d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s｜d4018聖入楞伽註釋智祥c3.5s（續6）

當不了知唯是自心之時，輪迴如同頭暈、昏厥等一般，顯現為種種差別相。當以智慧觀察而不得其相時，則無有繫縛與解脫，于無相之智慧中既無繫縛亦無解脫。 從有無分別中，於二相之識中，顯現繫縛與解脫之分別念生起。 于無分別勝義諦不二正智，不可言說自證相續中，若無分別，何有所知相之執取。住于清凈世間有相三摩地時，一切智法空亦生起。 何以故？譬如，於一切法中不得有無繫縛，因為二者同時存在故，無有境與有境之事物，無有利益與所利益之事物故不可得，是故有不可得。無亦於何不可得？因為無境故。 前者之後唯識，如同頭暈、昏厥等一般，緣于種種差別相，而非緣于外境實有，此為一切智者之密意，應當如是推度。 由不得有無剎那故，常亦不應為境有境之事物，此極易知，因為自性無有差別故。生起之境界生起，能取之見者我之差別即境之執取，無有生起。是故從剎那有與非剎那無亦不可得。 複次大慧，凡夫之繫縛有三種。即貪慾、嗔恚、愚癡，具足喜貪亦有愛，此說屬於貪慾自身，言具足喜貪者，愛與貪二者皆為貪著相故。以愚癡為先而生貪慾嗔恚，若無愚癡則不生餘者，是故如是。 執著常與我而染污者為愚癡。由彼等生起諸趣之繫縛。由貪等煩惱繫縛而繫縛於五趣。 諸煩惱繫縛斷除則無有有繫縛。 複次大慧，三和合等者，即從無明、愛、取三和合而有繫縛。無明等返轉則有亦返轉。 尊勝聖彌勒之宗義，由見三解脫門故，即具足空性、無相、無愿解脫，從此一切繫縛返轉。

།འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་། བདེ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ དུ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཡོངས་རྟོག་ནི། །མཚམས་སྦྱོར་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་ཡང་དག་ཡོངས་ཤེས་ན། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡི་དྲ་བ་འཆང་། །ཞེས་པ་ནི་གཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བཤད་ པ་འདིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེས་ན་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད། །དེ་ན་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ པའོ།།འོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་པ་དང་། དེས་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དང་། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་མ་རིག་པའི་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཡེངས་པའི་ ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། དེ་ནི་ཡང་དག་ཡོངས་ཤེས་ན། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡི་དྲ་བ་འཆང་། །ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའོ། །ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ དེས་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་གནས་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་འདིར་སྟོན་པར་མཛད་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི། །འདི་ནི་ དབུ་མའི་ནན་ཏན་དུ།།ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ནི་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ལུགས་སོ། །དངོས་པོར་ཤེས་པའི་སྒྲ་འཛིན་པས། །ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན། །བྱིས་ པ་མཚམས་སྦྱོར་མི་མཁས་པ།།རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཆིང་། །ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་སྲིད་པར་འཆིང་བར་ འགྱུར་རོ།།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་ལོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དང་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་དང་གང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ལགས་ཏེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་རིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་མཆིས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་དོན་དམ་པའི་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པར་ཐུགས་དོགས་ནས་ལན་དུ་གསུངས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱིས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

爲了便於受持、通達其義，宣說攝頌之義：‘非真遍計性，名為相繫縛，若能如實知，則斷繫縛網。‘此即如尊主聖彌勒在《辨中邊論》中所說，當知於此：‘非真遍計性，三界心心所，非真遍計有，是故二取無，于彼有空性，於此復有彼。‘即心與心所中二取之相。 若問：‘空性非有’與’是故離二相’如何？如’一切眾生不知’與’于離二相亦不安住，為無始無明習氣所擾之非真遍計有’，即執取與所取分別之義。若問’如何能斷’，即’若能如實知，則斷繫縛網’，此為一切智者所說。 若問何為’如實’？如尊主聖彌勒所說：‘依止於所緣，無所緣而生。‘一切智者於此亦如是開示：‘遣除外境已，唯識而趣入，此是中觀道，我與他所說。‘尊主聖彌勒所說即是《楞伽經》與《解深密經》之宗旨。 ‘執著實有識聲者，如蠶作繭縛自身，愚者不善於繫縛，為自分別所束縛。‘此即由於自心不安住的無明，顛倒執著常、我、樂、凈諸法實有的分別念，令諸愚者繫縛于輪迴。由遍知無常、苦、不凈、空而得解脫。 複次，大慧菩薩問曰：‘世尊曾說：凡是以任何分別而分別任何事物者，皆是遍計所執性，彼等皆無自性。‘世尊，若是遍計所執性而不了知事物自性相，則如世尊所說：‘一切法成為遍計自性，則亦無染污與清凈事’，此即聲與義增益分別之勝義分別。大慧菩薩心有疑惑而問，世尊答曰： ‘大慧，如是，如汝所說。大慧，非如凡夫異生所分別之事物自性。彼即是遍計所執性。大慧，不了知事物自性相。‘即非如凡夫所分別之勝義諦。‘然而，大慧，諸聖者如何了知事物自性？‘即如何通達本性光明，離一切勝義分別之真實自性。

།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་ངོ་། །དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་ པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་སྟོན་ པ་སྟེ།དེས་ན་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་ པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དངོས་པོར་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ནི་རང་བཞིན་དུ་ ཀློག་པའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕྲུལ་དང་ཤའི་མིག་གིས་མ་ལགས་ ཀྱི།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བ་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དེར་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འཕགས་པ་བློ་[(]གོས་[,]གྲོས་[)]ཆེན་ པོས་གསུངས་པའི་དོན་ཇི་བཞིན་པ་ལས་བརྟགས་ན་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཞུགས་པས་ན་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་གླེངས་པའོ།།འཕགས་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའོ།།འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་ནི་ལྷ་དང་དེ་ལས་གཞན་པས་ནི་ཤའི་མིག་གིས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མ་ལགས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ རང་གི་ཡུལ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་པ་སྟེ། རང་གི་རྟོག་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཚད་མའོ། །གཞན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ལྡོག་པར་མཐོང་བའི་སླད་དུའོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དག་གཞན་བཙལ་བའི་སྒྲ་དང་དོན་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་དུ་ནི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། སྒྲོ་བཏགས་ཆ་ནི་ཇི་སྙེད་ པ།།དེ་བསལ་ཕྱིར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །དེ་སྙེད་དེ་ལྟར་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་། །དེ་བས་དེ་དག་ཐ་དད་ཡུལ། །ཐོག་མ་མེད་པ་བག་ཆགས་ལས། །རྣམ་པར་རྟོག་བྱུང་ལ་གནས་པ། །སྒྲ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀའི་གནས། །ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱུ་མ་བསྟན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྣང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་པ་སྒྲའི་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། སྒྲའི་དོན་གྱིས་སྤྱིའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་མ་མཆིས་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་ལ་བསྟན་པ་མ་མཆིས་སོ།

無分別無顯現的勝義諦，以不二正智的自性，如是由聖者智慧親證體驗。清凈世間三昧中安住一切智，是不可言說剎那相續而生起，爲了遣除凡夫顛倒執著常、我、樂、凈諸事物，故而宣說。對聖者則宣說無常、苦、不凈、空性，因此凡夫智慧與聖者智慧有差別。當以智慧觀察，粗細所知皆破而無所得時，即是無分別無顯現的勝義諦，以不二正智，聖者了知自性光明之事，如是于有無不作分別。如《聖般若波羅蜜多經》所說，有無平等即是自性。《聖楞伽經》智慧吉祥所釋第三品中第九銜接品。 大慧菩薩啟問：世尊，若非聖者神通肉眼，而是以聖智、聖見、聖慧眼了知諸法體性等廣大內容，那麼如何能令凡夫各別分別轉變呢？依大慧菩薩所說之義推究，聖者與凡夫之智皆入各自境界，故問凡夫之智如何能轉變。由於未能通達聖者體性之事，即是未能通達聖智所知。神通眼是天等所有，其餘則是肉眼，彼等皆不能通達。世尊，彼等非顛倒亦非不顛倒，因為能了知自境界。何以故？為通達聖者事物體性自性故，即是以彼等自己的分別為量。他人分別非為量，因無神通故。 言’為見離有無相故’者，即是有事與無事二者，尋求他義之聲與義，普遍是分別義之增益，彼此即是轉變性。如《註釋》中所說：‘幾許增益分，為除彼故必，如是諸聲亦，故彼等異境。無始習氣從，住于分別生，聲義三法性，有無二俱依。‘世尊，聖者所觀察諸法，非是自相境界所行故不如是。世尊，彼等事物自性相亦因未說因而顯現遍計自性，分別者聲義共相故非自相境。彼無可信之因與非因，聲義共相之因未說，不可言說自相剎那相續亦未說。

།དེ་ལྟར་འཕགས་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲ་དང་དོན་ལ་སྤྱིར་རྒྱུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མེ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མྱོང་བ་ལ་སྒྲ་དང་དོན་སྤྱིའི་ཐ་སྙད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་ལྟུང་བས་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲ་ དང་དོན་སྤྱིར་འདུག་པ་ཡང་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།ལྟ་བར་ལྟུང་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་པས་ན་སུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པས་ཐུག་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ གླེངས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།ངས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི་མ་བྱས་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འོན་ཀྱང་དབེན་པ་བསྟན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྐྲག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་གཞོལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་མདོར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྟགས་པ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གཞན་པ་དག་།གཞན་པ་དག་གི་སྤྱོད ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ནི་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་སྐྱེ་ནུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ནི་གསལ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་དོན་དམ་ པའི་རང་བཞིན་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐ་དད་མེད། །དོན་དམ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་ཞེས། །དེ་ནི་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གཞན་ནི་དབང་པོ་དོན་ཉིད་ལ། །གཞན་ནི་ སྒྲ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།།མིག་མེད་སྒྲ་ལས་མཐོང་གྱུར་ཀྱང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་མཐོང་བ་མེད། །གཞན་དུ་མེ་དང་འབྲེལ་པས་ནི། །བདག་ཚིག་ཅེས་ནི་སེམས་པ་སྟེ། །གཞན་པར་ཚིག་པའི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །ཚིག་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའི་སླད་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཡོད་པར་དགོད་དམ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟེན་པས་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་མཆིས་པར་བགྱི་འམ་ ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ་ལས་དགོངས་པ་འདི་ལྟ་བུར་བརྟགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ལགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་དུ་མི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ གསལ་བར་གསུངས་པའོ།།རང་བཞིན་བསྟན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བ་དགོད་དམ་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是諸聖者亦不生分別。云何如是？諸聖者于聲與義普遍增益因，諸凡夫亦於火等自身經驗上有聲義共相之言說。由執著事物相而墮見者，即是諸凡夫于聲義共相亦增益為事物而墮見，諸聖者亦復如是。諸凡夫亦于自境分別為事物而增益，故不定是誰之事物，將成無窮盡。 對於聖者智慧提出的這些，一切智者亦作如是答覆：‘我雖未說事物自性，‘即是說，非由增益能取、所取、能詮、所詮、能作、作者、能生、所生等法。然而所說離系即是離事物與無事物分別、如實了知之體性、本自光明之性。如是為怖畏勝義諦無二之眾生宣說，顯示空性、無相、無愿解脫門。由此趣入不二法性，此為攝義。 分支義當略說：所分別與自相自性各異，為各自之境界，如是智慧提問：‘世尊，分別相亦異，事物自性相亦異，分別義相是共相，事物自性之自相是能生剎那果。世尊，分別與自性相之因不相順’，即是分別之因是增益相，自相智之因是明瞭義無分別故。由此勝義自性不可言說。 如註釋中所說：‘修習與無別，勝義由自體，色是一與多，此乃心迷亂。‘如是他人所說：‘彼是根境性，彼是聲境界，無眼從聲見，然非現量見。他由火相連，思為自語言，他由燒聲故，當知燒義理。‘如是有分別與無分別境與有境之自性，彼等凡夫各自觀察云何不如是？由彼等互相違背故，云何不如是？ 如是為遣除眾生分別故，於事物自性貪著及聖智行境之境貪著而安立為有耶？依止聖智體性之事物而說極離系法為無耶？聖者智慧如是提問，當如是思維：如諸聖者之自性為聖智所證，非如是為凡夫所分別之自性，如是以互不相順之自性而明說。由說自性故，當安立唯無分別見耶？此為其義。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་བསྟན་པས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པར་སྟོན་པར་མཛད་དམ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ ཆེན་པོ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན།ཡོད་པར་ལྟ་བ་དགོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་ལས་དབེན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཡོད་པར་ ལྟ་བ་དགོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམ་རྟོག་པ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤོམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་བསྟན་པས་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ བྱའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ལོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དངོས་པོ་དེ་དག་གིས་སྐྲག་པ་བསལ་བར་བྱའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ལྟ་བ་ དགོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ ཆགས་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་མེད། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ ཅིག་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་འཕགས་པའི་ཆུད་པ་དག་པ་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་སྐད་ཅིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྲག་གོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་ བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དབུང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀློག་པ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །དེ་བས་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་པ་ལས། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ ཏེ།།ཞེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །མེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནོ། །ཡོད་པ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ནོ། །ངས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་བསྟན་པར་མ་བྱས་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་ པར་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་ཇི་ལྟར་ན་སྟོན་ཞེ་ན།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ། །ནོར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་ མོར་སྣང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་མེད་དེ།སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་སོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པས་དབེན པར་མཛད་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ཞེས་པར་རོ།།ཇི་ལྟར་ལང་ཀར་གསུངས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་དང་། བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསུངས་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུར་འགྲེལ་པར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

世尊以顯示自性而教示無有空性之事物否？如是生疑時，世尊告曰：‘大慧，非是無有空性法之教示，亦非建立實有見’。即遠離能取所取故，無二勝義諦自性光明無分別證悟之事物當爲所示。 非是建立實有見者，如雲：‘如諸愚者分別，如是事物非有’。即常、我及外境粗重等諸分別，于諸聖者則非如是，應以顯示離自性之法而教。 無始以來以邪妄習氣對有事無事執著的諸愚者，諸聖者以真實法教示彼等，當遣除彼等之怖畏，于諸愚者非是建立有無見。 以離有事無事故，聖者自性法教示即無二故，當顯示離二相之不可言說真實智。 諸愚者於二相執著事物，如夢、幻術、翳眼所見形色及影像。于無二則彼等執著無事，如有謂夢中無色，未入睡時有色，于彼等以聖者證悟清凈自性教示則不成剎那性。 若謂’一切皆空’則生怖畏，若謂’一切皆有’則執著事物，是故當顯示離有事無事相之勝義。 如是大慧，諸有情將趣入。如是于《辨中邊論》中讀到：‘非空亦非不空，是故一切當說，有與無及有，此乃中道要義’。其中’有’即唯識性，‘無’即外境，‘及有’即離二相性故空性，此乃諸法之中道要義。 ‘我雖未顯示事物自性’者，以真實智剎那相續自性不可言說故，云何能示？以清凈世間有相三摩地，如一切智總相所說而如是顯示。 ‘以見無相於顛倒’者，以智慧觀察粗細顯現則無，以得空性等解脫故，如實證悟即于諸事物自性自然了知真如。 複次大慧，菩薩摩訶薩不應立宗說’一切法無生’等者，即如一切智性為斷除執著有事無事諸有情之怖畏故，以聖智顯示離事物，即無二事物為空性相。 如《楞伽經》所說及《解深密經》之理趣，以及至尊彌勒聖者所說義，諸至尊菩薩當以遍及推理方式如是解釋。

།ཚུལ་དང་འབྲེལ་པར་བསྟན་པ་གསུངས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཆར་གང་སྣང་བ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ དང་།མི་གཙང་བའོ་ཞེས་དངོས་པོ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡོད་པ་དེ་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཆར་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་སྔར་ དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྤྱིར་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྡུ་བར་བྱས་པས་རྒྱུས་བསྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཅིས་ན་ཐོག་མར་དམ་བཅའ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་ བྱ་བར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི།འདི་ཅི་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་རྩོད་པ་བརྩམས་པ་ན་གང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་གང་བྱས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་ཡང་བྱས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དང་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་མི་རྟག་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་ཆུད་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ལ་ཡང་གང་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ལས་མི་དམིགས་པས་ན་དེ་འདི་ན་མེད་དེ་རི་བོང་གི་མགོ་ལ་རྭ་བཞིན་དུ་འདིར་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབེན་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་གཞན་ལ་བཙལ་བས་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བའོ།།འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡང་གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་སྟེ་ཚང་བང་ན་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཡང་དུད་པ་ཡོད་དེ་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པའི་རང་བཞིན་པས་ན་འབྲེལ་པ་ལས་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་པ་ཡང་འདིར་མེ་ཡོད་དོ་ ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱུ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པས་བསྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པས་ན་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱ་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དམ་བཅའ་བ་ཡང་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུས་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དམ་བཅའ་བ་དེ་ལས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་གྱིས་བསམ་པའོ། །དམ་བཅས་པ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཐོག་མར་བྱ་ སྟེ།གང་བརྩད་པ་དེ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དམ་བཅའ་བར་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྒྲུབ་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་དོགས་པས་དེ་བས་ན་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་ནས་ལོག་སྟེ། ཕྱོགས་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་ པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དམ་བཅའ་བས་ཀྱང་སྐྱོན་མང་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ། བསྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ཅིར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འགྱུར་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་རང་གི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྲག་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཚད་མར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པས་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་སྤངས་ཏེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་དག་པ་ནི། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་སྨྲས། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་ པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ།

關於宣說與方法相關的教法，對於顯現為二者的部分，應當顯示其如同夢境、幻覺、眼翳所見之形、影像等一樣，是生起的、剎那的、無我的、不凈的事物。同樣，凡是存在的都是剎那性的，如同彈指聲和流水等。顯現為二者的眾生也是存在的、所作的、生起的。因此，一切諸法無生這樣的論點不應該預先立為宗，這是一切智者的密意。 通過所立和能立之法普遍相關的方式來攝集宗法，就能成立因所要成立的。因此，為何要首先立宗？從所說的顯示中可以了知：當爭論’此是常還是無常’時，所說的任何所作法都是無常的，如同瓶子，聲音也是所作。由於與自性法如此相關，令愚者了知其與無常無別。 同樣，在不可得的方式中，由於從獲得所見相而不可得，故此處無彼，如同兔角般此處不見瓶子。若彼存在，則不應見到處所的自性空無，如同尋求他處而不可得的應用。 果的因也是，何處有煙彼處有火，如同廚房，此處也有煙。由於果是依賴因的自性，故從關係中不會有錯。因此，立宗者也了知此處有火。 由於通過與三因相關而成立所立，故不應立宗。即使立’一切諸法無生’為宗，將有何過失？一切智者也如此懷疑而宣說：立宗也包含在一切事物之中。 由於從彼因而有入相之故，是說從彼立宗而有因相的進入，若無彼則因也將不存在，這是他人的想法。立宗彼無生，是說首先立宗，則所爭論者將衰損。如何呢？因為立宗也是無生的緣故，由於懷疑為他立所成，故非是宗，相反地，凡是與宗俱的所立由於不離能立而普遍相關的方式完全成立，應當如此運用。 立宗也將獲得諸多過失，而遍及所立與能立的方式則成就諸多功德。二者的諸相如同夢等而生起，由於顯示自體事物故不會恐懼。 依他起的種種相雖然如同夢等無生，以量遍及的方式雖是一義，但由於顯示無實事而生恐懼。如同此經中所說：‘以常性的自性，一切事物無生，依于依他起，諸人生分別。遠離諸分別，當時清凈的依他起，說為如是性，我于經中說。’ 如解深密經中所說：‘善男子，無自性有三種：相無自性、生無自性、勝義無自性。’

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་དག་གི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད པའོ།།དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་གནོད་པ་བསྐྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་ཀློག་གོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཐང་ཅིག་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། མེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་དེ་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ཡོད་དེ། མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པས་ན་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་དགག་པར་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་སཱ་ལུ་ལྗང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་བདག་གིས་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་མ་བྱས། གཉིས་ཀས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་སྟེ་འབྱུང བ་མ་བྱས་ཞེས་པའོ།།བདག་གིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་རུང་བས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཅན་ནོ། །བྱེད་པ་པོས་འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ལས་སོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ མཆོག་ནི་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ནས་འདི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པོ་མེད་དེ། སུ་གང་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏོ། །ཡོན་ཏན་མི་འཕོ་བ་ནི་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། གཅིག་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དག་པ་ནི་ གཞན་གྱི་མྱ་ངན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ནས་བྱེད།མ་དག་པ་ནི་དེའི་མི་ཤེས་པ་ཡང་སུས་བྱས། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་ནོ། །རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའོ། །ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགལ་བ་ན་རྟག་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཆད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་བཞིན་པ་སྟེ་སྔོན་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་ལ།རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྒྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པའང་ཡུལ་རྣམས་ སུ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་སྒྲུབ་ཅིང་དགའ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟར་ན་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྷག་མ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ལན་མང་པོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བར་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའོ།

關於此，無自性相是指：凡是執著為常、我、粗、細、外在微塵等諸相，皆不生為事物之自性。 無自性生是指：如同夢境和幻覺一樣，依他起的青色、黃色等諸相無有生起之自性。 無勝義自性是指：已成就，即空於二相。 如是依《楞伽經》和《解深密經》之理趣所說大乘之理，不相違背。 若有人執著為常以及如依他起般成就亦不存在，了知彼等分別，則造作損害法之過失，如《解深密經》中所說。 所謂’不從有無而生’是指：有者不應生起，因為已有，于彼有何作用？無者亦不應理，于彼亦有何作用？因為無實法不存在，故無所作，即是遮遣作用。 如《青稻經》中所說：‘非自作，非他作，二者亦非，緣起無作。’ 自作不應理是因為無因不應理。他作亦不應理是因為作者與所作相關。 如諸論師所思：‘作者是自主者，作者所欲之勝為業，成辦之勝為作’等。 此後，作者、業、作用、所作不應相互關聯。當第一剎那存在時，第二剎那不存在，故與任何皆不相關。 功德不遷移是因為不共住，以及因果本性不同的緣故。 也非從自性，因為顯現與不顯現二者相之差別，如木與灰等，故非一性。 也非從根緣起，清凈者何以因他人憂愁而受苦？不清凈者的無明又由誰造作？ 如是，對於宣說梵天等為不二者，解脫與未解脫、貧富等一性之過失。 所謂’非從常’是指常為無生，因無生故如石女子等不存在。 頓時與漸次作用相違，故常如兔角等不可能存在。 所謂’非從斷’是指非從無因。 正念即從先前經驗之因而生，依相續而生起的喜、懼、憂等分別，故可推知前世串習。 取、舍、舍心等對於樂苦之成辦必定先有，故嬰兒于諸境中成辦樂苦，生起喜不喜等。 如是，此有故彼有之緣起，其餘生等皆不應理。 因此，多次宣說緣起即是無生。 如是不生而生起相似剎那，於此迷亂相中分別為生等。

།རྟག་པ་དང་གཅིག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གནས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ཤིང་རྟག་པ་རྣམས་ནི་ཁང་པ་དང་སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་དབེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པས་སྟོང་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པས་དངོས་པོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཇི་བཞིན་ པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །དེར་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དམ་བཅའ་བ་དང་། ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་འཆའ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་དཔེ་དང་། སྒྲུབ པ་དང་།བསྡུ་བར་བྱེད་པ་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་སྨོས་པ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །དཔེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པས་དེའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དཔེའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ བུམ་པ་བཞིན་དུ་སྟེ།སྒྲ་ཡང་བྱས་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྲུན་པའོ། །དེ་བས་ན་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱིར་མཐོང་བ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྔ་ མ་ལྟ་བུ་ནི་གང་ན་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ།སྤྲིན་བྱུང་བས་ཆར་པ་འབབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལྷག་མ་ལྟ་བུས་ནི་གང་ན་འབྲས་བུས་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། དུད་པས་མེ་ལྟ་བུར་རོ། །སྤྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །སངས་རྒྱས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་པའི་རྒྱུ་སྟེ།དཔག་བྱ་དེ་ནས་དེ་མཚུངས་ལ། །དངོས་པོ་མེད་པའང་མེད་པར་ངེས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་སྤྱིར་དོན་མཚུངས་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པའོ། །གང་ན་ བསྒྲུབ་པ་ཆོས་སུ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།དེས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་གཞན་གྱིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ལ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འབྲེལ་པར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དེ་ལ་སྒྲར་བརྗོད་ཅིང་སྨྲ་བས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འབྲེལ་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ལ། གང་ན་བསྒྲུབ་པ་འདི་ཡོད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དང་དངོས་པོ་མི་འབྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱས་པ་ཡོད་པར་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་དང་མི་འབྲལ་བའོ། །ཚང་བང་ལ་སོགས་ པར་ཡང་དུད་པ་ནི་མེའི་དངོས་པོ་དང་མི་འབྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་འདི་ལ་བྱས་པ་དང་།རི་དང་རི་བྲགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དུད་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པ་ཡང་རི་བོང་གི་མགོ་ལ་རྭ་བཞིན་དུ་ས་གཞི་བུམ་པས་དབེན་པའི་དངོས་དང་མི་འབྲལ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པས་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པར་དགོངས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།གང་གི་ཚེ་ན་དམ་འཆའ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་ཡན་ལག་དང་འབྲེལ་པ་མི་རུང་སྟེ། དམ་འཆའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ལ་ཉེས་པ་དེ་ཡོད་དོ།

觀察常一增益的所依各異，作為能作與作者的關係，增益外境的粗細，依他起而趣入二相。觀察瓶子、毛毯等常法，如同房屋、村落、森林等分別時即是空性。如是以二相空性，自性光明，勝義諦不二智所顯示的事物，無思無現，以有無諸法而離分別且不可言說，剎那相續真實了知的自性真如，安住三摩地者所了知，猶如異於此的決定趣入根識與息止真實了知。 于彼中無有事物與無事物的顯示、生起、立宗、支分等、量與所量等分別，然而具相三摩地清凈世間智遍知安住者，以共相顯示聲義。其中支分即是立宗、因、喻、成立、總結，是尼夜夜迦等所安立。其中所說成立即是立宗。以同法喻成立即是因。以能立法相同而成為其法即是喻。如說聲是無常，以所作性故，如瓶，聲亦是所作，此即建立。是故無常，此即總結。 尼夜夜迦等首先建立現量，其後比量有三種：前比、余比及共見。其中前比即由因推度果，如由云生而將降雨。余比即由果推度因，如由煙知火。共比即如說由所作故無常故。諸佛教徒則說三自性因：所量彼同分，無事亦定無。其中所比量即欲知差別法。能立法與總義相同即具支分。若能立法不成立即相違支分，故由自身證知而有三支比量。 為利他故，對於他人未解者，以自性與果生關係遍攝之理，以語言表述令其了知。如是以關係遍攝之理所說，凡有此能立處即與所立不相離，如瓶等有所作性即與無常性不相離。如灶等有煙即與火性不相離，如是此聲有所作性，山巖等有煙。如是不可得亦如兔角，地上無瓶之事不相離。如是遍知者宣說支分與三因相關之密意可比知。 若於何時立宗未生，爾時由自身無事故，不應與后支相關，于說立宗等支分者有此過失。

།མི་ཤེས་པ་གང་དག་གིས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ན་མི་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྟེ། ཡན་ལག་རྣམས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པས་ བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་སྣང་བར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སྤོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་པར་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ།།ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་བླ་འོག་ཏུ་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་བས་ན་ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུ་ལས་ མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བློ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཉིད་ལས་དབེན་པ་ཉིད་དོ།།ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་མང་པོ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚིག་གི་དོན་མཐའ་དག་སྟོན་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྐད་ཅིག་རང་བཞིན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མི་གཉིས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། གླེང་བ་དང་བཅས་པར་དུས་གསུམ་ཡིད་ཆེས་པར་སྟོན་ པར་མཛད་པ་ནི་པྲ་སེ་ན་ལས་འབྱུང་བའི་དུས་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་སྟོན་པ་ནི་ལན་དུ་མར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ལ་རིགས་སོ།།བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པ། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཀུན་གཞི་མེད། །འདི་དག་རོ་བཞིན་བྱིས་པ་ཡིས། །ལོག་པའི་རྟོག་པ་ཅན་གྱིས་བརྟགས། །ཞེས་པ་སྟེ་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ།།ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་ པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མི་འཇིག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་ དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཀུན་གཞི་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ། བསླབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་མཚོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མར་ངེས་སོ། །མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུས་སླུ་བར་བྱེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ ན་ཡང་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པར་གདོན་མི་ཟ་བས་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་གཞལ་བ་དང་།ཚད་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེར་མཚུངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཀྱང་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ།

凡是無知者所作的誓言，因為未生起，所以不應作。由於沒有所要成立的事物，因此諸支分之間互為因的特徵不同，因為諸支分具有相待性而造作。 關於顯現與不顯現的特徵等，如同顯現為外境特徵的粗大有支分的一個實體，從微塵開始，如何分別，如是分析時，如同房屋、村落、森林等一樣，瓶子、毛毯等也成為空性。 無分微塵也不應上下安住，如同心與心所一樣，這是多次成立的。因此，由於內在混亂的力量，如同頭暈、昏厥等一樣，見到迷惑心識的青等色相各別顯現。 當以智慧觀察分析粗細時，不可得，那就是無念無相，遠離真實了知性。 由大悲習氣引發，當一切智者安住于具相三摩地時，會出現說法，這是多次解說的。 然後一切智者宣說一切詞義時，也是以不可言說的方式顯示一切世間三時心相續剎那自性共相。 對於本性光明無二不二的相狀，也以具相、具相、具言說的方式顯示三時可信，這是從般若經中所說的三時詞義而生起信解。 一切智者通達並可信地顯示一切詞義，這是多次宣說的，因此二與不二的法教對一切智者是合理的。 解釋總結偈頌：‘無自性無分別，無實體無阿賴耶，此等如同幻相，是愚者妄分別。‘即由於所取的自性無實，故分別識也無實。 由於無住于蘊及無不壞滅，故分析粗細時即是空性。如同聖般若波羅蜜多中所說，無住于外在蘊，也無執著常我等不壞滅的實體。 於此作如是想：‘身受用處顯現，阿賴耶普遍生，八識九識如是，如同海洋波浪。‘如是生疑后一切智者宣說。 ‘無阿賴耶’是說，即使在夢中，身、受用、處所顯現的單一阿賴耶識各別顯現，由於種種學處圓滿成熟的力量，顯現為種種差別相的識各別顯現。 即使在夢中，由於在海等處沐浴等無欺，故定為量。憂愁陽焰等水有欺，故非量。 如是，在未入睡時也必定有欺與無欺，二與不二說的差別僅是顯現，在所量與量的安立上是相同的。 外境也無實，如同夢境、幻覺、眼翳、影像等一樣，能取所取相皆未生，是空性，是無自性。

།དེས་ན་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་གཞིགས་ནས་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱིས་པ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར། །མུ་སྟེགས་ཀུན་ལ་བསྒྲགས་ པའི་ཕྱིར།།དངོས་པོ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ནི། །སུ་ལའང་སྐྱེས་པ་ཡོད་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར། །དམ་འཆའ་བ་ལ་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་དེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པ་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པ། བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པར་འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ལས་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཙོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་གང་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི ཕྱིར་དེ་དག་གི།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེར་བརྗོད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་ པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བདག་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པ་རྣམས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མི་སྐྱེའོ། །དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།བརྟག་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་རྣམས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་རྒྱུའི་ སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་འཆའ་བ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྒྱུ་དེ་དང་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །འགྲུབ་བློ་དེ་ཉམས་དེ་དག་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དང་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་འཆའ་བའི་རྒྱུ་དང་ངོ་། །འགྲུབ་བློ་དེ་ཉམས་དེ་དག་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་དམ་འཆའ་བ་མ་སྐྱེས་པའོ། །དམ་འཆའ་བ་ལ སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ།།འོན་ཏེ་དམ་འཆའ་བ་ན་སྐྱེས་ན་ནི་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་དངོས་པོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་དམ་འཆའ་བར་མི་བྱ་སྟེ།འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ།

因此，當用智慧觀察分析身體、受用、大地等粗細事物時，就像房屋、村落、森林等一樣，當觀察不到時，那時就知道外在的身體等是由愚昧顛倒的凡夫們所妄想執著的自性，這是一切智者所了知的意趣。 為向一切外道宣說諸法皆不生，任何具緣事物都無生。對於主張一切事物不生的論點是無常的。這是說生等諸法並非獨立存在，當一剎那存在時第二剎那便不存在，因此事物與緣並不相應。如同論師們所分析的：作者是自主的，作業是最勝願望，能成就的主體是作者。如此這般，作者、業、作用、所作、能作者都無相互關聯而生。 因此為向一切外道宣說，諸法皆不生。所有外道都是主張常見和我見的。佛教徒則是主張無我的。因此他們說：‘一切有為法剎那無常，何有堅固作用？所生即是作用，作者亦如是說。’ 依他起顯現的諸法也如夢境、幻術、眼翳等一樣無生性。如解深密經中所說，我、常等分別如石女兒等本不生故不生。勝義無二真實智的剎那相續也因不可言說，故僅說’此有故彼有’而已。 分別的補特伽羅等增益於法無我、人無我二者中也是不存在的。由於諸剎那法不具緣故，諸法皆不生。因為在某一剎那有因的剎那時就無果的剎那，所以諸事物不具緣，這是一切智者所了知的意趣。 為何說’主張諸法不生是無常’等？為此說道：‘由具彼因故，成智彼壞成。‘其中’由具彼因故’是指立宗的因。‘成智彼壞成’是指因為包含在一切法中，所以立宗不生。 由於立宗等能立法無實故，所立也不成立。若立宗生起，則一切法也成生。因此應如前所說方式以夢等顯示事物。不應立空性、無自性等宗，而應說如夢、幻術、眼翳、影像等一樣，一切法空性、無自性的外境色等。

།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆུད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་རང་བཞིན་བསླད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ།ཇི་ལྟར་ལོག་པ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས། །སྐྱེ་བོ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་། །དེ་བཞིན་དངོས་པོར་རྣམ་རྟོག་འདི། །ལོག་པར་བྱིས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས། །ཞེས་པ་སྟེ། བདག་དང་ གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་ཅིང་ནང་གློངས་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འཛིངས་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང་། དེར་ནོངས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཅེས་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིགས་པ་གཞན་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་རྟག་པ་ཙམ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དེ། །བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ། །རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་རྟོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་ ཏེ།གཅིག་པུ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཚད་ཅན་དང་། ཡངས་པ་དང་། ཟླུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན། བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་ དང་།བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། ཡན་ལག་ལས་འདུས་ཤིང་བརྟགས་པས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གཅིག་ པར་མི་རིགས་སོ།།ཕྲ་མོའི་གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་དང་། རེག་པ་འདུས་པ་ལ་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་གདགས་པར་བྱ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དོ། ། གང་ལ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། མཚན་དང་དངོས་པོ་རྣམ་རིག་དང་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡོས་པ་ལས། །ང་ཡི་སྲས་རྣམས་འདས་ནས་ནི། །དེ དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྤྱོད།།སྨིག་རྒྱུ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཆུ་མེད་པ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ། །སྣང་ལ་བྱིས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་ལྡན། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྦོམ་ པོ་དང་།ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ། །གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་དེ་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ ཆགས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཆུ་མེད་པ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གློངས་ནས་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །སྣང་བ་ཙམ་ལ་དག་པ་དང་མ་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ དེ་བཞིན་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་སྟོང་པར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་རོ། །ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འཕགས་པའི་མཐོང་བ་དག་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །སྐྱེ་དང་འཇིག་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །སྣང་མེད་རབ་ཏུ་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་པ་སྟེ། འཕགས་ པ་དང་བྱིས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་དག་པ་དང་མ་དག་པའོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་གློངས་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པའོ།

一切世間的迷惑都是由於執著能取所取的自性而產生，這是由遍知者自身所證明的。 如同錯亂的毛髮纏結，被眼翳者所見。如是對諸法的分別，是愚者的錯誤執著。 不安住于自他相續的力量所生，如同內心迷亂、頭暈、昏厥、眼翳等纏結，對所取的事物必然執著，對於這些過失執著為實有。即使愚者所見到的事物實際並不存在。 遍知者建立其他道理：三界僅是暫時的，諸法自性本無有，分別執著之自性，具分別者起執著。 單一、粗大、巨大、有量、寬廣、圓形等身體，以及瓶子、毛毯等物質的差別等，具分別者起執著。 如是形相，熟與未熟、動與不動、有障與無障等差別，由支分組成而觀察的種種差別，由方位部分差別而分，如房屋、部落、森林等，不應是單一形體。 若要安立微細色、味、香、觸聚合為毛毯、瓶子等，色等微塵也由方位部分差別分析則為空性，諸法自性本無有。 遍知者觀察：無有如是能取所取之事物的形相。 同樣建立：名相及諸法了知，以及意識的動搖，我的弟子們超越后，彼等無分別而行。 如同對陽焰，無水執為水，愚者見顯現，聖者具殊勝。 其中名相是指色等，對此了知。隨即是意識，分別粗細等。以智慧觀察而破除不執著時，超越一切相而住于無分別中。 遍知者思慮：為何無有色等卻對此貪著？而說：如同無水執為水，內心迷亂而對顯現執著為外境。 僅是顯現而了知為清凈與不清凈，故聖者與凡夫如是：聖者智慧見無常、苦、不凈、空。凡夫則顛倒執著為常、樂、凈。 具殊勝是指超越凡夫智慧的聖者三解脫清凈殊勝智慧。 遍知者如是說：聖者見清凈，從三解脫生，解脫生滅已，無相善行者。 這是聖者與凡夫二者見清凈與不清凈。聖者從三解脫而生。凡夫則從內心迷亂不安住的無明和業報所生，如同頭暈、昏厥等，顯現輪迴種種相的意識。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྟག་པ་དང་། གཅིག པུ་དང་།བདག་དང་ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་གནས་སོ།།ཇི་ལྟར་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དགོངས་པ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་སྟེ་ཉོན་མོངས་དེ་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །དེ་སྟེ་རྣམ་དག་དེ་མི་འགྱུར། །འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ འགྱུར།།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་དག་པ། །དྲིར་བཅས་དྲི་མ་མེད་པའང་དེའོ། །ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས། །དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་བས་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་མི་སྨོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ན་[(]དབུང་[,]དབུས་[)]མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་བཤད་པ། ཆུའི་ཁམས་དང་། གསེར་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལྟ་བུར་དག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ལགས་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྣང་མེད་དེ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་མེད་པའང་མེད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མཉམ་པས་ནི། ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པས རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་ཅན་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་དངོས་པོའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེར་རྟོགས་པ་ཅན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པས་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དགོངས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་ འབྱུང་ངོ་།།ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡུད་ཙམ་དུ་གནས་སོ། །བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་རོ། །དབུགས་ཐུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གནས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་དངོས་ པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དངོས་པོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་མཉམ་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་འདིར་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། ། ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྟག་གོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད པས་དངོས་པོ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མེད་ཅེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཇི་ལྟར་དངོས་མེད་དངོས་པོ་རྣམས། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་བྱེད། །ཕྱི་དང་ནང་གི་གཡོ་བ་རྣམས། །ནམ་ཞིག་སེམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་ ཞིག་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་དངོས་པོར་མི་ཤེས་པ་དེ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་མི་གཉིས་པར་རྣམ་པར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

當以智慧觀察並了知粗細差別而不見時，彼時二相的有和無一切，常和一，我和業，作用和作者相關的生滅等特徵差別的諸法不可得，因此聖者們的智慧是無思無相的勝義諦不二真實了知，自性光明而住。 如尊主聖彌勒所思維而說：‘若無彼煩惱，一切眾生得解脫，若無彼清凈，精進將無果。煩惱與清凈，有垢及無垢，如水界黃金，及虛空清凈。’ 即當以智慧不見時，由見空性故不執相，心不希求，三解脫門漸次無相而行的彼等聖者的不二智慧，如《辨中邊論》所說，如水界、黃金、虛空界般清凈。 又如聖者們所證的自性離一切相，遍智如是思慮而說：‘諸法無所現，瑜伽師無無，由有無平等，聖者果得生。’ 其中無相是一切法的勝義，即離能取所取相。如何成為分別？遍智開示：應以真實了知而證悟，如是相即是瑜伽師的事物。 云何？如彼了悟者即決定趣入根識所經驗。依意趣而言，一切眾生心的分別念生起。 決定趣入根識僅暫時安住。無思無相的真實了知則長時安住。能忍者唯安住于真實了知。 聖者們如是相的果由有無平等而生，如聖般若波羅蜜多所說：非由有證悟，亦非由無，云何？由有無平等故。為斷除有無分別故，此是其釋義，應知是遍智之密意。 如此經中所說：‘非以相及業，有法我涅槃，遮除分別識，我即得涅槃。有待無對待，有亦待無生，是故不知無，有亦勿觀察。’ 有無平等無分別即是中觀三摩地。云何由無法令諸法平等性無？遍智如是思慮而說：‘云何無法令，諸法成平等，內外諸動念，何時心不知。’ 即何時心不知能取所取事物時，彼時由自性光明的不二證悟者們，二相事物成為平等性。

།ཕྱི་ནང་གི་གཡོ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ལ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་སེམས་ཀྱང་མི་རྒྱུན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེས་ ན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིས། །དངོས་པོ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པས་དོན་དམ་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དཔྱད་པའི་ལེའུ་ཕྲན་བཅུ་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ནམ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཛིན་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ ཞེས་བསྒྲགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། །རྣམ་པར་རིག་པའོ་དེའི་དོན་མེད། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་སྟེ།དམིགས་བྱ་དམིགས་དང་བྲལ་བར་ནི། །གང་ཚེ་འདུས་བྱས་མཐོང་བར་ནི། །མཉམ་ཉིད་སེམས་སུ་མཐོང་བ་ནི། །དེ་ཚེ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་པར་རོ། །ནམ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཆ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བླ་འོག་གི་ཚོགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་མཁྱེན་དམ་ཆོས་འཛིན་པ་འགྲེལ་པ་ནི། །བདག་མེད་གྲུབ་མཐའ་ཚུལ་ནི་རྒྱས་པ་ལ། ། ངས་གང་འདི་ཡི་རྣམ་དཔྱད་འདིར་བྱས་པ། །གང་ན་སྔ་མའི་ཀླུས་བོས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས། །འགྲེལ་པ་མ་བྱས་བདག་གིས་བྱས་ནས་ནི། །ཚད་མ་ལུང་དང་རིགས་པ་སྦྱར་ནས་སུ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ལེགས་བཤད་པ་ཡི་ཅི། །ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་ཉིད་ནི་བཏབ་པའོ། ། ཞེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་ཆ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་གཅིག་པར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གནས་སོ། །དེས་ནི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ།།གློངས་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ངེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པའི་ལས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ།

關於’外內諸動’等詞，是以剎那真實了知的本性而不分別外境所取。如是形相的勝義諦無二真實了知的自性中，雖然心也不作能知所知之實體的相續，更何況文字和聲音。因此，真實了知不會破壞無二實體。 如是，至尊聖彌勒所說：‘以無二實體，即是空性相。‘如解深密經所說：‘以二相於勝義中無自性。此處所說即是以自性光明所攝空性。’ 《楞伽經》由阿阇黎耶謝吉祥賢所解釋之第三品中現量與比量考察之第十小品。 大慧請問：‘世尊如是說道：當所緣義為智所不緣時，即是由無能取所取而無執取。由無執取故，所謂分別之識亦不轉起。‘如聖彌勒所說：‘義與有情我，識現起顯現，即是唯識性，彼義無故無，以彼無故空。‘此是住於一切智方，‘所緣離能緣，若時見有為，平等心所見，爾時不壞滅。’ 當粗細分析觀察時，如房屋、村落、森林等皆無所有即是空性。無分者亦不應成上下聚集，如心與心所。 遍知持正法註釋者，于無我宗義廣大理，我於此中所作觀察，昔時龍智諸友人等，未作註釋我已作已，契合正理教量而說，然於此中善說何為，即是發此邪愿而已。 外境論者承許極微無分，彼等於方分差別分析時不應為一。故由無外境所取實體故，能取實體亦無。當以慧觀察時， 不緣粗細所知時，即是無思無相勝義諦不二，安住于實非實平等性真實了知中。由此決定趣入根識與息住真實了知，如是無思無相勝義諦不二真實了知不可言說而不壞滅。 以愚癡力于身定執為有情。於心相續執為常一我。于眼等識分別為作業，由有情等聚非一切義之所取實體故，識不轉起。

།དེ་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུར ན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ན་ཅི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་སམ།ཅི་གཞན་གྱིས་ཟིལ་དུ་བརླག་གམ། ཅི་བསྒྲིབས་པས་སམ། ཅི་རིང་བས་སམ། ཅི་ཧ་ཅང་ཉེ་བས་སམ། ཕྲ་བའི་དངོས་པོས་སམ། ཅིའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པས་སམ། ཅི་ཡིད་བསླད་པས་སམ། དེ་དེ་བཞིན་ དུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རམ།གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་རྒོལ་བའི་ཐེ་ཚོམ་དུ་བཟློག་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གསོལ་པ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོགས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ནི་ངས་དེ་ལ་ དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིད་ལོག་པ་དང་། སྨྱོས་པ་དང་། མྱོས་པ་དང་། བླུན་ པ་དང་།ལོང་བ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། གླེན་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། ཟིལ་དུ་བརླག་པ་དང་། རིང་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་དང་། བསླད་པ་དང་། ལོག་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པར་སྨྲ་བའི་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ནི་ཐ་དད་པར་རྟོག་གོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐ་མི་ དད་པར་རོ།།ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་དང་། གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་གོ། །སྒྲ་པ་རྣམས་ནི་བདག་གི་ཤེས་པ་ཡོད་པར་རོ། །ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་སུ་ མེད་པར་རྟོག་གོ།།ཞི་བ་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཞིབ་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་རྟོག་གོ། །གཏོགས་འདོད་པ་རྣམས་ནི་གཏོགས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་རོ། །གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་གི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བསླད་པའི་རྣམ་པའོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ མཐའ་དག་གི་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་།གཅིག་པུ་པར་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་མང་བ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་། ཐར་པའི་རིམ་པས་ནོར་པ་དང་། ནོར་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། ནམ་ནང་འཁྲུགས་ཏེ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བའི་གཟུགས་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟར་ཐུན་མོང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེར་ནི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཉིད་མི་སྣང་ངོ་། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་ལ་སོགས་པར་དོན་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྣང་ངོ་།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།

關於此，聖者大慧所問：對於應知的認知，為何會不能完全了知？是否是因為不了知自相與共相？是否是被他人所勝？是否是因為被遮蔽？是否是因為太遠？是否是因為太近？是否是因為事物太微細？是否是因為不具備感官？是否是因為意識被染污？或者是因為混雜？數論派等論敵的疑問得以遮止。 大慧對一切智者稟白：對於自相和共相的了知也可能來自於疑惑。對此，一切智者後來的觀點是我對此思考，等等。當以智慧觀察而不能獲得所緣對象的意義時，就建立唯識的觀點，而不僅僅是因為不了知。 並非因為睡眠、發狂、醉酒、愚笨、盲目、啞巴、幼童、愚昧、遮蔽、被勝、遙遠、微細、不明顯、染污、顛倒等各種認知而說建立唯識。 其中，主張他性、非他性、自相共相有別、無別的諸論師都是錯誤的。如同正理派等認為共相是有別的，數論派認為是無別的。 剎那論者和勝論師認為自相和共相是有別、無別、他性、非他性的自性。聲論師認為有自我認知。婆羅門論師認為是不二的。寂靜論師認為世間具有微細的力量。執著論師則持執著論。二元論者的認知是外境的染污相。 不二論者對一切世間的了知增益為常一。佛教徒的特點是認為眾生的了知是剎那相續而生且眾多，以輪迴和解脫的次第分為錯誤和無錯誤。 如同內心混亂、頭暈、昏厥的形象和眼翳的自性一樣共同生起。外在的粗細分別，如房屋、村落、森林等的分別時，彼時無分別無顯現的勝義諦不二相續，雖然正確了知而不可言說，雖未生起二相卻起分別。 其中不顯現常與無常、所作與能作、外與內、能取與所取、作用與作者、所生與能生、所詮與能詮等二相的言說。 于無分別離戲智中顯現常、一、我以及外在粗相等一切義的分別。聲聞乘者對於花朵、痛苦、不美等的分別進入無外在事物二相中。

།དེས་ན་རྟག་པ་དང་། མི་ རྟག་པ་དང་།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་མི་སྣང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་ བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་མ་སྐྱེས་སོ།།དེས་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ ལས།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ལྟར་འདུས་བྱས་སུ་དཔྱད་པའམ། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ཡང་། དམིགས་བྱ་དམིགས་དང་བྲལ་བར་ནི། །གང་ཚེ་ འདུས་བྱས་མཐོང་བ་ན།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མཐོང་བ། །དེ་ཚེ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། །གཞན་པ་དང་གཞན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ མེད་དོ།།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་ངས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ཡང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་པས་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་ཏེ།ཤེས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དུས་མཉམ་པས་ན་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དུས་ཐ་དད་པ་ན་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་གང་གི་ཚེ་ན་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་མེད་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ སུའི་ཡིན།དེས་ན་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་མི་རྟོག་པས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ ཕྱེ་སྟེ་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་མི་སྨོན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཆོས་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛུངས་པ་སྤངས་ཏེ། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོག གི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ཐོབ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་དང་། འོད་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ལ་བཟོད་ ཅིང་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།འོད་འཕྲོ་བ་ལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྤྲོ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།མངོན་དུ་སོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་ཕྱེ་ནས་ནམ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་ལུགས་ དང་ལུགས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་གོ།

因此，對於常與無常、有為與無為等的分別念，在勝義無二中不顯現差別相。依他起性如同夢境、幻術、眼翳、影像等一樣，因無有生起自性，故未生為能取所取之事物。 它既非常亦非無常，既非有為亦非無為，既非生亦非未生，如《解深密經》中說：‘善男子，所謂有為與無為，是佛陀假立之詞。‘如同幻化之色，無論觀察為有為或無為，皆因非由根等所作故。 無論如來出世與否，如是真如及法界自性光明遍滿之法性，從本以來即已安住。因此，有為剎那相續生起時，‘當遠離所緣能緣時，若時見到有為法，即見平等性之心，彼時不作壞滅想。‘故說此即是真實智慧。 其他諸宗派的分別念雖有諸多智慧，然彼等無有真實智慧。以智慧觀察時一無所得，此即是遍知所說’我安立唯識’之密意。 所謂有無等，因外境之有無亦無所取事物，故識不能取著。因識與所知同時，故無能益所益之事，若時間不同則無關聯，當一者存在時另一者不存在，則誰有能取所取之事？ 因此不應有能生所生之事。識與所知二者既不分別為能取所取，故非能取所取。當以智慧觀察，分析粗細方分，如同房屋、村落、森林等空無所見時，于空性亦不執著相，由不執著相故心亦不願求，如是而入解脫門。 如是獲得法無我、人無我三昧時，因無常、我、我所執著，故斷除執著，為利益一切眾生而趣入。以福德智慧資糧獲得極喜地后，由戒波羅蜜圓滿而住于無垢菩薩地。 戒波羅蜜圓滿后，發光地中為利益一切眾生而修忍辱，並趣入證法神通。焰慧地中清凈精進波羅蜜，趣入證法歡喜。極難勝地中為利益一切眾生，為斷盡煩惱而入禪定。 現前地中以智慧觀察，分析粗細方分，當無所得時，由趣入甚深法故，而入順逆緣起。

།རིང་དུ་སོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་ཞིང་བར་དུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་མེད་ ཅིང་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་ནི་ཆོས་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པ་སྟེ། ཆུ་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཆར་པས་འཇིག་རྟེན་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དབང་བསྐུར་ཞིང་དར་ལ་སྲབ་མོས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་ཤེས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་ས་བཅུར་སྤོང་བར་བྱས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སར་སྐྱེ་སྟེ།འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ ཚུལ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐུ་དང་། སོ་སོར་སྣང་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འབྱེད་པའི་སའི་ཁྱད་ པར་ཐ་དད་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་བསྟན་པའི་ ཚུལ་ལོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སོ་སོར་བཞག་པའི་ཚུལ་ནི་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ བ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གནས་སོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་དེའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་། །བདེ་བར་འཛིན་ཅིང་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ང་ཡི་ཚུལ་ནི་རྣམ་ གཉིས་ཏེ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་བསྟན་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པ་བཤད། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་གྲུབ་མཐའོ། །འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པའོ། །གཅིག་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་དང་།བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བས། འདི་ཐམས་ཅད་ཚངས་པ་ཞི་བ་ ཡིན་པས་ན་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་དག་ལ་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

遠行地即是如此遠離三界貪慾，平等趣入三十七菩提分法，圓滿成就方便波羅蜜多。 不動地即是為利他而圓滿成就愿波羅蜜多，通達緣起法始終皆空，中間二者自性亦空，如夢如幻二相生起，無作者與作業的關聯，前後無二剎那相續，于有無諸法無分別、無思維、無顯現，趣入通達勝義諦無二真實智。 由大悲習氣所喚醒，安住于具顯現三昧中而說法。 善慧地即是獲得法、義、詞、辯才及四無礙解，了知眾生意樂與習氣而說法，圓滿成就力波羅蜜多。 法雲地即是圓滿一切諸法，如大云般以佛法甘露雨潤澤世間，由一切智灌頂，如薄紗覆蓋般了知一切壇城， 由無煩惱無明習氣及無等持，於十地中斷除所斷，成就一切智。 見道即是獲得法無我、人無我三昧，故生於極喜地，斷除慳吝等煩惱，圓滿佈施等波羅蜜多，因此區別于聲聞。 所謂二種方式等，教法方式即是僅以顯現的二相智慧，佈施等資糧、具顯現三昧身、各別顯現相神變、音聲壇城、為自他利益分別地差別的種種方便， 如是蘊、界、處、緣起、三十七菩提分法、十力、無畏等二相顯現即是教法方式。 宗義安立方式即是以智慧觀察所知粗細，分析后無所得，即是無思維、無顯現、勝義諦無二菩提自性光明，安住于瑜伽師中。 一切智安住具顯現三昧中，總相而言即顯現其說法。 為令善解受持，一切智者以偈頌攝義：‘我之方式有二種，宗義與及教法門，為諸凡夫說教法，為瑜伽者說宗義。’ 一切智者以次第說法即是二與不二。一與異、俱及俱非之分， 離於外道二與不二諸說者，他們執著梵天、帝釋等為一的遍計，如持咒者之究竟說，謂’此一切是寂靜梵’而說教法，于彼等則成解脫與未解脫、富裕與貧窮等一性之過失。

།གཞན་དག་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་ཐ་དད་པས་གཉི་གར་ འདོད་དེ།དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལྔ་དང་། ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་དང་། དྲུག་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། མི་དད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་ མིག་འཕྲུལ་དང་།རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དེས་ན་གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་གོ། །སེམས་ ཅན་གང་དག་ལ་བསླད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་ལྷུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ནི་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་ རྣམས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏམ་ཞེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ང་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་མི་འཆད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུ་བ་དང་ཟད་པ་མ་ཡིན་ གྱི་ཞེས་པ་སྟེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པར་རྟོགས་པས་འདུ་བ་དང་ཟད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་མི་གཉིས་པ་ བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པའི་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྷག་པ་རྣམས་མེད་དོ། །དེ་བས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། མངོན་པར་འབྲལ་བ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་ བ་སྟེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་སོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ། ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཅིང་གཅིག་པ་ རྣམས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་ལ་དུ་མར་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉི་གར་སྨྲ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་སླུ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པར་གཞག་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམས་རྟག་པར་ཡང་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་མི་རུང་ངོ་། །ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ཚོར་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འབྱུང་བ སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན།ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

其他的數論派、正理派、勝論派等認為能取所取是有差別的，他們主張二者都存在。他們有二十五真實、十六句義和六句義。 第二種是剎那論者和順世外道等認為有差別和無差別。由於外境事物不存在，一切二取相的識都如同夢境、幻覺、眼翳、影像等是不生的。因此，二者、非二者、生與不生等分別，都是在二取相的識上分別。 一切有染污的眾生都墮入順世外道見。順世外道是顛倒見，即由於無明力，眾生對無常、無我、不凈、苦、空等法顛倒認為是常、我、樂、凈。 因此，外道宣說常、一、我、外境、二取等的見解，都是在顯示順世外道的一切邪見。 因此聖者大慧問道：‘世尊也宣說順世外道見嗎？‘世尊回答說：‘大慧，我不宣說順世外道見。為什麼呢？不是集起和滅盡。’ 即在二取相的識上，由於了知作用和作者的關係而有集起和滅盡的分別，以及生、住、滅等其他法的分別。而在剎那相續的無二、不可言說的真實智中，並沒有常住的生滅等增益法。 因此，離開作用、作者、相應和能相應的緣起是不生的，僅僅是前後相續的存在。因果之說是假立法。 外道所說的常住，因為無因，如同石女兒等是不存在的。梵天、帝釋等常一之法不是因，因為如同石女兒等未生故。無實法也不可能是常一，如同兔角等。 一法不可能是多，如同色法與無色法、冷與火等。二取論也不應理，因為無外境故無能取，由此，以量和所量等言詞安立欺誑與不欺誑，如同夢境和幻覺等。 外在的大種等言詞，除了各別顯現的認識之外沒有實體，因此不應成為順世外道見。說地、水、火、風是真實的，從它們產生感受等說法是不應理的。 當分析粗細大種時，如同房屋、村落、森林等是空性。

།ཀླ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རང་བཞིན་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ གྱུར་པ་དང་།མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དག་རང་བཞིན་འགལ་ཏེ། དེས་ན་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་འགལ་བ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་ བར་མི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བྱིས་པས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་དོན་དམ་པ་ རྟོགས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྟོན་པ་མཛད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ང་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་མི་འཆད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློའི་ ཁྱད་པར་བྱ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་གནས་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་ པ་དང་།མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད་པ་དང་། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རང་གི་བློའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་ནོར་པ་ལས་གྲོལ་བས་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་ དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་གྱི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པ་དང་། བདག་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་ འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་མང་སྟེ། དག་པའི་དུས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའམ། མི་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་རྟག་པ་དང་། མི་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འཁོར་བའི་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཐ་དད་པ་དུ་མས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲོལ་བའི་དུས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ཞི་ལས་གྲོལ་ཞིང་རབ་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཁྱད་པར་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གནས་ཐ་དད་པ་ཕྱེ་བ་ན་ཤིང་དང་། ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྣང་བ་མེད་པའི་སྒོ་ལ་ཞུགས་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་གྲུབ་པའི་མཐར་འཇུག་པའི་ལེའུ་ཕྲན་བཅུ་གཅིག་ པའོ།

迦毗羅和勝論師們所說的差別和無差別也是不合理的，因為一個自性中不可能有兩種自性，有和無、實有和非實有等自性是相違的，所以說既有又無、不可言說等也是不合理的。同樣，說實有和非實有二者都是一個相違的不可言說的自性也是不合理的。 大乘中離開實有和非實有分別的勝義諦是什麼樣呢？對此，凡夫應斷除實有和執實有的分別，證悟本性光明的勝義諦，如是一切智者以無二的總相作開示。因此這樣說道：‘大慧，我不說落入一切外道分別之中。’ 如何區別如來智慧的殊勝呢？對此一切智者作如是開示：為什麼呢？就是說，不執著外在的實有和非實有，安住于唯是自心顯現，無有二入，不起分別，無有相的行境，不起唯是自心顯現的自心顯現分別。因此，一切智者宣說了自己智慧的殊勝，不同於外道說二和不二者。 以外在實有和非實有，區別如來智慧殊勝于數論、正理師、勝論師、耆那教、勝論派和順世外道等說外境者。 外在粗細方分差別分析時，如房屋、村落、森林等成為空無，因此外境是不存在的。當所緣不可得時，由於自心解脫錯亂，將通達無二剎那相續的真實，而不是通達一切眾生本性的常一我等自性。 因此，說不二者會有解脫與未解脫、富有與貧窮等一性的過失。常性因為無生，如石女兒等是不存在的。諸如來的剎那相續所生的證悟是眾多的，在清凈時成為無實有非實有、無分別無思維無顯現的勝義諦無二證悟。 因此，不應如外道們所說的常一。佛教證悟的差別是在輪迴時由眾多不同苦分別，解脫時由離苦解脫及寂靜三摩地差別而成。同樣，分析處所差別時，如樹木灰塵等不應是一性。 因此，為利他入空性、無相、無愿解脫無顯現門時，一切智者安住于有顯現三摩地。 此為聖入楞伽智慧吉祥所造三品中入宗派品第十一分

། །།ངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་དུས་གཅིག་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་གསོལ་བ་སྟེ། ཀྱེ་གཽའུ་ཏ་མ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངས་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱས་སོ། །ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བྱས་ཤེ ན།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དང་པོའོ། །དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅིར་བརྟག་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་དུ་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་བྱས་པ་དང་དེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། རྟག་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། སྔ་མའི་ འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་ཆོས་སུ་བརྟགས་པའོ། །རྒྱུ་མེད་ཅིང་མ་བྱས་པའི་རྟག་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀློག་པ།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེར་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་ཡི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མིན། །མེད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། །དངོས་པོ་ལ་དེ་ རྣམ་རྟོག་འགྱུར།།ཚུལ་ནི་དངོས་པོ་རྗེས་ཐོགས་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་ པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་ནི་སྔར་བསལ་བའོ། །ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།བདག་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གི་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྗོད་དུ་ མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེར་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། བདེ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི། །གཞན་དུ་མི་རྟེན་འབྲེལ་མི་ནུས། །དེ་ཕྱིར་ དེ་དག་རང་རིག་ནི།།མངོན་པར་བརྗོད་དང་འབྲེལ་པ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱིའི་རྣམ་པར་བཏགས་པའི་དོན་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་འཇུག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་རྣམས་ནོར་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ།ཇི་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཏེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་གནས་ཐ་དད་པ་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ པ་ནི་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཅིག་པ་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད། དེར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མའོ།

關於所謂的神通等，是在一次一切智者（佛陀）時，外道路伽耶陀請問說：‘噢，喬達摩，一切都是所作。‘智者大德，我對此如是說：‘噢，婆羅門，如果一切都是所作，這就是第一個外道路伽耶陀。‘若問此處一切智者的密意如何理解？在世間與作業和作者有著明顯的關聯，智慧是所作及從彼而生，從常而生。諸法無人造作，僅是前者之後此者存在，此即是法的觀察。無因且非所作的常法是不合理的，因為無實體故，如兔角。同樣，無常等諸法剎那性不應有差別，如聖大眾部諸人所誦：‘一切諸行剎那性，無常何有作者耶，所生即是彼作者，作者亦說即是彼。‘如《註釋》中所說：‘彼無少許實有性，唯是趨向于無性，於事物起分別想，此理隨順於事物。‘因此，剎那性中不應有生滅等其他，所以外道所說一切是常、是一、是二俱、是二俱非等分別想都不合理，如是已在前面破除。 說一切是能生和非能生是不合理的，因為對不可言說的剎那性來說，不應有能生等增益。同樣，所作與非所作、常與無常、有我與無我、剎那與非剎那等各別顯現的分別，是從隨眠習氣成熟而生的二取分別識中執行，而不是在無二的不可言說的剎那相續的真實智中。在自相由自證悟中，剎那分別想是不生的，如法稱論師所立：‘樂等自性者，不依他不能，是故彼等自證，無關言說相連。‘因此，自相剎那相續無分別真實智是不能顯示的，共相假立義於始終邊際顯現，剎那等名言也隨之執行，而於自相剎那則不然。 因此，外道路伽耶陀的一切是剎那性和非一切智者之處，善逝與非善逝等眾多人都錯入其中。如影像等，由於諸事物無自性，故無剎那滅的事物。對於如何各別顯現，如是諸剎那性，如彈指聲般前後時位無差別。種種如房舍、村落、森林等不應是一，因為被二相所破故。於一事物不被破故，如何無成立的自性？彼中二相空性真實智是現量。

།གང་མི་གཉིས་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་ལས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འཁོར་བའི་དུས་ན་ཆུད་པ་རྒྱུན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མས་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། དག་པའི་དུས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་ཏེ་གནས་གཞན་པ་སྟེ། དེ་ ལྟར་ན་ཡང་ཤིང་དང་ཐལ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ན།ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་པུ་རུང་། ལ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ། གྲང་བ་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་དངོས་པོ་གཉིས་ ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།།གཞན་དག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ། དེའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་ བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྨི་ལམ་དང་།རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། གང་དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པས་གློངས་ཏེ། འཁོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་བསམ་དུ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་གང་གིས་ངེས་པར་འགྱུར། མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཅིས་ན་ཞལ་གྱིས་ མི་བཞེས།མ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་དགོངས་པ་ཐ་དད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་མས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་སྲིད་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་མི་རྟག་གོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཡེ་གནས་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག པའི་རྒྱུད་དུ་འདུས་བྱས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་རྟག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་གི་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ང་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་སྐྱེས་པས་སྟོན་ཏེ། བྲམ་ ཟེ་ང་ནི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་གི་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་ཐོག་མ་མེད་པའི ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྣང་སྟེ། དེ་ནི་རང་གི་རྣམ་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དོ།

有些外道認為’無二’即是常，這種想法是不對的。在輪迴時，相續不斷受諸多痛苦差別所分，怎麼會是常呢？在清凈時也從痛苦中解脫而住於他處，如此則如木材和灰塵等一樣次第分解，怎麼會是一體呢？ 有些人認為是剎那和非剎那兩種本性，如冷和火等一樣在一個自性中有兩種事物，這是不合理的。其他人說由於無實在故既非剎那也非非剎那，這也不合理，因為實在中沒有剎那性，其自性常住，由於無二事故是一性。 如夢幻、幻術等有為法和無為法、常與無常、剎那與非剎那、非非剎那與非剎那等諸相，如夢與非夢，雖體驗到事物差別但無自性。因此，由於無明迷惑，輪迴時的一切認知都是不真實的。 以智慧觀察，見到空無二相，那就是不可思議、無相、勝義諦、無二的真實了知。 那麼剎那與非剎那究竟由什麼來確定？由現量體驗。為什麼一切智者不承認一切都是剎那性的？因為未作如是思維。由於見解差別，眼等識在其他生存中不與剎那相相應。 心則以剎那相續不斷地與其他生存相連。彈指聲不與其他剎那相連。因此一切智者未思維一切為剎那性的意趣是無常。 依據了義解釋方式，如有為法和無為法，本來法性誰也不能造作，非無為法即是剎那相續的有為法。如是，一切智者思維一切為常與無常等的意趣是常。 增益為外境，於二相分別識增益的一切言說安立，而於無二剎那無分別則不然。於此一切智者名言義的總相也得以安立。 如是宣說：‘婆羅門，我從無始以來由於戲論分別習氣隨眠之因而生三有而說法。婆羅門，我由於未證知唯心顯現而起分別，並非緣于外境事物。‘即是說，除了識的行相外無緣外境。 怎麼說呢？從無始以來由自他相續力而生起的一切識，正是由於內在迷惑且不能等持的無明異熟力，如眩暈、昏厥等顯現種種行相得解脫，這是眾生對自相的言說。

།རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་དེར་སྒྲའི་དོན་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འཇོག་པ་རང་གིས་རིག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ ཅིག་པ་སྟེ།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡང་དེ་ལས་ གཞན་པའི་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པས་ན་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སོ་སོར་སྣང་། དེ་དག་ལ་རྨི་ལམ་དང་། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་དུས་ཀྱིས་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་རྨི་ལམ་ལ་ཟླ་བ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་དུ་ཚོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡིན་ན་འཁོར་བའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སོ་སོར་ཇི་ལྟར་ན་དེས་གང་གི་ཚེ་ན་ཐུང་བ་དང་།རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་དག་པ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར།ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཡང་གཅིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་ པར་ངེས་པ་འདི་ནི་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པས་གློངས་པའི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་མི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་རྟག་ཅིང་གཅིག་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་དོན་དུ་འཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསླད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ མཐུ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པ་མཛད་པ་ལྟ་བུ་ངའི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ང་ནི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་དུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བཞག་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

常與非常、一與多、我與我所、二者與非二者、已作與未作、常與無常、剎那與非剎那、已生與未生等分別念，都是以二相的形式在意識中執行。 當以智慧觀察外境粗細差別時，發現皆不可得，因此無念無相的勝義諦即是不二的真實智慧，無分別剎那相續而生。然而無法言說自相，因為言說的對象不能顯現於其中。除此之外，世俗諦的確立如同感官識一樣是自證的。 然而，對於不可言說的真如，這只是一般性的假立名言。一切存在皆是剎那性的，如同彈指聲和閃電等，因為離開了最初和最後時刻的差別住位，故為剎那性。 如何能了知不二的剎那性？即使是遍智者所如實通達的，其他世俗眾生又如何能了知？瑜伽行者的自證真實智慧剎那相續，因為分為有相和無相的禪定，所以不是人人都能了知。 輪迴眾生的剎那性如何必然各別顯現？因為他們在夢中與非夢時無有確定差別。如同在夢中僅僅聽到彈指等聲音就能感受到月份年歲等，同樣在未入睡時也是如此。 既然在輪迴時于長短等剎那等時間上無有確定，那麼對於清凈無二的剎那相續又如何能夠推度？如同木材與灰燼等，因為自性差別，清凈與不清凈的自性，次第也不應該是一體的。 因此，如來所確定的剎那性壞滅，這是除了如夢如幻的無明迷亂顯現之外的。以二與不二、清凈與不清凈等來區分它時，不是如同梵天、帝釋不二等分別念那樣常一的。 因此，外道的智慧不如善逝。主張外境實在的特殊外道等認為我、根、意與境相遇而生識。 因為無外境，大乘中說：‘身受用處現，一切是阿賴耶，八識或九識，如海浪般生起。‘如同在夢中，由各種染污習氣成熟力，雖無外境，唯一識性也顯現為身、受用和處所等差別。 因此，並非如同一切智者所建立的那樣。‘婆羅門啊！我既不是主張有因，也不是主張無因。否則，分別念本身建立能取所取事物，而是教示緣起。‘對於主張有因者來說，外境不是因，因為在分析粗細差別時不存在。

།ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས ཀྱི་བདག་དང་།དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་དོན་འཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བརྟགས་པ་ཡིད་དང་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་གྱི། བསླད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་ངོ་། ། དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ། སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྤྱིར་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པར་བཞག་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟོན་པ་ནི། གཉིས་ཀྱི་རྣམ པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྟོན་གྱི།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་མེད་དོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་བཞག་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁྱོད་ལྟ་བུ་ དང་གཞན་དག་གིས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའོ།།བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་རིག་པ་ནི་ནམ་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉིས་པོ་ནི་མེད་དོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞིག་།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པར་བྱེད་དོ།།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱོད་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་གནས་པས་མི་རིག་གོ། །དེས་ནི་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་ལ། དེ་དག་ལས་ཚོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ར་རོ་བའི་མཐུ་བཞིན་ལ། སྲོག་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་བཞིན་ཏེ། དེ་འདུས་པ་ལས་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློར་འདུ་ཤེས སོ།།འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། རྨ་བྱའི་མདོངས་ཀྱི་རི་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་མདོ་ལས་ཞི་བ་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་དག་པ་ལ་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གོང་ མའི་ཁྱད་པར་གོང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།སློབ་དཔོན་གྱི་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་། དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། མི་དགའ་ བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི། གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་ན་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།

如同外道們所說的我、根、意與境相遇而生識，這樣外道所執的意根並非是佛教徒們所說的，而是由染污習氣成熟力而顯現種種差別的識。 由此因而無有能作所作相關聯的作用，僅僅是前者之後有此則有彼而已。 分別念即是普遍安立為義的增益，顯示緣起的是二取識的能取所取事，而非不二且不可言說，因為彼處無有無實事的分別念故。 無分別無顯現不二真實智的剎那雖然現量所經驗，然而如是分別的聲義無有言說。 因此遍智意趣是分別念安立能取所取事而顯示緣起。 所謂你等與他人不知，是離生等法的緣起。 不知能作所作相關聯而生起，是因為當一剎那存在時二者即不存在。 由於有事與無事無有相關故而破除。 關於人無我，如聖大僧眾所誦：‘諸行皆剎那，無常何有作，所生即能作，亦說即作者。’ 極廣大法無我中二相諸生無自性，如夢幻等。 如是相的依他起既非生非不生，非作非未作，非常非無常，非事非無事，非剎那非非唯剎那。 順世外道所承許如是相的外境是無有的。 一切外道所分別的自相共相，是離心顯現而作。 無分別無顯現勝義諦不二相續真實智相，你等執著外境及住于順世外道見者不知。 彼說地水火風即是真實，從彼等生識如酒的力用，命如水泡，由彼聚合而成身根覺。 由諸大種差別故眾生亦差別，如孔雀羽毛紋樣，此即順世外道經中對寂靜者說無外境的生起者們，于彼清凈中亦無有感受生起。 智慧殊勝上首等即是最初由聞思等所生者，如同上師智者的殊勝。 甫一出生者亦見以智慧、歡喜、恐懼、憂愁、不悅等成辦苦樂等。 故可推知前世串習。 種種眾生若非如此不應理，故可推知因的差別。

།འབྱུང་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་འགྱུར་ལ། བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་སུས་ཕྱེད། གང་གིས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་སུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཁྱེད་ལྟ་བུས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བདག ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པར་ལྷུང་བའི་རྒྱུད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ལ་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པའི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་ཞི་བ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་དང་ཐར་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཅི་ལྟར་ན་རྟག་།ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི སྐྱེས་བུ་ཡང་མང་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ཀུན་དུ་རིག་པ་ན་བདེ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཚུལ་འཁོར་བ་དང་། ཐར་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ རིག་གོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐར་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ དང་།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་སྟེ། འགོག་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ།།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འདི་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངམ། དེ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་པས། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཡིན་ཞིང་དེར་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞིག་།ཇི་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་བར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་མེད་པས་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་པ་ལས་གུད་ན་མེད་ དོ།།བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་རྣམ་པ་ལ་ཆོས་སུ་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟུང་བའོ་ཞེས་ པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་རྒལ་བ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤོང་བ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་དྲོ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བརྟག་གོ། །དེས་ན་ནོར་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ན་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །ཅེས་པའོ།

從因中產生一切果報都是相應的，誰能區分所生的差別呢？那些使它們產生差別的，都屬於善業和不善業，這是遍知者的密意。 像你這樣說’不知道’，以及其他外道說’不知道’，是因為他們具有執著我見的相續。 其中有些人執著常一之我。如世間寂靜派和持咒派等人所說。 對於他們來說，在輪迴和解脫時有苦和無苦等差別，那麼我怎麼會是常呢？因為是梵天、帝釋等的本性，所以解脫與未解脫、富有與貧窮等就會有同一性的過失。 數論派等人的補特伽羅也是多的，當了知一切境時，由樂、苦等的分別而區分，這樣的補特伽羅也不應該是常的。因此，外道們不了知如來的法輪中所說的輪迴和解脫的安立。 涅槃如《七百頌》中所說：‘涅槃即是無分別’，即不分別有無等，這就是解脫。 涅槃、虛空和非擇滅這三種無為法尚且無分別，何況有為法和無為法。斷除有無分別，以有無平等性而證悟，這是般若波羅蜜多中遍知者的密意。 喬達摩啊，這三有是否由無明、愛、業因而生？還是無因生？婆羅門啊，這兩者都是斷見。為什麼說這兩者都是斷見，遍知者的密意是什麼？ 如實地執著因與作者的關係，如是一切法無業，故無明、愛、業因不生三有。也非無因生，如說：‘非自生非他生，非共生非無因。‘然而，這有時有彼有，是假立為法，緣起無生，除了生等剎那法外別無他物。 不可言說、無二的剎那相續中也不起分別。‘此有故彼有’是依他起二相上假立為法的分別。 說一切法落入自相共相中，這是斷見外道的諍論，遍知者遮破這點。自相共相是二取識中分別外內冷暖、常無常等事物。 因此，對一切錯誤增益的相都說為自相共相。如《中論》云：‘所相若異相，相則無所相；若一則不成，異亦無所成。’

།དེ་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ།བྲམ་ཟེ་ཇི་ཙམ་དུ་ཡིད་ལས་རྣམ་པར་གཡོས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ཙམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པའོ།།ཡིད་ལ་རྣམ་པར་གཡོས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའོ། །གང་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་གོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་ལོག་ཅིང་རིག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཏེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དགག་པ་བསྒྲུབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ ནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།འོན་ཀྱང་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་མོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ལ་གྲགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གྲུབ་པ་འདི་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་མདོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུག་གོ། །ཆུད་པ་འཁྲུགས་པ་ནི་དེ་འཁྲུག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ནོར་པ་ལྡོག་གོ། །ཆུད་པ་གནས་ལས་བྱུང་བ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་འཇུག་གོ།།མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་ན་རང་གི་གནས་སུ་ཆུད་པ་ཙམ་དུ་འདུག་གོ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བཤད་པའོ། །ཟང་ཟིང་སྡུད་པ་ནི་སྲེད་པ་སྡུད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་དག་པའི་ཆོས་ ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་དག་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དཔྱད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཆོས་སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི ཉིད་ལས་གསུངས་པ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་ཕུང་པོར་གནས་པའི་སྦོམ་པོ་རྣམས་ཕྱེ་ཞིང་། བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་བླ་འོག་ཏུ་ཆགས་པར་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་བར་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གང་ཡོད་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

如是，對於內外無相而起分別，為此遍及順世外道的一切智者所說：‘婆羅門，凡是意識動搖，對外境貪著分別之時，即是順世外道’，這是說，凡是對外境貪著執取，以及所取能取的分別，各自顯現的知識即是邪知。 意識動搖即是常等相的執行，如是一切皆為順世外道。又勝義諦智慧是無思無相、不二的真實了知，分別有無諸法，由此不行一切二相分別。 此宗義是如來所說，除一切外道外而建立。由剎那相續而生，故非外道常等相順應之法。由無外境故，背離順世外道的生起因，而入于了知，即從善不善業習氣成熟而生，及從修習般若等資糧而生之心，由此可推知否定順世外道之立論。 以智慧觀察，破析粗細后雖能緣取不二，然而無思無相、不二相之相續真實了知，則如其他決定趣入的根識真實了知般現前。 此宗義非諸外道所有，于順世外道中亦非所知。此成就亦如是宣說，應當略知一切智者廣大意趣。由增益外在生起而生分別。 當以智慧觀察時，則不可得而分別轉依，安住自相。迷亂即是錯亂。以智慧觀察則顛倒轉依。從住處生起時，依他起二相分別轉起。 不緣相時，唯安住自處。此即一切智者所明說。攝受資具即是攝受貪慾，是苦義。苦盡即以清凈法獲得。 是故應當斷除順世外道之說而精進獲得清凈法。 《聖楞伽經》智慧吉祥所釋相應品第三中順世外道觀察品第十二。 於此，大慧問何為攝法？如是：以自心通達法無我二者等，其中二無我即是法無我與人無我。如此經中所說：‘色若析極微，極微無有分’，即是分析蘊處粗大諸法，煮與未煮、動與未動、有障與無障等方分差別，如房舍、聚落、森林等皆成空。 無分極微不應上下相積，如心心所多次所說。人無我亦是一切皆為剎那，如彈指聲及流水等。

།སྨྲ་བ་གཞན་དག་གིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྡུལ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཏོ། །དེ་དག་གི་བློ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ དངོས་པོ་བླངས་པ་མེད་དེ།རྟག་པ་ནི་མེད་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་དཔྱད་དེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་ པའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇུངས་པ་སྤངས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སའི་ཁྱད་ པར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡུལ་ལ་དབང་ཞིང་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་དབང་ཐོབ་ཅེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བ་རྟོགས་པ་དང་། ཐུགས་པ་མེད་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པས་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ།ས་བཅུ་ཐ་དད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་མའི་ཡང་གོང་མར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་སྦྱོར་བ་མཆོག་ཏུ་དབང་དུ་གྱུར་པས་དབང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྡོམ་པ་གཉིས་པ་དད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་འདས་ཏེ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་དབང་ཐོབ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། མང་ དུ་ཐོས་ཤིང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན།དེ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྤ་གོང་བ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ཀུན་དུ་འཚེ་བས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ནི་མཐོང་། ཞིང་བརྒྱ་ནི་བསྐྱོད། ལུས་བརྒྱ་ནི་སྟོན། གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཡིན། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ སེམས་ཅན་རྣམས་དགོད་པར་བྱེད།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོག་པར་འཛིན་ པ་དང་།གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོད་བྱེད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བཟོད་པ་ཐོབ་པས་འོད་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།འོད་འཕྲོར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པར་སྤྲོ་བས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་རྒྱལ་བར་དཀའ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྒྱལ་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་ འཇོག་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ།།མངོན་དུ་བར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་འཇུག་པར་སྤྱོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྙིང་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་ཐབས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ།

其他論師所計度的我、梵天、帝釋天、微塵、勝性等執為實有。他們的分別心和妄想並未獲得實在，因為常法是不存在的，由於未生故，如同石女兒等。由於次第和同時的作用相違故，如同兔角等是無實法。如是遍知補特伽羅無我，以智慧觀察，常、我、作者、業、作用、所作、所取、能取等分別念不再生起。 如同在《聖般若波羅蜜多經》中所說，由於不住于蘊及破壞故稱為內空性等。如是由於無我和我所執著，斷除貪著后，佈施等一切波羅蜜多的福德智慧資糧，瑜伽自在者們地位的差別逐漸增上，于境得自在，心、意、意識轉依。 如同所說獲得自在，證悟一切佛智灌頂，獲得無礙境界，於一切法自然成就而得自在稱為法。由十地差別以十波羅蜜多，于上上福德智慧資糧最勝自在，以此自在及為利他而具力的瑜伽自在者獲得一切智性，趣入利益眾生。 其中第二律儀超越信解行地，在極喜地獲得三昧后得自在，是從輪迴中轉出，是生於如來種姓，是多聞無畏，是在眷屬中無怯懦，是於一切損害無所畏懼，見到百佛，震動百剎土，示現百身，以二種轉輪王，安立眾生於十善業道。 對一切眾生行佈施，如對求食者施食等廣大功德，佈施波羅蜜多增上。無垢地中通達法無我和人無我，由於于所取二種分別無有執著故，安住于無二持戒三昧時，持戒波羅蜜多增上。 在發光地獲得神通和忍辱，由具光明故成為光明。在焰慧地精進通達世間和出世間法，故精進波羅蜜多增上。在極難勝地戰勝難克服的煩惱，心一境性等持，故禪定波羅蜜多增上。 在現前地隨順緣起而行於順逆，故般若波羅蜜多增上。遠行地是由證悟三十七菩提分法故稱為遠行，雖離三界貪慾，仍以悲心方便行利他事，此是方便波羅蜜多增上。

།མི་གཡོ་བར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་སྣང་ བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་ཞིང་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོར་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སུ་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོར་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་ཆོས་སྨྲ་བ་པོའི་ཆོས་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་ནི་ཆོས་མཐའ་དག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ཏེ།དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་བཅུར་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དེས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ནི་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྟེ་ས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །ས་དང་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དུས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ།།ཚེའི་དབང་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་ན་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པ་ཡིན། དེ་ཀུན་དུ་འཚོ་བ་ལས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་ན་ས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཚེ་ལས་ཡོ་བྱད་མོས་པ་དང་། །སྨོན་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེ་དབང་དང་། །ཆོས་སེམས་དེ་བཞིན་ཤས་ཆེན་དང་། །དབང་བཅུ་འདི་དག་དབང་པོས་འཐོབ། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ས་བཅུ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདིར་བསྙད་པའོ།།ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྟག་པའི་གཟུགས་དང་། སྦོམ་ པོ་ཡན་ལག་གི་རྫས་ནི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་།འདུ་བའི་རྒྱུ་བའི་བར་དུ་རྫས་ཡོད་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས། གང་གི་ཚེ་ན་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བའི་སྤྲོས་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་སྤོང་ངོ་།།མུ་སྟེགས་བྱེད་སྨྲ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བར་བྱེད་དོ། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ ལ།རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། མཐོང་བ་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་དོན་གཅིག་འཛིན་པས་ན། བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །རྒྱུ་ཞིག་པར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པའི་གཉིས་པོ་ལ་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་པ་སྔ་མ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པར་རྒོལ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་གནས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པར་མི་མཐོང་བས་ཆོས་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ།།རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དོ།

以不動搖的緣起智慧觀察空性，從無二無相的禪定中起定，以清凈世間有相禪定的各別觀察智慧顯現世間，為利他而修習愿波羅蜜多。 在妙慧地中，以各別正確了知的禪定和各別觀察智慧了知一切意樂和習氣，善說法要，以此力而修習力波羅蜜多。 在法雲地中，爲了了知一切法而得到諸佛灌頂，以此而修習智慧波羅蜜多。 為斷除十地所應斷的煩惱所知障及其習氣，而成就一切種智。 如是，彼能掌控一切法，成為一切瑜伽的自在者，即成佛。 直至第七地之前無有任運，第八地的諸位則是任運成就。 初地的諸位雖能掌控智慧，但要到一切種智時才圓滿。 由獲得壽命自在、資具自在、業自在，故能超越輪迴。此即無有生存恐懼等。因此從初地開始即能自在。 如經中所說：‘壽命、資具、勝解、愿、神通、生、法、心及大勢力等十種自在，由諸根獲得。‘由此而得自在。 如同《十地經》所說，分別十地時唯證得一切種智，此處一切種智如是宣說。 對一切見解的戲論起二邊實執分別，即是對有無等見解的分別。微塵自性實有是常法色，粗大支分實有具有作用乃至具有功德，直至聚合運動等實有，而夢中則無。 以智慧觀察時，若能破析粗細，不得其相時，則能斷除見解戲論的分別。 外道所說大多令愚者墮入常斷二邊。智者則不然。 執著無因而起邪見，如認為殊勝等是有，無因即是常等分別。由見觸等執持一境，故說有我。 因已滅故無因事，故成斷見。即前剎那因已滅故，后剎那無果事，故前剎那非因。 如是外道成為斷見。 對於念知等剎那滅不應理的諍論，一切智者亦從住邊而說：由不見生住滅故名為法。一切智者的密意是：凡所有即是剎那，如彈指聲、流水等。常法未生故如兔角等無實。 由次第與頓時作業相違故，如石女兒等非有。

།དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་ནི་རུང་གི་ རྟག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་སྟོན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་དག་མི་རུང་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་བ་ལས་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་ པ་སྟེ།དེས་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡོད་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ཆོས་དཔྱད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས བགྱི་བ་དག་གི་ཚིག་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འགོག་པ་དང་། ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་དང་།རྟག་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་མཐོང་བས་སེམས་དང་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་མང་པོ་མི་འབྱུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མར་མེ་དང་། ས་བོན་དང་། རླུང་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཟད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པར་བརྗོད་ དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇིག་པར་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་མར་མེ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་འཇིག་པའི་ལྟ་ བ་གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཉན་ ཐོས་རྣམས་དང་།དགེ་སློང་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཕུང་པོ་འཇིག་པར་ལྟའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྟག་པར་ཀུན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །མི་རྟག་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གཞན དག་ནི་ཡུལ་གཞན་གྱི་གནས་སུ་སོང་བ་ཐར་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ན་ཐར་པར་འགྲོའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་རླུང་གིས་ཀླད་པ་བརྟོལ་ཏེ་ཞི་བའི་གནས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་རྟོག་གོ། །གང་ན་གནས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ནས་ཐར་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །དེ་བས་ན། ཉོན་མོངས་འདོད་སོགས་བསྒོས་པ་ཡིས། །སེམས་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་དེ་ལས་གྲོལ་བ་ནི། །སྲིད་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་ པར་བརྗོད།།ཅེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་བློའི་རིག་པར་བྱ་བ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གཞིག་པས་ཐར་པ་བརྗོད་དོ། །ཤེས་པ་ལ་བློའི་རིག་པར་བྱ་བ་ཞིག་པར་མ་མཐོང་བས་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བ་ཐོབ་པའོ།

因此，對於念、知、繫縛、解脫、安樂等剎那性的滅法是合理的，但對於恒常不變的則不合理。對於預言中所說的生、住、滅等差別及其作者的相互關聯的分別念是不合理的，然而，從無中生有，從有轉為無，因此生、住、滅法是恒常的，但並非勝義諦中的存在。 如大僧眾所誦：‘一切諸行剎那性，無常何有作用耶，所生即是其作用，彼即說為作用者。‘因此，一切智者意趣是：對於二無我皆有剎那性壞滅。 《聖楞伽經》智慧吉祥所作釋第三品中法觀察品第十三。 爾時，復有菩薩摩訶薩大慧白世尊言：‘世尊，所謂涅槃者，一切外道分別涅槃涅槃之語。’ 世尊告曰：‘大慧，是故善聽’等。某些外道認為滅除蘊、界、處，離欲境界，以及見常法不相應，則諸多心及心所不生。過去、現在、未來境界隨念，如燈、種子、風一樣，因緣盡故分別不行。 因此，雖然他們有涅槃，但大慧，以斷見不能得涅槃。即以燈等譬喻蘊、界、處等境界剎那壞滅，從識至斷見，凡是執著涅槃者，一切眾生恒常中前剎那之後即是涅槃性。因此，一切智者意趣應知：以見壞滅故無涅槃。 聲聞及凡夫比丘思惟法者執著蘊壞見。大乘中因無外境事物，無能取所取事物故，非常亦非無常。如《聖般若波羅蜜多經》中說：‘不見為常，亦非無常’，又說：‘非樂亦非苦，非善亦非不善’等廣說。 其他有說往他境處為解脫，如說往日輪中央得解脫。有些認為風破頂骨而往寂靜處。若有處所可往則有生，以往生他處故非涅槃，一切智者意趣是：滅盡煩惱故解脫。 因此：‘以煩惱貪等，薰染故心性，即是輪迴故，彼解脫于彼，說為到有邊。‘此說某些外道以破除見到智慧所知而說解脫。于智中不見智慧所知破壞而稱為解脫，即是知無常而得厭離。

།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་ བ་ཐབས་མི་ཤེས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་བདག་མེད་པ་ཤེས་ན་ལྡོག་གོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ཐར་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཀག་སྟེ་འཁོད་ཅིང་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ ཆགས་པ་ལོག་སྟེ།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་དེ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་ཅིང་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པར་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པའི་ རྫས་སུ་བརྟགས་ནས།བློ་དང་སྒྲ་དང་མི་རྣམས་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་ཅིང་དེའི་ཡོན་ཏན་བློ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམས་བཀག་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་ནས། རང་གི་སེམས་སྣང་ བ་ཙམ་ལ་མི་མཁས་པ་དག་མཚན་མས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ་མཚན་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ།འདུ་ཤེས་སྐྲན་དང་འདུ་ཤེས་ཟུག་རྔུའོ་སྙམ་ནས་དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ ཡིན་ནོ།།རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་མི་མཁས་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ལྡོག་པ་མི་ཤེས་ནས། བདག་རྟག་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རིག་ སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟོག་གོ།།གང་ན་བདེ་བའི་ཀུན་དུ་ཚོར་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་མི་གནས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་ རྟོག་གོ།།ཇི་ལྟར། ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་སྟེ། །གང་ཞི་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་དང་། །ཆུ་ནི་ས་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཞི་བ་དག་པ་རྣམ་པར་གནས། །བསྟན་པ་བྱིན་འགྲོ་དེ་བཞིན་ དུ།།གང་སར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་དེ་ནི་དབང་མཆོག་གི་།བདག་ཉིད་ཁྱབ་སྟེ་གནས་པའོ། །གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲས་པ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་བདག་གནས་པར། །བདག་ལ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། །བདག་ལྡན་དེ་ལྟར་སུས་རིག་པ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པར་མཐོང་བའོ། ། ཚངས་པར་སྨྲ་བ་བྷ་དྲ་ཧ་རི་ལ་སོགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། དེ་ཕྱིར་ད་རོད་ས་གནས་པ། །སྣང་བའི་གྲོང་ནི་འགྱུར་བ་མེད། །ཚད་དང་ལྡན་པའི་སྤྲིན་རྣམས་ནི། །རླུང་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུའོ། །སོ་སོར་ཚིག་དོན་དེ་དག་དང་། །ཁམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་སྨྲ་བ་སྟེ། །དེ་ཡོད་དང་ནི་དེ་ཆེ་བ། བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམས་སྨྲས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་གྱིས ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་གཅིག་པ་གཅིག་པུ་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའི་སྟེང་དུ་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།

那是不知道斷除煩惱的方法。如果說由於執著常見和我見而產生輪迴的痛苦，如果了知無我則能夠遮止，那麼此時就成為解脫的方法。但是遮止想蘊的分別而安住，如何以智慧的方法遮止貪著，如何不知道諸法剎那生滅的道理。 有些人說不起分別而見到常與無常，這是對相續中恒常存在的識蘊增益為我，執著為常、我等實體，遮止對心、語言和人的分別，阻礙其功德心等的生起而作分別。 有些人認為相的分別念眾多會導致獲得痛苦的生起，於是對僅僅是自心顯現不善巧的人們因相而恐懼戰慄，由於見到相而希求安樂，為此成為涅槃的心，這就是執著想蘊之相的本性，認為想蘊如同腫瘤和想蘊如同刺，因此成為無想者。 對僅僅是自心顯現不善巧是指，‘身和受用處所顯現，阿賴耶識遍行生起’，由於不知道通過智慧觀察而遮止，那些持咒者最終宣說常我是最極歡喜處所的涅槃而作分別。 哪裡有樂受，那裡就是其他生處，如何是涅槃？這是一切智者的密意。又有些人通達內外一切法的自相和共相，過去、未來、現在諸法不住，而分別為涅槃，這是寂靜論者、勝論師、梵天等論師們分別諸法具有共相和別相。 如同’一切此即寂我，從寂性中生起，於一切眾生寂靜，凡寂靜即是我。如同樹中有火，地中有水，如是一切眾生中，清凈寂靜安住。教法所及如是，凡是少許所有，一切即是自在，我性遍及安住。’ 勝論師也說：‘一切眾生我安住，我中一切眾生住，誰如是知具我者，平等見到一切法。’ 梵天論師跋陀羅哈里等成立：‘是故住于大地處，光明城市無變遷，具量雲彩等，如從風中生起。各別語義彼等及，界之義理亦宣說，彼有及彼廣大性，唯說諸自性。’ 如是，諸不二論者們執著共相和別相的一切種類解脫與未解脫、貧富等成為一性的過失。 剎帝利和順世外道所執著的差別和無差別是不存在的，因為我與他的兩種自性是一性，一體中不可能有兩種自性，色法與無色法、冷與火等成為一性的過失之上，也成為無有互為果的過失。 因此，一切智者密意是：通過遍知自相和共相而無有解脫。

།ཁ་ཅིག་ནི་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འཇིགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ལྟ་བར་བྱས་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་དགུ་མི་འདོད་ན་སྐྱེ་དགུ་ཅི་བྱ། གང་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི རྟག་པ་ཉིད་ཤེས་ནས་བདག་གི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མིང་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཐར་ པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དག་རྟག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ།དེས་ན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་དག་བདག་གི་འདུ་ཤེས་ལ་ནི་གནས། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་ གནས།།གང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་མིན་པ་ཡི། །བདག་མེད་པའི་ནི་བདག་མི་ཤེས་སོ་ཞེས། །ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་མི་མཁས་པའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་པོའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། རྟག་པར་བདག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་རང་གི་ཡོན་ཏན་བློ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པར་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་མཁས་པའི་བློ་ ཅན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་སྟེ།སྒྲ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེས་བུས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཐོང་བ་སྟེ། གཙོ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་གོ། །ཚོར་བ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེ་ལྡེ་དང་རྩིག་ པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ཏེ།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མ་ལོག་པའི་བར་དུ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་རམ། བསམ་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ན་མི་མཁས་པའི་བློ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་ པའོ།།རང་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བློས་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེས་བུས་ཚོར་རོ་ཞེས་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་ ཡང་ཡུལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་བསམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་རིགས་པས་ན་བློ་དང་སྐྱེས་བུ་ཇི་ལྟར་ན་ཐ་དད་པར་རུང་ཞེས་བྱ་བར་བར་ཏི་ཀ་ལས་ཞིབ་ཏུ་རྩོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་སྔགས་ཀྱི་བུན་ད་ཀའི་རྒྱུད་ལས། རྣལ་ འབྱོར་གྱིས་ནི་གཙུབ་གཏན་གཙུབ་ཤིང་ནི།།ཞེས་བསྲེགས་པ་མཐའ་མེད་པ་གསོད་སྡིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་བ་ཛ་ས་ན་ཡ་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་རིག་སྔགས་ནི་རིག་སྔགས་མ་ཡིན་ནོ། །མཆོད་སྦྱིན་ནི་མཆོད་སྦྱིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་ནི་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ནི་མ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་རྐུ་བ་མི་རྐུ་བར་འགྱུར་རོ།།གདོལ་བུ་ནི་གདོལ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨེ་ཤ་ཅན་ནི་སྨེ་ཤ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གང་གཉིས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ན་ཡེ་ཤེས་མི་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ ལོག་པ་ན་སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

有些人認為我、眾生、命、養育、士夫、補特伽羅和一切法都不滅而涅槃，這是從聞而來。如果執著我見，就應當了知並且必須宣說。如果不願意有眾生，眾生有何用？對於那些無有此世間，了知世間無常性而安住於我瑜伽的人們，如是執著我見，就無有解脫，這是一切智者的密意。 我、眾生等名稱是十二種異名，外道所計的解脫認為這些是常的，而色等其他是無常的。因此，由於執著我見，他們不能獲得解脫。如《三摩地王經》中說：‘若住於我想，彼等住苦中，若無有苦者，不知無我性。’ 大慧，一些愚昧無知的外道見到自性與士夫的差別，以及功德變化的作者，而認為是涅槃。這是尼夜耶派和勝論派的境界所生，他們執著常我，承許自身的功德智慧等，爲了斷除前述諸法而說是解脫。 數論派被一切智者說為愚昧無知，他們認為聲等所緣的功德由士夫差別而見，主要是為士夫的利益。即使完全了知有感受的色等境界的差別，如同門與墻的差別，只要我執未除，豈能僅此獲得解脫？無思維的功德是作者，有思維則非作者，因此一切智者說他們是愚昧無知。 自性、樂、苦、癡的相是三德的自性，以及士夫的受用和境界的本性。數論派認為智慧所了知的義是士夫所感受的。此時必定遍計境界是有思維的，以理推之，智慧與士夫怎能有別？如註釋中詳細辯論。 有些人說由於非福德窮盡，如咒術本續中說：‘瑜伽以鉆木取火’等，無盡燃燒是殺生罪過。如婆阇娑那耶迦所說的咒術非咒術，祭祀非祭祀，父非父，母非母，由此偷盜成為非偷盜。旃陀羅非旃陀羅，獵人非獵人，婆羅門成為非婆羅門等，於此若見無二，即是無二智慧，這是說明我執斷除時罪業窮盡。

།ཞི་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་གཅིག་གི་།བསོད་ནམས་སྡིག་པ་ཟད་པར་བྱེད། །འབྱུང་དང་འདྲ་བའི་ཐར་པ་མེད། །ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་མཚུངས་རིག་མེད། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་རབ་ ཏུ་བྱུང་བས་སྡིག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལྷས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ཙམ་དུ་བཞག་གི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་ནི་ཐར་པར་མི་རུང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་ཤེས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་མེད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།དེ་བས་ན། སྲིད་ལ་ཆགས་མེད་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་ཐོག་མར་ཕྱིན་པ་ཡང་། །ང་ རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་སུ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྟུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་དབང་པོས་རང་དབང་དུ་བྱས་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་ལ། །སྐྱེ་བོ་མི་ཤེས་དབང་བྱར་མེད། ། ངན་སོང་ངམ་ནི་མཐོ་རིས་སུ། །དབང་པོས་བསྐྱོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ། །དེ་སྟེ་དབང་པོའི་ཚིག་བཙན་ཏེ། །མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཅིས་ན་ཐར་པར་མི་འགྲོ། །འོན་ཏེ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སུས་བྱས།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོས་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། རལ་པ་འཆང་བ་ དང་།ལྷབ་ལྷུབ་སྣ་ཚོགས་པའི་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་མགུ་སྟེ། ཅིས་ན་ཐར་པར་ཁྲིད། དེས་ན་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་མི་རུང་གི་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ གཅིག་གིས་གཅིག་ཞུགས་པ་སྟེ།རྒྱུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་པས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ་དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མེད་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་སྐྱེ་བའི་མ་ཡང་རྒྱུ། རྒྱུ་ གང་མེད་པས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།བདག་ལ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ལས་བྱེད་དོ། །བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་མི་བྱེད་དོ། །བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ལས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་སུ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་འགྲོལ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཅིས་ན་བརྗོད།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལས་མི་བྱེད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ནི་བདག་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ ཅིག་ནི་བདེན་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀས་རྟོག་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལྷུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མར་སྦྱོར་བ་མེད་ན་ཐར་པའོ་ཞེས་ སོ།།ལས་འབྱུང་ན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། རྒུད་པ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པས་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྤང་ངོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་བུར་བདེན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ ཏན་ཅན་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གཅིག་པ་དང་།ཐ་དད་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན་ཡོན་ཏན་ཅན་བདག་མཐར་རོ་ཞེས་རྟོག་གོ།

關於寂靜的思維：世尊說，一個生起的功德和罪業可以消盡。沒有與生起相似的解脫。後面的文字沒有相同的智慧。 如果沒有我執而出家就能轉除罪業的話，那麼僅僅被天神攝受而未離貪慾是不能解脫的。 有些人說’以煩惱盡智’，是指沒有智慧觀察而離外在貪慾者的智慧雖然已經滅盡貪等煩惱，但因為有我執，所以外道們沒有解脫，這是一切智者的密意。 因此，無著于有的禪修者，即使到達有頂，也會被我慢鉤牽引，而墮入地獄。 有些人見到世間被諸根自在所控制而認為有涅槃，對此說：‘對於我的苦樂，眾生不知無自在。或墮惡趣或生天，如被諸根所驅使而行。’ 如果諸根的話語有力，能導向天界和解脫等，那麼此時因為那些根已離貪，為何一切眾生不能解脫？ 若未離貪，則誰造作了他的煩惱和無明之苦？因此諸根並不能給世間帶來快樂和痛苦等。 若是清凈，那麼以灰涂身、蓄髮、各種舞蹈歌唱等使諸根歡喜，為何能引導解脫？ 因此，未離常見、我執和貪愛是不合理的，應當離貪才能解脫。 有些人認為世間的生起是相互交織的，不是由因而生，對此如同執著因一樣愚癡不解，由於不解而認為沒有涅槃。這是說眾生不瞭解業相和生的因，不瞭解無因即能解脫。 有我執則造業，了知無我則不造。若有我執，怎能不造業？業論者說我能從業障解脫，為何這樣說？ 如同由業因而有生，不造業則不會生。應當了知涅槃的根本因是無我，這是一切智者的密意。 大智慧者，有些外道認為通達真諦之道而有涅槃，如尼耶耶派所想：苦的生起過患是由邪見所致，使之一再墮落。 如是無相應即是解脫。有業則有生、老、衰、死之苦。業由貪等所造。貪等從邪見而生。 以了知無常、苦、不凈而斷除邪見。如是真諦智是一切智者的密意，然而他們沒有無我智慧，如是因為有我執，業和生如何能夠止息？ 有些人認為通達功德與功德所依，見其一性、異性、二俱、非二俱而成為涅槃之智，這是勝論派認為從根本斷除我的九種功德，功德所依我即是邊際。

། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུད་པ་མཚུངས་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཡོན་ཏན་གཅིག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ལྷ་ཡི་འདི ནི་ཡོན་ཏན་ཅན།།ང་ཡི་སྒྱུ་མ་རྒལ་དཀའ་བར། །དེ་ལྟར་ང་ལ་སུ་རྟོགས་འགྱུར། །དེ་དག་སྒྱུ་མ་འདི་ལས་རྒལ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒྱུ་མ་ནི་བྱེད་པའི་མཐུ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ནི་འཆིང་བར་འཇུག་གོ། །ཤེས་ པའི་མཐུས་ཐར་པའོ།།གཉིས་ཀར་སྨྲ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྨྲ་བའོ། །གཉིས་ཀའི་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཀྵ་པ་ན་ཀ་སྟེ། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ལྟ་བར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་ཀྱི། བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ པས་ན་འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་ཕྱོགས་ཉིད་བརྟག་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འདི་དང་། རང་བཞིན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་དགའ་བ་དང་།འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ཀུན་རྟོགས་པས་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ན་ཐར་པར་དགོངས་པའི་ དོན་དུ་བརྟག་གོ།།གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོར་འདོད་པ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་མི་འདོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་སྟེང་དུ་དབང་པོ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་རྟོག་གོ། །ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ། །གནས་ནི་གར་དང་གར་ཡང་རུང་། །མགོ་བྲེགས་རལ་པ་ཕུད་པུ་ཅན། །གྲོལ་བ་དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་རོ། །དབང་པོར་མི་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་དང སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པས་ཐར་པ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་སེམས་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སེམས་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་མཉམ་པའི་དུས་ན་གཙོ་བོ་གཙོ་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆེན་པོ་ལས་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ལས་སྒྲ་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་ཙམ་ལྔའོ།།དེ་ཙམ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡིད་དེ་གྲངས་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་བློ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ནན་ཏན་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་ཟད་ན་ཐར་པའོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དྲུག་བསྟན་པ་འཛིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བདག གི་དོན་སྤངས་ལ།གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་པ་དག་ཅིང་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བས་ཡོན་ཏན་དྲུག་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཞེས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བརྟགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་དྲུག་ནི་འཇལ་དུམ་དང་། འཐབ་པ་དང་། ཆ་བ་དང་། འཁོད་པ་དང་། རྟེན་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱི་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཅིས་ན་ཚེ་གཞན་ལས་ཐར་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ལས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དུས་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དུས་ཀྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་དུས་གཞན་དུ་ཐར་པ་ཞེས་ཏེ་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བ་ཉིད་ཐར་པའོ།།ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སྲོག་དང་སྲོག་མིན་དབུགས་སྙོམས་ནས། །སྣ་ཡི་ནང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། །དབང་པོ་ཡིད་དང་བློ་ཡང་བསྡམས། །ཐུབ་པའི་ཐར་པར་གནས་པའོ། །ཞེས་སོ།

由於說二者的人們是一致的，因此與梵天、帝釋等相同的快樂、痛苦、愚癡等品質完全斷除后即為解脫。如同《入勝論》所說：‘此乃具功德天，我之幻化難度，如是誰能了知我，彼等度此幻化。’ 同樣，帝釋的幻化是作用力，由男女二十四種差別分類而入于束縛。以智慧力得解脫。 說二者即是說二種。說非二者即是說非二非不二的剎帝那迦，對於說有我、作者、外境見的那些人，雖有我執，但無無我智慧，如何能盡輪迴？ 有些人說’從自性’等是順世外道的觀點，認為如實地從此事物和自性中生起，如是滅盡即是解脫。 由於見到剛生即有喜、懼、憂等覺知，故推知前世習氣。有貪者即生，離貪者不生，由見此故，應知貪盡即是解脫之意。 另外，推知其他生已多次解說。有些數論師說’通達二十五真實’，有些承許根，有些不承許根。在二十五真實之上加上根，有作用和無作用被認為是涅槃之因。 ‘了知二十五真實，無論住於何處所，剃髮或結髮髻者，必定於彼得解脫。‘此為總說。 不說有根者們說由了知自性與士夫的差別而解脫。 思維二十五真實即是士夫的本性。心力、塵、暗平等時為最勝，從最勝生大，此即是覺的異名。從大生我慢。從我慢生聲等五唯境。從五唯生五大種、五知根、五業根及意，此為數論的傳統。 特殊的差別是：覺、樂、苦、欲、嗔、精進、法、非法、行等九種我之功德盡時即解脫。數論師們說由見功德與士夫的差別而解脫。 有些說’護生及持六功德而得涅槃’，即捨棄自利，為利他而發清凈心具悲憫護持眾生，由持六功德故得解脫，應知是滅盡痛苦。 六功德是：度量、爭論、施予、安住、依止及二種事物的法則，為何從他世解脫，應知是從一切智聲義中的密意。 有些說’由見作者非時’等，即如何從時之力生，如是於他時解脫，即果生即解脫。如《入勝論》所說：‘調息入出氣，執行于鼻中，攝根意及覺，安住牟尼脫。’

།ལྷ་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྙོམས་པའི་ དབུགས་ཀྱིས་ནི།།ཞགས་པ་སུས་ནི་མཆོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལས་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་པས་དེ་དག་གོ། ། གང་འདིར་ལྟ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ནི་མཐོ་རིས་སུ་མཐོའོ། །གོས་སྦྱིན་པ་ནི་ཉི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། །གསེར་དངུལ་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཟ་ཞིང་དེ་ཚེ་མཐའ་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུས་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པར་ཐར་པ་རྟོག་གོ། །གང གཱ་ཆུ་དང་དེ་བཞིན་མཆོད།།གང་གཱ་རྒྱ་མཚོ་འདྲེས་པར་ནི། །ཁྲུས་བྱེད་དེ་དག་མཐོ་རིས་འགྲོ། །ཤི་བ་དེ་དག་ཡང་སྲིད་མེད། །ཅེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ནི་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །ཡིད་ལྟ་དཔའ་བོར་གནས་ཤིང་ནི། །རྣལ་འབྱོར་ བརྩོན་པའི་འགྲོ་བ་གང་།།གང་གཱ་ཡ་མུན་འདྲེས་པ་ལ། །སྲོག་འདོར་དེ་ཡི་འགྲོ་བ་དེ། །ནམ་ཞིག་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས། །བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གལ་ཏེ་འགྲོ། །རྡོ་བས་རྐང་པ་གཉིས་བཅག་སྟེ། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཆི་བར་བྱ། །བྲམ་ཟེ་གསོད་ལ་སོགས་པའི་མི། །དེར་བཀྲུས་ནས་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ།།སྲིན་མ་ཕྱེ་མ་ལེབ་རྣམས་ཀྱང་། །ཤི་བ་གྲོལ་བར་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་འཁྲུ་བས་སྲིད་པ་མེད་པར་རྟོག་གོ། །སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དང་སྡེ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ང་ཡི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ ནི།།བྲམ་ཟེ་གསད་པའི་སྡིག་བྱེད་ནས། །ལུས་ནི་བོར་ནས་རབ་འགྲོ་བ། །དེ་ནི་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དང་སྲིད་པ་མེད་པར་བརྟགས་པར་བརྟག་གོ། །ལྷ་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྨྲས་པ། འཆི་བའི་དུས་ནི་བྱུང་བ་ན། ། རིག་སྔགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ལ་སོགས། །མིས་ནི་ཡིད་ལ་བསམས་གྱུར་ན། །ལུས་ཞིག་ནས་ནི་ཞི་བ་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་འགྲོ་གདོན་མི་ཟ། །དགུ་བདག་ལ་སོགས་སྔགས་ཆེན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བ། །ཆང་བཏུང་ལ་སོགས་སྐྱོན རྣམས་ཀྱིས།།མི་རིགས་པར་ནི་བྱས་ན་ཡང་། །ཡང་དག་རིགས་ཉིད་མི་གོས་སོ། །ཚངས་སྤྱོད་སྩོགས་པས་ལུས་ལ་ནི། །གདུང་བར་ཅི་ཕྱིར་བྱ་ཞིག་གུ་།ཡོངས་ཤེས་པས་ནི་དེ་དག་གྲོལ། །དེ་དག་ལ་ནི་གཟིར་འགྱུར་མེད། །དེས་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་དགོངས་པའོ།།སྔགས་དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །དེས་ན་དེར་ཞི་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སྲིད་ཞིའི་རྒྱུས་ ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར།།ཤེས་པ་མེད་ཅིང་སྡོམ་པའང་མེད། །དེས་ན་ལྐུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས། །དེར་བཞུགས་བསྐལ་པར་བརྗོད་པའོ། །སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་དགོངས་པའོ།།ཇི་ལྟར་པ་ཏན་ཛ་ལིས་སྨྲས་པ་ལས་འབྱུང་བ། སྨན་དང་། ནོར་བུ་དང་། སྔགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཚེ་གཅིག་གིས་དངོས་གྲུབ་སྐྱེའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་གཉིས་པོ་ཉིད་ལ་དངོས་གྲུབ་སྟེ། གོམས་པར་སྤྲོ་བའི་དྲང་སྲོང་ནི་ཐམས་ཅད་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐོས་པའོ།།དེར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྗེའུའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བ་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་བརྗོད་དོ།

大天也說道：‘以平等的氣息，誰不會供養套索。‘等等。對於遠離我執貪著的人，可從業和生死中解脫。有些大智者說’由於有’，即如何以祭祀供養而成就的那些。在此具有見解者的功德升至天界。佈施衣物則與日同在。佈施金銀則食用真實之甘露且壽命無盡。 有些說’由於無有’，即認為通過沐浴、火供等得解脫。‘于恒河之水如是供養，于恒河入海處沐浴者昇天界，彼等死後無有輪迴。‘對此，我執是業和生的因，於此無執則可解脫。 ‘心住于勇士見解中，精進修習瑜伽者，于恒河閻摩那河匯處捨命，彼等眾生，若於某時前往瓦拉納西，以石塊打斷雙足，即于彼處死亡。殺婆羅門等人，于彼處沐浴后得解脫。蚊蟲蝴蝶等，死後必定解脫。‘如是，認為如此沐浴可得無有。 通過咒語也可得天界和離欲之處，如同執著者所說：‘由憶念我故，造作殺婆羅門罪業者，捨身往生后，彼往生最勝處。‘如是執著者觀想天界、解脫和無有。 大天也說：‘當死亡時至，若人心中憶念大明咒等，身壞之後必定與寂靜相應，即大自在等大咒。‘因此又說：‘世間有因無因，以飲酒等過失，即使造作不當，真實種姓不染。何須以梵行等使身受苦，由遍知故彼等解脫，于彼等無有逼惱。’ 因此，遍知無有是為一切智前分之密意。若以咒語、沐浴等遣除貪慾等煩惱，則彼時罪業盡除而可解脫。因此諸寂靜者說：‘由有寂因得解脫故，無知亦無戒，故說啞者等，住彼經劫。’ 于咒語瑜伽等成就者，有和涅槃無差別亦是一切智前分之密意。如帕坦佳利所說：‘由藥物、寶石、咒語、三摩地於一生中生起成就。有些于第二生中成就，精進修習的仙人將成為一切智者。‘如是所聞。 于如是者無諍，諸如來由無我差別故。有些說由穀物食物、果實、花朵、根莖、藥物等得成就。

། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ར་ས་ཡ་ནས་ལུས་བརྟན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་རུང་། འཁོར་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རུང་ངོ་། །ནོར་བུས་ནི་ནད་མེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཅིག་ཞི་བར་བྱེད་པར་འགྱུར བ་ནི་སྔགས་དང་དུག་སྨན་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་དུག་དང་།འདྲེ་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་ཡང་རུང་ན། ཚེའི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ལྡོག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཡང་ པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པ་ཏན་ཛ་ལའི་རྣལ་འབྱོར་སྡོམ་པ་དང་།ངེས་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། སྲོག་གི་འབད་པ་དང་། ཕྱིས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡན་ལག་བརྒྱད་ ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པར་ཡང་རུང་། གསྟ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྦྲོན་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་ནི། སྲོག་འབད་དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་། །ཕྱིས་སྒྲུབ་དེ་ནས་འཛིན་པའོ། །རྟོག་གེའི་ཏིང་འཛིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཡན་ལག་དྲུག་ལ་རྣལ་འབྱོར་ བརྗོད།།དྲང་སྲོང་ས་ན་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། འཛུམ་པ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐལ་མོ་ཙམ་ནི་རྣམ་ཤེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བཅུ་གཉིས་ཙམ་པོ་ནི། །སྒྲོག་འབད་པར་ནི་མངོན་བརྗོད་བྱ། །སྲོག་འབད་བཅུ་གཉིས་འཛིན་པ་སྟེ། །འཛིན་པ་གཉིས་ལའང་རྣལ་འབྱོར་ཡིན། །དེ་ལ་རྣལ་ འབྱོར་ལྡན་པ་ལ།།དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །བདག་གི་མཆོག་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས། །དེས་ནི་འབར་བར་མཐོང་བའོ། །ཞེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གསལ་ཞིང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་རླུང་བཀག་པ་ན་མེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཀྱང་ རྫ་མ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པ་ན་ལྟོར་སོན་པའི་རླུང་ཡང་སྤྱི་བོར་གནས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་ལུས་གོང་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཡང་རུང་ན་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས། ལས་དང་ཚེ་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ ཡང་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁར་འཕགས་ཤིང་འབར་བ་དང་།རིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འོ་མ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐར་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་སྐྱོ་བར་ གྱུར་པ་ལ་ཐར་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཉིད་དེ། སློབ་དཔོན་ཀླུས་བོས་ཀྱིས་དབུ་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་ པ།།དེ་གཉིས་བར་ནས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་འཁོར་བ་དང་ཁྱད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཇི་བཞིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ། །མཐའ་བཞིར་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གཅིག་པ དང་།ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་མ་ཡིན་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་བརྟག་ཅིང་གཅིག་པས་མི་རུང་སྟེ། རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མེད་དེ། གཅིག་ལ་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དོན་གཞན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཁོ་ནའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟག་ཅིང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་དང་།གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་སྔར་བཤད་པའོ།

同樣地，從藥物鍊金術中獲得身體堅固的成就也是可以的。輪迴是由我執和業的因緣所致，以窮盡無明和了知剎那無常的智慧而得以解脫。 通過寶石可以獲得無病，能稍微平息疾病，也可以通過咒語和毒藥等來驅除毒物和食肉鬼等，但是由我執和業力所生的輪迴則需要通過了知無我而得以還滅。 由三摩地所生的成就，同樣因為身體輕盈的緣故，如同世間等成就的五種神通，如同帕坦加利瑜伽的八支：禁戒、確定、教示、調息、收攝、禪定、專注、三摩地等八支所成就的也是可以的。 如同祭祀、祭品外皮和點燃等六支瑜伽：調息、禪定、收攝、持誦、思維三摩地等六支瑜伽。 仙人薩那卡的瑜伽是：微笑展開如是，應當了知掌心量，如是十二量，稱為調息。調息十二為持誦，持誦二者亦是瑜伽。對於具足此瑜伽者，將成就最勝自在。以我最勝威光，由此見到光明。 如是清晰顯現也是可以的，即通過持氣而生起火。通過六種瑜伽，安住于瓦罐瑜伽時，腹部的氣上升至頭頂，引導真實的身體上升。 雖然有如是神通，但由我執之因，業和壽命不能逆轉，如前所說。因為身體輕盈而升空、發光、遠行等，通過遍知而非如此。 對於吉祥與不吉祥、牛奶和食物等，為何沒有解脫？通過智慧觀察而生厭離則得解脫。 有些人說見到輪迴和涅槃無差別，這是佛教的宗義。如龍樹菩薩在《中觀涅槃論》中說：‘涅槃之邊際何在？輪迴邊際亦何在？二者之間些微分，極其微細亦非有。‘即當以智慧不見所緣時，不見與輪迴有差別。 大智遍知獅子吼說：通達自心顯現如實性，除了自心顯現之外，對外境如夢幻、幻覺等形相不應執著。 對於四邊二諦和不二諦所說的：應當解說一性、異性和非二性。 對於宣說梵天、帝釋等的諸論師，除了如實通達補特伽羅無我和法無我之外，觀察一性是不合理的。因為常法是無生的緣故，如兔角般不存在。一性有解脫與未解脫、富有與貧窮等一性過失。 外境異性也不合理，分別如同房屋、群體等唯是空性。對於外境常住的共相和別相的特徵，二俱、非二俱、異性、非異性也不合理，如前所說。

།རང་གི་སེམས་སྣང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ཡིན་པའི་དུས་སྔ་མ་ནི་ཡོད། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པར་ མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཚད་མ་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སླུ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མཉམ་པར་མི་ འཇོག་པས་དཀྲུགས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆུད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་[(]མེ་[,]མི་[)]ཤེས་སོ།།དེ་བསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་གསལ་ན་སོ་སོར་བདག་གིས་རིགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར། བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་ སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་རྣམ་པར་ལོག་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འདག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་ པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ས་གོང་ནས་གོང་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འཕེལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལོག་གོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལོག་པ་ན་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ བསྲབས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་བཅུ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་སྤང་ངོ་། །དེས་ན་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ་སའི་རིམ་པས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པར་དག་པ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་པ་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ།།སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་བཞུགས་པ་ཡིད་ཀྱི་སྣང་བ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་ལུས་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །ངར་སེམས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

所謂’不落入對自心顯現的二邊分別’是指：前世夢境存在時，而在夢境之時卻不存在，不落入這樣的二邊。如何落入二邊呢？因為有此疑慮，故一切智者開示道：因為能取所取皆不可得。以智慧觀察時，即是無所緣的瑜伽。 以一切量成立，即以現量和比量證成微塵等外境事物不存在，如同以二相的意識迷亂、昏厥等意識一樣具有欺惑性，因此不能以不入定所擾亂的二相意識了知無二的真如。 所謂’遣除彼等’等，是指若能遣除顛倒知見，則能各自如實了知真如。‘通達二無我故’是指完全了知人無我和法無我二者。完全了知法無我，是指觀察色等諸法時以空性而了知。人無我是指凡所有法皆為剎那性，如彈指聲和流水等。 二種煩惱完全斷除，二障清凈，是指通達法無我和人無我二者，則能凈除煩惱障和所知障。如是二障清凈則必定成就一切智。 地位漸次增上福德智慧資糧唯佛獨具。業障于初地即斷。斷除煩惱障時，其見道生起，所知障轉薄。 第十地所斷的無煩惱之無明即所知障，具有不入定等特徵，于修道中斷除。因此斷盡一切無明，以地位次第清凈智慧，能利益自他，如同遠離眼翳般，能趣入一切所知之壇城。 如幻化、影像等般清凈，住于具世間顯現的三昧，遮止意之顯現、心、意及意識，即是涅槃。心即阿賴耶識，我執即是意，能取諸境者，即名為識。 對此，阿賴耶識顯現為身、受用及處所，其轉依即為大圓鏡智。具我執的意識轉依即說為平等性智。眼等諸識轉依即示為妙觀察智。與彼等相應的等無間意識轉變即為成所作智，如佛地等經中所說。 如是由完全了知具顯現和無顯現三昧的差別而成就一切智性。

།དེ་ལྟར་གཞན་པ་དང་། གཞན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཐལ་བའི་གནས་སུ་འཁོད་པ་དང་། ཆུ་སྟན་དང་མེ་ལྔའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། ཚེར་མ་ལ་ཉལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་།བཀྲ་ཤིས་དང་བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འོ་མ་དང་འོ་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་དང་། ཏིལ་དང་། འབྲས་དང་། རྒོད་དང་། འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བའི་ཟས་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་ལ་གང་དག་གིས་ ཐར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ།།ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། རལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཕྱང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དང་མི་ལྡོག་པར་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་ཀློག་གོ།།དེ་དག་རང་ཡང་ཞིག་ལ་ལོག་པའི་ལྟ་བས་གཞན་དག་ཀྱང་ཞིག་པར་བྱེད་དོ། །བཀྲ་ཤིས་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། གཅིན་དང་ཚོད་མ་དང་། ཤ་ལུ་ག་དང་། བིལ་བའི་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པ་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་དག་གི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལྡོག་ན་ནི་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་མེད་ ཅེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྤྱད་དོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པ་ནི་མི་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་གང་འདི་བསམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཇི་ཙམ་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་ཞིང་གཡོ་བ་དེ་ཙམ་དུ་གང་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། གོང་ན་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ། ། འདི་ལ་གང་ཡང་འཇུག་པ་ཡང་མེད། ལྡོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སུ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ་འཕགས་པས་ན་སུ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུའམ་དུས་གཞན་དུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །རྟག་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་གང་ཡང་འཇུག་པ་ཡང་མེད་ལྡོག་པ་ཡང་མེད པ་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཐར་པར་མི་རུང་ངོ་། །བདག་ཏུ་ཆགས་པས་དེ་དག་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཉིད་ལས་འདོད་པས་བདག་ཏུ་ ཆགས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར།བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མྱ་ངན་འདས་པ་རྣམ་རྟོག་མེད། །གང་ན་འཁོར་བ་བསལ་མེད་པ། །གང་དེར་འཁོར་བ་བཞེད་པ་ དང་།།མྱ་ངན་འདས་པར་རྣམ་རྟོག་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་ གསུམ་པ་ལས་ཐར་པ་དཔྱད་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་བདག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱས་པའམ། མ་བྱས་པའམ། རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། མཚན་ཉིད་དམ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའམ། རྗོད་པའམ། བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། བློའམ། རིག་པར་བྱ་ བའམ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ངེས་པའི་སྒྲར་ནི་གཅིག་གམ་ཐ་དད་དམ་ཅི་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ འགྱུར་བས་ན་ཞེས་པའོ།

如是，其他和他我等，即牛的苦行、孔雀的苦行、住于灰塵處、水坐和五火苦行、冷熱、睡于荊棘等苦行、吉祥與不吉祥、乳與非乳等、水、風、芝麻、稻、鷹、果實和花、根食等苦行，有些人認為這些能得解脫。 沐浴、護摩、涂灰、懸垂髮辮等、戒律和苦行的傲慢，使人入輪迴。由於不具智慧觀察和不能了知不退轉的原因，他們不僅無法解脫，而且根據《金剛鬘》所說會墮入地獄。 他們自己毀壞，也以邪見使他人毀壞。以吉祥、牛糞、尿、蔬菜、稻米、木蘋果等認為能得解脫。 如果通過了知法無我而能斷除對這些的我執，則可能解脫。大智慧者，這一切都是以落入二邊的想法而認為是涅槃，即以’這是無’而執著有無二邊的分別而修行。 他們不知離有無分別的解脫。如《七百頌》所說：‘此即是涅槃，即是無分別。’ 一切智者為證成此義而說：‘只要意有所行動，則于任何處都無涅槃。‘即是說，哪裡有來去，那裡就有生死，如何能認為是涅槃？ ‘於此既無進入亦無退出’是說任何人生於何處即于彼處成聖，故無人能進入其他處所或其他時間。常我、眾生等常法既無進入亦無退出，是因為無其他常性的緣故。 因此，說常和我的人們不可能解脫。由我執而生輪迴苦。對解脫和涅槃也有我執，如何能斷除我執？ 說無我的人們因不執著我而以智慧得涅槃。如《中論》所說：‘涅槃無分別，于彼無輪迴，于彼許輪迴，涅槃亦無分別。’ 因此應當了知一切智者意趣在於離有無分別的解脫。 此為聖者《入楞伽經釋》智慧吉祥所造第三品中第十四品觀察解脫品。 爾時，菩薩摩訶薩大智慧者向世尊如是言：‘世尊，所謂我與其他菩薩等。’ 世尊如來應正等覺所作或非所作、因或果、相或所相、能詮或所詮、智或所知等如是等詞的確定聲音是一是異？ 世尊告曰：‘大智慧者，若如來是所作，則成無常，因無常故一切果皆應成如來。’

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅིར་དགོངས་ཤེ་ན། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ནོར་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཀུན་རྟོག་གོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་འབྲས་བུའོ། །བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ན་རྒྱུ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉི་ག་མེད་དེ། དེས་ན་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། སྔ་མའི་འོག་ན་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་པས་ན་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་ པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་བྱས་སོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ཐམས ཅད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མི་འབྱུང་ཡང་དེའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཆོས་སུ་གདགས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ བུར་བྱས་པ་བསྟན་ཏོ།།མ་བྱས་པའི་རྟག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་མའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཐ་དད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་གི།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །དེས་ན་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ དུ་ལྟོས་ཏེ།ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ དབུ་མ་ལས།སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་དེ་དག་གི་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བའོ། །མཚན་མའི་གཞི་དང་ མཚན་མ་དང་།།ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ན་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་ དུ་མེད།།ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གལ་ཏེ་མེ་ལས་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་མེ་ལས་ཚ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ན་མཚན་མའི་གཞི་ཡང་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་ པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་བརྗོད་དུ་མེད་ལ། ཆོས་ཅན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ། །གཞིའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཞིག་གིས་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཐ་སྙད་ དུ་འཇུག་གོ།།འོན་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི་གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གཅིག་ན་ནི་མཚན་མའི་གཞི་དང་། མཚན་མ་ཉིད་དུ་ མི་རུང་ངོ་།།ཐ་དད་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་བཙལ་དགོས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་པ་ན་ཡང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཐ་དད་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་མ་རྟོགས་པར་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ།

如果問一切智者思維什麼，對於能取所取二者行相的識產生錯誤，是作用與作者相關的因果分別。由於確定詞的分別，所以因為是作用故為果。因為是作者故為因，當彼等是剎那時，彼時二者剎那皆無，故誰亦不作任何事，僅僅是前者之後此有故此有，假立為法，如說：‘一切諸行剎那性，無常何有作用者，所生即是彼作者，亦說彼即為作者。‘由作用與作者明顯相關故如來非所作。 也非二相，如夢幻等一切果相等故。若問如何，圓成實不二剎那無間，此有故彼有不可言說自性相中，雖不生起因果所作等言說，然彼共相增益假立為法。 如何顯示所作。無作常性不可能故，前剎那后不生後者故，如石女兒等。是故如來非無作。 能詮所詮所知等差別二相之識所生，而無分別無顯現勝義諦不二正說真實智中無差別相言說。故互相觀待異不異分別言說諸法之有無、過去未來、事非事等諸分別，皆是遍計，超越一切戲論不可言說如來不入。 如中觀說：‘超越戲論不二性，若人分別佛戲論，彼等愚癡壞戲論，不見如來真實性。‘是故如來解脫一切分別。 相之所依與相，法與有法言說分別一切不能顯示不可言說故。如中觀說：‘所相能相若是異，相中無有能相性，若一二者不成立，若異亦復無所有。’ 諸法與有法，若謂火與熱相之性質異，則火應無熱。若一則無相之所依亦無相。如是諸法與有法思維異不異時即是空性，不可言說自性亦不能說故，離法之有法不可說，異有法之諸法事物亦無。以所依差別法增益共相而入言說。 若諸有法之色與有色相異，則有色應無色，無色應有色之過。彼等若一則不應為相之所依與相。若異則又需尋求能相之他相。如是思維法與有法異不異時，以二自性空，彼等法與有法不可得為異故。不了知法則不能顯示有法自性，不可言說。

།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྤྱིར་བརྟགས་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་གོ་ཞེས་ལན་མང་པོར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་གཉིས པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།དེ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན། རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མ་ཡང་མ་ཡིན། རྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བློ་ཡང་མ་ཡིན། རིག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད པ་དང་མེད་པར་ནི་སྨྲ་བ་མེད་དོ།།གཉིས་ཀ་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་བྱས་པ་ཞིག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་འཁྲུལ་ལོ་ཅོག་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འདྲེས་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་སྣང་བ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་མ་རིག་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བ་ལ་འདིས་བྱེད་དོ། ། ཞེས་མ་རིག་པས་གློངས་པའི་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆུད་པ་མ་བྱས་པས་ན་བྱས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྟན་མི་ནུས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་བྱས་པ་མེད་དེ།དེས་ན་མ་བྱས་པ་སྟེ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཆོས་བཏགས་པའོ། །རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་སྟེ་ཚིག་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ འཇུག་གི་གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྟན་དུ་མེད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མེད་དོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་བཞིའི་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་བཞིའི་ཐ་སྙད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ འཇུག་གི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་སྙད་ཉིད་དེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ མི་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཚིག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྗོད་ཅེས་ དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལན་དུ་གསུངས་པར་བརྟག་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་བཤད་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ དེ།རྟ་དང་བ་ལང་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞན་བསལ་བར་གསུངས་པའོ། །གང་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལས་གཅིག་རྣམ་པར་ལོག་པའོ།

多次說明了諸如有和無等分別以及一切言語都是對它們共相所假立的意義而趨入，因此，無二相、不可言說的圓成實性的本性光明清凈即是如來。 它不是果，也不是因，也不是相的所依，也不是相，也不是能詮，也不是所詮，也不是所作，也不是非所作，也不是心識，也不是所知。 如是超越他性與非他性互相觀待的二相言說，如來不可說為有或無。 所謂’二者皆成過失’等，若是所作，則唯是無常，如同其他輪迴的一切迷亂果。如來圓成實若如依他起二相混雜的果，則不能解脫生老死等果相。 二相識依他起無明不寂止及業力所生，此為無明所迷惑輪迴者的因果事物。 因此，由於與作用、作者相關聯而非清凈所作，故以所作等言詞不能顯示前剎那后的不可言說。 當唯一剎那時，由於無二故誰亦無所作，故為非所作，即於前剎那后假立’此有則彼有’之法。 兔角與石女兒等由於是無所緣的自性故亦無，如來事物非有之過失不會產生。 因非所作故是常，唯是言詞等分別相，因果等二相言說趨入依他起，若無二則不可說為因果，無二相。 非有故為離四邊，有、無、亦有亦無、非有非無四邊言說唯趨入二相識，于無二則不然。 如是所作、非所作、常、無常等一切皆是言說，于無思無相勝義諦無二真智則不趨入。 於此作是念：‘一切法無我’是遍智獅子吼，因所作故無常，彼無我時，如何于因果等剎那諸法，如是一切言詞皆不能詮說？遍智對此疑問作答： 大慧，汝當了知我說一切法無我之義。大慧，無我事即是無我性，如馬與牛，一切法于自事有，於他事則無，即遍智所說遣除一切事之他性。 若是一法的自性則非他性，白與紅、冷與熱、有色與無色等，由於果相各異差別故，一切事物互相差別。

།དེས་ན་བདག་མེད་པ་ཕན་ཚུན་དུ་བདག་མེད་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་པ་ལས་གཡོན་པ་གཞན། གཡོན་པ་ལས་གཡས་པ་གཞན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ཡང་སྐྱོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་བྱས་པའི ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །སྐྱོན་དེ་གཉིས་སྤངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པའོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། མཚན་མའི་གཞི་དང་། མཚན་མ་དང་། བདག་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་སྒྲ་དང་དོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་གོ། །གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འཇུག་སྟེ། མི གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་དོ།།གང་གིས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་འཁོར་བ་མཐའ་དག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དེ།གློ་བུར་གྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསེར་ལ་སོགས་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བསྟན་ཞིང་རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།དེ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་ཤིང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་ པ་དང་།འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགོག་པ་མེད་པ་དང་། དག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུ་བསྟན་པའོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་བརྟགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། གཞན་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན། །གཞན་པ་དེ་ཡང་ ཡོད་མིན་པས།།གཞན་དངོས་མེད་ཕྱིར་གཞན་མིན་མེད། །ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་སྒྲ་དང་དོན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པ་ལ་མེད་དེ། །དེས་ན་དེར་ཆད་པ་དང་། རྟག་པའི་ལྟ་བར་གཏོགས་པར་སྨྲས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ གང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ་མཁའི་པད་མོ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ།

因此，無我與無我之間互為無我，這是一切智者的密意。諸無自性並非如兔角等無實法一樣是無體性的。 大智者啊，如同牛的右角異於左角，左角異於右角一樣，如來也不異於蘊、界、處等。 兩者都有過失，若與蘊的特徵不符，則如兔角等成為無實法。由於也具有蘊的特徵故是無常，如同異於此的他緣輪迴果。 遠離這兩種過失的如來是自性光明、不二的證悟。 二相皆是互相依存的因果，即有為與無為、常與無常、能取與所取、相的所依與能相、有我與無我、有與無、空與不空、非常亦非無常等分別顯現的聲音和義理是互相依存而執行的。 于不二且不可言說中，因果等分別不能執行，因為真實了知不二唯是無相，故彼處色等諸蘊不各別顯現。 由不等持所生的無明而生的他緣輪迴中，一切色等諸蘊如因果等二相顯現，如來雖似無常卻是常性，因為遠離暫時二相的過失。 如同金等離垢，顯示剎那相續且自性光明的證悟即是如來。彼離能取所取二相而空，法性本來安住且非根等所作故是無為。 剎那中無生住滅等他法，故如來無生無滅，清凈緣起顯示剎那因相續。 由前後相續而有此有，是法的觀察。如同二相言說執行，于不二剎那相續真實了知無念無相則不然。 由於遠離自性不可言說及有無諸分別，故成佛。多次說明入具相三昧時法教生起。 如中觀所說：‘依他成他性，彼他亦非有，無他故無異，諸有亦非有。‘因此，聲義所分別彼等於勝義中無。 故於彼處說屬斷見常見者，即離二相者非是事物，如兔角、空中蓮花、石女兒等。

།ཁ་ཅིག་གིས་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་གང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ནོར་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་མེད་པ་སྟེ། གང་མི་གཉིས་པ་དེ་ནི་མི་འགྱུར་བས་ ན་རྟོག་གོ་ཞེས་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བའི་ཆུད་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གསེར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ།།སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མེད་དེ་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་གནས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་མེད་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་གནས་འདི་ནི་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨོས་སུ་མི་རུང་བར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་ པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པ་ཁོ་ན་ མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་སྣང་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་ པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ།དེ་གཅིག་པོ་ལ་གནོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཞེ་ན། དེར་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལ་ནི་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ་དེས་ན་དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་བཤད་པ་ནི་འདིར་གསལ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའོ། །ས་དང་པོ་ དབང་པོའི་དབུ་མ་ལས་ཀྱང་།དོན་དམ་དོན་ནི་གསལ་བ་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨོས་པ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །འདི་ནི་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །གང་དག་དངོས་པོ་ཡོད་མཐོང་དང་། །མེད་པར་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། ། བལྟ་བྱ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ནི། །དེ་དག་གིས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་ཞེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པར་ཡང་། །རྣམ་བཞི་ཞི་ལ་གང་ལ་ཞིག་།དེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་བརྒྱད་དུ་དབུ་མའི ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་ཞིང་དབུས་སུ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སོ་སོར་མི་སྣང་ངོ་། །ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལམ་ཟད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ ནས་སུ།།ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ནི། །དེ་ན་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་། དངོས་མེད་དངོས་པོ་མེད་པ་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པ་མི་ དམིགས་པ།།དེ་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པ་ནི། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

有些人說分別念是二取的錯誤剎那，那是不存在的。由於無二即是不變，所以是分別。爲了破除這種說二的說法，在輪迴和解脫時，苦和無苦等差別的了知中，既非無實，也非常有。如同離垢的黃金一樣，無有實與無實分別的清凈，無生無滅相的唯佛。 對於生滅等教說等所說的緣起，二種相都無，若於依他起無分別的剎那因尚且無有，何況說不可言說的圓成實性，此處是無。若此異名之聲無生無滅時，一切法無生，則不應說。如聖者大慧所說：‘如來非無實’等。 遍知意趣是什麼呢？圓成實性是有，如石女兒等相無生，並非僅是無二相。依他起如夢幻、眼翳顯現、影像等，種種差別相生無自性。因此，自性光明清凈無二的了知即是如來，因為于彼一者無有損害之故。 七百頌中亦說’實’。如來如何是實呢？彼處所說意趣當從解深密經中了知：‘勝義中無二相實’。因此，勝義無自性空即是如來。尊主聖彌勒的解釋在此明顯：‘無二實性之，空性實相也。’ 初地根本中觀亦云：‘勝義義明顯，無分別無現，諸戲論不說，世間怙主佛，此是甘露教。若見有實者，及見無實者，小慧諸眾生，寂滅所見境，彼等不能見。不說是空性，非空亦不成，二與不二說，四種寂何有？’ 如是由無分別于有實無實而成八種中觀三昧，彼生滅等是緣起，始終邊際空且中間自性空中各別不現。唯識道盡而所知亦盡。如何？‘除遣外境已，唯入於心識，彼是中觀要，我與他所說。‘此乃七地根本諸識三昧。 中觀三昧亦云：‘無實非無實，有無不可得，彼是中觀要，我與他所說。‘分辨識與中觀三昧：‘七地唯是心，無現第八地，二地是住處，餘地我自性。’ 無生相者，七地以上與聲聞、緣覺、外道等非其境界。

།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡང་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན།མིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་གྲགས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ང་བརྗོད་ཀྱང་། འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་ ང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ཤེས་སོ།།ལ་ལས་ནི་རང་བྱུང་བར། དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལས་ནི་འདྲེན་པ་དང་། རྣམ་པར་འདྲེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཇུག་སེལ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། སེར་སྐྱ་ དང་།ཡང་དག་མུ་དང་། མི་གདོན་མུ་ཁྱུད་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རྩེ་བ་པོ་དང་། རྣམ་པར་འདོར་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་ཅན་དང་། ཆུ་བདག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་གང་ཚེ་བདག་ཐམས་ཅད་གང་དག་གིས་གཟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་ བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུལ་བ་ཆེན་པོས་འདུལ་བར་མཛད་དོ།།ངའི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་མཐའ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཁྱོན་རྣམས་སུ་ཡང་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །དེས་ན་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་ གཅིག་པོ་ལ་ཡང་མང་པོ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ལག་པ། བྱེད་པ། སྤྱོད་པ་ཞེས་སོ། །སྣང་བ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ཆུ་ལ་ཟླ་བ་མང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚངས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡོད་པར་ནི་རུང་། གྲུབ་པ་གཉིས་སུ་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་གཞན་ལ་ལས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་དང་།རྟག་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་ པར་བརྟགས་པར་ཆགས་པའོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ལས་དམིགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའི་ཡི་གེའི་ཕྱིར་འབྲང་བར་ མི་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྔགས་པའི་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟོགས་པར་ཡང་ནུས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱ་བ་བྱས་པ་ དང་།བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་སུས་གང་ཞིག་བྱ། ཇི་ལྟར། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ སྐད་ཅིག་མ།།མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་ རང་བཞིན་མེད་དེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ།

當具有清凈世間一切智慧光明的殊勝三昧相應的意身瑜伽自在一切智者安住時，隨眾生意樂而說法。 如其形相以化身說法，如是一切智者宣說，如是大智者于娑婆世界中，以三百千無量名號于凡夫耳聞，彼等雖說我名，卻不知此等是如來之異名。 其中大智者，有些知我為如來，有些知為自然，如是有些知為導師、遍導師、普導師、佛陀、牛王、梵天、除障、自在、主尊、迦毗羅、正解脫、人師、月亮、太陽、遊戲者、遍舍、鸚鵡、帝釋、力士、水主等。 當我一切所攝受的眾生，如是以化身大調伏而調伏之。 我化身輪無邊差別數，於十方無邊世界中普遍趣入。 是故於一異名亦有多種，如手、作、行等。 由現相差別亦如水中多月，如幻化種種所化之人，如是梵天神變神通雖可有，于無二成就相中則無種種。 如是一切智者說勝義諦理，于其他處無生、無滅、空性、真如、真實性、實際、法界、涅槃、常、平等性、無二等。 無二、不生、無滅等，是外道所執常、一、我、梵天、帝釋等之執著。 于某些善逝亦是無實境，故如是從多聞者所緣義差別，當隨順一切智者所說義而不應隨文。 為一切智者所讚歎的多聞者能夠通達，彼等以比量知一切。 如諸論師遍計生住滅等法作業作者相關，如是差別不應理，當一剎那有時，則無二剎那，生住滅等誰作何事？ 如說：‘諸行剎那性，無常何有作，所生即能作，即說為作者。‘如是生等於人無我不應理。 於法無我亦無，二相所有之生性皆無，如夢幻、眼翳相、影像等，如無念無現勝義諦無二正智。

།སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། མཚན་མའི་གནས་དང་། མཚན་མ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དེར་ལྡོག་གོ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ངེས་པར་འཇུག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེར་སེམས་ཉིད་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་འཇུག་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ།།ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་དང་རྫས་དགུ་ལྟ་བུར་ཕྱི་རོལ་ གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རྟག་པའི་རྫས་དགུ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་འགགས་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རྟོག་གོ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པའི་ལན་དུ་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་དུ་གསུང་བར་མཛད་དོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དང་ གཟུང་བའི་དངོས་པོར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ལས་དང་།འདུ་བའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་ཟད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་རིམ་གྱིས་གཟུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟོན་པ་སྟེ། མཉམ་ པར་མི་འཇོག་པའི་བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ནོར་ཅིང་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ངེས་པ་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུད་པའི་རིམ་གྱིས་དེས་ན་སྟོན་པའི་དོན་གཉིས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་མེད་དེ།མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་དེ་ལྟར་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡི་གེར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བརྗེད་པས་གཟུད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ ཆོས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་སྐད་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། རྒྱུ་འབྲས་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིས། །བདག་བརླག་གཞན་ཡང་རླག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་སྨྲ་བས་བརྩན་བྱ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་ རང་བསྒྲུབས་ན།།ང་ཡི་ཚུལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ མེད་དོ།།གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།