d4034大乘莊嚴經論廣釋智護 牟尼月 切札西c3.5s｜d4034大乘莊嚴經論廣釋智護 牟尼月 切札西c3.5s（續16）
獲得初地者爲了獲得第二地，其修習因在初地中即有。善男子們，如是菩薩于初地極為修習已，于第二地生起勝解。彼心生起十種意樂。何為十種？即是：正直意樂、柔和意樂、堪能意樂等如是宣說。 或爲了了知每一地之義，如何宣說名身、句身、字身等，思維作意即是如何安立作意。如何安立作意亦知唯是假立，如同了知唯是心顯現為地之安立而已，除心之外無有外境所謂地之義，此即名為知唯假立。 其後若無所取境，能取心亦何從有？于知唯假立亦不作意，修習無有能取所取分別之無分別智而獲得初地。其後如上所說：‘從此解脫二取已，出世間無上，無分別無垢，由此獲得彼智慧。由此轉為異住處，謂為初地。’ 于第二地等上地，亦當知如是修習而成就各自之地。‘修習與成就，于諸地難思，各自證知故，佛陀行境故。‘此中，從初地乃至第十地各自之修習不可思議。由修習至地之究竟，成就亦不可思議，故修習與成就二者不能以言語宣說決定。 何以故？各地之修習與成就二者，是獲得地之菩薩們自然證知之境，故不可思議；是諸佛世尊之行境，故不可思議。因此，地之修習與成就非是凡夫心所能了知，亦非言語所能宣說之境，故安立為不可思議。 因此，解脫月請問宣說十地，其後金剛藏菩薩觀察十方，為令一切眷屬更生信心，爾時說此等偈頌。
།ཕྲ་ལ་ཤེལ་དཀར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །མི་རྟོག་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་ལྟ་བར་དཀའ།།རང་བཞིན་ཞི་ཞིང་འགག་མེད་འབྱུང་བ་མེད། །མཁས་གསལ་ཤེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཞི་ཞིང་གཉིས་མེད་མི་ཟད་པ། བརྒྱུད་པས་རྣམ་གྲོལ་མཉམ་ཉིད་ཐོབ་ལས་མྱ་ངན་འདས། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་ཚིག་གིས་བརྗོད་ དུ་མེད།།དུས་གསུམ་གྲོལ་བ་ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་མཚུངས། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཞི་ཞིང་ཉེ་བར་ཞི། །སྨྲ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་རྫོགས་པར་དཀའ། །དེ་དག་ས་དང་སྤྱོད་པ་དེ་འདྲ་བས། །སྨྲ་བ་དཀའ་ན་ཤེས་པར་ག་ལ་ནུས། །དེ་ནི་བསམས་པས་ སེམས་ལམ་རྣམ་པར་སྤངས།།ཡེ་ཤེས་མངོན་བསྒྲུབས་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་མིན། །སེམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་མ་བརྟགས། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་གནས་ཀྱི་བྱ་ཡི་རྗེས། །ཤིན་ཏུ་སྨྲ་དཀའ་བལྟ་བར་མི་ནུས་པ། །དེ་ལྟར་ བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱང་།།ཡིད་དང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱིས་ཤེས་མི་ནུས། །འོན་ཀྱང་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་སྨོན་ལམ་གྱིས། །དེ་ལས་ཕྱོགས་ཙམ་རིམ་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ། སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཡེ་ཤེས་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་འགྲུབ་པ་ནི་སྔར་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གྲུབ་པའི་དོན་འཆད་དེ། ས་དང་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། སྔར་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། ས་གོང་མ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྒོམ་པ་ ནི།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་རྣམས་ཀྱི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་། རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ པ་དང་།དེ་ཉིད་དུ་དེ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལས། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་རྟོག་ལ། སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་ དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ས་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདིས་ཀུན་ལ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ མདོ་ཙམ་དུ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཡང་དག་པར་རེ་རེ་ལ་ཡང་སོ་སོའི་ས་བསྒོམས་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ས་འགྲུབ་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་པར་མི་ནུས་ལ་ཚིག་གིས་ཀྱང་གཏན་ལ་དབབ་ ཅིང་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
細如白水晶的大仙人之道，非分別行境難以觀見。自性寂靜無礙無生，由智者明慧通達於心。 自性空寂靜無二無盡，由傳承解脫平等獲得而涅槃。無邊無中不可言說，三時解脫如同虛空。 善逝行境寂靜近寂，一切言說之道難以圓滿。彼等地與行境如是，說尚困難豈能了知。 彼離思維心道，現前成就智慧即佛行境，非蘊處界所能言說。心不能知意不能觀。 如同虛空中鳥跡，極難言說不能觀見。如是善逝子地，意識心境不能了知。 然以慈悲願力，依次第略行其分，非心行境，以智慧方便而圓滿。 如是等所說。又極喜地之成就如前所說。即解說地之成就義，初地之成就亦如前所說，遠離見所斷煩惱，通達法界，遠離能取所取二執障礙而安立諸地作意。 即于各地功德及所修作意，乃至獲得上地亦修習，是名如實安立作意。或者解說諸地義之名句文等作意，是名如實安立作意。 彼地安立亦應知唯是分別，即彼于真實中無分別故。即心心所安立顯現而已，離心別無所謂地故亦作是觀，然非唯心分別，住于無分別則得成就，是為此義。 又于諸地修習與成就二者皆不可思議，於一切處皆應如是。雖略說各各如何成就如上所述，然實於一一地之修習亦不可思議，地之成就亦不可思議，故凡夫心不能思議，言說亦不能決定宣說，是為此義。
།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་གིས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་བསྒོམ་པ་དང་། ས་འགྲུབ་པ་གཉིས་ནི། ས་འཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ།།ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཆུ་སྐྱར་གང་ན་སྣང་བ་དེ་ན་ཆུ་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དང་། དུད་པའི་མཚན་མ་གང་ན་སྣང་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པར་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཚན་མ་དང་རྟགས་ཇི་ལྟ་བུ་དག་སྣང་ན་ས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ནི་ས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་སར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ལ་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་སྣང་བ་དང་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གོང་དུ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་མཚན་མ་བཤད་ན་དེར་ མཚན་མ་བཤད་པ་དང་ད་འདིར་མཚན་མ་བཤད་པར་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་ནི་སར་ཞུགས་པ་དང་། མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་མཚན་མར་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བཤད་དེ་ བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ།།ལྷག་པར་མོས་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་གང་ལ་མ་ཞུགས་ཤིང་གང་ལ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། འདོད་ པ་སྐྱེའོ།།སྣང་བར་བཅས་པའི་མཚན་མར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་གང་ལ་བཞུགས་ཏེ་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ས་དེ་ལ་སྣང་བ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཐོབ་པའི་སའི་སྤང་བ་དང་བླང་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསལ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དོན་དུ་ན་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ས་དང་པོའི་སྤང་བ་དང་བླང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་ལ། མ་ ཐོབ་པའི་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མོས་པ་དང་དད་པ་དང་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་བྱུང་ན་ས་དང་པོ་ཐོབ་ཟིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་ཞུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ས་ དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་སྐྲག་པ་དང་ཞུམ་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སར་ཞུགས་པ་དང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་། མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་དཀའ་ བར་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཡང་སྐྱོ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མཚན་མ་གསུམ་པའོ། །གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་།རྟོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ས་ལ་བྱ་སྟེ། རང་གིས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ས་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་གི་།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དེ་བདག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་མ་ཟིན་པས། ད་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ བརྟེན་མི་དགོས་ཏེ་འདི་ནི་མཚན་མ་བཞི་པའོ།
若問為何不能用言語表述？為此說道：‘這兩者是菩薩們各自證悟的境界，以及諸佛的行境，而非他者的境界。‘也就是說，修習地和成就地這兩者，是獲得地位的菩薩們各自證悟的智慧境界，也是如來們的行境，而非凡夫、聲聞和獨覺的行境，因此不可思議。 關於入地標誌的詳細分類中所說的兩個偈頌，就如同在何處見到水鳥，便可推測那裡有水；在何處見到煙的標誌，便可推測那裡有火一樣。同樣地，見到何種標誌和征相時，便可推測已獲得地位，這就是入地標誌的區分。實際上，入地菩薩有十種標誌，通過兩個偈頌說明見到十種標誌時便知是入地。 對此，如果問在前文悲憫和善說等處也說了標誌，那麼前文所說的標誌與此處所說的標誌有何區別？前文是說明入地與未入地的菩薩共同的標誌。此處則是專門說明已入地菩薩的標誌，這就是區別所在。 關於’於一切增上勝解’，入地菩薩的標誌是這樣的：對於尚未入住、尚未獲得的地位，爲了獲得該地而生起勝解、信心和欲求。 關於’認為具有光明之相’，對於已入住並獲得的地位，‘具有光明’是指自己所獲得的地位中應斷除、應取捨和應修習的諸法的自相與共相在心中清晰顯現，即以智慧清晰見到的意思，這是第一種標誌。實際上，獲得初地時，初地的斷除、取捨和修習諸法在心中清晰顯現，而對於尚未獲得的二地則生起勝解、信心和欲求。當出現這樣的標誌時，應知已獲得初地，對二地等上地也同樣如此類推。 關於’無怯弱’，當獲得地位時，對於與地和波羅蜜相應的甚深廣大的大乘法不生起恐懼和怯弱之心，這是第二種標誌。其中，修習人無我和法無我稱為甚深，宣說地和波羅蜜、力和無畏等法稱為廣大。 關於’無生’，入地后為自他利益而忍受寒熱、飢渴、佈施頭顱手足等難行苦行時，雖遭受種種痛苦也不生厭倦之心，不會退失心志，這是第三種標誌。 關於’不依他而是自身’，‘自身’是指通過自己的福德和智慧力而現證並已經證悟的地位。對於自己已獲得的地位不依賴他人，為什麼呢？因為已經親自現證該地，爲了現證它而不需要依止善知識，這是第四種標誌。
།རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ས་གང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྟོགས་ཤིང་། ས་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ལྷག་མ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་ས་དང་པོ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་ན། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མཚན་མ་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དེ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་ པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་།།བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་དང་། འཇམ་པའི་བསམ་པ་དང་ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་ པ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གཉིས་པ་ལ་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་གནོན་ཏེ། དེ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་བཅུས་ཡོངས་སུ་གནོན་ཏོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དག་པའི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ དང་།མི་གཡོ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་ དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་དྲུག་པའོ། །མི་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་མི་འགྱུར་ཞེའམ། དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པ་དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ཆོས་ཀུན་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་ཅི་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དེ། དེ་བས་ན་བསྔགས་པ་ དང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་མི་བསྐྱོད། དེ་དག་གིས་སེམས་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་ཏེ། བསྔགས་ན་ཡང་འགྱིང་བའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེ། བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྨྲས་ན་ཡང་སྲོ་ཤི་བའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེ་བས་ན་ མི་བཀྲི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་མཚན་མ་བདུན་པའོ།།དེ་ལ་བསྔགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། །བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྨད་ཅིང་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །མ་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས།བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ནས། དེ་དག་ལ་ཀུན་སྤངས་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན། མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ མཚན་མ་བརྒྱད་པའོ།།ཐབས་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཐབས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཚན་མ་དགུ་པའོ།
關於’於一切中完全通達’這句話，雖入地位但為獲得尚未獲得的地位，爲了通達獲得彼地的方便，並善巧于成就彼地的方法。例如，若通達並了知初地，則于獲得其餘未得地位也將成為善巧。 因此，從初地到十地，以無分別智慧在初地中通達法界時，也將通達一切地。若問如何通達？由無分別智所生的清凈世間智慧，了知成就餘地的方便，故而通達。這是第五相。 同樣也適用於其餘諸地。因此，從初地開始，金剛藏菩薩說道：‘諸佛子，如是菩薩于初地圓滿修習，於二者生起勝解，由此生起十種心念。何為十種？即：正直心念、柔和心念、堪能心念’等等。 關於從二地入三地的方便，金剛藏菩薩也說：‘諸佛子，如是菩薩于第二地極善修習心念，則能攝受第三地，以十種意念攝受。何為十種？即：清凈意念、不動心意念’等等。對於下地也同樣適用。 關於’心性普遍平等’，入地菩薩通達人法二無我，了知法界遍行相故，不分別我與眾生之差別，認為一切眾生即是我，我即是一切眾生，獲得我與眾生平等性之心。這是第六相。 關於’不為所牽’，‘不為所牽’的含義是不改變或不被控制之意。入地菩薩由於積累廣大福德資糧具足善妙，以及積累智慧資糧通達諸法空性故，於一切無貪無嗔。 因此，對於讚歎與非讚歎、快樂與痛苦等任何境遇都不動搖，這些不能轉變其心。受贊時不生傲慢心，受誹謗時也不生沮喪心，故稱’不為所牽’。這是第七相。 其中，讚歎是指稱揚功德。非讚歎是指誹謗並指出過失。 關於’無貪著’，入地菩薩具足佛菩薩圓滿受用，視帝釋、梵天、轉輪聖王等受用如不凈，對此等一切皆能捨離而出家，故稱’無貪著’。這是第八相。 關於’了知方便’，入地菩薩具足成就一切佛法方便的無分別智慧，故稱了知方便。這是第九相。
།རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བར་འདོད་ན།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་ན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་སྐྱེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་ པར་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་བཅུ་པའོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པའི་ས་དང་པོ་ལས་ཀྱང་བདག་ཤི་ནས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་མི་དམིགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་ པའི་ཐབས་ནི་མི་དམིགས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མཚན་མ་བཅུ་འབྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་རེ་རེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བཅུ་ འཐོབ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་འཐོབ་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ས་རེ་རེ་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་རྫོགས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ།།ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་ཏེ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སྤྲོས་ཏེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །འདོད་མེད་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ས་ལ་ཞུགས་ཕན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ། འདོད་པ་དང་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པ་ལ། འདོད་པ་དང་མོས་པའི་ཤས་ཆེར་ཡོད་པ་ནི། འདོད་མེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བསྡུས་ ཏེ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྤྲོས་ཏེ། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཞེན་ཅིང་གཏོང་མི་ཕོད་པ་ནི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས། དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས སོ།།འཁུ་བའི་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁུ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྨི་ ལམ་དུ་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པ་མི་རྨི་པས།འཁུ་བའི་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།
如何顯示無分別智慧是成就一切佛法的方便？《十萬頌般若波羅蜜多經》中說：‘諸大菩薩若欲圓滿佈施波羅蜜多，應以無所緣的方式修學般若波羅蜜多’，乃至’若欲獲得一切種智，應以無所緣的方式修學般若波羅蜜多’。 關於’也生於壇城’，入地的菩薩們爲了利益眾生，除了以願力而生於無佛的三昧界外，無論生在何處，都會生於如來所住的眷屬壇城中。這是第十相。因此，即使在第十地的初地中也說：‘我死後必定不離開佛和菩薩’，所以說’他沒有惡趣的恐懼’。 關於’善巧方便是以無所緣而了知成佛之方便’，成佛的方便是無所緣，即無分別智慧。了知此後，在一切地中安住于無分別智慧，稱為善巧方便。 關於’在諸菩薩地中，獲得波羅蜜多之相的分別有兩偈’，不僅獲得地的菩薩們會出現十相，而且獲得地的菩薩們在每一地都獲得十種波羅蜜多。以兩偈顯示獲得波羅蜜多的十六相，這是其義。或者說在每一地中圓滿一種波羅蜜多，以兩偈顯示圓滿每一波羅蜜多的十六相，這是其義。 十六偈頌的含義解釋有兩種：總攝略說和廣說。關於’非無慾’，入地以後對修習十波羅蜜多並非無慾樂和勝解，對波羅蜜多的修習有強烈的欲樂和勝解，這就是’非無慾’，這是總攝略說。 為廣說對波羅蜜多的修習非無勝解，故說’無貪著’等。其中，執著身體和受用而捨不得佈施稱為貪著。初地菩薩獲得自他平等性，能將一切內外事物佈施給眾生。因此，由於無有佈施的違品慳吝，故說’無貪著’。 因此，在初地中佈施波羅蜜多最為殊勝。所以初地中說：‘在十波羅蜜多中，佈施波羅蜜多最為殊勝，其餘諸波羅蜜多也隨分隨力而修習’。 關於’無嗔恚心’，眾生殺生、不與取等行十不善業稱為嗔恚心。入第二地的菩薩們即使在夢中也不會夢見行十不善業，故說’無嗔恚心’。
།དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྲོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན། ཞེ་སྡང་གི་བསམ་ པས་སླར་ཡང་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པའམ།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ན་མི་བཟོད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པའི་ལན་གླན་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཡང་བཟོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པས་ཁྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ ས་གསུམ་པ་འདི་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།ལེ་ལོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་མི་སྒོམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ལེ་ལོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ས་བཞི་པ་འདི་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཞི་པ་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསམ་པས་ཞེས་པ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་དག་ལ་ ལྷག་པར་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན། བྱམས་ པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ས་འདི་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པ་ཉིད་ལས། དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པ་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བློ་ལོག་མི་རྟོག་དང་རྣམ་རྟོག་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བློ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ལ་སེམས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལུགས་བཞིན་པའི་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་ དྲུག་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་ན།དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བློ་ལོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུགས་བཞིན་པའི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་།ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ བས་ན་ས་དྲུག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།
因此在第二地中，持戒波羅蜜多佔主要部分。所以在第二地中，十波羅蜜多中以持戒波羅蜜多為主，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修，並非不修。 關於’無嗔’，若他人損害自己的生命和受用等，以嗔恨心再行損害或者遭受寒熱等痛苦時生起不能忍受之心，稱為嗔恚。 入第三地的諸菩薩，即使眾生這個違品對其造作損害，也無報復損害之心，為自他利益即使遭受寒熱等痛苦也能忍受並修持，故稱無嗔。因此在此第三地中，忍辱波羅蜜多佔主要部分。所以在第三地中，十波羅蜜多中以忍辱波羅蜜多為主，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修，並非不修。 關於’無懈怠’，貪愛睡眠和懶散等，不經常修習菩提分善法，稱為懈怠。住第四地的諸菩薩斷除精進的違品懈怠，經常修習菩提法，故稱無懈怠。因此在此第四地中，精進波羅蜜多佔主要部分。所以在第四地中，十波羅蜜多中以精進波羅蜜多為主，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修，並非不修。 關於’具慈悲心’，於四禪中尤其具足四無量，具足四禪者稱為具慈悲心。獲得第五地的諸菩薩已得禪定和三摩地，故稱具慈悲心。因此在此地中，禪定波羅蜜多佔主要部分。所以在第五地中，十波羅蜜多中以禪定波羅蜜多為主，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修，並非不修。 關於’無邪見分別及不為分別所奪’，執著常、凈、我等為有，稱為邪見。思維諸法自相，稱為分別。思維諸法常等差別和共相，稱為妄分別。或者，緣無明緣行等順行緣起而作黑分別，稱為分別。緣無明滅則行滅等逆行緣起而作白分別，稱為妄分別。 獲得第六地的諸菩薩安住于空性一味相三摩地，故於彼等無有常樂等分別，因此稱為無邪見。通達順行緣起和逆行緣起二者皆為空性相，故不作黑分白分之分別，因此稱為不為分別和妄分別所奪。因此在第六地中，智慧波羅蜜多佔主要部分。
།དེའི་ཕྱིར་ས་དྲུག་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཡན་ཆད་ས་དྲུག་པོ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བའི་བློ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ཅི་ཡོད་པ་རྣམས་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་སྟེ།བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་གཡེང་བའི་བློ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྒྱ་ བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པས་ན་བདེ་བས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ལྡོག་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་ རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་ ལྡན་པའི་བློས།གོང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ལས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ས་བཞི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་རྣམས་སུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གྱི་སྟེང་འདུག་ཡོན་ཏན་ གཏེར་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྲས་རིག་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གྱི་སྟེང་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ས་བཅུ་པའི་སྟེང་ན་འདུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་སུ་ གྲུབ་པ་སྟེ།རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་བསྒྲུབས་པས་མཇུག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་གྱི་གཏེར་ནི་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ ལ་བྱ་སྟེ།ས་དགུ་མན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དགུ་བསྒྲུབས་པས། དེའི་འོག་ཏུ་ས་ཀུན་གྱི་སྟེང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་གནས་པ། ས་བཅུ་པ་དེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་རེ་རེ་ཐོབ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བཅུ་ཐོབ་པ་ཤས་ཆེར་བྱས་ན། ས་གཅིག་ཅིང་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ཤས་ཆེ་བའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་ཆགས་མེད་ནས། བློ་ལོག་མེད་ཅིང་རྟོག་དང་རྣམ་རྟོག་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ས་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། མཚན་མ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བ་བློ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོན་པ་མཆོག་ལ་སྟེ་བྱ་བ་ཡན་ཆད་མཚན་མ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཅུ་གཉིས་སོ། །བསོད་ནམས་ཀུན་བསགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་ཤེས་རྩེན་ཞེས་བྱ་བ ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་དང་།ས་བཞིར་སྦྱར་ཏེ་མཚན་མ་བཞི་བསྟན་ནས་དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། །འདོད་མེད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དང་པོ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ།
因此，在第六地中也說道：‘在十波羅蜜多中，般若波羅蜜多最為殊勝，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修習。‘以上將六地與六波羅蜜多相配而說。 關於’非散亂心’，入地的菩薩們不將所有善根迴向聲聞緣覺乘，因為不作意僅為自利的小乘，故稱為非散亂心。 關於’不被奪’，入地的菩薩們捨棄帝釋、梵天等的受用，從在家出家，于任何受用之樂都不貪著，故稱為不被樂奪。 關於’不被苦退’，是指為自他利益而精進。因此，在此第十地中般若波羅蜜多最為殊勝，無礙入于神通業。 因此，在第十地中說：‘善男子，住法雲地的菩薩能如實了知法界，成就法界。‘等等。以如是智慧，如前所說’如實了知眾生的化現事業’等。 又說在十波羅蜜多中智慧波羅蜜多最為殊勝，其餘諸波羅蜜多也都隨分隨力而修習。如是配合四地與四波羅蜜多而說。 為顯示在十地中成就十波羅蜜多的果報，故說’住於一切之上功德藏，當知佛子’。一切之上是指第十地菩薩。住于第十地之上的是佛地，具足力、無畏等一切功德藏的佛果。應知佛子菩薩們修習十地后，最終獲得一切功德藏的佛果。 或者，一切藏指第十地本身，由修習前九波羅蜜多成就九地后，其上成為一切功德源泉，如同佛地之因，應知佛子菩薩將獲得此第十地。 顯示獲得十波羅蜜多的菩薩十六相，即在每一地中雖都獲得十波羅蜜多，但若以殊勝分而言，則每一地中各有一波羅蜜多最為殊勝，以兩偈頌顯示十六相。 其中十六相，從’無著’到’無邪慧且不被分別妄念奪’為止，配合六波羅蜜多與六地，顯示六相。從’非散亂心’到’最勝導師’為止是六相，如是共十二相。從’積集一切福德’到’神通遊戲’為止，配合四波羅蜜多與四地，顯示四相，如是共十六相。‘非無慾’等最初是為修習諸波羅蜜多而說。
།ཀུན་གྱི་སྟེང་འདུག་ཡོན་ཏན་གཏེར་ ཏེ།སངས་རྒྱས་སྲས་རིག་བྱའི་ཚིག་ཐམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ བསྒྲུབ་པ་ལ་དད་པ་དང་འདོད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་རེ་རེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ས་དང་པོའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཁུ་བའི་སེམས་ཏེ།དེ་ས་གཉིས་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཁྲོ་བ་སྟེ། དེ་ས་གསུམ་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེ་ས་ བཞི་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་སྟེ། དེ་ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བློ་ལོག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ས་དྲུག་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །ཐེག་པ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་གཡེང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་ཚོགས་ཅི་བསགས་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་ཞིང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་གཞན ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མ་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱོར་པའི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒུད་པ་དང་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ།རྒུད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ན་རྒུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡང་། བདག་ དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་ལས་མི་གཏོང་བས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། དུས་དུས་སུ་དེ་དག་གི་ ཐད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་རྒྱུན་དུ་ཉན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོན་པ་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་།མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་རྒྱུན་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པ་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་ རྣམས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་གང་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་པ་དེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ སེར་སྣ་དང་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུན་དུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།
一切功德之上的寶藏，即佛子所知的一切言語都是修行六波羅蜜多的果實，這是所說的。 所謂’經常不離對修行諸波羅蜜多的信解’，意思是在每一地中都不缺乏對修行十波羅蜜多的信心和欲求。 關於’遠離六波羅蜜多各自的違品’，佈施波羅蜜多的違品是貪著，在初地時已無。持戒波羅蜜多的違品是怨恨心，在二地時已無。忍辱波羅蜜多的違品是嗔恚，在三地時已無。精進波羅蜜多的違品是懈怠，在四地時已無。禪定波羅蜜多的違品是害心和惱害，在五地時已無。智慧波羅蜜多的違品是邪慧，即分別和妄念，在六地時已無。 關於’不為他乘作意所散亂’，是指所積累的一切善根不迴向聲聞和獨覺乘，不作意聲聞和獨覺的法，不為其他乘的作意所散亂。 所謂’不貪著富貴安樂’，意思是不貪著轉輪王等受用。 關於’不退轉于衰敗和難行的痛苦’，衰敗是指失去受用等而死亡，難行是指捨棄頭顱手足等。當爲自他利益而行持時，即使遇到衰敗的痛苦和難行的痛苦，也不捨棄為自他利益而行持的事業，故稱為不退轉。 關於’依止善知識’，是指禮敬、承事宣說大乘的善知識，時常前往他們處所，這稱為依止善知識。 關於’精進于聞法’，是指經常聽聞大乘法的義理和文句，這稱為精進于聞法。 關於’精進于供養導師’，是指經常以香、花等供養諸佛世尊，這稱為精進于供養導師。 關於’以善巧方便波羅蜜多如實迴向’，是指以無所得的方式將所作的一切善根共同迴向自他，為獲得無上菩提而回向，這稱為以善巧方便波羅蜜多如實迴向。 關於’生於安樂處’，是指以愿波羅蜜多的力量，往生諸佛菩薩所住之處，這稱為生於安樂處。 關於’由於不與違品法相混’，六波羅蜜多的違品是吝嗇和惡劣品性等，具足力波羅蜜多者恒常唯行善法，絲毫不行與六波羅蜜多相違的行為，這稱為恒常行善。
།མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ཡོན་ཏན་གྱིས་རྩེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཆེན་པོར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་ མོ་ཙམ་དུ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྩེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པ་ནི། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ ཞེས་བྱའོ།།བྱམས་པའི་སེམས་བྱུང་ན་ནི་གནོད་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་བས། བྱམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། དངོས་སུ་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་འཚེ་བའི་གཉེན་ པོ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་འཚེ་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྙིང་རྗེ་བྱུང་ན་སེམས་ཅན་ལ་འཚེ་བ་མི་འབྱུང་བས་སྙིང་རྗེ་ནི་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དངོས་སུ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ། །རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ནི་སྲ་བའི རང་བཞིན་ནོ།།ཆུ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་རྟོག་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་འཇིག་གོ། །ས་མི་རྟག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལེགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་ ཏོ།།ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་གཉིས། །ལྔ་བདག་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ། །བློ་ལྡན་དག་གིས་བསྔགས་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ས་ཀུན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པར་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད། ས་བཅུ་པ་ མན་ཆད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་འོག་ནས་འབྱུང་བའོ། །ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཞག་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལྷག་མཐོང་ གི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་པས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་པར་བྱས་ནས། དེའི་རྒྱུས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ན་ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་འཇོམས་མོད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་འཇོམས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་པ་ལ། དགའ་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས། འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས། འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས། འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སྣ ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་སོ།
關於以神通功德而遊戲是以智慧波羅蜜多的意思是：具足智慧波羅蜜多，能使微塵變大如無量世界，也能使無量世界變小如微塵等，變現種種神通，這就是以神通功德而遊戲。 其中慈心是害心的對治，是成辦安樂的意樂。對眾生想要打擊、捆綁等各種傷害的心稱為害心。想要安置眾生於世間和出世間安樂的心，稱為成辦安樂的意樂。當生起慈心時就不會有害心，所以慈心是害心的對治。那麼慈心的本質究竟如何呢？就是想要安置眾生於安樂中。 悲心是損害的對治，是欲令無苦的意樂。對眾生打擊、捆綁等行為是損害。欲令眾生的生老病死等痛苦消除的意樂稱為欲令無苦的意樂。當生起悲心時就不會對眾生生起損害，所以悲心是損害的對治。那麼悲心的本質究竟如何呢？就是欲令眾生的痛苦消除的意樂。 了知自性的分別是分別。地是堅硬的自性，水是濕潤的自性，如是了知稱為分別。了知差別的分別應知是妄分別。地是壞滅的、無常的、是苦的，如是差別的分別稱為妄分別。 隨後讚歎分別的偈頌是：現在以一個偈頌來說明十地中成就十波羅蜜多的功德和善法有多少種分別。‘止觀二者，當知為五性，智者所讚歎，一切地皆然。‘意思是：具慧菩薩從勝解行地以上乃至第十地以下，應當了知成就十波羅蜜多的功德有五種，這五種功德在註釋中後面會出現。這五種又可分為三類：有些屬於止的方面，有些屬於觀的方面，有些屬於二者的方面。 關於’每一剎那都能摧毀一切隨眠處’，隨眠處是指煩惱障和所知障習氣的所依的識。以專一的止使身心調柔，由此因緣斷除使身心不調柔的因——煩惱障和所知障的習氣，這就是摧毀的意思。雖然從勝解行地以上也能摧毀隨眠習氣，但不是每一剎那都能摧毀。從初地以上則能在每一剎那中摧毀一切隨眠處，這是第一種讚歎。 關於’獲得遠離種種想的法喜’，不分別這是色法、這是無色法、這是有為法、這是無為法等差別，這就是遠離種種想的法。
།དེ་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པ་སྤངས་ནས། ཞི་གནས་མཚན་མའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་མེད་པར་བདེ་བ་རང་གིས་རིག་ཅིང་། དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡེང་བ་མེད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ཡན་ཆད་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པས་ན། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གཟུགས་ཅན། འདི་ནི་གཟུགས མེད་པ།འདི་ནི་གཟུགས། འདི་ནི་སྒྲ་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཤེས། ཁ་ ཅིག་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་ཤེས་པས་ན། ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པར་ མ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་མ་དག་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མང་ཡུལ་དུ་མཁན་པོ་མུ་ནི་ཙནྡྲ་དང་། ལོ་ཙཱ་ བ་ལྕེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཊཱི་ཀཱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞི་བཟུང་སྟེ།མཁན་པོས་ཀྱང་ཅི་མཁྱེན་དུ་ཊཱི་ཀཱ་གསར་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་གཏུགས་ན་ཡང་། ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ལས་མི་མངོན་པ་དག་ཀྱང་འདི་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པས་འདི་ཡང་གཅེས་པར་བགྱིའོ། །མཇུག་ཅུང་ ཟད་ཅིག་མ་ཚང་བ་འདི་སྟོར་བས་ཊཱི་ཀཱ་གཉིས་དང་གཏུགས་ཤིང་བགྱིས་ལགས་སོ།
如是捨棄種種相的分別后，止觀遠離一切相的過患，無相安樂由自己覺知，於此專一安住，即稱為’獲得法喜之極喜’。所謂’獲得極喜’，即是獲得心無散亂之意。從此之上，捨棄種種相的分別后，由於獲得安住于無相的止觀道專一，故稱為’獲得遠離種種想的法喜之極喜’。此為第二相。 關於’於一切方面無間斷地通達無量法光明’，不作’此是有色，此是無色，此是色，此是聲’等差別，而是了知一切法同一味相，即稱為’於一切方面無間斷地通達無相法光明’。或者，並非了知某些法而不了知某些法，由於平等了知十方三世一切法，故稱為’於一切方面無間斷地通達無量法光明’。此為第三相。 ‘非無觀察而行於清凈分之相’。 大乘經莊嚴論廣釋由大防師智堅造畢。 于芒域，堪布牟尼月及譯師杰吉祥依據兩種疏，堪布亦盡其所知新譯兩種疏對照，此疏雖未見於新疏中者亦詳細解說，故此亦當珍視。末尾稍有缺失，已對照兩種疏補正。
這段文字包含了經文的結尾部分和譯跋，我將其翻譯如下：
“於一切方面無間斷地通達無量法之光明，這稱為’遍知’。這是第三種相。于非無分別的清凈分諸相中修行。
《大乘莊嚴經論廣釋》，由大阿阇黎智護（བློ་གྲོས་བརྟན་པ，Sthiramati）所造，至此圓滿。
在芒域（མང་ཡུལ），堪布牟尼月（མུ་ནི་ཙནྡྲ）和譯師切札西（ལྕེ་བཀྲ་ཤིས）以兩種註釋為基礎，上師也盡其所知參考新譯的兩種註釋。雖然在新註釋中有些內容未明顯顯示，但此處解釋得更為詳細，因此這個版本也很珍貴。由於結尾有一小部分缺失遺失，（我們）對照了兩種註釋來補充完成。”
這段文字包含了：
- 經文最後部分的教義內容
- 著作的題記，標明作者
- 譯跋，說明翻譯過程和版本情況
這是一份重要的文獻學資料，不僅記錄了經文內容，也儲存了珍貴的譯經史料。