང་གི་བཞིའི ཆར་གྲུབ་པའོ།།ཡུངས་ཀར་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནས་གཅིག་གོ། །ནས་བརྒྱད་ལ་ཚིགས་སོ། །ཚིགས་བཞི་ལ་སོར་མོའོ། །སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོའོ། །མཐོ་དོ་ལ་ཁྲུའོ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུའོ། །གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ། །རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་ དཔག་ཚད་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལོ།།དུས་ལ་སོགས་པའང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་འདྲི། དེ་དག་ལས་དྲི་བའི་གཙོ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་ནི་གླན་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། འདི་ཇི་ཉོན་ ཅིག་ཅེས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་པར་མཛད་པ།སྐྱེ་བའི་ཚིག་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་ འབྲེལ་བ་མེད་པས་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མི་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་ཚིག་གོ།།རྟག་པའི་ཚིག་དང་། མི་རྟག་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུན་རྟག་པས་ན་རྟག་པའི་ཚིག་གོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པས་ན་མི་རྟག་པའི་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐད་ཅིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡང་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་དང་མི་འགལ་བའི་སྒྲའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཁྱད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ན་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མཚན་མར་བྱ་བ་མེད་པའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་མི་གཉིས་པའོ། །གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚིག་དང་། གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་སྐད་ཅིག པ་དང་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ཐེལ་དང་ཟུར་གྱི་རིམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བློའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཛད་དེ། འདུས་མ་བྱས་པར་དགོངས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་ཚིག་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ན་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། ཐོག་ མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་གནས་པའི་རྣམ་པའི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ནི་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ།

在那裡，對於大天尊一切智者瑜伽自在尊主、極其清凈、遠離貪慾的尊主佛陀，以及尊主大菩薩聖者大智者善加請教說：‘大智慧善哉善哉！你所全面詢問的，我將次第解說，大智者當從我處了知。生與無生，以及涅槃與空性，遷移與無自性，佛陀波羅蜜多與佛子。‘如前所問，世尊也如是解說。 對於那些對眾生無益且過患重大的問題，世尊說是大過患，對大智者不予回答，如為何不問地上塵土有多少，須彌山有多重，陽光中微塵有多少，七或八微塵中所有微塵各有多少等。這是因為自性本無實體，所以無實體，如同石女兒等一樣。 除聲音外，微塵有八種物質。極微七個成中等微塵。七個中等微塵成一微塵。如是七七上數，依次為兔毛塵、羊毛塵、牛毛塵、蟣蟲、虱子、芥子、銅塵、水塵、兔毛、能取塵、一金兩等。世間則從八開始計數。能取塵為一兩的四分之一。七或八芥子成一麥粒。八麥粒成一指節。四指節成一指。十二指成一拃。二拃成一肘。四肘成一弓。五百弓成一俱盧舍。四俱盧舍成二由旬等度量。 為何不問時間等？雖然這些問題中主要的將得到回答，但佛陀所讚歎的一百零八問，稱為勝義諦真實性，且聽我說，一切智者所教導的：即所謂生的言說與不生的言說等。 其中，生的言說是世俗諦中依他起的二相。不生的言說是由於二無我中無作者與作業的明顯關聯，故在前者之後稱為非二，是勝義諦的言說。 常的言說與無常的言說，由於相續恒常故為常的言說。由於自相無常故為無常的言說。 關於有相的言說與無相的言說：有相的言說是一切智者就自相剎那性所作的開示。又相即是相，因為有多義。僅是與正法不相違的聲義結合而已，其特殊含義唯一切智者所知。無相的言說是于其中毫無可標記之相，或無分別、不分別有無二邊的非二。 轉異住的言說與非轉異住的言說，即是剎那與非剎那，隨順外道關於整體與部分次第分別的見解而作開示，意在無為法。 剎那的言說與無剎那的言說，由於生已即滅故為剎那，即離開初中后時住相，如彈指聲等立即消失。

།སྐད་ཅིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུན་རྟག་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་དོན་བྱེད་པར་འགལ་ལོ།།གང་ལ་དོན་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཚིག་དང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ལ་བསྲེགས་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་ ནུས་པ་སྲ་བ་དང་།རླན་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་སྨོས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ ལ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། གཉིས་མེད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །སྟོང་པ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མི་སྟོང་པ་སྟེ། དེར་བྱིས་པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ། རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོའི་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཆད་པའི་ཚིག་དང་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཆད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཚིག་དང་། སེམས མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ན་སེམས་འཇུག་པ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཚིག་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ། གང་ན་སེམས་ཀྱང་རྒྱུ་བ་མེད་ན་རྟོག་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་རིག་པར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དབུ་མའི་ཚིག་དང་། དབུ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དེ་ན་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དབུ་མའི་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་རྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འབྱུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་སྤངས་པས་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དབུ་ མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཀྱང་གང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འབྱུང་བའོ།།ཐེར་ཟུག་པའི་ཚིག་དང་། ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐེར་ཟུག་པའི་ཚིག་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ འགྲོ་བ་སྟེ།སྐྱེ་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གྱི་ཚིག་དང་། རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་གྱི་ཚིག་ནི་རྒྱུས་གང་འབྲས་བུ་བྱེད་པའོ། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེས་རྟག་པའོ། །རྒྱུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་མེད་ པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུ་བ་ཚོགས་ནས་འབྲས་བུར་དགོངས་པའོ།།ཡང་ན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

無剎那的詞是指恒常或無實法，常法因為未生，故無實法如石女兒等。非剎那者不能次第或同時作用。凡是無作用功能者即非實法，如兔角。 有自性的詞和無自性的詞，是指能作燒煮等作用的堅性、濕性、暖性、動性等，應說是由此產生的自性。又若離一切分別，不可說有無，無二真智者亦無自性。 空性的詞和非空性的詞，是以圓成實二取相空為空性。如聖尊彌勒所說：‘無二無實法，是為空性相。‘非空性亦是依他起識二相不空，於此凡夫執著實法，如此中所說：‘身及受用處，現為阿賴耶，如是八九識，猶如海中波。’ 斷的詞和非斷的詞，是指剎那斷和相續不斷，其特殊密意唯一切智者能知。 心的詞和無心的詞，是指心所趣入處，即所取、能取、所詮、能詮、所作、作者等分別相應的詞是心的詞。詞是流轉，若心亦無行，何況諸分別文字，此即無心之詞，即無二真智無思無相勝義諦不分別有無。 中觀的詞和非中觀的詞，是指于彼離有無分別者是中觀詞。如此中所說：‘有由無所引，有亦引無故，是故不知無，有亦不應執。‘如般若波羅蜜多所說：‘不生實法執著，亦非無實，云何？由有無平等故。斷除有無分別即得通達。‘非中觀詞即是生起有無分別。 常住的詞和非常住的詞中，常住詞是指無為和涅槃。非常住詞是指輪迴，因為生已即去。 緣的詞和非緣的詞中，緣的詞是指因能作果。非緣的詞是指不能作用者，如兔角等故是常。 因的詞和無因的詞，是指因緣和合而作果之密意。或者因的詞是指以所成辦之因如是成辦。又無因之詞是指因無實故所應成辦者不成。 煩惱的詞和無煩惱的詞，貪慾、嗔恚、愚癡等是煩惱詞，即生之苦。

།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །སྲེད་པ་མེད་པའི་ཚིག ཅེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ། །སྲེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙས་མ་ཐག་པ་ལ་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་ན་བླང་ བ་དང་།དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒྲུབ་པར་ངེས་པ་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཐབས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཐབས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་གང་ན་དགོས་ པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་གོ།།གང་ན་བྱེད་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཐབས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ་དུས་དང་ཡུལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞག་པར་བྱའོ། །མཁས་པའི་ཚིག་དང་། མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དཔྱད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མཁས་པའི་ཚིག་གོ། །གང་ན་ ཡང་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།དག་པའི་ཚིག་དང་། དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དག་པའི་ཚིག་གོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་མེད་པ་དང་།མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ནི་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །རིགས་པའི་ཚིག་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཚུལ་གྱི་ཚད་མས་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་སྟེ། རང་བཞིན་གསུམ་པའི་མཚན་མ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའོ། ། དཔེའི་ཚིག་དང་། དཔེ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཚད་མ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་མཚུངས་པ་དེ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་དཔེ་མ་ཡིན་པའོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། བསྒྲུབས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་བྱེད། །བསྒྲུབ་པ་མེད་པའང་མེད་པ་ཉིད། ། གང་ན་དཔེ་ནི་བརྗོད་བྱ་བ། །ཕྱོགས་བཅས་ཕྱོགས་མེད་ཉིད་དུའོ། །སློབ་མའི་ཚིག་དང་། སློབ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཕན་འདོགས་པ་བླ་མ་རྣམས་དང་རྩོད་པ་ནི་སློབ་མའི་ཚིག་གོ། །སློབ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་འགྲན་ང་བ རྣམས་དང་ཐུབ་ཐུབ་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་འདི་ནི་བླ་མ་ཡང་མ་ཡིན་སློབ་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པས་ན་ཕལ་འདུས་པའི་ནང་དུ་གཞན་ཕམ་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་སྙམ་ནས་ཆོས་དང་བཅས་པས་རྒོལ་བ་པོ་ཚར་གཅོད་པའོ།།བླ་མའི་ཚིག་དང་། བླ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་མའོ།།གང་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་མ་མ་ཡིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། རིགས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་ འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ།དུ་བས་མེ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །བྱ་བཞད་ཀྱིས་ནི་ཆུར་ཤེས་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཆེན་གྱི། །རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །དེ་ནི་རང་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཡིན་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་དེའི་ སེམས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།ཉན་ཐོས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་དུའང་སེམས་མི་འཇུག་ལ། འཁོར་བར་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ པས་ན་རིགས་མེད་དོ།།ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གོ།

無煩惱的語言即是真實智慧，是滅盡痛苦的因。關於’無渴愛的語言’，生的痛苦之處是由渴愛之因而來。無渴愛的語言即是涅槃，因為離開貪慾者不現生。 剛出生時就能真實了知衰老、毀滅和憂愁，因此取捨和捨棄的心念必定會造作苦樂，由於先前已有此等認知，故可推知前世的習氣。 方便語和非方便語，是指通過智慧和方便善巧，能夠在何處發揮作用的即是方便語；在何處不能發揮作用的即是非方便語，這要依據時間和地點來確定。 智者語和非智者語，是指經過思維並以智慧運用的是智者語；完全不運用的即是非智者語。 清凈語和不清凈語，無常、苦、不凈、空性的智慧是清凈語；常、我、無苦、凈、非空等顛倒知見是不清凈語。 正理語和非正理語，以量度知曉無常、苦、無我、不凈、空性之理的是正理語，這是爲了顯明三自性的相。非正理語是指常、我、無苦、凈等知見。 譬喻語和無譬喻語，是指以量遍及的方式，世間思維者的心識對某義理產生共識的即是譬喻；與此相反的即是非譬喻。因此說道：‘以成立而作因緣關聯，無成立亦即是無，凡是應當說譬喻處，皆有立場或無立場。’ 弟子語和非弟子語，與清凈同行者、利益上師們論辯是弟子語。非弟子語是指與競爭者隨意爭論，認為’此非上師亦非弟子’，因此在大眾中想要降伏他人，以法相諍而摧破對方。 上師語和非上師語，凡是宣說正法的即是上師；凡是反駁的即是非上師。 種姓語和無種姓語，菩薩語、獨覺和聲聞的種姓，眾生以諸相而得知，如《十地經》中所說：‘以煙知火，以鳥鳴知水，菩薩大智之種姓，以諸相而得知。‘彼乃天性具悲者，具大受用及佈施，其心趣入于彼中。聲聞是趣入自利，獨覺也是趣入自利。對於三菩提皆不趣入，且樂著輪迴無厭倦者是魔的種姓，故無種姓。 三乘語和無三乘語，通達法無我和人無我的乘即是三乘語。

།རྟག་པའི་བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ དང་།གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་ཟ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་འཆང་བས་ཐར་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་ པའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་།གར་དང་། གླུ་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བདག་ཏུ་ཞེན་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནི་འདི་ཐམས་ ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།སྣང་བའི་ཚིག་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱ་བ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་ བྱ་བར་རོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་དཀྲུགས་པའི་མཐུ་དང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སློངས་ཏེ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མེད་པར་གྱུར་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའོ། །སྣང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་བ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།སྨོན་པའི་ཚིག་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་། གནས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཚིག་ནི་འགྲོ་ བ་དང་།ཚིག་ནི་གསུམ་ཡང་སྦྱོར་ཏེ། སྒྲ་རྣམས་ནི་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་བ། །དོན་འགྲེལ་པ་ཡི་མཚན་མ་དང་། །སྒྲ་གཞན་ལ་ནི་བསྙེན་པ་དང་། །མཐོ་བ་ཡུལ་དང་དུས་རྣམས་ཀྱང་། །ཁྱད་པར་དྲན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱའོ། ། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་ནས་བདག་གི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འཁོར་གསུམ་གྱི་ཚིག་དང་། འཁོར་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འཁོར གསུམ་མོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱད་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་མེད་དེ། །འཁོར་གསུམ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཚོགས་སུ་མི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ སྟོང་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འཁྲུལ་བ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་མའི་ཚིག་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་གཏན་གང་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་མ་འཛིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མའི་ཚིག་གོ།།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོའི་རྣམ་པར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་འཛིན་པ་ནི་མཚན་མ་ མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

供奉常我、梵天、帝釋天，以及沐浴、火供、剃髮、吉祥處、吉祥與不吉祥、食用果實和根莖、佩戴珍寶和黃金等，認為這些能獲得解脫的說法，是不符合三乘的言論。 以灰涂身、拔頭髮、以髮髻為飾、跳舞、唱歌、奉行牛行和孔雀行等，這些都是執著於我的修行，而不是能對治生死輪迴痛苦的解脫因。因為無我才是解脫之因，所以這一切都是不符合三乘的言論。 顯現的言論和非無顯現的言論是以智慧觀察：‘色若分析至極微，極微亦無實體分，外境雖然不存在，心識顯現有二相’。 由自他相續的力量攪動，無有等持，從無明和業的異熟中生起，如同頭暈、昏厥等一樣，產生種種形態的識。 當所知的粗細方分被分析時成為空無，一切色等皆成空性，無有思維、無有顯現，證知勝義諦不二性而安住，這就是無顯現的言論，即遠離一切有無分別的顯現。 非無顯現的言論是依他起的二相識各自顯現，這就是一切眾生的輪迴性。 願望的言論和無願望的言論是普賢行愿，因具有智慧和悲心，故有自利他利和以一切智獲得佛果的言論與處所的言論。言論有行進，言論也有三種相合，因為聲音有多種含義。如同’從言教中所出現，詮釋義理之相及，依止他聲與高處，地域時間諸差別，皆是憶念之因緣’。 無願望的言論是證悟四聖諦后為自利而趨入涅槃。 三輪的言論和無三輪的言論是能知、所知和以智了知，這是三輪。 當以智慧觀察而分析色法，連極微也無有支分，不見三輪時，內空性、外空性、不住聚合、因為是壞滅性故三輪空性，這是無三輪的言論，因此稱為無錯亂。 相的言論和無相的言論是指在禪定中執取色法的無常相、無我相、痛苦相、不凈相等，這是相的言論。 ‘色若分析至極微，極微亦無實體分’，於此不執取色相，也不執取受及受者的感受等，這是無相的言論，即不分別有無，如實了知不二勝義諦。

།ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཀ་བ་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་རྫ་མར་འགྱུར་བ་དང་ ཀ་བ་ཆུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་རྫ་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཀ་བ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་གྲུ་བཞི་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀ་བ་རྫ་མར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀ་བ་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་རྫ་མར་ གྱུར་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པས་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །བུམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཀ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཀ་བ་སྤྱིའི་ བདག་ཉིད་དུ་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ཀ་བ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་མེད་དོ་ཞེས་ཀྵ་པ་ན་ཀས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའི་ཚིག་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།གཉིས་ཀའི་ཚིག་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསལ་བ་དང་། མི་བསལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱིས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།གསལ་བའི་དོན་དང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ པའི་ཚིག་བསྒྲུབ་པར་གསུངས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནི་ནུས་ཀྱིས་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་དམིགས་པའོ།།སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་དང་། སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་རྒྱུར་ཤེས་ཤིང་ཕུང་པོ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་གོ།།དེ་རང་གི་རིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །གང་ ཡང་བདག་དང་།གཙང་བ་དང་། བདེ་བར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་དེ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བའི་ཚིག་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་ པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བའོ། །བཞེངས་ནས་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཞུགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞན་དོན་མཛད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བ་མེད་པའོ།

有無二邊的言說和非有無二邊的言說，是指作為外在本質而存在，作為特殊本質而不存在，作為共相和特殊本質雖然存在也存在不存在也不存在，作為共相本質而存在也不應說是特殊本質。 柱子和事物等作為共相成為瓦器，柱子盛水等使瓦器不存在，柱子堅硬等雖成為瓦器，方形和圓形等使柱子成為瓦器。同樣也應當配合不可說。柱子事物等雖然作為共相成為瓦器，也不應說是特殊本質。 雖然以瓶子等需求作為特殊本質而存在，也不應說是共相本質。雖然作為瓶子的特殊本質而存在，也不應以柱子等作為共相而說，柱子雖然作為共相本質成為瓦器，也不應說是特殊本質，這就是說柱子雖然作為共相和特殊本質成為瓦器，也不應同時說。 雖然作為共相和特殊本質存在也存在不存在也不存在，不應同時說。 剎那論者說依據處所、時間、次第、形相而說一切存在和不存在，這七種說法是有無言說。非有無二邊的言說是不分別事物和無事物，而是如實了知無二的勝義諦。 二俱言說和非二俱言說是數論派所說的顯現和不顯現一切存在，以及行派所說的差別和無差別色法存在，這是如此愚者的分別。 爲了遣除尼夜耶派和勝論派認為顯現義和共相、具有特殊性的一切事物都是可得存在的這種錯誤認識，一切智者宣說非二俱言說的成立，即自相的事物作用是有能力的，而遍計所執的共相是不可得的分別。 各別自證聖智的言說和無各別自證聖智的言說是指當以智慧觀察空性時，不住于蘊，了知是無常性的因，一切住于蘊的如房屋、村落、森林等，分析其方位部分時成為空。 由於常法未生，如兔角般事物不存在，此時遍知法無我和人無我是各別自證聖智的言說。其自證是剎那相續生起，無有事物和無事物的分別。 若有我、凈、樂的顛倒妄想修習，那就是無各別自證聖智的言說。 現法樂住言說和無現法樂住言說是指入滅盡定以及空性、無相、無愿三解脫門，是離三界貪慾的現法樂住。 從定起后入清凈智慧世間，以大悲心行利他事業的一切智者無有現法樂住。

།ཞིང་གི་ཚིག་དང་། ཞིང་མེད་པའི་ཚིག་གི་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདག་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་ཞིང་བཀོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཞིང་ནི་ཞིང་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་དོན་དམ་པར་མི་གཉིས་པར་ཤེས་སོ། །རྡུལ་གྱི་ཚིག་དང་རྡུལ་མེད་པའི་ཚིག་ ནི་རྡུལ་གྱི་ཚོགས་སྦོམ་པོར་སྣང་བ་ལ་ཞིང་གི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ན་རྡུལ་མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྡུལ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་ དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ།།ཆུའི་ཚིག་དང་། ཆུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཚིག་ནི་ཆུ་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཀྲུ་བ་དང་། ལྟུང་བར་ངེས་པ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་སྙམ་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། རྨོངས་པའི་ཚིག་དང་། རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྨོངས་པའི་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་གང་གི་ཚེ་ན་ཕྱིའི་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བར་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རྨོངས་པའི་ཚིག་ནི་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འཁྲུལ་བ་དང་། འབྲལ བ་མི་གཉིས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱུང་བའི་ཚིག་དང་། བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི། བསྲེགས་པ་དང་། འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཁྲུས་དང་། འབོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱུང་བ་ལ་གནས་པས་ནི་དེ་བྱུང་བའི་ཚིག་གོ། །འཁྲུལ་བ་ལས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྣང་བས་ན་བྱུང་བའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པས་གང་གི་ཚེ་ན་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཤིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གྲངས་དང་རྩིས་ཀྱི་ཚིག་དང་། གྲངས་དང་རྩིས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཡུལ་དང་ དུས་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་འབྱེད་པ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་མི་རུང་སྟེ།སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བས་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་ཕྲ་བའི་སྤུའི་ཐོག་མ་དང་། དེ་ལས་འདུས་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲོ་མ་དང་། ཡུངས་ ཀར་གྱི་འབྲུ་དང་།ནས་དང་། ཚིགས་དང་། སོར་མོ་དང་། མཐོ་དང་། ཁྲུ་དང་། གཞུ་བརྒྱ་དག་གི་རིམ་པས་རྒྱང་གྲགས་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་དང་། འབུམ་དང་། བྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་གྲངས་སུ་བགྲང་བ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་དོན་ལ་གནས་པའོ། །དུས་བགྲང་ བ་ཡང་།གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་ཀྱང་མེད་པས་ན་གྲངས་དང་རྩིས་ཀྱི་ཚིག་ནི་གྲངས་དང་རྩིས་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་འབར་བ་ དང་།ཆར་པ་དབབ་པ་དང་། ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱོ་བའི་ཚིག་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫ་མ་ཅན་དང་། སྐོང་བ་དང་། གཏོང་བའི་རླུང་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ དང་།རྒྱས་པ་ཅན་ཡང་སྐྱོ་བའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ཡང་སྐྱོ་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅིའང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན། ཡེ་ཤེས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་གནས་སོ།།སྟུག་པོའི་ཚིག་དང་། སྟུག་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟུག་པོ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་འདུས་པ་སྣང་བའོ།

如同有田地的詞和無田地的詞的心未入定的我與他人相續的威力所致的眩暈和昏厥等一樣，顯現為世界形成的田地佈設的各種各樣的眾多識的行相。 當以智慧分別了知粗細所知的方分差別時見到空性，那時便知道田地與無田地的詞在勝義中無二。 微塵的詞和無微塵的詞，是對微塵聚集顯現為粗大而生起田地的想。 當以分析方分而分別極微細的微塵時成為空性，那時便是無微塵的詞，即遠離能取所取、如實了知無二的勝義諦。 水的詞和無水的詞，由於無外境，故無水等諸大種，因此水的詞即是無水的詞。 對於’如何執持洗濯和墮罪的決定’的疑問，一切智者說道：愚癡的詞和無愚癡的詞，是以智慧斷除水等愚癡的知，以智慧觀察時，當不見外在粗細時，那時愚癡的詞即成為無愚癡的詞，成為離開迷亂的無二。 生起的詞和非生起的詞，是指焚燒、煮燉等的意趣以及沐浴、浸泡等住于生起者是生起的詞。由迷亂而如夢等顯現故非生起的詞。 以智慧觀察時，當分析粗細而不見外境時，那時即成為無生起的詞。 數目計算的詞和無數目計算的詞，是指處所和時間等的數目分別，無外境故不應理，以方分分析地的極微塵時成為空性。 以七塵或八塵數目次第的細毛初始，及由此集聚的肢節、芝麻、芥子粒、大麥、節、指、掌、肘、百弓等次第的俱盧舍、由旬千、百千、俱胝的差別等數目計算，是住于外境。 時間計算也是，寒暖等次第的差別也是住于外境，由於外境也無，故數目計算的詞即是無數目計算的詞。 神通的詞和非神通的詞，是指燃燒、降雨、空行是由遍知能取所取事物而有。由於無外境故一切空性，因此神通的詞即成為無神通的詞，即遠離二相、如實了知無二即稱為勝義諦。 厭離的詞和無厭離的詞，是指執著外境的外瑜伽師們的瓦罐修和充滿及放出的風的修習，以及廣大者也是厭離的詞。其中一分的出入息隨念也稱為厭離的詞。 以智慧觀察時，當不見任何所知時，那時智慧無厭離的詞自住。 關於稠密的詞和非稠密的詞，稠密是指極微塵聚集顯現。

།ཡང་ན་སྟུག་པོ་ནི་སྤྲིན་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དེ་གཉིས་ཀ་དང་སྟུག་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཟོ་དང་སྒྱུ་ རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་དང་།བཟོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བཟོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་རབ་རིབ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ པ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཟོ་དང་།སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་མེད་པ་སྟེ། ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །རླུང་གི་ཚིག་དང་། རླུང་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་དཀྲུགས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་སྒྲའི་ མཚན་མ་ནི་རླུང་གི་ཚིག་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་རླུང་གི་ཚིག་ནི་རླུང་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྲུབ་པོ། །སའི་ཚིག་དང་། ས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སའི་ཚིག་སྟེ། སེམས་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ།སྣང་བ་མེད་པ་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །བསམ་པའི་ཚིག་དང་། །བསམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ བསམ་པ་འཇུག་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བསམ་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གནས་སོ། །གདགས་པའི་ ཚིག་དང་།གདགས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། གང་མི་གཉིས་པ་དང་སེམས་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དེར་འདོགས་པར་མི་འཇུག་གོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ལ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པས་དངོས་པོར་བསྡོམ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་གང་གི་ཚེ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ལའང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རང བཞིན་མེད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཕུང་པོའི་ཚིག་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདུས་པ་ལས་ཕུང་པོར་འདུ་ཤེས་འཇུག་སྟེ། འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། རིགས་ཀྱི་དོན་རྣམས་སུ་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཅིག་དང་དུ་མར་འདུས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོའི་ཚིག་ནི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཚིག་དང་། སེམས་ ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བློའི་ཚིག་དང་། བློ མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།བློ་ནི་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བློའི་ཚིག་ནི་བློ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

或者濃密是對云的分別，由於無外境，故此二者都是非濃密的語言。工巧明處的語言和無工巧明處的語言，是從二種分別識中，工巧明處的語言得以安住。 以智慧觀察時，如同翳眼、夢境、幻術等的自性一樣，見一切二相皆不生，故於無二智中，工巧明處的語言即是無語言，成為還滅。 風的語言和無風的語言，是由精進攪動而生起，當分別入息等差別時，聲音相是風的語言；當以智慧觀察見空性時，風的語言即成為無風的語言。 地的語言和無地的語言，于有相瑜伽中是地的語言；于無心無相、不二勝義諦正知中，以智慧觀察見二相一切地的語言皆空，于無相中何有次第。 思維的語言和無思維的語言，於二種分別識中有思維趣入；以智慧觀察時，當全無所知可得時，思維的語言即是無思維的語言，安住于不二無思、無相勝義諦正知中。 假立的語言和無假立的語言，於二種分別識中假立蘊界處等，于不二、無思維、無相中則不趣入假立。 自性的語言和無自性的語言，凡是執取、所取事物、能詮、所詮相所攝的事物，即是自性的語言。以智慧觀察時，當於少許所緣亦不可得時，即成為無自性不可得的語言。 蘊的語言和無蘊的語言，從聚合而起蘊想，于界門和種性義中有蘊、處、界，乃至有二相分別識時，即有一多聚合之想趣入；當以智慧于少許所知亦不可得時，蘊的語言即轉為無蘊的語言。 有情的語言和無有情的語言，是由眼等處假立有情的分別；當’色塵析至極微時，極微無有分，外境雖無有，心現二種相’時，由於無外境，以智慧了知有情的語言即是無有情的語言。外道所計度的有情分別也因不生故無實，如石女兒等。 智的語言和無智的語言中，智是趣入于所證，當以智慧不得所證時，智的語言即成為無智的殊勝，應當正知空性、不二、離二相的勝義諦。 涅槃的語言和無涅槃的語言，即離有無二種分別、不二即是勝義涅槃。

།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ ཤེས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་མོ། །གང་དག་པ་དེར་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མྱ་ངན་འདའ་བར་རྣམ་རྟོག་མེད། །འཁོར་བ་བསམ་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།།གང་འཁོར་མྱ་ངན་འདའ་བ་དེར། །སུ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ། །ལེན་མེད་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མྱ་ངན་འདའ་བ་ང་ཡིར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་འཛིན་དེ་དག་ནི། །ལེན་པ་ལེན་མིན་འཛིན་པའོ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་ མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ།།དེ་གཉིས་བར་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་དང་། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད་མཐོང་བ། །ལྟ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི། །བློ་ཆུང་དག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་མེད་སྣང་མེད་པ། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དག་།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང པ་ཞེས་པར་སྨྲ་བྱ་མིན།།མི་སྟོང་ཞེས་པར་འགྱུར་བ་མིན། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་། །རྣམ་བཞི་ཞེ་ལ་ག་ལ་ཞིག་།དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་གོ། །འཁོར་བ་སྲེད་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པའི་ ཚིག་གོ།།ཤེས་བྱའི་ཚིག་དང་། ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་རྡུལ་ཕྲན་དུ་གཞིགས་པ་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ཆ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ། ཤེས་བྱའི་ཚིག་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚིག་ དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བདག་རྟག་ཅིང་གཅིག་དང་དུ་མ་བར་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་མེད་པའི ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཁྲག་ཁྲུག་གི་ཚིག་དང་། ཁྲག་ཁྲུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ཁྲུག་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། མཛེས་པ་དང་། གཙང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་བསལ་བས་ཁྲག་ཁྲུག་གི་ཚིག་ནི་ཁྲག་ཁྲུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྒྱུ་མའི་ཚིག་དང་། སྒྱུ་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་ཚིག་གོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྒྱུ་མ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་བྱུང་བ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་ནོ། །ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་བརྫུན་ནོ།།རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་དང་། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་གཞན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་གོ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ཞིང་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྲུབ་པ་ནི་རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།

聖者聲聞們已超越無明、煩惱和業的涅槃僅是世俗諦。在那清凈中既無輪迴也無涅槃的分別，如《中論》所說： ‘無有涅槃想，輪迴亦非思，于彼輪涅中，誰當起分別？無取即涅槃，涅槃成我所，如是執著者，是取非取執。涅槃之邊際，輪迴之邊際，二者之間際，絲毫無差別。若見有實法，及見諸法空，寂滅諸見者，小智不能見。無分別無相，不為戲論染，此即世間怙，佛陀甘露教。超越諸戲論，無二之實相，若人起戲論，彼愚不見佛。不可說為空，不可說不空，二與不二等，四句皆遠離。’ 因此涅槃之語即遠離有無分別，此即無涅槃之語，因為是無住涅槃。或者說瑜伽行者的智慧即是涅槃之語。輪迴中的貪慾、無明、戒禁取見等即是無涅槃之語。 所知之語與無所知之語，應當了知如色等，以智慧觀察色塵微塵時，因無微塵之分故見其為空，了知所知之語即是無所知之語。 外道之語與無外道之語，如執著六句義即實、德、業、總、別、和合等而遍計解脫，以及執著我為常一多等咒術論者，寂靜派、尼夜耶派、數論派、裸形派等的遍計，應如前所說配合。因此常我等外道之語是從外境分別而生，以智慧觀察時即成無外道之語。 錯亂之語與非錯亂之語者，錯亂即是顛倒，顛倒即是于無常、苦、無我、不凈、空性諸法中增益常、我、樂、凈等四顛倒，以智慧觀察遣除常、我、外境等執著時，錯亂之語即成非錯亂之語。 幻化之語與無幻化之語者，二取分別識即是幻化之語。勝義諦中如實了知無二即是無幻化之語，如《金剛經》所說：‘相好圓滿者即是虛妄，相好不圓滿者即是不虛妄。’ 夢之語與非夢之語者，不等引位的無明和業報所生的依他起二取分別識即是夢之語。遠離二取相而不可思議、無所顯現的勝義諦無二如實智即是非夢之語。

།སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་དང་། སྨིག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱེད་པའི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་ནོར་བའི་ཤེས་པའི་ཚིག་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འགྱུར་བ་གསལ་བ་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུར་ཤེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་མེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་མྱ་ངམ་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་སྨིག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚིག་དང་། གཟུགས་བརྙན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཉིད་མེད་ན། དེ་ལས་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ། རྨི་ལམ་དུ་རྨི་ལམ་གཞན་པ་ལྟ་བུ་བས་ན གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚིག་ནི་གཟུགས་བརྙན་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ནི་ལུས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འཁོར་ལོའི་ཚིག་དང་། འཁོར་ལོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུ་ གཟུགས་བརྙན་ནི་འཁོར་ལོ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།དྲི་ཟའི་ཚིག་དང་དྲི་ཟ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིའི་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དགོས་པ་གྲུབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེས་ན་དྲི་ཟའི་ཚིག་ནི་དྲི་ཟ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །ལྷའི་ཚིག་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་པའི་ ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ལྷའི་ཚིག་གནས་ནི་ལྷའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ།།ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཟས་སྐོམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ཟས་དང་སྐོམ་བཟའ་བཏུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དེ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚིག་འདི་ ཟས་སྐོམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།འཁྲིག་པའི་ཚིག་དང་། འཁྲིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལུས་ཡོད་ན་ནི་འཁྲིག་པར་ཡང་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་ལུས་ནི། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །དེ་ལྟ་བུར་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན། དེའི་ལུས་ཉིད་ལ་སྟོང་ པར་མཐོང་ན།དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་འཁྲིག་པའི་ཚིག་ནི་འཁྲིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བའི་ཚིག་དང་། ལྟ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ལྟ་བའི་ཚིག་ནི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚིག་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་གང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་ སྣང་ངོ་།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསམ་དུ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མ་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ནི་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་།སྟོང་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ རྟག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།

關於海市蜃樓的語言和無海市蜃樓的語言，是由於僅僅作為行為顯現而產生錯誤認知的語言就是海市蜃樓的語言。為什麼呢？因為從識中轉變而顯現清晰，與顯現相同的緣故。就像在夢中，在荒漠等處必定會產生水的認知一樣，在非夢境時，即使外境不存在，也會在荒漠的海市蜃樓等上增益為水。因此，海市蜃樓的語言就是無海市蜃樓的語言。 關於影像的語言和無影像的語言，由於外境不存在，如果沒有面容的形象本身，那麼從其中如何會有成為影像呢？就像在夢中看到另一個夢一樣，所以影像的語言就成為無影像的語言。或者說，形象是身體，因為外境不存在，所以這也是無形象的語言。 關於輪的語言和無輪的語言，是矛盾本身未圓滿成立，此時其果影像就是無輪的語言。關於乾闥婆的語言和非乾闥婆的語言，由於乾闥婆城外相不成立，更何況能成立其他更大的目的，因此乾闥婆的語言就是非乾闥婆的語言。關於天的語言和非天的語言，由於外境不存在，所以天的語言處就不是天的語言。 關於飲食的語言和無飲食的語言，即使在夢中也會有飲食，但由於外境不存在，所以它也不存在，因此這飲食的語言就是無飲食的語言。關於淫慾的語言和無淫慾的語言，如果有身體就會有淫慾，但是就像’色即微塵分析時，微塵部分也不存在’那樣，由於外境不存在，當見到其身體本身為空性時，那時通過修習無常、痛苦、無我、不凈和空性，就會理解淫慾的語言是非淫慾的語言。 關於見的語言和無見的語言，是指對色等的見，當用智慧分析粗細時，就像房屋、村落和園林等一樣成為空性，因此知道見的語言就是無見的語言。關於波羅蜜多的語言和無波羅蜜多的語言，是指以二相的識成為佈施等波羅蜜多資糧，依他起的二相識世俗諦如同夢幻等，勝義中並非成立，不顯現於無二智慧。 當以智慧觀察時，不緣所知的不可思議瑜伽，無顯現而於勝義諦二而不二的如實了知，于無分別的有無法中，一切善不善二相法都不顯現。關於戒律的語言和無戒律的語言，即’此應作，此不應作’，在二相識中會成為戒律分別，而以智慧觀察時，見到一切二相皆無生、空性、離心、離顯現，無二的戒律勝義諦如實了知無分別無實有，因此由於完全分別戒律的緣故，戒律的語言就成為無戒律的語言。

ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མའི་ཚིག་དང་། ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དབང་དང་། དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་ལས་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་འབྱུང་ཞིང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ སྟོང་པས་ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།བདེན་པའི་ཚིག་དང་། བདེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདེན་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུའི་ཚིག་ དང་།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུར་འཕགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་བདག་གོ་བར་ཀུན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། བདག་གཟུགས་ཅན་པ་ དང་།བདག་གི་གཟུགས་དང་། བདག་ལ་གཟུགས་ཞེས་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདིར་གཟུང་ བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འབྱུང་བ། རབ་འབྱོར་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཅི་སྟེ་སྙམ་དུ་འགྱུར་རམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་མ་ མཆིས་སོ་ཞེས་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པས་ན་འབྲས་བུའི་ཚིག་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།འགོག་པའི་ཚིག་དང་། འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་ན། འགོག་པའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ འགོག་པར་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་།ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུར་བདེན་པ་བཞིར་བསྒྱུར་བ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཤེས་ པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གཉིས་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་ཅིང་། སེམས་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་འགོག་པའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚིག་དང་། །འགོག་པ་ ལས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་བདེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་སྟེ།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། གཙང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་དང་། །མིག་ འཕྲུལ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་སྟོང་པ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་སྣང་བས་ན་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ཅི་ལྟར་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

日月星辰的語言和無日月星辰的語言，是由於自他相續的力量，以及宣說正法與非正法等，從善業與不善業中產生種種眾多的境界，在世間怙主等顯現的二相的一切分別識都是依他起性，如同夢境和幻覺等，因此日月星辰的語言在勝義中是空性的，所以是無日月星辰的語言。 真實語和無真實語，是以四諦智慧觀察時，了知一切無二，因此真實語即是無真實語。 果位語和無果位語，是以智慧金剛摧毀二十種薩迦耶見之山，現證阿羅漢果位之義。其中二十種見即是：見色是我、我有色、我的色、色在我中，同樣也應用於受等其餘四蘊。如同夢境和幻覺等，一切二相分別識都是空性，如此所執的阿羅漢是心的迷亂。如《金剛經》中所說：‘須菩提，我得阿羅漢果位，是否會這樣想呢？世尊，不會。所謂阿羅漢的法，實不可得。‘如是以智慧觀察，補特伽羅無我的二相智慧也成為空性，於法無我勝義諦無二真實了知中，不分別有無實體，因此果位語即是無果位語。 滅語和無滅語，因為無所取能取，所以也無可安立，因此滅語即是無滅語。有餘依涅槃中，我生已盡、梵行已立、不受後有，如是四諦轉依，應當配合有學和無學的所知、能知等。二相的一切分別識都是無二，于勝義諦真實了知中分別有無實體，于無心中不顯現，因此滅語即是無滅語。 從滅起語和無從滅起語，是從煩惱滅諦定中起，無常、苦、無我、不凈諸相，世間二禪的顯現相，如同夢境、幻覺、影像等的分別識，在勝義諦中是空性，于無二勝義諦真實了知中不顯現，因此從滅起語即是無從滅起語。 疑惑語和無疑惑語，是對’此是如何或不是如何’的二相分別識生起勝解，而於無二則不然。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར བ་དེའི་ཚེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་དུ་འཁྲུལ་བ་སྤངས་ཏེ། བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། དོགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་གནས་ སོ།།མཚན་གྱི་ཚིག་དང་། མཚན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གོ། །གང་དེའི་གཞི་ཡིན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ སྤྱིའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །སྦྱོར་བ་མེད་ཅིང་ཐ་དད་མེད། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པར། །དེ་དག་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་ གཞན།།མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནའང་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཏེ། །དེས་ན་མཚན་གྱི་ཚིག་ནི་མཚན་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཡན་ལག་གི་ཚིག་དང་། ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ ལག་ནི་ལུས་ཏེ།ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན། དེ་ཡང་མེད་དེ་དེས་ན་ཡན་ལག་གི་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་དེ་མི་སྣང་ངོ་། །བསམ་གཏན་ གྱི་ཚིག་དང་།བསམ་གཏན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་གཏན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་དེ་གསུམ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་བསྒོམ་པ་ལ་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་ མོ་གཞིགས་ཏེ།མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་གཉིས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ནོར་པའི་ཚིག་དང་། ནོར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ནོར་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ནོར་པ་དང་བྲལ་བ་ནོར་པ་མེད་ པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།སྣང་བའི་ཚིག་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་དེ་ལྟར་སོང་སྟེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྲུང་བའི་ཚིག་ དང་།བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདིས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། འདི་སྲུང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྲུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་དེ་ལྡོག་སྟེ། དེ་བས་ན་སྲུང་བའི་ཚིག་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། རུས་ མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།རུས་ནི་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་འཛིན་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་བས་ན་རུས་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དྲང་སྲོང་གི་ཚིག་དང་། དྲང་སྲོང་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་པ་ཏན་ཛ་ལའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡོད་པ།སྡོམ་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། སྟན་དང་། སྲོག་གི་འབད་པ་དང་། ཕྱིས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དྲང་སྲོང་ཨ་གསྟའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་། །སྲོག་འབད་དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་། །ཕྱིས་བསྒྲུབ་དེ་ ནས་འཛིན་པ་དང་།།རྟོག་གེ་ཏིང་འཛིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད། །དྲང་སྲོང་ན་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། །འཛུམ་པ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐལ་མོ་ཙམ་དུ་རྣམ་ཤེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བཅུ་གཉིས་ཙམ་པོ་ནི། །སྲོག་འབད་པར་ནི་མངོན་བརྗོད་བྱ། །སྲོག་ འབད་བཅུ་གཉིས་འཛིན་པ་སྟེ།།འཛིན་པ་གཉིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ལ། །དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །བདག་གི་མཆོག་ནི་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས། །དེ་ནི་འབར་བར་མཐོང་བའོ།

當以智慧觀察時，了知空性中無蘊的安住，是無常性時，彼時捨棄常、我及外境的迷亂，遠離思維且無顯現的勝義諦不二，如實了知事物與無事物無分別，遠離懷疑二者安住。 有相之語與無相之語，即法與有法、功德、業、總與別等觀察是相之語。彼之所依的自相，是假立為聲義而顯現為總相，如阿阇黎法稱所說：‘勝義以自性，無結合無別，色之一與異，彼等心迷亂。‘如中觀所說：‘所相與能相，若是異體性，能相無所相，若一二不成，若異亦非他，如是法有法。‘是故相之語即無相之語。 支分之語與無支分之語者，支分即身體，因無外境故，彼亦不存在，故支分之語即無支分之語。 技藝了知之語與無技藝了知之語即無支分之語。成為技藝之語，于不二中彼不顯現。 禪定之語與無禪定之語，即禪定者、禪定所緣及禪定三者，顯現於外境無常、痛苦、不凈之修習中。當以智慧觀察粗細而無所得時，彼時不二自性安住。 錯誤之語與無錯誤之語，即二相之識為錯誤之語，以智慧觀察彼二時，遠離二相之錯誤即成無錯誤之語。 顯現之語與無顯現之語，即色等顯現之語，‘色塵分析時，微塵無分故’，如是彼成無顯現之語。 守護之語與無守護之語，即由此應守護與此不應守護二相分別而成守護，于不二中彼轉，故守護之語即成無守護之語。 種姓之語與無種姓之語者，種姓即傳承，彼亦由二相之識所執，于不二中不顯現，故如實了知為無種姓之語。 仙人之語與非仙人之語，即帕坦迦利瑜伽有八支：禁戒、定則、坐法、調息、制感、禪定、執持、三摩地。仙人阿嘎斯塔之瑜伽亦云：‘調息如是禪，制感后執持，論理與三昧，如是說六支瑜伽。‘仙人那迦之瑜伽：‘開展微笑如是，應知識如掌，如是十二量，說為調息行，十二息執持，執持二瑜伽，如是具瑜伽，自在當成就，最勝我威光，彼見為熾燃。’

།དེ་དེ་ལྟར་དྲང་སྲོང་གི་རིགས་སྲོག་གི་འབད་པ་ལ་སོགས་པའི་ དཀའ་ཐུབ་དཀའ་བས་ཀུན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ།།འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་མི་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་མེད་དེ། །འཁོར་བས་ན་དྲང་སྲོང་གི་ཚིག་ནི་ དྲང་སྲོང་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པ། གང་དག་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་གནས། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །གང་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡིས། །བདག་མེད་དེ་དག་མི་ཤེས་སོ། །རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་དང་། རྒྱལ་པོའི་ སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། མཛེས་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་དབང་ཕྱུག་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པར་ཤེས་པ་ ན་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མངལ་དུ་གནས་པ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །གཟུང་བའི་ཚིག་དང་། གཟུང་ བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་འདིས་ཆུད་པར་བྱེད་དེ།རྟོགས་པར་བྱེད་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཟུང་བའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དོན་རྣམས་ཤེས། །སྣང་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་མེད་དེ། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་ མེད།།ཅེས་བྱས་པས་ན་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཚིག་ནི་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ཚིག་དང་། རིན་པོ་ཆེ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མཛེས་པའི་རྣམ་པར་རིན་པོ་ཆེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སྣང་གི།གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཚིག་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །ལུང་བསྟན་པའི་ཚིག་དང་། ལུང་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་ བྱེད་པས་ན་ཚིག་གི་ལུང་སྟོན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལུང་བསྟན་པའི་ཚིག་ནི་ལུང་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆེན་པའི་ཚིག་དང་། འདོད་ཆེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ཅིང་། ལྷག་པ་ལ་སོགས་པས་ན་འདོད་ཆེན་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མོས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་གི་།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི མ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་གི་ཚིག་དང་། ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན་ནི་ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་གི་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཚེ་ཕོ་སྨོས་དང་མ་ནིང་གི་ཚིག་ནི་ཕོ་སྨོས་དང་མ་ནིང་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བྲོ་བའི་ཚིག་དང་། བྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། རློམ་སེམས་དཔའ་བོ་བཞིན་བྱད་ངན། །གཏུམ་པོ་རྩེད་མོ་འཇིགས་བྱེད་རྣམས། །སྙིང་ རྗེ་རྨད་བྱུང་ཞི་བ་ཡང་།།གར་གྱི་བྲོ་ནི་དགུ་ཞེས་བྱ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བྲོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཞི་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ཉིད་ལས་འགྱུར་བའི་རིམ་པ་དང་། རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་བྲོ་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ལས། །གང་གིས་གཟུགས་ནི་ མང་འགྱུར་བ།།དེ་ནི་བྲོ་ལ་གནས་པར་བསམ། །ལྷག་མ་འཕོ་བར་འདོད་པའོ། །འཕོ་བ་སྐྱོ་བ་ན་བ་དང་། །བརྩེ་མེད་རྒྱགས་གནས་ལེ་ལོ་དང་། །བརྩེ་བའི་སེམས་དང་གཏི་མུག་དང་། །དྲན་པ་མྱོས་ལ་སོགས་པའོ།

如是仙人種姓以命精進等苦行艱難而生煩惱。輪迴的因不是煩惱，而能究竟斷除我執的因是無我瑜伽，他們不知此理。由於不知此理故無解脫，輪迴故仙人之語實非仙人之語。如三摩地王經所說：‘若諸住我想，彼等極苦住，于無諸苦者，不知彼無我。‘王政之語與非王政之語，是由顛倒常、我、樂、凈諸事而成為主宰欲。以智慧觀察，了知無常、無我、苦、不凈、空性時，王政之語即是非王政之語。能救護一切生、死、住胎、墮惡趣等諸害，王政之語亦即非王政之語。 所取之語與無所取之語，由此智了知、通達、執取故為所取之語。如聖尊至尊彌勒所說：‘了知我及眾生義，顯現極為生起者，彼識亦無有義利，彼無故彼亦非有。‘故無所取故所取之語即無所取之語，成為離執取自性空。 寶語與無寶語，是以妙相說寶，彼亦從種種業所生，以二相識顯現，而於無二勝義諦真實智則非如是，故寶語即非寶語。授記語與無授記語，由此等授記故為語之授記。由無色蘊故彼亦非有，故授記語即無授記語。 大欲語與無大欲語，由受用生起慢心，及過分等故大欲語即無大欲語。如此中所說：受用欲樂顯現於二相識，而於無二無思無現勝義諦真實智則非如是，余如前。 男女及中性語與無男女及中性語者，若有外境則定現為男女及中性語，然當’色若析極微，極微無有分’時，外境成無，爾時男女及中性語即無男女及中性語。 舞蹈語與無舞蹈語：‘傲慢勇士醜陋相，暴惡遊戲可怖者，悲憫稀有寂靜等，舞蹈共有九種相。‘有說舞蹈八種，寂靜居首末，從寂靜起次第，生起傲慢等舞。‘從一切諸事中，隨何成多色，當知住舞中，余皆欲遷動。遷動厭倦病，無悲住慢懶，慈心及愚癡，念醉等諸相。’

།རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་བསམ་པ་ནི་འགྱུར་བའི་གནས་ ཐོབ་པ་སྟེ།དགོད་པ་དགའ་བ་མྱ་ངན་དང་། །ཁྲོ་བ་སྤྲོ་བ་དེ་བཞིན་འཇིགས། །རྨད་དང་ཡ་མཚན་ཞེས་པ་ནི། །གནས་པའི་དངོས་པོ་བསྒྲགས་པའོ། །འདིར་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དཔྱད་པ་རྩོམ་པས་ན་བྲོ་བའི་དངོས་པོ་དཔྱད་པ་དེ་འདིར་སྤྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་བ་ར་ཏའི་གཙུག་ ལག་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། ཚིག་གི་དབང་པོ་རྣལ་འབྱོར་ལ་མངའ་དབང་བརྙེས་པས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་སྤོང་བའི་ཆར་གསུང་བར་མཛད་དོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེས་དེ་ ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་སྟེ།དེ་བས་ན་བྲོ་བའི་ཚིག་ནི་བྲོ་བ་སྟིམེད་པའི་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་འོ་མ་དང་བུ་རམ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་རྨི་ལམ་ཚོར་བ་བཞིན་པས་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་འཇུག་ པས་བྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།བྱེད་པའི་ཚིག་དང་། བྱེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ པའི་ཚིག་གི་དོན་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དེའི་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་པས་དེས་ན་བྱེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།རྒྱུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ། གང་གི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེའི་དུས་ན། འབྲས་བུ་མེད་པ་དེའི་སྐད་ཅིག་པ་ ནི་ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་གང་དང་ཡང་མི་འབྲལ་ཏེ།བྱ་བ་མེད་པས་ནི་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ལུས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ལུས་ སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིའི་དོན་སྔར་སུན་ཕྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ལུས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །རྟོག་གེའི་ཚིག་དང་། རྟོག་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྟོག་གེ་ནི་ཚད་མ་དང་ གཞལ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་དང་། དྲུག་དང་། ཉི་ཤུ་ལྔ་དང་། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ བདུན་དང་།ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པས་ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནི་ཕུང་པོར་མི་གནས་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུང་པོར་གནས་པ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁྱིམ་དང་།སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟོག་གེའི་ཚིག་ནི་རྟོག་གེ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། ། གཡོ་བའི་ཚིག་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་འགྱུར་གྱི་མི་གཉིས་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།དབང་པོའི་ཚིག་དང་། དབང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྟེ། ལུས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་བཤད་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་སུན་དབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

思考傲慢等的原因是獲得變化的處所。笑、喜、悲、憤怒、歡喜以及恐懼、驚歎和稱奇等，這些是宣說存在的事物。在此由於瑜伽行者開始觀察，所以不應在此詳述觀察品味的事物。詳細內容應當從婆羅多論中了知。 為什麼呢？因為一切智者離欲最為清凈，獲得語言自在的瑜伽行者以大悲心為利他而宣說捨棄。 由於完全了知顛倒認為常、我、樂、凈的事物並無外境，所以不見能執著、所執著以及由何執著的法。因此，品味的語言即是無品味的語言。 又如同夢中感受牛奶、糖等味道而無外境一樣，一切二取相都不能趣入無二勝義諦的真實智慧中，所以是無品味的語言。 關於作用的語言和無作用的語言：‘一切有為剎那性，無常何有作用？所生即是作用，能作者亦即彼。‘也就是說，作者與作用並非相異，因為剎那語義一生即滅，那麼作者的作用怎麼會存在呢？因此，作用的語言即是無作用的語言。 關於因的語言和無因的語言：因即是作者，當因存在時果不存在，其剎那性不離壞與未壞，無有作用，僅是此有故彼有的緣起而已。因此，因的語言即是無因的語言。 關於有身的語言和無身的語言：執著外境為身的遍計，‘色若析極微，極微無有分’，如前已破除外境，因無外境故，有身的語言即是無身的語言。 關於有諍論的語言和無諍論的語言：諍論即是量和所量，這也如同夢境和幻覺等二取相的識所生，勝義中並不存在。如耐耶伊迦等所計度的十六種、六種、二十五種、七種轉變、異不異、總別等量和所量等，由於無外境，以智慧觀察則不住蘊，因為是壞滅性故為空。 外在的粗細蘊若析觀，則如房屋、村落、森林等一樣成為空。常性因為無生，如兔角般無實。因此，外道所計常、我、外境等諍論的語言即是無諍論的語言。 關於動的語言和無動的語言：生滅等二取相的分別識有變化，而無二的無思無相勝義諦真實智中則不作諸法有無的分別。 關於有根的語言和無根的語言：即是身等的語言，對身根等語言的解釋如同破除外境一樣。

།རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་མེད་པས་ན། དེ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་ ཡིན་ཏེ།ལང་ཀར་གཤེགས་པ་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲེལ་པ་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་དེར་ལྷག་ཆད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསམ་མོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཚིག་དང་། འདུས་བྱས་མེད་པའི་ ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་འཆད་པ་ནི་ཆུད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །རྒྱུན་དུ་འགྲེལ་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདི་ནི་སུས་ཀྱང་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །འདིར་འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཚིག་འདི་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་དོན་དམ་པ་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ།།འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་བཤད་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་བཤད་པའི་རྩོད་པའི་གནས་སུ་བདག་གིས་ཞིབ་ཏུ་ བཤད་ཀྱིས་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་པ་དང་མི་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འོག་མའི་ ཚིག་དང་།འོག་མིན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འོག་མའི་ཚིག་ནི་འཁོར་བར་གནས་པ་ནའོ། །ཡང་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ན་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་མཆོག་ནི་འོག་མིན་གྱི་ཚིག་གོ། །དུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དུས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན་ནི་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་ བརྟགས་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་དུས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དུས་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན། ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤིང་དང་ཤིང་གེལ་བ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་དང་། ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ཤིང་ དང་ཡང་།ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་མེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟག་པ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་ནི་ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཅི་ཡང་མི་སྣང་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ ཉིད་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་སོ།

由於沒有長等形狀，爲了遮遣這些，所以說了許多種類。如同《入楞伽經》和《聖般若波羅蜜多經》一樣，是對一切正法的解釋，因此應當認為在一切智者的言教中不會有增減的過失。 有為語和無為語，由因緣所作是有為。無為是無實體。有些人解釋說：以二種方式空而清凈即是無為性。如《解深密經》中所說：‘善男子，有為和無為這些是佛陀假立的語言。剎那是有為，相續解釋是無為。這是任何人都不能造作的，是法性的圓滿轉依’等廣說。 此處無為語是指離能取所取的空性、勝義諦、不二、真實智。由因緣所作的種種相，如同夢境和幻覺等生起一樣，無有自性生起，故不損害唯圓成實性真實智的自性。 在《聖般若波羅蜜多七百頌釋》和《解深密經釋》的諍論處，我已詳細解釋，此處也應當運用。 關於因果語和無因果語：因是能作，當有果時因即不存在。為什麼呢？因為一剎那與前後剎那不相連，只是’此有故彼有’的緣起而已。因此，他人遍計執的作者與作用相關的因果語即是無因果語。 關於下地語和色究竟語：下地語是住于輪迴時。又修習瑜伽達到最勝時，最勝即是色究竟語。 時語和無時語：若外境存在，則寒熱等差別的時語也遍計執，因為無外境故，時語即是無時語。 當以智慧觀察，分析粗細時，不見房屋、村落、森林等，此時如前所說，一切應當配合不二。 關於樹、樹枝和分枝語，以及無樹、無樹枝和無分枝語：愚癡者們僅對如是顯現執著為外境，如同在夢中也顯現樹、樹枝和分枝語一樣，在無夢時也執著為外境。如說：‘色若析極微，極微無有分，外境雖無實，心現二種相。‘因此樹、樹枝和分枝語即是無樹、無樹枝和無分枝語。當以智慧觀察時，什麼都不顯現不可得，此時安住于勝義諦不二真實智。

།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ཚོགས་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་གང་གིས་བརྟག་བྱ་བ། །ཡང་དག་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། །གང་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མར་ནི། །དེ་དག་གཟུགས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ།བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མི་ འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བསྟན་པས་བཟུང་བའི་ཚིག་དང་། བསྟན་པས་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དོན་དམ་པར་སྒྲའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་སློང་བའི་ མཐུ་དང་།སྙིང་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མར་སྒྲའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚེ་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་བདག་ལ་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེས་ན་བསྟན་པས་བཟུང་བའི་ཚིག་ནི་བསྟན་པས་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འདུལ་བའི་ཚིག་དང་། འདུལ་བ་མེད་པའི་ཚིག་འདི་ནི་བྱའོ་འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདུལ་བའི་ཚིག་ནི་གཉིས་ཀྱ་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་དེ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས ལ་དེ་མི་སྣང་སྟེ།དེས་ན་འདུལ་བའི་ཚིག་ནི་འདུལ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །དགེ་སློང་གི་ཚིག་དང་། དགེ་སློང་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྤྱིར་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུལ་བའི་ཚིག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ བསླབ་པ་ལྷག་པར་འཛིན་ཏེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ལྡོག་པས་ན་དགེ་སློང་གི་ཚིག་ནི་དགེ་སློང་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཚིག་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་དེས་འདི་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཚིག་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། མི་གཉིས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ། །ཡི་གེ་ དང་ཚིག་དང་།བརྗོད་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྦྱོར་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱ་ཀ་ར་ཎས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིད་འཇུག་པ། །གང་ལས་འགྲོ་བའི་རབ་བྱེད་འབྱུང་། །ཚངས་པ་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པ། །ཐོག་མ་མེད་ཅིང་མི་ འཇིགས་པའོ།།འདི་ནི་ཚངས་སྒྲའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སྒྲ་ཡི་མཐུས་ནི་རྣམ་པར་གནས། །སྒྲ་ཙམ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡང་། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཡི་གེ་དང་འབྱོར་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་རྣམས་འདུས་པར་སྨྲས་པ་ནི། །འདུས་པའི་རིགས་ནི་འབྱུང་བར་བྱེད། །ཡན་ལག་མེད་པའི་སྒྲ་གཅིག་ལ། །རིམ་ནི་བློ་རྗེས་སྒྲུབ་པའོ།

關於種種言詞和無種種言詞，種種是指依他起生，這兩者的形相在勝義中無生之自性，如同夢境和幻覺等。 如同論師法稱所說：‘所觀察諸法，真實無形相，以其一與多，彼等形無有。’ 當以智慧觀察粗細諸法而毫無所得之時，離心無相之勝義諦即安住于如實通達無二之性。 因此于無分別離二取相之中一切種種行相皆不趣入，故種種言詞即是無種種言詞。 所詮持言詞和無所詮持言詞，因無外境故，勝義中聲義實不存在。 由自他勢力及作意所生之力，以及大悲瑜伽師們，顯現為種種聲義之唯識而生起。 如同受生者的眩暈、昏厥等，以無明而宣說正法與非正法等，于自身亦生起顯現。 因此所詮持言詞即是無所詮持言詞。 關於律儀言詞和無律儀言詞，‘此應作，此不應作’之律儀言詞存在於二相分別中。 二相亦如夢幻等，勝義中無生，故一切皆非有，因此于勝義諦無二且無分別如實通達之戒律中彼不顯現。 故律儀言詞即是無律儀言詞。 比丘言詞和無比丘言詞，一般而言，優婆塞等諸眾亦有斷除殺生等之律儀言詞。 諸比丘以別解脫戒受持增上學處，一切二相分別之生起皆違背勝義諦無二之戒律，故比丘言詞即是無比丘言詞。 加持言詞和無加持言詞，所謂’此是加持’之二相了知違背無二，故加持言詞即是無加持言詞，無二如前。 關於文字言詞和無文字言詞，文字言詞是分別知。 文字、詞、句是能作所作相關而趣入，如同聲明論所通達：‘義之事物意趣入，從彼行境分別生，梵音真實聲，無始亦不壞。此乃梵音之化現，以聲力而安住，從聲音而生起，即于彼寂滅。’ 因此一切與文字相應之二相分別知即是無文字言詞，因於勝義諦無二如實通達中不顯現故。 諸聲聚集所說者，能生聚集之類，于無支分一聲中，次第隨心成立。

།ཐོག་མའི་ཚིག་ནི་ཐ་དད་ཀུན། །ཚིག་ནི་ལྟོས་བཅས ཤེས་པ་ཡང་།།བརྗོད་པས་སོ་སོར་བློས་མི་མཐུན། །ཚུལ་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་། །ཁ་ཅིག་ལ་ལ་ཡི་གེ་དང་། །ཚིག་དང་ངག་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཡི་གེ་མ་གཏོགས་ཚིག་ཅེས་པ། །གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངག་ནི་ཡི་གེ་ཚིག་ལས་ཀྱང་། །ལྷག་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མིན། །ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་།།དངོས་པོ་ངེས་པ་གང་ནའང་མེད། །ཚིག་རྣམས་གཟུགས་དང་དོན་ཡང་རུང་། །ངག་ཉིད་ལས་ནི་ཆུད་པར་འགྱུར། །ལ་ལས་ཚིག་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །རྣམ་བཞི་རྣམ་ལྔར་ཕྱེ་བ་སྟེ། །རང་བཞིན་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ངག་རྣམས་ལས་ནི་སྟོན་ནས་སུ། །ལྡན་པར་ མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་།།ལྡན་པ་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་གོ་ཞེས་སོ། །སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། བྱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། ཇི་སྙེད་ཅི་འདྲ་གང་དག་ཀྱང་། །དོན་གང་སོ་སོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིས། །འབྲུ་རྣམས་མཐུས་ནི་རབ་ཤེས་པ། །དེས་ན་ཡི་ གེ་དོན་ཆོས་ཉིད།།ཅེས་རིམ་པ་གང་ཞིག་གི་དོན་གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སོ། །ལ་ལས་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཚིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཡན་ལག་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་སྨྲ་བ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་པས་ན་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ།དེས་ན་ཡི་གེའི་ཚིག་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གསོལ་བའི་ལན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་གཉིས་པའི་ཚིག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མི་འབྱེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱེ་བ་མེད་པ་དང་། བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་མི་གཉིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བླང་བ་དང་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་དུ ལྷག་པ་དང་།ཆད་པ་དང་། ཟློས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཐ་དད་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་མང་པོ་རབ་ཏུ་ཆུད་པར་འཇུག་པས་ན་བརྒལ་བར་མི་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་གི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་རངས་པར་མཛད་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་བཟང་དཔལ་ གྱིས་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་གསུངས་པ་འདི་རིགས་པ་དང་།ལུང་དང་། བདག་དང་། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །རྟག་ཏུ་བདག་ལ་ཆགས་པས་སྲིད་པ་འབྱུང་། །དེ་ཟད་ཉིད་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཚོགས་གནས་ མི་འཇིགས་མིན་པ་འཁྲུལ་རབ་རིབ།།དྲ་བས་གློངས་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཞི། །སྦོམ་པོ་ཕྱོགས་ཆར་དབྱེ་སྟོང་རྟག་པ་ཡང་། །ནམ་མཁའ་པདྨོ་འདྲ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་ཚད་མ་ཚུལ་གཉིས་ནི། །སངས་པ་མི་གཉིས་ཡང་དག་འདུལ་བ་ཡང་། །མདོ་སྡེ་རབ་མང་སྨོན་ལམ་ གྱིས།།གཞན་དབང་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་སྟེ། །ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཡངས་པས་ནི། །ཆོས་སྦྱིན་ནན་ཏན་གཞན་གྱིས་གསོལ། །ཚིག་དབང་བཀའ་དྲིན་དྲི་བ་རྣམས། །ལན་དོན་ཁྱད་པར་དྲན་ཡུལ་གྱུར། །བདག་བློ་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་ངེས་དོན་བཤད། །གློངས་ ཆོད་འབྲས་བུར་གྱུར་ཀྱང་བླ།།ནོར་གྱིས་བསླད་པ་མ་མཐོང་རུང་། །དེ་མཐོང་བུ་འཕངས་རྒྱགས་གསར་ཅན། །ལེགས་སྡིག་ལྟོས་མེད་ཤེས་ནས་ནི། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་མཛེས་མིན་ཚོགས། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྨི་ལམ་སྟོང་། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས། །མཁས་པས་ སྐྱེ་མཐར་ནན་ཏན་གྱིས།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

最初的詞語是各不相同，詞語是相互依存的，智慧也是。 各自表述的理解不一致，論述者們的觀點眾多。 有些人認為文字、詞語和語句是表述，除了文字之外的詞語，其他是不存在的。 語句也不過是文字和詞語，沒有任何多餘的內容。 所謂的詞語，在任何實體中都沒有確定性。 詞語無論是形式還是意義，都從語句中得以理解。 有人將詞語分為兩類、四類或五類，如同本性和緣等，從語句中顯示。 具有相應顯現表述和從相應中顯現表述特徵的語句。 行者和語法等各種理解者，無論多少、如何、何種，通過各自成立的意義，由字的力量而了知，因此文字即是意義的法性。 某些次第的某些意義是能詮的。 有人說是用語句說話而不是用詞語說話，因為文字如同支分會產生懷疑。 對於主張恒常的佛教徒等來說，由於假立的世俗諦，一切二相的識都從勝義諦的不二智中返回。 因此，文字的詞語即是無文字的詞語，如聖者大慧所問的一百零八個問題，一切智者以不二語回答。 所謂不二，即是無二、不分二相、無斷、無分別、如實了知真諦。 一切智者爲了使一切眾生各自理解，爲了取捨的差別而廣泛成立增益、損減、重複和異名同義的詞義差別，因為能使眾多種類的眾生理解，所以不應誹謗。 爲了眾生的利益，如是一切智者的最上清凈離欲語根，以種種色相瑜伽自在的種種神變，令無邊眾生的心意歡喜者，即成為佛世尊。 因此，智慧吉祥解釋佛陀對大慧所說的這一百零八句，契合于正理、經教、自他宗義。 常執著我故生有，滅盡彼即得解脫，住于眾中無所畏，非迷亂翳網所縛而寂靜。 粗大分位千分空常，如虛空蓮花本未生，智慧吉祥二量理，離二真實調伏者。 以眾多經典願力，思維如何隨他轉，以廣大智慧悲心，精進法施他人請。 語自在恩德問題，憶念回答殊勝義，我慧他人無疑惑，智吉祥善說了義。 雖成愚昧果亦可，未見財富所染污，見此傲慢新生子，知善惡無所顧忌。 無常苦惱非妙聚，此世如同空幻夢，以智慧吉祥諸語，智者勤勉至生終。 其後，菩薩摩訶薩大慧對世尊如是啟白。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་འགག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་འགག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རྒྱུན་སྐྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའོ། །གནས་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་གནས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཞུ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ལན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ཚིག་བརྒྱ་ རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤངས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་དྲི་བར་བྱེད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་པ་ལ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་སོ། །དེས་ ན་དེ་ལ་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ལ་ཀུན་འདུས་པའི་དབང་གིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཕེན་ནུས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བགེགས་མེད་པའི་ཆུ་རྒྱུན་དུ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འདེབས་ནུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་དུས་སུ་ གནས་པའི་རྣམ་པའི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པའོ།།རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འཕེན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེར་དགོངས་པའོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གང་དག་གིས་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་གི་བར་དུ་གནས་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་སྐད་ཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་གྱི་ འགྱུར་བ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་།ཡོད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བློ་དང་། སྒྲ་དང་། མེ་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གཅིག་ཏུ་ཡང་རྟག་ཏུ་མེད་ན་ མྱུར་དུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་དུས་དང་གནས་པའི་དུས་དང་། ཐ་མར་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བའི་དུས་དང་། དམིགས་པའི་དུས་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་བསྙེན་པའི་དུས་ཞེས་སོ། །དེ་སྟེ་མྱུར་དུ་འཇིག་པ། སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ། སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་གྱིས། དེ་ནས་རྟོག་པ་པ་རྣམས་རྟག་པར་འཁྲུལ་ཏེ། རྩཝ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ བཅད་ནས་ཡང་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ན་སྐད་ཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་གི་ལྷ་སྦྱིན་འདི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཚོ་བ་དང་། ཁ་དོག་འདི་ཉིད་པ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། དེ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་འདི་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་རྒྱུན་ལ་རྟག་པར་འཁྲུལ་ནས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།

世尊，諸識的生、住、滅有幾種？世尊開示道：‘大慧，諸識的生、住、滅有二種，分別論者不能了知。即：相續滅和性相滅。諸識的生起也有二種：相續生和性相生。住也有二種：相續住和性相住。‘這是聖大慧二種相的一百零八問的回答，世尊以不二勝義一百零八句已經遮除，然而聖大慧爲了他人而詢問總相和別相的問題：‘世尊，諸識的生、住、滅有幾種？‘對此回答說有二種生。 其中相續生是由於諸緣和合而能引生自相，如同無障礙的水流等相似，能引生其他剎那。如同彈指聲和閃電等，在最初和最後時分離住相的諸剎那以現量取剎那。 ‘分別論者不能了知’是說當如彈指聲一樣不引生其他相似剎那時，以現量取剎那，這是一切智者的密意。其中數論派、正理派和勝論派等認為事物住於六剎那之間，他們不了知剎那相和相續相。 如數論派主張有六種變化：生、有、變異、增長、衰減、滅。對於心、聲音和火等迅速滅的事物也是如此。若次第和同時都永遠不存在，對於迅速滅的自性如何變化？ 正理派和勝論派認為住於六剎那是：有的時、相屬的時、住的時、最後功德生的時、所緣的時、滅因近的時。若執迅速滅的事物住於六剎那，那麼每一剎那中也應執有六剎那住。然後分別論者錯執為常，如同割斷的草發等再生一樣，由於不知相續性中生起其他相似剎那，故不了知剎那相。 分別論者的認識是量，如同說’這是天授’、‘瘦的’、‘胖的’、‘這種顏色的’、‘長的’、‘短的’、‘這個是苦的’、‘是樂的’，他們如是對相續錯執為常，因此分別論者不能了知。

།དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་མཚན་ཉིད དང་།རྒྱུན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དགོངས་ལ། རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལ་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀྵ་པ་ན་ཀས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྤྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ ཉིད་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ།ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྨྲ་བར་མི་བྱ་བར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་ལྟར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་ ནུས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གཞལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་འབའ་ཞིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་རྟོགས་པར་ བྱེད་པ།དངོས་པོའི་གཟུགས་ནི་གཅིག་མིན་ཏེ། །ཅིག་ཅར་དང་ནི་རིམ་གྱིས་ནི། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད། །ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །འདྲེས་པའི་ཚོན་ལ་ཇི་ལྟ་བུའི། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད། །རྣམ་གྲངས་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐ་དད་འཐད་མིན་འཛིན་ པའོ།།ཇི་ལྟར་གཅིག་པོ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས། །ཡུལ་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་ཡང་། །ཐ་དད་ཡུལ་གྱིས་ཐ་མི་དད། །སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་དབྱེར་མེད་དོ། །སུ་ཞིག་ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་ལྟར། །ཡང་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ན། །དུས་ཀྱི་རིམ་པར་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་བཞིན་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་དོ། ། དེ་སྟེ་དངོས་པོ་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གཅིག་མེད་ན་དུ་མར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྒྲའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་གྱིས། དོན་དམ་པར་ན་གང་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཉིས་པོ་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། དེའི་ཚེ་བདག་གི་གཟུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་དབྱེར་མེད་པས་ན་བདག་གི་གཟུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་ཅིས་ན་ཡིན། འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། རྣམ་གྲངས་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེར་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གང་དག་ཡང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས གཅིག་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་པ་ནི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་པ་མང་བ་དང་། དེ་དག་ཉིད་དག་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་བཙུན་གཙོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བཞུགས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ་སོར་རང་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱིའི་ དོན་གསལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་རྟོག་པ་གང་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་གླེང་བསླང་བ་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལས་རྒྱུན་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཞིག་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་གྱུར་པའོ།

如是一切智者對於生、住、滅的特性以及相續的兩種形式作如是思維，諸分別者對相續執為常有，就像外道剎波那迦分別普遍自性為常，以及普遍與差別自性雖然是常而成為無常，以及執為普遍自性常而不應說為差別自性，以及執為差別自性無常而不應說為普遍自性，以及普遍與差別自性雖然是常而成為無常亦不應同時而說，以及普遍與差別自性成為常亦不應同時而說。依于境、時、次第、行相，一切成為有，一切成為無，不應說。如是普遍與差別分別者，其義之作用功能，如是時以量所知，安立為所量。 又過去與未來是無，相續之流瑜伽分別者執為唯常，如同勝論師所了知：‘事物之相非為一，同時及以次第中，如欲而作了知事，言詞亦無餘形式。如於混合諸顏色，隨欲而作執取時，事物差別亦如是，執為非理之差別。如同一法以差別，前往其他境界時，境界差別無差別，聲亦如是無差別。若誰同時而了知，復又成爲了知時，時之次第無差別，如是聲亦無差別。’ 若無離多事物之一事物，爾時若無一，云何成多？常執差別與無差別，觀察聲義之言說。勝義中若是一之自性，云何成為二？爾時自身色與他身色無差別，故自身色與他身色云何成立？無趣入因之差別而分別差別與無差別云何應理？成為一類。若謂有差別與無差別趣入因之差別，爾時如彼趣入因之差別，一切事物皆有差別。 又有執梵天、帝釋等為一身之眾生者，于彼等亦有解脫與未解脫、貧富等一性之過失。佛教說二者，由多所失，彼等清凈時成為一切智，獲得有相及無相三摩地后，尊主佛世尊安住于利益眾生。一切智者以各別自證行境勝義諦無二正智宣說之一百零八句，顯明外境。 世間順世外道分別者，以彼等斷絕識相續之議論，剎那一者之相續是否差別？若是差別，則成為言詞義他常執分別。

།གལ་ཏེ་ཐ་མི་ དད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་པ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གླེང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་། སྔ་མ་ཞིག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའོ།།དེ་ལྟར་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་པ་ལས་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཙས་མ་ཐག་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀུན་དམིགས་པ་སྟེ།དེས་ན་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ལ་གོམས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །དེ་དེར་འཇིག་རྟེན་གཞན་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བླ་མའི་ཁྱད་པར་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་ཏེ།སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དགའ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དུ་སྒྲུབ་པར་ངེས་པ་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཁྲོ་ཞིང་དངང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དགའ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཏུ་འདོར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་བླང་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། ། དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་སྟེ། འཁོར་བར་ཀུན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཁྱད་པར་དུ ཤེས་པར་འདོད་ནས་ཞུས་པ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དེ་བཞིན་རྒྱ་ཆེར་སྒྲུབ་པ་མཛད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འཇུག་པ་དེ་དག་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།གང་དེ་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པ་བྱ་བའི་ནན་ཏན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་པའོ། །གང་ཁྱབ་པ་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ དེ།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དུ་མར་ འབྱུང་སྟེ།དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡང་མེད་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་སྣང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མདོ་དེ་ཉིད་ ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མཛད་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མདོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་ བརྙན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་འཛིན་པ་དང་། གཟུགས་སུ་སྣང་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ པར་ཆུད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ།།སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

如果不相信的話，那麼除了剎那之外，相續的語義是什麼都沒有，這不是議題，因為在前者之後有此故而有此，就像憶念前所經驗的，以及前者滅去之後生起的種子，以及芽等因果關聯一樣，善與不善業的異熟果報各自決定。 如是學者們通過現量、聞思等修習而逐漸獲得殊勝智慧，同樣新生兒也能觀察到智慧等殊勝差別，由此可以推知前世習氣的熏習。 在此證成他世的量就是殊勝智慧上師的種種差別，都是從最初聞思等行為開始，如同學生們的極為善巧的差別。 新生兒的智慧等差別也有喜悅、恐懼和憂傷的認知，因為對於取捨和捨棄的心識，先前就已確定有苦樂的成就。 新生兒對某些境也會生氣恐懼，對某些境則歡喜，如是可見對某些境捨棄，對某些境接受，由此可以推知有前世的熏習。 因此心相續不間斷，輪迴中煩惱和清凈的安立，就是依此而有業果關聯，而不是由外境。 因此聖者大慧為利他而特別想要了知而請問，一切智者也以總別差別如是廣作成立：‘識有三種，即趣入相、業相和種相’。 其中對色等境顯現的眼等識趣入，那些是趣入識。任何剎那間的勤作識是業相識。遍行的阿賴耶識是種相識。 如此處所說：‘身受用處顯，阿賴耶普生，如是八九識，猶如海波浪。’ 在夢中唯一識顯現為多種境和有境的事物，彼中既無色等境，也無眼等識，遍及一切境的能取所取事物唯是阿賴耶識顯現。 一切智者在此經中作二種成立，大慧所說八種相識，略說有二：顯現識和分別事識。 大慧，如同鏡中影像般顯現，執取顯現識即是了知，如是執取色及色顯現。 大慧，顯現識和分別事識即是了知境界的諸識。顯現識是直至眼等識。分別事識是意識。

།གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་ པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བག་ཆགས་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ།།དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེར་ཕྱིའི་དོན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་བཏབ་པའི་སེམས་ དང་།དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་གསལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པས་ནི་ནང་གློངས་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དང་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གྲུབ་པས་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་འགག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་འགོག་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་འགག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ལྔ་ པོ་རྣམས་བསམ་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་འདིར། །ཤེས་པ་བདུན་ནི་སྐྱེ་བ་ སྟེ།།དེ་དག་དེར་ནི་ས་བོན་སོགས། །བསགས་ཉིད་བརྟས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་འགག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱུན་འགག་པ་ནི་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ལ་གནས་པ་དང་།གང་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །གང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ ཀྱི་སྤྲོས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་སོ།།གང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནང་གི་འབྲས་བུའི་ ནང་དུ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་སྣང་བ་རྣམས་ལ་གནས་སུ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྣང་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེས་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀར་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་ནི། གང་བདག་ས་བོན་ལས་རྣམ་ཤེས། །གང་སྣང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་གཉིས་པར་ནི། །དེ་དག་དེ་ཡི་ཐུབ་པས་གསུངས། །ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུ་ལས་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གསལ་བའི་རང་བཞིན་པ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ།

對於色等事物的分別執著。應當了知一切智者說眼等識是無分別的。所謂’其性相無別’是僅僅爲了理解。所謂’一為一因’是指意識作為眼等諸識的等無間緣，而那些眼等識也成為意識的等無間緣。大慧，其中顯現識是從不可思議習氣轉變的因而生起。所謂分別諸事物的識，如同頭暈、昏厥等一樣，彼處外境非為因，而是從無始時習氣以及不入定所薰染的心，以及宣說正法與非正法等相續力而生起種種顯現的分別識。然而以種種迷亂相，從內部生起者皆是現量，從一個到一個相續，一為一因，是指根識與意識互為等無間緣。如此成立後世，故輪迴無始。 大慧，其中一切根識的滅，是這樣的：即阿賴耶識的非如實遍計習氣種種滅盡。大慧，這就是相滅。關於此，一切根識即五種自相顯現不可思議而生起，其後是意識，由於阿賴耶識中非如實遍計習氣等因而滅。從取識中於此，七識得生，彼等於彼即種子等，積聚即增長，這是相滅。即自相所作得以滅盡。 大慧，相續滅是從何而生？大慧，‘從何’是指依止於何及緣於何。‘依止於何’是指依止眼等而生起眼識。‘緣於何’是指緣於色等。其中’依止於何’是指無始時戲論習氣隨眠。‘緣於何’是指分別自心顯現為識境，即由種種迷亂習氣，于內眼等處，如同夢中等般執著內果中曼陀羅花的顯現為處所，能取所取習氣成熟的顯現僅是自心顯現境的行相而已。由此於二處也無外境，即’從何種子生識，顯現極生起，二種處，彼等彼佛所說。‘從內亂力而有種種迷亂有二相，有些明顯的自性如同頭暈、昏厥等事物一樣。

།ཁ་ཅིག་མི་གསལ་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ནི་སྐྱོན་གྱི་བག་ཆགས་ཏེ། འཁོར་བའི་གནས་སུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ མེད་པའི་མ་རིག་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཀུན་ཤེས་པས་ལྡོག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་ གསེར་དང་རྒྱན་བཞིན་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་སྟེ་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཇིམ་ པའི་གོང་བུ་དང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནའང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་འགག་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ།།རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཚོགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་རིམ་པ་གོང་མ་ཐོབ་ན་གོང་བུའི་སྒྲར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ནི་རྡུལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ ཞེས་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་པའི་ཡུལ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མི་དམིགས་སོ། །གང་དག་གིས་སོ་སོའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་དེ་དེ་དག་རང་གི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་མཆིང་ ནམ་གྱི་རླབས་ཆུའི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཆེན་པོའི་ཚད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚད་ཀྱི་གཞི་ལ་གནས་པ་མེད་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བཅད་པ་ཉིད་རི་ཙམ་གྱི་ཚད་དམ། འོན་ཏེ་ཡུལ་ཆུང་ངུ་དང་ཡུལ་མང་པོ་གཉིས་ཀར་ཡང་ཚད་ ཆེན་པོ་རྣམས་འབྱུང་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་ཆར་འགྱུར་ཏེ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་དེ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་ལྕི་བ་དང་། དེ་ཁ་དོག་སྟེ་དེ་དག་ མ་གཏོགས་པར་རྫས་གཞན་པར་མི་དམིགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཚོགས་མ་གཏོགས་པར་རྫས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འདའ་བར་མི་བྱ་བས་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚད་མ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ས་བོན་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ སྟེ།།ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ཆད་མེད་རྟོག་མེད་སྟོང་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་སྣང་བ་ལས། །སའི་གོང་བུ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་ལ་ སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་པའི་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་དུ་མར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེར་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་དཔྱད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་དུ་འཁོར་བའི་ གནས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།

有些是不明顯的，即具有分別的，兩種形態都如同夢境等一樣顯現。煩惱習氣即過失的習氣，是在輪迴處無法安住的無明生起之時，以智慧觀察則通過了知法和補特伽羅無我而得以遮除。 大慧，譬如泥塵微粒和泥團，既非一體，亦非相異，如同金子與金飾。大慧，若泥塵微粒是相異的，則不應由彼等組成，然而是由泥塵微粒組成，因此非相異。若非相異，則泥團與微塵將無差別。 如是大慧，轉識諸識與阿賴耶識種性相若是相異，則不應從阿賴耶因而生。若非相異，則轉識滅時阿賴耶識亦應滅等，如是廣說。 極微塵聚顯現，若得上位則可稱為團塊。果的差別，有支之物質是由微塵組成，如同差別者與正理師的遍計，如房屋、村落、森林等，離開聚合境不可得。 彼等各自次第差別，不離自類，如海水波浪不離水的性質。如是，大的量度于眼等識中無住處，芝麻粒大小的境界範圍，或如山般大小，或者小境界和多境界二者皆是大量生起，則彼時成為彼分，由於有支之物質有聚合自性的過失，故此極微塵聚合非為團塊。 如數論師遍計，于彼彼方有重性和顏色，離此等外無他物可得，故此離微塵聚合外無他物。 如同夢境等，不可超越他性與非他性，如房屋、村落、園林等。 阿賴耶識的所取相和轉識的能取相，由於一切具有無別自性，故一切智量遍計于阿賴耶中有。 如所說：如從種子緣生芽，種子非即是其芽，亦非異彼亦非一，如是無斷無分別空性。 如微塵和合而顯現，地團塊非一非異不應理，如是離阿賴耶識外，眼等轉識一異亦不應理。 如在夢中，單一識現為多種境與有境，所取事物于彼不應觀察為異或非異。 只要輪迴處存在，由自他相續力所生，內心迷亂不得安住的無明，如眩暈、昏厥等，于諸有情作種種心的結合。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པས་དེ་དག་མི་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། བསམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་གཅིག་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གནས་དང་གནས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་དགོངས་པའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། གཞན་ལ་གཞན་དུ་འགྲིབ་པ་ཡང་། །དབྱེར་མེད་མིན་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་ཕྱིར། །རང་བཞིན་ཐ་དད་མི་མཐོང་བས། །བློས་ནི་ཐ་དད་མི་རྟོགས་སོ། །དངོས་པོ་གང་གིས་ བརྟག་བྱ་བ།།དེ་གཟུགས་ཡང་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །འོ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ་དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་ཏེ།དེའི་ཚེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་བདག་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ། གཞན་ དུ་དངོས་པོ་གཅིག་པོ་ལ།།རྣམ་གྲངས་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ཅན། །རྣམ་པ་བདེན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེ་ཡིས་གཅིག་པ་འགྲིབ་མེད་དོ། །ཡང་དག་རིག་པའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེའི་གཅིག་པ་ཡང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ བརྟག་གོ།།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་ བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དེ་ལྟར་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་ཡིན་གྱི་དེར་གཟུགས་ལས་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ལ། དེར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་བྲོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་ཚོར་བ་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ནང་འཁྲུགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འགྱུར་བའི་མཐུ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་སྟོང་ཞིང་མིག་གཉིས་པ་ཉིད་གནས་ སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འགག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་རིག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཁ་ཅིག་འཆད་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཇུག་པའོ། ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་སྔར་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་མེད་པ་ན་དེ་དག་གིས་སྦྱོང་བར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གོམས པ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་མ་ཉིད་དོ། །ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བསམ་པས་དབྱེ་བར་བྱེད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དེ་དང་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་གནས་ཏེ།དེ་གསེར་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཐུས་དྲི་མའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དེ་དང་དེ་དག་ཆུད་པ་ནང་འབྱེད་པའོ།

當以智慧觀察時，分別了知粗細諸相而不執著，彼等成為不二時，於此時不分別有無諸法，遠離思維，必定安住于唯正知自性中。 一切智者意指阿賴耶識一類與轉識各別顯現，僅以此安住于所依與能依之事。 由阿賴耶識與諸轉識各別緣取不同相故，于彼等顯現非無差別。如同阿阇黎法稱所說：‘於他顯現為他相，非無差別見色故，不見自性差別故，心不了知差別相。所觀察諸事物，彼色實非真實有，一與多之自性，彼等皆不存在故。’ 若如是懷疑阿賴耶識與轉識為一，故一切智者說彼即無差別者，此時若轉識滅，則阿賴耶識亦應滅，然而自性種類之相不應滅。 因此阿阇黎法稱如是說：‘於一事物他相中，顯現諸多差別相，諸相如何為真實，彼不能壞一性故。‘正知種類之相其一性亦不應壞，應知此為一切智者之密意。 ‘身及受用處所現，阿賴耶為遍生因，如是八識及九識，猶如大海諸波浪。’ 于夢中唯一覺知性現為多種境與有境之執取，及所取事物顯現。 如是通達故為遍滿，彼處無廣大色境及眼等諸識，彼處無身受用及領受等諸遍受，然而如是各別顯現，如是于未睡時亦然，種種內亂及無明、變化力故，于種種迷亂相中尋求差別與無差別時，以智慧觀察則空無二性而安住，應知此為一切智者之密意。 種類相之識不滅，業相則滅，此謂隨順各別覺知，某些識流無間斷地趣入輪迴。 初生智慧等差別皆可緣取，故應推知前世聞思等修習。已生者即是無，縱然存在，無念時亦不能修習彼等，故由具前世串習之智慧相續生起而推知。 業相滅是現量相。所謂業相即是由阿賴耶識趣入轉識，以意分別，彼阿賴耶識與之相續而住，如同黃金自性光明，以緣之差別力如垢相般，通達彼等內分別。

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལས་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་དེ་དག་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ཆད་པར་གྱུར་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པར་མི་ འགྱུར་གྱི།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འགག་གོ་ཞེས་པ་གསེར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་དེ། དྲི་མའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ལྟ་བུའི་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ རྒྱུན་དུ་གནས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་སྟེ། ཆུ་གཞུང་དུ་འབབ་པ་དང་། མིག་གི་མཆི་མ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྔོན་མྱངས་པ་དྲན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དམིགས་སུ་ ཡོད་དེ།དེས་ན་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ལྡན་པའི་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པས་ན་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྟག་པ་ དང་།ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ཁྱད་པར་ཅན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ། དབང་པོའི་བྱིན་གྱིས་བདག་དང་ཡིད་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ། །གྲངས་ཅན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་ མཉམ་པའི་དུས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞེས་ཏེ། དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་མེད་པའི་རྟག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་རྒྱུན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཀྱང་རྟག་པའི་རྒྱུས་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དོ། །སྔོན་གྱི་གོམས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཆུད་པ་གྲགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཙོ་བོ དང་།སྐྱེས་བུ་དང་། དབང་པོ་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོར་སྨྲ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གཙོ་བོ་རྟག་ཅིང་གཅིག་པར་རང་བཞིན་དུ་མ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པ་མཐར་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྒྱུར་ཀུན་ཏུ་ བརྟགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའང་རུང་སྟེ། རྒྱུར་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པས་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་བདག་རང་མི་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལས་བྲལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དབང་ཕྱུག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་།གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་དབང་པོར་བྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་དབང་པོར་བྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དབང་པོར་འགྱུར་གྱི་ གཅིག་པུ་ཉིད་དབང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

由於其性質無有差別，因此由於內心昏暗而不能安住的無明和業的異熟力，產生了具有業的性質的眼等識，之後這些便會斷滅。雖然這些會斷滅，但勝義阿賴耶識是不會斷滅的。因此，大慧，諸識自類的性質不會滅，而業的性質則會滅盡，如同金流水般的阿賴耶識是無有窮盡的。如同垢染般的眼等轉識迅速生滅，有些相續恒常安住，有些則剎那即滅，如同河流和眼淚一般。若無一個恒常安住，則無法憶念前所經歷，也將無有智慧等差別。 在取捨和捨棄的心中，必定有先前存在的苦樂成就，因此新生者的衰老、毀滅、憂愁等分別念在某些境界中可以緣取。因此，由於相續安住的識具有前後相應的往昔串習，所以通過聞思等行而成就智慧的差別。 關於’從因’等說法，外道執著常見，遍計所執既是未生，故不存在，因此不能作為因。如尼夜夜迦派遍計執著：由根的加持使我與意結合而生識。數論派遍計執著：有情、塵、暗平等時為最勝，從此生大等，這是覺的異名。如是外道遍計執著無心的常法為諸識之因。 若無始終相續具德聞思等智慧差別之事物，則雖有功德顯現造作，也不會因常因而有差別。由往昔串習所成就的修習也不會成為名聞，因此不應說勝性、士夫、根、時間、微塵等。勝性常一多自性，持咒師所說究竟的士夫遍計也不應理。二元論者與非二元論者執著根為因也不應理，無論是離貪或具貪都不能作為因。 若是離貪者，令他人痛苦有何意義？若是未離貪者，由於不了知自身，具貪性者會因相遇離別而生一切痛苦。這樣的自在天是什麼樣的？若由福德力而成為自在，則彼時即成自在。若無因而成為自在，則一切皆應成為自在，而非唯一自在。

།དུས་ཀྱང་དངོས་པོའི་རྒྱུན་མ་གཏོགས་པར་མེད་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། ཐོས་པས་ནང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སྔར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་གླེན་པ་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། གང་དག་ ཡང་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ལུས་དང་། བྱེད་པ་དང་། གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བློ་ ཙམ་གྱི་སྐྱེས་བུས་ཐོག་མར་བྱས་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོས་ཐོག་མར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་སུ་བཟུང་བ་དེའི་རྣམ་པར་དེ་ལྟ་བུར་གཟུང་བ་མེད་དེ།ང་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཐིག་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་ཆུད་པར་བྱེད་ཀྱི། བྱེ་མ་དང་། རི་དང་། རི་བོ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་ པའི་དབྱིབས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དབྱིབས་ཀྱི་ཆོས་དང་བཅས་པས་དབྱིབས་དང་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབྱེ་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པས་གང་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པར་འབྲེལ་པར་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མུ་སྟེགས་ ཅན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྒྱུན་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བདུན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདུ་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། འགྲུབ་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཆེའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པར་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི མཚན་ཉིད་དེ།མ་རིག་པས་ནོར་ནས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་སེམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཕུངས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡང་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་རྟག་གོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲ་བ་དང་། རླན་པ་དང་། དྲོ་བ དང་།གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །ཞིང་གི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གང་རྒྱུའིའོ། །འགྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་དེ་ལས་འགྲུབ་པའོ། །སེམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་རྟག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཉིད་མཁྱེན་ཏེ།བདག་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཚད་མ་ཅན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྟ་བ་ གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སྲས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། ། གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལ་འཁོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རིམ་པའོ།

除了事物的相續之外時間也不存在，微塵也不適合作為因，通過聽聞而產生的內心思維等行為所造作的智慧等果報，怎麼會從愚者中產生。對於那些認為是梵天和帝釋天等變化的人們來說，就會產生解脫與未解脫、貧富等一致的過失。對於說二者的人來說，由於身體、作用、處所等的形狀差別的緣故，僅僅是由智慧的補特伽羅最初造作的說法，並非如同作者最初造作的形狀那樣被執取，比如對於寺院等是由作者持尺度等來確定，而對於沙子、山、大山、樹木等的形狀則不是。 由具有形狀的法，僅僅是與形狀相應，若分別種類的差別，則由隨順和不隨順，對於執取彼之本性和從彼所生的關係，那個才是合理的因。因此應當了知善逝說相續與外道說常見和斷見的差別。 複次，大慧，有七種事物的自性，即：集聚事物的自性、事物自性的事物、相的事物、大種自性的事物、界的事物、因緣的事物、成就的事物等七種。其中，集聚事物的自性是指無明和業的集起相，從其因而大。其中無明是執著我的相，由無明錯亂而不能等持的心，對於無常、苦、無我、不凈等顛倒為常、我、樂、凈，如是錯亂即稱為無明。 從其因而生起苦相的蘊積聚即是事物自性的事物。相的事物即是具有種子相續。大種自性的事物即是地等，顯現為堅性、濕性、暖性、動性的本質。界的事物即是世界形成。因緣的事物即是作為因的。成就的事物即是從彼而成就的。 爲了證知心緣起相續的意義，染污和清凈的安立，是由生起神通者自己所了知的，我是隨順言教的量。大慧，複次有七種勝義，即：心的行境、智慧的行境、見地的行境、超越二見的行境、無相的行境、超越佛子地的行境、如來自證的行境。其中心的行境即是：‘心即阿賴耶識，我思即是意，能取諸境者，彼即名識。‘即是有垢和無垢時的心在輪迴和解脫的次第。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྟེ།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་ གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ ས་བརྒྱད་ཡན་ཆད་དོ།།སྲས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲས་ཀྱི་ས་ནི་བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལས་འདའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དོན་དམ་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྤང་བ་དང་། བླང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཁྱེན་ཏེ། བདག་ཅག་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འདི་དག་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ། བདུན་པ་གཉིས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ གཉིས་སུ་གཞག་གོ།།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་དང་ལྡན་ནས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའོ། །སྤྱི་ནི་ཀ་བ་དང་། ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲ་བའོ། །བདག་ཡུལ་ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་ནི།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ལྟ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས་དེ་དག་ གིས་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོད།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ལྡོག་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་མི་ཤེས་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ལོག་པས་སོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་མངོན་དུ་ཞེན་ཏེ། སྲེད་པ་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་བདག་ཏུ་སྲེད་པས་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་ལྷུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ སྟོང་པ་དང་།བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་གོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲིན་གྱི་ཡུལ་དཔེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཏེ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་སྣང་བ་ཉིད་དེ།ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། རབ་རིབ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲིན་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།

識也是眼等識，顯現色等二種相，如同夢等，無外境亦可生起。 粗細分析，當以智慧不見所知時，即成為無所緣瑜伽，自身智慧境界中不二瑜伽。 所謂二見境界，即是常執我與我所見之境界。 所謂超越二見境界，是因為完全了知法與補特伽羅無我。 無相境界是從第八地以上。 所謂超越佛子地境界中，佛子地即是尊主菩薩們的十地，超越此等瑜伽即是入一切智地。 如來各自證知境界是有相和無相二者，以及不二三摩地與一切智智境界。 勝義中真如、所斷、所取真實境界唯一切智者能知，我等隨順文字。 大慧，此等過去、未來、現在如來等之實相自性即是勝義心要，在第七二地中安立為染污與清凈二者。 具足聖智后，于諸法安立自相共相。 特相即是蜂蜜、水等之執取。共相即是柱子、瓶子等之堅硬性。 我境分別見即是常、我、外境分別見，若不知識之自性，則如外道凡夫等不了知如夢等唯是自心顯現的色等， 彼等執為外境，認為未睡時有，夢中則無，除自心顯現外，成為說有無實事者。 大慧，複次無明與有即是以分別為因成為三有，以邪分別、不正定無明、業異熟力，而入常、我、凈顛倒輪迴苦。 如何遮除彼一切，智者修行不知、愛、業緣遮除。 其中無明是非真實和合相，即是無常執常顛倒、無我執我、苦執為樂、不凈執凈顛倒，如是顯現執著為美而造愛業。 如是以顛倒心我執愛著，如蛾撲火墮入輪迴。 若完全了知無常、苦、空、無我則能遮除苦。 如何能完全了知法與補特伽羅無我，一切智者說，當以自心顯現如幻、如雲喻來說明。 色等即是心的顯現，無外境如夢、眩翳、幻術、云、影像等自性。其中以幻喻成立法無我。

།སྤྲིན་གྱི་དཔེས་མི་རྟག་པ་ ཡིན་པར་ཚད་མའི་དོན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་མ་བྱུང་བའམ། ཡོད་པ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་ པ་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འདོད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། གྲངས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་བྱུང་བ་དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་གནས་ཞེས་པའོ། །དངོས་པོ་འཇིག་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་དང་། མ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་སྤུན་ཞིག་པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་འཇིག་པའོ། །མ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་སྤུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞིག་ པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་འཇིག་པའོ།།གྲངས་ཅན་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་ན་ནི་ཆོས་གཞན་ལྡོག་ཅིང་། ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་སྟེ། མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ། མེད་པ་ནི་མི་འགག་ཅེས་སོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་མི་རྟོག་པར་ བྱེད་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡོད་པ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་ཏེ།གང་ལ་རྒྱུ་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་དུས་གཞན་དུ་གནས་པར་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་གནས་པའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་སྟེ་མི་གནས། འོན་ ཏེ་གནས་པའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་དུས་གཞན་དུ་མི་གནས་སོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ནི་མར་མེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་ཆད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ པའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དོན་དུ་དགོངས་པའོ།།བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འདོད་དེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུན་དང་། བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ལམ་དང་། ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། ཆད་པར་ ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་མེད་དེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟག་པའི་དབང་པོའི་བྱིན་གྱིས་བདག་ དང་ཡིད་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འདོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་། དོན་སྦྱོར་བ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆད་ཅེས་སོ། །རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་ པ་ཡིན་ན་རྟག་པ་དང་།ཆད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་འདི་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫ་མ་གྱོ་ མོར་གྱུར་པ་རྫ་མའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ།།ས་བོན་ཚིག་པ་ཡང་མྱུ་གུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཅེས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྡན་པ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཐམས་ཅད་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ བརྟག་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པས་བདག་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། རིག་པ་པོ་ཕྱིའི་དོན་རིག་པར་བྱ་བར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以云的比喻證明無常是量義。大智慧的比丘或婆羅門，凡是未生或已生，從因生果顯現，事物長久安住，從諸緣生蘊界處，生起安住后也壞滅，這是尼夜夜迦和勝論師們說無中生果，數論師說有生。說事物生起后暫時安住。事物壞滅有兩種原因：和合因壞滅和不和合因壞滅。其中和合因壞滅是指如因毛線壞滅而毛毯壞滅。不和合因壞滅是指如因毛線結合壞滅而毛毯壞滅。 數論師認為法若安住則其他法退轉而其他法生起，無不生，無不滅。尼夜夜迦和勝論師等有無論者，有些認為，有些不認為無因有是常，若無因未生則不應成有，如兔角。其果也不應在他時安住，若是安住自性，為何不恒時安住？若以安住自性力而壞滅則不住他時。 經部師認為解脫如燈滅般從聖諦中解脫繫縛而斷五蘊。壞滅和斷滅是指剎那相續斷絕之義。生已亦壞滅，大智慧者，彼等見相續、作用、生、有、涅槃、道、業、果、諦壞滅斷絕，是因無作用義。有中無顯，因無外境。其相續果事是經部師和尼夜夜迦等所許。 外道認為由常根加持令我與意結合而生識。如是因我、根、意、境分離故智斷。若於相續住智安立染凈，則常斷論者的染凈安立不應理。為何？因不現見，無見始終故。大智慧，如破瓶不作瓶用，燒種不作芽用，眼等諸識生已即滅，雖通達始終空性， 具種性相的阿賴耶識，身受用處現，阿賴耶普生，如是八九識，如海浪。一切住于相續自性，彼于夢時分別能取所取事，外道們不如是通達。如是不通達故遍計我是常、一、知者、能知外境，是因未通達自心顯現故。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བུམ་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་དང་། ཐ་མར་སྦྲང་རྩི་ དང་ཆུ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ།དེས་ན་སྔོན་ལོགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཞོམ་ནས་མེད་པའི་དུས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་པའི་དུས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་ན་བདག་གི་བྱ་བ་ཅིས་ན་མི་བྱེད། དེའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་མེད་པས་ ན་ཡོད་པའང་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ། དེ་སྟེ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་བྱེ་མ་རྣམས་ལས་མར་ཅི་སྟེ་མི་འབྱུང་། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཅིས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཀྵ་ པ་ན་ཀ་དང་།སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་སྤོབས་པ་ཇི་བཞིན་པར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉི་གར་སྨྲ་བར་རྟོག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པས་སྨྲ་བ་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་པ་ཅན་མོས་ པར་བྱེད་པའི་མཐུ་བཞིན་པ་དང་།ཆུའི་ཆུ་བུར་བཞིན་དུ་སྲོག་འབྱུང་སྟེ། སེམས་པ་སྐྱེས་བུའི་ལུས་སུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་འདུས་པའི་ལུས་ལ་དབང་པོར་མིང་གདགས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡོད་པ་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མེད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ སྨྲས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱེད་པ་བཀག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཡོད་དང་མེད་ལས་འབྲས་མི་སྐྱེ། །ཡོད་མེད་གང་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་མིན། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོ་ནི། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་ཞིག་།དོན་དེ་ཉིད་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་དབུ་མར་སྒྲུབ་པ། ཡོད་དང་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་བས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ལས་སུ་བྱ་བ་མི་རུང་ངོ་། ། གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་འབྲེལ་པར་རུང་། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུ ངེས་པར་འབྲེལ་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགའ་ཞིང་ འགའ་ཞིག་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ།རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར།གསུམ་ཕྲད་པས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་སམ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པའོ། །དམ་བཅས་པ་མ་ཉམས་པ་ནི་ཡོད་ པ་དང་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་མི་རིགས་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

眼等諸識不能現量觀察的內衣迦和殊勝者們，對諸果的始終空性作遍計，如瓶子和種子等變成碎片等，瓶等之前後不能生起蜂蜜和持水等用途，因此在前面沒有和毀壞后沒有的時候，瓶等是不存在的。若在始終之時有實法，為何不作自己的作用？在此之上，有法無作用故，有法又如何能生？ 數論派說：若無法能生，為何沙子不能出油？龜毛、兔角、空中蓮花等無法為何不能生起？如是剎波拿迦和行者們依各自勝解而執著有、無、二俱。如世間順世外道所說地、水、火、風非真實，從彼等生起具思維的識，如水泡般生命產生，思維在人身中明顯顯現，于聚合之身假立根名。 所有這些主張外境的人都因不瞭解自心顯現而執著從有、無、二俱生果。有無能作所作相關而生是不合理的。有法無作用故。無法也因無實法而僅是分別而已。若問如何說無法能作？于無實法有作用，如何都不作即是遮遣作用。 如此處一切智者所說：‘不從有無生果，有無皆非緣所生，諸因如何能生起諸實法？‘此義初地自在者于中觀中成立：‘于有無二者，緣義不應理，無則誰之緣？有則緣何為？‘因此有無能作所作相關而成所作事不合理。 當因的剎那存在時，果的剎那不存在。如何能有實法與無實法相關？一剎那與任何都無關聯。在前後相續中此有，即是緣起，業果決定相關而已。 如是，于善不善等諸行中建立染凈，非有非無，非一切后即生一切，如何？某些從某些之後即生，如龜毛、兔角、石女兒、空中蓮花等非從無因而生。眼等諸識也非從無因而生，雖始終為空，但從因緣和合因中產生。 三和合而觀察過去、未來、現在諸剎那，或觀察能作、業、作用之相。不違背所立即是于有無中因不合理，因為無有能作等相應故。

།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མཚུངས་པས་ན་གླགས་ཕྱེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའམ། མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་ལ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ཕྲད་པའི་རྐྱེན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ཕྲད་པ་ཉིད་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུའོ།།དེའི་བྱེད་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་མམ་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་རུང་སྟེ། གསུམ་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྣམས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་ན་རེག་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། སྣང་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུན་དུ་གནས་ཤིང་། སྔོན་མྱངས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཤེས་པ་སྐྱེ་ ཞིང་འགག་ཀྱང་སེམས་པ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ཡུལ་ཡང་དེར་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་ མངོན་སུམ་རྗེས་སུ་མྱོང་ངོ་།།གང་དག་ཀྱང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དབང་པོ་དང་། དོན་ཕྲད་དེ་ཉེ་བར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་གདོན་མི་ཟ་བའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་། ཡིད་དང་། དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ལས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པར་རྟོག་གོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་དང་། པགས་པ་དང་། མིག་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་འཇུག་པ་རྣམས ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་མངོན་སུམ་ཚད་མའོ།།སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་དབང་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱོར་ཏེ། བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་པའོ། །དེ་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་གཞན་གཞག་པའོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ ཡུལ་མངོན་སུམ་པའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚད་མར་བཟུང་ནས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་སོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་པའོ། །ཡུལ་རིང་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་ལ་གདོན་མི་ཟ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་དེ།བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་དོ། །སྐད་ཅིག་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་ གསུམ་ལྡན་དེར་རིགས་ཏེ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་རིགས་སོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལའང་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།དེ་དག་གཞན་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །གང་དག་གཉིས་རྣམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་དེ་དག་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ།།མེད་པ་མི་སྐྱེ་ལ། མེད་པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྣམས་སོ།

由於有和無是相等的，所以打開缺口后，一切中的一切成為有或無，對於主張從有和無中產生的人來說是沒有確定的原因的。所謂’三和合緣’，即三和合本身是緣，也就是因。其作用是過去等的次第或者同時都可以，三和合的特徵是應當觀察諸因，由眼和色的緣而生起眼識，三者和合稱為觸，還有等無間緣、光明和無障礙等因。因此，恒常安住，並且具有憶念過去所經驗等諸行的眼等明瞭識，具有分別意識生滅而無作意，應當推知那些識的最初和最後安住的因是阿賴耶識相續。在夢中也沒有眼等和境，一切的自性即是現量所經驗的。 某些尼夜夜迦外道認為，感官和對境接觸而生起的認識是不可示現的，而其必然的自性就是具有現量特徵的認識。勝論派則認為，從自我、意、感官和對境的接觸中所生起的是現量認識。數論派認為，耳、面板、眼、鼻、舌由意加持而趣入的是具有現量特徵的現量量。行為派認為，補特伽羅和感官共同和合而生起的認識是現量。以此為首而建立比量等其他量。 剎那論者認為普遍和特殊的境是現量。一切的比量都被執為量，是從以現量為首而來。順世外道認為，近處的對境是現量，遠處的對境是比量，因此對境沒有必然性。所有這些由於未能了知自心顯現，而增益為外境，遍計執作用、作者、量、所量、能詮、所詮等言說。在夢等中也有所取、能取、作用、作者、所生、能生等顯現的分別。 剎那中並沒有離開生、住、滅等法。如中觀所說：‘若生是有為，應具三相性，若生是無為，何有有為相？‘因此，對於有和無，以作用和作者所生等法是不合理的。對於法無我和人無我二者，也不應增益為生起等外境而作為他法來觀察。凡是二相的法，如同夢境和幻覺等一樣，一切都是未生的，因此有和無不可能生起。‘對於彼等’是指對於說有和無等的人們。無不生起，無也不滅，數論派的三和合是過去、未來和現在。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཡོད་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཡོན་ཏན་དང་། རྫས་དང་། བྱེད་པ་ལྡན་པའོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུའོ། །རྫས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། འདས་ པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བ་སྟེ། དེ་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། འོན་ཏེ་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་བྱེད། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པ་འགག་པའོ། །དེས་ན་ རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་པ་དབུས་སུ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་གནས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ དང་།རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་ནང་གློངས་པ་ནི་གསེར་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། མགོ་[(]མཁོར་[,]འཁོར་[)]བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་ ཕྱེ་སྟེ།ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སར་དབྱེ་ བ་འབྱེད་པ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བྱུང་བ་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་གནས་ཤིང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་ན་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་པ་ རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ།གང་གིས་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟ་བ་ངན་པས་ཟིན་པ་དེ་དག་བརྟགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན་ཚད་མ་དང་གཞལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་རྟག་པའི་བདག་དང་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ལ་རྟག་པའི་བདག་ནི་ཚད་མ་ཕྱིའི་དོན་གཞལ་བ་དང་། གང་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་གིས་རེག་གོ་ཞེས་འཇལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེས་ན་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་།།སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་སོ་སོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཁོ་ནས་རྟག་པར་བྱེད་ན་སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཡང་སོ་སོར་ཤེས་པ་འཇུག་པས་ན་དེས་རྟག་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་ངོ་། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་གང་དག་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་པ་དང་།དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་བར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱིས་མཐོང་བའོ། ། དེ་ལ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་ནི་གང་ན་རྒྱུས་འབྲས་དུ་དཔག་པའོ། །དེ་ནི་གང་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེར་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ངེས་པ་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་མེད་དོ།