d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s｜d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s（續4）

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཀྱང་མེད་དེ་ཅིས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འཛིན་པར་འགྱུར། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་ བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བདག་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་མི་འཛིན་ན་ཐ་དད་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་མེད་ལ། མི་སྣང་ན་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར། སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་སྟོན་ཏེ།དེར་ཡང་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་དེ་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ན་སུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དབུ་མ་ལས་ བཀག་པ།ཡོད་དང་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་འོག་ཙམ་གྱི་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལས་རང་ བཞིན་ངེས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཚོན་གྱིས་བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་ པ་དང་།སྒུལ་བ་དང་། མ་སྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པས་དབྱེ་བ་ན་ཡན་ལག་གི་རྫས་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་དོ། །གང་དག་ཡང་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གཙོ་བོ་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་དུ་སུ་དག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་བར་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སིམ་པ་དང་ ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པས་ན་བར་ཏི་ཀ་ལ་རྩོད་པ་རྒྱ་ཆེར་ཏེ།དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་མོ། །དབང་པོ་ཡང་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆུད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་གཞན་ལ་གནོད་ པ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པར་འགྱུར།འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་ནོར་བའི་ཤེས་པས་གཏི་མུག་གིས་རྙོག་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་མི་ནུས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཅིས་ན་བྱེད་པར་འགྱུར། གང་ཡང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དབྱིབས་ བྱེད་པ་པོས་སྔར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་བཟུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་གླིང་གི་བར་གྱི་སྒང་དང་།འབྲོག་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བློ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྔར་བྱས་པར་མི་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ལྷ་ཁང་ ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐིག་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་པ་འབྲེལ་པ་བཟུང་ནས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་།ཆུད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཅི་ཙམ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་གནམ་འཕང་དུ་བཀར་ བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚུབ་མ་དང་ན་བུན་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་མེར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟ་བུ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由於外境不存在，能取所取二者也不存在，為何會執著為因果實體？無分別且無顯現的勝義諦不二，即使對於真實了知，也不執著為能知所知的實體，更何況說差別？過去未來皆不存在且不顯現，怎麼會有分別？ 僅僅是前者之後有此則有彼而已，如是安住于有顯現三昧的瑜伽自在者們宣說：目前一剎那存在時，后一剎那不存在，因為無關聯，故誰是因如何作用，中觀中已遮破：‘有無二義中，諸緣皆不成，無則緣屬誰，有則緣何為？’ 此後僅僅是此有則彼有而已，雖無其他差別，但從某些緣起決定自性。由於無外內能取所取，故無外境，如何成立此理：‘色若析極微，極微無有分’。 因此以染色未染色、動與不動、遮蔽與未遮蔽等分析時，不僅無支分實體，連極微也不存在。若分析為不同方位，如房屋、村落、森林等一樣皆為空性。 對於那些遍計勝性具有樂苦癡自性的三德者，也要遣除真實了知的自性。由於樂苦等具有舒適和痛苦等自性，故對於轉變有廣大爭論，因此三界唯心。 諸根也是壞滅自性，作者、業、作用等遍知差別是壞滅自性。諸根若分析為各種境相的真實了知，怎麼會是常住？如木材和灰塵等，因為有次第差別的緣故。 若是離貪者，怎麼會傷害他人？若非離貪者，則為自身錯誤認知的愚癡所染，連自利都不能，怎能利他？ 凡是具有形狀差別的一切，如同作者先前所造形相那般執取，如洲間的山坡、荒野、樹木等一切，並非由具慧者先前所造，因此從如是果相推知如是因相。 如同從寺院等果推知畫線等一樣，執取關聯，對於如是相則應成能壞所壞實體。其中僅僅從無差別推知差別，如僅從向上升起等推知煙霧和霧氣等所屬的相似法，如同推知火一樣是不合理的。

།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་། བྱེད་པ་དང་། གནས་ཀྱི་གཞི་བློ་ཅན་ཁྱད་པར་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྔར་བྱས་པར་མི་འཛིན་པས་ན་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལས་དབང་ པོར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་།མི་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་ཁྱབ་པའི་དངོས་པོས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་པ་སྨྲ་བ་ལྟ་བུར་དབང་པོའི་རང་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི། བརྟན་དང་འགྲོ་ ཅན་དེ་བཞིན་དུ།།ས་ལ་ཡོད་པ་ཅུང་ཟད་གང་། །ཐམས་ཅད་དེ་ནི་དབང་མཆོག་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཁྱབ་ནས་གནས་པའོ། །ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པར་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟོག་པའི་རྒྱན་དུ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྩོད་པ་ཞིབ་མོར་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལེའུ་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བ་ ལས་གསོལ་བའི་ལན་དང་།ཀུན་གཞི་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྩོད་པའི་གནས་ཀྱི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་དཔྱད་པ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་བལྟས་ནས། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པ། རྒྱུ་བཞིས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་རང་གི་སེམས སྣང་བ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་པ་སྟེ།རང་གི་སེམས་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ དང་།གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་གཉིས་པོ་མེད་དོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་ པར་འབྲེལ་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སྤྱིར་བཤད་པའོ། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །རང་བཞིན་མེད་པའི དངོས་པོ་རྣམས།།གང་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་ཅེས། །འདི་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་བོས་ཀྱིས་བསམས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། རང་ བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ།།ཞེས་པའོ། །དེ་དེར་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ན་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲུབ་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་པས་གནོད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པ་འདུས་བྱས་ ནས།།མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིག་སྟེ། །འོན་ཏེ་བསྐྱེད་པ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ། །འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཡང་། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོད་ལ། ། རྒ་བ་འཆི་བ་འཕྱིས་ན་ནི། །སྐྱེ་ལ་རྒ་བ་འཆི་བ་མེད། །སྐྱེས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ།

同樣地，由於不執著身體、行為和處所的基礎是由具有特殊智慧的人先前所作，那麼怎麼能從此推知諸根呢？第二方面的諸根也是常住的、單一的、遍滿的實體，一切事物都是它的自性，就像寂靜論者所說的那樣，諸根自性的事物在相上沒有差別，如說：‘堅固和運動，以及一切存在於地上的事物，這一切都是最勝根，以自性遍滿而住。‘那時，除了根之外誰也不會成為別的，解脫的、未解脫的、富有的、貧窮的等差別將不可得，一切也將成為寂靜的自性，這是在《思維莊嚴》中關於梵天等的說法。應當在此詳細闡述爭論。這是《聖入楞伽經》第二品中智慧吉祥賢所作釋文中，在回答請問、阿賴耶和空性爭論處之後的如來藏第四考察。 其後，菩薩摩訶薩大慧觀察未來眾生，又向世尊請問：‘世尊，如何稱為菩薩’等。一切智者也回答說：由四種因成為大瑜伽行者。即如觀修自心顯現等，除自心外，外境的相不可得，如同夢境、幻術、眼翳等顯現。斷除生、住、滅見，是因為生、住、滅等諸法在剎那中是不存在的。當一剎那存在時，第二剎那是不存在的。在前者之後，僅僅是’此有故彼有’的作用與作者相關聯，而非生起，因為作者、業和作用的關聯是假立於相續上，而不是在單一剎那上。如是剎那性滅是對法無我和人無我的總說。 法無我的特殊性是如同夢境、幻術、眼翳等顯現一樣，勝義中一切二取相都離於生、住、滅，如《中觀論》所說：‘無自性諸法，以其非有故，此有故彼有，此理不應理。‘這是龍樹菩薩依他起的觀點，如《解深密經》所說：‘無自性有三種。‘在此，依他起以種種二取相故無生自性，如房屋、村落、森林等。由成就而有種種故無過失。若所生是有為，則具三相應知；若所生是無為，有為相何應理？生之生起如何是自性非他性？在滅中滅亦是自性非他性。若生先有，老死後有，則生中無老死，生已亦不應死。

།རྒ་བ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བའི། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་ཅི། །དེ་ལ་རྒ་བ་འཆི་བའམ་ཅི། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཀུན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བར་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད དེ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ན།རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡི། །མི་གཉིས་པ་ཡི་ཆུད་པ་ཉིད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་རྟག་པ་ དང་གཞན་དབང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྷ་བྱས་གླེང་དུ་མེད་དོ།།ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་རིག་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་དང་བྲལ་བ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བདག་ཉིད་ལའང་མི་རྒྱུ་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲས་བརྗོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།ཐ་དད་པ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོ་ཤེས་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཙམ་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྨྲར་མེད་དེ།ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་དང་། དབུས་སུ་ཡང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཐ་མི་དད་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།དེ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བཤད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་དེར་བཤད་དུ་མེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དཔེ་ནི་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་། ལས་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལ་རྒྱུར་འབྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། འབྲེལ པའི་རྒྱུ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པ་དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རྒྱུའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེར་ཅི་ཡང་དགོངས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལས་ལས་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ལུས་དང་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་བ་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ན་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ།

不會衰老死亡的一切法，為何在一切時處生起歡喜心？對此有何衰老死亡？對外在事物和無事物的分別，即如何分別外在粗大和細微一切，如’色若分析至極微，極微亦無分’所說，對事物分析時，如同村落和森林等而了知。 聖者各別自證智慧無有差別之相，當以智慧不緣粗大和細微所知時，即無意念、無顯現，通達勝義諦即成為瑜伽師們的瑜伽。如中觀所說無戲論、不二之相時：‘無分別亦無顯現，不為諸戲論所動，此乃世間怙主之，佛陀教法甘露之，不二性之證悟也。‘即無分別和無顯現。 彼非常性及依他起如石女兒般成就的智慧不存在，如巴毗所說不可言說。唯正確了知即各別自證及無法顯示能知所知事物，遠離顯現，不分別事物與無事物之心，于勝義諦自身亦不執行，更何況文字和聲音所詮，由現證無差別聖智，故如同了知其他決定趣入的根識及呼吸體驗。 唯正確了知不可說為有無，始終皆空，中間亦離二自性，雖為剎那相續差別，然一剎那無差別，聖者們證悟為無二正確了知，此為遍知者之密意。此為攝義而說，廣說則由遍知者宣說故不可說。 所謂’緣起因相有二種’等，內外之喻如其顯現，是遍知者為令眾生了解之義，並非瓶子、毛毯等外在微塵和線所生。由無明、愛取、業顯現色等蘊而生，勝義中如夢等實無生，唯由無始過失習氣染污成熟力，顯現種種蘊界處緣起差別相而已。 其中分析因者，遍知者如顯現差別而宣說，大慧者，因有六種：即將生因、關聯因、特徵因、作用因、無顯現因、觀待因等六種。其中遍知者分別宣說，大慧者，將生因即為內外諸法生起而作因的作用，如遍知者所思維，隨之推度，世間種種相由業而生故為將生。 身與世間種種內外粗細顯現，若思維此，則唯遍知者為量。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཕུང་པོ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་དམིགས་པས་ན་དམིགས་པ་སྟེ། སྣང་བ་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དགོངས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པར་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་འབྲེལ་ནས་མཚན་ཉིད་གང་གིས་གང་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པའི་གཙུག་ ལག་ལས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ངོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོར་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་མཆོད་སྦྱིན་བུམ་པ་བྱེད་དུ་བཟུང་བའོ། །འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་པོ་གཞན་དག་བྱེད་པར་གཟུང་བ་དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་དེ་དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་བརྟག་གོ།།ཁྱད་པར་དུ་བརྟག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་མར་མེ་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དག་པར་ན་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་ལས་ལྟོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གང་གིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འདུས་པ་གང་ཡོད་པར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་གང་མོད་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤིང་ཐལ་བའི་དངོས་པོར་འབྱུང་བ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ཤིང་ གི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།འདི་དག་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཅིག་ཅར་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ གལ་ཏེ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ན་ནི།བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན། གཉིས་ཀས་ཀྱང་བདག་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དུས་མཚུངས་པ་དང་། ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ ན་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ།།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཕན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་རྒྱུ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མི་ཐོབ་པོ། །གཞན་པར་ཡང་བཤད་ན་འབྲས་བུ་གང་གི་རྒྱུ་ལས་ མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲའི་དོན་ལ་སྦྱར་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀར་ཡང་བརྟག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟེ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་འབྱུང་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་བདག་ཉིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ རེད་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་འབྲེལ། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ བྱེད་པ་མེད་དེ།དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བྱེད་པ་དགག་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

大智慧者，緣因是緣取外內諸蘊及種子等生起的緣故而作為所緣的作用，即色等顯現是所緣故為所緣，顯現本身即是因果事物，此為世尊之密意。 大智慧者，相之因是立即生起與相關聯之相的特徵，即立即作用的業之相關聯，以何相對何者觀察，此即為相之因。如同經典所說’作者自在’之分別。 大智慧者，作用因是屬於根之作用。如轉輪王一般，此即是和合因。如同提婆達多執持祭祀瓶一般。所謂如轉輪王一般，即如同轉輪王掌控其他諸王一般，主要因即被視為能控制之因。特別觀察即是一切智性為量。 大智慧者，顯現因是分別事物生起之相顯現的作用，如同燈照色等，如同燈照瓶、毯等分別事物般，前生之差別顯現即稱為能顯。若究其實，即是作用本身如是剎那依於他剎那相續生起中，不違背其相者即是能顯。 大智慧者，觀待因是于遮遣時生起無分別事物故而斷絕作用，即因聚集后隨即生起果低劣，如是即稱為觀待因。如同依火而生起木灰事物時無分別，即不分別前木之事物。 大智慧者，這些都是凡夫異生以自心分別而觀察，非是漸次生起，亦非頓時生起。何以故？大智慧者，若是頓時生起，則無有作用與作者之差別，一切智者有何密意？因為二者皆得自性生起故。因果時同，無有所益與能益，故於一時無法區分差別。 由於未得因之相故，即因果有益能益而得相，無有能益故因不得因相。若另作解釋，從因未得相之果，一切智者于聲義結合之二語觀察皆不相違故。若是漸次生起，則由於未得相之自性故，即由於未得作用之相的自性故。 當因剎那存在時，果剎那不存在，有與無又如何相關聯？一剎那與任何皆無關聯。已壞未壞於果生起無有作用，於此一切智者意在遮遣作用故。

།དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་སོ་སོར་ངེས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཉིད་ལ་དཔེར་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཕ་ཞེས་གདགས་པ་དང་ འདྲ་བ་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིའི་ཕ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བུམ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཕར་འདོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་རུང་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ངེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞག་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཁ་ཅིག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དག་པ་དང་མ་ དག་པར་ཡང་སྣང་གི།བདག་ཉིད་ལས་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ དང་།དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་བོས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ལས་སྨྲས་པ། ཞིག་དང་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པའི། །ས་བོན་ལས་ནི་མྱུག་འབྱུང་མེད། །རྨི་འབྱུང་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དེ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནི་ཁྱོད་གསུང་མཛད། །ཅེས་སོ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ལས་བྱེད་པས་ རྒྱུའི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་མཚུངས་ཏེ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། དབང་པོ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོན་ ཏན་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུ་སྔར་ཡོད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི། སྐད་ཅིག་པས་བར་ཆད་པ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་འཇིག་པའི་དུས་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་བཞིན་དུ་བཙུན་གཙོ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བས་དགོངས་པའོ། །ཆོས་དང གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བདག་གིས་དབུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒྲུབ་པ་ནི།འགོག་མེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། །གཅིག་དོན་དུ་མའི་དོན་སྨིན་དང་། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་ནི།།སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ཡང་། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུངས་གྱུར་པ། །གསུང་མཆོག་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་པས། ས་དང་པོའི་དབང་པོས་དབུ་མའི་གཙུག་ལག་གི་ལུས་སུ་བསྡུས་པར་གྱུར་ན་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བའི་ཕྱིར་གཙུག་ ལག་ལས་འབྱུང་ངོ་།།འབྲུམ་བུ་ཟ་བ་པ་དང་། ཁམ་པ་པ་དང་། རྐང་མིག་པ་དང་། སྤེལ་བ་པ་དང་། མཛེའི་མི་ནི་པ་དང་། ཙ་ར་ཀ་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཛིངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བར་ཞུགས་པའོ།།དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་པོས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པ་དེ་ཐོག་མར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལོག་ན་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་གོ་ཞེས་སོ།

僅僅是剎那間就確定各個事物，同樣地煩惱和清凈、世俗諦和勝義諦、依他起和圓成實都要應用於兩種緣起，因此不會有次第進入。一切智者對此作比喻說：‘大智者，如同在兒子未出生時就安立父親之名一樣，分別者們以次第進入的關聯方式也是不合理的’，意思是說這是他的父親，就像兒子出生后也安立為父親一樣，這是一切智者的密意。 在前者之後，若有此則有彼的單純緣起，僅僅是剎那間，在某些情況下確定為業果關係的自性。同樣地，煩惱和清凈的安立，也顯現為某些與某些之間剎那間的清凈與不清凈，不是從自性中產生，也不是從一切他性中產生，也不是從二者中產生，如同一切智者所說：‘無從自生，無從他生，無從共生，無從有無生。’ 因此，龍樹菩薩在讚頌中說：‘已壞未壞種子中，都無法生出苗芽，如夢中顯現般生起，如是一切皆汝說。‘從有無中作為因不能產生果，如同至尊彌勒所證成的：‘生滅同時，如秤高低。‘也非無因，也非從根，也非從自性，也非從功德轉變等等。 所謂’此有故彼有’等等。當因先有時，其後果生起，剎那間無間斷。因滅時即果生，滅與生等也無其他多餘法。最初與最後剎那的事物也是剎那間觀察。同樣地，如同確信施設法與有法的名言，這是至尊佛陀的密意。 對於法無我和人無我二者，也是以無緣起成立為中觀見，如說：‘無滅亦無生，非常亦非斷，非一亦非異，不來亦不去。能說緣起法，息滅諸戲論，善逝最勝說，稽首禮敬彼。‘若初地菩薩攝為中觀論典之身，則能作者與所作關係明顯，故從論典中顯現。 爲了遣除痘瘡派、嘔吐派、足目派、編集派、麻風派、遍行派、預言派所遍計的能取所取、作者所作等關係，以及言說、所說等分別糾纏的煩惱而趣入。 其中也要首先斷除所生法由能生者所生的作者關係。由於執著作者而生起輪迴痛苦。若能遣除對常、我、我所、作者、業、作用的執著，則能遣除痛苦。

།གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དབུ་མ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ པར་བྱེད་པ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིག་སྟེ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ། །འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཡང་། །བདག་ ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་ཟག་བདག་ལ་མེད་པ་ཡང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྷག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་དག་ཀློག་པ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་། གང་འབྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་དོ། །གཅིག་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ ཏེ་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་མའི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྐྱེ་བ་ན་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ།འགག་པ་ན་ཡང་གར་ཡང་སྩོགས་སུ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་སོ། །བར་དུ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ན་ཞི་བར་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ སུ་འགྱུར་བའི་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་ཀྱང་དབུ་མའི་གཙུག་ལག་དུ་གཏོགས་པ་ལས།བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མིན། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་། །འགའ་ཞིག་གར་ཡང་ཡོད་མིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་དང་ གཉི་ག་ལས་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པའི་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྩོད་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱང་བདག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ འགྲེལ་པ་བཤད་པ་ན་དབང་པོ་དང་།གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པ་སྔར་བྱས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཆད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། དབང་པོ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོན་ཏན་འཕོས་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་བའི་མདོ་ལས་ཞིབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དེ། རྟག་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ། ། སེམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་སྣང་སྟེ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་བསྒྲུབ་པ་ན་དེ ནི་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི།མདོར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའི་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པ་དང་དབུ་མ་ལས། ཡོད་དང་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ནའང་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལས་ན་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་བྱེད་ཅེས་པ་ཡང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་འགག་པར་བྱས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།

對於無生之處，也就沒有住、滅等法存在，如此成立中觀之理。 若生是有為法，則具三相而可知，若生是無為法，怎能具有為相？ 生如何能自生，也非由他生，滅亦復如是，非自非他滅。 人無我性，緣起法中也無生等多餘之法。如大聖僧眾所誦：‘一切有為法，剎那無常住，何有作者存？能作即是彼，說彼即作者。’ 緣起剎那因中無常無斷。 所謂’非一義’，是指如無明、業報成熟的夢境等顯現，十二緣起支是多義之故。 所謂’非多義’，是指勝義諦無二相，故非二。 離來去者，是因為無始終邊際之故。 因此，空性法門中說：生時不從何處來，滅時亦不往何處。 中間也離二性空，故一切智者說緣起離戲而寂靜。 成佛初地根本智在中觀論中說：‘非自非他生，非共非無因，諸法之生起，何處亦非有。’ 如何不從自他二者生起，如是一切智者已在《正法解釋》中前已說明。 聖尊主彌勒《青稻經》中所說緣起諸爭論處，我在解釋正法時已對根本、主要等作了前述考察：心相續緣起非從常生，非從斷生，非從無因生，非從根本生，非從自性生，非從功德轉變而生等，《青稻經》中詳細闡述。 常法未生如石女兒等無實，常法、根本、主要等亦復如是。 心非無因生，不從諸大種生，因為生已即見老、壞、憂，由此可推知有前世串習。 阿賴耶識的解說已證成後世，雖已說過，簡言之，緣起即是不生，作者、作業相關而無因果事物。 如前所說，此有故彼有，應當如是顯示，而從有無生起則不應理。 如一切智者《正法解釋》及《中論》中說：‘有無義中者，諸緣不應理，無時誰之緣？有時緣何為？’ 由此，有無也不能生，因為於事物無所作故。 說無事所作者即是無所作，即是作用已滅。

།དེ་བས་ན་ཅིག་ཅར་དང་། རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་ འབྲེལ་ཏེ་མི་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཡང་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པའི་ རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྦྱར་ཏེ།རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་དབང་གི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །དབུ་མར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ། རྐྱེན་བཞི་རྣམས་ ལ་རྒྱུ་དང་ནི།།དམིགས་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དབང་གི་སྟེ། །རྐྱེན་ནི་ལྔ་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །དབུ་མ་ལས་མདོར་བཤད་པ་ནི། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་ མེད་རྣམས་ལ།།ཡོད་པ་མིན་པས་གང་ལས་ནི། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདིར་འགྱུར་ཞེས། །དེ་ནི་འཐད་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་ དག་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་པོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འབྱེད་པའི་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་ པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་མེད་དོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་དུའང་རྒྱུ་བ་མེད་ན། འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཇི་ལྟར་ དབུ་མའི་གཙུག་ལག་ཏུ་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་གསུངས་པ།གང་གིས་དངོས་པོ་མཐོང་བ་དང་། །མེད་པར་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། །ཉེར་ཞི་ཞི་བ་བལྟ་བྱ་བ། །དེ་དག་གིས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །འདི་ ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་རྣམས་ཀྱི།།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ཉིད་ལ་རིགས་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། མི་གཉིས་ པ་ཡང་སེམས་ཉིད་ལ་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་པར་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།།གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་། །ཞི་ལ་རྣམ་པ་ག་ལ་ཞིག་།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་ཉིད་དུ་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་ གནས་ཡིན་ཏེ།།ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསྩལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི། །འདི་ཉིད་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་མེད་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པ། །འདི་ ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ།།ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོས་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། ས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གསུངས་ཏེ།གང་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，不會同時和次第進入，也不會與作者相關聯。六種因也是凡夫所遍計。所謂遍計，是指對作者、業、作用等自性也執著的特徵之義。 顯現因和所依因也是由一切智者配為等無間緣，因緣、所緣緣、等無間緣和增上緣這四種在此經中分別宣說。在中觀中上師也如是說：‘四緣即是因，所緣及無間，如是復增上，第五緣非有。’ 一切事物都不可能次第和同時生起及產生事物。中觀略說：‘諸法無自性，以其非有故，此有故彼有，是義不應理。‘這是因為會損害種種行相的緣故。 所謂無自性是指種種依他起，凡是能取、所取、能詮、所詮各別顯現的分別，那些二取相都是空性的，如同夢境、幻覺、眼翳等顯現一樣。 對於無分別無顯現的不二證悟者們來說，因為沒有差別顯現的分別，所以也沒有因果差別的執著。如此不二相中連執行也無有，更何況說’此有故彼有’的文字和聲音。 如同在中觀論典中初地菩薩所說：‘若見有若無，智慧狹劣者，寂滅寂靜境，彼等不能見。無分別無相，諸戲論不染，此是世間怙，佛陀甘露教。’ 有分別和無分別等諸法都是心性所攝，因此應斷除有無分別，不二也是心性所攝。如此處所說：‘離戲論不二，圓滿佛戲說，彼等戲論盡，愚者不見如來。不應說空性，非空亦不然，二與不二說，寂中何相狀。’ 因此，不分別有無的證悟即是中觀三昧。‘七地即是心，無相為八地，二地即是住，餘地我自性。除外在諸法，唯入於心識，此即中觀要，我與他所說。非有非無法，有無不可得，此即中觀要，我與他所說。’ 一切智者在《楞伽經》中說，七地菩薩斷除對智慧的貪著，八地菩薩不分別有無即是中觀三昧，這是聲聞、緣覺、外道和七地以下菩薩的境界所不能及的。

།མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མའི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟ་བུར་བསམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བསླང་བར་མཛད་དོ། །གང་གིས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་གནས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དུས་གཞན་དུ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་སད་པར་འགྱུར་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་གང་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་ཏེ་མི་སྐྱེའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲུབ་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ།།དེས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དཔྱད་པ་ལྔ་ པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གསོལ་བ་དེའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་ཞེས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ། སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་བའི་མཚན་མའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྒྲ་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། འདི ལྟར་རིགས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པར་འཇུག་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་གོ། །བཞིའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལས་བརྗོད་པ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་གསུམ་ཡོད་པར་བྱེད་ པའི་ཡོད་པ་ནི།རྫས་ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དང་། ལས་ཡོད་པའོ། །སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་དེ་དེས་ན་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་བརྗོད་པའོ། །གང་ཡང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་དིང་ཐོ་དང་། ད་ཐེ་ཝིང་ཐ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ནོ། ། སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ཡུལ་དང་། དུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་སྨྲ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་སིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཟླ་བའི་ཟླ་བ་ཁོ་ནའོ། །གང་པད་མོ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉི་མའི་ཉི་མ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་གི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ནའམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་རྩཝ་ཟ་བ་དང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་དེ་ནི་བ་ལང་གི་བ་ལང་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི ཡང་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་སྟེ།བྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་དང་སྦྱོར་བས་ཡུལ་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་སྟེ། མང་པོའི་གནས་པས་ན་ནམ་མཁའ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྷ་དྲ་ཧ་རིས་སྨྲས་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནམ་མཁའ་ལ་མཚན་མ་མང་པོའི་ཚིག་འཇུག་ པས་ན་རྣམ་པ་མང་པོ་དེར་ནམ་མཁའ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།དེས་ན། ཚིག་དོན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་ནི། །སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་དགར་ཏེ་འམ། །སྒྲ་ཀུན་ནི་ཚིག་དོན་དུ་དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་བཤད་པའོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲས་པ་རྣམས་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཚིག་བཟུང་ནས་བརྗོད་ པའི་རྗོད་པ་ནི་འདུས་པ་བརྗོད་པའོ།།བརྗོད་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ།

無生的特徵就像夢境和幻覺等一樣，在剎那的諸行中，不見有生、住、滅等諸法的其他狀態。在二無我中也見到緣起如幻。如是思維並且通過無相的勝義諦不二真實智慧，諸佛世尊以大悲習氣所激發，為利益一切眾生而起。由此住于有相清凈世間三昧，為眾生而趣入。若於他時自己完全覺醒，則會成為菩提資糧的障礙。 此中所說’由諸緣’等，依他起性和圓成實性也不從作者和所作而生。由於種種差別，依他起性是無生自性，如同種種差別和夢境等。圓成實性也是以二相空性，如同通達一切法決定趣入根的真實智慧。由此已說偈頌的含義。 此為聖入楞伽經釋由智慧吉祥所造第二品中因果觀察第五。 其後，大慧菩薩摩訶薩又向世尊請問：‘關於言語分別相的心要’等。對此請問世尊回答說：‘大慧，言語分別相有四種特徵：即如所說相的言語’，其中相即是相，是聲音生起的標誌。如何通過聲音的解釋而成立，聲音由於三種原因而趣入：即種性、功德和作用的標誌之聲音趣入。由於四種原因聲音趣入即是了知的聲音存在，從彼實有而成為言說和緣。 三種言語的存在即：實體存在、功德存在和業存在。聲音趣入無種性相，故是聲音的共同表述。諸假立名稱如帝奴、帝提溫奴、天授、祭授。共同假立趣入的標誌具有處所和時間。 有些人說月亮和太陽，能使曇花開放者，能使清涼者即是月亮的月亮。能使蓮花開放者，能作光明者即是太陽的太陽。或者一切事物以自體而存在，彼等稱為事物。為表達此義故說’唯’或’性’，如吃草和拉車者即是牛的牛性。 同樣，虛空也是虛空性，由於與多種味等相應而觀待不同境，以多處安住故唯是虛空，此為跋陀羅訶利所說。法護論師也說，由於成立虛空有多相的言語趣入，故彼多種相唯是虛空分別。 因此，諸言語義的種性和顯現也應當分別，一切聲音如是恒常解釋為言語義。言說諸言語，執持言語義的言語，其表達即是集合表達。諸言說表達即是表達義的能詮。

།ལ་ལས་ཚིག་ནི་ཐ་དད་གཉིས། །རྣམ་བཞི་རྣམ་པ་ལྔ་པར་ཡང་། །རྗོད་པ་རྣམས་ལས་བརྟེན་ནས་ནི། །རང་བཞིན་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་རབ་ཏུ་འཐོར་ བའི་ཚིག་གི་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།བརྗོད་པ་དཔྱད་པ་ལས་ནི། ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །རང་བཞིན་གར་ཡང་ངེས་པ་མེད། །ཚིག་རྣམས་དངོས་པོ་དོན་དག་ཀྱང་། །བརྗོད་དོན་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་བརྗོད་པ་མ་རྟོགས་པར་ཚིག་གིས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་ལས་དགར་བར་བྱའོ།།བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་མཚུངས་པའི་ཆོས་དང་ལྷག་པ་བཏོན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལ་ལིག་དཀར་པོ་དང་། རས་དཀར་ པོ་དང་།གོས་དཀར་པོ་དང་། བ་དཀར་མོ་འགྲོ་བ་དང་། བ་ནག་མོ་འདུག་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་མཚུངས་པ་དང་། ཆོས་མི་མཚུངས་པས་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཚིག་དང་བརྗོད་པའི་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་ནི་སྒྲའི་ གཙུག་ལག་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་འབྱེད་པས་ན་རྩོད་པ་ཡང་མང་སྟེ། ཡི་གེ་མ་གཏོགས་ཚིག་གཞན་ནི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་བརྗོད་པ་ནི། །ཡི་གེ་ཚིག་ནི་མ་གཏོགས་པར། །ཆུང་ཟད་ཀྱང་ ནི་ཡོད་པ་མིན།།ཞེས་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་སྟེ། བྷ་དྲ་ཧ་རིས་བཤད་པ། སྨྲས་པའི་སྒྲ་ཀུན་འདུས་པ་ནི། །རིགས་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །གཅིག་པུ་ཡན་ལག་མེད་པའི་སྒྲ། །བློ་ཡིས་རིགས་སུ་བསྡུ་བའོ། །ཐོག་མའི་ཚིག་ནི་སོ་སོར་ཀུན། །ལྟོས་དང་ བཅས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་།།བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་དད་བློ། །ཚུལ་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་། །ཞེས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་ན་དོན་ཡང་རྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞོན་ནུ་ཅན་གྱི་མུར་བྱེད་པས་ སྨྲས་པ།ཇི་སྙེད་ཇི་འདྲ་གང་དག་ནི། །དོན་གང་སྟོན་ནུས་ཡི་གེ་རྣམས། །མཐུ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་གྱུར་པ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་དོན་རྟོགས་བྱེད། །ཅེས་སོ། །རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཡི་གེ་འབྲུམ་བུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་། །སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ཚིག་དང་། །བརྗོད་པའི་ དོན་ཆུད་པར་བྱེད་ལ།བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཡང་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡ་རབས་དང་། མ་རབས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆུད་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་འབྱེད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ དུ་འབྱེད་པའི་དཔེའོ།།ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་སྒྲའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རློམ་པ་དང་། སྡོད་ལ་ཕོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་མོ། ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲའི་དོན་མངོན་པར་རྗོད་པ་འབྱུང་སྟེ། ནང་གི་བྱེད་པར་བཞག་པ་ནི། །སྒྲ་ཀུན་གང་དུ་རྒྱུ་བྱེད་པ། །གནས་རྣམས་སུ་ནི་ཐོག་མེད་ཀྱང་། །སྒྲ་ལ་མ་གོམས་མི་རུང་སྟེ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་གོམས པའི་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཞིབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་དོན་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ།

有些詞語分為兩種不同，四種和五種，依據表述，如自性、緣等，此出自《散句續》。 從表述分析來看：‘所謂詞語雖微小，自性何處亦無定，諸詞事物義理等，從二表述而產生。‘若不瞭解表述則詞語會產生疑惑，因此應當從表述本身闡明其義，應當從表述本身區分何為顯明表述的聚合。 通過表述內部的支分、相同法相和差異來確立詞義是從義理差別而如是安立，如白色布匹、白色衣服、白色衣裳、白牛行走、黑牛靜坐等。如是通過表述內部的支分、相同法相和不同法相來安立詞義。對於詞語和表述的細緻分析，一切智者已在聲明論中作了闡述。 所謂相應詞，因諸說者對錶述義理有不同分析而產生諸多爭論。‘除字母外別無詞，除詞語外別無句，除字母詞語之外，絲毫也不存在。‘此隨順因明派所說。 如巴德利哈利所說：‘一切所說聲聚合，隨類而得以趣入，無支分之獨一聲，以智慧攝歸類別。最初詞語各自皆，具有所依如是故，為表述故異智慧，諸說理者相多種。’ 作用與作者的顯明關聯之義於一切無誤，如是則能詮表義理。 童子派的穆作者說：‘凡是任何種類中，能詮義理諸字母，徹知其諸威力者，彼等如是能悟義。’ 常見論者們認為：即便是一個字母也能表示，能理解詞句和表述的意義，也能理解作用與作者的顯明關聯。 如是種類，應當如實隨順了知賢者與非賢者的標誌。 夢中語言能顯現一切，是名言分別的比喻。除了理解之外，聲音也無意義。 執著隨眠的語言是隨順貪等煩惱習氣而起的傲慢與輕蔑等言論。 無始時來分別的語言即使對愚者而言也能顯明詮表聲義，如說：‘內在所立作用者，一切聲音所趣處，處所雖是無始來，于聲若未習不成。‘由此推知隨順他世的習氣。 詳細內容是由一切智者所成立，我僅是分析了經典的義理而已。

།ད་དུང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་ཀྱང་གསུངས་པ།མགོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་དེ། །བྲང་དང་མགུལ་དང་དེ་བཞིན་མགོ། །ལྕེ་དྲུང་རྣམས་དང་སོ་རྣམས་དང་། །སྣ་དང་མཆུ་དང་རྐན་ཡང་ངོ་། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཚིག་ཐ་དད་དམ་འོན་ཏེ་གཅིག་གམ་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྐན་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡི་གེའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་པར་ཁ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་པར་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་མཆོག་ཏུ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཚིག་གི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་ ཚིག་འབྱུང་སྟེ།འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཚིག་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟེ་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཚིག་དེ་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། དེ་ ནི་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི།གཞན་པ་ཞིག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ལ། སྒྲ་ནི་རྐན་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ལ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པའི་གཙུག་ལག་ལས་འབྱུང་བ། སྒྲ་རྣམས་ལེན་པ་སྒྲ་དག་ནི། །སྒྲ་མཁས་དག་གིས་གཉིས་རིག་སྟེ། །གཅིག་ནི་སྒྲ་ཡི་མཚན་མ་དང་། །གཉིས་པོས་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད། །གཙུབ་ཤིང་མེ་གནས་ཇི་བཞིན་དུ། ། རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ནི་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་བློ་ལ་གནས་པའི་སྒྲ། །ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །ཐོག་མ་ཐ་དད་བློས་བརྟགས་ཏེ། །ཁ་ཅིག་དོན་ལ་གཟུང་བ་སྟེ། །རྒྱུ་རྣམས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་དང་། །སྒྲས་ནི་རྗེས་སུ་དོན་མི་འཛིན། །ཞེས་པ་དེ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པའི་གསུང་ལུས་པ་ལ་འབྲལ་ཏེ།ལྷག་མ་རྒྱས་པའི་སྒྲར་སྟོན་པ་ནི། སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ་སྒྲ་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལས་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་སྒྲ་དང་དོན་དམ་པ་གཅིག་པར་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལ། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ བསམས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པའོ། །སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་སྒྲ་ཚངས་རྟག་།ཡང་དག་ཡིག་འབྲུ་གང་ཡིན་པ། །དོན་གྱི་དངོས་པོར་འབྱུང་བ་སྟེ། །གང་ལ་འགྲོ་བའི་རབ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྐན་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་ཅིང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྒྲ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་མཚུངས པའི་ཐ་སྙད་ནི་སྣང་བ་འབྱེད་པའོ།།དེ་བས་འཁོར་བ་འདི་ནི་སེམས་ཉིད་དེ། རྒྱུད་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཐུས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཁྲུག་པ་ལ་འཛིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་རྗོད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ།

複次世尊對於人們的語言分別了知等一切，一切智者亦說道：‘頭部’等，一切智者示現學處次第： ‘文字有八處所在，即胸和喉以及頭部，舌根諸處和牙齒處，鼻和唇以及上顎。’ 大慧菩薩啟問：‘世尊，分別與語言是異是一？‘此問因為有些人認為意識分別與由上顎等作用所生聲音的文字法相同，故二者為一。 對此聖者大慧關於分別，一切智者亦作如是答：‘大慧，語言與分別非異亦非一。’ 為何最極清凈離欲的一切智者以語言之力成立非異非一？此有何因？即： 由其因生相故，大慧，語言從分別生。從分別因生語言，因為是果的自性。 大慧，若此語言與分別異，則不應從分別因生。若是一，則語言不應能顯明義，然實能顯義，是故非異亦非一。 若非從分別因生而從他因生，則彼時語言不應從分別生。若生時與彼非異，則因果無差別。 若是一，則非果亦非因，因為分別屬意，而聲由上顎等作用所生，為耳識所取，故彼等因果差別各別顯現。 如預言經中所說：‘諸聲取聲者，聲智知二種，一是聲相及，二者義相合。如鉆木火住，由他因顯現，如是心住聲，是諸聞者因。最初異心察，有些取于義，諸因遮止及，聲不隨義取。’ 此即一切智者所說未盡之語，余廣說聲為：聲論師等觀察聲義無異中分異，及謂聲與勝義一住等，思為異與不異，故聖者大慧如是啟問。 聲論師等宗義為：‘無始聲梵常，真實字何者，義事中生起，于彼行造作。’ 如是了知外，意之分別與上顎等作用所成及耳識顯明聲等非異，如夢幻翳眼見二月般假名顯分。 是故輪迴即是心性，依他緣力于自相續中執著迷亂，應示現能詮所詮、能作所作之關係。

།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་མི་དམིགས་པས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཐུགས་རྗེའི་ བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་པ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོས།རྩོད་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱུ་དང་། དཔེའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚིག་ཉིད་དོན་དམ་པ་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་ཚིག་གིས་གང་བརྗོད་ པར་བགྱི་བ་དེ་དོན་དམ་པ་ལགས་སམ།ཅི་ལགས་ཞེས་ཏེ། དགོངས་པ་ནི་ཞི་བ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ལ་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སེམས་པ་ཅན། །དེ་བཞིན་སྐྱེས་བུ་རྣམ་ གཉིས་བརྗོད།།སྔགས་ལས་འདས་དང་སྔགས་དང་ནི། །དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་རྣམ་གཉིས་ཉིད། །རིག་སྔགས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། །ོཾ་ཞེས་ཡི་གེ་གཅིག་པོས་ཚངས། །གང་ གིས་བརྗོད་ཅིང་ང་ལ་ནི།།རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ནི། །འགྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དོན་དམ་པ་དང་འབྲེལ་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ ཀྱང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གིས་གང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅིས་དགོངས་ཤེ་ན། སྒྲ་དང་དོན་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནི་རྨི་ལམ་ དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ལ་བརྗོད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤྱོད་པའི་དོན་དམ་པའོ། ། ཚིག་གིས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་དོན་དམ་པ་བསྙད་པར་བྱེད་པས་ན་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་ཏེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཚིག་ནི་སྐྱེས་ནས་འཇིག་ཅིང་མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུར་ཚིག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ཉིད་འདི འདྲའོ་ཞེས་ཕྱིར་ཤེས་པ་འབྱུང་གི།རྟག་པ་ལས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་དེའི་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ཡང་ རྟོག་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་གཞོན་ནུ་ཅན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ལན་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་པུ་ཤེས་གྱུར་སུ་ཞིག་ལྟར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འདྲིས་པ་ནི། །དུས་ཀྱི་ཐ་དད་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རིམ་ གྱིས་གཅིག་པུ་ཉིད།།ཐ་དད་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་། །ཡུལ་གྱི་ཐ་དད་མི་འབྱེད་པ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་ཡང་མི་འབྱེད་དོ།

當以智慧觀察分析所知對境時，由於無所緣故，無分別、無顯現、無二之勝義諦自性光明，不分別有無之覺受自然安住。 當被大悲習氣所觸發時，具有顯現的清凈世間三昧中安住一切智時，為諸有情宣說無常、苦、不凈、空等諸法。 現在以種種色相根，以因與譬喻的差別廣泛成立諸爭論處的義理。 複次，大慧問道：‘世尊，是語言本身為勝義，還是語言所詮表的是勝義？是何者？’ 此處密意是針對寂靜派和持明派最終論者們執著咒語自性聲音為唯一勝義，即’咒語本性具心者，如是說有二種人，超越咒與咒以及最勝自在有二性。’ 持明者們說唵等為勝義，如所屬欲所說：‘以唵字一音梵，誰說且於我，隨念成就者，舍離此身已，當往最勝趣。’ 由與勝義相關故稱為勝義。 世尊告曰：‘大慧，語言非勝義，語言所詮表者亦非勝義。’ 若問一切智者此處有何密意？因為聲音和義理具有二相的緣故非勝義。具顯現的蘊體性如夢境、幻覺、眼翳等顯現。 殊勝真諦即是勝義，即諸聖者安樂所趣入處。勝義諦所具有的即是修行所行的勝義。 語言以共相方式詮表勝義故非勝義。一切智者成立：是由聖者各自證悟智慧所證，非是語言分別心的行境。 無分別無顯現勝義諦無二且自性光明的覺受即是勝義。由於不分別有無，故非分別心的行境。 關於語言生已即滅不穩固等，一切智者宣說剎那壞滅，如彈指聲般語言生已即滅故不可得。 對於語義生起相似他法時，了知’此即如是’，並非從常有中產生，如斷除頭髮、草根等后復生一般。 住時明顯性亦不應理，因為在最初與最後時其果不可得故，如何能成立安住？ 因此對外道童受派所說作出回答：‘如同一人所知，再三熟習者，時間差別無別，如是聲無別。如次第唯一性，雖往不同境，境之差別不分，如是聲不分。’

།ཞེས་བྱ་སྟེ། རིང་བ་དང་ཐུང་བའི་ཡིག་འབྲུ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་པ་དང་། ཉམས་ཆེ་བ་དང་ཉམ་ཆུང་བའི་ལྷ་སྦྱིན་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།།དངོས་པོ་རང་བཞིན་དུ་མ་ལགས། །འདོད་པའི་གཟུགས་སུ་རྟག་པ་ནི། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་སྟེ། །ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་འདྲེས་པ་ལ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད། །དངོས་པོ་ སྣ་ཚོགས་ཇི་བཞིན་ཡང་།།ཐ་དད་ཐ་དད་མི་དམིགས་པ། །སྣང་མེད་ཚིག་ལ་རག་ལུས་ཕྱིར། །ཡུལ་དེར་དེ་ནི་གཟུང་བ་སྟེ། །ཚིག་རྣམས་ནམ་མཁའ་རྒྱུན་ཆགས་པར། །ཁྱད་པར་ནུས་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་པ་དེ་ལ། སུན་དབྱུང་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ ལ་ཐ་དད་པར་མི་སྣང་བས་ན་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ།།ཆོས་ཅན་ལ་ཉམས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྟག་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་ན་ནི་དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་ཁྱད་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་སུ་ ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར།དེ་སྟེ་ཁྱད་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ན་ནི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་གདགས། དེ་བས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་དབྱེ་བས་འབྱེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་སྨྲས་པ། གཟུགས་ གཅིག་པ་ནི་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དབང་པོས་བསྒོ་བ་མེད་པ་སྟེ།ཞེས་པ་གལ་ཏེ་གཟུགས་དེ་ལྟར་གཅིག་པོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་ནི། དུ་མ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དུ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མའི་ཐ་སྙད་འཆད་པའི་གླགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དགོངས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་སྣང་བར་འབྱེད་དོ་ཞེས་པའོ།།ཡི་གེ་དང་། ཚིག་དང་། བརྗོད་པ་དང་། ངག་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་དོན་ལ་སྤྱིར་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་གི་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ཁོ་ན་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚན་མར་བྱས་པའི་དོན་སྤྱིར་བསྙད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དུ་བྱེད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །ང་ནི་ཚིག་ཅེས་ཚོར་བར་བྱེད། །ཚིག་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་པར་ཡང་། །ཚིག་གི་དོན་ནི་ཤེས་ པར་བྱེད།།དེས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་ཆུད་པར་མཛད་པའི་ཐབས་སོ། །རིག་སྔགས་པ་སྐྱེས་བུས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་སྒྲ་ དང་།རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒུལ་བའི་སྨྱུག་མའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཉིས དང་མི་གཉིས་པར་སྟོན་པའི་ཆོས་ནི་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་གསུང་རབ་མཛད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དང་སྒྲ་ཡི་ཁྱད་པར་ནི། །བརྗོད་དང་རྗོད་པ་འདོད་པ་མིན། །དེས་དེ་སྔར་ནི་མ་མཐོང་ཕྱིར། །སྤྱིར་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ པ་སྟེ།འདོགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་སྤྱི་ཉིད་དུ་སྒྲའི་དོན་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །འདོགས་པའི་དུས་ན་མཐོང་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་སྟེ། དུས་གཉིས་ཀར་ཡང་སྤྱིར་སྣང་བ་གང་རྭ་དང་མཇུག་མ་ལ་སོགས་པ་ གང་དང་ལྡན་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བ་ལང་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་སོ།

所謂，這就是長短字母本身，這就是高貴和卑微的天授本身，因為法不同，所以法相無有差別。諸事物非為自性，常時隨欲現形，次第與同時而入，言詞相狀無有他異。如同顏色混合時，隨欲而作執取，如是種種事物，不見有異無異，因無相而依于言詞，于彼境而為所取，諸言詞如虛空相續，而作差別功能。 對此，破斥為：因為文字言詞等無有差別顯現，故無所學。法相之大小等差別諸法分類如何成為常有？若諸法不顯示其差別，則如何于彼初末時成為差別之法？若非成為差別，則于彼法相無有諸法差別時，如何安立為異或非異？因此，若以法與法相差別分別，如何說一？ 說道：‘一色非一’，無有根據。若彼色如是唯一，則多如何為多？因此成為一與多之言說機會，意趣亦不成差別，即是諸言詞義以義之作用顯現差別而分別。 文字、言詞、語句、語言等互相依止而於義普遍趨入之相而觀待而生，然非顯現真實無二，因為彼非言詞境故。云何？即是說明以相為義普遍。因與他作用相聯，我即覺知為言詞，以言詞聲於他亦了知言詞義。 因此，自相無二不可言說，即使一切智者亦普遍增益，以現前方式作為種種方便法之通達方便。非人所說之明咒等如林中聲及風力所動竹聲等無義故。 是故，蘊、界、處、緣起、三十七菩提分法、十力、無畏等諸法有相與無相、空性、無相、無愿、等持于滅定，如是入無色定，顯示二與不二之法普遍增益而作經典者，因為聲音不能為自相故。 何以故？義與聲之差別，所詮能詮非所欲，因彼先未見故，應當普遍詮說。于假立及言說時普遍顯現聲義影像。其中言說是于自相。立名時雖見亦無所見，二時皆普遍顯現，凡具角尾等者，于如是者說為牛。因此，此具角等，故說為牛聲。

།དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྭ་ཡོ་བ་དང་། ཁོང་གསོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་བར་མི་རྟོག་གི་སྤྱིར་ཉེ་བར་རྟོག་ གོ།།མངོན་སུམ་དུ་ལྐོག་ཏུ་རྗེས་སུ་སོང་བ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་དེ་ནི་སྒྲའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་བར་ཏི་ཀ་དང་། རྟོག་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་ སྒྲའི་དོན་དཔྱད་པ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྟོག་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད མཆིས་པ་དང་།མ་མཆིས་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ལགས་པ་དང་། མཆིས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་དང་། མ་མཆིས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་སྤངས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མི་རྒྱུ་བ་འཕགས་ པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་བགྱི་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ།དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སའི་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ།གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་ཡུལ་མཐའ་ཡས་པར་སྐད་ཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩོད་པ་དང་། ཐེ་ཙོམ་དུ་མ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིག་པ་བཞིན་དུ་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་མེད་པ་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ནོ་ཞེས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟོག་གོ། །སེམས་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སེམས་ལས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཉིད་དུ་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་གོམས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས། ལས་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པར་རུང་ངོ་། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་འགག་གོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་ལ། སྔོན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ཐར། ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཉིས་ཀར་འགྱུར་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ཡང་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདུན་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།ཡུལ་དང་དུས་དང་། རིམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚད་མའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ན་ཡོད་དོ།

雖然直接領會了它的自性，但不分別有角和空腹等差別，而是總的進行思維。直接、間接、隨行的趨入之相，即是聲義，詳細內容應當從《註釋》和《思擇莊嚴》等中瞭解。此為聖者入楞伽智吉祥賢所作註釋第二品中第六聲義觀察。 其後，菩薩摩訴大菩薩大慧又如是啟問世尊：‘世尊，一切法自心顯現境界，由分別所分之相，有與無、一與異、二俱、非二俱、非有非無、常與無常，遠離外道分別不行，由聖者各自智慧所知，遠離遍計所執自相共相，趣入勝義諦實相，連線地位而向上清凈之相，隨順趣入如來地之相，由往昔願力任運成就，如種種色摩尼寶般趣入，剎那間普遍趨入無邊境界’等如是諸多爭論與疑惑，請一切智者如理開示。 大慧，凡夫眾生因未了知唯是自心顯現，而執著種種外境事物，由執著有無、一異、二俱、非二俱、非有非無、常無常自性習氣之因分別而起分別。執著外境后，虛無論者非真實地遍計，說地水火風是真實，從彼等產生眾生，因了知唯是自心顯現而如是分別。 心是從等無間心與智慧等相應而生，因為剛生即能對某些境界正確分別喜樂、恐懼、憂愁，故可推知一切世間習氣皆有。因此從煩惱和清凈安立中，業果各別決定。數論師執著有生有滅，不知無明若有則無窮盡，無前無之智慧不生，如何解脫？ 剎那論者分別有轉、無轉、二俱轉、非二俱轉皆不應說。因此分為七種：總體性有轉、別體性無轉、總別體性有無俱轉、總體性有轉亦不應說別體性、別體性無轉亦不應說總體性、總別體性有無俱轉亦不應同時說。依境、時、次第、行相，一切皆不應說，凡能作事用者，隨順量之名言故有。

།ལྷག་མ་སྤྱིར་བརྟགས་པ་ ནི་དོན་གྱི་བྱེད་པ་མི་ནུས་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ།དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་གཅིག་པོ་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སྨྲ་བ་བརྩམས་པ་ཡན་ ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ནི་མི་རྟག་ལ།རྩོམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་རྟག་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་དུ་གཡོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ ནི་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་གསལ་བར་གནས་ཀྱི་རིམ་པར་འབྱེད་ན་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལྟ་བུར་གཅིག་པར་མི་རིགས་སོ།།མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་པ་དུ་མ་པར་སྨྲ་བ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ནི་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པར་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ གྲོལ་བ་དང་མ་གྲོལ་བ་དང་།ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་སེམས་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་།རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་རུང་ངོ་། །སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་ གསལ་བ་སྟེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པ་དང་།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་མི་གཉིས་པའོ། །སའི་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་རིམ་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་དེར་གསུངས་མོད་ཀྱི། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སའི་རིམ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་ ཏེ།མདོ་སྡེ་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་པོར་འཇུག་གོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་ སྨྲ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཞིང་ཡོད་པ་ཡང་རྐྱེན་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་གཞིག་པར་རྟོག་པ་ལ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེས་པ་སྨྲ་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒོལ་བ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཚད་མ་གསུམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་གླགས་ཚོལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡི་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཚད་མ་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་དགོངས་ ཤེ་ན།གཞལ་བས་ན་དེ་མཚུངས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་མིན་མེད་པར་ངེས། །ཡི་དམ་གྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པར་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བས་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་བསྒྲུན་པ་དང་བསྡུ་བ་དག་ནི་མི་ དགོངས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པར་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

其餘普遍觀察，由於不能作實際作用故為遍計，如同諸觀察者所說的一和異二者，一法不應有二自性。所謂常與無常，是尼耶耶派和勝論派所說，所造的有分實體是無常，而構成的微塵是常，因為彼等支分無法分析。結合分析等差別分類是常，說無動之法彼等自性亦是動法性即是無常，明視訊記憶體在的次第分析時，如木與灰不應是一。 諸說不二者對多說者言，一切世間是梵天、帝釋等自性的遍計，如是解脫與未解脫，貧富等成為一性過失。因此，一切智者所成立的唯心未能通達，故二與不二諸說者於心相續中執著外境實有，及常、一性。因此於心相續中可安立染污與清凈。其中依自他相續力可作差別。 此心本性光明，隨善不善諸行作何等清凈，即如是成就。如是于空性諸行中安立染污與清凈業果之關係。住于有相與無相三昧者即是一切智性，遠離有無、一異、亦有亦無、非有非無、常無常等分別的不二。 所謂’連線地界’，雖說于無相中何有次第，然以有相三昧連線地的次第，此經中如來入十二地。所謂’遠離有無二邊’，即離實有非實有分別，入不二者非說從作用與作者生。尼耶耶等執無中生果且有亦為杖等緣所壞，如夢中諸法說未生或已生。 大慧，由於對方論師將以三量支分尋找過失，故不應首先立宗說一切法空。若問一切智者意趣為何？應安立量有三性相，所緣何者？以所量故彼相等，實有非有定為無，以立宗故不應成立，因為生起懷疑。說遍及三性相關聯者，由了知故，對比與攝集二者非所意趣。如是彼之自性與如是生起關聯之相。

།རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་འབྲེལ་པ་མ་གཏོགས་པར་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཁོ་ནའམ། སུན་འབྱིན་པ་ཁོ་ན་མི་རུང་ངོ་། །གང་དག་ སྟོང་པ་ཡིན་བདེ་བ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་ལ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སླར་རྒོལ་བ་དེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་ འཕྲུལ་ལྟ་བུར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་གི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱིས་པས་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་མེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ནས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྩོད་པའི་གནས་ལྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་སོ། །སྣང་བ་ཙམ་དེ་ལ་ཚད་མ་དང་། གཞལ་ བྱའི་ཐ་དད་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རུང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། ལྷག་པའི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་བྲལ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་ པོ་འབའ་ཞིག་སྟེ་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།ཅིག་ཅར་དང་རིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲེལ་པ་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཞན་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ སྐད་ཅིག་པའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འཇུག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྣང་བ མེད་པ་དང་།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙིང་རྗེས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་དཔེ་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་སྣང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་ དུ་འཁྲུལ་པའོ།།དེ་ལྟ་བུས་ངས་ཡང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། རབ་རིབ་ཅན་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཚད་མ་དང་གཞལ་ བྱའི་ཐ་སྙད་དུ་སླུ་བ་དང་མི་སླུ་བ་གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུས་འཁྲུ་བ་དང་།བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སླུ་བ་མེད། མཚོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སླུ་བ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་འཁྲུལ་བ་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པས་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ལ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

是由三種自性而得以了知，除了關聯以外，僅僅以見到和未見到而證成或破斥是不合理的。對於那些說’是空’的人們，煩惱、清凈和安立都是不存在的，如同石女兒等一樣是空無的。對此反駁說’無實’的人，應當依照一切宗派的方式，僅僅對顯現如夢如幻地安立法與有法，而不是如虛空花那樣空無。佛陀考慮到凡夫們未能了知自心僅是顯現，因此執著為常、我和外境。 這些就是所說的常與無常、一與異、亦一亦異、非一非異、有與無等五種諍論處。僅僅對於顯現而言，量與所量的差別以及因果事物是合理的。緣起是不生的，即離開增上作用、作者、能生、所生等法的關聯，僅僅是剎那間的因果事物，即’此有故彼有’。 同時生起和次第生起，無關聯是指當一剎那存在時其他就不存在，一剎那與任何都無關聯。因此，未了解剎那的自性而遍計的諸法，不可言說的緣起等以及二無我也是不可能的，這是多次解釋過的。 通過修習緣起、無常、苦、不凈等，由於完全斷盡貪等煩惱，而趣入輪迴苦的滅盡。當修習空性、無相、無愿時，以智慧觀察而獲得無相和有相的三昧，由悲心所攝持，為利益他人而趣入一切智性。 一切智者對於各別顯現以眾多因相和譬喻來作為所立和能立，以周遍的方式趣入相狀，所說的如同對干焰顯現為水起顛倒增益而產生強烈執著一樣，如同眩暈、昏厥等，對識的行相執著為外境而產生錯亂。 如是，我也對於乾闥婆城、眼翳、旋火輪、影像、水泡、夢境、幻術、回聲等顯現的有法，在量與所量的言說中，確定有欺誑與不欺誑，如同在夢中雖無外境，以干焰等水洗浴、飲用等是不欺誑的，對於湖泊等是不欺誑的，同樣在睡眠時也由於確定種種錯亂中的欺誑與不欺誑，而對世俗者安立量與所量。

།རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྟོག་པ་གསལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ།མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ནི། །གཟུང་བ་འཛིན་པ་རིག་པ་རྣམས། །ཡོད་པ་མིན་གང་ཚད་མ་དང་། །གཞལ་བྱ་འབྲས་བུ་གཞག་པར་བྱ། །ཞེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ཆུད་པའི་རྒྱུ་འདུས་པ་འཁོར་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་ གྱི་རྒྱུས་འདུས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ལས་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པ་དང་། རྨི་ལམ་བཟང་པོ་དང་། རྨི་ལམ་ངན་པ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པར་སྣང་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པར་འབྲེལ་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]དཔྱད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་ ལོག་ནས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ན་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་བསྐུལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་དོ།།གང་དང་གང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་དེ་དངོས་པོ་སྟེ་གོས་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མས་དངོས་པོ་པར་བདེན་པའི་དོན་དུ་ཕྱིར་ རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།གང་དང་གང་སྟོང་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མི་གཉིས་པར་སྟོང་ངོ་ཞེས་དེ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ཚད་མ་དེ་གསུམ་གྱིས་རྒོལ་བ་སྤོང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་དེར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་ཅིང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། སྐད་ཅིག་ པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ།།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཤིང་རྒྱུན་དུ་གནས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་རྟག་པར་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རྟག་ པས་སྒྲའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ནི་གཤེར་བ་དང་།དྲོ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་རོ། །གང་དག་ཡང་བློ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་ ཅན་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གླེང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཆོས་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཅན་ཡང་ཆོས་དང་བྲལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མར་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ སེམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་པའོ།།ཕྱི་དང་ནང་གི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་བ་ནི་འདུས་པ་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་པར་སྨྲ་ བ་ལ་རྫས་ཀྱིས་རྫས་གཞན་རྩོམ་པ་དང་།ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡོན་ཏན་གཞན་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་གོ།

所謂’如實緣無分別’是一切智者所宣說的明顯現前的分別，如同阿阇黎法稱所證成的：‘如同所見般，所取能取及了知，皆非實有故，應立量所量及果。’ 眾生由自身積聚的輪迴因緣，以及由自他因緣所集，依自他相續的根本和差別緣，以及從迷惑種子所生起的種種相狀的迷亂、昏厥等情形，如同善夢惡夢般，業果成熟顯現為福德和罪業，由此必然關聯的業果中眾生輪迴生起，以智慧觀察。 通過觀修無常、痛苦、不凈、空性，遠離后無思無相，證入不二的勝義諦，自性光明的領悟時，由大悲習氣激發而成就一切智。 因此，如是於心相續中安立染污和清凈。 凡是成為清凈的，那即是實有，如同衣服一般。心也能成為清凈，因此它也是實有，以三自性相而執著實有之義的對方如是諍論。 凡是空性者，彼即遠離染污和清凈，如同兔角般不二而空，以此三自性量對治諍論者，一切智者如是宣說。 諸聖者智慧中無有實有和非實有的分別，無思無相的不二勝義諦唯是真實了知，于彼中無有實有分別，亦無非實有分別。 彼自性光明如同黃金等般相續關聯，遠離客塵垢染，無垢且無人造作故為無為法。如解深密經中所說：‘因剎那性故是有為，無人造作且恒常安住故是無為及常，如來出世與否，法性恒常安住’等。 法性亦是常住，對聲義差別的分別，如同濕性、熱性、堅性、動性、有色、無色等無常法的無常性非為他法一般。 諸智者們所論述的法與有法、德與有德之實有，于彼等中法不能離有法，有法亦不能離法。如是相及所相亦非一非異，以心成立空性。 內外詞義中德與有德之實有不應理，如於和合中說’此具色’、‘此具觸’等，說德與有德時，以實體造作他實體，以德性造作他德性等差別分別。

།གཅེར་བུ་པ་རྣམས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འབྱེད་པའི་རྩོད་པའི་གནས་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་དང་། ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟག་པ་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་འབྲེལ་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པུ་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏོ། །ཁྱད་ པར་ཅན་དང་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ན་ནི་སུ་ཞིག་སྤྲེལ་བར་བྱེད། འོན་ ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མཆིས་ན་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ།དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བས་ན་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་བཀག་གོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གསུངས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ལ་དཀར་ པོའི་ཕྱོགས་རྩ་བ་ནས་ཕྱུང་བ་ཡིན་གྱིས།ལེགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་བླུན་པོ་དག་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྤོང་བར་བྱེད། དེས་ན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལུང་བསྟན་ཏོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་སྨྲ་བའི་ ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་དེ། གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་དེ་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུ་བ་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། །དེ་ནི་རིགས་པས་འདིར་སྨྲས་ཏེ། །ཕྲ་ བ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མར་མེའི་འོད་ནི་སྣོད་ཡངས་པ། །འཕྲོས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དེ། །ཆུ་ཡི་སྣོད་ལ་ཏིལ་མར་ཐིགས། །གང་ཞིག་འཕྲོས་པ་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་སོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ནི་གཞན་ལ་ལུས་ནི་ གཞན་ནོ།།རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ནི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཁྱབ་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྟག་པ་གཅིག་པུ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ མཐའ་རྣམ་པ་བཞིར་སྨྲ་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཐའ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།བདུན་པ་ནི་སྔར་དཔྱད་པའོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་ནས་ གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟོང་ཞིང་མ་སྐྱེས་པའོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་གནོད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ནི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་མེད་དེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ།

裸形派分為七種的諍論處，無記的有無變化等前述諸事，以及從有生起和從無生起，數論派和勝論派的常見，如來所成立的大乘宗義中不從有無生起的道理，一切智者建立緣起，作用與作者的關係脫離，這是一切智者的密意。 當剎那存在時，后剎那不存在，如何能有事物與無事物二者相關聯？因此，單一剎那也不相關。 勝論派和預言者們所說的生、滅、滅盡等諸法，作用與作者的關係，若觀察為異或不異都不應理。若與作用異，誰能相連？若不異，則作用與作者若存在即稱為異。 如是一切智者遮止了有無次第與同時生起的作用與作者的關係執著。此前有故此有的緣起而已，如是建立業果關係決定。 關於染凈如實了知的教說，大乘諸師從根本斷除白品，愚者為何要捨棄善品？因此，如是之人將墮地獄，此為一切智者的授記。 外道所說不可記的法與有法，如異不異自性皆無。裸形派所說命即是身等，‘聚集及增長，命以身為量，此處說道理，非為極微小。如燈光廣器，散佈如是許，油燈滴水器，猶如其散佈。’ 尼夜夜迦、數論、勝論諸派說命是他物，身是他物。持咒究竟論者與寂靜不二論者說我是常一遍在。 如是常一、差別、非二俱、有無等其他論者所說的四邊見建立的諸宗派差別。 第七已前分析。常法因無生故如石女兒等。 以智慧觀察二無我，分別等是真如所緣禪定。 如來地無障礙智，於一切真如相而入，具相無相等持平等安住，成就智慧相后即是無二空性無生。 諸如來說空無生故無實，如何不成過失？此非過失，因為聲論等所計作用與作者關係不存在故，緣起非不生起，僅是此前有故此有而已。

།སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་ཅིག་ཅར་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པུ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་ན་དངོས་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཡིན་གྱིས། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རྡུལ་ཕྲ་ མོས་བརྩམས་པ་དང་།རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཀུན་བརྟགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དོན་དམ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ།སྣང་བ་མེད་པ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པར་དགོངས་པ་ལ་གང་ཡང་བརྟགས་པ་མེད་པ་བཞིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བར་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་འདི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྲིད་པའི་དོན་གྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་རྩོད་པའི་གནས་ མདོ་སྡེའི་དོན་བཀྲི་བར་མ་ལུས་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་རང་དང་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པས་གོང་མའི་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སེ་གོལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པའི་རྒྱུན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་མེད་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཆུད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྤང་བ་དང་། ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པས་ཆད་པ་ དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་ བ་དང་།དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལའོ། །འདུ་འཛི་མེད་པ་ནི་གཅིག་པུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་ སོགས་པར་ཤེས་པས་སྲིད་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྣང་བ་མེད་པར་ཡང་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་ པར་སྣང་བ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།མིའི་དབང་པོའི་བྱིན་རླབས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་གཉིས་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་བདུད་ལ་སོགས་པའི་ལས་ ཀྱིས་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དང་པོར་ཞལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། བཅུ་པོར་ཕྱག་གིས་དབང་བསྐུར་བའོ།

剎那滅時並非與單一剎那相聯繫，在人無我中也是如此。在法無我中，如同夢境和幻覺等一樣，不生起二相。如此，是以二種事物之相為空性的證悟，而並非如石女兒等事物完全不存在。 如《解深密經》中所說：‘善男子，無自性有三種：相無自性、生無自性和勝義無自性。其中，常、我、外境、微塵所成、實體、德性、業、共相等，凡是以這些相而遍計執的，即是相無自性。依他起相是生無自性。在勝義中，無二相自性，無思維，無顯現，勝義諦不二，本性光明，超越有無分別的證悟，如同遍計所執無實，依他起無實，圓成實也非無’，若說圓成實也無，即是造作遠離正法之業。 如此，依據《解深密經》的方式引導之義，將在《入楞伽經》正法註釋中廣泛詳細解說一切經典義理之爭論處。 所謂’非常’等，是因為遠離如我和我所等分別，以及遠離自相和共相的分別，故無二。其中’非斷’是因為以智慧剎那成辦殊勝義利，由大悲習氣推動，以具顯現的三昧利益眾生。 ‘非滅’是因為不同於響指等聲音，因為是有為法。在不二證悟相續中因無煩惱故非死。‘無斷無得’是因為證悟本性光明，故於其中絲毫無斷無得。由剎那相續相聯故非斷非常。 ‘非一義’是因為非如我等常法。‘勝義無別’是因為不同於依他起的二相，涅槃無二。自相是堅、濕、暖等。共相是無常、苦等。通達此即是諸蘊。‘無雜’是獨樂之相。 ‘于境無顛倒’是由了知無常、無我等，不生起對輪迴和受用美好等的分別，因此成為涅槃智。二種相即是無顯現中我常等分別，以及於青等顯現中外境之分別。 ‘由人王加持’等，是諸佛加持，以諸愿清凈，成就二種愿。由此不為魔等業所障礙，首先見面等，十地中手灌頂。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ལ་གླེང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱིས། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེ་ན་ཕྲད་པ་མེད་པ་པ་ལ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་རུང་།ཡང་ལན་དུ་བསྙེན་པ་ནི་མུར་བྱེད་པ་རྣམས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་རྟག་པའི་ རྒྱུ་མེད་དོ།།ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་རྒྱུན་བློ་ལ་བཞག་ནས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི། དེ་ལྟ་བུར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བློ་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་ནི་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མར་བྱེད་པས་དོན་སྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྔོན་གྱི་མཚན་མ་ དང་མིག་ཟུར་ལ་སོགས་པས་དོན་རྟོགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་རྟག་པར་ངེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསལ་ཏོ། །སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྒྲ་རྟག་པའོ་ཞེས་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནོར་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནོར་པ་མེད་པ་ལ་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་གཅིག་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནོར་པ་ལ་མི་རྟག་པར་ཡང་བྱེད་དེ། རྟག་པའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་ པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པས་ནོར་པ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནོར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཟུགས་ནི་རྟག་པ་ཞེས་པའམ། མི་རྟག་པ་ཞེས་པར་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་རྟོགས་པ་ནི་ནོར་པ་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་པ་ ན་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐ་དད་པས་མི་འབྱེད་དེ། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནོར་པ་རྟག་པའོ།།ནོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་རོ།།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡང་མི་འཇུག་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ པའི་བློ་ཡང་མི་འཇུག་སྟེ་ཞེས་པའོ།།གཞན་དུ་མེད་དེ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡུལ་དུ་བློ་འཇུག་པས་ན། དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཅུང་ཟད་འཕགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་ བུ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་གཟུགས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་སོ།།ནོར་པ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་པ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་། མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །དེར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་མི་རྟག་པ་ དང་།མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའོ།

世尊說’此有故彼有’並非是指常有的因，當剎那滅時，如果有果的時候因已不存在，那麼對於無接觸者來說，‘此有故彼有’如何成立？對此回答說，隨順外道者們認為自心顯現即是外境的因，微塵、有支分、諸根等說法是外境和常因都不存在。 將最初和最後的相續安立於心而說’此有故彼有’，並非說無因，這是一切智者的密意。‘大慧，彼等非是事物，亦非無事物’，其中’非是事物’是因為無外境可說，‘非無事物’是因為有心中的聲義可說。 ‘說’是造作，因為以相而了知義。因此也可以通過前相和眼角等了知義。所以一切智者已破除聲義相連恒常決定。外道等認為聲是常有。聖者們則知無常等非顛倒。 錯誤以多種方式各別顯現。于無錯誤中自性唯一，對常等錯誤也作無常觀，因為無常有境故。為斷除事物和無事物，凡夫對錯誤影像等如何執著，如是無事物；如何各別顯現，如是非無事物。 如是錯誤，對聖者來說，既非常的顛倒，也非無常的顛倒。如般若波羅蜜多中所說：‘不見色為常，亦不見為無常’等。因此，了知為常是錯誤，因為當無常等境時，分別剎那滅故。 ‘不成差別’是說，對如是顯現不以常、我等相差別而分別，因為唯從不正確的無明成熟而如是顯現，所以錯誤是常有。‘錯誤非真實’是說非勝義自性之義。 凡夫之心是增益常等事物的顛倒。聖者之心因完全了知剎那滅等而非顛倒。非事物各別顯現既非無常也非常，因此一切智者說：‘顛倒心不行，非顛倒心亦不行’。 ‘無他’是說凡夫增益遍計所執境而心行。若問如何，則凡是少許成為聖者想，聖智所緣事物如何，則非如是迷亂相。 錯誤也是顛倒和非顛倒，即于錯誤本身增益常、美等為顛倒。如實顯現無常、不凈等是非顛倒。

།དོན་དམ་པར་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ལྟ་བུར་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་མོད་ཀྱིས། འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་དང་བདག་གི་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ དང་།གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུ་འཛི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པོ་གནས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཕལ་དང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །བྱིས་ པ་དང་མཁས་པ་དག་ལ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ།དེ་ལ་བྱིས་པ་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མཁས་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་པའི་མཚན་ཉིད་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། བྱེད་ པ་པོ་དང་།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངའི་བསྟན་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཚད་མས་གནོད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་གི་དོན་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་ནོར་པ་དང་། སྒྱུ་མ་འདྲ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་ནོར་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤོང་བར་གསུངས་པ། ནོར་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གསུངས་པ་ནོར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྒྱུ་མ་དེ་ལྟ བུར་འགྱུར་བ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་པ་ལ་བླགས་ཏེ་གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལུང་ལས་ འབྱུང་བ།འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་གང་དེ་འདོད་མིན། །ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་སྟེ། །སྣ་ཚོགས་འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་ལུས་བཞིན་དུ། །དེས་ན་དཔའ་བོ་དེར་འདོད་འདུལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་སྐད་གསུངས་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ནི་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་སྟེ།རང་གི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པའི་ནོར་པ་ལྟར་སྒྱུ་མ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ནོར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་བྱེད་ཀྱི། སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་རྣམ་ པར་རྟོག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།སྐབས་དེར་ཞེས་པ་ནི་ནོར་པའི་ནང་དུ་སྟེ། ནོར་པ་དང་འདྲེས་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ནོར་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཀུན་རྟོག་པའོ། །འཕགས་པ་གང་ དག་གིས་མི་གཉིས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་ནོར་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་མཛེས་པ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའོ། །ནོར་ པ་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་བྱས་པ་ན་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་མཚན་མར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ནོར་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ལེགས་པར་མ་གསོས་པས་མ་དག་པ་ལྟ་བུར་མཚན་མས་ཡེ་ཤེས་གློངས་པར་འགྱུར་རོ། །བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དོན་ཏོ།

雖然從勝義諦而言，因為無自性，所以如同所說的那樣其自性無二，但是對於凡夫來說，由於常、我、我所等顛倒，而獲得輪迴的痛苦顯現。 對於聖者來說，通過現證無常、痛苦、不凈等真實語而獲得解脫。 其中自相是堅、濕、暖等。共相是無常等。‘因為無喧囂’是指喜歡獨處，直至’聖者不與眾同住’。 凡夫與智者的顯現有差別，其中凡夫增益實有。對於智者來說，是通達空性、獲得佛種性。 如果凡夫們所妄計的錯誤相，即常、我、我所、作者、業和作用等相真實存在的話，那麼我的教法中的緣起就會與外道的因生相同。 但這是不合理的，因為量能破除常、我等因的果應當了知，這是遍知佛陀教言的意義。 如果錯誤如幻，則如幻會成為他因。那又如何呢？大智者當觀察：外道們的常、我等錯誤為何不成為因？ 遍知者也說斷除：錯誤非如幻。說明原因：錯誤無獲得隨眠過失之因。 對於’難道不成為如幻那樣嗎’之問，回答說：大智者，幻術不會導致獲得隨眠過失。 關於’如何不會導致獲得’以及特別說明’若不觀察’，如經中所說：‘世間種種非所欲，分別貪慾人慾求，種種世間如身相，故勇士調伏所欲。’ 因此遍知者如是說：大智者，幻術是從他人咒力而生，不是從自己的邪分別而生，如常、我等錯誤般幻術生起。因此錯誤造作隨眠過失的習氣，而僅僅分別為幻術則不會。 ‘在彼時’是指在錯誤之中，直至’與錯誤混雜’。如外道對錯誤自性顯現執著實、德、業等為真實。 諸聖者獲得不二空性等解脫，他們對錯誤自性顯現不見為真實的美、不美等，如《聖般若波羅蜜多經》中所說。 斷除錯誤后的了知是以智慧觀察色等顯現，如同房屋等成為空性時，若對不二智慧起有無相的分別，那時此相的分別即是錯誤，如同眼翳未完全治癒般不清凈，會被相纏縛智慧。 ‘如同’是表示譬喻的意思。

།སྒྱུ་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་མེད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཁྱབ་པས གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས། རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་ཞེས་སོ། །ཇི་ ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཇི་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་སམ་ཞེས་གསོལ་པ།གཟུགས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལ་སོགས་པར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ རྒྱུ་མེད་པར་མཐོང་བའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པའི་ཆུར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་པ་སོ་ སོར་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་རིག་པས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ལོག་པ་མྱུར་བའི་གློག་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའོ། །ལོག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ནི། སྟོང་པ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚད་མའོ། །མྱུར་བའི་གློག་ དང་འདྲ་བ་དེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རོ། །གང་གིས་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཆུང་ཟད་ཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་རི་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པས་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྱུ་མ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པར་རོ། །གང་ཡང་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་པ།དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་སླད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་འདིར་གླེང་བར་མཛད་དོ། །ཆོས་གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་ལ།སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལགས། དེ་བས་ན་འདི་འགལ་ལོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དགོངས་པའོ། །དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ལ་བྱིས་པས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་བྱིས་པ་དང་།བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སེམས་མ་རྟོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ ལས་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འཛིན་གྱི། རྣམ་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་སུས་ སུན་ཕྱུང་།ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པས་ན་མི་སྐྱེའོ། །མེད་པ་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་པས་སྒྱུ་མ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མོ་གཤམ་ གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

幻化經由智慧觀察時，並非如同愚者們所分別的那樣存在外境事物。與此相應普遍，一切二相事物皆如幻化。 如《般若波羅蜜多經》中所說，從色法乃至佛果之間，所顯現的色等諸法如幻如夢。 如同愚者們對種種現象貪著而作諸相分別，如是諸法是否如幻？ 色等種種相為愚者所執著為外境等，因無因而見，即無法找到能成立的推理因，以智慧觀察粗細諸相時，唯是空性故。對於人和咒語等幻化，愚者所執著的外境僅是各別顯現的認知而已。 因此一切智者如是宣說：‘如同迅速消逝的閃電，故如幻化。因消逝故如幻化者，即是諸空性，是法無我的量。如迅疾閃電者，即是諸剎那性，表人無我。’ 若對夢境、幻化、影像等些許空性有所了悟者，以智慧觀察，與此相應而了知色法顯現非色等，應當了知山等為空。 愚者所遍計的外境和常等相的事物，二者皆是空性。 諸法的自相與共相之事物，以智慧詳細分析時不顯現，此為其義。 幻化非真實存在，與此無法相應，說諸法存在即是說諸法如幻而存在。 又于《般若波羅蜜多經》等諸多經典中說一切法無生如幻，爲了令諸眾生必定理解，聖者大智於此正法中宣說。 于彼無生諸法中，如石女兒等無有色等各別顯現，而幻化自性則顯現種種相，既然是無生，如何說是如幻？因此有此疑問。 於此，一切智者后說：愚者所遍計的能作所作相關之生，是無生。為何？因為唯是自心顯現而已。不了知自心者，愚者們執著外境生起。 由見非從有無生起而相關，因無外境事物故為幻，彼外境於二相識中執為因果事物差別，而非無相，故誰能破除彼外境？ 有法因已有故不生。無法亦不能作用，此有故彼有。一切法無作用故，僅是剎那相續，如幻生起非真實生起，如是彼等生亦是無生。 石女兒等無有顯現故，非如彼等無自性般如幻諸法不生。

།མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྣང་བས་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སླུ་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བས་ཡང་དག་པར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །སྒྱུ་མ་དང་ཆོས་ མཐུན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཡང་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དངོས་པོ་བསྟན་པ་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཆགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པ་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།།སྒྲ་དང་དོན་ལ་འཁྲུལ་པའི་སྨྲ་བ་པོ་མང་སྟེ། ལ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་དེར་ཡང་སྒྲ་དང་དོན་རྟག་པར་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་རྨོངས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་སྒྲ་དང་དོན་ཡང་དག་པ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པར་མཛད་པ།དངོས་པོ་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་བརྗོད་པ་དང་། འཇུག་པའི་མཚན་མ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལོག་པ་དང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མིང་སྟེ། ཚོགས་དང་། ལུས་དང་། གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ནི་ གཞན་དག་གི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། བརྗོད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ལས་དོན་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པའི་ དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་འབྲུ་མང་པོ་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཏེ།འབྲུའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་འབྲེལ་པ་དང་། དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འདོགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་གོ་རིམས་ཀྱིས་འཁོད་པ་ནི་མཚོ་དང་། བྲོ་དང་། ལྕུག་མ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་ལྟ་བུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་དེས་མིང་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་རྟག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། ལུང་སྟོན་པས་སྒྲ་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཅན་གྱིང་རོས་ཡི་གེ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ང་རོ་དང་། ཡི་གེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་སུ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སླུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡི་གེའི་རིམ་མ་གཏོགས་པར་སྒྲ་རྒྱས་པ་ལ་རིམ་མེད་པ་ལ་རིམ་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་དོན་བརྗོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་སོ། །ཚིག་ནི་མིང་དུ་འཇུག་།མིང་ལས་དོན གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐད།ཕྱོགས་གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ནི་རྣམ་གྲངས་པས་ན་དེ་མ་གཏོགས་པར་མིང་མེད་དེ། རྟགས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེར་འདུས་པ་ལས་མིང་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་གཏོགས་པར་མིང་ལ་སོགས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེའི་གོ་རིམས་ཀྱི་མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་གདགས་སོ།།ཚིག་གི་དབང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་ན་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་འབྱེད་པ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་དེ། སྔ་མ་ནི་སྨྲས་པ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ བརྟག་གོ།།གཉིས་པ་ནི་འདུས་པ་སྨྲ་བའི་བརྗོད་པར་བརྟག་གོ།

外道們認為常、梵天、帝釋天、微塵等物質為因，與作者等相關聯而產生果報，這是常見。由於無外在之因，唯識顯現，故諸法如幻。由欺誑因而生，實際上無生，故說無生之語。由與幻相符，說諸法無生，是爲了理解外境，說一切法如幻無生，是說諸法差別。如是懷疑后，一切智者說：‘又說諸法’等。說諸法是爲了理解業果關係，這是總義。為破除常、我等執著和外境執著，故說諸法如幻不生。 外道對非真實之法執為真實顛倒，故於常、我、外境等及作者、業虛妄分別，欺騙自他，對他們應如實說唯識。言說混淆聲義者眾多，有人認為除外境言說外，聲義還有常住關係，為除彼等愚癡，一切智者如實宣說聲義。 ‘於何法安住’等，即所說、趣入相及其他相反等如是相為名，聚、身、處是異名。此非他人之語名。語聚即語義之聚，一切智者意為所詮義。故由此二者必定顯義。為常義所用的多字即字聚，稱為字群。能顯現即彼等關聯及種種義安立之相，以次第差別安住如湖、舞蹈、竹、多羅樹等。故以此次第顯現名身和語聚。 此表常義，而非經師所說顯明音聲之遍計，亦非彌曼差派所說能顯字。由於聲音和字不可分別觀察，故彌曼差派以異名欺誑眾生。除字次第外，于廣大聲音無次第中執為有次第而說義不可信。語入于名，由名義明顯，如是說。 有些方面認為語和字是異名故離此無名，依相而集於彼而生名等想。實際上離字無有名等，故依相而由其次第安立名等語。若一切智者安住于語自在三昧，則于音韻壇城開顯所詮義，前者應觀察為攝說相，後者應觀察為和合說之言說。

།དེ་དག་བརྟག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པའི་དོན་བླངས་ཏེ། བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ལས་ཚིག་དགར་ཏེ། ཚིག་དང་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གཉིས་ པོ་ནི་ཚིག་དང་ཚིག་གི་དོན་བླངས་ཏེ་འདུས་པའི་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ནི་ཚིག་ཁྱད་པར་དུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། ཚིག་གཞན་དང་འབྲེལ་པར་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ལས་གང་ལྷག་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པའི་དོན་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་འབྲེལ་པ་ནི་ བརྗོད་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གཞན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །ཚིག་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན་བརྗོད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་དབྱེ་བར་མ་ཟད་དེ་མིང་གི་ཚོགས་ དབྱེ་བར་ཡང་སྟོན་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། ། ལ་སོགས་པ་ནས་ཧའི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སོ་སོར་རེ་རེའི་མིང་དུ་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ཡི་གེའི་ ཚོགས་ནི་ཨ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཧའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་འབྲེལ་པའི་འབྲུ་རྣམས་ནི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།ཐུང་ངུ་དང་། འདྲེན་པ་དང་། རིང་དུ་འདྲེན་པའི་དབྱངས་རྣམས་ལ་ཡི་གེའི་མིང་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་སྣང་བར་བྱེད་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཚིག་ནི་ཐུག་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཚིག་དེའི་དཔེ་རྣམས་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་དང་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །མིང་གིས་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྲའི་དོན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་དོན་དུ་མ་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།ཡི་གེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་དང་རྣམ་གྲངས་སོ། །མིང་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚིག་གིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སྒྲ་ རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ།།རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་སྟེ། དེར་བློ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་དྲི་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཅི་གཞན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་པ་དང་། གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་དྲིས་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུང་མ་བསྟན་པས་ན་གཞག་པར་བྱའོ་ ཞེས་འཛེར་ཏོ།།ལུང་མི་སྟོན་པར་སྨྲ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གོས་པ་རྣམས་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྲོག་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུས་ཤེས་ཏེ། སྲོག་ཇི་ཙམ་པ་ལུས་དེ་ཙམ་པ་ཉིད་དེ། འདུ་བ་དང་ནི་གྱེས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། ། དེ་ནི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས། །ནམས་ཀྱང་ཕྲ་མོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རྒྱུ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། གཅིག པ་དང་།ཐ་དད་པར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་ཅེས་རྟོག་གོ། །ངའི་གསུང་རབ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་ རབ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་བསམ་དུ་མེད་པར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པར་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་ མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ།

對於這些差別的觀察，是取其所說的義，從所說內容中的支分，觀察其相順和不相順的法而區分語句，了知語句和語句的意義。第二是取語句和語句的意義，完全了知集合的所說義。由此所說的是：一般而言語句，特別是所說，與其他語句相關而如是說，其中超出的即是所說的義。或者說相關即是所說的義。 對於遮遣他法，說為總相和別相，除此之外相反的是差別。所謂語句終結，是在瞭解語句時即能瞭解所說。不僅僅分析語句的聚集，也說明名詞的分析。大智者，名是如此，以諸字母等。 從等等乃至以ha為終，各自一一認知為名，即是稱為a、稱為ka，乃至稱為ha。有些人說字母的聚集是從a開始至ha為終等，各自相關的音節即是配合為名的認知。對於短音、引音和長引音的元音，一切智者意趣為字母之名。 由於顯明諸字母的相，故為顯現。如所說’語句即是終結’，其語句的例子即是大象、馬等。名和字母是指無色蘊。由名所說故，是對聲音的意義觀察而不顯示為義。 關於’以字母自相而顯現’，相即是相和異名。所謂’以名句所說’，即是以名的語句所說的意思。由於諸聲音有多義，故特別解說，唯一切智性為量。 具慧之因是三自性，即是無心之義。若問如何說此非問，對於諸智者問’色等無常是他性還是非他性’時，對世尊說：對於色等，無常性是他性或非他性的此問，因為世尊未予記別故應擱置。 說不予記別是外道們的，如同衣派等說變化，即是隻要有命即了知身體，命有多少身即有多少，即：‘集合與分離，命即具身量，此為諸理說，永無微細性’。 所謂’分別因’，即是常、我、梵天、根等遍計諸因。認為從彼等生果及一性、異性皆不可記別。‘於我教中非如是’是如何所說呢？二俱及二俱非等二性不可記別，於一切智教中說一切不可思議。 如何呢？于離所取能取分別而無顯現的無二真實智中，有無、常無常、二俱及二俱非等相的分別不行。

།གང་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་གི། ངའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ལུང་མི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ བྱེད་པ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བྱ་བ་དང་།བྱེད་པ་དག་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་པ་དང་།གཞན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། མི་རིགས་པས་ན་དེས་ནི་དེར་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་མང་པོར་རབ་ཏུ་དགྲོལ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དོན་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་དང་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བླང་ན་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནའོ།།བླང་དུ་མེད་པ་ནི་སྒོ་རྣམ་པ་དུ་མས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འམ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་མི་རིགས་སོ། །གཅིག་པ་ རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཅིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་པར་གསུངས་པས་ན་རང་བཞིན་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འོང་བ་མེད་པས་ན་བླང་དུ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དོར་བར་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ དང་བྲལ་བའོ།།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །འགག་མེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད། །གང་རྟེན་བརྟེན་པར་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་ནི་འགག་པར་ རྟོག་སྟེ།རེ་ཞིག་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་སུའི་འགག་པ་རྟོག་པར་བྱེད། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པས་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ སྐྱེ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཡང་ལན་སྨྲས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསོལ་བར་གྱུར་པ་མགོ་གཅིག་ཅིག་ལུང་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤྱིར་ལུང་བསྟན་པས་སོམ་ཉི་རྣམ་པར་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་ དྲི་བ་ཡོད་པ་ནི་འདྲི་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གཟུང་བའོ། །རྩོད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཞག་པའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གང་ཟབ་མོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའོ། །གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་ པས་ལུང་མི་སྟོན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུར་སྨྲས་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གནས་དང་གནས་པ་གཞན་པ་ནི་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །སོ་སོར་གྲུབ་པའི་རྣམས་སྦྱོར་བ་དང་། སོ་སོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམས་ནི་ཕྲད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། ཕྲད་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལ་གནས་པའི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཕྲད་པའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡང་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དོ། །སོ་སོར་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།

在有能取所取事物之處，分別念就會生起，對於那些以我的方式宣說不二的人們，怎麼會有所謂的不授記的安立呢？‘一切法無作用’是指由於自身剎那性，超出的作用和作者明顯相關而不生果，因此一切法無生，僅僅是此有故彼有的關係而已。‘無自性’是指當觀察自相和共相是異或不異時不合理，因此之前已經觀察過了。其中’無所取’和’無所舍’，應當依據眾多經典的廣泛解釋來理解。‘若取自相共相’是指若詳細觀察。‘不可取’是指通過多種方式也無法理解。外在的或依他起相的自相共相以種種形式分別，不合理為一或異。‘一性’由於無二自性，對無常等諸行，並無異於無常等相，因為以任何方式對一切法說為自性二相，所以無二相自性，因為一事物不合理有二。由於無生起之相故不可取，由於無種種自性故亦無可捨棄之滅相。一切法以一切方式離來去。 如《中論》所說：‘無滅亦無生，非常亦非斷，不來亦不去，所依能依生。‘等等。諸事物雖然被分別為滅於他處，但首先事物的自性相併不存在，因為離開有無二相顯現的分別，對於不可言說，誰在分別滅呢？‘由於有生相無常’是指對剎那性諸行，生住衰無常等相次第生起是不合理的。假使如此，由於剎那性住於他處，它們就不成為剎那性了。這是說：有為相的生是無常性故稱為無常。因此應知對於住六剎那的問題也已作答。 請問一個要點來授記。在某些情況下，由於總的授記未能完全斷除疑惑，所以有少許特殊詢問。同樣應當分析總義而把握。對於諍論者也稍作安立。依智慧而對一切甚深相法作出授記。對於數論派和勝論派等所說的不授記，應當解釋：異於處所與住所者不可授記。對於各別成立的諸法結合，以及非各別成立的諸法和合，除了和合因外，不能說彼處所依的實、德等成立於他方。和合因的自性也不可授記。對於各別成立的諸法，如瓶、毛毯等可以差別授記。

།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་ཤིང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ།ས་ནས་སའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱེད་པའོ།།འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ས་དང་སར་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་སའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་ལས་འདའ་བ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་ པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་ས་བཅུར་གཏོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་འགྲོ་བའི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ཉེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ ཏེ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བའི་ལུས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆུད་པའི་སྐུ་སྟེ། གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཁྱེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་ཆོས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་འཚོ་བས་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མ་དང་། བར་མ་དང་། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་བསླད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་ པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་ཞེས་པའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ། དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རི་ཀ་ལས། སྣང་བའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་དེ་འདི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་དེ་དག་གི་ཐར་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མདས་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་སད་དེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་ཏེ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལམ་གྱིས་ཆེན་པོ་དང་།བར་མ་དང་། ཆུང་ངུའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་རྙོག་པའི་མཚན་ཉིད་སྤོང་བས་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་དང་བྲལ་ནས་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་རྙོག་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་ གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ།གང་སྣང་བ་མེད་པའི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ཞེས་ཏེ། གང་གིས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དེས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཡང་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ པོ་ཡང་ཡུལ་མེད་པ་སྟེ།དེས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་རྟོག་པའོ།

了知預流果等，完全了知人無我后，完全了知法無我，從地至地超越其特徵而通達。也就是說，對於初地等自方和違品方面如何了知呢？其中佈施等是自方的特徵分別。慳吝等是違品方面。于地地中以何等特徵超越地的違品方面而通達。 無煩惱的小、中、大無明屬於十地，應以大、中、小智慧的特徵斷除，如是了知后，成為一切法境趣入身受用近住。其中一切法境趣入身是遍智通達身，即了知二和不二三摩地。如是又以如意寶般對一切眾生說法等受用近住。 下、中、上是以智慧差別而觀察為小、中、大的特徵。如此處所說，三摩地醉所染即住于無漏界。那麼如何稱為般涅槃？《妙法蓮華經》說：‘我說顯現因是涅槃’，故此無過。 斷除貪等煩惱，滅盡輪迴苦即是解脫。與無明煩惱及業所生身的顯現相關，獲得不可思議無漏三摩地后，彼等解脫如同安住于滅定，以一切智箭及悲習氣種子而覺醒，獲得有相菩薩三摩地后成佛。 差別漸次上升是遠離貪等一切行，以見修特徵差別道的大、中、小加行，斷除濁相而成為果。遠離彼等后，如諸水濁完全清凈般成為阿羅漢果，這是世間言說。 于依他起顯現色中，無顯現的常、我、微塵等分別，即是遍計所執依他起自性。如是於五蘊自性遍及微細等分別。彼依他起中遍計所執自性，非有非無亦非有無，即非二者自性。 宣說非有因：由非真實遍計相故。由常、我、外境實等非真實遍計故，執著遍計所執自性。非有是因為非如實義。由非真實分別相顯現故亦非無。由無二自性故三種分別亦無境，故是非真實分別。

།རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་སྤངས་ཏེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་དག་པ་ནི། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པར། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད པ་དང་།སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་གང་དག་གིས་ཀུན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ན་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་དེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གསལ་བར་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དོན་དམ་པ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ འོད་གསལ་ཞིང་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའི་ཆུད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།།ཆོས་ཉིད་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་བཤད་པ། གཉིས་མེད་པ་ཡི་དངོས་པོ་ནི། །སྟོང་ པ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ཅེ་ན། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དེའི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་སྟེ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རང་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཟོ་འབའ་ཞིག་སྟེ། རྟོག་པས་སྨྲ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གང ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་ཞེས་པ་དོན་འདི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གིས་གནས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲོས་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་རིག་ པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་རྐྱེན་གཞན་དག་གི་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་གཏོགས་པར་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །མི་གཡོ་བ་དེ་ ནི་རོ་གཅིག་པར་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་གསེར་ལྟ་བུ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་འཕངས་པའི་གློ་བུར་གྱི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་ པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་ བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་།ལས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྣང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

關於三種自性的特徵，一切智者在此處說道：‘以遍計所執自性，一切事物皆不生；依他起性中，眾人生起分別。遠離分別時，當依他起清凈，即說為真如性，我于諸經中如是說。’ 如《解深密經》中世尊親自所說：‘善男子，無自性有三種：相無自性、生無自性及勝義無自性。凡夫們以常、外在實體等特徵所分別的特徵，以此等遍計所執或未生起者，即是相無自性。依他起諸種相的生起無自性，如夢境、幻覺等種種顯現雖已生起，但以智慧觀察，如房屋、村落、森林等，因可被破壞故，是為生無自性。勝義成就的自性光明且一味，無論如來出世與否，法性恒常安住，於此無能取所取二相的自性，即是勝義無自性。’ 如聖者至尊彌勒所說：‘無二之事物，即是空性相。‘何為無事物之空性相？即是事物本身。云何為相？離二相之了悟圓成實性是有法，于彼中離能取所取即是法性，此即是成就自性。 若不依《楞伽經》與《解深密經》中一切智者所說方式安立三自性，則唯是各自分別妄想的臆造，將成為分別之言說。若有人說依他起自性是成就，且因由他生故名依他起，此義不然。何以故？依他而住，即由無明等顯現種種色相。二相明顯顯現即是識本身能知，此即是所說之義。 凡是依靠他緣，除了觀待相似剎那之外，由善法非善法等教法顯現種種相故，稱為依他起。不動之一味唯是正知，本性光明之體性，隨順一切，如同黃金，他緣所引之暫時過失完全滅盡而圓成，此為第三。 如聖《攝真實經》中所說：‘善男子，此心本性光明，隨善不善諸行如何清凈，即如是成就。‘應如是了知詞義。彼依他起有二種：輪迴眾生由無明及業所生種種顯現諸趣；瑜伽師則由善行等清凈顯現種種神通神變。離此二相而唯正知，本性光明，有為無為圓成實性。

།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པའི་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་འདུས་མ་ བྱས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཡེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་འཇིག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་ངོ་། །དངོས་པོར་འཛིན་པ་ མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པར་དེར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དུ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པར་མི་རུང་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གཟུགས་ ལའང་མ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སུན་དབྱུང་བར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་བཞི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་གཟུགས་མེད་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གསུངས་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་པར་ འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཚོགས་པར་འདུས་པའི་གཟུགས་ནི་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་སོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི་རིམ་དུ་ མི་སྐྱེའོ།།གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བཟློག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། རྟག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་མི་རྟོགས་སོ། །འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་ཀྱང་མ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་སྟེ། སྟོན་པ་གཞན་གྱིས་སྡུག་ བསྔལ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ལ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་ཏེ། དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་གི་གཙུག་ལག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་ཆགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྙེམས་པ་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་སའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་རོ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་སྐྱེ་བ་ལན་ཅིག་པས་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་མི་འཇུག་པས་ཏེ། གང་གིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་གནས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེས་དུས་གསུམ་གྱི་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་པའི་ཚིག་གི་དོན་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེས པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པས་ན་འབྲས་བུའང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཚེ་ན་དེ་སྤངས་པ་ནའོ།

如《解深密經》中所說：‘善男子，所謂有為法和無為法，這是佛陀的假名施設語。由於不是由根等所作，故稱無為，此法性本來常住。由於是剎那性的緣故，稱為有為法。’ 所謂’由於無有執著人無我之實體’，是指在了知剎那性無常之後，便能斷除常我見。所謂’由於無有執著實體’，是指由於無有執著外境實體，故為法無我，如是顯示。若非如此，則不應無有執著實體，因為人無我是執著外境之見解。 因此，《金剛經》中如是說道：‘於色亦不住’等。因此，此經中說’俱生’等，即是說身見即是法無我，因為是爲了破除外境而宣說的緣故。自他身平等性，是由於唯是正智相等的緣故。 四蘊是色相的緣故。由於無色而說為能知的因。關於說為能生因，所謂’大種及所造色’等，與’各別顯現’相連。其中’由於互為因相’是指大種聚合之色以觸等為色相，依此等業而推知諸大種。諸大種互為因不次第生。 應如所說而了知：為遮遣外境實體俱生身見，由於見到外境聲及常有一邊非理見解，故以正智斷除。就勝義諦而言，唯有遍智者能知。 疑惑之相，若無正智則不能了知。為獲得果位故，應通達道法，因為能極為明見。所謂’雖凈非凈故’是因句，即其他導師所說苦及不凈等輪迴厭離因中，說由常、我、梵天、帝釋等因所生，雖說為清凈卻非清凈，此是因句，于彼等教法中不見功德。 所謂’苦生之處’，是指由於極見常、我、我所執著的無明和業相的集諦，故不生憍慢。無分別無漏，于大乘中應修習法無我。 菩薩戒支是趣入地的差別。由於一次現色生故為一來。具三世平等性是不還，故如是說：不入過去、未來、現在相有無，由此入無二勝義諦正智處。彼不現三世二平等語義。 如何等及故說，由於見過失隨眠不還故，無因則無果。即所說：不還時斷彼。

།དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རེ་ རེར་བསམ་གཏན་དང་།བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཞིབ་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས། གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གོམས་པ་དེར་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེར་རྨོངས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྡོང་པོ་བརྒྱན་ལས་འབྱུང་བ། མཉན་དུ་ཡོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོད་པ་མ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གིས་མི་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་སྟེ།དམུས་ལོང་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་དང་འབྲེལ་བའི་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པར་འགྱུར་ཏེ།གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་ རྒྱས་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ།ཉན་ཐོས་དང་ནི་རྒྱལ་བ་ཡི། །གང་དེ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩེ་བདག་གིས། །སྤྲུལ་པ་དེ་དག་སྟོན་པའོ། །ཞེས་ཏེ། འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པའི་གནས་ གཞན་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།གནས་གཞན་ནི་འབྲས་བུར་ཞུགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ དོན་དམ་པར་ཅིའི་སླད་དུ་མ་མཆིས་ཞེས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གསུངས་པ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་པ་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ བས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ་རང་གི་སེམས་སྣང་བར་གཏོགས་པས་ཞེས་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་མེད་ན་ཡང་། བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་དེ། ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།རིག་པ་པོ་མེད་དོ། །གཉིས་སུ་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བཟུང་བའི་སྐྱོན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྨོངས་པ་མི་སྤོང་སྟེ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་བརྟག་གོ། །རང་ གི་སེམས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཚོར་བ་ཙམ་དགག་པའི་ ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལས་འདའ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་པའི་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་འགོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་སེམས་ ཙམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་མཚན་མ་ཡོད་པས་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཙམ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於所謂的阿羅漢等，由於通達法無我，故而斷除了各別禪定和禪定所緣等二相的分別，安住于無二三昧，故稱為如是。所謂寂靜一分，是趣入自利，即是寂靜相涅槃的意思。 諸菩薩由發願菩提，于善根熟習處，彼聲聞於此迷惑。如莊嚴樹所說，在舍衛城中，由於諸佛菩薩神通變化的善根未成熟，故彼等聲聞不見，如盲人一般，廣說如是。 所謂行菩薩行者，由通達人無我，斷除輪迴相應的貪慾等煩惱。對於具有悲心種子者，從此覺醒，行菩薩行，唯能成佛，非一切皆能。寂靜一分離貪，如解深密經所說。 所謂佛陀幻化所化，如說：‘聲聞與佛陀，彼等所現色相，菩薩大悲者，示現彼等教化。‘幻化所化是聲聞的差別。 所說種種分別趣入處，此是與果相宣說相關。異處即是入果位的預流等差別。分別趣入所示現種種外在不凈等事物，勝義中為何不存在？為此說因：為得果故，為禪定、禪定所緣及禪定者遠離故。如是相道遠離故，即離二相故。 如何？所說屬於自心顯現，即無離自心顯現外的外境，此為語義。若無外在禪定所緣，則禪定與禪定者如何存在？唯正智中無所知與能知。 所謂二分，是執著外境之過，只要執著外境，就不能斷除愚癡，由此因而成為有漏結縛，如是觀察意趣。 以了知自心顯現相的智慧當遮止，即分別外內諸色顯現時，如房舍等皆空，相無邊際，為遮如是想受，故入定。 超越自心顯現因，除了心中有相的了知外，不能止息。所說彼即是若有自心所緣，則不應入滅定，因為唯是心故。入滅定時有彼相故，所緣僅是種種相亦不應理，因為是二相故。

།ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སེམས་ཙམ་ལ་ནི། མཚན་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་རིག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་མ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུད་པ་མཐའ་དག་མི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བློ་སྟེ།དེས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱའོ།།གང་དག་སྲ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་རྟག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ རྣམས་ནི་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཡི་དམ་འཆའ་བ་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། དཔེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་རྟོག་པ་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་དག་མེད་ན་ནི་ཚིག་པ་དང་། གཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སླུ་བས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ན་ནི་སླུ་བས་ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་དགོངས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚོ་ལ་སོགས་པར་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དམིགས་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་གང་འཛིན་པ་ཡིན་ པས་དེས་གང་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེས་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་བློ་ཞེས་བྱའོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་བློ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་དཔྱོད་པ་སྟེ། སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྗེས་སུ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱེད་ཅིང་།མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །སྤྱོད་པའི་ས་བོན་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དང་། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྟོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ། ཏིང་ ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བཅུའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛེས་སོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།གང་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ནི་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། རྒྱུ་གསུངས་པ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྔར་ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་བྲལ་བར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཞེས་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །ཐ་དད་པའི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པོས་སོ།

對於真實了知的唯心，由於沒有相，所以無思無相，是不二了知的勝義諦，因為沒有執著無常和不美等色相，所以一切二種禪定等和果相迷亂相的出世間二種禪定的一切相也都是不存在的。 所謂一切法離四邊，即是無四種分別，彼等也不可得。為什麼呢？因為一切所攝皆不二故。所謂大智慧，即是分別諸法的智慧，應當以此斷除一異等諸法的分別。如同如來通達一切法無所執著、不可言說，如是不應以有無等任何法而作分別。 若執著堅、熱、濕等相的分別相而起的非真實分別，彼等的常見是分別，外在的諸大種是不存在的。如同立誓和因相及對喻執著的緣故，如同外境論者的心識分別，因為能作事業的緣故，諸大種是存在的。若彼等不存在，則不會有燒傷、愛惜等果。 若識空無對境，則遍是虛妄，如同悲傷的陽焰等。若一切皆空無對境，則不應遍是虛妄，既然不是如此，故外境成立。一切智者的密意也是在夢中時陽焰和湖等的虛妄與不虛妄的果也可得，因此除了各別顯現的心識之外，諸大種是不存在的，所以對於諸分別相，由所執著而起執著的即稱為安立的心識。 以分別智慧趣入無相的心識，故而觀察，不執著粗細分別的相，通達空性，精進于不二的真實了知。行為的種子是聞思，於此成就通達后，證得歡喜地的相修慧。其中廣說地的功德，如百三昧等。 所謂始邊和末邊，即是過去和未來，意思是趣入過去和未來。獲得十地福德智慧資糧的究竟，證得如來自性通達的地后，爲了成熟眾生而以光明莊嚴相連。 此中所謂能生和所生，僅是名稱和分別而已，因為已說因是通達唯自心顯現的緣故。如何呢？因為前已說明外境無實，如同所說離四邊清凈的道理。所謂自相住，即是不二的真實了知而已。以各別的作用和作者。

།སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི།མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རང་གི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པོ། །གཤེར་བ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་ནང་དུ་སྣང་བའི་ཆུའི་ཁམས་བསྐྱེད་དོ། །ཚ་བ་ནི་མེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ལོག་པ་ལ་ བདེན་པར་ཆགས་པས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་རབ་རིབ་ཅན་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་ཉེ་བར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གིས་ཚིག་དང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་གང་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་འདོད་པས་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་འབྱུང་ངོ་། །མི་འབྲལ་བ་ན་གང་ན་གཅིག ཡོད་པ་དེ་ན་འབྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།དེས་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོད་ཀྱི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ས་ ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་རྟག་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་མ་མཆིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་ནི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེར་མཚན་མ་ནི་མངོན་རྟགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ རིགས་དང་།ཡོན་ཏན་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་མཚན་མར་བྱེད་པས་ན་འདིས་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་ཀྱང་རྫས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་འཛིན་ཏོ། །དབྱིབས་ནི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་བ་ནི་འདེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ འབྲེལ་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྡུལ་གཉིས་དང་རྡུལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ནི་ཐོག་མར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་ནི་རྫས་གཞན་རྩོམ་པ་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གཞན་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ སོགས་པས་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་རྭ་དང་ལྡན་པ་དང་།ནོག་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྐོག་ཤལ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཇུག་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་བ་ལང་གི་མཚན་མའོ། །དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྤྱིའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་བ་ལང་ཁོ་ན་ དང་།བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོའོ། །རྫས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་ཡན་ལག་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །རྡུལ་གཉིས་དང་རྡུལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྤུན་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པར་བྱེད་པ་དང་ ལྡན་པས་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སོ།།རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའོ། །མཚན་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གང་དག་ལ་ཚད་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་རྫས་སུ་རྩོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལུགས་སོ།།ཕན་ཚུན་དུ་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་སྟེ། སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེར་གྲངས་སུ་འབྱེད་པའི་ཐ་སྙད་དོ།།དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཛིངས་པ་ལས་འདས་ཤིང་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆུད་པ་མེ་ལོང་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་དོ།།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བགེགས་དང་འཁྲུལ་པའོ།

離開生等的特徵即是未生，如是存在的是自性光明，如同金等一樣成就自相。 濕性顯現的分別即產生內外顯現的水界。熱性是火的分別。 對錯誤執著為真實，是因為對非真實之法執著為真實。 如同眼翳者見到色等顯現一樣，將自相分別為內外境，從執取和所取的分別中產生五蘊。 關於’識亦’等，即由於對種種語言和境界貪著，以貪愛為相的慾望，以相續為相的識投生到其他趣處。 不相離時，某處有一者，彼處即有其他諸大種。因此，住于地等大種的所造色之因是大種，具有各別顯現之相的濕性等分別之因是諸識，而外道所遍計的地等常恒微塵大種則是不存在的。 對於’外道所遍計者為何不存在’之問，即’為何’等。 事物是語義的自性，其相是明顯標誌，即類別、功德、作用等入相。由此為相故為相。由此亦執取實物等所取。形狀是粗細圓等。作用是舉起等之相。結合是關聯。 從微塵生起具支分的實物與作用相關，即最初與二塵、三塵等次第作用相關故。實物造作其他實物，功德亦造作其他功德。 其中，由具特徵等對事物之相等執為相，即具角、具肉髻、具喉垂、具尾是牛之相。 事物有二種：實物事物和共相事物。其中，唯牛及與牛之實物支分相之相關聯是諸因，故為事物。應執取實物之形狀和支分角等之相的相。 由具有二塵、三塵等因之次第作用而生起，此是他人的宗義，是遍智前分。常恒因未生故如石女兒等無實，是後分所住。 所謂’非從無相’，是外道宗義，謂于無色等任何無法執取量等相者，彼等無實物造作。 所謂’互不相順’，是分別相的差別，即堅性和濕性等。 所謂’遣除有無’，是于有無二者分別存在處的數量施設言說。 彼離分別和妄想糾纏，稱為不二真實了知。非他處即如鏡中影像非離鏡故，種種色等顯現於外是不存在的。 聖智證悟是不二真實了知。極為愚癡是蘊的分別、障礙和迷亂。

།རྣམ་པར་ལྡོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོར་ནས་སོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཛིན་པ་དང་གཟུང་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།འོན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཅི་ཡང་མེད་ན་བདེན་ནོ་ཞེས་ཆོས་གང་ལ་དབེན་པར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལ། དབེན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཆོས་གསལ་བར་བསྟན་པར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཞན་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་།དབེན་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དབེན་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བ་དང་།རོ་གཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བདག་དང་བདག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་ཞི་བ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་གོ། །མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ནི་ཚངས་པའི་སྤྱིའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་སུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་སྨྲས་པ། ཚངས་པའི་འདི་ནི་སྒྲས་སྤྲུལ་པ། །སྒྲ་ཡི་མཐུར་ནི་རྣམ་པར་གནས། །སྒྲ་ཙམ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ ཡང་།།དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྐྱེས་བུས་བཟུང་བ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་འབའ་ཞིག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་གཞན་ ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ནི་ཞེས་ཏེ་གྲངས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།བཞི་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐ་མའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཆད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་མེད་ན་བདེ་བ་མཆོག་།ཅེས་པར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ ལྟར་ན།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ང་ཡི་གསུང་རབ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་ལས་ངེས་སོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱུ་དང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་ཞེས་པ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གང་དག་གི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ ཞེས་ཚིག་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པར་མཚུངས་ཀྱང་བདུན་གྱི་ནང་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ མཐའ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཟློག་པ་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེར་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་མི་རྟོག་པ་མེད་པས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཏེ་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། ཇི་ལྟར་ འདིའི་འོག་ཏུ་གསུངས་པ།རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་མཁྱེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུས་པས་བརྟགས་པའི་ དོན་གསོལ་བའི་ལན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་།དོན་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རང་དབང་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་རྣམས་རབ་ཏུ་གསོ་བར་བྱེད་དོ།

‘離開’是指捨棄。‘極為寂靜’是指遠離能取所取顯現的分別，宣說無二勝義諦的證悟。 若問：‘如果如同石女兒一般實際上什麼都沒有，那麼對於何法宣說寂靜？‘對此，世尊已明確宣說法的寂靜，若非如此，大乘怎能恒時契合正理？ ‘寂靜即是無有’這種說法並非寂靜的真實含義。 關於’涅槃有四種’：無自性涅槃是指當瑜伽行者獲得寂靜和一味瑜伽時，即是遠離我與我所自性的無實體涅槃。雖然不可說有無，但卻是寂靜常住的差別。 無種種相實體涅槃是指在梵天普遍瑜伽中，了知種種相的顯現無自性，這即是涅槃。因此說道：‘此梵天由聲所幻，依聲力而安住，僅從聲中生起，即於此中寂滅。’ 無自相實體分別涅槃是指對於自性被補特伽羅所執著，由於了知僅是無自相實體，之後證悟無自性，這是’此異於他，我亦異於他’的數論派涅槃。 第四是外道最後的涅槃，即了知人無我，蘊的相續斷滅即是涅槃，如說’無蘊即最樂’。 對於’為何這些是外道最後的涅槃’，因此說道：‘於我教法中則非如此。‘當說勝義法時，以外道方式宣說是密意，這是由一切智者的教言所確定的。 在法無我大乘中，涅槃是以遮除具有分別的意識為相。 關於’彼即因及所緣故七識’，‘彼’指阿賴耶識，它是某些識的因和所緣，這是詞的組合。或者說，分別意識的因是阿賴耶識，所緣也是它。 雖然它們的因和所緣相同，但在七識中，分別意通過分別習氣使阿賴耶識的邊際極為增長。 當遮除該分別時即是圓滿涅槃，在此也應知是遮除煩惱分別。若非如此，則無有無分別，與自語相違，如何能說法？ 如此後所說：‘遮除分別識，我即是涅槃。‘因此，有相和無相三昧的遍智離煩惱分別，對眾多眾生所觀察的義理作答時，以種種聲音和一切差別義相說法。 ‘與意俱’是指最初並非由自在分別相而遍計一切境的分別意識生起，當其生起時，會增長阿賴耶識中的諸習氣。

།ཁ་ཅིག་ཏུ་ལ་ལར་བདག་དང་བདག་གི་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་བ་ན་དེར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཤེ་ན། ངར་སེམས་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ང་དང་འདི་ངའི་ཞེས་པར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར འཇུག་གི་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་འདུས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་པ་ལ། ལུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་སྔ་མ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེ་ ན།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་འདུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེ་གཉིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་གཉིས་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ པོར་མྱ་ངན་མི་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་སྐུ་གདུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བྱ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཞིབ་མོར་ཕྱེ་བའོ། །སེང་གེ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་རྟོག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། །བཟློག་པས་མྱ་ངན་ང་འདས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་ཉིད་དོ། །སྙན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ པའོ།།གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གང་ཆུང་ཟད་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཆུར་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་རི་དྭགས་སྐོམ་པ་ལྟ་བུའི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་གསལ་བར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལྷག་མས་བཤད་དོ།།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་ཏེ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ངེས་པས་སོ། །གང་ན་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཀློག་པ་ལ་དེར་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའམ།འཐད་དོ་ཞེས་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་ལ་དེ་ལྟར་གསུང་བར་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །རིག་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་དག་གིས་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་རེག་པས་ན་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། རྩོད་པའི་རྣམ་པར་གཟུད་པའི་དུས་ན་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མྱོང་བ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དག་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་རྐྱེན་དེ་དག་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཆུད་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ལུས་ ཏེ།ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་རིག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སོ།

在某些時候，由於對我和我所的執著而產生特殊的分別念時，就與煩惱意同時存在。 如何執著我和我所呢？就像我執一樣隨之而行，即’我’和’這是我的’。 分別意識與煩惱意同時在特定對境中生起，而不是在一切處生起，應當了知它們的這種差別。 關於’心如何聚集’的問題，所謂’不異身的特徵’，應當與前面的作用差別相連。 為何說是不異呢？因為除了阿賴耶識外沒有聚集。 如同在夢中時，作為身體、受用和處所之因的阿賴耶識與眼等諸識，以及這二者顯現為色等處所緣相的種種形相，同樣在未入睡時也無外境而顯現為二相。 所謂’一為一之因’是指由於熏習和成熟之因。 所謂’實法不涅槃’是指以無二勝義自性而涅槃。 金剛身舍利以智慧金剛事業為利眾生而細分。 也不是以獅子臥等相，為什麼呢？由遮止分別分別識，而得涅槃。因為遠離有和無。 言說即是聲音。對悅耳等種種音聲的分別即是對言說的分別。 所謂’任何可說’是指以總相對無二自相也進行分別，即如是分別。 如同口渴的鹿對陽焰等錯誤地執為水的本性，對蘊界處等顯現為二相的這種情況，應當了知其本性。 對於’如何’的問題，即是種種明顯言說的相等。 ‘此即是此，此即如此非他’的含義由余下來解釋。 ‘何者’是指成立。‘由何’是指因緣，即由三自性相而確定有無。 對於讀作’何處合理’的地方，那裡遍說因相，即是如此種類，或說合理，意指對三自性相如是宣說。 對識的分別是指，如同某些人由於接觸所見而執著見和觸為一義，因此說有我；在辯論時應當顯示無我，因為除了苦樂受的差別體驗外無所緣故。 有無生起是指數論派和勝論派等。 對不生的分別是指，地水火風等非真實，未生的眾生將從這些緣而生起。 所謂’無因身’是指，如同現在從受用因而生受用其他，如是前際無因之身，即從受用因不生識之義。

།གཉིས་པོ་གང་དང་གང་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་འབྲེལ་པ་སྟེ། གསེར་གྱི་སྐུད་པར་གང་བརྒྱུས་པར་སྣང་བཞིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆུད་པའི་ རྒྱུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གོ།།བཅིངས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བཅིངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཐབས་ཤིག་གིས་འགྲོལ་བས་ན། བཅིངས་པ་ཡང་མ་བཅིངས་པའོ། །དཔེར་ན་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཞེས་ཏེ་ཐག་པ་མདུད་པ་བོར་བས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་ཁ་ཅིག་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་མདུད་པ་འགྲོལ་བས་བཀྲོལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཞགས་པས་བཅིངས་པ་ལས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་ཡོད་དོ།།འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པར་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། རྟག་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡོད་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་ གསལ་བ་ལ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་སྒྱུ་མའི་གནས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཏེ།སྒྱུ་མའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དུ་མར་གང་སྣ་ཚོགས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བའི་གནས་ནི་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་བློས་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བློས་གཟུགས་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཉིད་དུ་གང་སྣང་བ་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཀུན་རྟོག་གོ།།སྣ་ཚོགས་དང་སྒྱུ་མ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་འདུས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་རྐྱེན་བྱིས་པས་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་ནོ། །འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རྫས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་གཟུགས་ ཉིད་ལ།འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པའོ་འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་སྨོས་པར་བྱེད་དོ། །འདུས་པའི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སམ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ ཚལ་གཅིག་ལ་སྐྱེད་ཤིང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཚལ་འདི་སྐྱེད་ཤིང་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་སྐྱེད་ཤིང་ནི་མང་ལ་ཚལ་ནི་གཅིག་པུ་འདི་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ལ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཁོ་ ནར་ཏེ།དེ་ཡང་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་གཅིག་པུ་ཉིད་མི་སྲིད་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་སྣ་ཚོགས་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་གང་རྟོགས་པ་དེ་ནི་མི་ རུང་ངོ་།།གང་གིས་ཐ་དད་པར་ངེས་པ་དེས་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །འདུས་པའི་གཟུགས་ལ་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་ན་ཐ་དད་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་ཅེས་དགོངས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་ཆགས་པ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལྟར་མི་ཆགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།།དེ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །སེམས་ནི་ཡུལ་དང་ཀུན་དུ་འབྲེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་ བའི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་།།རྟོག་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཇུག། །ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཡུལ་རྟག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་རྟོག་པའོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། མི་གཉིས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་འཇུག་གོ།

凡是兩者之間的結合即為關聯，如同穿在金線中顯現一般。以幻化的本性，對於外境之物也如同對珍寶等產生關聯的分別一樣，在相續的流轉中有能取和所取。 束縛本身也是未被束縛的，因為通過方便而得以解脫，所以束縛也是未被束縛的。如經中所說：‘譬如有人’，即如同以繩結繫縛瓶等物，通過解開繩結而得以解脫一樣，由於不修習正定的無明而對我和我所產生執著，被業的繩索所束縛，若證悟二無我則得以解脫。 ‘有和無’是指分別’此是有，此是無’的特徵，常見外境微塵所構成的地等物，在未入睡時是有，在夢中時是無。 對於如是明顯的依他起相，執著如是遍計所執相的特徵，如同見到種種幻化境界一般。幻化境界即是種種分別相中，所見到的外境美醜等種種迷亂相。如是幻化本性的依他起色相明顯的境界即是遍計所執相。 ‘以見幻為他的心識’是指以見觸的心識執著色觸等種種功德的境界為外在具支的實體，對於顯現為幻化色相者，凡夫們如是分別。 ‘種種與幻化非一非異’是指色觸等顯現是聚合境界故。凡夫所分別的功德與有功德者的緣起如是相中，說’此具色，此具觸而為異體’，對於色等聚合的色相，說’此具色，此具觸’。 于聚合色中執著色或色等為有的差別分別，離開色等則無實體存在。如同一園林中，說’此等樹木使此園林具有樹木’，樹木雖多而園林唯一，如是遍計。如同色等聚合中，毛毯等是一，而色等是多，離開彼等則一性不成立，對一切也非一性，如是可說為異不異的世俗。 因此，若執著幻化與種種為一或異皆不應理。若以差別確定則不應為一，由於在聚合色中確定幻化色為一，故無法觀察為差別，因此也不應為異。勝義中二者皆無，此為密意。 如世間生起般有，不應執著如無般不生起，為此而說。此僅是顯現，此為密意。 ‘心與境普遍相關’是指阿賴耶識，即顯現為身、受用、處所的依他起。 ‘入于分別’是指遍計所取境常、外境、實體、功德、業等分別的意識之隨念分別。 無顯現的圓成實。于不二的自相中，三種智慧皆能趣入。

།འང་གི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་གཞན་གྱི་དབང་ནི་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང བཞིན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་སུམ་པར་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་ཕྱིར་རྒོལ་བར་དེ་ལྟར་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེའི་ལན་དུ་གསུངས་པ།ནོར་པ་དག་གིས་ བརྟགས་པ་སྣང་།།ཞེས་པ་སྟེ། ནོར་པའི་རྣམ་པར་སྒྲའི་དོན་སྤྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོར་པས་འཛིན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ སྟེ་ཞེས་དེ་དེ་སྙམ་དུ་གྱུར་པར་ཐུགས་དོགས་ནས་གཞན་གྱི་དབང་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ།རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་གཟུགས་བདག་ཉིད་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འདོད་ཀྱང་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་ པ་ལྟ་བུའོ།།རྟོག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་གི་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་སོ། །གང་ན་བརྟགས་པར་ཀློག་པ་དེར་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྟ་ལ་རྟོག་པ་ཡང་བ་ལང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྤྱིར་གསུངས་པ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་སུ་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པར་ཡང་སྣང་བས་ན་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཙམ་མོ། །སྒྱུ་མ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་ པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ཡང་གང་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱ་བ་བྱེད་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་མི་འགྲུབ་ པ་ནི་གཟུགས་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་རུང་ངོ་།།མཚན་མ་གནས་ངན་ལན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། ནང་གློངས་པའི་མཐུས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། རབ་རིབ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མ་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁོར་བའི་འཆིང་བར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་རྫས་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་མི་ཤེས་པ་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་དང་། རྫས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་གོ། །གང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ དེ་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ་སྦོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་དང་།ལས་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་སུ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཀུན་རྟོག་གོ། །དེ་ནི་ལེའུ་སྔ་མ་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་ སྣང་བ་ནི་ཞེས་ཏེ་རིགས་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ རྣམས་ཁྱབ་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདིར་གསུང་བར་མཛད་པ། རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་རྣམ་རྟོག་གི། །རྣམ་པར་སྤངས་པ་དག་ པ་ནི།།གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་པར་བསྟན། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པའོ།

關於’འང’字的含義，是相對於前面的方面而特別顯現的緣故。‘遍計所執的自性存在而依他起是不存在’這句話，是針對那些主張遍計所執的自性可信而依他起是無分別現量的有分別論者們的質疑，因此一切智者回答道：‘由錯誤者所執而顯現’。 錯誤的分別聲義普遍執取，因此遍計所執的自性是由錯誤而執取的。雖然你說依他起明顯故無分別，但是如同遍計所執一樣有分別，因為懷疑這樣的想法，所以說依他起無分別。就像眼翳等導致清晰地顯現髮絲等形象自身，隨欲生起或不欲生起，但都受其支配一樣。 分別則不是如此，因為隨自己的意願生起和消失，即’自身對自身無分別’。若在何處讀到遍計所執，其存在性就如同見到牛而執為馬一樣。 關於勝義諦的偈頌總說，在諸偈頌中特別區分等相互關聯而顯現，因此僅作如是解釋。如幻的支分與有支分的種種事物執著，不能成立如外境事物，因為僅是顯現的緣故。 同樣，相也是對種種義作用的色等外境的遍計，如是分析其方位差別時不能成立，因為僅是心的顯現，故有’如是’之語。 關於’相及隨眠’等，相即色等相，如同內部昏亂力導致頭暈、眼翳、昏厥等而顯現。其中隨眠相也是常、我、樂、凈等顛倒外境，作為輪迴束縛的阿賴耶識相續生起。 遍計所執是指愚癡者們對我、外境、實體等自性遍計增益，于依他起明顯顯現的色法執著為常、外境、實體等。 ‘若此’等是明顯闡述上述偈頌的意義，粗大有支分的色法未生，而執著為與功德、業、共相等關聯的種種因即是依他起性生起。 前半品後半品所說的’種種顯現’是指愚者們分別認為類、功德、業等諸處的遍計所執性即是依他起。 以此三種無顛倒相遍及大乘甚深經典，如此處所說：‘以常性自性，一切法無生，依于依他起，諸人分別生。若時依他起，遠離諸分別，清凈即成就，如是真如示。于諸經中我如是說。’

།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་རྟག་པ་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་དང་། དེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་ཀུན་རྫོབ་གཞན་གྱི་དབང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་གསལ་བར་གཅོད་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་གསུམ་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའི་རྟག་པ་ དང་།བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་གི་རྫས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་སྐྱེས་པས་ན་དེ་ནི་བརྟགས་པའོ། །གང་ཡང་རང་འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་དེ་མཐོང་བས་སོ།།རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སིམ་པ་དང་། གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ།མི་ཤེས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་བཤད། །ཅེས་པའོ། །དེ་བཅད་ཅེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ བརྟགས་པ་དེ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་སྤངས་ནས་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ སྣང་བ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་སྣང་ངོ་། །དོན་ དམ་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་གུད་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྫས་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གུད་ན་མེད་དོ།།རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ ཡང་གང་གཅིག་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་དང་གསུངས་པ།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས། །ཞེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་གི། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་ན་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ནང་གློངས་པའི་མཐུ་ལས་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་།སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་མ་གཏོགས་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་ཐུགས་དོགས་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཇི་ལྟར་གསེར་ཞེས་ཏེ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་དག་པའོ།།རྙོག་མ་སྤངས་ཏེ་ཆུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་མ་གཏོགས་པར་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟགས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ ནི་ཡོད་པ་སྟེ།།ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི། མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་ལེགས་པའི་ལམ་ལས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྙག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་སྟེ་ནོར་པ་ལམ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如何是常住不生這句話，爲了證明這個，‘世俗諦和勝義諦’這句話，其中世俗諦依他起的色等明顯地遮遣，由此遮蔽瞭如實了知不二真如，就像有翳障者的色等遮蔽如實了知一樣。 說’從因生起無有第三’是指如同石女兒一樣的常住、我、微塵、有支實等唯是分別，由於它生起故是分別。從自迷亂因所生的是依他起，如同翳障者所見色等顯現，因為翳障者見到那個色。 如同夢境和幻覺等種種義用一樣，有安樂和痛苦等相的作用也存在於彼處。從因未生的世俗是分別性，對此說道無知外道們所說的有支實從諸支分生起的義理，‘說分別是世俗’。 ‘彼斷’是爲了斷除未生的分別，斷除煩惱后，捨棄二相所生世俗依他起自性，是聖者行境，即如實了知不二勝義諦的成就。 瑜伽師們無顯現而如實了知勝義諦不二的事物是無分別，從彼等持起而安住于有顯現等持的諸位，種種即顯現為一事物。 勝義中種種不離於彼，如是遍計所執事物相不離於依他起實體，因為離開線等因就無有毯子等實體的名言。 如何是’一即非種種’這句話所說，‘如同翳障者’等，由見到外境粗細高低等次第色相的識分別為種種，但彼種種色境是不存在的，因為彼不存在故，種種識實際上也是無境。然而由內迷亂力而顯現為種種相的迷亂識。 當外境義不存在時，以慧見翳障色非色，僅是顯現故也非無色，如是智者于圓成實性中深信無如翳障色般的依他起。 如何是除二相依他起外無有清凈不二如實了知的分別，如是生疑故，具顯現和無顯現的一切智者宣說，‘如同金’等，因離垢故清凈。 如同除去濁垢而成清凈水一樣，除去分別和依他起自性而執為清凈，即是安立的意思。‘分別無有事物’是以安立方式。 ‘依他起是有’是說唯有二相依他起，無有不二的證悟，如是分別時從善道退失即成為污濁，即是入于邪道。

།གཞན་གྱི་དབང་ ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།བརྟགས་པ་དང་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྐུར་པ་ལ། གལ་ཏེ་བརྟགས་པ་དངོས་མེད་ལ། །བདེན་པར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་སྟེ་བརྟགས་པ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བདེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་པོ་སྟེ་ཞེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དངོས་པོའི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་འབྱུང་ངོ་།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ལ་གནས་ཏེ། གོང་མའི་རིམ་པ་ཞེང་དང་ཆུར་གྱུར་ཏེ། རྒྱུ་སྤུན་གྱི་ཆའི་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གསལ་བར་སྣང་བའི་གཞན་གྱི་དབང་སྣམ་བུ་ ལ་སོགས་པ་སྦོམ་པོར་ཉེ་བར་དམིགས་སོ།།མིང་དང་མཚན་མ་འབྲེལ་པ་ལས། །ཞེས་པ་ནི་གཅིག་པུ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། གྲངས་དང་། ཚད་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །མིང་ནི་རྒྱུ་སྤུན་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ མིང་དང་མཚན་མས་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་འདུས་པ་གཞན་གྱི་སྣང་བའི་གཟུགས་ལ་མཚན་མར་གཅིག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཡན་ ལག་གི་རྫས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གཞན་ལས་འབྱུང་བའོ། །བརྟགས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ།།ཞེས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་ཤེས་པ་འཛིན་པར་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པས་སྟོང་པ་སྟེ། མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་ དག་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་ཞེས་པ་ཀློག་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གྲངས་ཀྱིས་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཀླག་པར་བརྟག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བ་ཁམས་བརྒྱད་དུ་བརྟག་པར་བརྟག་གོ།།གཞན་གྱི་དབང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ལྔ་གསུངས་པ་ནི་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཉིད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་ནི་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བསྒོམས་ན་ཞེས པ་ནི་བླང་བ་དང་དོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།མི་འདའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའོ། །མཚན་མ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །གང་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་འབྲེལ་པའི་སྔོན་པོ་དང་། དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེར་ནི་དེར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་ནི་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་གང་དེ་ལྟར་གྱུར་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་གནས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བ དང་།བརྟགས་པ་ཡང་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་སྤྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བློས་རྣམ་ པར་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤངས་པའོ།

對於他人所執著的依他起性和遍計所執性的無實，以及對於所遍計的無實，如果說’若遍計所執無實，而依他起真實存在’，也就是說，如果遍計所執的毛毯等物質本身是不存在的，而其他的因——線等因在勝義諦中是實有的自性，那麼此時就會認為無實中有實。由於線等因也因為可分析為支分而是空性，因此從無實中產生毛毯等物質，就成了從無實中產生具有支分的物質。 遍計所執是依附於線等物質之上，上層次變成寬度和水的形態，從線的微塵聚集中顯現的依他起性毛毯等粗大形態被認知。 ‘從名稱和相狀關聯’，是指單一、粗大、巨大、數量、尺寸等稱為相狀。名稱是指線和毛毯等的言說，因此從名稱和相狀的關聯中產生。由於對微塵聚集的他相顯現的色法執著為單一相狀，所以是遍計所執性。 遍計所執完全不成立，‘不從他生’是指依他起性具支分的瓶子等物質是從他生。遍計所執的常住微塵二等線的因不是從他生。‘完全不成立’是指線等物質，‘色法若分析微塵，微塵也無有支分’，因為是空性，所以此時無所知故能取識也不生。當一切都不可得時，即是離能取所取，不二而真實了知的自性，究竟清凈安住。 遍計所執有十種，所謂讀誦即是言說等分別唸的數量，應當了知有十二種遍計。‘依他起有六種’是指以行相義，阿賴耶識現為身、受用、處所的八界應當了知。 依他起從因緣而生，即是如實了知唯識的緣故，無有其他差別分別。所說五法即是名稱、相狀、分別、真實智慧和真如，這些即是真實性，是諸法自性的含義。自性即是遍計所執性、依他起性和圓成實性。‘若修習’是指以取捨差別。‘不離’是指契入真如。 相狀是顯現為青等的識，即依他起性。所謂’名’是與分別相關的非青非白，這稱為彼處遍計。相狀是種姓、功德、作用等，如是遍計所執從依他起處而生。 以智慧分析時，依他起二種的顯現相，遍計所執也是能詮所詮普遍分別二種的行相。由於離二取而不二地真實了知，若無成就的自性，那麼如何能以能取所取相的二種行相的心識遍計執著，以有無分別而斷除。

།གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ་ཕྱོགས་གོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་སྟེ། དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་སྤྱིར་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལྟར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་མྱོང་བར་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བས་ན་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམ་པའི་རིམ་པས རྣམ་པར་རྟོག་ནུས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་རིགས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་སྣང་བར་འགྱུར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དེར་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ འབྱུང་ངོ་།།དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་རེག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འབྱུང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་པའི་ཚེ་ན་གང་ཡང་སྣང་བ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པའི་ཆུད་པ་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་རེག་པ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་རྗེས་སུ་ཆུད་པའི་བློས་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་སུ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་གཅིག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས། ། སློབ་དཔོན་བྷ་བྱ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་སྒྲ་བཞིན་པར་གྱུར་པས་བློས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟགས་ཞེས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གམ་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་ཆོག་སྟེ་རྒྱ་ཆེར་རོ།།དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མིན་ཞེས་པ་ནི་དགག་པར་གསུངས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཕན་ཚུན་དུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། གྲང་བ་དང་མེ་ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁས་བླང་བ་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་ནི་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རང་བཞིན་དག་ནི་མི་གནས་ཏེ། །ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ དུ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་དུ་རབ་ཏུ་མི་གནས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་གནས་ཞེས་བྱའོ། ། བརྟགས་པ་ནི་སྦོམ་པོ་གཅིག་པུའོ། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི་ཕྲ་བ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་འདུས་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་གནས་ནས་ནི། །གཞན་གྱི་དབང་ནི དམིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་དེ་བརླན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མུ་སྟེགས་བྱེད་པར་བརྟགས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་བཤད་དོ། །བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ནི་དག་པ་སྟེ་མི་གཉིས་པར་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།བརྟགས་པ་ནི་སྦོམ་པའི་རྫས་གཅིག་ལ་སོགས་པར་ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་རྣམ་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་འདུས་པར་སྣང་བ་ལ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྦོམ་པོ་ ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།

有成就的事物，不像是方向和衣服的本性那樣被觀察為事物和非事物兩種，也不像是行者們所觀察的差別和無差別那樣。無分別、無顯現的圓滿成就之悟入，如同瑜伽師們所觀察的那樣，普遍無言說和言說的分別。也沒有如依他起那樣的能取和所取的明顯顯現。 因此，在無二三昧時，有離開事物和非事物分別的證悟成就之事，這是一切智者的密意。由於依他起二者的相明顯，所以能以增益相的次第而分別。 譬如對瑜伽師們來說，從同類和異類的相中轉變而顯現藍色等清晰相時，依他起就會顯現。由於種種的緣故，於此生起同類相的增益分別。因此有’有如是觸’的言說。 在第五瑜伽時，無任何顯現且無分別的悟入，以同類相的觸受持和所取隨順悟入的心，如何觀察呢？如果是真實智者說法時已經宣說，然而以二相空性等一性增益而趣入的相顯示。 即使如所分別和依他起那樣了知后無成就的悟入，如阿阇黎婆毗等所分別，則成為如言說般的心有何所分別？那麼，豈不是我等和石女兒、兔角等也不分別嗎？言說和無分別並非趣入於事物的存在性，這也可以，廣說如是。 因此有圓滿成就。如何非彼等是說遮遣，事物和非事物互為本性差別，本性一性不應理，如寒冷和火一樣。因此承許事物和非事物不應理。 ‘二于所分別本性’，二即是有無分別。‘諸本性不住’，是由於互相觀待故不能自在安住。以智慧安立時，由於無事物故無也如何能成？或者說除了能取所取相的悟入外無本性，故說彼等不安住。 分別是粗大一體。種種顯現是細微白等塵聚顯現，是從分別習氣成熟而生。如所說：‘住于遍計后，依他起得見。‘如是從濕等分別生水等，如外道所分別外，別有解說。 離遍計和依他起二相即是清凈，無二真實了知是聖者的行境。分別是于粗大一事等以功德、業和共相等，依他起明顯相細塵和合顯現，如房舍、聚落、森林等，遍計為粗大有支分之事。

།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་ཕྲ་བ་གསལ་བར་སྣང་བའང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མུ་སྟེགས་སྨྲ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦོམ་པོ་ཡན་ ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བར་རོ།།རྟོག་པ་ནི་སྤྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པས་འཇུག་གོ། །དེས་ན་དེ་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་པས་ན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པའི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལས་ གྲོལ་བ་ནི་སྟོང་པ་གྲུབ་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མི་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་འབྲེལ་ཏོ། །ཚད་མ་ནི་མངོན་ སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།ཡིད་བརྟན་པ་བསྟན་པའི་ལུང་ངོ་། །དེ་ཡང་གནས་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དུ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པ་ཐོག་མར་བྱེད་པ་རྣམས་རིགས་པ་དང་། ལུང་གིས་འགལ་བ་མེད་པར་དཔྱད་དེ། །ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོ་རང་གི་བློས་བླང་བ་དང་། དོར་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་ཆེས་པར་སྤྱོད་དོ། །ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་སོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་མཆོག་གི་རིམ་པས འབད་དོ།།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་པ་གཅིག་པུ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་ང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁྱད་པར་དུ་གྲགས་པར་མཛད་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མཚན་ཉིད་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་མེད་པར་སྔར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གཅིག་པར་འགལ་ལོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ནི་དེ་སྟེ་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཐེག་པ་གསུམ་ཞེས་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཁྱེན་ནས་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ལས་གླེངས་པར་བརྟག་གོ།།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ ཆོས་ཅན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤངས་སོ། །རང་སངས་ རྒྱས་དང་།འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་གསུམ་སྤངས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་སྣོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་བས་ན་གཟུད་པའི་རིམ་པས་ཚུལ་གསུམ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱུ་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མེད་དོ།

所謂’其他形式’是指，如果沒有與色、香、味、觸微細明顯顯現同時執行的他緣，那時就會住于外道所說的狀態，即說粗大的有支分實體等。分別是普遍增益而趣入。因此稱為所分別，由於它存在，又因見到自相，故從因而生。從能取所取相狀的分別中解脫，是通達空性，無思無相，證悟不二勝義諦。 ‘彼性’是指以二相表達不二之義。‘分別相’是指各自相連。量即現量和比量。可信教證。此三處也應理解為彼此無違之義。此是爲了引入瑜伽道，是針對未生起殊勝智慧而說。 對於一切智者而言一切皆是現量。首先觀察者以理和教無違地觀察，斷除疑惑后以無分別而趣入。以各自智慧取捨，必定確信真實義。‘斷除見的分別’是指斷除薩迦耶見等諸相。‘漸次’是指以聞思修殊勝次第而精進。 由於如實遍知能取所取分別，故不生分別，因為遍知法無我，將通達唯一乘不二相續。聲聞和外道通達而我自證悟，是一切智者為顯示自宗殊勝而特別宣說。 通達法無我和人無我相的佛乘是唯一的，聲聞和獨覺乘包含在其中。世尊也是無師而先前現證圓滿菩提。因此，智慧廣大者向一切智者請問說，若是一乘，為何說三乘？這是智慧廣大者知曉眷屬的分別而從語言差別上提出的考察。 ‘具有不般涅槃法性’是因為不能現證斷除自己的煩惱。世尊因為一切智故斷除所知障，由於斷除帶習氣的過失，也斷除了業習。聲聞和聖獨覺只斷除煩惱障。世尊由於證悟二無我，故斷除業、煩惱、所知三障。 因此如是遍知一切有情的意樂和隨眠后，對隨欲樂的根機有情說法，故以引導次第宣說三種方式。由於未證法無我，且無三因，故彼等無自證正等菩提。

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངའ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་བསམ་མི་ནུས་སོ། ། གང་ན་འགག་པ་མེད་པ་དེར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཏོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཐོབ་པས་ན་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངས་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མོས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་སླར་སད་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མར་མེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི ལྟ་ཞེ་ན།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བཏབ་པའི་ལུས་སྣང་བ་སྤངས་ཏེ་འགོག་པ་ལས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་འཁོད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངའ་དབང་གིས་དེ་ནས་ཕྱིས་སད་དེ་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ བསྐུལ་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་གིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་ནས་མ་ལུས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན་ཇི་ལྟ་བུར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དོ།།དེ་སྟེ་ཡང་བརྟགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ ཐ་དད་དུ་འཛིན་ན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པར་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་སེམས་རྣམས་འཇུག་པའི་བར། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ གནས་སུ་སྣང་བ་ལ་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་སྟེ། ཐེག་པ་དང་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ངས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དུ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་སྣང་བར་འབྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐེག་པར་འབྱེད་ཅིང་། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱང་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཐའ་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་སྟེ་གཞན་དུ་མེད་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཞེས་པ་ལ་དྲང བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ།གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱིལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་དང་། བར་མ་དང་། རབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ གཅིག་པུ་ཉིད་དོ།།དེར་ཐེག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བཤད་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།།དེ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་སྟེ་མི་གཉིས་པའོ།

一切智者由於通達法無我，故具有不可思議的圓滿正等覺，一切智者所通達的境界是聲聞等所不能思議的。 在無滅之處即與一切智性相應。由於未獲得不可思議境界，故我為那些聲聞宣說一乘即是三乘。 當遠離所知障、煩惱障、業障的習氣過失以及無有三昧勝解時，彼等即成就一切智性。 由從無漏界中再度覺醒，故大乘中聖者聲聞與獨覺的涅槃並非如燈滅般。 何以故？捨棄由業與煩惱所感現之身，如入滅定般無有思維與顯現，安住于無漏界中。 以一切智威力，其後覺醒，由悲心習氣所激發而再度顯現。 所謂資糧，即通過地和最勝波羅蜜圓滿自他二利的福德智慧資糧后，獲得不可思議法身一切智圓滿菩提身。 彼又得到有相無相三昧自在如是等類自在後，為利益一切眾生而趣入，故如是所說即是一乘。 若由於分別差異而執著乘有差別，則不僅有三乘，由於天等乘中佈施等善法差異，將成無盡。 所謂’乃至諸心趣入’，是指阿賴耶識顯現為身、受用及處所。 彼又若至極時，則離二相，無有乘與趣的分別。故我宣說無二佛乘一乘。 否則，有多少顯現分別即有多少乘，天等成就之業亦非乘故，乘之安立亦不成立，彼又無邊故，安立亦不可安立。 若問若非他者，為何宣說三乘？為引導故。唯三乘能盡除輪迴苦，天等乘不能遣除輪迴苦。 由下、中、上智慧差別故有三乘。如是為引導三種解脫是滅盡煩惱之相。 人無我與法無我依次對應聲聞、獨覺及正等覺。法無我即是一乘。 彼中乘與解脫無差別。因為唯在最勝智慧根者中有，由於法性無違故，不作他說。 法無我即是大乘之相，彼三種解脫從彼而生故即住于彼中。 其後問如何再度顯現，為此說平等性智，即無二。

།ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་གྲོལ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གྲོལ་བ་དེ་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེས་དེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་གྲོལ་བ་དེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པའི་གྲོལ་བ་དེ་དག་སྤངས་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་གཡོ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདས་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ གནས་པ་མི་ཐོབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཐོབ་པ་དང་།བཀའ་སྩལ་པ། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་རྣམས་དང་འབྲེལ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་རྒྱུ་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །ཐ་ མར་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་མེད།།ཅེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆུད་པའི་རྒྱུན་ལ་བསྙེམས་པ་སྟེ། འདི་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་གནས་ལ་ཆད་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས། །སྲིད་ཆགས་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ ཕྱིན་ཟིན་ཀྱང་།།ང་རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་ནི། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྟུང་ངོ་། །ཞེས་པར་དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་བར་ཡང་མི་ལྟུང་ངོ་། །མུ་སྟེགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་འཕངས་ཏེ། ཅི་ཙམ་དུ་གནས་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བྱུང་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་སྲིད་དོ།།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ར་རོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་ལངས་ཏེ་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ཡོད་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་། །དངོས་པོའི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། །གཅིག་རྟག་དུ་མའི་ཕྱོགས་བཤད་པ། །སྐད་ཅིག་པ་དང་འགྲོ་མི་མཚུངས། །གཉིས་ཀྱི་ཆར་སྟོང་རྣམ་ཤེས་ཙམ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ཚུལ་ དང་།།ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་རིག་པ་ཡིས། །ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྐུ་གཉིས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡིད་ ཀྱི་སྐུའོ།།ས་དང་པོ་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་སའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བའི་མཚན་ ཉིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།།དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལ་འཚོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པས་ང་དང་འདྲ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་མེད་ན་ལྷག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྙམ་ནས་འཇིགས་པ་ མེད་པས་འཁོར་དུ་སྤ་གོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་བརྒྱ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུར། ཚེ་དང་ལས་དང་ཡོ་བྱད་མོས། །སྨོན་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེ་དབང་དང་། །ཆོས་སེམས་དེ་བཞིན་ ཡེ་ཤེས་མཆོག་།དཔའ་བོ་དབང་བཅུ་འདི་དག་ཐོབ། །ཆོས་དང་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་དང་པོ་དང་གོང་མའི་ས་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་ནི་འཕེལ་ལོ། །ཚེ་དང་ལས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་དབང་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བོ་ལས་བྱེ་བྲག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་འཐོབ་པས་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དང་འདྲེས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ས་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ལ་སོགས་པར ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་དང་འདྲེས་པ་མེད་པར་བརྟག་གོ།

所謂煩惱是指煩惱的無明，其解脫即是聲聞和獨覺的解脫，已斷除這些，應當如是了知其密意。這是說，以無能取所取的平等性智慧斷除所知障的解脫，已斷除聲聞和獨覺的煩惱解脫。 散亂即是不動，如是超越堅硬、潮濕、溫暖、動搖、無常、痛苦、不美等他相，不得安住於法無我。所謂不得， 佛說：‘與煩惱習氣相連’，即是無煩惱的無明。所謂遍起，即是遠離遍起因習氣煩惱者。‘究竟者彼處無’，即是聲聞或無漏界中的傲慢相續，無有’僅此為究竟’的執著。 如諸我見論者，無有貪著的禪修者，雖至有頂，然為我慢鉤所牽引，復墮地獄。彼等亦不復墮輪迴。外道以禪定力所生，住于彼處命終后，又從我見和我所見生起諸煩惱而墮入地獄。 如’醉人’等，即是從無漏界中起，由悲心習氣所激發，如前所說，將獲得佛陀法身。 ‘有與無二者，皆從實義生，一常多分說，剎那行不同，二分空唯識，楞伽經宗趣’，智慧吉祥覺知。 所謂’三種身’等。尊勝菩薩有二身：入定安住禪悅的意身，及通達法身的意身。 從初地開始，上上了知地的特徵，瑜伽行者獲得：在菩薩初地圓滿佈施波羅蜜資糧后，生起勝義禪定安樂相的極喜。 爾時，從輪迴中轉出，生於如來種姓，無有活命的恐懼，以多聞故想：‘世間無有如我者，何況有勝過者’，無所畏懼，在眷屬中無有怯懦。 見到百佛，震動百剎土，示現百身。如是，‘壽命及業與資具，願力神通生自在，法心如是智慧勝，勇士獲此十種力’。 法、心與大智慧在初地和上地的差別即是增長。以壽命、業、資具等力，初時即與輪迴眾生有所區別。 雖然獲得禪定安樂而通達法義在一切處都有，但因佈施而生極喜的緣故，尊勝菩薩與眾生相混，應當觀察一切智者的密意。在三地、四地、五地等中通達法義，應當觀察為不與眾生相混。