d4047瑜伽師地論菩薩地解說薩嘎羅美伽 戒勝慧c3.5s｜d4047瑜伽師地論菩薩地解說薩嘎羅美伽 戒勝慧c3.5s

D4047

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཡོ་གཱ་ཙ་ཪྻ་བྷཱུ་མི་སྱེ་བོ་དྷི་སཏྭ་བྷཱུ་མི་བྱཱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། འཕགས་པ་ འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དང་པོར་བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འབྲས་ བུ་ནི་སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་།ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐོགས་ པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།སངས་རྒྱས་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུའོ། །འདི་དག་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནས་འགྲོ་བས་སམ། འདི་དག་འགྲོ་ བའི་ཕྱིར་ཐེག་པའམ།བགྲོད་བྱའམ། འགྲོ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་ པས་སོ།།ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དང་སྤངས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ ལ་གནས་པའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།མོས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་ དག་པའི་ས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་མཉམ་པའི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ།།ཚོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་གྲངས་མེད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཆེ་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཐ་མ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ སྐབས་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མ་ལུས་པ་ནི་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་དང་། གཞིའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་དང་། གཞིའི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སོ། །གཞིའི་ རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ནི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་ལེའུ་བཞིས་བསྡུས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ལེའུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཡང་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ སྟེ།དང་པོ་དང་། ཐ་མ་དང་། བར་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རོ། །དེ་ལ་གཞི་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ན་དེའི་རྒྱུའི་ཚོགས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཞི་སྟེ། དེ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་གཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཐ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་བའི་རྟགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་གང་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་ཆུད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བརྩེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ལག་བརྐྱང་བ་དང་། དོན་ཟབ་མོའི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའོ།

梵文：Yogācaryabhūmau bodhisattvabhūmivyākhyā 藏文：རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། 漢譯：瑜伽師地論菩薩地解說 頂禮聖者文殊童子。頂禮一切佛陀與菩薩。頂禮聖者彌勒。 爲了最初建立論典的體系，說’此等十法’等。菩薩道即是修習菩薩行。 果位有兩種斷除和兩種智慧：斷除煩惱障、斷除所知障，清凈智慧和無礙智慧。 成佛即是佛陀的一百四十不共法。這兩者都稱為大乘，因為從此處前往，或為前往此等，故稱為乘或所行處或前往，故稱為乘。既是大又是乘，故稱大乘。又大乘具足七種大故。 大法即是宣說十萬等無量經典等法之修習。大發心即是住于獲得一切功德、斷除過失究竟之無上正等正覺發心。 大勝解即是于甚深廣大諸法生起勝解。大意樂即是于清凈增上意樂地中獲得視一切眾生如己之意樂。 大資糧即是入地菩薩于每一剎那積集無量福德智慧資糧。大時即是于無數不少劫中相續不斷修習。大果即是獲得與一切眾生不共之佛陀大我。 彼等菩薩地略說有二種階位：因位階位與果位階位。其中基等因如理屬於因位與果位階位。最後唯屬果位階位。 又應知一切菩薩地由三處所攝：基瑜伽處、隨順基瑜伽處、究竟基瑜伽處。 基瑜伽處由十八品所攝。第二由四品所攝。第三是五品體性。 又應知由三處所攝：因之差別、果之差別、二者階位之差別，即初、末、中如理配屬。 其中基等次第是：最初學習無上正等正覺時，其三種因資糧即是基礎，攝受彼故稱為趣入，此即宣說基礎。 從彼最後趣入具菩薩行相之基礎時，將生起與沙門共同之相，具足何相而得稱為菩薩之真實認定：即具慈悲、言語柔和、堅固、慷慨佈施、解說甚深義理之密意。

།ཡང་རྟགས་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་རྗེས་ལ་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྟགས་དེ་དག་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཏུ་ཕྱོགས་དེ་དག་གིས་འཇུག་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་གི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ལ་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྟགས་རྣམས་མཐོང་བར་གྱུར་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་གྱུར་པས། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་དང་།བཅུ་གསུམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་རྗེས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། གནས་པ་འདི་དག་ལ་གནས་ ཤིང་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལེན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་ལ་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ གཏོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གནས་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ས་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བར་དེའི་རྗེས་ལ་ས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བས་དེའི་རྗེས་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་གཏོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྣང་བ་དང་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་འཛིན་ པར་བྱེད་པས་ན་གཞི་སྟེ།རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞིའི་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། དེའི་དོན་བསྟན་པ་དང་། རྩ་བའི་གཞིར་བསྟན་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བའི་གཞིར་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོའི་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་རིགས་དང་། དང་པོ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོའི་གཞི་ནི་རིགས་སོ། །བར་དུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱི་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །ཡང་ན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེའི་ཕྱོགས་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།

再者，這些相應于善業等方分法的標相，是趨入在家方或出家方。因此，在其後宣說方分。再者，這些標相在那些趨入諸趣的諸方分中，唯生起于清凈增上意樂者，而非其他，為顯示此義，故在其後宣說增上意樂。 對於如前所說趨入菩提基者，見到如前所說諸標相，並具足菩薩方分之加行，由此清凈如前所說菩薩增上意樂的諸菩薩，略說住於十二菩薩住和第十三如來住，為此在其後宣說諸住。 住于這些住處並趨入一切住處的一切菩薩，爲了無過失地利益安樂一切有情而受持五種生，為顯示此義，故在其後宣說諸生。 如是，住於一切住處所攝菩薩行的六種菩薩正持諸有情，為此在其後宣說攝持。如前所說十三住所攝即是七地，為此在其後宣說諸地。 從勝解行地開始，於一切菩薩地中菩薩行有四種，故在其後宣說諸行。具足如是諸行者，從如來住開始乃至如來地究竟所攝之一百四十不共佛法的宣說，即是安住。由具足顯現及語言加行，故於彼佛中安住，稱為安住。 由此所持故為基，即是通達之義。應知初中后諸菩薩得菩提隨順之法即是種姓等三法。 基的分類略說應知有五種：宣說體性分類、宣說其義、宣說根本基、宣說近基、宣說異門。 其中依體性分類而言，此中菩薩自種姓、初發心及一切菩提分法即是基。初基是種姓，中為發心，其後是菩提分法。或者是依小中大的分類。 佈施等波羅蜜多所攝一切法亦是菩提分法，因為是隨順得菩提故，應知是菩提分。世間中也是，某者隨順於某，即說為其方分。

།དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་དང་།རྐྱེན་གང་གིས་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གསུམ་ལ་གཞི་ཞེས་བྱ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དག་གཞིར་གྱུར་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ནི་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞིའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདི་དག་གིས་ནི་མངོན་སུམ་དང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བསྟན་པའི་ རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།རིགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རིགས་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐལ་བ་ཅན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྐལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།དེའི་རིགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི། སེམས་མ་བསྐྱེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདི་དག་གཉི་ག་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསོད་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་འབྲལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལས་གཞན་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་རྗོད་པར་བྱེད། འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འགྱུར་བ་དང་།ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རེག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་གསུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གིས་འཇུག་པ་ནི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པས་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རིམ་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ།སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ས་དང་ས་རྣམས་ལ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྦྱོར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། པགས་པར་གཏོགས་པ་དང་། ཤ་མཐངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སྙིང་པོར་གཏོགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ནི་པགས་པར་གཏོགས་པ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ནས་ནི་ཤ་མཐངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཕྱི་ནས་ནི་སྙིང་པོར་ གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་དང་། མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

若問為何如此，是爲了對於那些對種姓等三法為何稱為基礎產生疑惑的人們，以二種方式說明它們作為基礎的意義。因此說’若問為何如此’。如是，由於從前者生起後者，以及為圓滿正等正覺的緣故而說明基礎的意義。如是，由於這些成為現前和次第獲得菩提的資糧，以及成為因的緣故，而說明稱為基礎的原因。 ‘依止住于種姓’是顯示此義並安住，即是說’若有種姓’之義。為顯示具緣者故說’具有能力’。又’具緣’即是於此發起正等覺心。 對於無種姓者則無如實發心。發心則趣入佈施等而得波羅蜜名，未發心者則不得。為顯示此義故說’依止發心’。此二者皆是漸次生起的基礎。 由發心而修習佈施等，得波羅蜜之名，為顯示此義故說’六波羅蜜’。為顯示此六波羅蜜如理即是福德資糧與智慧資糧故說’福德資糧與智慧資糧’。其中佈施波羅蜜、持戒波羅蜜、忍辱波羅蜜三者是福德資糧，因為是自身、受用、眷屬圓滿的果報。禪定波羅蜜與般若波羅蜜是智慧資糧，因為是斷除的果報。精進波羅蜜則屬於二者。 ‘一切菩提分法’即是除波羅蜜外的攝事等所有其他教法。為何說’為圓滿正等正覺’而不說’為獲得’？應知義即是此，因為圓滿、獲得、觸證、現前等是同義。言詞的運用隨欲而定，應觀察其義。 或為顯示次第獲得，因為所說的斷除、智慧、正等正覺、佛不共法等不能同時獲得，因為在諸地中修習殊勝的斷除與智慧。此又說為三種：屬皮分、屬肉分、屬心髓分。其中首先斷除屬皮分，其次斷除屬肉分，最後斷除屬心髓分。 佛不共法的體性亦將顯示為色蘊與名蘊差別的體性菩提。

།དེ་དག་གཉི་ག་ཡང་ས་དང་པོ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ས་དང་ས་ལ་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ན་བསྟོད་པ།ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་ལུས་པ། །ཁྱོད་ལ་གཏད་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་སྣང་། །དྲི་མ་མེད་པའི་མཚོ་ཆུ་དྭངས་པ་ལ། །ཟླ་བ་སྐར་མའི་གཟུགས་རྣམས་སྣང་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། སློབ་དཔོན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་བཟང་པོས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་འདིར་ནི་གནས་གཉིས་པར།།སྟོབས་བཅུ་པོ་ནི་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གསུངས། །མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་ཡང་། །གནས་གསུམ་པར་ནི་གསལ་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་ནི་ རིགས་ལ་གནས་པ་ཉིད་རྩ་བའི་གཞིར་བསྟན་ཏེ།གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་གཞི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་མེད་ན་དེ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་རིགས་ནི་གཞི་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། སེམས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པར་གྱུར་ཀྱང་རིགས་མེད་པར་གྱུར་ན་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱེད་པས་ཀྱང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་མི་འཐོབ་པ་ནི་བྱ་བས་རྫས་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཀྱི་རྫས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ངེས་པར་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དུས་ཡུན་རིང་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་རུང་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་རུང་རིགས་ཉིད་རྟག་ཏུ་གཞི་ཞེས་ བརྔོད་དོ།།འབད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རིགས་ལ་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དག་ གིས་ནི་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པའི་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མ་བརྩམས་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་བདེན་ན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་རིང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པས་ནི་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ དེ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ཀྱང་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གསུངས་པ་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། ། དོན་ཐ་དད་པ་ལྟར་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ངེས་པར་འཛིན་པས་ན་གཞི་སྟེ། འབྲས་བུ་གནས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཆུས་ཨུཏྤལ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་བརྟེན་ཏོ། ། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་ཉེར་གནས་སོ། །འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ངེས་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པ ལ་སྦྱོར་བ་དག་ཀྱང་གཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་གྲངས་དེ་ཡང་དེས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྣམ་གྲངས་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་ཉིད་ དང་།རྟགས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་སྟེ།མ་བསྒྲུབ་པ། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

這兩者都從初地開始獲得，並在每一地中獲得殊勝。因此贊曰：‘圓滿無餘正等覺，似乎已完全託付於你，如同清凈無垢湖水中，月亮星辰之形影現。’ 羅睺羅賢論師也說：‘如來於此第二地，獲得十力已宣說，四無所畏之獲得，于第三地明顯說。’ 通過’非住種姓’等文句，顯示種姓住為根本基礎，因為不依賴其他基礎而本身即是基礎。若無種姓，即使有其他諸法，也不能稱為基礎。即使無其他諸法，種姓仍可成為基礎。 即使發心和修行，若無種姓則無基礎。無種姓者雖發心修行，也不能獲得真實義，如同雖有作用凈化物質，但若無物質則不能凈化，因此完全無有機會。 若有種姓，即使暫時無發心和修行等，具緣者經長時間后終將圓滿無上正等正覺。因此，不論是否發心，種姓本身恒常被稱為基礎。 ‘即使安住于精進’是指即使行持佈施等修行之意。‘若住種姓’等文句是顯示以發心和修行為近因基礎。 相反，未發心和未開始修行者，雖具種姓，離無上正等正覺尚遠。反之則為近因。 為明顯顯示此基礎，當以其他異名和特徵來說明。這些異名因為是同一義，故無過失。諸佛宣說異名也是有其必要而說。 若從不同義理來說：由於決定把握果故為基礎；由於是果位相續生起之因故稱為能詮；因能增長果故為因，如水生蓮；于果位時隨順故為所依；由漸次生起故為所依止；因為是果之前行故稱為前行；因為是果之決定趣向故稱為住處。 關於’如種姓般初發心’，由於發心和修行也是基礎自性，故彼異名也應如是顯示。 種姓安立應知有六種：分類、體性、異名、行相、差別、標誌。 為顯示分類安立而說’略說有二種’，即雖有眾多不同種類，體性可安立為二種。‘自性住’是指本性成就，即未經修成、非造作而成、非轉變義。與此相反即是修所成就。

།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ནི་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་རིགས་ལ་གནས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་མིང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་མིང་ཐ་དད་དུ་བཏགས་པ་ནི་མར་སར་དང་། མར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་རིགས་ངེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ལ། རིགས་མ་ངེས་པ་ནི་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཐར་གྱིས་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཅན་ནི་ གཉིས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ས་བོན་ལ་རིགས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བོན་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་ལ་གྲོལ་བ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དང་རྫས་ཀྱི་རྩ་ བར་གྱུར་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་དང་། སྙིང་པོ་དང་། གཅིག་པུ་དཔའ་བ་དང་། སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་མཆེད་གང་ ཡང་རུང་བ་དང་མི་ཕྱེད་པར་གྱུར་པ་ལ་རིགས་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཟུང་ངོ་། །དེ་ཡང་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་ པར་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་གནས་གྱུར་པ་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་བར་གྱུར་ཏེ། རྫས་སུ་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་རིགས་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། ས་ལ་སོགས་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྦྱོར་བས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་རིགས་ནི་རྒྱུན་འཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་གི་རེས་འགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་འདོད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་འཇུག་པ་རྒྱུན་འཆད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ན་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་སྟེ། སུས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི དུས་ཅན་ནོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོར་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་རིགས་ངེས་པའམ། རིགས་མ་ངེས་པའམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ཅན་ནོ།

對於此，自性住種姓是指未發菩提心而住于種姓中應當了知。因為是從極為清凈法界的等流因所生的善根，是無為的緣故。 發心則應當了知是其他的，即是那種姓處於不同的狀態時以異名顯示，稱為正修習，由狀態的差別而施設不同名稱，如酥酪與酥之稱，或如’以行緣識’之稱。 或者說，決定種姓是自性住，不定種姓是正修習，因為是由緣的差別所成就的緣故。 或者說，具有漸次修行的菩薩是自性住，而先修聲聞乘后迴轉成就菩提者是第二種，稱出世間善種子為種姓。 彼種子于有為法中，既不可說一也不可說異，不可執取，稱為六處差別。 彼六處即是有情及實物之根本。因此應說是有情差別，由具足此而稱為有情、如來藏、獨勇士、士夫差別。 或者為顯示定與生得彼彼處所任何六處不相離者為種姓，故取六處。 彼又依彼彼而生起的善心及心所法，由發心而得波羅蜜名。 因此又應說為六處差別。 或者說，即彼六處修習至究竟獲得，具足修行而轉依時，如理獲得名色安立，因為成為實物的緣故。 因此唯六處差別是種姓。 複次，彼等差別于界、趣、生處、地等中以相續不斷的修行從一生至一生流轉，故說從一至一相續而來。 如是則顯示于任何狀態中種姓都不會間斷。 如是六處差別雖從一至一相續而來，然于某些時有間斷，如地獄眾生與天眾生具足六觸處者，成為領受不悅與悅受之所依而間斷相續。 不如是者稱為無始時來，即是說無有前際。 如是則顯示時間無量。 因自性成就故稱法爾獲得，意為無人造作故，及本來如是故。 或者說，因從一至一相續而來故為無始時來。因為是無始時來故為法爾獲得，如是顯示後後為果。 所謂從先前串習善根而獲得，是指從最初所生起的善根力而來的決定種姓或不定種姓或當成菩提者。

དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པས་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བས དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་གཞི་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། རྣམ་གྲངས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འགའ་ཞིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རིགས་སོ།།དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ནོ། །རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སོ། །བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་ བུ་དམིགས་པར་མ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་འབྲས་བུ་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་གསལ་པོ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བ་དང་། ངེས་པར་ གཟུང་བར་དཀའ་བ་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ནི་ཕྲ་བ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ བ་སྟེ།འབད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རིགས་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་རུང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ཡང་རུང་། ཁྱད་པར་དེ་དག་མེད་པས་དེ་དག་ལས་ངེས་པར་འདས་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཐམས་ཅད་ལྟ་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཇིག་རྟེན་པ་གཞན་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་འདས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེའི་གོང་མར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པར་མི་བཟོད་ནས་དྲིས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཡང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཐམས་ཅད་ནི་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ རྒྱུས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་རང་གི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཤེས་བྱ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་ནི། །ཤེས་བྱ་མ་ལུས་ཀུན་ ཁྱབ་ཅན།།ཁྱོད་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་ལས་ལྷག་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བས། དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གོང་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ཐོག མ་དང་།བར་དང་། ཐ་མར་རིགས་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ།

在這個意義上說，認為兩種都是合理的，即由於具備這兩者而成為具有福分和力量的人，並將現證無上正等正覺，因此兩者都是基礎。這樣闡述了種姓的本質之後，將說明其異名，因為有些人會直接體證。由於是出世間法的源泉，故稱為種姓。因為是其生起的因緣，故稱為種子。由於能攝持與自身相應的果，故稱為界。由於是自然而非人為，故稱為自性。這是對異名分類的闡述。 尚未成就果位即是尚未見到果位。另外，應當了知果位是種姓的標誌或菩薩的標誌。同樣，標誌不明顯的狀態難以了知、難以判定、難以確定，稱為微細。與此相反的是廣大，因為果位已經顯現。或者說，自然安住的是微細的，因為僅僅是由六處差別所分別。已經修成的是廣大的，因為是通過特殊努力而成就的。 爲了顯示此種姓超勝於聲聞種姓等，說’具有菩薩種姓者’等。‘一切’是指以聲聞為主。無論是聲聞中的上首，還是獨覺中的犀角喻獨覺，由於沒有這些差別而必定超越他們而趣入。更何況其他一切，這是說明遠遠超越其他世間人。因此稱為無上，因為沒有比這更高的了。 若問’這是為什麼’，是因為不能忍受菩薩種姓是殊勝的，而提出質疑，認為聲聞和獨覺的種姓也是解脫之因，而解脫也沒有差別，所以一切種姓都是平等的。爲了顯示由不共清凈差別因而成為無上的殊勝，煩惱即是障礙故稱煩惱障，由具有煩惱性的無明而對治品善法生起造成障礙。所知即是障礙故稱所知障，由具有非煩惱性的無明而對所知造成障礙。 這與此相似，因為超勝於諸佛以外的其他智慧。因此讚歎說：‘您的一智慧，遍及一切所知，超勝於除您之外一切的所知智慧。‘如是顯示聲聞等種姓的果是解脫身，是唯一涅槃果。菩薩們的果是三身和不住涅槃果。因此應知具有無上的殊勝，而這些殊勝是在果位時才能了知。 又說’此外’是爲了顯示種姓所生的初、中、后差別，‘根性所成’是指由根性所成的差別。如是由一切差別而成為具有差別者。

།དབང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་མ་བསྐྱེད་ པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཕན་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡང་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཐེག་པ་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་ སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། བདག་ཉིད་འགེངས་པ་ཉིད་དང་། བདག་ཉིད་དུལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཞི་བ་དང་། བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ལ་ཕན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ནི། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་ག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་བསྟན་ནས།རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སུ་འདོད་དོ། །དེ་དག་ལ་ཕན་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་དུ་ འཇུག་པ་སྟེ།དུས་དེ་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བས་དང་པོ་དག་ཡང་དག་པར་སྤངས་ནས་དུས་དེ་སྲིད་དུ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བས་ཕྱི་མ་དག་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་ སྡང་ང་།སྐལ་བ་མེད་པ། སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དེ་དག་ལ་དེད་དཔོན་བཞིན་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་མི་གཏོང་བར་དུས་ཀྱི་འོང་བ་ལ་སྡོད་ཅིང་། རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ སྐལ་བ་ཅན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །ཕན་པ་ནི་དེར་མངོན་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་མོ། །བདེ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ལུས་དང་སེམས་ བདེ་བའམ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་མྱོང་བའོ། །དེས་ན་ལྷ་དང་མི་གཟུང་བ་ནི་དེ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཕྱི་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་དག་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་མཁས་པའམ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སམ། རྣམ་པ་བཅུ་ལའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་མཁས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྟགས་འདི་དག་གིས་རིགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་སོ། །ཡང་དེའི་རྟགས་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་ཞེས་བརྗོད་དེ། སྦྱིན་པ་ནས་བཟུང་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་རྟགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

關於根性差別，應當由未發心者了知。聲聞等的利益是說斷除一切煩惱，以及極其斷除，以及為獲得彼而了知四聖諦。如是，彼等在入于自乘之時，是為求得離苦狀態的涅槃果而入，即為少事、小果、自滿、自調、自寂、為使自身涅槃而入。 菩薩們的自利也有二種：二種智慧和二種斷除，因為屬於自相續故。所謂’他’是住種姓和非住種姓的諸補特伽羅。為利益彼等而入，即是為利他而入。如是菩薩為二利而入，應知是發心之時。 如是顯示彼利他成就后，為分別顯示故，說’為多眾生利益’等。其中多眾生是指非住種姓的諸補特伽羅。利益彼等是令其斷除不善法，即從最初以相應時限的加行正斷，為救護其于爾時墮惡趣故。安樂是以正修善法而斷後者，為安置於善趣故。 對於厭惡善法、無緣、非法器、將墮惡趣者，如商主般不捨利樂之心，住於時機成熟，為攝受故而入。又為具涅槃法性、具現證根器的天人利益而入。‘義’即是沙門所欲求。利是引導趣向彼處之道。樂是現法樂住。 由勝解遍凈差別而身心安樂，或體驗解脫之樂。故說天人，因為彼等具有現證根器故。聲聞們于發願后，為獲得四聖諦無常、苦、空、無我之智。菩薩們則為獲得彼等及五明處善巧和一切智究竟無礙智故。 如是聲聞們善巧於一種或善巧于蘊等五種。菩薩們則善巧於二種或十種。如是善巧于多種是善巧所生差別。 其中果位所生差別，應知是無上正等正覺殊勝超勝。以此等相而表徵有種姓即是種姓相。又其相是以佈施等波羅蜜多為前導之相故，稱為波羅蜜多相，即從佈施乃至般若，以身語意正修行者，稱為相。 又彼等應如理了知佈施等之體性，以及隨順佈施等。

།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་རྣམས་མདོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། འདུ་བའི་སྒོ་དང་། རྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། རྫས་ལ་མི་ལྟོས་པའོ། །དེ་ལ་རྫས་ལ་ལྟོས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རང་གི་རྫས་གཏོང་བ་སྟེ། ལུས་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་གིར་གཏོགས་པ་དང་། གཞན་གྱིར་གཏོགས་པའོ། །བདག་གིར་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་རྟགས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསམས་པས་ཡང དག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བའོ། །རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཞན་དག་ལ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་དང་ཡང་སྟེར་བའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སྦྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དུས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཉིད་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉུང་ངུ་ལས་ཀྱང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པའོ། །བཟང་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དམན་པ་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་འཐབ་མོ་ བྱས་ནས་མི་སྦྱིན་པ་དང་།བཟང་ཞིང་མང་པོ་ཡོད་བཞིན་དུ་དམན་ཞིང་ཉུང་བ་མི་སྦྱིན་པ་དང་། དམ་པ་གྱ་ནོམ་པ་ཡོད་ལ་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་མི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་པ་ལ་ཡང་འཛེམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློང་བ་པོ་མེད་ཅིང་མི་སློང་བ་ན་ཡིད་ལ་ཡང་དག་པར་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བས་ངོ་ཚ་བ་སྟེ།བདག་ནི་སྐལ་བ་ཆུང་བར་གྱུར་པས་བདག་གི་བདོག་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་ལ་མཁོ་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདོག་པ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པའི་རྟགས་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ང་ནི་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བསྔགས་པ་ ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།བག་མེད་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བསྔགས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ ནས།སྦྱིན་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བག་མེད་པ་དང་ཞུམ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་གཟེངས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་ཕོད་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡི་རངས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཕོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་རངས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བདོག་ཅིང་ཡོད་པའི་རྫས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་བསྟན་ནས། ཡོངས་ སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བླ་མ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་མ་ནི་མ་དང་ཕའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་རྣམས་སོ། །རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁྱིམ་ པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ནི་རིགས་ཀྱིས་རྒན་པའོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོའོ།

對於波羅蜜多的標誌，應當略作安立。應當了知是從佈施、受用、聚集之門和獲得的角度而言。 其中佈施又有兩種：依物佈施和不依物佈施。 其中依物佈施是爲了攝受他人而捨棄自己的財物，這是顯示身體的因。 複次佈施有兩種：屬於自己的和屬於他人的。 屬於自己的佈施，以思維和加行精進修習，這是標誌。 其中’本性喜好佈施’這句話是顯示以思維精進修習，以及以一切時不間斷捨棄一切事物為本性的加行。 對佈施勝解即是喜好佈施。 ‘常時不斷以分享他人為性’這句話是說明反覆佈施。 ‘以極歡喜心而行佈施’這句話是顯示就佈施而言，以三時具有極大歡喜心的佈施即是以極歡喜心佈施。 ‘即使少許也會分享’是說一切時佈施和難行佈施。 ‘佈施美好之物’是說不佈施劣物。 複次這又應當了知有三種：不是經過再三思量和爭執后才佈施；有好的且多的時候不佈施劣的且少的；有殊勝妙物時不佈施極為低劣之物。 ‘對不行佈施也感到羞愧’是說當無乞者且無人乞求時，內心生起真實憂惱而感到慚愧：‘我福報微薄，我的財物成為無果，如同尸林中的樹果一樣，無人受用。’ 如是首先已經顯示了以捨棄自己所有為相的佈施標誌。 為顯示精進修習屬於他人佈施的標誌，說’於他人等’等，就佈施而言，應知有四種補特伽羅：不知佈施功德與稱讚而愚癡者、放逸者、怯懦者、及正行入者。 其中對於愚癡者，以開示解說佈施功德與稱讚而正確教導后，為令其行佈施而’宣說佈施的稱讚’。 對於放逸者和怯懦者，為令其正行佈施和讚歎，而’令生起希求’。 對於正行入者，為令生起極大歡喜，故’見到慷慨佈施時也隨喜歡悅’，‘慷慨’一詞是以’隨喜歡悅’來解釋的。 如是首先顯示了捨棄所有現有財物后，為顯示捨棄受用事物的佈施標誌，故說’對上師等’等。 其中在居士方面的上師是父母，出家眾的是親教師和阿阇黎，長者們中居士方面是種姓年長者，出家方面是具梵行的比丘。

།ཡོན་གནས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་ ཆོས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་དང་ལུང་གི་ཆོས་འཛིན་པ་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩིས་པའོ། །བཀུར་སྟིར་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལངས་ནས་མདུན་དུ་བསུ་བས་སྟན་ སྟོབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟན་ལ་འདུག་ཅིག་པར་གོ་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡོད་ཅིང་བདོག་པའི་རྫས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་རྟགས་དང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྦྱིན་པའི་རྟགས་བསྟན་ནས། རྫས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སྦྱིན་པའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྫས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མན་ངག་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ལུས་ཉེ་བར་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པས་སྲོག་ཉེ་བར་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། དྲིས་ཀྱང་རུང་མ་དྲིས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསོལ་བ་ བཏབ་ཀྱང་རུང་མ་བཏབ་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དོན་དུ་གཉེར་བའམ་མི་གཉེར་བ་དག་ལ་ཡང་རུང་བའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བྱ་བར་འོས་པ་སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མི་ཤེས་པ་དག་ལ་ཡང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། མི་སླུ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིགས་པའི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མན་ངག་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱ་བར་འོས་པ་དང་། བྱ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་མན་ངག་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རྟེན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒོ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་མང་པོ་ནས་ཞུགས་པ་སྟེ་འཇིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལས་བྱུང་ བའི་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།མང་པོ་དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་དུས་རིང་པོར་འབྱུང་བའོ། །དྲག་པོ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫས་སྦྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། གཞན་ གྱི་ནོར་གཏམས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་ལ་གནས་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ནམ་ཡང་གཞན་གྱི་ནོར་གཏམས་པ་འཕྲོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཅོ་འདྲི་བར་ མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བུ་ལོན་ཆགས་ན་ཡང་བླུ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་ཇི་ཙམ་འཕེལ་དང་བཅས་པར་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། །དོར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པ་བྱས་ནས་ལངས་ནས་མི་འགྲོ་བའོ། །རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ནོར་ཡོད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བགོ་བ་ཤ་འབྱེད་ཅིང་གཡོ་མི་བྱེད་ ལ་བླུ་བར་མི་བྱེད་དེ།ཆུང་ངུ་ཙམ་སྟོན་པའམ། ངན་པ་སྟོན་པའམ། ཡེ་མི་སྟེར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ་ལ་མི་མཁས་ཤིང་། རིན་པོ་ཆེ་མི་ཤེས་པ་དག་དང་། ཉོ་ཚོང་བྱེད་པ་ན་རྫས་ཀྱི་བདག་པོས་རིན་ཆུང་ངུ་བཏབ་པ་ལས། བདག་ ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་དེས་ཕབ་པའི་རིན་དེས་དེ་ཉོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།ཇི་ཙམ་རི་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས། །གལ་ཏེ་བདག་ལ་རྫས་བདོག་ན་ཇི་ཙམ་རི་བས་དེ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །མེད་ན་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་རི་བ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས།དེ་ཅི་ནས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བླུ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕན་གདགས་པའི་སྦྱིན་པས་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་བྱ་བའི་རྟགས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ནི། ཕན་གདགས་པའི་བྱེ་ བྲག་རྣམས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།གཏང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།

所謂’福田’，在在家眾方面是指具有戒律、具有功德以及行善法的沙門和婆羅門。在出家眾方面是指持有證悟法和教法的智者們，以及受到具有清凈行者們尊重的人。 對於應當恭敬的人，起身迎接並請坐，‘請坐’是指讓其知道可以坐下。 如是已經顯示了施捨現有財物的佈施相和受用佈施相之後，爲了顯示不依賴財物的佈施相，不依賴財物的佈施有兩種：以教授開示來護持身體，以佈施無畏來護持生命。 關於第一種，經中說道：‘無論是被問及還是未被問及’，即無論是被請求還是未被請求，也就是說對於希求或不希求的人都可以。 ‘對於眾生的事業’是指在應當做事的適當時機，對於不知功過的人也不會有過失，即不欺誑、不顛倒的意思。 ‘如理教授’是指無過失的教授，對於這些也就是開示什麼是應做不應做的功過。 ‘佈施無畏’是指給予安慰和依靠。‘普遍救護’是指從那些恐懼中解脫，即解救的意思。 ‘種種門’是指從多門而入，意指從此彼恐懼而生。 ‘眾多猛烈’是指連續不斷且長時間生起。‘猛烈’即是巨大。 爲了使他人不受損害，關於以舍施他人為相的財物佈施，經中說：‘即使是他人寄存的財物’，住于種姓的菩薩們也絕不會因煩惱和隨煩惱的力量而奪取他人寄存的財物。 爲了顯示這一點，‘不捨棄’是指不奪取也不詐騙的意思。 ‘若有債務也當償還’是指連同所生利息一起給付。‘不捨棄’是指不爭論后離去。 對於有家族財產的人們分配遺產時不行欺詐也不詐騙，即不顯示少量或劣質，也不是完全不給。 與不善辨識珍寶且不懂珍寶的人做買賣時，若物主標價低廉，自己雖然非常善於鑑別珍寶，也不以其標定的價格購買，而是如實告知其實際價值，如果自己有財物就以實際價值購買。 如果沒有財物，就如實告知其價值。如是不顛倒地如實顯示后，也使他人理解不會受騙。 通過受用差別而利益佈施的精進相的顯示是：利益的差別也稱為佈施，因為是應當佈施的緣故。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་དག་ལས། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང་བདོག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ།།ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་འབྱུང་བའི་སྒོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་གྱིས་སྦྱིན་པའི་རྟགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ནུས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་གྱི། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་མ་ཡིན། དེ་ལྟ་བུ་ལ་བསམ་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ། །འདུ་བའི་སྒོ་ཆུང་ངུ་དག་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བའི་སྒོ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དབང་དུ་བས་ནས སྨྲས་པ།ཞུགས་པ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། ། སྔོན་བསྟེན་པ་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འགྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་རྟགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་རྙེད་ན ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནོར་ཆེན་པོ་རྙེད་པའི་དུས་ན་ཡང་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན།ཤས་ཆེར་བརྐམ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ཆགས་པའི་སྦྱོར་བས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །མདོར་ བསྡུ་ན་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་སྡོམ་པ་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བསིལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའམ། རྒྱ་ཆུང་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་བསྟན་པས། ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་སྨོས་པ་ནི། ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་ བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་། མཇུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ རིགས་དང་ལྡན་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྟག་པར་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་ཅིང་མཐུག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་།ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འབྱུང་བ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་འདོད་པ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲག་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་དྲག་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲག་པོའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་དྲག་པོ་ནི་སེམས་ཅན རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསད་པ་དང་།རྡེག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་དྲག་པོ་ཉིད་ནི་བག་མེད་ཅིང་ངོ་ཚ་དང་བྲལ་བས་རྡེག་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྡེག་པར་བྱེད་ཅིང་ལག་པ་ཁྲག་གིས་སྦགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དྲག་པོའི་ལས་བྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

如同在其他經中所說：‘成為飲食之施主’等廣泛宣說，若有豐富的飲食，就會進行分配。對於成為受用生起之門的事物，也要以正確的精進顯示佈施的表徵。 若有能力，則會使廣大受用增長，應當從事這樣的廣大事業，而不是從事小的事業。對此也不會生起意樂。對於小的聚集之門則不會生起信解。 對於非受用生起之門的那些事物，背離而不趨向，這就是對受用精進。基於此而說：‘這些是已入者’等，獲得離貪是指希望從不順品中離貪，由見到過患和不順而得以斷除。 對於過去所依止的也會生起慚愧。因此顯示知慚有愧，是因為會生起追悔。爲了顯示獲得受用的成就相即是佈施相，所以說’即使獲得廣大受用’等。 即使在獲得大財富時，也不會像卑劣者那樣極為貪著，因此說’不會過分貪求’，以無貪的加行而住于無所依止受用。 總之，應當了知戒律有入戒和止戒兩種。其中止戒是從惡行中止息的受戒律儀。入戒是攝集善法戒和利益有情戒，這些都是具有清涼本性。 爲了通過確定廣大或微小惡行的差別而顯示止戒，所以說’具有小的身語不善業’等。提到身語是因為止戒是由身語律儀所攝。廣大惡行是由業道所攝，非廣大則是不被業道所攝。 關於業道的加行、正行和後行，爲了顯示惡行的微小性而說’小的身語業’等。對於具有菩薩種性者，心相續中恒常不具有猛烈粗重的煩惱，不會生起損害眾生生命、財物和妻室的身語業，因為具有佛陀大悲的種子。 極不相順是指不能產生大的不悅果報之義。所謂’非極猛烈’，猛烈有心的猛烈和身的猛烈。其中心的猛烈應知是以無悲心而生起殺害、毆打之心。 身的猛烈性是由放逸且無慚愧而打擊、猛烈毆打，手沾染鮮血。‘不具有極大損害眾生’，即猛烈業的行為本身就是具有極大損害眾生，因此這是它的特徵。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའོ། །མཇུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། སྡིག་ པའི་ལས་ཤིག་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་བྱས་པའི་ལས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སེམས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ལས་དེ་ལ་དམད་ནས་བདག་ཉིད་འགྱོད་པ་མང་བར་གནས་ཤིང་། མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཏེ། ལས་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་འགྱོད་པ་ཡིན་གྱི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཉེས་པར་མཐོང་བར་གྱུར་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་འགྱོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་འཛེམ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས བསྟན་པ་སྟེ།མ་བྱས་ན་ཡང་གཞན་ཉེས་དམིགས་ཆེ་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་སེམས་བག་ཚ་བ་དང་། འཛེམ་པ་བཞིན་དུ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་མི་མཐུན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྡིག་དེ་བྱེད་ཀྱི། དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལ་ མནར་སེམས་དང་།གནོད་སེམས་ཀྱིས་ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྣག་དཀའ་བ་དང་། དྲག་པོའི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུན་པར་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་མཉེས་གཤིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་།ཚེ་འདི་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་མཉེས་གཤིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་རིགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་བཅུས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་དབང་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། མཉམ་པ་དང་། དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནུས་པ་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དི་ལྟར་འོས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཕན། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྤངས་ལ། དེའི་གཉེན་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ནི། བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡང་དེ་དག་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བླ་མ་དང་། རྒན་རབས་དང་། མཆོད་གནས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལ་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲག་དོག་སྤངས་ལ།བསྙེན་བཀུར་དང་། གཡོག་གི་ལས་ལ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པར་འགྱུར་པའོ། །དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། འདུད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པ་རྣམས་ལ་འགྲན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། དེའི་སེམས་བསྲུང་བར་ བྱ་ཞིང་།དམད་པར་མི་བྱ་བར་རབ་ཏུ་གནས་པས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐུན་པར་འཛིན་པ་དང་། ཤེས་ཉེན་ཅན་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དམན་པ་རྣམས་ལ་བརྙས་པ་ཡང་། ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྤངས་ལ།མདངས་བཟང་པོ་བསྟན་ནས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ལ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཛུམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཕན་འདོགས་པ་ རྣམས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཤེས་པས་རྟག་ཏུ་གནས་ནས་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་གདགས་པ་ཡང་དང་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བས་གནས་པས་ན་བྱས་པ་ཤེས་པའོ།

如是暫時依據業道加行而宣說。依據結尾而言：‘即便造作惡業’是說，菩薩到達業道終點時，也不隨順思維所造之業，而是貶低自己所造之業，多住于悔恨，迅速迅速地，即剛造業就悔恨，並非因其因緣見到法性后見到過失而後悔，此為其義。 ‘於此亦謹慎而行’是依據正行而宣說，若不作則對他人有大過患，作時亦心生畏懼，謹慎而行，即以具有慚愧心及不相應心造作此罪，並非以歡喜及愉悅心，以種姓力及意樂差別而成為如是本性。 依據廣大非惡行之遍行差別而言，以’于諸有情手’等而宣說，具種姓之菩薩不以害心及惱心用手、石塊、棍棒、兵器等對諸有情造作難忍及猛烈痛苦，因為對諸有情多有悲憫，以及具有不壞如來種姓本性之法故。 因此說：‘本性和善’者，由於具有以悲憫而憐憫諸有情之心，以及無希求異熟之心，無希求今生回報之心，故稱本性和善。以自他平等之增上意樂具足種姓故，歡喜有情。 為顯示以十種如理于有情等境中正行之律儀相故，‘于應恭敬者’等，乃至圓滿持戒波羅蜜多種姓相為止。 其中依據世間智而言，于殊勝、平等、低劣諸有情，隨力所能，如其所應而作，斷除三種隨煩惱，以其對治分而正行。 其中依據殊勝者而宣說：‘于應恭敬者’，即彼等是前說之上師、長者、應供處等。于彼等斷除隨煩惱嫉妒，于承事及侍奉事精進努力。即所說：‘以恭敬業’是也。 于平等者斷除競爭隨煩惱，護其心意，不輕賤而安住，為顯示正行故說：‘和順攝受、親近、隨順他心而行’。 于低劣者輕蔑亦是隨煩惱故斷除，顯現善顏而趣近，為顯示正行故以’先露微笑’等而宣說。 于作利益之有情，知恩報恩而常住，為報恩而安住。以具有數數憶念利益之加行而住故為知恩。

།བདག་གིས་འདི་ལ་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པར་འོས་ པ་ཡིན་ཞེས་དྲིན་ཤེས་པས་ན་བྱས་པ་གཟོ་བའོ།།སེམས་ཅན་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྟེ། ཕོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབས་པས་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ། གཞན་འདུན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་ཏེ། དྲང་པོར་བྱེད་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་དུས་རིང་པོར་མི་སྒྲུབ་པར་འཇོག་པ་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཆོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ། །བབ་ ཅོལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་གདོང་མཆི་མ་དང་བཅས་པར་དུབ་དང་། རང་གི་བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དག་ཀྱང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའོ། །གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་རང་དབང་མེད་པ་དག་སྟོབས་ཀྱིས་བཀུག་ནས་ མི་སྦྱོར་བ་ཡང་བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པའོ།།བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཞན་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་དག་གི་གྲོགས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གུས་ པ་དང་བཅས་པར་བྱེད་ན།རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་འབད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་འབད་པར་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་དག་ཀྱང་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྱུང་བར་གནས་པར་ཡང་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཀྱང་ ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ།།སྔར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་མ་ལ་མར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་ གནོད་པ་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོའི་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་བའོ།།དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་གནོད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དམ་བླངས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་ཚེ་ཕྱི་མཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདིའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ནའང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ན་མང་པོ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་དང་འགལ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཉེ་བར་ལྡན་པ་དང་། རིགས་པ་དང་བྲལ་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་གྲོགས་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དམ་པའི་བྱ་བས་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་གསུངས་པ།བདག་དང་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་པའི་བྱ་བ་དག་ལ་གྲོགས་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པར་བྱས་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ཕུང་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་གསོལ་བ་མ་བཏབ་ཅིང་མ་བཅོལ་བ་དག་ལ་ཡང་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བར་བསྟན་ནས། གཞན་གྱིས་བཅོལ་ཞིང་གསོལ་བ་བཏབ་པ་རྣམས་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་རག་ ལས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་གྱི་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ།

我知道應當對此作出有益的迴應，因為知恩圖報。對於乞討的眾生，即通過完成貧困者的願望來圓滿其心願，使他人歡喜的實踐即是真實的精進，這是以’正直地做’等詞所說明的。 答應了要做卻長期不實踐而擱置，這就叫做虛偽和欺詐。就正確完成自己事業的角度而言所說的：‘依法’即是如理。‘不輕率’即是不造惡業。 或者，即使面帶淚水疲憊，也不強迫自己的男僕、女僕和工人做不如法的事。不以勢力強迫那些受制於人、無自主權的人，這也是不輕率。 就正確完成福德事業的角度而言所說的：‘本性也喜歡福德’等，對他人行持福德之事也恭敬相助，那麼對自己的福德事業就會更加精進。 對此類事應當精進：應當佈施，應當行持福德，應當持齋，也應當受持並安住于戒律等，應依循其他經典來理解。 前面所說的實踐也應如理解為如’視母如母’等經文所說的那樣來理解。 見到或聽到眾生因他人加害而受苦的痛苦時，生起強烈的悲心，這是真實的實踐。爲了顯示將他們的痛苦視如自身的殊勝悲心，所以說’因他人受害而深受傷害’。 ‘殷重受持正法’是爲了顯示所受持的誓言。由於不顧及身體、生命和受用，所以稱為殷重受持。 即使貪著今世安樂，因為見到黑暗面的過患，故說’即使對極微小的過失也視為可畏，更何況眾多過失’，意思是現在也極其痛苦，且會成為其他痛苦生起的處所。 對於不違背正法、具有意義、不離正理的其他眾生的事業，爲了相助而前往時，自己以善行而行持。 爲了顯示無意義的事，所說’對自他有害’等，如是首先顯示了對暫時的事業的協助后，爲了遮止非理之事，應成為善知識來勸阻不當行為。 ‘這些不當行為’即是，不當行為是使自他毀滅的業，那些完全是不當行為，即十不善業道。因此說到’惡業十不善業道’等。 同樣，首先顯示了對未請求和未委託的事也前往協助后，爲了顯示對他人所託付和請求的事前往協助，所說’隨順他人意願且依賴他人’即是，隨順他人的事業即是隨順他人意願。

།དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་འདོར་དུ་བཅུག་ནས་རང་རང་གི་དོན་ལ་ཅི་དགའ་མགུར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པ་ནི་དེའི་ལས་དང་རང་གི་མཚུངས་པའི་ངང་ ཚུལ་ཅན་ནོ།།བཟོད་པ་མཚུངས་པ་ནི་དེའི་ལས་དང་འདྲ་བར་སྐྱོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མཉེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ཉེ་བ་ཉིད་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇམ་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་དུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནས་སེམས་གཟུའོ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་མོད་ལ་དེའི་སེམས་ བཟང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་ཁྲོ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་ནས། ཡང་ངག་གི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པས། འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་ཆེད་ ཆེར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདེན་པ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པས་སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡང་བདེན་པ་སྤངས་ནས་བསམས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དབྱེན་བྱ་བར་མི་དགའ་ཞིང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེན་བྱ་བར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བསམ་པའོ། །མ་གཙིགས་པ་ནི་སྐབས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཚིག་གོ། །བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མི་དགོས་པའོ། །དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་ བའི་ཚིག་སྨྲ་བས་ན་བབ་ཆོལ་དུ་ཡང་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ཕ་རོལ་གྱི་ཞེ་གཅོད་པ་མི་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གནད་ལ་འཕོག་པ་མི་སྨྲ་བའོ། །ཐ་ན་བདག་གི་བྲན་གཡོག་ལ་སོགས་པ་དམན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་ན། གཞན་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་ཚིག་རྩུབ་པོ་ལས་ལྡོག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ན་མི་སྨྲ་བ་ནི། ཕ་རོལ་གྱི་ཞེ་གཅོད་པ་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི། ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའི།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་གཉིས་སུ་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བས་བཟོད་པར་བྱེད་ཅིང་། བཟོད་པ་ མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམད་པ་ཡིན་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། ཉེས་དམིགས་ལྡན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དེ་ཡང་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་བསམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།གང་ཡང་སླར་གནོད་པ་བྱ་བར་མི་སེམས་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གནོད་པ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱ་བར་མི་རྩོམ་པའོ། །གནོད་པ་བྱས་པའི་མཇུག་ཏུ་བཟོད་པ་གསོལ་ཞིང་གྲོས་བཏབ་ན་དེ་བཟོད་པ་དེ་ལེན་ཅིང་ཉན་ནོ། །བཟོད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཞེ་ལ་མི་འཛིན་ཅིང་ཡུན་རིང་དུ་ཁོན་དུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉི་གས་ཀྱང་བཟོད་པའི་བསམ་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་དུས་གཉི་གར་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་སུ་རིག་པར་ བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེས་སྦྱོར་བའི་ བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

因此，捨棄自我，隨心所欲地做各自的事情。持戒相同是指與其行為和自身相同的性質。忍辱相同是指與其行為相似，具有不厭倦的性質。 爲了說明隨順他人的原因，‘心地柔軟’是指由於親近和心相續調柔的緣故。爲了說明即使遭受他人傷害也不會生起憤怒和怨恨，以’不長久記持’等來說明。 爲了說明從觀察到心保持平等的建立，所以說’立即其心變得善良’。如是首先說明對眾生無瞋恚的趣入，解說了律儀戒后，又以趣入四種語業善行，爲了說明律儀戒的標誌，‘極為持守真實’是指由於極為持守真實，即使爲了生命、受用和王位也不捨棄真實，不故意說虛妄語。 ‘不喜歡離間且不做’是指沒有離間的想法且不做的意思。‘不做’是指不說離間語的想法。無意義是指不相關的語言。對自他無益的語言是不需要的。因為無需要所以無意義。說悅耳語言故非隨意而說。 不說傷害他人的話是指不說觸及他人要害的話。乃至對自己的奴僕等卑下者也不說粗惡語，更何況對其他人。爲了說明以兩種方式遠離粗惡語，對他人造成傷害時不說，即是’不說傷害他人的話’。 宣說功德即是’喜歡功德’所說明的。對他人造成傷害時的安忍，應當了知是從安忍的角度建立波羅蜜多的標誌，既非忍受痛苦的安忍，也非法的決定通達。 在兩個時期以發心和加行而行忍辱，無忍辱是極為下劣的，因為有過患所以有過失，因為具有過患的緣故。當他人造成傷害時，說明其發心是’不生惱害心’，即是不思惟報復傷害。 加行是’也不作傷害’，即是心不開始作傷害。在造成傷害之後請求原諒並商議時，接受並聽從那個原諒。爲了說明忍辱的加行，以’不記在心且不長久懷恨’兩句話也清楚地說明了忍辱的發心。 如是在發心和加行兩個時期對他人造成傷害時的安忍，應當了知即是波羅蜜多的標誌。應當了知從五種精進和彼等果報利益的角度建立精進波羅蜜多的標誌。 一切時中的加行即是恒常精進，由此住于加行精進。

།དེའི་རྟགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནང་པར་སྔར་ལྡང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདེ་བ་ཧ་ཅང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཉན་པར་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱ་བ་ བསྟན་ཏོ།།གུས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེ་ནི་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རྟགས་ནི་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་དོན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་ཏེ། བྱེད་པར་འདོད་པའི་ འདུན་པ་མེད་པ་དང་།ལེ་ལོ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་དག་གཉི་ག་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཇི་སྲིད་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གོ་ཆ་བརྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་རྟགས་ཀྱིས་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་ངེས་པར་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ངེས་པར་བརྟན་པ་ཉིད་བཤད་པ་ནི། མ་བྱས་སམ། མ་ཟིན་གྱི་བར་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱ་བར་འོས་པ་མ་བྱས་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བར་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།རེས་འགའ་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་ཞིང་ངལ་བའི་འཇིགས་པས་བརྩོན་འགྲུས་མི་རྩོམ་པ་དེ་མེད་པར་བརྟན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མྱོང་བས་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ངོ་བོ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཞུམ་པར་མི་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།དེའི་རྟགས་ནི། དོན་གྱི་མཆོག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་དོན་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ལ་བརྙས་པར་མི་ བྱེད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བདག་གིས་ནི་འདི་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། ཞོ་ཤ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོམས་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཆུང་ངུ་ཙམ་མམ། དམན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བའི་ བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བདག་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དཔའ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། སྲ་བ་དང་། སྲན་ཐུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྙིང་པོ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པར་གྱུར་པར་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བའམ། དཀའ་བ་དག་ལ་ཡང་བརྟན་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འགྱེད་པའམ། ཕྱིར་རྒོལ་བའམ། མི་ཕལ་པ་གཞན་དག་གིས་བྱ་བར་དཀའ་བའི་ལས་དག་ལ་ཡང་བརྟན་པ ཡིན་ཞིང་།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་བརྩལ་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་དག་གཉི་གའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་རྣམས་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་པོའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ནི་རྩོམ་པའི་དང་པོའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་ པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་བསྲུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ན། གཡེང་བ་མི་མེད་བ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པས་གང་དོ་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་བའོ།

爲了顯示其標誌，從’清晨早起’到’不過分享受安樂’為止。如此，對於應當聽聞的諸法，應當以精進不間斷地行持。 恭敬即是恒常精進，這稱為具有堅固。其標誌是當有事情生起時，爲了成辦該事，意思是當事情臨近時。 不修行的原因有二：缺乏欲求和懈怠。以觀察的力量降伏這兩者，直至圓滿為止而修行。 堅固鎧甲的精勤修行，以及由修行所生的精進而生歡喜，以其標誌平等修行一切事業而必定堅固。 解釋必定堅固：‘未做或未完成之前不捨棄精進’，意思是未做應做之事和未得應得之事。 ‘中間不捨棄精進’是指，有時因身心疲憊而畏懼疲勞不開始精進，爲了堅固而無有此種情況，經歷一切痛苦也不氣餒，即本性不變。以不怯弱的精進降伏他方而成為堅固。 其標誌是’廣大殊勝義’。對於廣大殊勝的義理心無怯弱，不會因為極其廣大而認為’我無法圓滿成辦’而輕視自己。 因此說：‘我能通達此義，具有勇氣’而生起歡喜。 無厭足的精進是指不以微小或低劣為滿足，以修行而不捨棄修習善法的精進。 因此說’不怯弱且不輕視自己’。如是修行的精進有五種：勇猛、堅固、堅韌、堅忍、有情精要，無畏與不懼怕，前往彼處。 因此說’于大眾中行走或面對困難時也是堅固’。與他人爭鬥、對抗，或做其他凡人難以做到的事業時也是堅固，無有怯弱稱為堅固。 對於甚深廣大的事業，確定必須成辦的具有意義的大精進也不會過分疲憊。 應當了知依據禪定的修行、四無量的修行以及彼二者的因緣而建立禪定波羅蜜多的標誌。 其中初業禪定的修行有五種。初業即開始之初。何為五種？一心專注、遠離、障礙清凈、修習作意、守護並增長律儀。 依據一心專注的標誌而說：‘當確定思維法義時無有散亂，以確定一心專注而如實了知所緣，如實了知諸法。’

།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དགོན་པ་ནགས་ཚལ་གྱི་གནས། བས་མཐའི་གནས་མལ་ཏེ། ཤིང་དྲུང་དང་། ཁྱིམ་སྟོང་པ་དང་། དབེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དགོན་པ་ནི་ནགས་ ཀྱི་ནང་ངོ་།།བ་ས་མཐའ་ནི་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཟད་པའི་མཚམས་སོ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་སྤངས་ཤིང་མི་བསྟེན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་གདུག་པ་ཅན་དང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་བའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ།ཐོས་ན་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པར་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ལ་འབབ་པར་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་སྨྲས་པ།རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའམ་བྱུང་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །སྒྲིབ་པ་ཤས་ཆུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆུང་བ་ནི་ཤིན་ ཏུ་ས་བོན་གསོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་བསྲུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། དེ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་རང་གི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་རྣམ་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ན་སེམས་རྣམ་པར་གཡོ་བར་འགྱུར་བས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པས་སེམས་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱམས་པ་ཚད་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ སྨྲས་པ།མི་མཛའ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་རིགས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རྒྱུད་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་མི་མཛའ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། གཞན་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་སྡུག་ བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བརྡེག་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། གཅད་པ་དང་། དབུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་བསལ་ བའི་ཕྱིར།ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རང་གི་ངང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་འབྱུང་བར་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་དགའ་བའོ།།བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རྒུད་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་ཡང་མི་དགའ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒུད་པ་དག་གིས་སེམས་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ གྱིས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། ཡིད་ཀྱང་གཞུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་གཞུངས་པ་ དང་།དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་གཉིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་གཞུངས་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་མང་པོ་མྱུར་དུ་བླང་བ་དང་འཛིན་པར་ནུས་ཏེ། ཡིད་གཞུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་སེམས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ ཏུ་འཛིན་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡིད་གཞུངས་པའི་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ནས། དྲན་པའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེས་བྱས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

關於極其寂靜標誌而言所說：寺院森林處所、邊際住處，即樹下和空屋，以及寂靜本性。寺院是在林中。邊際是村落和城市盡頭的邊界。遠離眾人是遠離眾多世人且不親近，惡人和作惡者也不往來。 見聞具有五支分的正定隨順處所時，能生起身心寂靜的歡喜。對此趣入，對此生起趣入之心。因此說’對極其寂靜生起極大歡喜’。 關於障礙清凈標誌而言所說：自性煩惱輕微等，煩惱輕微。長期不生煩惱，或生起也立即消失。障礙輕微也是如此。習氣輕微是不會滋養種子。 關於修習作意和守護增長律儀而言所說：彼于極寂靜處安住，思維自利等，于凈化行為的三種所緣近思維時，具足修習作意而行思維則心動搖，圓滿資糧時，思維不能轉變心而執持不住。 關於慈無量而言所說：于怨敵方等，其種性者少煩惱相續者，最初于怨敵方也生起成辦安樂之心，何況其他。 關於悲心而言所說：眾生以種種苦而苦等，見聞以打擊、捆綁、砍斷、刺穿等方式所致的種種痛苦損害的情形時，生起大悲心，為除彼等痛苦，隨力而行。 關於喜心標誌而言所說：自性于諸眾生欲利慾樂等，自然于眾生愿獲得安樂，于獲得喜樂者隨喜歡喜。 關於舍無量標誌而言所說：于衰敗者亦無不悅等，于自他衰敗心不動搖，因不為憂愁所迷亂，於一切苦忍受而住于舍。 關於彼等因而言所說：心調柔等，關於禪定和無量的修習，心調柔和正念這兩種法極為有益。以心調柔能迅速領受和受持眾多具足禪定之法，因心調柔是殊勝智慧，具有思維義理的能力，故能極善受持。 如是宣說心調柔的三種作用后，為宣說正念的作用而說：由此經久等。

།ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིག་པའི་གནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལུད་ལས་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨྲས་པ། ཡིད་མི་རྟུལ་བ་དང་བློ་མི་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལེགས་པར་བསྟན་པ་ དང་།ཉེས་པར་བསྟན་པའི་དོན་རང་གིས་ཤེས་པར་ནུས་པའོ། །རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་རིག་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ ཤེས་རབ་དེ་དག་གི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བག་མེད་པའི་གནས་དེ་དག་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་རྟགས་འདི་དག་ནི་རིགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། རིགས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་བ་ནི། རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གིས་རིགས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་བསྟན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སངས རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།སེམས་མ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྟགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པའི་དུས་སུ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པས་བཟང་བའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་བས་བླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན།དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་མར་དགེ་བའི་རིགས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རིགས་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་རིགས་ ལས་གཞན་པ་ནི་དེའི་རྒྱུར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན་བསྐྱེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ་དུས་ཡུན་རིང་པོས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔག་ཏུ་མེད་ པ་དང་གྲངས་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པས་ན་གཙོ་བོའོ།།གྲངས་དང་མཐུ་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འཆི་འཕོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལས་གོང་མར་གྱུར་པ་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཡང་ ཅི་རིགས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟགས་འདི་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ལས་ཐམས་ཅད་དམ། ཁ་ཅིག་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་ གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྟགས་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ།

爲了顯示依據三種智慧而成就的般若波羅蜜多之相，爲了顯示依據生而獲得的智慧而能趣入一切所知明處，所以說’具有俱生智慧’。依據修習所生而說’意不鈍且智不弱’，即能自己了知善說與惡說之義。依據證悟所生而說’非愚癡自性’，即由於生起無明相之愚癡對治分的智慧，故非愚癡自性。 為顯示彼等智慧之作用，‘斷除彼等放逸處’即是斷除一切過患處。‘具有擇察力’即是具有擇察力。 為顯示如是佈施等及具足正白法種相，故說’此等是菩薩’等。此等相是推度有種性之相，即是此等相成為推度有種性之相。種性是身語意行為之體性。可推度即是可推度性。此等顯示推度有種性之作用，而非執取體性。遍執體性唯是佛陀之境界。 為顯示此義，于’決定真實義’等中說’遍執體性’之義。為正說如是種性之因及隨順果，故說’如是具德’等。即使在未發心位時，若具足相，亦將具有如是功德。入位時由於精進成辦自他一切利益故為善妙。由於不退轉加行而無欺誑故為善。在佈施等波羅蜜多行位時，具足白法。 如是初中后善之種性，將成為所說不共佛陀功德之因，其他則不然。由此明顯顯示，除種性外不應為彼因。由難獲得故難生起，即經長時積集廣大福慧資糧，以六波羅蜜多及百千諸難行而獲得故。由無量無數功德莊嚴故為最勝。由數量及力用不能顯示故不可思議。由恒時是法身體性，離死亡故不動。由無有更上故無上。 複次，若問具如是種性者一切時中皆有此等相耶？為顯示非爾故說’菩薩乃至’等。即何時未為四隨煩惱一切或一分所染，爾時具足彼等。若為隨煩惱所壓，則不具足彼等。諸相不生起即是不會生起。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་སྐབས་སུ་ནི་ ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པའི་ལས་བྱས་ནས་ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་ལན་འགའ་སྐྱེ་བ་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་སྐབས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ རྟགས་དང་ལྡན་པ་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ལྟར།དེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རེས་འགའ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེར་སྐྱེས་པ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་འགའ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཡེངས་པའི་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་གར་རུས་སྦལ་གྱི་མགྲིན་པ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པ་ལྟར་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེར་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་དེ་ནས་ཐར་བར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དེ་ལྟར་དཀོན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།བརྒྱ་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་དེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དེར་གནས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། བར་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ སྔོན་གྱི་ལས་དྲག་པོའི་དབང་གིས་སྐྱེས་མ་ཐག་ལ་སོགས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་རིགས་དང་ལྡན་པ་དག་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་།འགྱོད་པ་དྲག་པོས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆི་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་། བརྟན་པའི་ སྟོབས་དང་།ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་དེས་རེག་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ངན་སོང་གིས་འགྱོད་ཅིང་སྐྱོ་བར་གྱུར་ལ་མི་མཐུན་པ་དང་། ངན་པར་ བལྟ་ཞིང་སྤོང་བར་འདུན་པར་སོ་སོར་རིག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བདག་ནི་རེ་ཞིག་བརྟན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་མྱོང་བ་ཡང་འདི་འདྲ་ན། གཞན་དག་གི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་གྱུར་ནས།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུའི་རིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་ མོངས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའོ།།སེམས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །བླུན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ། །དེའི་སྡིག་པ་ ཅན་གྱི་གྲོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས།དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མི་སྐྱེ་ལ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བས་དབང་བྱས་ཤིང་དེའི་ སེམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་གྱུར་པས་ལུས་དང་སེམས་ལ་རང་དབང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་ མཁོ་བ་དང་བྲལ་བས་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ན་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་ཁྱད་པར་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་སྔ་མའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

在菩薩具足標相之時，不會轉生惡趣。若被隨煩惱所染污，則造作轉生惡趣之業，有時也可能會轉生惡趣，爲了說明這一點。 ‘有時也會轉生惡趣’這句話是說，就像暫時具足六波羅蜜標相而轉生善趣者勝過其他人一樣，具有種姓者偶爾轉生惡趣時，也以五種殊勝而超勝其他轉生者。 ‘有時轉生’這句話是說，就像其他眾生難以如大海中漂浮的軛木孔中龜頸相遇一樣，難以轉生善趣，一旦轉生其中便長久無法解脫。而具有種姓者則極少往惡趣，因此說’百次中’。 ‘即便轉生’這句話是說，具有種姓者不會終其一生住于其中，而會中途死亡。就像某些轉生善趣的眾生由於往昔強烈業力而剛生即死一樣，具種姓者轉生惡趣也應當了知由於大悲力和強烈追悔而立即死亡。 由於具足觀察力、堅定力和正確理解，只感受微小痛苦，而不像其他轉生者那樣。即便被如是痛苦所觸，也會因為因果所攝的惡趣而追悔厭離，生起觀察不善與惡劣並欲斷除的智慧。 ‘我尚且具足堅定和觀察之力，僅感受如此微小痛苦，其他眾生的處境將會如何？‘如是因他人相續中的痛苦而深受損害，生起大悲心。爲了說明這是成為佛陀大悲種子自性的緣故，所以說’由彼佛大悲因之種姓所激發’。 煩惱是不善，故與白法不相順。使心染污故為隨煩惱。愚鈍是對真實與非真實遍知不善巧，以及為惡友所攝受。 由於為罪惡友所攝受，未生善法不得生起，已生善法則會衰退，因此其心相續成為染污。所以這也稱為隨煩惱。 為對方所控制且心意迷亂，則對身心失去自主。由於無自主而趣入，善法衰退，心相續成為染污。所以這也稱為隨煩惱。 離開所需資具則會生起無生計的恐懼。如是更勝時，彼較一切恐懼尤為殊勝，這也應當如前理解。

།དེ་ལྟར་ན་མདོར་བསྡུ་ན་ལུས་དང་སེམས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་གཉིས་དང་།གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རིགས་དང་ལྡན་ན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་ པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐོབ་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྒྱུ་བཞིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་འདི་དག་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་ རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཕལ་ཆེར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་། མོས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཉེས་པར་མ་བྱས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རང་གི་ལྟ་བ་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་དབང་གིས་གནས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སློབ་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའོ།།བྱིས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པར་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། །མཐའ་གཉིས་སུ་ མ་ལྷུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་མོས་པ་ཆུང་བར་གྱུར་པས་སྦྱོར་བ་གཡེལ་ཞིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་སྟེ།སྙོམ་ལས་དང་ལྡན་པས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དམ་པར་བྱེད་པའི་བཙོན་འགྲུས་མེད་པ་ནི། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་དམན་པས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པས་ཚོགས་ལོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཀྱང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡུན་རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་འདྲིས་པར་བྱས་པའི་སྦྱོར་བས་ཚོགས ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རིགས་མེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་རུང་། མེད་ཀྱང་རུང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཤིན་ཏུ་སྣོད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་དང་པོ་རིགས་ཀྱི་ལེའུའི་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་གཞིའི་ལེའུའི་རྗེས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གཞི་ངེས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དང པོ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཕྱི་མ་ནི་ཟབ་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨོན་ལམ་ནི། བདག་དང་གཞན་གྱི་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། འཁོར་བའི་ཉེས་པས་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་སྨོན་ ལམ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དམན་པ་དང་། འབྲིང་དང་། མཆོག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡང་འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ།

如是，簡而言之，應當了知以兩句和兩句來明顯表示，凡是遠離令身心穩固的，即是隨煩惱。 如果具足種姓，則會具有福分，如果具足力量，那麼既然輪迴無始，如同佛陀出現也是無始時的話，為何一切眾生不能獲得圓滿正覺呢？ 為此說’菩薩種姓具足者也由四因’等。由於這些因容易獲得，而獲得菩提之因極難獲得，即使具足殊勝種姓，也多數是爲了顯示對治分的所依而說的。 ‘宣說無顛倒菩提道’是指了知根器、意樂和界性差別后宣說無顛倒大乘道的佛陀和菩薩極難獲得。 如是，若未令善知識歡喜，則不能獲得菩提。 即使遇到並得到善知識攝受，若因執著自見為最勝而住，顛倒修學即是顛倒修行。 具有凡夫所遍計的我性中一切法皆有的執著，以及無自相的無執著。 即使不墮兩邊，由於對菩薩學處信解微小而放逸懈怠修行，由具足懈怠而無恒常修行和殊勝精進。 如是，暫時由於善法修行低劣而不能獲得菩提。 即使具足前述三因，根器未成熟相續非為法器故不能圓滿資糧，由此也不能獲得。 ‘長時’應當配合’由長時串習的修行未圓滿資糧’來理解。 ‘若無種姓則一切一切一切種’是指無論有無獲得菩提之因都不會獲得，因為完全不是法器。 瑜伽師地論菩薩地第一種姓品釋。 依止如是種姓而發起無上正等正覺心，即是在種姓品之後應當確定宣說發心品，故首先以五相宣說彼發心，為顯示其甚深與廣大。 其中四相是廣大，最後一相是甚深。 由攝集其他一切正愿故自性廣大。 其中愿有二種：不正愿與正愿。 其中不正愿應知是自他善趣、惡趣和輪迴過患所害的苦因。 正愿也有三種：以下、中、上差別分聲聞、獨覺、菩薩諸愿。 此中是指菩薩愿。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དེ་ཡངས་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ མར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་ལམ་སྟེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱིས་སེམས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་སྨོན་ལམ་མོ།།ཡང་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་ཡང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ།།དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེས་ན་དེའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་གི་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྨོན་པར་བྱེད་དེ།ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་རིགས་ལ་གནས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་འདོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡང་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པས་དོན་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུས་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་ བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུས་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སྟོབས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་མཛད་པ་ལས་གཞན་ཁྱོད་ལ་ཕྲ་མི་མངའ་ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནས་ཀྱང་ གསུངས་པ།གང་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པ་སྟེ། །ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཐོབ་པ་དང་། ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་གྱུར་པའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་ བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་དང་པོའི་རྣམ་པ་ནི་དགེ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཟང་བ་སྟེ། གར་དང་གླུ་ལ་མཁས་པའི་གར་མཁན་ བཞིན་ནོ།།རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཡང་བཟང་བའོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་བཟང་བའོ།

應當了知菩薩發願有多少種，以世間和出世間功德而令心造作的是愿，因為是心所的差別，所以是意樂的差別之義。因此菩提心也是大乘，以功德令心造作為相的是愿。又彼能攝集菩薩一切真實愿，因為是不退失之因。因此應知愿是發心之體性。彼心造作也是有所緣。因為有所緣故有行相。因此爲了確定其行相和所緣而說。 如是’心造作’等，爲了自相續無上正等正覺而希求，心如是發願：對三乘所攝涅槃法性住于種姓者，于因果也希求。因此愿我證得無上正等正覺后，能成辦一切有情之利。其中聲聞緣覺種姓者也安立於涅槃而成辦利益。因此說愿安立於究竟涅槃。 諸菩薩應安立於無住涅槃，因此說’于如來智’。如是以此行相追求菩提和有情利益是發心，因此成立是追求的行相。因為追求自他一切利益，故稱為廣大行相。如是以此行相菩提和。 又如是發心其所緣是緣何而發？因此’彼發心亦’等。其中緣菩提是由彼力所生，有情利益是主要。因此讚歎說’以十力功德所作，除此之外于您無有微細’。他處亦說：‘于彼如來性是順帶而來。‘如是於一切功德過失究竟獲得，及余無遺盡滅的無上正等正覺為所緣故，及緣及虛空界邊際一切世界中一切有情利益事直至輪迴邊際，是廣大所緣。 就廣大趣入而言，‘彼發心亦菩提分’等。應知彼發心以二相為善。具足智慧和悲心善根，及為一切菩提分法善根之因故。因此’具足善及最勝善功德’等。其中第一相是善。第二應知是最勝善。因善故是妙，如善巧歌舞的舞者。成辦自利故亦是妙。真實成辦他利故是最勝妙。

།རང་གི་དོན་ལ་མི་བླུ་ཞིང་ཕྲད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་མི་བླུ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་མཆོག་ཏུ་ ལེགས་པའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ། འཁོར་བའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།སྨོན་ལམ་དགེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ། དཔག་ཏུ་མེད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པར་ངེས་པར་བསྟན་པས་ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བར་དུའོ། །ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་གནས་སྐབས་དང་། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ དང་།ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་པར་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིགས་དང་། འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མིང་ཅན་གྱིས་གསུམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་བསྡུས་པས་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་མ་བསྐྱེད་པའི་དུས་སུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དོན་དམ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་ རྟོགས་པའི་དུས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་རིམ་གྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་བསྐྱེད་ པ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི།སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །བརྩེ་བ་ཟད་དང་བརྩེ་བ་འཕེལ་བྱ་སྟེ། ། རང་གི་བྱ་བ་ལ་ནི་ཆགས་ཟད་བྱ། །གཞན་གྱི་བྱ་བ་ལ་ནི་ཆགས་འཕེལ་བྱ། །ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་དེ་ཟད་འཕེལ་པའི་རྒྱུ། །དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་རྩ་བ་གཉིས་ཞེས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བས་ངེས་པར་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཅི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྙིང་རྗེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་གཙོ་བོར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ལས་ཀུན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

對於自利而言不欺誑且能相遇故為善。對於利他而言不欺誑，並且成為如是本性故為最善。如是首先顯示隨順一切善法的差別之後，爲了顯示與一切不善法相違而趣入，故說’依於一切有情’等。‘依於一切有情’即是指在一切有情相續中之義。與彼等不相順即是與彼等不相順的聲聞等種姓，為三乘所攝，應當了知安立於與輪迴相違的善法中。 在所有這些善愿中，是無上最勝愿，即是無量、無邊、不可思議。因此說’甚深’，由究竟決定顯示而顯示甚深性。又為顯示彼發心之五種差別故，以五種決定顯示，從自性差別乃至殊勝差別。又為正確顯示彼發心的階位、相續成熟之因、等起及其順因差別故，應當了知以四相顯示。 關於’剛發此心’等，具種姓、趣入、出離名者三種，于諸菩薩亦是如此。因此由趣入所攝即是顯示階位差別。雖有種姓但未發心時非趣入，發心即名趣入，因為趣入菩薩道故。‘以名言世俗’即是以假立名言稱為菩薩，是從名言而生的發心。于無上正等正覺中發無漏勝義心是在初地證悟時。趣入菩薩決定，生於如來種姓，名為勝義菩薩。 由發心則漸次積集並生起福德智慧資糧而具足，獲得相續成熟差別，未發心則不然。因此彼發心是無上正等正覺因中最主要者。總之，諸菩薩應盡慈愛增慈愛，于自事應盡貪著，於他事應增貪著。智慧悲心是彼盡增之因，故說菩提有二根本。由此決定智慧與悲心二者是菩提因中最主要者。 其中是否彼菩提心從智慧生起，還是從悲心生起？關於’對於諸苦有情’等，若從智慧生起則證得菩提為主，不從彼力而生。因此是從悲心生起，故應了知彼發心是悲心之順因。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་མི་གཡོ་བ་བསྐྱེད ནས།དེའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་མཐོང་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་འདིའི་དོན་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་ཁྲོན་པའི་ནང་དུ་བུ་ལྷུང་བའི་མ་དཔེར་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཀྱི། སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལན་ཅིག་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངེས་པར་འབྱིན་ཅིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གཏན་དུ་བ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་གྲངས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གང་སྐྱེས་ན་གཏན་དུ་འཇུག་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆུད་བ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་བཞིས་ནི་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་བཞིས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྐྱེན རྣམས་དང་།རྒྱུ་རྣམས་དང་། །སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་སྟོབས་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་རྐྱེན་དང་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གིས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་མཐོང་བའམ། ཐོས་ནས་རྒྱ་ཆེ་ བ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུང་གི་ཆོས་ཐོས་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཉེ་བར་བརྟན་པ་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་ བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་བདག་པོར་གྱུར་བ་ལས་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒུད་པའི་གནས་སྐབས་མཐོང་བ་བདག་བོར་གྱུར་པས་སྟོབས་བརྟན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལས་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དང་པོའི་རྒྱུ་གཉིས་ཉིད་ སྟོབས་གཉིས་ཡིན་ཞིང་།དང་པོའི་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱང་སྟོབས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཅན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མཐོང་ངམ་ཐོས་པ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།

菩薩先生起堅固不動的救護一切眾生的意樂，之後尋求救護的方便道路時，見到除佛以外別無他法，於是發起無上正等正覺之心。因此應當了知，救護痛苦眾生即是悲心的含義。此處應以井中落子之母為喻。發心后修習佈施等，即得波羅蜜之名。因此，依止安住于發心而修習菩提分法。 已發心者隨其能力令眾產生熟，未發心者則不能。因此說’修習利益眾生之事’，增長一切佛法及令眾產生熟即是菩薩學處。故說此是菩薩諸學處之所依。如是顯示所依之同分差別。 為顯示並非一切發心皆為同一種類，以及為顯示具有如是功德差別的發心種類，故說’決定出離’等。一經發心即決定出離而趣向無上菩提，由於必定獲得故稱為決定出離。與此相反即為非決定出離。永久與非永久、堅固與不堅固、不退轉與退轉等是其異名。 因此說’若生起即永久趣入而不退轉’。由四種因緣此心會退轉：無種姓功德、為惡友所攝、對眾生無悲心、畏懼輪迴苦。與此相反的四種因則不會退轉。為令了知由生起因的差別而有發心的差別，故說’此發心亦由四緣’。 若問如何安立諸緣、諸因及諸力，則種姓力堅固后從第一緣生起。具種姓力者見聞佛菩薩威力后，于廣大生起信解而發心。由善知識攝受，自己聽聞菩薩教法后，利根者發心。獲得悲心力堅固后，從修習菩薩證法而成就者發心。 于輪迴苦無所畏懼，見眾生衰敗之時，從獲得堅固力而發心。前二因即是二力，前二緣亦是二力。具種姓力者，由於廣大勝解而見聞佛菩薩大威力后發心。菩薩一切神通因甚深廣大故稱為威力。

།དེ་དག་ལས་གསུམ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་ནི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། །ཡིད་བརྟན་པ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། །ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ མོས་པར་གྱུར་པའོ།།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ལ་བསྟོད་ཅིང་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་དབང་པོ་རྣོན་ པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེའི་དོན་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་བདག་པོར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་བརྟན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པས། དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལྟར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་གནས་པར་ འགྱུར་བས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་ནི་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་གྱི། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་རེ་ཞིག་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞིང་སེམས་བསྐྱེད་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་རྟགས་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་བྱ བའི་ཕྱིར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དུས་ཀྱི་ཐ་མ་དུས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་བབ་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིགས་མ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེའོ། །དུས་ངན་པ་སྟེ་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། སྙིགས་མ་ལྔ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པ་བཞིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེའི་སྙིགས་མ་ནི་ཚེ་རྒུད་པ་ སྟེ་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྒུད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་ཚད་ཆུང་བ་དང་མ་ཚང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་སྟེ། ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལའོ། ། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བས་ཕོངས་པ་སྟེ། རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒུད་པར་གྱུར་པའོ། །ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འཇུག་པ་ལ་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པ་དང་། འཇུག་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་ལས་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་རབ་བདག་པོར་གྱུར་པས་སམ། བདག་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཇིགས་པས་སམ། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྟེ། གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་ མེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་།ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ཤས་ཆེ་བའོ། །འཇུག་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དང་། གཉི་གའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤས་ཆེ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་བའོ། ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ།

其中三種是神通，三種是神變。以深奧故不可思議。以廣大故稀有。所謂’可信’，即是’應當信仰’之義。‘所住’是指諸如來。‘所入’是指諸菩薩。‘信解大菩提’是指對大菩提生起勝解。‘發心’是指為獲得彼而讚歎勸勵其心，即是以發願和造作而發心之義。 為善知識所攝受，利根者聞深廣極為廣大的經典義理後生大歡喜。以心生大歡喜故，領受所聞正法，對如來智生起勝解，為獲得如來智而發心。 由獲得對眾生堅固悲心力故，于正法將滅之時如是發心。為令菩薩道和菩薩法得以住世，為息滅無量眾生之苦及令正確增長安樂，為斷除諸多惡不善法，為增長廣大諸多善法而修行。 ‘如是正法將要滅盡，因此我當暫且為令正法長久住世而修行發心，除遣這些眾生的痛苦’，為精進修習正法而發心。 ‘最後時分，末法之際’是指具有五濁之時。于惡劣匱乏之時，由具五濁故眾生以四種方式匱乏：壽濁即壽命衰減，即壽命短暫；眾生濁即自體衰減，即肢體殘缺不全；煩惱見濁即善法匱乏，指在在家出家二眾中；劫濁即資具匱乏，即百味等消失而衰敗。 為顯示末法時眾生增盛十種隨煩惱，故說’此十種隨煩惱’。十種隨煩惱的建立是依據入道障礙、入道困難、精進入道障礙的隨煩惱而言。如註釋中說由三因而入：以智慧為主，或以自身畏懼過失，或以悲心顧念眾生。 與此三者相違的三種隨煩惱是：愚癡熾盛、無慚無愧熾盛、嫉妒吝嗇熾盛。入道困難及二障有三：所說的’苦痛熾盛’是異熟障，‘習氣熾盛’和’煩惱熾盛’是煩惱障，‘惡行熾盛’是業障。

།ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་ངན་འགྲོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོའི་རྣམ པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ།།བག་མེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལེ་ལོ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མ་དད་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། བྱ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བར་མ་དོར་འཇོག་པ་དང་། ཐོབ་པར་ བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་དད་པ་མེད་པའོ།།བག་མེད་པས་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ལེ་ལོས་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་བར་དུ་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །མ་དད་པ་ཤས་ཆེ་བས་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འདི་ལྟར་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལམ་གཉི་གའི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ནི་བདེ་འགྲོའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལམ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པས་རྨོངས་པར་གྱུར་ན ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཇིགས་པ་མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་མི་བཟོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཞེན་པ་ཆེ་བ་ལས་སྦྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་གིས་བསྒྲིབས་པས་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བག་མེད པར་གྱུར་ན་ལེ་ལོ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བས་ལམ་དེ་དག་གཉི་ག་ལ་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དད་པ་མེད་པ་ཡང་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཉམས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཅིག་ཏུ་ངན་སོང་དུ་གཞོལ་བར་འགྱུར་བས་ན་རྒུད་པར་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྙིགས་མ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་རྙེད་སླ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ལ། གང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་བསྐྱེད་པར་དཀའ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བདག་པོར་བྱས་ནས། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ན་འཁོར་བའི སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་ཚེ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཞིང་མྱ་ངན་བྱེད།ངུ་བར་བྱེད། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད། བྲང་རྡུང་བར་བྱེད། ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། འབྲིང་པོ་ནི་ཀུན་དུ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བས། འབྲིང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ན་ཤིན་ཏུ་སྒྱིད་ལུག་པར་གྱུར་ནས། དཀའ་ བ་སྤྱོད་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ནི་ཐོས་པར་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ན་སྤྱད་པ་མ་ཡིན་ན་སྤྱད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། གཉི་གའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་བཞིས་སྡུག་བསྔལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལྷག་པར་འཇུག་པར་ འགྱུར་ཏེ།དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཡུན་རིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དུས་མང་པོར་འགོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

或者說，痛苦和隨煩惱增盛是異熟障。其中，惡趣是異熟障，因為痛苦增盛的緣故。善趣的異熟障是隨煩惱增盛。 放逸增盛、懈怠增盛、不信增盛等會障礙修行，即對惡行的執著、中途放棄、對所應獲得的方法無信心。 由放逸而不修行。由懈怠雖入修行卻中途放棄。由不信增盛而修行不穩固，這種安立是隨順他人的觀點而說的。 此外，這樣才是合理的：十種隨煩惱的安立是就其成為增上道的障礙、決定勝道的障礙、二道共同的障礙而言。 其中增上是指善趣的自體圓滿和受用圓滿。自體圓滿之道是持戒，受用圓滿之道是佈施。 其中若為無明所迷惑，則因不畏惡行而破戒。由不能忍他人的富足和對受用的強烈執著而退失佈施。如是這三種隨煩惱是增上道的障礙。 其中應知決定勝道的加行即是修道。其障礙是前述三障所攝的四種隨煩惱。為彼等所障而極不具緣分。 若放逸則懈怠增盛，因此不能修習彼二道。不信者也不能修習。如是此十種隨煩惱令眾生退失增上道和決定勝道，故稱為隨煩惱。 因為一向趨向惡趣，所以也是處於衰敗。如是在具有五濁的時代，即使精進于聲聞乘也極難獲得，更何況精進于大乘則更加極其難得。 易得者是一切人都能做到的，難得者唯有某些殊勝眾生才能做到。為顯示此義，以發心難得和大乘修行難得為所依，而發起大菩提心。 輪迴苦即生等。應知怖畏有二種：下等者即精進于聲聞道時，感受輪迴苦時被壓倒而悲傷、哭泣、嘆息、捶胸、迷亂。 中等者因退怯，中等者感受輪迴苦時極其沮喪，畏懼難行而恐懼，連聽聞菩薩難行都做不到，更何況修行。 二者的痛苦也各自宣說為四種，故以四種方式特殊苦更加增上：時間的特殊性即所謂長久，因為耗時眾多。

།གཞིའི་ཁྱད་པར་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོར་གྱུར་བས་འཇུག་པ་སྟེ། གང་དྲག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྒྱུན་གྱི་ ཁྱད་པར་ནི་བར་མ་ཆད་ཅིང་མཚམས་མེད་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ།གང་ཡང་བར་ཆད་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོར་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིགས་ ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་དེ། དེའི་ རྐྱེན་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་དབྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤེས་གཉེན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱིས་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཤེས་གཉེན་ངན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྔགས་དང་སྤོབས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞུགས་པ་དང་།གང་ལ་བརྟེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་སྡུད་པར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཤེས་གཉེན་ངན་པའོ། །གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ནི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ དང་པོའོ།།བཤེས་གཉེན་ངན་པ་དེ་ཡང་ལྟ་བར་ལྷུང་བ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་ཤེས་རབ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བླུན་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། བླུན་པོ་མ་ཡིན་ པ་དང་།ཡིད་རྟུལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། མཛངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་ནི་བྱིས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། མི་མཁས་པ་རྣམས་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མ་རྨོངས་པ་སྟེ། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་ པ་དང་མཐུན་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རྨོངས་པ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའི་རིགས་ཅན་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །མཁས་པ་ནི་གསལ་བ་སྟེ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །མཛངས་པ་ནི་ཀུན་ ལ་རིགས་པ་ཅན་ནོ།།དེ་དག་ལས་སྔར་སྨོས་པའི་བཤེས་གཉེན་ངན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་པོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པ་ དང་།དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དམན་པའི་དགེ་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བག་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་བག་མེད་པའི་བྱ་བ་ནི། དགེ་བའི་ ཆོས་མི་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོ།།བག་མེད་པའི་གནས་ནི་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་གནས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོ་བཞི་པ་བཤེས་གཉེན་ངན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་འདིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།གང་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་ཀྱང་རུང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་རུང་། འཇིག་རྟེན་འདིའི་བདེ་བ་ཙམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།

由於在基礎的差別上以各種形式進入的緣故。分類的差別是從大變得更大而趣入，即所謂強烈的。相續的差別是無間斷且無間隔地相應，即所謂無間斷。爲了顯示略說廣說的詳細分類，關於’種姓圓滿’等，種姓是由法性獲得，而非由因緣所造作。因此是單一的，其中沒有分類。即使是由修行所生，雖是因緣所造作，也無分類，因為其緣起本性相同，故果也無分類。因此，除此之外由三因而有分類。 菩薩善知識圓滿應當了知有四種，即以非善知識四種對治方面而建立善知識圓滿。菩薩惡知識有四種：聲聞乘者為自利而趣入，獨覺乘者少義少事，世間生起者入于咒語和各種辯才，依止后只能聚集世間財物而不能聚集正法。其中世間生起者是惡知識。對治方面是第一種圓滿善知識。 惡知識又有墮入見解和邪見兩種。與此相反的善知識是具有殊勝智慧、明晰智慧，為顯示此義，關於’非愚鈍’等，非愚鈍、非遲鈍、智者、賢明這四個詞，應當理解為與愚者、癡者、不明晰者、不智者相反。 由於非愚者故非癡，因為具足隨順趣入一切明處的俱生智慧。非癡是多聞種性者，即具有聞所生慧。智者是明晰者，即具有思所生慧。賢明是於一切具有理性。其中前述惡知識是極為惡劣的。其對治方面的支分是主要的緣故。應當了知由二相建立善知識圓滿。 如前所說智慧相以利益安樂成辦方便了知的第一相，已完全顯明第一圓滿。不趣入非處的非處有三種：住于無記、住于不善、住于下劣善。其中依據第一非處趣入而說’不令入于放逸’等。其中放逸之事即是不修善法。放逸處即是事處的事物。如是也應了知惡行及其處。 其中第四惡知識分為兩種，此圓滿應當了知有二種：若依止則無論有罪無罪，僅生起此世安樂。

།དེ་ལ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བཤེས་གཉེན་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་གཞག་པ་དང་། ཆེས་དམན་པ་ལ་གཞག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཆེས་དམན་པའོ། །དེ ལ་དད་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ནི་དད་པའོ།།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ལ་མ་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རབ་ཏུ་དང་ བའི་རྣམ་པའོ།།དད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་རྗེས་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་བསྟན་ཏོ། །འདུན་པ་སྐྱེས་ནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་དག་པར་བླང་བའོ། །དེ་ལྟར་ སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་བྱས་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་རྗེས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ།།བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་ན་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་ རྗེས་ལ་ཐབས་བསྟན་ཏོ།།འདི་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཏེ། སྐྱོན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐེག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཆེས་དམན་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་ ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དགེ་སློང་གི་བྱ་བའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། དམན་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འབྲིང་པོ་ནི་ཀློག་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། སེམས་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གཉི་ག་ཡང་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་ན།དད་པས་བྱིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞལ་ཏ་བའི་ལས་ལ་སྦྱོར་བར་གནང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་ཟས་ལ་སྐོ་བར་བྱེད་ཅིང་རེས་ལ་སོགས་པའི་སྐོ་བའི་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་དང་། བླ་མ་ལ་གུས་ཤིང་རིམ་གྲོར་བྱེད་པས་བླ་མའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པས་གཡོག་བྱེད་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྒྱུ་བཞིས་སྙིང་རྗེ་བརྟན་ཅིང་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་ ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཡང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་ཡང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས དེ་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

對此，將第一和第二的善知識合為一體，與此相反的應當了知為第四圓滿。對於極為殊勝的安立和極為低劣的安立，總的來說是依乘和依事物而言。 其中，大乘是趣入極為殊勝的，聲聞和獨覺乘是極為低劣的。 其中，信心即是獲得所應獲得之事物的方便。 此又有三種：對實有性生起確信的行相、對能修行生起希求的行相、對具功德生起凈信的行相。 說’具足信心者會生起欲求’，此後顯示對善法的欲求。生起欲求后，爲了獲得彼果，以心發願並生起造作，此後即是正行。 如是發心並作愿后，為圓滿資糧而精進，此後即開始精進。 若以方便攝持此精進並如理修行，則能成就所欲之果，此後即顯示方便。 這些是功德，因為是過失的對治分。 為顯示依乘而言的極為殊勝和極為低劣的階段，故說’譬如’等。 事物也有二種：智慧事物和福德事物。 依智慧事物而言，由修所生等安立為極為殊勝和非殊勝的差別。 依比丘事業而言，有殊勝、中等和低劣。其中比丘事業的主要是修禪定和修行。中等是讀誦、聽聞、思維所攝的非禪定的修行。 若兩者都不能完全修行，則為使信施受用具有果報，允許從事執事。這也有兩種：為僧眾準備飲食等執事，以及恭敬承事上師而作侍奉。 依福德事物而言，說’從持戒所生’等。 應當了知由四因使悲心堅固並宣說。 為顯示初學有情于雜染世界生起悲心，而於無雜染者則不然，故說’若有如是無苦的世界’等。 其中無雜染有二種：清凈和不清凈。其中清凈世界連女人等名字都不知，何況會有生起。唯有獲得大威力的佛菩薩出現。 彼處唯依一大乘而說法。因此連聲聞和獨覺的名字都不知曉。 彼等世界中無苦諦和集諦所攝，因為是從極為清凈的出世善決定而生。

།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡིན་ལ། །སྙིགས་མ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ།།མདོར་ན་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པར་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རིག་ པར་བྱའོ།།གང་ན་སྙིགས་མ་ལྔ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒུད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་མདོར་ན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བལྟས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པ་དང་། རང་གི་རྒྱུད་ལ་བབ་པའོ། །དེ་ གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡང་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐེབས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་རོ། ། གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུའོ། །ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མར་རོ། །ཡང་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ཐེབས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བས་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པས་ནོན་པའོ། །རྒྱུ་གཉིས་པ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བདག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡང་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ནས། བདག་དང་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ནམ་བདག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ ལ།གཉི་ག་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྔལ་མྱོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བསྟན་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། སྒོ་དུ་མ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ གཞན་དག་གི་རྒྱུ་གཞན་རྣམ་པ་བཞིར་འཆད་པར་བྱེད་དེ།གང་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའོ།།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཉིད་ལ་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དབྱེ་བ་བྱས་པས་རྒྱུ་གཉིས་བསྟན་ལ།ཆེན་པོ་ལ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཡིན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔ་མ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རང་གི་རིགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ལ། སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ཆུང་ངུ་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་ངུ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་བབ་པ་ལ་ནི་འབྲིང་པོའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པར་གྱུར་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཆེན་པོའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ ལ་ནི་ཆུང་ངུའོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བབ་པ་ལ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །དེ་དག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཆེན་པོའོ། །གོམས་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པ་མེད་པར་རོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གོམས་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་རོ།

這是不清凈的世界，在遠離五濁的那些世界中，一切眾生都不會遭受衰敗。簡而言之，痛苦有三種：由他人所造、俱生而有、以及由轉變而生。與這些相反的即應知為無苦的世界。 對於出生在具有五濁、眾生衰敗和三種痛苦的世界中的眾生，簡而言之，觀察兩種痛苦而生起悲心：他人相續中的和自己相續中的。這兩者都有兩種悲心的因。 關於他人相續中的痛苦因而說：‘以及任何痛苦’等。‘遭受’是初始，‘受害’是中間，‘壓迫’是最後。或者說，由俱生而遭受，由轉變而受害，由他造而壓迫。第二種因是關於自己相續中的痛苦而說：‘我也以任何痛苦’等。 如是說明了自他相續中的小苦兩種因之後，爲了說明屬於自他的兩種因，而說’他人或自己’等。關於’兩者皆可’，若就同時感受苦而言，以四種痛苦顯示為大苦：即以時間長久性、多方面性、巨大性、相續不斷性。 另有人解釋其他四種因：何處有苦、何人有苦、以及緣於何種苦相而生起大悲心。‘何處有苦’是指生於有苦世界。‘何人’是指自己和他人。‘何種相’是指小、中、大等相。 這種安立有此過失：小苦分為自他二種而說明兩種因，而大苦則不然，其因為何？因此前面的安立才是無過的。爲了顯示由這些因緣，從圓滿種姓中生起悲心而說：‘依止自種姓’等。 此中，由具足種姓而有勇氣的殊勝，由勇氣的殊勝而成為本性善，應知所緣的差別即是依止。其中，對他人相續中的小苦即是小悲心，對自己相續中的則是中等悲心，對自他相續中的大苦則是大悲心。 隨順第二種安立，對生於有苦世界者是小悲心，對自他相續中的是中等悲心，對彼等大苦則是大悲心。‘即使未經串習’是指無需修習。應知由四種因如是生起悲心。若經串習修行，則一切都成為大悲。

།སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དག་པར་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་འཇགས་ཤིང་མི་སྐྲག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་ འཇིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་མེད་པའོ།།མི་སྐྲག་པ་ནི་འགྱོད་ཅིང་གདུང་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་ནི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ ནི་མྱ་ངན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པ་ལས། དམན་པ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དགའ་འགྱུར་ཞིང་། །འབྲིང་པོ་རྣམས་ནི་རྨོངས་པས་ མྱ་ངན་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།རབ་འོག་རྣམས་ནི་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །སེམས་ཅན་མཆོག་ཁྱོད་སྙིང་རྗེ་བརྙེས་པར་གྱུར། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་བཞི་མདོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ ལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་བསྟན་པ་ནི།སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། དཔའ་བ་དང་། རྟུལ་ཕོད་པ་དང་། སེམས་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གཡུལ་དོར་དཔའ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་དཔའ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ ཉིད་ལ་སྦྱིན་ཞིང་དེ་དང་གཡུལ་སྤྲད་པ།།སྙིང་སྟོབས་ལྷག་པར་གྱུར་པས་བྱ་དང་བྱ་མིན་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟན་པ་ནི་དང་དལ་བ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་ཐ་དད་དུ་ བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་འདི་དག་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ངེས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལྷག་པར་མོས་པའི་སྟོབས་དང་། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་སོ། །སྟོབས་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་སེམས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་དང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྟགས་ནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པར མི་འགྱུར་ཏེ།གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་ནི་ཞུགས་པ་དང་། །རྒན་པོར་གྱུར་ཀྱང་བ་ལང་རི་དྭགས་ལུག་།གྱུར་ཚེ་དོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་། །ཞེས་བསྟན་པས་འཁོར་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རིགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏེ། དགོས་པ་མེད་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ ལས་བྱས་བའི་རྒྱུས་དེ་ལྟར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་ཡང་བསྔགས་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །དོན་འདི་ཉིད། སྲིད་གསུམ་དག་ལ་ཕན་བརྩོན་བློ་མངའ་ ངན་འགྲོའི་གནས་ནའང་བསྔགས་པར་འོས།།ཞེས་བྱ་བའི་བསྟོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ།

爲了說明由於悲憫的力量而不畏懼痛苦，而非其他原因，故而說道：‘對眾生生起真實的悲憫作為前行’這句話中，‘不畏懼且不恐懼’，其中’不畏懼’是指無有憂愁，‘不恐懼’是指不會後悔和痛苦。 對於他人相續中生起的痛苦，會在四種人中產生四種行為。其中最低劣者會生起歡喜；比他殊勝者會生起憂愁；比他更殊勝者會生起痛苦；比他更加殊勝者會生起悲憫。 因此，讚頌中說：‘低劣者見他人痛苦而生喜，中等者因愚癡而生憂愁，較高者生起痛苦，最勝眾生您獲得悲憫。’ 簡要安立不畏懼痛苦的四種因，是從身體力量和心的力量的角度而言。其中，說明具有因的身體力量：‘由於具有大勇氣和堅定而具有力量’，其中大勇氣、勇敢、勇猛、具有心力是同義詞。 有些人說勇氣是精進的特殊形式。此又分為兩種：有煩惱的和無煩惱的。其中有煩惱的行為是戰場上的勇敢，無煩惱的行為是佈施的勇敢。因此說：‘對眾生布施並與之交戰，以殊勝勇氣知曉應做不應做。’ 堅定是指穩重，是大種的特徵。其他人認為是智慧的特徵。這是不合理的，因為其分類已另外說明。具有這兩者的人必定自然具有身體力量，所以說’具有力量’。 心的力量有三種：智慧力、增上勝解力和悲憫力。爲了說明第一種力量，‘具有如理思維的性質’是指確實思維前後過失與功德的性質。 如此觀察后也不會畏懼輪迴的痛苦：‘與他人妻子結合，即使變成老者，變成牛、野獸、羊時，經歷各種無義的痛苦。‘這表明經歷了無量輪迴的痛苦，因為做了無意義的非法行為而如此。 由於是爲了利益他人而趣入，即使經歷地獄的痛苦也是值得讚歎的，如此確實思維。這個意義應當依隨讚頌：‘具有勤于利益三界的智慧，即使處於惡趣也值得讚歎。’

།དེ་ལྟར་ངེས་པར་བསམས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྟེར་བར་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རང་དབང་མེད་པ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ འགྲོ་བ།ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པས་འདི་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཉོན་མོངས་པའི་གདོན་ལས་ཐར་བར་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པར་བརྟག་པ་ཡང་། ཇི་ལྟར་དམན་པ་གདོན་གྱིས་ཟིན་ལ་གདོན་རྣམས་བསལ་བར་བགྱི་སླད་དུ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ངེས་པར་བརྟག་པ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མིར་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ནས་ལས་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་ཤིང་གོམས་ པའི་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་གིས་ཀྱང་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པར་སྣང་བར་ཟད་པས། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་ལ་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི། གང་ཞིག་ཐོབ་པར་གྱུར་ནའང་འཇིག་རྟེན་འདི་ ལ་གནོད་པ་སྐྱེ་འགྱུར་དང་།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འདི་ལྟར་ངེས་པར་བརྟག་པར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྔར་བསྟན་པའི་བསྟན་པ་དང་བཅས་པའི་ངེས་པར་སེམས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་དང་།བཤེས་གཉེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། བཟོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཀྲི་བར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པའི་སྟོབས་ཅན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཇིགས་སོ། ། བདག་ཉིད་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་གཞན་དོན་བྱེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། འདི་གས་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ ཡང་།འཇིག་རྟེན་ཕོངས་པའི་གནས་སྐབས་གྱུར་ན་བདག་ཉིད་གཏོང་བར་བགྱིད། །ཅེས་བྱ་བའི་བསྟོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་པོ་གཉིས་ནི་སྟོབས་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་སྟོབས་གཉིས་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་རྣམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྟོབས་བཞི་བསྡུས་ན་སྟོབས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་སྟོབས་དང་། གཞན་གྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་བདག་གི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འོངས་པའི་ས་བོན་གྱིས་ སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་།སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །རང་གི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ནུས་པས་རང་དབང་དུ་འདོད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བདག་གི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་མཐུས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཐུས་ངེས་པར་བསྟན་པར་བྱས་པ ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་དང་།བཟོད་པ་དང་། མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུའི་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་སམ། ད་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་ཙམ་མམ། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མྱུར་དུ་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དམ་བཅས་པའི་ཆོས་ཐོས་པའམ། མཐུ་མཐོང་བས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གོམས་པ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

如是確定思維后，雖然眾生顛倒執著而造作痛苦，但這些眾生是無自主的，為煩惱所驅使，為煩惱魔所執持而造作如此不當行為，因此應當使他們從煩惱魔中解脫，這樣的確定思維也應當隨順’如何對待被魔所執持的卑劣者，為除其魔’這一偈頌而了知。 如是確定思維者不會畏懼苦行的痛苦。從人身開始，具足欲求、精進、思維、觀察，如是造作、串習，次第成佛。我也僅僅是因為未曾串習而顯現為難行而已，因此我也應當次第串習而成就，這樣確定思維應當隨順’若得到某物會對此世間造成損害’這一偈頌而如是確定思維。 前述的具有教示的確定思維之智慧相，即稱為觀察力。由種姓殊勝和善知識殊勝而趣近於欲求大菩提、勝解、安忍者，魔及論敵皆不能引誘。因此具有勝解大菩提力者不畏懼痛苦。 由於’自身欲求安樂與利他不能雙運’，以大悲心對待眾生，任何痛苦都將成為增長悲心的因，而非退失的因。如是因也應當隨順’若世間貧困之時我當捨己’這一讚頌而了知。前二因是從堅固力二者而來。 如是諸力的自性安立與略說安立，四力攝為二力，即自力與他力。其中自力有三種：從一生到一生所帶來的種子力、他生串習善根力、現法善法力。所謂自力，即由自相續所攝的能力而自主地欲求、安忍、勝解，這些是異名。由自身殊勝而於大菩提生起勝解，稱為自力。 所謂由他力所生者，即依他而生，由善知識力決定開示而生起的欲求、安忍、勝解，如前所述。先前發菩提心后，如所說的因的作用，或由往昔串習力，或僅僅現見佛菩薩，或僅僅聽聞其功德而速生其心，更何況聽聞殊勝的誓願法或見其威力。因此，往昔時期趣入大乘及串習善法，稱為因力。

།ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ནས། སྔར་བསྟན་ པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་བཞི་པོ་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་སམ། ཚོགས་པས་ཀྱང་རུང་བའམ། རྒྱུ་བཞི་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་སམ། ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་འདི་གཉིས་ཚོགས་ པའམ།སོ་སོ་ལས་སེམས་དེ་སྐྱེད་ན་ནི་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཆུ་བོ་འཁྲུག་དང་ངན་འགྲོའི་ཁ་དག་རྟག་ཏུ་གདངས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དམན་པར་གྱུར་ པས་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་ཤིང་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་ལྡོག་པས་ན་བརྟན་པའོ། །སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་པོར་གྱུར་པའོ། ། དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་ལྡོག་པས་ན་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་ལས་གཞན་པའི་སྟོབས་ལས་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྟན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབྱེ་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ བསྟན་ནས།ད་ནི་ལྡོག་པ་དང་། མི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་འདོར་དུ་འཇུག་ཅིང་། ཐེག་པ་གཞན་ལ་སྨོན་པ་བྱེད་དུ་འཛུད་པའམ། ཐར་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ པ་འདོར་བར་བྱེད་ཅིང་བརྩོན་པ་འདོར་བར་སྦྱོར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ཆུང་བས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་བྱང་ ཆུབ་ལས་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རིགས་བཞིའི་འཇིགས་པ་མཐོང་ནས་དྲག་ཅིང་གདུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་ཅིང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གསུམ་པོ་ འདི་དག་གིས་ལྡོག་པ་ནི་གཏན་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཏན་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་ཚང་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། མ་ཚང་བ་ནི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

在現世中，親近並供養善知識，聽聞菩薩藏，思維等長期串習所成的善法習氣，稱為加行力。如是宣說發心差別的因后，為攝前所說的決定出離與非決定出離的差別，依四緣中任一或和合，或依四因中任一或和合，內力與因力二者和合或各別所生之心若生起，則成堅固，如’煩惱暴流及惡趣口常張’等偈頌所隨順，不為惡友所動搖故。成為堅實是由於悲心不退減故。成為不動是由於不畏懼痛苦而不動搖故。 另一種說法，由於不被輪迴苦所退轉故為堅固。由於不被有情加害所退轉故為堅實。由於不被難行苦所退轉故為不動。從其他力所生者則不能堅固。如是由因緣力所生髮心差別顯示決定出離與非決定出離后，今為顯示退轉與不退轉之因，說’心退轉之因有四種’。 其中，惡知識令捨棄大乘信解，引導希求其他乘，或令捨棄解脫道的修行而捨棄精進，如是則其心將退轉。悲心微小則對有情無所顧念。如是若以有情利益為主而緣覺菩提，因對諸有情無所顧念而從菩提退心。見到四種行苦的怖畏而生起劇烈痛苦的作意。因此欲求速疾圓寂，彼發心將退轉。由此三因所退者非永久退轉。種姓不圓滿者則永久退轉。 應知心生起之因的相反即是退轉之因，也應由白分、黑分的差別及圓滿、不圓滿的差別而了知。白分與圓滿是趣入之因。黑分與不圓滿是退轉之因。因此說’心將退轉之四因’等。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི སེམས་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ནས། ཡང་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་པ་གཞན་ལ་ཞུགས་པ་ རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཐོས་ནས་དེ་དག་ལ་མོས་པ་བོར་ནས་འདིར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།རིགས་མ་ངེས་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་མི་བརྟན་པ་རྣམས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་ངེས་པ་བག་མེད་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་།གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ནང་གི་སྟོབས་དང་།རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ཉི་བར་ལྟོས་ནས་གཞན་དག་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངོ་མཚར་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་མ་བྱུང་བའོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་མི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱས་ནས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ རྣམས་མཐའ་ཡོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ན་ཡང་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གཉིས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉེ་བར་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་མཐོང་བའི་ཆོས་དང་། འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མི་ཕན་པ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པ་ལས། ཁྱོད་ནི་མ་བཅོལ་ལེགས་མཛད་པ། །ཁྱོད་ནི་རྒྱུ་མེད་བཞིན་དུ་བྱམས། །ཁྱོད་ནི་མ་འདྲིས་མཛའ་བཤེས་ཏེ། །འབྲེལ་པ་མེད་པའི་གཉེན་འདུན་ལགས། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།ཆུང་མར་འཛིན་པ་ནི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པའི་ཚེ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལས་ སེམས་ཅན་གྱི་ངོར་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ངོར་འདོད་ཆགས་དང་། བརྩེ་བ་དང་ངེས་པར་འཛིན་པས་བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །འགལ་བ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ལ་ བརྡེག་པ་དང་།གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ།

如是，首先對於迷惑菩提心的人們，以自性相、差別相、分類相、因緣差別、趣入與還出的差別，宣說了五種菩提心。又爲了使種性不定而入于其他乘者聽聞菩提心的功德后，捨棄對彼等的信解而趣入此處；爲了使種性不定而入于佛性但不穩固者得以確定；爲了使已定種性而放逸者、退怯者、如實趣入者依次對菩提心得以如實勸發、讚歎、如實歡喜，爲了宣說發菩提心的稀有殊勝法，此二者即是初發心菩薩堅固，如所說的內力和因力而不退轉且必定出離之義。 不共世間是就現在時而言，于其他一切處皆無故。稀有是過去時也未曾有。殊勝是未來時也不會有，由此應當如是了知稀有殊勝法的次第安立。世間人對於兒子、妻子等所執持者是有邊際的、有斷絕的，而諸菩薩則是以妻子之方式執持遍及虛空界邊際的一切眾生界，此為稀有殊勝法。 雖然執持一切眾生如妻子，但由此不生煩惱，此為第二。由無煩惱而成就圓滿意樂和圓滿加行。具足意樂和加行的諸善法得以積集。因此其善法生長增盛，成為殊勝的因果。由此具足殊勝因果者，由於具足福德資糧，于現法中及他世間獲得發菩提心的功德與利益。 菩薩發此心的剎那即成為一切眾生唯一的善知識，因為遮止不利且引導趣入利益。因此將執持一切眾生界如妻子。因此讚頌中說：‘您是未受託付而善作，您是無因而慈愛，您是未相識的友人，是無關係的親眷。’ 執為妻子是在富裕與衰敗時給予幫助與傷害而隨順或不隨順，即成為具樂與具苦者，此為歡喜與不歡喜之義。又菩薩對眾生的利益與損害，是從眾生的角度如此顯現，並非有煩惱。其中從具煩惱的角度，以貪慾、慈愛和執著而對兒子女兒等的慈愛是具煩惱的。以嗔恨等對違逆的眾生打擊、殺害等煩惱，菩薩是沒有的。

།སེམས་ཅན་གཅིག་ཙམ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་ན་ཡང་རང་གི་དོན་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གིས་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་ གྱི་ངོར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཉི་མའི་མེ་འབར་ཡང་། །གང་གི་སྲེད་པ་འཕེལ་འགྱུར་མཚར། །ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཐབས་གཞན་མེད་པས་དུས་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་ན་བདག་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་དང་མཐོང་མི་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཟང་པོས་འཇུག་པ་ཡང་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གསུམ་གྱིས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། དགྲའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མ་ལ་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ བ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བས་འགྲོ་ལ་གནོད་དང་ཕན་པ་ཡིས། །ཕྱོགས་གཉིས་དག་ལ་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ལགས། སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི། །ཕྱོགས་གཅིག་པོ་ལ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཞུགས། །ཞེས་བསྟོད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། མ་དང་ཕ་དང་བུ་གཅིག་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕན་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ། །མཉམ་ པའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་རིང་ཞུགས་པ་ལྟར།།རང་ལས་སྐྱེས་པའི་བུ་ལ་ཕ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མཉམ་པར་འཇོག་མི་ནུས། །ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་གནས་དང་། མཐར་མི་འདོད་པའི་རྣམ་སྨིན་སྟེར་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བའི་གནས་ཏེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་། དེ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕན་པའི་ལྷག་པའི བསམ་པ་ནི་ཕན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་དང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའོ། །མགོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ། སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་རང་གིས་མི་ནུས་པའོ། །རྟེན་མེད་ པ་ནི་འདོད་པའི་རྟེན་གཞན་མེད་པའོ།།ཕན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བས་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་བསྡུས་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་ པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བས་བསྡུས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འཕེལ་བར་བྱེད་ པའོ།།དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་ཏེ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་བསྟེན་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། མང་དུ་བྱའོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱའོ། །བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་བས་ནི་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།

即便是對一個眾生生起貪著和嗔恨，也無法成辦自己的利益，更何況對所有眾生生起煩惱時又怎能成辦他人的利益呢？無煩惱者以順逆因緣，菩薩具足悲心而增長對眾生的慈悲，雖無煩惱但為利他而示現。因此，‘智慧日光雖熾燃，令誰貪慾增長奇’，此為讚歎。無煩惱的違逆是對行為邪惡的眾生因無他法而暫時背離。因此應隨’我不欲見聞愚人’這一偈頌而了知。以殊勝善意趣入亦是稀有難得，這是說一切世間以三方面趣入：善知識方面、怨敵方面和中庸方面。而菩薩則是以善知識方面攝受一切眾生。因此對一切眾生生起利益的增上意樂和安樂的增上意樂。 因此，‘眾生於眾作損益，二方具足諸行為，于諸眾生作利益，悲性趣入一方面’，此為讚歎。又對一切眾生以利益和安樂的增上意樂趣入亦是稀有難得，因為即便是父母對獨子的珍愛也無如是。因此，‘如是汝為利世間，以平等心久趣入，父於己子之心意，剎那亦難得平等’，此為讚歎。 不善處即是惡行處、有過失處、最終帶來不悅意異熟之處的意思。其對治方面即是善處，安立於此即是如實修行並精進。如是對眾生們後世利益的增上意樂即是利益意樂。貧窮是指離開所需而痛苦。無怙即是悲憫對境，不能獲得所需，不能自己消除痛苦。無依即是無有其他所欲依靠。 利益事有二種：以有煩惱之樂攝受和以無煩惱之樂攝受。其中以有煩惱之樂攝受則因愚癡放逸而退失諸善法，趣入並增長不善法。以無煩惱之樂攝受則斷除不善法，取受並增長善法。因此說斷除有煩惱而欲成辦利益事。日日增長即是晝三次夜三次修習、增長、廣修、發展、宣說此利益和安樂意樂。對一切眾生多作慈心作意則能增長利益的增上意樂。

།སྙིང་རྗེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་བས་ནི་བདེ་བའི་ལྷག་པའི བསམ་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཆོས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །བཟོད་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་སྡུད་པ་ཡང་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཆེན་པོ་འདུ་བའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། རང་གི་དོན་གྱི་ སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །སྔར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བསྟན་པའི་ཕན་པ་དང་བདེ་བས་བསྡུས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བསལ་ བའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མི་ཟད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་དཔག་ཏུ་ མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་སོགས་པ་ལ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ནས་རྒྱུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་ནས།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསོད་ནམས་བསགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བླ་མར་གྱུར་པ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། མཁན་པོ་དང་། ཕ་མར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར།གང་ཚེ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་གྱུར་པ། །དེ་ནས་བཟུང་ནས་ཁྱོད་ཉིད་ནི། །འཇིག་རྟེན་མཆོད་གནས་གོང་མར་གནས། །ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་གནས་དང་བླ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ ནས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་།འདོད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་། མྱུར་ཞིང་དགེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

由於多修習慈悲作意，增長殊勝意樂。對法決定了解的忍辱，是對法如實觀察，以及由別觀諸法而遠離的佛法圓滿修習之加行。 佈施、持戒的修習也稱為加行。以忍辱和四攝事攝受眾生也是殊勝意樂的加行。因此說是利益安樂成就的加行，因為是廣大福德生起的因緣，故稱為大法集門。 如是發心后，以身語意行持佈施等波羅蜜多相應之業，迴向無上正等正覺，即成為自利之加行。此即是成就大菩提之因。 前述修習加行的波羅蜜多加行相應之業，也與一切眾生共同，為令一切眾生獲得其果而作迴向。因此是利他之加行。前述攝受利益安樂的加行也是為令眾生趣入解脫而作。 因此說’為除一切苦’。此二加行也稱為二種大善法聚，因為是無盡福德蘊故。也稱為善法蘊，因為是福德蘊的體性故。 從最初發心以來，即積集無量善法蘊，其因殊勝、果殊勝，是稀有希奇之法。為顯示此義，相較於聲聞等相續中所攝持的善法，所積集的殊勝福德即成為無上正等正覺之因，而其他善法之攝持則不然，此為因之殊勝。 其果即是無上正等正覺，而非其他，此為果之殊勝。因此，已發心的菩薩所攝持的任何善法，皆以因與果而極為殊勝。一切聲聞等所攝持的善法，則完全無有此等殊勝。 具足如是功德的發心超越一切世間，為顯示其功德利益故，經云’從初發心’等。‘成為一切眾生應供處’者，是因為受一切世間供養，超勝一切世間，被視為上師、阿阇黎、和尚及父母故。 因此讚頌說：‘當初您發起菩提心，從此之時您即住，世間應供最上處。‘因為是應供處和上師，即是眾生福田，對其作利益事業，將獲得殊勝果報，具足所欲之果，迅速獲得善果。

།ལྟ་བུའི་བསོད་ནམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་ལ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ དེས་བསྐྱེད་པའི་བདག་གི་དངོས་པོས་གཞན་གྱི་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ནི་གང་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ ཏེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསྲུང་བས་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་གི་མྱུ་གུའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ལྷ་དང་། མི་དང་། ཀླུ་ དང་།གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་བསྲུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་གནོད་པ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཉིད་ལོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བརྩེ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ། །སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་ཡང་ ཕྱི་མའི་ཚེ་ཡང་བདག་གི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡང་ཚེ་བརྗེས་པའི་འོག་ཏུ་སྟེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ གཞན་ཡང་དག་པར་དགོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ནས་རྟག་ཏུ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན།གཞན་དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེའི་ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཁྱད་པར་ ཅན་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྟེན་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི།གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་པས་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །ངག་གི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་གཞན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ སྔགས་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་དང་། དེས་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དེ་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེ་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་དག་བཟོད་ཅིང་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི ཕྱིར་གཞན་ལ་ཡང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་གནོད་པ་བྱེད་དམ་སྟེ། ཉེ་བར་འཚེ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁྲོ་ཞིང་འཁྲུག་ན་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ངེས་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱིས་གཞན་དག་ལ་གནོང་པ་བྱེད་པ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།ཤིན་ཏུ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་ན་གཞན་ལ་དེ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་མང་བའི་ཕྱིར། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མྱུར་དུ་ བཅོམ་ཞིང་ཉམ་དམད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཉམ་དམད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱུར་དུ་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའོ། །བརྒྱ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྤྱོད་པའོ། །སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མྱུར་དུ་འབྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུན་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ བའོ།།ཆུང་བའི་རྣམ་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཆེན་པོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དམན་པ་ཉིད་དང་། གནས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྔར་རིགས་ ཀྱི་རྟགས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།

具有如是福德時，于現世及他世都將無有損害自身之事，且以此無害福德所生之我體，能夠完全平息他人之損害。 具足無害福德之菩薩建立有五種：由具足現法安樂故不為他人所能損害，如轉輪聖王以殊勝守護而得守護故，又因彼菩薩之我體乃是佛陀菩提樹之幼芽處故。 因此，諸天、人、龍、夜叉等一切以無害加行而守護之故，於一切時處皆不能加以損害，從’睡眠’乃至’不能憐憫’等。 於他生中，即後世亦將獲得殊勝我體，即于轉生之後，于來世亦能獲得能成辦自他二利之我體。 身示法者，即菩薩欲令他人正住於何處，則自身先正入其中，常以恭敬而加行，則其他欲隨學者亦如是學習，如是即是彼之身示法。 從獲得殊勝所依中，發心菩薩於此生即得極為調柔之所依，而非惡習氣所依，故惡習氣將極為微小。 從獲得語之殊勝中，亦將成就他人未成就之咒語等，此乃因為為殊勝福德所攝持故。 從獲得意樂之殊勝中亦是如此，因為獲得忍辱與柔和故，遠離忿怒等隨煩惱故。 為顯示忍辱之相故，于’忍受他人所作損害’中，若與其共住者作損害時，亦能忍受彼等所作損害而不改變。 為顯示柔和之相故，于’亦不損害他人’中，即使他人作損害、傷害、發怒、激動，自己於一切處皆不為之，如是則定多矣。 若見聞他人損害他眾時，因具足殊勝悲心故極為不悅，如何能對他人作損害？因對諸有情具大悲愍故，忿怒等隨煩惱不會增多。 即使偶爾生起，亦速得摧毀而微弱。 為顯示微弱性故，‘速得遠離’。‘百次行持時’者，即非恒時一切時行持。即使生起亦速得遠離，而不相續。 以微小行相而生，非以廣大。如是以生起低劣性、住位低劣性、體性低劣性而生起微弱性。 生於惡趣之五種殊勝如前于種姓相中所說而了知。 菩薩地論釋中，發心品釋終。

། །།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་ པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་ཆོས་དང་པོ་བཞིའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་རིགས་དང་།སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལས་གཉིས་བཤད་ནས། སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་དག་གིས་ནི་བསླབ་པའི་གནས་དང་བསླབ་པའི་གཞི་དང་། བསླབ་པའི་ཚིག་ལ་ སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །གང་དག་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསླབ་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།གནས་བདུན་ལ་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་འཕང་དང་། གཞི་དང་། ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཇི་ལྟར་སློབ་ཅེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ ཡིད་ཀྱི་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།གང་དག་སློབ་ཅེ་ན། ངོ་ཚ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་དེ་དག་ནི་དོན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི། རྟོག་པར་ འོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འོས་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་མངོན་དུ་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་རང་གི་དོན་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དང་པོར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་གནས་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་པར་བྱེད་ཀྱི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོར་སྤྱོད་པས་བདག་ལ་ཕན་པ་བྱ་བའང་ནུས་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟོད་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་སློབ་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ནའི་གནས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སློབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡང་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པས་མཐུའི་གནས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མི་དལ་ བའི་ཐབས་ཀྱིས་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་མཐུ་དང་ལྡན་པར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སློབ་པའོ། །རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་གཉི་ ག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་རྗེས་ལ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་བསྟན་ཏེ།འདི་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་བར་དང་། ཐ་མའི་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་ གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱིས་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པ་ནི་གཉིས་སོ།།རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་སོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་སོ། །སྐྱེ་བའི་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་སོ། །འཆི་འཕོ་བའི་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་སོ།

如是發心的菩薩們的菩薩行為是什麼呢？對於這個問題的解釋是：從略說的十法中，如實分別前四法的種姓、發心、修學菩薩行為等，其中已經解說了兩個之後，現在問及發心菩薩的行為是什麼。 菩薩行為即是菩薩學處。應當了知其有三種，爲了明顯顯示這一點，所說’於何學習’等，這些是爲了顯示學處、學基和學習文句而修學。 ‘如何學習’是爲了完全顯明學處的本體。‘誰在學習’是爲了顯示學處所依。 爲了總攝顯示一切菩薩學處而說：‘學習七處’。境界、基礎、文句是同義詞。 如何學習呢？將由無過失方便所攝持的身語意業來解說。誰在學習呢？將解說具有慚愧的菩薩在學習。 這些處所也應稱為義，爲了顯示這點，從義門確定顯示，即是’應當思維’的意思。如理獲得應得之法並現前證得，了知應知之法並現前通達，獲得並了知的意思。 七種義的次第安立是：菩薩首先緣于菩提而學習自利，緣于有情而學習利他，以此首先顯示自利他利的處所。 于自利他利也是以無煩惱性而學習，而非以具煩惱性，如讚歎詞所說：‘以大煩惱行事者，連自利也無能為。‘以無煩惱才能學習真實義，為顯示此義，其後顯示真實處。 如是，當行持自利他利時，以無煩惱方便而學習。無煩惱而無能力者非為學習，故顯示力量處，如是顯示以精進方便而學習。 如是無煩惱且具力量，隨應於三乘而學習成熟有情。成熟自己的佛法，當這兩者都成熟時，學習無上正等正覺，以此隨後顯示圓滿菩提處。這些顯明顯示了菩薩們初中後學習的圓滿。 其中若以自利他利分類則成為十種，為顯示此義而說：‘總之應知有十種’，意思是成為十種。 十義的安立是：相續所攝二種，事物分類二種，階段分類二種，出生分類二種，死亡分類二種。

།དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་དོན་དང་ཡང་མ་འབྲེལ་ལ་རང་གི་དོན་དང་ཡང་མ་འབྲེལ་པ་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་གཞན་དང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་པ་སྟེ། འདྲེས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་རང་གི་དོན་དང་། རང་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།ཕྱི་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དེ་དག་གི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ནི་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་བདེ་བའོ། །རྩོམ་པའི་དུས་ན་ནི་རྒྱུས་བསྡུས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ན་ནི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། །ཚེ་ འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདི་པའོ།།གཞན་དག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་པའོ། །དོན་དག་མི་ཉམས་པ་ནི་གཏན་དུ་བའོ། །ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ངེས་པར་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ ནས་ཡོངས་སུ་བཏང་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གཅིག་པུའི་དོན་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉི་གའི་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལས་ཤིན་ ཏུ་འདས་ཤིང་འཚམ་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སྤང་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའི། བདག་ལ་ཕན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་གི་བྱ་བ་ ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་ཡང་སྲིད་ལ་ཆགས་མ་ཡིན། །ནད་ཀུན་སེལ་བར་བྱེད་པའི་མཐུ་ལྡན་པའི། །འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་རྣམས་འབྱུང་བ་ བཞིན།།ཞེས་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་མི་བསླབ་པོ། །འཚམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ པའི་ཡོན་ཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ལ་འཇོག་པར་མི་ནུས་པའི་གཞན་གྱི་དོན་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ ཚོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་།ཆོས་ཚོལ་ཞིང་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་དང་། འཚོ་བ་ལོག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཕྱོགས་ལ་ཟང་ཟིང་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཞན་གྱི་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ཆགས་པས་བདག་ཉིད་ལུས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་དེ་ཡང་རང་གི་ དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་དེ།བདེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་གིས་བསྡུས་པ་ཚེ་འདི་པ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་ནི་ཁྱིམ་བདག་ རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དགོས་པ་གཙོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བུ་ལ་ནུ་ཞོ་ལྡུད་པའི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ཐལ་ཞིང་འདས་པས་རང་གི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

所謂’唯獨’是指不混雜，意思是與他者不相混雜。既不與利他相關，也不與自利相關的，稱為’唯獨’。 與他者相關是指與他者緊密相連，即成為混雜。這又分為兩種：與利他相關的自利，以及與自利相關的利他。 之後，自他二利這些安樂的異熟果本身就是利益的因。由於隨順現法性，所以是安樂。在開始之時是因所攝。在圓滿之時是果所攝。 現世獲得的是現世的。在其他世獲得的是他世的。義利不衰損的是恒常的。會衰損的是非恒常的。 對此，所謂’應當了知后斷除’是指經過觀察、確定、如實觀察后，應當捨棄、應當斷除。 菩薩應當斷除唯獨利他，因為二利是主要的。凡是唯獨自利，由於完全超越且不相應于菩薩的事業，應當了知后斷除。 菩薩應當對眾生生起利益，而不是對自己，如同具大威力的藥物。因此，凡是利他的事業即是自己的事業，凡是利他即是自利。 因此，‘具有悲心本性者為利益眾生，雖取生於有中然非貪著有，如同具有治癒一切病的威力，利益眾生的諸藥生起’，這是讚頌。 因此，唯獨自利將完全超越菩薩的意義。所以，菩薩應當斷除且不學習這個。 ‘不相應’是指沒有獲得菩提的功德，因為與獲得菩提相違。 凡是不能安置他人于菩提資糧的利他也應當斷除，因為於此無有必要。 唯獨自利的建立應當了知是：尋求受用資具並享用、尋求法並執持、持戒、精進、禪定、智慧的修習、供養涅槃的上師、從事邪命、出家眾享用資具、在家眾隨他人所作。 由貪著受用和貪著薩迦耶見，為令自身滿足而尋求受用，那尋求受用也是唯獨自利，是唯由隨順安樂的因所攝的現世的和非恒常的。 同樣，在受用所尋求的時候也是如此。 諸菩薩尋求受用如同長者寶，因為以利他為主。受用如同母親哺育嬰兒。如是超越法故是自利。

།བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་བཅོས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་བདག་ལས་གཞན་ལ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམས་ནས་སྟོན་པར་མི་བྱེད།འཆད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་བསམ་པས་ཀྱང་ཆོས་བཙལ་ཞིང་གཟུང་ནས་འདི་དང་གཞན་དུ་དང་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མཐོ་རིས་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨོན་ལམ་ངན་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། དེའི་དོན་གྱི ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་གནས་པའོ།།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པའོ། །ཕན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྒྱུས་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གཞན་པ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ པའོ།།གང་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞིང་། སེམས་ཅན་ལ་བསམ་པ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་། དེའི་སྒོ་ནས་གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་ པའོ།།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །རོ་མྱོང་བ་ཆུང་ལ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ལས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཆགས་པའི། །འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་འཇིགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ནི་གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བླ་མའི་མཆོད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱས་པ་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི བླ་མ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བདེ་བའི་རྒྱུས་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གཞན་པ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་དོན་ཏེ། །དེ་དག་ལ་གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྙེད་པ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཚོལ་ཞིང་། རྙེད་པའི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བས་དགོས་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པར་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །དོན་མེད་པ་ནི་བྲེ་མོའི་གཏམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བས་སྤྲོ་ཞིང་བ་སྤུ་ལྡང་བའོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཁ་གསག་གི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ། བདེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འདི་པ་ཙམ་དང་གཏན་དུ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱང་གཞན་དག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཁ་གསག་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལྟར་སྣང་བའི་རང་གི་ དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ།།བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བསམ་པས་ལས་དང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །ལས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱང་ ཡང་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་དོན་དུ་སློབ་མའང་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་ཡང་བདེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདི་པ་ཉིད་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཚོགས་དེ་དག་ལ་ཡང་རང་ལ་ཕན་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ།

對於自己所具有的廣博聞法圓滿和智慧圓滿的論典內容，心想’不要讓他人擁有’而不為他人講說開示。以這種心態尋求並受持佛法，這種只為今生和他生暫時利益而非究竟利益的行為，就叫做唯求自利。 所謂’為求生天’，是指以惡劣發願所攝持的戒律，為圓滿此戒律而精進，為求生色界無色界而修習禪定，以及為此目的而修習智慧並安住其中。由於這些並非為攝受其他眾生而行持，所以是唯求自利。這些都是隨順利益、因緣所攝、他世及非究竟的。 雖然正受持戒律是施予無畏的建立，對眾生有善意，但由於沒有通過這些來攝受他人，所以仍是自利。 所謂’世間資具’是指獲得。欲妙是受用。味著微小，如經中所說：‘凡夫有貪著，世間資具怖。‘欲求其果報是指希求他生獲得大受用之意。 ‘為獲得世間資具’是指遮止了知恩報恩的涅槃上師供養。知恩者不是爲了供養如來塔，不是爲了供養圓寂的上師，而是僅僅爲了世間資具的因緣。 即便如此，由於是隨順安樂、安樂因所攝、他世及非究竟，且無有攝受他人，所以是唯一自利。 ‘希求獲得’是指尋求邪命，以’獲得因’說明無義。‘獲得成就’是指必定獲得。無義是因為攝於無聊言談。‘生起歡喜’是指以煩惱性的喜悅而歡喜並起雞皮疙瘩。 ‘種種非真實功德’是指以種種方式宣說功德的諂媚語所攝，由於僅是隨順此世安樂且非究竟，故是自利。雖然如此使他人生起歡喜，但並未引導他人趣入殊勝善法，所以說是唯一諂媚。因此，這些都稱為似乎利他實為唯一自利。 ‘欲求獲得承事’是指以此心態而作事業，並非其他。爲了事業而出家，受具足戒，給予依止，這是集聚不如法的法聚，如’爲了事業而攝受弟子’之語所說。這雖是隨順安樂，但僅是此世且非究竟，所以是唯一自利。 對於如此攝受的僧團，對自己也無有利益。

།གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྲན་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་མཐུས་དེ་དག་བྲན་ལས་ཐར་བར་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྲན་གྱི་དངོས་པོར་བྱས་ནས་འཁོལ་བར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་རང་གི་དོན་ འབའ་ཞིག་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་རྣམས་བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པས་ སྐྲག་པ་རྣམས་རང་གི་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐར་བར་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་རིག་པར་བྱའོ། ། སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་བསམ་གཏན་བསྟན་ནས། དེ་ནི་གནས་པའི་རྒྱུའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པས་རང་གི་དོན་འབའ་ཞིག་པའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་འདི་པས བསྡུས་པ་གཞན་དག་གི་དོན་དུ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱིན་པས་གཉི་གའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ།།ནུས་བཞིན་དུ་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ལན་མ་བྱས་པས་གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་རིགས་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་ བའི་སྦྱོར་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་དེར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། བསམ་གཏན་ལས་ལྡོག་པར་ནུས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་པས་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འདིར་འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་གྱི་གཙོ་བོའི་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བཤད་ པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་སྦྱིན་པ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་བ་ནི་འོང་བ་མ་མཐོང་བའོ། ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ དད་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པས་འོང་བ་མ་མཐོང་བའོ།།རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནི་སྐྱེ་བ་མང་པོའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པའོ།།འདི་ནས་འཆི་འཕོས་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བར་ངེས་པར་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་མང་པོས་ཆོད་པའི་འབྲས་བུས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་འོང་བ་མ་མཐོང་བ་དང་། འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའོ། །དེ་ལྟ་ བུའི་ལྟ་བས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ།།སྦྱིན་པ་དེ་བྱིན་པ་ནི་ལེན་པ་པོ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如果以自己的力量使被他人奴役的眾生從奴役中解脫出來，然後使他們成為自己的奴僕來役使，這也只是爲了自己的利益。 同樣，爲了成就自己的目的而解救被束縛的眾生使其脫離束縛，以及對於那些因懲罰等恐懼而害怕的眾生等等。‘等等’一詞包括那些因無生計而恐懼的眾生，爲了自己免於懲罰等而使他們解脫，這一切都只是爲了自己的利益，因為對他們沒有利益和攝受。 關於’其因’等等的含義也應當如理理解。前面已經講述了獲得轉生的因的禪定，這裡講述安住的因的禪定等持的修習，這些都沒有利益眾生的意義，所以只是爲了自己的利益。 以佈施讓其他眾生受用，這樣爲了他人而佈施，就會成為雙方的利益。 明知而不報復加害於己者，這也成為雙方的利益。 除此之外的為他人尋求受用等一切，都應當如理理解。 純粹為他人利益的有六種情況應當了知： 以邪見而修習佈施所生的福德事；對於破戒但具有修行善根的人宣說佛法；從極度離欲中修習相應的善法；明知能夠遠離禪定卻仍然專注于禪定；獲得神通后以種種變化利益眾生；如來雖已圓滿事業仍然利益眾生。 這裡’純粹’一詞是表示主要的意思。 關於’入于邪見’等三個詞語，是由後面解釋的。懷疑因果的見解就是入于邪見。由此損害其對治分的世間正見，這就是其含義。 由此未見佈施的果報生起是’未見到來’。確定’沒有果報’是’未見果報’。 另一種解釋是：‘邪見’是總說，由於他人力量而對佈施及其果報沒有勝解信心的修習。 因為信心的違品不信煩惱增長而’未見到來’。以自力認定佈施果報不存在的邪見是正見的違品，這是’未見果報’。 另一種解釋是：不願意經過多生才能感受佈施所生福德事的果報，這是邪見。 認為如果不是死後立即感受果報，被多生阻隔的果報有什麼用，這是’未見到來’和’未見果報’。 以這種見解佈施，對自相續毫無果報。 這種佈施只對領受者有利，只是隨順事物的本性，所以是純粹爲了他人的利益。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ ངན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནན་ཏན་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དེ་དག་གཞན་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པས་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པའི་གནས་ནས་བསླངས་ནས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།མཐོང་བའི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་ཤེས་རབ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ཉམས་པར་ བྱས་པའི་ཕྱིར་འབའ་ཞིག་པའོ།།ས་འོག་མ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དགྲ་བཅོམ་པའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་གནས་ནས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ ལ་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བས་བསམ་གཏན་བསྒྱུར་བ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ནས་དེ་དག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པར་བསྒྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ཉམས་པ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་གྱི། གཞན་གྱི་དོན་མང་དུ་བྱ་བ་གཙོར་གྱུར་པར་མཐོང་བའི་འདོད་པའི ཁམས་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་དེ་ལ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་ལ་ཉེ་བར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ། ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཉེས་བར་བཟུང་ནས་དབང་ཐོབ་པས་དབང་བཅུའི་སྦྱོར་བས་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་ནས་བརྩམས་ནས་ཇི་སྲིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར གྱི་མཛད་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པའོ། །རང་གི་དོན་མཛད་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཛད་པ་རྣམས་མཛད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་དག་གི་མཛད་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཅི་དགོས་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དོན་ འབའ་ཞིག་པའོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྔ་མ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ནི་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟ་བ་ཉམས་པས་ སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་པ་འགོད་པ་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བསྒྱུར་བར་བྱས་ནས་ གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པ་དེས་ན་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྟེ།རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ རྣམས་སྨིན་ཅིང་དགྲོལ་བའི་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པའོ།

所謂’破戒’是指違背戒律，即是說成為惡劣戒律的意思。 所謂’無修持’是指不能精進，即是說不成為修持法器的意思。 複次，爲了使他人遠離惡行，而為他人說法。由於為他人說法，使他們從不善行處提升而安置於善行處，這是為他人。 當於現世說法時，雖有清凈戒律，但于未來增長智慧之因亦無，因為只是損害自相續而已。 所謂’超越下地’是指已離欲界貪慾，住于阿羅漢或不還果位，依現法受業果之力而行佈施等事，唯是利他。因為已完全超越異熟地，且具有攝受他人之故。 由獲得禪定自在之修持而成為轉變禪定之善巧，即由獲得業、煩惱、生之自在修持。 為利他而成就禪定后，轉變為入定與受生所得，雖無退失，但依其力不受生，而是以多作利他為主而見到欲界何處欲生即生彼處。 彼等禪定於自相續無異熟果，以及現法樂住亦無之故，又是利益他人之故，唯是利他。 從第八地開始，由獲得自在而以十力修持獲得大威力的菩薩們，于無佛世界中為眾生利益，從住兜率天開始乃至大涅槃之間示現諸事業。 如是雖然，因為無有自利，故唯是利他。 所謂’已辦自利’是指已圓滿成辦自身事業的如來們，依止力等佛不共法而趣入種種利益眾生事業，即是說力、無畏等等。 彼等事業于彼等自身毫無所需，故唯是利他。 所說’前二者’是指邪見者以佈施門利他，破戒者以說法門，應當了知后唯一斷除。 菩薩無有以邪見行佈施，以破戒安立他人于戒律，因為已超越菩薩法故。 所謂’非彼’是指轉變禪定等，因為轉變禪定后是為利他故唯應作，因為是自相續佛法圓滿之因，以及是眾產生熟之因故。 應當學習化現眾生利益之事業。尤其應當學習成熟解脫眾生之事業。 所謂’彼等之反面’是指以圓滿見解行佈施，以圓滿戒律說法。

།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ པར་བྱ་སྟེ།རྫས་ཀྱིས་དང་། དུས་ཀྱིས་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །རྫས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་བསླངས་ནས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འགོད་ཅིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྫས་སུ་མཐུན་པའི་རྫས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། དུས་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཅིག་ཤོས་ཉིད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཐོག་མ་ནི་ཚེ་འདི་པའོ། །བར མ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་པའོ།།ཐ་མ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་ཤེས་པའི་རྫས་སམ། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་རྫས་སམ། ཁམས་སམ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་ནི་དགེ་བ་སྩོགས་པ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་ བ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་པོར་བསྐྱེད་པས་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་པའོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་བསྒོམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་དགེ་བ་སྩོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བདག་གིས་བྱས་པའི་དགེ་བ་དེ་ལ་ངེས་པར་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་དུ་ན་བདག་ཉིད་འགྱོད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི། དགའ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས། །ཡོན་ཏན་མེད་རྣམས་གདུང་བར་འགྱུར། །ཁྱོད་ནི་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །གཞན་ལ་མེད་པས་དེ་བཞིན་འགྱུར། །ཞེས་བསྟོད་པ་ ཡིན་ནོ།།འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པའམ། བར་ཆད་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །འཛུད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་ པ་ལ་འགོད་པའོ།།འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་པར་གྱུར་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྒྱུར་དུ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་དུས་སུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའི་དུས་སུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།གང་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།།བསམ་གཏན་ལ་གནས་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ཚད་མེད་པའོ། །ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པས་རྗེས་སུ་ འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་འདོགས་པས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཕན་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་གཞན་ལ་འཆོལ་པའི་སྦྱོར་བས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པ་ནི་དང་པོ་རྩོམ་པའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་འདིའི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཚེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕན་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚ་གཞན་ ལ་ཕན་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་འདིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྨྲས་མ་ཐག་པ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའོ།

總的來說，利益自他的五種因可歸納為三類，即：以事物、以時間和以差別。 以事物有二種：從不善行中救出並引導安置於善行中，以及在現見法性中提供無過失且相應的資具。 時間也有二種：殊勝的和其他的。另外還可分為本性、初、中、末四種。 本性也有二種：無過失相和攝受相。初是今生。中是他世。末是寂滅。 其中小的是智慧資具、福德事物資具、界或異熟。與此相反則應知是大善資糧。 未得善法者首先生起獲得，是攝持善法。已得者再三修習，是積集善法。 所謂’其他’是指自己所作的善業也要令他人精進修習。否則將成為後悔之因，而非歡喜之因。 因此頌云：‘具德者之功德，令無德者憂惱。如是汝功德，他人無故亦然。’ 令受持是指如是教導精進，即正確引導受持就是精進。調伏是指獲得自在或除障礙。 引導是指安置於修行中。安立是指令不動搖且他人無法改變，因為是無過失相，因為成熟時安樂，因為究竟時隨順的緣故。 應當成辦自身無染的安樂，也應當確實成辦他人的安樂。否則將如同享受欲樂一樣。 所謂資具安樂是指在欲界中通過種種受用方式必定生起廣大安樂。 所謂禪定安樂是指廣大無量。 所謂利益相是指立即生起身心安樂而攝受，因為斷除煩惱且以利益區分，故稱為利益因所攝。 為顯示自他利益通於今生來世的修行，故說’自他利益今生有益’等。 今生有益是指最初開始時是此世間安樂與悅意之因，而非來世，因為會產生不欲之果故本質是無益。 來世有益在此世間則不然，因為在獲得所欲異熟之時是苦惱與不悅之因。 第三是對二者都有益，因為是安樂與悅意之因，且是所欲異熟之因。 對二者都無益則與前述二者相反。

།ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་ རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པ་ན་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་དན་ལྟར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་དང་པོའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྟེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། སྔོན་སྦྱོར་བ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱེད་བཅུག་པའམ། སྡུག་ བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་པ་ནི་བཞི་པའི།།དེ་དག་ལས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་ནི་ནི་ངེས་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཚེ་འདི་པ་དང་ཚེ་གཞན་ པར་རིག་པར་བྱའི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ། དོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བ་དང་འགའ་བའི་དཀར་པོའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་བཞི་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ།།མདོར་བསྡུ་ན་བདེ་བའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་བདེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོའི་བདེ་བ་དང་། དོན་དམ་པའོ། །གསུམ་ནི་རེ་རེ་ལ་རེ་རེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་ བདེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ།དེའི་དུས་པ་དང་། གཏན་དུ་བའོ། །རྒྱུ་ཉིད་བདེ་བ་ནི་རྒྱུ་བདེ་བའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ་སོའམ་བསྡུས་ནས་བདེ་བའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པ་བདག་པོ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་བདེ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་པར སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར།གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་འདོད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ལས་སམ།མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་གྱི། འདི་དག་ལས་གཞན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་ཡོང་སུ་རྫོགས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་བདེ་བའོ།