d4070三十頌釋調伏天 吉那彌札 戒護菩提 施戒 耶喜德c3.5s｜d4070三十頌釋調伏天 吉那彌札 戒護菩提 施戒 耶喜德c3.5s

D4070

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏྲིང་ཤི་ཀ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་དང་ གང་ཟག་བདག་མེད་པར།།ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་ཐུབ་པ་གང་། །ཉེས་པ་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཡི། །ཐུགས་རྗེའི་བདག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་གཞན་དོན་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །རང་དོན་ ཞར་ལ་བསྒྲུབས་པ་གང་།།འགྲོ་གཉེར་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སུམ་ཅུ་པ་ནི་གསལ་བཤད་བྱ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་བཞག་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་དགོས་ པ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོག་མར་བརྗོད་དགོས་སོ།།གཞན་དུ་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཉན་ པར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འདི་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་ རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་ཅན་བརྗོད་དོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། ། དགོས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་དགོས་པ་གཉིས་ནི། ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ཏོ། །གང་དག་ལ་གང་ཟག དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་མ་ལོག་པར་བསྟན་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དོགས་པ་ལ།མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་མ་རྟོགས་ཤིང་ལོག་པར་རྟོགས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་སོ། །གང་ཞིང་ཟག་པས་ན་གང ཟག་སྟེ།དེ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་ལས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་གང་བའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བས་ན་ཡང་གང་ཟག་གོ། །ཡང་ན་གང་ངམ་བརྟས་ནས་འཕེན་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ འགྲོ་བར་འགྲོ་བས་ན་གང་ཟག་གོ།།རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པས་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདི་ལྟར་བདག་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་དེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །བདག་མེད་པ་དང་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དག་གོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པར་མ་རིག་པའོ།།ལོག་པར་རྟོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་དག་གོ། །ཁ་ཅིག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་བྱ་ བ་དག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

印度語稱為：特林希卡帝卡。藏語稱為：三十頌釋。第一品。 頂禮文殊童子。 於法與補特伽羅無我，正確通達之能仁，斷盡一切過失，具大悲心者前頂禮。 恒時精進利他，順便成就自利，護持眾生者前頂禮，今當明釋三十頌。 對於未通達補特伽羅和法無我者以及邪解者，此第一句即安立境、所依、所詮、必要、關聯五者。論典的關聯、所詮、必要等必須首先宣說。 否則，無關聯、無所詮、無必要之論典，具擇法智的聽聞者不會接受聽聞。 因此，為令聽聞者生起歡喜，當說此三者。 其中’于補特伽羅和法無我’此句顯示境。 ‘對未通達者和邪解者’此句說明所依。 ‘于補特伽羅和法無我正確’此句顯示所詮。 ‘為依止’此句說明必要。 ‘著唯識三十頌’此句顯示關聯。 其中，以理和教正確顯示補特伽羅和法無我是所詮。通達彼義是必要。 由此論能成辦此必要，故此論是此必要之方便，因此論典與必要二者以方便與方便所生相之性質相關聯。 對於’於何者正確顯示補特伽羅和法無我’如是懷疑者，說’對未通達者和邪解者’此句。 為斷除’何為未通達及邪解’之疑惑，以’補特伽羅和法無我’此句顯示。 此是略義，當說支分義。 關於’補特伽羅和法無我’，補特伽羅和諸法即是補特伽羅和諸法。 積集漏故名補特伽羅。由積集前所無之業故為積集，由受用前所造業而盡故為漏。 又由一再往詣諸趣故名補特伽羅。或由積集投生及圓滿之諸業往趣諸趣故名補特伽羅。 由持自性故為諸法。 如是，離我即是無我，彼之體性即是無我性。 無我性與無我即是無我，補特伽羅和諸法之無我即是補特伽羅和法無我。 因此，彼等即是補特伽羅和法無我。 ‘未通達者和邪解者’是合說未通達者和邪解者。 ‘未通達者’是指不了知補特伽羅和法無我者。 邪解者有二種：有些于補特伽羅和法無我顛倒了解，即所謂顛倒者。有些二分了解，即所謂懷疑者。 因此，當知是說具有無知、顛倒、懷疑心者。

།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་ པར་སྦྱར་བ་སྟེ།དེ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་གང་ཟག་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དབུ་མ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་ མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སུམ་ཅུ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ དེའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སུམ་ཅུ་ཡོད་པས་འདི་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སུམ་ཅུ་པའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། །དེ་བརྩམས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།གང་དག་དོགས་པ་རྣམས་དང་། གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ་ ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་མཛད་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ཡང་འདིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་སྤང་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་སྤང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྡུད་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ང་ཞེའམ། ངའི་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ། །བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྟེའུ་དང་ ཙནྡན་དུ་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་གང་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེའི་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་ངོ་། །དེ་སྤངས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་སྙམ་པ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

爲了正確無誤地宣說人無我和法無我之故，這是將’人和法無我’這些詞語組合爲’正確無誤’之意，總結為’爲了宣說這兩者之故’。 有些人錯誤地理解人無我，比如普行派，他們認為有無我但不認為無人。 有些人錯誤地理解法無我，比如中觀派。據說他們不認為諸法在一切方面都不存在，不認為以所執著的自性而不存在。 因此，為對治這些，應當正確無誤地宣說法無我和人無我，所以說’正確無誤’。 ‘著三十唯識論’是將’三十’和’唯識論’組合在一起的詞語。因為這部論典有三十個偈頌，所以稱為三十頌。因為是完全顯示唯識的論典，所以稱為唯識論。 著作此論，即著三十唯識論，是爲了向那些不了知人無我和法無我的眾生、有疑惑的眾生以及錯誤理解的眾生正確宣說人無我和法無我。 若問為何宣說人無我和法無我，故說’於此，宣說人無我和法無我’等。 此處宣說人無我和法無我是爲了斷除煩惱障和所知障：宣說人無我是爲了斷除煩惱障，宣說法無我是爲了斷除所知障。應當組合爲’斷除諸煩惱和所知障’，總結為’斷除它們’。 若問如何通過宣說人無我來斷除煩惱，故說貪等煩惱是從我見而生。 如是，貪等是從薩迦耶見而生。如此，對於隨順或不隨順於’我’或’我所’的正確觀察，會生起貪慾、嗔恨等。 斷除我見和我所見的離貪者，如同木頭和檀香一樣平等，對任何事物都不會生起貪著、嗔恨等。 若問如果從我見生起貪等，那是何種情況，故說’因此，通達人無我’等。 如是，從我見生起貪等，通達人無我是我見的直接對治。因此，見到人無我時就能斷除我見。斷除我見后，就能斷除由此而生的一切貪等。 因此，宣說人無我是爲了斷除煩惱。 若問如何通過宣說法無我來斷除所知障，故說’了知法無我’等。 如是，了知法無我是所知障的對治，因此通過了知法無我能斷除所知障。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤངས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་།དེ་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་ པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད་དོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །ཆགས་ པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རེས་འགའ་འཇུག་ལ་རེས་འགའ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་ལར་འཇུག་ལ་ལར་མི་འཇུག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཡང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའང་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། གང་དག་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་འདི་ལྟར་ སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་མཐར་གྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བ་དེའི་དོན་དུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐར་གྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཏོ། །ཐོས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པས་སེམས་སོ། །བསམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཐོག་མར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།བཟོད་པའི་བར་དུ་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་འཇིག་གོ།

對於’斷除煩惱障和所知障有何作用’這樣的疑問，說到’斷除煩惱障和所知障’等。斷除貪慾等煩惱是爲了獲得解脫。斷除所知障是爲了獲得一切智。 關於’斷除煩惱是爲了獲得解脫’是什麼意思的疑問，說到’斷除煩惱’等。如是，貪慾等煩惱障礙獲得解脫，因此斷除貪慾等煩惱就能獲得解脫。 那麼所知障的本質是什麼？斷除它如何能獲得一切智呢？為此說到’所知障是’等。所知障是指障礙智慧通達一切所知的非煩惱性無明，即執著能取所取的習氣。 若斷除如是所知障，則能無礙無著地通達世間和出世間一切所知，因此斷除所知障就能獲得一切智。 ‘一切所知相’是指應當了知無常、苦、空、無我等諸相，這就是所謂的一切所知相。 關於’無著無礙智慧’，有時生起有時不生起的是依賴其他因緣，故稱為’著’。不依賴其他因緣而生起的稱為’無著’。于某處生起某處不生起的稱為’礙’。普遍生起的稱為’無礙’。 如是首先解釋了目的之目的的一種說法。爲了以另一種方式說明目的之目的，又說到’對法和補特伽羅的執著’等。 有些論師對蘊、界、處等假立法執著為實有，有些則執著補特伽羅。如是執著法和補特伽羅的人們不能如實了知唯識，因此為他們宣說法無我和人無我，為使他們逐漸趣入具有果位的唯識而造論。 ‘具有果位的唯識’中，離能取所取的心和心所即是唯識，其果位是歡喜地等。 ‘為使逐漸趣入’是指首先聽聞破除能取所取的方便——三十頌等論典。聽聞之後以無顛倒的認識思維。思維之後從修習念住開始直至忍位，破除所取。之後破除所取，由無所取故能取亦無，于勝法位時能取也得以破除。

།རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་སྒྲིབ་པ་རེ་རེ་བྲལ་བས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས། དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་དགག་པར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་།ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ།། །།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེར་འདོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར། ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་དང་སྦྱར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ལ་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་ནི་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་ལ་འབྱུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་གམ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གིས་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གང་གིས་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ།།ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བདག་ཏུ་བཏགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཆོས་སུ་ བཏགས་པའོ།།ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་བཏགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཅེས་ཐ་ སྙད་འདོགས་པ་ནས་ཁ་ཅིག་ཤེད་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་བར་དུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའོ། །ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ གཞན་གྱིས་སླར་བརྒལ་བའི་ཚིག་།ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

瑜伽師如此爲了破除能取所取，以法界離一一障礙配合歡喜地等，如此則漸次趣入唯識及其果位。爲了說明另一需要中的需要以其他方式顯示，故說’如同識一樣所知亦’等。某些主張外境實有者認為，如同識是實有一樣，所知也是實有。某些中觀師認為，如同所知勝義無而世俗有一樣，識也是世俗有而勝義無。因此爲了破除這兩種偏執說法，為顯示人法二無我而造論。‘這兩種偏執說法’即是說一切有和說一切無的意思。如此宣說了造論的目的。 那麼如何了知法和補特伽羅無我呢？為此說’我與法之增益’等。此即是總說有多種增益我和增益法的意思。‘即’是’如此’的意思。由於有疑問，爲了顯示應從文中引申的意思，故說’世間和論典中’等。意思是說在世間和論典中有多種增益我和增益法。對於應觀察什麼的疑問，說’彼即識所變’，意思是說彼即生起于識的所取分。 對於’彼’字應與何詞相連的疑問，說是與’增益我和法’相連，意思是說’彼’字指增益我和法。由此得出如下文義：凡是在世間和論典中所生起的多種增益我和法，都是生起于識的所取分，而不是生起于外在的我或法的增益。因此應當了知補特伽羅和諸法無我。 爲了解釋支分義，註釋者說’增益我與法’等。能增益我者即是增益我，同樣能增益法者即是增益法。爲了說明增益的詞義，故說’彼亦’等。增益我的詞義應知是假立為我，增益法的詞義也是假立為法。增益、假立、言說是同義詞，意思是認知和表述。 爲了說明種種的詞義，說’種種即是多種’等。有些安立我的言說，乃至有些安立士夫的言說，如此是多種增益我。爲了顯示增益法也是多種，故說’蘊界’等。這容易理解故未解釋。對此他人的進一步詰問，說’此二種增益’等。

།ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་དེ། བདག་གམ་ཆོས་རྣམས་དངོས་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །བདག་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དངོས་སུ་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་དང་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདིའི་དངོས་སུ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་གྱི་འགྱུར་བ་ཡིན་དུ་དོགས་ནས་དྲི་བའི་ཕྱིར། གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་གང་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ལོག་ན་གཞན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ བའི་འགྱུར་བ་དེ་འདིར་འགྱུར་བར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་གཞན་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲས་པས། གྱུར་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གྱུར་པའི་སྒྲ་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱའི། གྲངས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཚེ་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་འགགས་ལ། དེ་འགགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་དང་མི་འདྲ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྱུར་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་གྱུར་པའི སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་ཤིང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ནས།ཕྱི་རོལ་ན་བདག་མེད་པ་ཡང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བདག་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་པ་དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ ཚེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ན། ཕྱི་རོལ་ན་ཆོས་རྣམས་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་གོ།།བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་བྱའོ། །འདིར་དཔེ་སྨོས་པ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པའི་སྒྲ་ནི་སྐྲའི་ ཚོགས་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་དངོས་སུ་བདག་དང་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་སུ་དོགས་ནས། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ན་དངོས་སུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འདོགས། གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་བླུན་པོ་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བ་ལང་མ་ཡིན་ཡང་མི་བླུན་པོ་ལ་བ་ལང་ཞེས་ཉེ་བར་ འདོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

這兩種遍計所執唯是識所取的部分，並非真實地遍計所執於我或諸法，對此應當如何了知？‘真實’即勝義諦。爲了顯示遍計所執我等名言並非真實境，故說’諸法與我’等。如是，除識所變外無外在的我與諸法，因此此遍計所執我法非真實境。 爲了詢問是否是其他外道的變異，故問’所說變異是什麼’，是否如數論派所計度的實體性質住位轉變為他性的變異在此被承許為變異？抑或是其他什麼？爲了說明所立宗，為顯示變異的自性，故說’轉變為他性’。變異之詞是指轉變為他性，並非數論派所計度的。 爲了顯示此義，故說’因剎那’等。當因剎那滅時，與彼同時獲得與因剎那不同的果體性，此即是所許的變異。此即顯示說：對與因不同的果性說為變異之詞。 如是顯示變異的自性后，爲了顯示從識的變異如何遍計所執我法，故說’於此我等分別習氣增長’等。由我等分別所生的習氣，當其增長時，從阿賴耶識生起我等相的分別。我等相的所取分，雖從彼分別顯現如外境般了知，雖外境無我，從無始以來即起我等遍計所執。 如是由色等分別所生的習氣，當其增長時，從阿賴耶識生起色等相的分別。色等相的所取分，雖從彼分別顯現如外境般了知，雖外境無諸法，從無始以來即起色等法的遍計所執。 ‘習氣增長’之詞是指能立即成辦果。‘顯現’之詞是指所取分。此中舉例說：‘如眼翳者見髮絲纏結等’，譬如眼翳者對髮絲等相的所取分遍計所執為髮絲纏結等，如是於此亦於我法相的所取分遍計所執為我法。‘髮絲纏結’之詞是指髮絲聚集。 於此有疑：如是所取分真實成為我法，因此我法真實成立。為斷此疑，故說’遍計所執即于某處無某法而於彼處遍計所執彼法’等。我法是遍計所執于所取分。若彼等於彼處真實有，為何遍計所執？于某處無某法而於彼處遍計所執彼法，如於愚人遍計所執為牛，雖非牛而於愚人遍計所執為牛。

།ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་དངོས་པོ་ཡུལ་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་དངོས་ཀྱི་ཡུལ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་བདག་དང་ཆོས་ རྣམས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་དེ་དག་གང་ན་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་འདི་ཤེས་བྱ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་ཉིད་དོ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་ཁས་མི་བླང་ངོ་། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཅིག་ཤོས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་གཞི་མེད་ པར་མི་སྲིད་དོ།།དེ་བས་ན་གང་ལ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་རྫས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ཁས་བླང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དེ། དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་རིགས་པ་ལ་མི་མཇེད་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མི་བཟོད་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་མེད་པར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས འགའ་ཞིག་གདགས་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ངེས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་གདགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐལ་ཆེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞི་ཅི་ཞིག་ཅིག་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་ངོ་། །རྟེན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བཏང་ངོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཕྱོགས་འདི་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་རིགས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་རིགས་པ་མེད་པས་གཏང་བར་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རང་མ་གཏོགས་པར་གསང་ ནས་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་ཁུངས་ཕྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་བཀག་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས།ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ལ་རྟེན་མེད་པར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་རུང་བས་དེ་བས་ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་མེད་པར་ཀུན་རྫོབ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་ རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་གྱུར་པའོ། །ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་སུ་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་བཀག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་ པར་འབྱུང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་རུང་ཞེ་ན།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所謂增益，就是遍計執，那麼它如何能成為實在的對境？如此遮破我和法的增益的實在對境后，爲了總結，所以說’如是識的自性以及外境中也無我和法’等。如是通過顯示這種行相，識的所取分和識之外無我和法實在。因此我和法是遍計所執性。勝義中彼等於何處也不存在。 因此，若說’所知如同識一樣是實體’這種偏執之說不應承許。爲了遮破另一種偏執之說，說’增益是’等。增益如是不可能無基礎。因此，應當決定承許彼處生起我法增益的識是實體。如是，若承許’識如同所知一樣是世俗，勝義中無’，則不能不違背正理。 若問為何不能容於正理，故說’因為世俗中也將成無實物’。爲了解釋這一點，說’無所依則世俗中不合理’。如是，無所依則世俗中不合理，必定要依靠某物而假立某物。否則，將成無定性而一切可假立於一切的過失。因此，為避免太過之過，世俗中應承許某一基礎。其基礎即是識，因此應承許識是實體。 ‘無所依’即從’無基礎’到’因緣’。爲了總結上述所說，說’因此這兩種偏執都不合理故應捨棄，此為阿阇黎語’。如是這兩種觀點都無正理，因此阿阇黎們說應捨棄這兩種偏執，註釋者除自己外援引阿阇黎們為依據。 如是遮破偏執后，爲了宣說自宗，說’如是一切所知皆是遍計性故無實物’。因為如是所知唯是識的自性，外境中無我法實物，而無所依則世俗中也不合理，因此一切所知皆是遍計性故非實有。如是無所依則無世俗，因此應承許’識是緣起故實有’。 若問如何了知識是緣起，故說’識緣起是’等。識緣起是以’成’字表示，如是表示’得到與因不同的果體性即是成’。如是直接遮破我法后，爲了外境實在論者的詰問，說’無外境而唯識生起為境相，此如何能了知？’

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གང་གི་ཚེ་བདག་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་ཀྱི། བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་བྱེད་རྒྱུ་ཁོ་ན་དང་རང་གི་རྣམ་པ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡུལ་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདིས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསགས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསགས་པ་ལ་དམིགས་པར་གཞན་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བསགས་པའི་རྣམ་པ་དག་རིག་པར་བྱའོ། །བསགས་པའི་སྒྲ་ནི་འདུས་ པ་ལ་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་རིགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བསགས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསགས་པ་ནི་ཆ་ཤས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་གུད་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཆ་ཤས་བསགས་ པ་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་བསགས་པ་གུད་ན་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། ཆ་ཤས་དེ་དག་བསལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ནས་བསལ་ན་བསགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ནས་བསལ་ན་ཡང་འདུས་པའི་རྣམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཞིག་ན། ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཡོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པ་མང་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདུས་པའི་རྫས་ཡོད་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསགས་པའི་རྣམ་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བསགས་པ་ནི་ཆ་ཤས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་བསགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་མྱོང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསགས་པའི་དོན་མེད་པར་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བར་གྲུབ་བོ།།འདུས་པའི་རྫས་མེད་པ་དམིགས་པར་མི་རུང་དུ་ཟིན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་ པ་དག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདི་ལྟར་གང་འདི་ཤེས་པ་ལ་རགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམ་པ་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ཡང་འདུས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མ་བསགས་པའི་དུས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མ་བསགས་ པའི་དུས་ན་རགས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པའི་དུས་ན་ཡང་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

如果沒有色等外境對象，唯識如何顯現為色等對象的形相呢？成就論者說：關於外境對像等，是這樣的：當外境對像生起具有自己形相的識時，承許它是識的所緣緣，而不僅僅承許它是能作因。如果僅僅以能作因成為所緣，那麼彼時與因、等無間緣、增上緣就沒有差別了，因為它們都只是安立為能作因。如果這個也安立為僅僅是能作因，那麼彼時就與它們沒有差別了。這是說，凡是具有能作因和產生自己形相這兩種法性的，就承許為境。如果僅僅因為是能作因就承許為境，那麼等無間緣等諸緣也將成為所緣。 即使成為具有兩種法性的境，這又如何呢？五識身緣積聚等。五識身他們認為是緣積聚的。這樣，應當了知它們是積聚的形相。積聚一詞是指和合。因此，說五識身顯現為積聚的形相。 如果是積聚的形相有何過失呢？因此說：積聚除了部分的和合之外別無他物等。諸部分積聚除了和合之外別無積聚。怎麼沒有呢？若除去那些部分等，這樣，若一一除去部分，則不會生起積聚形相的識。如果彼處有某種稱為和合的實體，那麼即使一一除去部分，也應生起和合形相的心識，然而諸論師多說遮破有部分的實體。 如此遮破和合實體后，爲了總結而說：因此無外境而識生起積聚形相。因為如是積聚除了部分和合之外別無所有，而又經驗到這個積聚形相的識，所以成立無外在積聚境而由戲論習氣成熟力故識生起積聚形相。 即使和合實體不能成為所緣，但微塵和合可以成為彼識的所緣吧？因此說：微塵積聚等。微塵和合也不是彼識的所緣。積聚即是和合的異名。為什麼不是所緣呢？說：因為微塵不是彼的形相。這樣，凡是在識中顯現為粗大形相的，那些形相在各別微塵中是沒有的。 雖然各別不是彼的形相，但和合可以成為彼的形相吧？因此說：較之微塵未和合時等。如同未和合時沒有粗大形相那樣，微塵和合時也沒有任何成為粗大相的本性差別。

།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་མ་འདུས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་མ་འདུས་ན་རགས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐ་དད་དམ་འདུས་ཀྱང་རུང་ཟླུམ་རིལ་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལུགས་བསྟན་པར་གཞན་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ཞེས་གྲག་སྟེ། ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །ཕྱོགས་འདི་ཡང་རིགས་པ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ཡང ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉམས་སུ་འོང་ཞེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་མི་ལྟོས་པའི་དུས་ན་ཡང་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་ པ་མེད་པས་ཡང་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོས་བཟུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་ནམས་ཀྱང་དབང་པོས་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕན་ ཚུན་ལྟོས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི།དེ་ལྟར་ན་བུམ་པ་དང་ཟངས་བུམ་དང་རྫ་མ་དང་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཉིད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཡང་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བུམ་པ་དང་རྫ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས། ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སྦྲང་བུ་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡོད་པས་ཁས་བླངས་ཏེ། དམིགས་པར་བཀག་གོ། །དེ་ནི དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་དཔུང་གི་ཆ་ཡོད་པས་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟགས་པར་ཡོད་པའོ། །ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་སོ།།བརྒྱ་ལ་གཞན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་དཔུང་གི་ཆ་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་ ཤར་ཕྱོགས།འདི་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤར་དང་བྱང་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

因此，如同未聚集的極微不可被認知一樣，聚集的極微也不可被認知。如同未聚合那樣，聚合的也不可被認知，這是其中的含義。這是說：如同它們未聚合時沒有粗大性，因此不可被認知，同樣即使聚合也不會成為粗大。因此怎麼會被認知呢？這樣說明它們無論是分開還是聚合都不會捨棄圓形。 又有一些人以其他方式認為極微是可認知的。因此爲了說明他們的觀點，其他人說’每一個極微’等。認為每一個極微不依賴其他極微時不會成為感官對象，而當它們相互依賴時才成為感官對象，這是所聞的前主張。 爲了說明這種觀點也不能容忍道理，而說’他們的也’等。按照如此說者的宗義，極微也會被體驗到，極微無論是有依賴還是無依賴時，在粗大相上也沒有本性差別。因此由於沒有本性差別，要麼一切時候都會被感官所取，要麼永遠都不會被感官所了知。 又爲了說明這同一觀點的其他過失，而說’如果相互依賴的極微’等。如果相互依賴的極微成為識的對象的話，那麼瓶、銅瓶、陶罐、碗等不同形態就不會顯現於識中，因為極微不是瓶等的形態。 對此有人想：極微本身成爲了知瓶等的所緣。因此說’于識中顯現也是其他’等。由於是瓶和陶罐等的形態，微細的形態不適合作為粗大形態識的對象，這會有太過之失。如此的話，蚊子也會成為識知大象等形態的對象。 如此首先承認極微存在而遮破其可認知性。現在爲了說明它們的存在也不合理，而說’極微也’等。極微也有此方、彼方和側面的部分，如同柱子等一樣在勝義中是不存在的。柱子等是假立而有，感受等是不同的法。 為防止有人說’因為其他因不成立’，而說’如果不承認那個’等。如果不承認極微有此方、彼方和側面的部分，那麼相對於極微就不會有’這是東方，這是北方’等不同方位。若無此等，東、北等也不會成為極微的部分。 如果這樣有何過失呢？因此說’如同識一樣’等。如果不承認極微有不同方分，那時如同識無身體且不住于處所一樣，極微也會如此。如此遮破外境后，爲了總結而說’如此由於無外境’等。

།གང་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མི་འཐད་དེ། དེ་བས་ན་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བཀག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡང་དགག་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཚོར་བ ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་རྣམས་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་ པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ རང་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རམ། སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་གཉིས་སུ་བརྟག་གྲང་ན། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གང་གི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་དག་ནི་དེའི་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ དམིགས་པ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པར་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་དག་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་དེ་ལུས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ཞེས་བྱར་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་པོ། །དེ་ནི་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་གིས་ཀྱང་མང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིར་མངོན་དུ་མ་བཤད་དོ། །འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྟོན་ ཏེ།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་གསུམ་ཡོད་ན་འགྱུར་གྱི་གསུམ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ ན་མི་འགྱུར་རོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། དོན་གྱི་དངོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱི་དངོས་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་དངོས་དང་འདྲ་བ་གཞན་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དངོས་དང་དེ་དང་འདྲ་བ་གཉི་ག་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་དཔེ་སྨོས་པ་དཔེར་ན་དངོས་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་མེད་ཡོད་ལ་མེ་དང་འདྲ་བ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དང་མེ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡང་ན་སེར་བ་ཉིད་དམ། ཡང་ན་རྣོ་བ་ཉིད་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།

以如是所說的方式，外境之義不合理。因此，由於戲論習氣完全成熟的緣故，識本身顯現為色等境的形相，應當承許如同夢中的識一般。如是，首先遮破了五識聚的對境。爲了遮破意識的對境，故說’受等’等。受等是屬於三時的，其中首先，過去和未來的受等不能生起自相的識，因為過去的已滅，未來的未生。已滅和未生的不是實有，如何能生識？ 於此若說：現在的能生。為此說’現在的也不生現在識’。現在的受等也不生自相的識。為何？說’生時無故’。於此應當觀察是生時生還是已生時生這兩種情況。生時受等是不存在的，因此不存在如何能生？若受等已生時，識也已經以其相生起。因此于彼無有任何作用，故彼等非能生。 因此，意識的所緣也成立為無有。如是，由無所取故識不成能取，由無所取能取相而成立法無我。人無我是由顯示識緣起而說明的，如是由識緣起故而有。若許補特伽羅也是緣起，則成無常。執著無常為我是無義的，因為與身相同。若不許是緣起，則成常。常則不能造善不善業及受用其果，因為無有變化。 依賴俱有因是不許的，因為無有差別。因此，以此觀察無有任何作用，人無我也成立。此已為前諸論師廣說，故此處未明說。此處顯示聲明論者等的諍論，說’他人說’等。若我與法實無，則于識的所取分不應假立彼，如是假立是有三種情況才有，若三者中任一不存在則不成。 三者為何？說’境之事物’等。若有境之事物，若有與事物相似的某他法，若有與事物及彼相似二者相似的，若有任何相似則彼時有假立。此處舉例’譬如無實’等。無實有，與火相似的婆羅門童子，以及火與婆羅門童子二者的共同法或者是黃色性或者是銳利性存在時，世間于婆羅門童子假立為火。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལ་བདག་དང་ཆོས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན། ཡང་དེའི་ཚེ་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དཔེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་འདི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཞེས་དཔེར་གཞག་པ་འདི་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའམ། འོན་ ཏེ་མེའི་རྫས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཅི་འདི་ལ་མེའི་སྤྱིའམ་འོན་ཏེ་མེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་འདོགས་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་འདོགས་པ་གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱོགས་ གཉི་ག་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་ངོ་།།རིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་སེར་བ་ཉིད་དམ། རྣོ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དང་ཐུན་མོང་བ་སེར་བ་ཉིད་དམ་རྣོ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་ལ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ གཞན་དག་རིགས་ནི་སེར་བའམ་རྣོ་བར་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་རྫས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ཀྱང་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་པ་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འདོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། འདྲ་བ་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདྲ་བ་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ ལ་གཞན་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་གཞན་སྨྲ་བར་དོགས་ནས།རིགས་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རིགས་ནི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་ན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་རིགས་མེད་ན་མེད་པས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་ན་མེ་མི་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་སོ། །རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ལ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་འདིར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་མེད་པ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་རིགས་མེ་ཉིད་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེད་ལ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཡོད་ན། དེ་གཉིས་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་ པར་མི་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།བརྒྱ་ལ་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་ནས་གཞན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར། མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果對這樣轉變的識進行我和法的假立，那麼此時我和諸法將成為實有，否則就不會有假立，這是前宗。 成立論者爲了首先破除比喻而說’如同對婆羅門童子假立火’等。 對於這個以婆羅門童子為火的比喻，是說火的種類，還是說火的實體假立於婆羅門童子？ 這是在說：是對此假立火的共相，還是假立火的自相？ 如此，那有什麼過失呢？因此說’兩種假立都不存在’，兩種方面都不能假立。 就種類方面而言，說’首先，共同的黃色性或銳利性不是種類的’。婆羅門童子所共有的黃色性或銳利性在火的種類中是沒有的，因為其他人不承認種類是黃色或銳利的。 因為這些功德是屬於實體的，而不是屬於種類的。 對此若說：即使沒有共同屬性，種類也可以假立。 因此說’沒有共同屬性’等。沒有共同屬性就不能對婆羅門童子假立種類。 對於為什麼不能的疑問，說’將有太過之失’。如果沒有共同屬性也可以假立，那麼就會導致一切都可以假立於一切的過失。 這是在說：相似是假立的基礎。如果沒有相似性也可以假立，那麼就沒有決定性，將導致一切的過失。 為防止有人說有其他假立的基礎，說’即使種類不具有這兩種性質’等。 雖然種類不是銳利等性質的所依，但是銳利性和黃色性是離不開火的種類的，因此由於銳利性和黃色性離不開種類，所以可以對婆羅門童子假立火的種類。 這是在說：即使沒有共同屬性，但由於離開火就不會產生的關係，這就是此處假立的原因，因此不會有太過之失。 ‘即使不具有這兩種性質’中，銳利性和黃色性是兩種性質。種類具有這兩種性質，這種情況就是具有這兩種性質。不具有這兩種性質就是不具有這兩種性質的意思。 爲了說明此處也沒有不離而生的關係，說’因為即使沒有種類，在婆羅門童子上也見到銳利性和黃色性’等。 因為銳利性和黃色性即使在沒有火的種類時也顯現於婆羅門童子上，所以這兩者的不離而生也不合理。因為火的種類在婆羅門童子上是沒有的，而銳利性和黃色性在他身上是有的，那麼這兩者怎麼會是離不開火的種類呢？ 或者因為害怕這個過失而承認在婆羅門童子上也有不離種類而生的這兩種性質，因此說’離開而生就不是假立’。

།གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ ཉིད་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་གདགས་པར་མི་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་དངོས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྲམ་ཟེའི་ ཁྱེའུ་ལ་ཡང་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གདགས་ཅི་དགོས།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པས་ཉེ་བར་གདགས་ཅི་དགོས་ཏེ། གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་བསལ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་གདགས་པའི་གཞི་དེ་ལྟ་བུ རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རིགས་ལ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མི་སྲིད་པར་གནས་སོ།།རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྫས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་ཀྱང་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེའི་རྫས་ཀྱང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་མི་སྲིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱིའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ཐུན་མོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ཅེས སྨྲ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་ བ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ལས་གཞན་ནོ།།དེ་དེ་ལས་གཞན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ནི་རང་གི་གནས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རང་རང་གི་གནས་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་གྱི། གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་མེ་ནི་ཤིང་བསྲེགས་པར་ནུས་པས་རྣོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ནི་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གཡེར་བས་རྣོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་སེར་བ་ཡང་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ།བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མེའི་ཡོན་ཏན་མེད་པར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་གདགས་པར་རུང་།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་གཞན་གྱིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་བ་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་དོགས་པས། གལ་ཏེ་མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་ བ་ཉིད་གཉིས་རང་གི་གནས་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ཡང་མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདྲ་བ་ཡོད་ པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་པས་འགལ་པ་མེད་དོ།།མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་སུ་འདོད་དོ།

如果承認婆羅門童子也有銳利性和黃色性這些種姓特徵不會無因而生，那麼就不應該對婆羅門童子安立種姓。為什麼呢？就像火一樣等等所說的。就像火有火的種姓實際存在一樣，如果婆羅門童子也有的話，那麼為什麼還需要安立呢？ 這是說，如果承認婆羅門童子也有銳利性和黃色性這些種姓特徵不會無因而生，那麼此時就已經承認他有這些特徵了，因此既然已經存在，為什麼還需要安立呢？對於某物不存在的東西，對它安立那個是不合理的。 這樣排除了安立的基礎之後，爲了總結而說:‘因此對婆羅門童子不應安立種姓’。這樣兩種安立的基礎對種姓都不合理，所以對婆羅門童子安立種姓是不可能的。 即使不能安立種姓，但可以安立實體，對此說:‘實體也不應安立’。火的實體也不可能安立於婆羅門童子。為什麼呢？因為沒有共同的特徵。這是說，火和婆羅門童子沒有任何共同的特徵。 如果說銳利和黃色這些性質不是共同的嗎？對此說:‘火的性質銳利’等等。銳利性和黃色性不是二者共同的，因為火的銳利性或黃色性不承認是婆羅門童子的。因此婆羅門童子的銳利性或黃色性與火的銳利性和黃色性是不同的。 怎麼知道它們是不同的呢？因此說:‘差別是與自己的所依相關的’。這樣，任何差別都是與各自的所依相關的，不能轉到其他所依上。比如火因能燒木而稱為銳利，婆羅門童子因對事物勤奮而稱為銳利。同樣，黃色性質也應該區分開來說明。 在這裡如果說，依靠婆羅門童子的銳利性或黃色性，將火安立於婆羅門童子。對此說:‘沒有火的性質而對婆羅門童子安立火是不合理的’。婆羅門童子的銳利性或黃色性不是火的性質，因此怎麼能用他物的性質對婆羅門童子安立火呢？如果這樣的話就會有太過的過失。 爲了避免有人說二者有其他相似之處，所以說:‘如果說因與火的性質相似所以合理’。雖然因為銳利性或黃色性二者侷限於自己的所依而不能對婆羅門童子安立火，但可以因與火的性質相似而安立。這樣，火的銳利性或黃色性，與婆羅門童子的銳利性或黃色性有相似之處，因此依靠這個相似而對婆羅門童子安立火是沒有矛盾的。 對於’因與火的性質相似所以合理’這句話，‘與性質相似’這個詞被認為是性質的種類。

།འདྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་འདྲ་བ་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ཡོན་ཏན་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ཉིད་དམ་སེར་བ་ཉིད་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ཉིད་དམ་སེར་བ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ནི་རུང་གི་བྲམ་ ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ནི་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་མེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་གྱི། རྫས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྫས་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་འདི་རྫས་ལ་ ཡང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དེ།དེ་བས་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེའི་རྫས་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་བཀག་ནས། དོན་གྱི་དངོས་དགག་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དངོས་ཀྱང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དངོས་ ཡོད་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་གྱི་དངོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་སྙམ་པ་ལ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བརྗོད་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདས་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་ལ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་ཟད་དེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་རེག་གོ། །འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་ན་རྟོགས་ཀྱི།རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་འདི་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །གཙོ་བོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་གི་གཞིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་རྫས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་ བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རེག་གོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར།གཞན་དུ་ན་ཡོན་ཏན་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རེག་པར་ནུས་ན། དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་བརྟག་།གལ་ཏེ་གཙོ་བོ་ལ་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གཉིས་དངོས་སུ་འཇུག་པ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཙོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཤེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་རིགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་ན ནི་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཅི་དགོས།།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཏེ་ཅིས་ཀྱང་ཐབས་གཞན་འགའ་ཞིག་གི་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་མ་ གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།བློ་དང་སྒྲ་མ་གཏོགས་པར་གང་གི་གཙོ་བོ་དེ་ཤེས་པའི་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་ལ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ནི་དེ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དངོས་མེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་པར ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

爲了說明這種相似的情形根本不能成為暫時的依靠，因此說’雖然如此，由於相似’等等。即使有這種功德的相似，由於這些功德相似，火的功德銳利性或黃色性可以安立於婆羅門童子的銳利性或黃色性上，但是不能將火安立於婆羅門童子上，因為火與功德種類無關。這樣，功德種類是與諸功德相應，而與實體不相應。如此遮止實體的安立后，爲了總結而說’因為這個實體也沒有任何共同的法，所以不能將火的實體安立於婆羅門童子上’。 如此遮止譬喻的安立后，爲了遮止義的實體而說’義的實體也不存在’。所說的’若有實體則應安立’這也不合理，因為根本沒有義的實體。對於為何不存在的疑問而說’其自性是’等等，因為實體的自性超越一切認知和言說的境界。 若問為何超越，為此說’對於勝性’等等。這樣，對於勝性，認知和言說僅僅以具功德的方式恒常執行，而不觸及其自性。這樣，對於勝性，恒常是通過具有功德而了知，而不了知自性，這是他方的宗義。勝性之詞在此是說明差別的所依，即實體等。功德之詞在此是說明差別，即白等。 對此有此疑問：認知和言說二者也能觸及勝性的自性，為此說’否則功德將成無義’。若能以認知和言說二者觸及勝性的自性，那時為何要遍計諸功德？若對勝性沒有認知和言說二者的直接執行，那時知道勝性成為功德的本性，則應當遍計功德。當勝性的自性為認知和言說二者所直接了知時，那時何需諸功德？ 對此有此疑問：認知和言說二者雖然不能直接趣入勝性的自性，但是必定以某種其他方便了知勝性的自性，為此說’除了認知和言說’等等。除了智慧和聲音之外，沒有其他能斷定勝性自性的方便。如此顯示沒有斷定勝性自性的方便后，爲了總結而說’因此勝性自性的境界’等等。因為如此，既沒有任何其他斷定彼勝性自性的方便，而認知和言說二者又不趣入于彼，因此應當了知沒有任何火等義的實體。

།མེའི་རྫས་ལ་བློ་དང་སྒྲ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པས། དེ་དངོས་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ལ་བློ་དང་སྒྲ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དངོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཀྱེ་དེ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོས་ བསྒྱུར་ནས་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི།རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་ཤེས་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྒྲ་ལ་བློ་དང་སྒྲ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཉིད་དངོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྫས་དང་རིགས་ལ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྲ་ལ་ཡང་དེ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བརྗོད་པ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བརྗོད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ དད་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་གནས་ཡིན་ན་ནི།ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། གཞན་དག་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པར་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་པ་མི་འཇུག་སྟེ། གང་དུ་བརྗོད་པ་འཇུག་པ་མེད་པ་དེར་ཤེས་པས་ཡང་མི་འཇུག་པར་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དག་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་པས།དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་།རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པ་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཤེས་པས་མི་འཛིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ལ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གང་དུ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པས་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ དངོས་ཉིད་བཀག་ནས་བཏགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དངོས་ནི་མེད་དེ་འདི་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་འཇུག་པ་དེ་ནི་བཏགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ནི་གཙོ་བོ་མེད་པར་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་དེས་དེ་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཙོ་བོ་ནི་བཏགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ནས་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། དེ་དངོས་སུ་ཇི་ ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དང་པོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མི་རིགས་ སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་སྐབས་སུ་བཤད་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་དཀྱུས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབྱེ བ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་ཏོ།།ཚིག་གང་གིས་བསྟན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་དེའི་ཕྱིར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ལ་བདག་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ནས་ཐ་དད་དེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

雖然對火的實體無法直接運用認知和語言，但是對火的本性可以直接運用認知和語言，因此這就成為實在了，對此回答說：這也不能成為實體，因為它也是通過語言的自性轉變后才能被認知和表達，而其自性是不能被認知的，那麼它怎麼能成為實在呢？ 如果認為因為對聲音可以直接運用認知和語言，所以聲音就成為實在，對此說’因此如是乃至聲音’等。就像對實體和本性不能直接運用認知和表達那樣，對聲音也同樣不能直接運用這兩者，因為聲音的自性與表達沒有關聯，因為聲音的自性與表達沒有差別。 差別是關聯的基礎，既然沒有差別，那麼怎麼會有關聯呢？其他人認為沒有關聯就不會在任何地方產生表達，而在沒有表達的地方認知也不會運作。因為其他人認為一切認知都伴隨著分別，那麼它怎麼能不依賴於言說而運作呢？ 對於本性、功德和作用，如果不依賴於聲音的自性，認知也無法把握。因此這些分別也不可能存在於其他事物中。這樣說明了沒有認知和表達之後，爲了總結而說’如是’等。因為如是認知和表達都不能直接運用於任何對象，所以沒有能詮和所詮，由此證成沒有事物的實在性。 這樣否定了實在性之後，爲了直接顯示假立，又說’再者這一切都是假立’等。按照你們的論典，一切諸法都只是假立，並沒有實在，因為凡是以某種不存在的方式運作的，就稱為假立。 一切語言的運作都是在沒有主體的情況下，以假立的性質對其運作。這是說，主體轉變為假立的性質后才能被語言認知，而不是認知其自性。這將說明它怎麼能成為實在。 爲了從開始到最後作總結，說’如果其中沒有實在的我和法’等。這樣按照你們的論典，任何事物都不存在，因此說’如果沒有實在的我和法，則假立不合理’這種說法是不對的。 第二品。這樣解釋了相關內容之後，爲了說明正文，說’識的轉變’等。由於不知道前面所說的識的轉變的差別，因此對此加以說明。 當問到用什麼語言來說明時，因此說’此轉變也有三種’。對於識的轉變，在其上假立我和假立法的，應當觀察為三種。 爲了說明三種的詳細區分，說’以因的實體和果的實體而有差別’。識轉變的這三種僅僅是以因和果而有差別，意思是說有作為因的轉變和作為果的轉變。

། དང་པོ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ་བག་ཆགས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པར་ཟད་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར།གཞན་དག་ནི་སྔ་མ་ནས་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་ལ་སྔོན་མེད་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་པར་ མ་གཞག་གོ།།གྱུར་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་ནས་རིས་ མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་གྱུར་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མངོན་ པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་གྱུར་པའོ།།འབྱུང་བ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཞིག་གིས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དེ།དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་དང་གཞན་ན་དེའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་གཉིས་ནི་རང་དང་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་ཉིད་སྐྱེད་དོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། གྱུར་པ་རྣམ་གསུམ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གྲངས་ཙམ་བསྟན་པས་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཏེ། །དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ རང་གི་མིང་གིས་གྱུར་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་སྨིན་དང་ངར་སེམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངར་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ངར་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

爲了說明第一種轉變，所以說’彼為因轉’等。阿賴耶識中成熟的業習氣和等流習氣增長，這就稱為因轉，意思是說習氣完全增長的阿賴耶識為因轉。 瑜伽行派有三種說法：有些人說是產生前所未有的習氣；另有人說習氣一直都存在，只是被染污法增長，增長后能顯現其果；還有人認為既增長原有習氣也產生新的習氣。註釋者對此未作定論。 爲了說明第二種轉變，所以說’果轉’等。阿賴耶識由前世業力投生到某一類中，當其圓滿，獲得異熟習氣的生起機會時，在其他類中現起阿賴耶識，這就是果轉。 同樣，當獲得等流習氣的生起機會時，轉識和染污意從阿賴耶識中現起，這也是果轉。‘獲得生起’這個詞是指能立即產生果。 在這三種識轉變中，哪一種產生什麼習氣呢？為此說’其中轉識善與不善’等。善與不善的轉識爲了成就異熟果，在阿賴耶識中產生異熟習氣。 除此之外，爲了成就善與不善的識，產生等流習氣，由此力量在今生與來世產生同類的心。無記的轉識和染污意這兩者，爲了成就與自身相應的果，只產生等流習氣。 爲了奠定偈頌的基礎，所以說’所說三種轉變’等。僅說數量無法了知差別，因此爲了說明差別，用自名說明三種轉變，所以說’異熟及思量’等。 爲了解釋這點，所以說’彼三種轉變’等。這很容易理解所以不解釋。爲了簡要說明三種識轉變的自性，所以說’其中善不善業習氣’等。 由善與不善業習氣成熟所成就的果，稱為異熟。染污意永遠具有我思的自性，所以稱為思量。眼等六識各別顯現色等境相，稱爲了別境。 ‘色等境相各別顯現’意思是說色等境的行相。爲了奠定偈頌的基礎，所以說’未說彼自性’等。

།ཇི་ཙམ་དུ་ དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་རྒྱ་ཆེར་མ་བཤད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་བས་ན་གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་དང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ནི། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའོ། །འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་དང་འདྲེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའོ། །འཇུག་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འོ་ན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་། རིགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་གནས་བཞི་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ ལྟར་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །འདིར་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་མི་རིག་གོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བརྗོད་དགོས། རྣམ་པ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པར་ནི་ཁོ་བོ་ཡང་མི་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་དང་། རྣམ་ པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་མི་སྲིད་པས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ ལྟར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པར་སྣང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་སྣོད་དུ་སྣང་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་ བ་དང་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

只要沒有廣泛解說那些自性，就會不瞭解。因此，爲了明確顯示何者的自性是什麼，所以說’其中阿賴耶識’等等。 阿賴耶識具有一切種子，是異熟識，這是略說的意義。 爲了說明’其中’這個詞的含義，說’其中是指’，這個容易理解所以不解釋。 對於為什麼稱為阿賴耶的疑問，說’阿賴耶是指’等等。阿賴耶識中的阿賴耶就是這個意思。 所謂的識就是異熟識。那麼為什麼這個識稱為阿賴耶呢？對此說’它是一切雜染法的種子’等等。 這樣，此識是一切雜染法的所依，因此稱為阿賴耶。這樣，阿賴耶和所依這兩個是同義詞。 爲了對此作另一種解釋，又說’或者，其中一切法’等等。在此識中，一切法都以果的形式進入，因此是阿賴耶。 ‘進入’是指關聯和混合的意思。或者說，此識以因的形式進入一切法中，因此是阿賴耶。進入的含義如前所述。 對於為什麼稱為識的疑問，說’因爲了別所以是識’。這樣，因爲了別對境，所以稱為識。 那麼，為什麼阿賴耶識稱為異熟呢？說’在一切界、趣、生處和種姓中’等等。 這樣，在三界、五趣、四生和婆羅門等一切種姓中，從阿賴耶識中善與不善得到異熟果報，因此稱為異熟。 對於為什麼稱為具一切種子的疑問，說’一切法的種子’等等。 這樣，此識是一切法種子的所依，因此具一切種子。 這裡經部師提出質疑說’如果離開轉識’等等。除了轉識之外，不見有其他識。 如果除了這些之外，還主張有另外的阿賴耶識，那麼就應該說明它的所緣和行相，因為沒有所緣和行相的識是不合理的。 宗義師說’它沒有所緣’等等。阿賴耶識雖然不是沒有所緣和行相，但是它的所緣和行相都是不明顯的，因此說它異於轉識是不合理的。 識不可能離開所緣和行相而存在，當問及為什麼時，宗義師爲了說明理由說’如是阿賴耶識’等等。 這樣，阿賴耶識以兩種形式顯現：顯現為內執受但不明顯，以及顯現為外器世間但不明顯。了別就是指顯現和行相的意思。

།ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་གང་ཡིན་ པ་དང་།མིང་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བག་ཆགས་གང་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །གནས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་ལུས་ལ་བྱའོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་ པོ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ།།དམིགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་ནས་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་བཤད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ ལེན་པ་མི་རིགས་པ་དང་།གནས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པར་འདོད་དོ། །འགྲེལ་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཚིག་སྡུད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས། ཚིག་སྡུད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ རིག་པ་མི་རིགས་པ་དང་།གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པ་ཡོད་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལེན་པ་དང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པར་འདོད་དོ། །གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གནས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།ལེན་པ་དེ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལེན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་དེ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་བག་ཆགས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྲས་བུ་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་དེ་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་འབྲས་བུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་བག་ཆགས་ལ་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པ་བཤད་ནས་ ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པ་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདི་ལ་འདིའོ་ཞེས་ཚོར་བའི་རྣམ་པར་མི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ལེན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ལ་འདིའོ་ཞེས་སོ་སོར་རང་གིས་ རིག་པའི་རྣམ་པར་མི་རིགས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལེན་པ་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པ་གཉིས་པའི་དོན་ལེན་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པས་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།གནས་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལུས་ཉིད་གནས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གནས་དེ་ཡང་གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་མིང་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་གནས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ལེན་པ་ ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་དེའི་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ལེན་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།

關於內在的執取是什麼樣的這個問題，為此說了’關於內在的執取’等。對遍計所執自性的執著習氣，以及具有所依的根身色和名，這就是內在的執取。對遍計所執自性的執著所產生的習氣，就是所說的這個。‘具有所依’中的所依是指身體。‘名’是指受等四蘊。 解釋了所緣的自性之後，爲了說明不明顯的理由，說了’因為它的所緣極其微細’。由於所說的兩種所緣極其微細，所以認為阿賴耶識不應該有執取和住處的了別。爲了說明應該總結文句后才能理解意義，爲了顯示總結文句而說：具有不應該有執取了別和住處了別的阿賴耶識，認為那個阿賴耶識不應該有執取和住處的了別。住處的了別就是住處的相和顯現為住處的意思。 關於執取是什麼的問題，說了’那個執取就是能取’，意思是所說的內在執取就是用執取這個詞來表達。爲了說明這個，說了’那也是我等分別的習氣’等。由我等分別所產生的習氣，以及由色等諸法分別所產生的習氣，在這裡稱為執取。 為什麼那個習氣稱為執取呢？為此說了’因為有那個’等。因為有這樣的習氣，阿賴耶識取我等分別和色等法分別的果，所以那個我等分別和色等法分別的習氣稱為執取。從此得出這樣的詞義：有那個時就取如前所說的果，因此習氣稱為執取。 解釋了執取之後，爲了說明為什麼說阿賴耶識不應該有執取，說了’因為在這上面不應該有這個這個的感受相’等。所說的執取，阿賴耶識不應該有這個是這個的自證相，因此說阿賴耶識不應該有執取。 爲了將第二個執取的意義配合執取，說了’或者由住處執取而執取’。住處也由執取而執取。關於住處是什麼的問題，說了’住處是身體’。顯示身體就是住處。那個住處也應該了知為具有所依的根身色和名。因此顯示五蘊就是住處。 關於如何是住處執取的問題，為此說了’其中執取就是趣近’等。那個住處的執取就是趣近，由於成就和安樂是一體而執取。執取是用趣近的詞來顯示，這樣執取、趣近和生起是同義詞。

།དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ལེན་ཏེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་འབྱུང་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་གཉི་ག་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གཉི་ག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ཉེ་བར་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ན་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཕན་ཚུན་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པས་ཉེ་བར་འགྲོའོ། །དེ་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བག་ཆགས་ ཀྱི་དུས་ཉིད་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཤད་ནས་དེའི་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེན་པ་དེ་ལ་འདིའོ་ཞེས་རིག་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ལ་འདིའོ་ཞེས་རིག་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་ རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལ་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལེན་པ་མི་རིགས་པ་བཤད་ནས། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གནས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་གནས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འབྱུང་ སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ངོ་བོར་འབྱུང་བས་དེ་ནི་རང་རིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དེའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པར་འགྱུར། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཉེས་པ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ བ་གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཉིད་འདོད་ཀྱི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་འདོད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་གཞན་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དང་། རྒོལ་བ་འདི་མཚུངས་ཏེ། འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་གཞན་དག་ན་རེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ལྟན། དེའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་སྙམ་པ་ལ། དམིགས་པ དང་འགལ་བ་དང་མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་དུས་དེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་ན་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ས་ བོན་མ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ནི་རིགས་པའོ། །ཆོས་བྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་སྨོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།

從此處出現如下文義：五蘊以生起和安樂為一而取著、趨近和生起。爲了顯示界的差別處所執取的差異，因此說’于欲界和色界中二者都取’等。在欲界和色界中，名色二者以生起和安樂為一而趨近，如此，在彼處名色如同帳幕相互依靠而生起。由離色貪故，在無色界中不現前成就色的異熟，因此彼處唯名，即四蘊以相互生起和安樂為一而趨近。彼處並非一切色都完全不存在，而是種子的時候，非色異熟的時候。 如是解說處所執取后，為顯示其不合理，故說’于彼執取中不能了知此’等。于彼處所執取中不能了知’此’，因此稱為不合理。‘此’是指如執著自身。解說執取不合理后，為解說處所的了別，故說’處所的了別是’等。器世間安住的了別，在此稱為處所的了別。 為顯示其不合理，故說’彼亦以所緣和行相相續不斷而生起’等。所說的處所了別也是如此以所緣和行相相續不斷而生起，因此稱為不合理。經部師爲了反駁而說’如何識的所緣和行相會相續不斷’。誰會相信所緣和行相相續不斷的識？如此，識在一切時中都以境相的本性而生起，彼即是自證的自性，那麼如何能不斷其所緣和行相？ 宗派論師為證明過失相同，故說’這是其他唯識論者的’等。某些只承認六識而不承認阿賴耶識的其他唯識論者，如經部等，對於滅盡定等時的詰難是相同的。在滅盡定和無想定等時，意識的所緣和行相如何能不明顯？如果他人說’彼時無有其他識’，因此說’于滅盡定等時’等。在滅盡定等時也不能了知無有識。 若問為何不能？答曰：‘因為違背所緣和違背經典’。若彼時一切識完全不存在，則從定中出定時從何處生起？具根之身因非同類故非種子。無種子而生起不合理，這是道理。也違背’法授經’，彼中說’識不離身’。為安立頌文的基礎，故說’其中阿賴耶識是’等。此易於理解故未解說。

།དེ་ལྟར་གྲངས་དྲིས་པ་དང་། དུས་དྲིས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རེག་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།རིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེག་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཚོར་བ་ལས་བྱ་བར་བསྟན་པ་དགོངས་པའོ། །རེག་པ་ ཞེས་པ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་རེག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རེག་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འདིའི་ལས་སོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉིད་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདུས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ ལ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྙམ་དུ་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྙམ་པར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་འདུས་པའོ། །རེག་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གསུམ་འདུས་པ་དེ་ཡོད་ན། དེ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཉིད་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རེག་པའོ།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དབང་པོ་ཡང་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་ པོ་བྱེ་བྲག་གང་དང་ལྡན་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རེག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རེག་པ་འདི་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པའམ། དབང་པོ་དེ་དང་འདྲ་ བའི་འགྱུར་བས་རེག་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེག་པ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་ བས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་དང་མཚུངས་སོ།།རེག་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་ན། རེག་པ་དེ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་ སུ་གཅོད་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པའམ། དེས་རེག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རེག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་ནས། བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ལས་དེ་ཡང་ལུང་ གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་ལས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིའི་ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཉིད་དོ།

如是問數量、問時間，以及’常觸及作意’等所說。爲了解釋其義，所說’常’等，阿賴耶識只要存在，就與觸等五遍行法相應。 爲了成立’觸’這個詞的含義，說’觸即感受’。此處’觸’字是指感受的作用之意。 對於’觸是什麼’的疑問，說’關於觸’等，根、境、識三者和合后，能決定根的變異，這就叫做觸。爲了說明其作用，說’是作為感受所依的業’，觸成為感受的所依事，這是它的作用。 對於’這三者是什麼’的疑問，說’根、境、識三者即是三’，這只是表達其含義而已。 對於’和合是什麼’的疑問，說’以因果事的形式存在’等，根等三者以因果性的形式存在，這就是三和合。 爲了說明觸如何生起，說’當其存在’等。當三和合存在時，與其同時，適合生起樂等感受的根的變異，與此相似的樂等所感境的變異，決定樂等所感之相，這就是觸。 ‘將感樂等’即是’適合生起樂等感受’的異名。 對於’什麼是根的變異’的疑問，說’根以何種差別’等，根具有何種差別能成為樂等之因，那就是其變異。 對於’為何稱為觸’的疑問，說’觸亦’等，如是這觸與根的變異相似而觸根，或以與根相似的變異而觸，因此稱為觸。 ‘以根的變異相似而觸根’是指，如根適合生起樂等，觸也同樣適合生起樂等，因此以變異相似而互相接觸。 觸決定境的變異樂等所感，是因為緣于彼。若認為因為不緣于根的變異所以不決定根的變異，那為何說觸決定根的變異呢？ 為此說’雖然是決定境的變異的自性’等。如是以變異相似而觸根或被觸的緣故，雖然是決定境的變異的自性，但說它決定根的變異。 如是說明了觸的自性后，爲了說明作用，說’此業是感受的所依’，這只是表達其含義而已。 爲了以經證明此業，說’經中亦如是’等，經中說’能感樂的觸是樂受生起的因’，因此此業即是感受的所依性。

།ཁོང་དུ་ཆུད་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱི་ལས་འདི་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་འདི་དག་གི་ལས་བརྗོད་ན་སོ་སོར་ངེས་པའི་ངོ་བོ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་པ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་འཇུག་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པ་ལ་གང་གིས་སེམས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཛིན་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་གང་གིས་སེམས་གཏོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཛིན་སྙམ་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ སེམས་ཡང་དང་ཡང་གཏོད་པ་ནི་འཛིན་པའོ།།དེ་ཅི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་སམ། འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་གི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ལས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ཀྱི། དེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་ལ་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། གང་གིས་ ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡུལ་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་ཡུལ་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་ པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་ལྟར་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་འདིས་མྱོང་བར་བྱེད་པས་དེ་བས་ན་མྱོང་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།ལས་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་དགེ་མི་དགེ་གཉི་གའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆུང་བ་ལ་སྟེ།གང་དག་ལས་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆུང་བ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་གཉིས་ཀའི་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་བཤད་དོ།།ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འདོགས་པར བྱེད་དོ།

爲了使其易於理解，現在闡述諸心所的作用。如此闡述它們的作用時，就能輕易了知它們各自確定的體性。 爲了解釋第二個心所，說’作意是心的趣入’。爲了解釋這個，說’由趣入而成為趣入’。‘由趣入而成為趣入’這句話是顯示詞義的確定。 對所緣境，凡是使心趣向的即是作意，意思是說凡是使心專注于所欲執取的對境。 爲了顯示它的作用，說’它具有使心執取所緣境的作用’，它的作用是使心執取所緣境。對於如何執取的疑問，說’心的執取’等，即是對所希求的所緣境，反覆專注於心，這就是執取。 這是所有作意的作用還是某些作意的作用呢？為此說’此作用’等。顯示其作用是使心相續決定於一個所緣境的特徵。 這是就特殊作意而說的，並非是心的每一剎那都趣入，因為它只在心的一個剎那中起作用，而不在其他剎那。‘就特殊作意而言’是指就禪修者的作意而言的意思。 爲了顯示第三個心所，說’受是領納的自性’。受即是對悅意等境的自體領納性質，意思是說凡是能領納悅意等境的即名為受。 爲了顯示它的分類，說’它又能令境界愉悅’等。如此，它能令境界愉悅、令境界苦惱，以及遠離這兩種相的自性顯現，因此由樂等差別成為三種。 爲了對此作另一種解釋，說’有人這樣想’等。有些人這樣想：由於它能領受善惡業的異熟果報，所以稱為領受。 爲了顯示什麼業產生什麼果報，說’其中樂受是善業的異熟果報’等。‘善惡二業’在此是指微細的，如果按照那些認為善業本身微細時其異熟既非苦也非樂的論點，就不應說’二者’。其餘易懂故未解釋。 如此解釋了這三種受的業的異熟性。 現在爲了特別顯示，說’這是阿賴耶識’等。如此，善不善業的異熟即是阿賴耶識，因此從真實義來說，與阿賴耶識相應的舍受才是善不善業的異熟果報。樂受和苦受是從善不善業的異熟所生，所以假名說為異熟。

།བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚོར་བ་གང་བྱུང་ན་བྲལ་བར་མངོན་དུ་འདོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདག་འདི་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། གང་འགགས་ ན་འཕྲད་པར་མངོན་དུ་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ།བདག་གི་འདིའི་ཡང་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་མྱོང་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་བྱུང་ངམ་འགགས་ཀྱང་རུང་། འབྲལ་བ་དང་འཕྲད་པར་མངོན་དུ་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ སྒྲར་བསྟན་ཏོ།།ཡུལ་དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་མཚན་མའི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཉིད་དེ་སེར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ལ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ མཚན་མར་འཛིན་པའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་གང་གིས་འཛིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །གཡོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱོད་པ་དང་། བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁབ་ལོང་གི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡོད་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགུལ་བའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ དབང་གིས་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་དེ་སེམས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྱིར་བཤད།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མི་ཤེས། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་རབ་ལས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གང་འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་ སྙོམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་འབའ་ཞིག་སྟེ། བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་ན། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར། སུ་དག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འདོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

爲了說明樂等自性，所以說’所謂樂受’等。當生起某種感受時，不會想要與之分離，心想’愿我永遠不要與此分離’，當其滅去時會生起想要重逢的願望，心想’愿我再次獲得此感受’，這種體驗稱為樂受。 與此相反的應知為苦受。不論生起還是滅去，既不想分離也不想重逢的，那就是既非苦也非樂的感受。 爲了說明第四心所，說’想是對境取相’。爲了解釋這點，說’境是所緣’等。所緣是以境的名稱表示。境的差別以相的名稱表示，即青黃等所緣的建立因，這是’因’的意思。 凡是分別’這是青色而非黃色’等這樣的相狀的，就是對此取相。這就是說明：以何因執取青黃等差別的建立，那就是想。 爲了說明第五心所，說’思是令心造作’等。具有令心造作相的法，即心動搖性的體性，那就是思。‘造作’即是作用。‘令動’即是推動、作用的意思。 爲了從果的角度說明其自性，說’若有此’等。譬如鐵因磁石的力量而動，同樣，若有此則心對所緣動搖，這就叫做思。‘動搖’即是移動。這就是說明：由何力量而生起心對境的執取作用，那就是思。 爲了與偈頌相配合，說’受有三種’等。經典中說受有三種，那麼阿賴耶識為何總說？因此不知其中是何種受。同樣，經典中說有善等四種差別法，也不知阿賴耶識中具有何者，因此說’其中受是舍’等。 ‘其中’是指阿賴耶識等，這容易理解故未解釋。在阿賴耶識中唯有舍受，既無樂受也無苦受。為什麼呢？因為這兩者的所緣和行相都已斷絕。 這是因為樂苦二者的所緣和行相是明顯的，而阿賴耶識的所緣和行相是不明顯的，怎麼能與這二者相應呢？有人認為是因為貪嗔隨眠，這是無關的主張。 並非所有樂苦都由相應而成為貪嗔隨眠，因為也有善、無記和無漏的樂受。

།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར།ད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གཉིས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་བསྒྲིབས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་པ་སྨོས་པས་ནི། བསྒྲིབས་པ་ལས་རྣམ་པར་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མི་དགེ་བར་ཡང་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདི ལྟར་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་སྙམ་པ་ལ། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་བསྒྲིབས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙོག་པ་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའམ།མ་གཡོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མི་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མི་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རེག་པ་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེག་པ་ ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ ནི་ཚོར་བ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་གམ་མི་རྟག་པ་ལ་རྨོངས་ནས། ལ་ལ་ཅི་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ།ཀྱེ་ཅི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཞིག་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཇིག་པར་འཇུག་གམ། འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ ཞིག་ཅེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

同樣地，痛苦也有善和無記的，如果這些與貪慾和嗔恨不相應，那麼這一切樂和苦怎麼會成為貪慾和嗔恨的隨眠呢？ 現在爲了說明無記性，所以說’彼無覆無記’。應當了知阿賴耶識是無覆無記的。 ‘彼’是指阿賴耶識，因為這是它的語境。 爲了說明兩種差別的結果，所以說’其中無覆的說法’等。說無覆是爲了區別有覆，說無記是爲了區別善和不善。 因為阿賴耶識不是善的，因為斷善根者也有它。這裡也不應該認為是不善的，因為不善法不是無覆的。 對於為什麼是無覆的疑問，說’意地’等。因為它不被意識的客塵煩惱所覆蓋，所以稱為無覆。無覆是指未被污染或未被遮蔽。 說明它無記的理由是’因為是異熟’等。因為這個阿賴耶識本身就是異熟體性。因此異熟是無記的，因為從異熟不會再生異熟。所以稱為無記。 因為是異熟體性，所以不說它是善或不善，因此也稱為無記。 爲了說明對阿賴耶識所作的一切考察也適用於觸等，所以說’觸等亦如是’。 爲了解釋這個，所以說’如同阿賴耶識唯是異熟’等，這只是表達的方式而已。 爲了應用於觸等，所以說’同樣觸等也’等，這也容易理解所以不解釋。 對於為什麼觸等也與阿賴耶識相同的疑問，說’與異熟相應者不可能與非異熟相應，所緣和行相未斷者不可能所緣和行相斷’，這也容易理解所以不解釋。 其他情況也應該這樣說，即與觸等相應的阿賴耶識相應者不可能不與觸等相應。 同樣，與舍受相應的阿賴耶識相應者不與其他受相應，因為與無覆無記的阿賴耶識相應者不可能是善或不善。 對阿賴耶識是常還是無常感到迷惑，有人問’是否阿賴耶識’等：‘請問，是這個阿賴耶識獨一不壞地執行直到輪迴的盡頭，還是以剎那剎那相續的方式隨順輪迴而轉？’ 對此，成就論者說’它不是獨一無差別地執行’等。

།ཀྱེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཇི་སྲིད་འཁོར་གྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པུ་རྗེས་ སུ་འཇུག་པའོ།།གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་འདྲེ་བ་ལ་ཡང་བསྙེགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཅིག་པུའི་སྒྲ་ཡང་དོན་གཞན་གྱི་ཚིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ པའི་རང་གི་ངོ་བོར་འཇུག་གོ་ཞེས།དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་འབབ་པའོ། །དངོས་པོ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྒྱུན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྒྱུན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུན་ཞེས བྱའོ།།ཆུ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆུ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་ཆུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་རྩཝ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དེད་ཅིང་འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ནས། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་གཞན་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་གི་དུས་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ན་དེ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ ཉིད་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གང་དང་ལྡན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་གང་དང་ལྡན་ན་སྲོག་ཆགས་འདི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།གཞན་གྱིས་ཆོས་དེ་ཡང་མ་ཤེས་ནས། ཅི་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ། ཆོས་གང་དང་ལྡན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་དུས་དེ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ གནས་ངན་ལེན་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་དུས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པ་དེ་ ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུའམ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གྱུར་པ་གཉིས་པ་དང་ སྦྱར་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ངར་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་གྱུར་པ་གཉིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་གནས་དེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

嗨，阿賴耶識並非是單一不變地持續存在於輪迴中，它是剎那生滅的。‘單一不變’這個詞中的’不變’也指混合，因此說’單一’。‘單一’這個詞也可以理解為其他含義，所以說’不變’。因此，它不是以不滅的自性而存在。 如何運作呢？‘它如流水般’，即阿賴耶識如河流般流動。爲了說明這個單一不變的事物，說’它’就是指阿賴耶識本身，這很容易理解所以不再解釋。爲了說明相續的自性，說’相續’等等。因果不間斷地持續產生稱為相續。 爲了說明河流的自性，說’河流的聚集’等等，河流前後水流不斷的聚集就稱為河流。這樣解釋了詞義后，爲了說明略論的含義，說’如河流草等’等等。就像河流沖刷著草等物而流動一樣，阿賴耶識具有福德、非福德和不動業的習氣，攝取觸等，相續不斷地流轉。 又問’如此相續流轉’等等，需要說明阿賴耶識這樣相續流轉何時會停止。宗派論師說’在阿羅漢位時停止’等等。在獲得阿羅漢果位時它會停止。 不知道什麼是阿羅漢果位，所以問’什麼是阿羅漢果位’。宗派論師說’具足何法稱為阿羅漢’，即具足什麼法這個有情才稱為阿羅漢，這就是阿羅漢果位。 他人不知道是什麼法，所以問’具足什麼’等等，具足什麼法才稱為阿羅漢呢？宗派論師說’獲得盡智’等等，由於獲得盡智和無生智而稱為阿羅漢。 阿賴耶識如何停止呢？那時’對於阿賴耶識’等等，即在阿羅漢位時，阿賴耶識中所有的隨眠都完全斷除。因此阿賴耶識停止，此時它脫離了煩惱種子的所依。 當阿賴耶識停止時就稱為阿羅漢，即獲得解脫身或法身時稱為阿羅漢。這樣廣泛解釋了所謂的異熟。‘具有分別’是廣泛的。 爲了聯繫第二種轉變，說’它是我慢即第二種轉變’，這很容易理解所以不再解釋。想知道它是什麼，說’依止彼處而生起’等等，這將在後面解釋。

།ད་ནི་འདིར་ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་དམིགས་པ་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ མ་གྲགས་ཏེ།གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེའི་གནས་དང་དམིགས་པ་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་ནས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་གནས་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ ཡིན་པ་དེའི་གནས་ནི་ཀུན་བཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་བཅས་ནས་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ པས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཁམས་སམ་ས་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གང་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ས་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་ པ་དེར།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཐོབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁམས་དེ་དང་། ས་དེ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལ་གནས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ང་དང་ངའི་ཞེས་ བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སོ།།གནས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་ཏེ། གནས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བྱུང་བ་དེ་ཉིད། དེའི་དམིགས་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དམིགས་པའི་དོན་ཡང་གཞན་ལ་གནས་ཀྱི་དོན་ཡང་གཞན་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་ཡང་།ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དུས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ལས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་སེམས་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མིང་ཅི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཡིད་ ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དམིགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

現在爲了說明此處與偈頌相結合的內容，因此說’如同眼等諸識的所依’等。如同眼識等的所依和所緣是衆所周知的那樣，染污意的這兩者卻不為人所知。若不依賴所依和所緣而運作是不合理的。因此，爲了說明它的所依和所緣，以及爲了說明確切的詞義，所以說出了’依止彼而生’等偈頌。 染污意依止並緣于阿賴耶識而生起，由於它是我執的自性，所以稱為意，這是《攝抄》的含義。爲了解釋支分，所以說’依止彼而生’等。‘彼’是指此處與阿賴耶識相結合的意思。 若想知道如何是阿賴耶識的所依，則說’它是習氣的所依’等。如是染污意的習氣，其所依即是阿賴耶識。因此說染污意依止阿賴耶識而生起。對於’生起’的解釋是相續而生，意思是從一剎那到另一剎那相續而生。 爲了對此作另一解釋，所以說’或者在何界何地’等。在欲界等任何界中，在初禪等任何地中，阿賴耶識獲得異熟時，染污意也獲得異熟。因為是彼界彼地所攝，所以與阿賴耶識相應而生起，因此說依止彼而生起。 爲了說明它的所緣，所以說’緣于彼’。爲了解釋這一點，所以說’緣于阿賴耶識本身’等。如是染污意與薩迦耶見等相應，因此以’我’和’我所’的行相緣于阿賴耶識本身。 對於’所依本身不可能成為所緣’這一說法，他人問道’如何’等。作為所依的心，染污意從其生起，這同一個心如何能成為它的所緣？所緣的含義是一回事，所依的含義是另一回事，這兩者怎麼可能是一體？爲了證明相同性，宗派論師說’如同有些人雖不承許’等。 即使按照那些不承許染污意的論典，也如同某些在剛剛滅去之後觀察自心時，從作為等無間緣的心中生起意識，那個心就是所緣，意識從中生起。如同那個意識緣于自己的所依，染污意也同樣緣于自己的所依。 又想：緣于自己所依的那個識叫什麼名字？所以說’稱為意識’等，這很容易理解所以不作解釋。 如此解釋了詞義之後，爲了說明《攝抄》的含義，所以說’依止於阿賴耶識’等。所說的意識依止阿賴耶識而生起，所緣也是阿賴耶識。

།ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།ཡིད་སྨོས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དྲི་བའི་ཕྱིར། ཡང་དེའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་དང་ངའི་སྙམ་དུ་རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་པ་སྟེ།དེའི་དེ་ནི་ངར་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་རིགས་པས་སོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་།གྲངས་དང་དུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི། །ཉོན་མོངས་གཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའང་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འགྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་ལ་ཡང་བྱའོ་སྙམ་པ་ལ། འགྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་སྙམ་པ་ལ།བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ བསྒྲིབས་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།བསྒྲིབས་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་དུས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ དེ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་དག་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། སྤྱིར་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ནས་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པས། གཞི་གང་ལ་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་ཏུ་རྨོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཏུ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ།

爲了說明’意’這個詞的區分，因此說’所緣是意’等。由說’意’而區分此識與阿賴耶識和轉識的差別。爲了詢問其本性，又說’那麼其自性是什麼’等。‘我慢為自性’是指恒常執著我和我所的思維，這就是我慢的本性。 爲了說明其語源學釋義，說’如是我慢為自性’等。因為是我慢為自性，所以稱為意。‘以語源學方式’是指依據語源學的道理。爲了與偈頌相配合，說’是識的自性’等。這容易理解故未解釋。 爲了理解心所的自性、數量和時間，說’有覆無記，與煩惱地，恒時相應’。意味著染污意是與有覆無記性的煩惱，在一切時中恒常相應，這是《攝抄》的意義。爲了說明’煩惱’一詞的區分，說’心所有二種’等。這容易理解故未解釋。 爲了說明數量差別的區分，說’煩惱有六’等。這也容易理解故未解釋。認為’相應’一詞也可用於喜愛，對此說’相應是’等。這只是約定俗成的用語而已。 爲了說明’有覆無記’一詞的區分，說’煩惱有二種’等。這也容易理解故未解釋。對於為何它與有覆無記相應的疑問，說’有覆識’等。染污意是有覆無記的，因此不應與有覆識和不善相應。 對於為何稱它們為有覆的疑問，說’有覆是因為染污’。因為是染污性的緣故，所以稱為有覆，這是詞義。如果是有覆，為何稱為無記的疑問，說’無記是’等。因為不能說它是善或不善，所以稱為無記。 爲了說明其時間，說’恒時是’等。只要染污意存在，就一直與這些煩惱相應。爲了與偈頌相配合，說’由總說不知別相而說別相’。由說四煩惱的總說，不知道是對什麼的差別，因此爲了說明差別，說’我見、我癡’等。與我見、我癡、我慢、我愛這四種相應，這是《攝抄》的意義。 爲了說明我見等，說’對取蘊’等。對五取蘊執為我，這就是此處的我見。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ སྟོན་ཏོ།།རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །བདག་གི་ཡུལ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །བདག་ལ་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏོ། །བདག་ལ་ ཆགས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏོ། །འདི་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྨོངས་པར་ གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་འདི་ནི་ངའི་བདག་གོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཁེངས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན། དེའི་འོག་ཏུ་བདག་ཏུ་བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཤད་ཟིན་པའི་དོན་སྡུད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨྲས་པ་ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངར་སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འོག་མས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པར་རིགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པའང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སེམས་དགེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་དུས་ན་ངར་འཛིན་པའི་དུས་ནི་ང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་དུས་ན་ངར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ང་གླེགས་བམ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ་སྙམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་པ་ལ་བདག་གོ སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ས་དགུ་ནི་འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་ བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་གང་དང་ས་གང་དུ་སྲོག་ཆགས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཁམས་ དེ་པ་དང་།ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཁམས་གཞན་དང་ས་གཞན་གྱི་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་ མ་བཤད་དོ།།བཤད་པ་བྱེད་པས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་རེག་སོགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀྱང་གི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི།རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རེག་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ དོན་སྟོན་ཏོ།

所謂’執著身見’，這是顯示徹底成立它的異名。‘愚癡’是以無知的詞語來表述。對我的境愚癡即是對我的愚癡。對我生起我慢，那就是所謂的我慢。以’我’的我慢這個詞，是顯示徹底成立它的異名。對我生起貪著，那就是所謂的我慢。‘喜愛我’這個詞，是顯示徹底成立它的異名。 對於這些如何緣于阿賴耶識的疑問，對此說’當對阿賴耶識的自性愚癡時’等。對阿賴耶識的自性無常等不了知，那就是執著認為’這是我的我’，不了知即是對我的愚癡。執著我即是身見。 在我見之後，由法性力量而生起心的高傲，那就是’我’的我慢。當有對我的愚癡等三者時，其後對所思維我的事物生起貪著，那就是所謂的我慢。 為總結已說義而說偈頌即’也說’等。具有我想特徵的意，即是被無明等四煩惱所染污，這是偈頌的含義。‘成為染污’即是變得有垢。 下面的偈頌為以理證說明有染污意，故說’也作顛倒因’等。如是染污意恒時是顛倒因，因此應當了知它的存在。對於是何顛倒之因的疑問，說’善心及無記時’等。善心時執我即是想’我佈施’等。無記心時執我之因即是想’我寫經’等。因此顯示阿賴耶識非我而執為我的顛倒為因。 爲了與偈頌相配，說’對我愚癡等煩惱彼等’等。九地即此處應知是欲界、四禪及四無色。其餘易懂故未說。 為遣除疑惑，說’隨生處’。為解釋而說’隨生處’等。有情生於何界何地，即與彼界彼地的身見等相應，而與其他界地的不相應。 爲了與略論相配，說’是否僅與四煩惱相應’。這易懂故未說。論釋說’非唯’等。為解釋此義，說’亦與觸等’。這易懂故未說。 ‘亦’等是顯示’亦’字的含義，因此染污意不僅與我見等相應，也與觸等其他相應，如是顯示。‘觸等’即是以等字顯示觸等的含義。

།ཅིའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ ནོ།།འདི་དག་གི་ཁམས་དང་ས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདིར་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།གཞན་རེག་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་ ཡིད་བཞིན་དུ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།།མདོར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ལྡོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་དེ་མི་ལྡོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཐར་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བས་ན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཐར་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཐར་པ་མེད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་དེ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་པ། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བས་སྤོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་མེད་སྙམ་པ་ལ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་བཞིན་དུ་དེ་ན་ཡང་དུས་དེ་ཙམ་དུ་མེད་དོ། །འོ་ན་ལངས་ན་དེ་གང་ལས་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། འགོག་པ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཚེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དེའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ལ་དེ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ནའང་མེད། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལམ་ཞེས་བརྗོད་པས་མི་ཆོག་གམ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྨོས་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་བཅད་སྙམ་པ་ལ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ།

對於’為什麼說與觸等相應’這個問題，說到’這五法’等，因為這觸等五法被認為是遍行的，所以與一切識相應。 爲了確定地顯示這些界和地，說到’這些也’等，這只是表達意思而已。爲了在此說明其他內容，說到’或者其他’等，是爲了區別與根本識相應的觸等。 說到’其他觸等’，如此，認為根本識的觸等是無覆無記的。而染污意則如意，是有覆無記的。 爲了與《略論》相配合，說到’如果那染污意’等。如果善、染污和無記一切時候染污意都無差別地執行，那麼它就不會有停止的時候。只要它不停止，怎麼能獲得解脫呢？因此，眾生將無有解脫。 對此，論師說’不會’等。不會無有解脫，因為阿羅漢沒有染污意。滅盡定時沒有，出世間道時也沒有。 對於’為什麼阿羅漢沒有它’這個問題，說到’阿羅漢’等。這樣，阿羅漢已斷除一切煩惱，因此就沒有染污意。 就像有頂的九品修所斷煩惱，在獲得阿羅漢果時被金剛喻無間道所斷除一樣，染污意也是被那個無間道完全斷除。因此，就像那些煩惱在阿羅漢位不存在一樣，這個也不存在。 對於’為什麼不還者沒有’這個問題，說到’已離無所有處貪’等。不還者中已離無所有處貪而獲得滅盡定者，在其滅盡定時沒有染污意。這樣，由道力獲得滅盡定，因此如同在道中一樣，在那時也暫時沒有。 對於’那麼出定時從何處生起’的問題，說到’從滅定出已又’等。當從滅盡定出來時，就從阿賴耶識中生起，因為其習氣存在於阿賴耶識中。 爲了顯示在道中沒有它，說’出世間道中也無’，其義已經解釋過了。 如果說僅說’道’不就夠了嗎？對於’為什麼要說出世間’的問題，說’說出世間是爲了遮除世間的緣故’。這容易理解所以未作解釋。 對於’為什麼要遮除世間’的問題，說到’在世間道中’等。‘ni’字的含義是’如此’的意思，即認為在世間道中染污意是會生起的。

།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་ན་མི་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ།བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འབྱུང་མི་ནུས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ དང་གཉེན་པོ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་དུས་དེ་ཙམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་ དེའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གྱུར་པ་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། གྱུར་པ་གསུམ་ པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གྱུར་པ་གཉིས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གསུམ་པ་ཡུལ་རྣམ་དྲུག་པོ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གསུམ་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་གི་དོན་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ངག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདྲི་བ་སྟེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དགེ་དང་མི་དགེ་གཉི་ག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དགེ་བ་ ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་དེའི་གྲངས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས། དེ་ཡང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཅི་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ།ཐེ་ཚོམ་གཉིས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཡང་གཞན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་དྲི་བའི་ཕྱིར།ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རེག་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེག་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་འདིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་འདོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དག་དང་པོར་བརྗོད་སྙམ་པ་ལ། ཐོག་མར་བཤད་པས་དང་པོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་ཚིག་ལེའུར་ བྱས་པ་སྔར་འདས་མ་ཐག་པ་ལས།ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདས་མ་ཐག་ལས་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ རྣམས་ཐོག་མར་བསྟན་གྱི།རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་དང་པོ་ནི་རེག་པ་གང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ བྱ་སྙམ་པ་ལ།རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

對於’為什麼不會在出世間道中生起’這個疑問，說到’見無我’等。如是，見無我是執我的對治，因此在出世間道中煩惱意識不能生起，因為違品和對治不能同時生起。因此由於違品和對治不能同時生起，在出世間道中當時煩惱意識不會生起。當從出世間道起定時，則從阿賴耶識中生起。 為總結而說’這是第二轉變’等。上述所說的內容已經解釋完畢，這是結語。 第三卷。爲了說明與第三轉變的關聯，說到’在第二轉變之後’等。這個容易理解所以不解釋。對於’這是什麼’的疑問，說到’第三是對六種境’等。簡要意思是：緣取六種境者即是第三種識的轉變。 爲了說明省略的內容，說到’第三是識的轉變’等。意思是應當補充’識的轉變’這個詞。因為理解詞義是在理解語義之前，爲了說明詞義，說到’六種’等。這個容易理解所以不解釋。 ‘這又’等是詢問其差別，爲了說明宗派所說的差別，說到’善、不善、俱非’。爲了解釋這個，說到’善與不善’等。說’俱非’是指無記。其餘容易理解所以不解釋。 爲了說明善等的自性，說到’無貪、無嗔、無癡’等。這也容易理解所以不解釋。對心所的自性和數量產生疑惑而問’這些是什麼樣的心所’等。 爲了消除兩種疑惑，說到’遍行等’。簡要意思是：與遍行等相應。對於遍行等又產生其他疑惑而問’什麼是遍行等’。這容易理解所以不解釋。 爲了宗派說明這些差別，說到’始從觸等’。這裡認為觸等是遍行。對於’為什麼先說遍行’的疑問，說到’因為最初說故為始’。 爲了解釋這個，說到’如是遍行’等。如是遍行諸法在前面偈頌中最先說明，因此稱為’始’。那些解釋觸等為’始’的人，是完全沒有關聯的說法，因為在前面偈頌中是最先說明遍行諸法，而不是說明觸等。 這裡爲了總結’觸’等詞，說到’其中觸為始’等。這只是術語的解釋而已。對於’為什麼稱它們為遍行’的疑問，說到’觸、作意等五法’等。

།འདི་ལྟར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་པ་ལ་འདི་ ལྟར་དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་གྲུབ་ བོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །འདུན་མོས་དྲན་དང་བཅས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་སྟོན་ཏེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་ངེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུན་པའོ། །བསམ་པ་སྨོས་པས་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་བསམས་པ་ལ་འདུན་པ་མི འབྱུང་ངོ་།།བསམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདུན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པར་སྨོས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུན་པ་དང་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མོས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མོས་པ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚད་མས་ཡོངས་སུ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པ་སྨོས་སྙམ་པ་ལ། ངེས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་པའམ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའམ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར བྱས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སེམས་འཇོག་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཇི་ལྟར་འདིའི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྲོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལས་ཅན་ནོ། །དྲན་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དྲན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།སྔོན་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་ལས་སེམས་མི་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དྲན་པའོ། །འདྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྔོན་མྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་ དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལ་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是觸等這一切都是隨順一切有情，因此稱為遍行。若問如何了知，則說’如是它們與阿賴耶識’等。如是它們于阿賴耶識、染污意及轉識中生起，因此成立隨順一切有情。 ‘依別別決定’這句是與偈頌相連。‘欲解念相應’等是顯示別別決定，即’欲等五是別別決定’是《略釋》之義。 若問為何說它們是別別決定，則說’於差別’等。如是它們於差別決定，因此稱為別別決定。如是它們的境是差別性，而非一切。 若問此欲是何，則說’其中欲是’等。于所思維事物起希求即是欲。說’思維’是顯示境的各別決定，如是于未思維者不生欲。 若問如何思維，則說’見’等，此易解故未釋。為顯示欲的異名，故說’其中見’等。所說見聞等即是欲及希求。 為顯示此業用，故說’彼為發起精進’等。此業用是趣近發起精進之因事，是為此義。 若問勝解是何，則說’勝解是于決定事’等。于量所證事生信解即是勝解，是為《略釋》之義。 若問為何說決定，則說’說決定是’等，此易解故未釋。 若問此決定是何，則說’由正理或可信教’等。由現量、比量或可信教令無疑惑之事，即是決定。 于某事無常等相決定之相，即于彼事安住心，決定執持’此即如是，非余’，即是勝解。 為顯示此業用，故說’彼以不可奪為業’等。此業用即是不離所立宗，是為此義。 若問如何是此業用，故說’愛樂勝解者’等。如是愛樂勝解者不為他論師奪其所立宗，因此說有業用。 若問彼念是何，則說’念是于串習事不忘’等。于先所經歷事心不失壞及現前即是念。 若問此串習是何，則說’串習事即先所經歷’，此易解故未釋。 若問為何說念是不忘，則說’于所緣執持’等。如是于所緣執持先所生起，不失壞因即是念，因此說不忘。

།དེའི་ཕྱིར་མ་བརྗེད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དྲན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ།།རང་གི་དོན་ལ་དངོས་པོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལས་ མི་གཡེང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་གཞན་ནམ་རྣམ་པ་གཞན་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔྱད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་དུའམ་ཉེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡོན་ཏན་དུའམ་ཉེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡོན་ཏན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉེས་པར་བརྟག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།བློ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བློ་ནི་ཤེས་རབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་ པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་།གཞན་པའི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ འདྲེས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའམ། ལོག་པ་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་ པ་ནི་གཤའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རིགས་པ་ནི་གཤའ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཐོས པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པ་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པས་རྟོགས་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

因此，由於是不忘失的因，所以說是不忘失。爲了顯示言說的自性，故說’先前所取的事物’等。對於先前所取的事物，能憶念其所緣相，即是言說。爲了顯示自義的事緣，故說’唯言說’等。這容易理解故未解釋。爲了顯示其作用，故說’彼即’等。其作用即是令心不散於所緣，如是當心專注于所緣時，心不會散亂于其他所緣或其他行相，因此說念具有無散亂的作用。 關於什麼是三摩地，說’三摩地于所觀察的事物’等。于所觀察的事物心一境性即是三摩地。關於為何說’觀察’，說’所觀察的事物是應當觀察為功德或過失’。于滅諦和道諦應當以寂靜、殊勝等行相觀察為功德；于苦諦和集諦應當以無常等行相觀察為過失。 其中專注於一所緣即稱為心一境性。爲了顯示其作用，說’具有作為智慧所依的作用’。其作用即是成為智慧的因，如是心得等持則能如實了知。 關於什麼是慧，說’慧即是智慧’。爲了解釋這點，說’彼亦即于所觀察的事物’等。于所觀察的事物中，由正理所生、由非理所生以及其他的簡擇，即是智慧。爲了成立這點，說’由於能簡擇’等。爲了顯示簡擇的意義，說’于似乎混雜自相共相的諸法’等。于似乎混雜自相共相的諸法中，正確或錯誤地分別觀察即是簡擇。 關於什麼是由正理所生，說’正理即是量’。爲了顯示其分類，說’彼亦即可信的教言’等。這容易理解故未解釋。爲了顯示’所生’的意義，說’由彼三種正理’等。由簡擇所觀察事物而生起者，即稱為由正理所生。爲了顯示其分類，說’彼亦即聞所生’等。這容易理解故未解釋。 爲了顯示聞所生等的自性，說’其中可信的經典’等。由以可信為量而生起的通達，即稱為聞所生。由正理思維而生起的通達，即稱為思所生。由三摩地力所生起者，即稱為修所生。量士夫即稱為可信。

།ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཅུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། ལོག་པར་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཉོ་བ་དང་། འཚོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོང་ དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པས་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་སྟེ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སྐྱེས་པས་འཐོབ་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྲུན་པ་དང་། བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ངེས་པ་འཐོབ་བོ། །ངེས་པ་ཐོབ་ནས ཐེ་ཚོམ་ལྡོག་གོ།།ཅི་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་རེ་རེ་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་སེམས་ མོས་པ་དེར་གཞན་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསམས་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། འདྲིས་པ་དང་། བརྟག་པ་སྨོས་པས་ནི་འདི་དག་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་བསམས་པ་ལ་འདུན་པ་ མེད་དོ།།ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མོས་པ་མེད་དོ། །མ་འདྲིས་པ་ལ་དྲན་པ་མེད་དོ། །བརྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཚིག་འདི་གཞན་དུ་འདོད་དེ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་གང་ དུ་མོས་པ་དེར་གཞན་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ལོག་པར་འདུན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་དྲན་པ་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་མྱོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བརྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་མོས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དགེ་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་དང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་དག་གི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དང་བ་གང་ ཡིན་པ་དང་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།

爲了說明決定思維不是如理的分類，所以說’非如理’等。投入于非真實的禪定，稱為邪思維。其餘易懂故未解釋。爲了說明生起的意義，所以說’非如理決定生起’等，此義僅是語言表達而已。爲了說明第三種，所以說’生而獲得’等。凡是通達俱生智慧的事物，以及通達世間語言買賣等，既非由如理生起，也非由不如理生起。‘生而獲得’是指生后獲得故稱生而獲得，由於此處具有此義故稱生而獲得，即’俱生’的意思。‘生起’即是創造和造作的意思。 爲了說明此業，所以說’此’等。此業是遣除疑惑，如是以智慧分別諸法后獲得決定。獲得決定后疑惑消除。對於’此等是否同時生起，還是各別生起’的疑問，說’彼等五法’等。彼等五法是相互差別而生起，而非俱生，此為其義。如是，于某處生起勝解時，其他諸法不一定生起。其他諸法也應如是說。 說’思維’、‘決定’、‘熟習’、‘觀察’，是爲了顯示這些各自的對境確定性，如是未經思維則無慾求，非決定則無勝解，未熟習則無念，非觀察則無禪定和智慧。有些人對此文另有見解，認為’彼等五法非相互差別而生起。如是，于某處生起勝解時，其他諸法也必定生起’，如是錯誤地認為。 如是，當對未來事物生起欲求時，彼時無有念，因為其對境是經驗。當對非觀察事物生起欲求等時，彼時無有禪定，因為其對境是觀察的事物。當對非決定事物生起欲求等時，彼時無有勝解，因為其對境是決定的事物。因此，如何能說’非相互差別而生起’？ 爲了說明與下文的聯繫，所以說’已說差別決定等’，此易懂故未解釋。爲了說明善法，所以說’信與慚有愧’等。爲了說明此等數量，所以說’彼等為十一法’等，此易懂故未解釋。爲了說明信的自性，所以說’其中信’等。 對於善業與不善業、可欲與不可欲果報、苦等諦、圓滿佛陀等三寶所生起的確信、凈信與欲求即是信心，如是信心有三種。

།ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཅན་ནམ་ཡོན་ཏན་ཅན་ མ་ཡིན་པའང་རུང་སྟེ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་དད་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཐོབ་པར་བྱེད་དམ། སྐྱེད་ནུས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ།།དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་དྲི་མའི་རྙོག་པ་མེད་པས།སེམས་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་རྙོག་པའི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འདུན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།འདི་ནི་འཇུག་པར་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ཅིང་། ནུས་པའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་སྐྱེས་ནས་འཇུག་པ་ལ་འདུན་པར་བྱེད་དོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ དང་ཆོས་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེས་སེམས་ཞུམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན ན་འདི་ནི་སྨད་པ་སྟེ།བདག་ལས་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པར་རིགས་ན་འཇིག་རྟེན་སྨད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་སྙན་པའི་འཇིགས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཛེམ་མོ། །སྨད་པ་ནི་བཤུང་བའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྙན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མ་ཆགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འཁོར་བ་དང་། འཁོར་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆགས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་དེའི་ཡོ་བྱད་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་ཕྱོགས་པ་དང་མི་ འདོད་པ་དང་མི་སྨོན་པ་ནི་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེ་སྡང་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་བྱམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཉིད་གང་ ཡིན་སྙམ་པ་ལ།ཞེ་སྡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དུག་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་ པོ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་བལྟའོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།

爲了說明信解等境的差別，所以說’是否具有功德的實有’等。不論是具有功德還是不具有功德，凡是實有，對其存在性生起信解相的信心；凡是具有功德的實有，對其生起信心相；凡是能獲得或能生起具有功德的實有，對其生起欲求相。 爲了說明凈信的自性，所以說’心清凈’等。如是凈信與心的污濁相違，因此與之相應時，無有煩惱和隨煩惱等垢染的污濁，心依于信心而清凈。因此稱為心清凈。心的污濁一詞是指煩惱的習氣。 爲了說明其作用，所以說’其具有作為欲求所依的作用’。此具有生起趣入欲求的作用，如是生起信解並對有能力的事物生起欲求后，對趣入生起欲求。 爲了說明慚的自性，所以說’慚是’等。對自身和法生起對過失的畏懼，即是慚。對於何為過失的疑問，說’聖者所呵責’等。如是為聖者所呵責和不欲異熟果報，因此罪過即是過失。無論已作或未作，由該過失生起畏縮心，即是執持，這就是慚。 爲了說明其作用，所以說’此’等。具有遮止惡行的作用，此為語義。 爲了說明愧的自性，所以說’愧是’等。對世間生起對過失的畏懼，即是愧。如是在世間這是被呵責的，若我作如是行為不應理則會被世間呵責，因此由不悅的怖畏而畏懼過失。呵責即是誹謗。非偈頌即是不悅聲。 爲了說明作用，所以說’此亦’等。此義已明瞭。 說’無貪是’等。凡是對治貪的法，即是無貪。對於何為貪的疑問，說’貪是’等。對輪迴和輪迴資具的貪著、希求，即是貪。其對治即是無貪。因此對輪迴及其資具象馬等無貪、無傾向、無慾求、無希求，即是無貪，如是當知。 爲了說明無嗔，所以說’無嗔是’等。對治嗔的法慈的自性即是無嗔。對於何為嗔的疑問，說’嗔是’等。對作害的有情們、諸苦及苦因毒刺等生起損惱心，即是嗔。無嗔是嗔的對治，應視為對有情們、諸苦及苦因無有一切損惱心的自性。

།གཏི་མུག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏི་ མུག་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་གཏི་མུག་མེད་པའོ། །གཏི་མུག་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཏི་མུག་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།ལས་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས། བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལས་སྟོན་ཏེ། དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དགེ་བའི་ལས་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ལས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་སྨད་པའི་ཕྱིར།ལེ་ལོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལེ་ལོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྙོམ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སྤྲོ་བའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ།།གནས་ངན་ལེན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་གནས་ངན་ ལེན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ལུས་ལས་ སུ་རུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ལུས་རང་གི་དགོས་པ་རྣམས་ལ་ལྡང་བ་ཡང་བ་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལྡང་བ་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེའི་སིམ་པ་དང་ཡང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །ཡང་བ་ནི་གསལ་བའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་དེ་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དང་ལྡན་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ན། ལུས་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན།ལུས་ཀྱི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཉིད་འགའ་ཞིག་དགའ་བས་ཟིན་པ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་ཡིད་དགའ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་དབང་གིས་གནས་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སེལ་བའོ། །བག་ཡོད་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། བག་ཡོད་བཅས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ བསྒྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པས།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ།

爲了說明無愚癡，說’無愚癡’等。作為愚癡對治的如實了知本性的法，即是此處所說的無愚癡。 若問何為愚癡，說’愚癡是對業和果’等。對業等的無知即是愚癡。無愚癡是其對治，應視為通達諸諦等的本性。 ‘此亦’等是說明其作用，意思是僅僅表達了語言約定。 爲了說明精進的自性，說’精進’等。作為懈怠的對治，對善法生起歡喜之心即是精進，對煩惱業的歡喜不是精進，因為對煩惱業的歡喜是應當呵責的，所以是懈怠而非精進。因為貪著應呵責之事，那也是懈怠。因此懈怠有兩種：懶惰的特徵和對煩惱的歡喜。 爲了說明作用，說’此’等。此是圓滿成就善法。 若問何為輕安，說’輕安’等。作為粗重對治的身心堪能性即是輕安。 若問何為粗重，說’粗重’等。身心不堪能性稱為粗重。或者說煩惱法的種子是粗重。 若問為何，說’若無彼’等。如此，若無煩惱法的種子則成為輕安，因此那也是粗重。 若問何為身堪能性，說’其中身堪能’等。身體對自身目的輕快提起所生起的即是身堪能性。輕快提起即是安樂。 爲了說明心堪能性，說’心堪能’等。入于正念修行的瑜伽師之心，其輕快愉悅的因即其他心所法，那就是心堪能性。愉悅即是安樂。輕快即是明晰。 若問為何，說’具彼時’等。如此，具足彼心所時心趣入所緣，因此稱為心堪能性。 此處若心所法是輕安，為何說身輕安呢？說’身觸差別’等。身觸的某種差別為喜所攝即是身輕安。 若問為何，說’意喜時身輕安’等。如此，經中說當意生喜時，身即輕安。 爲了說明其作用，說’此由彼力’等。如此由輕安力轉依，因此其作用是完全斷除煩惱障。 爲了解釋’具正念’，說’具正念’等。因為容易理解所以未作解釋。僅僅通過修行不能了知其自性，因此問’彼復何’。

།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ནི་འདིར་བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་འདྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། འདིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་གཞན་མི་སྲིད་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དེ། བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ དོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཡོང་ནི་བཏང་སྙོམས་གཏོགས་པ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་ན། དེ་ལ་བཅུ་ནི་རྭ་ནས་བཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་ཟིན་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་འདིར་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འདིར་བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ།།བག་ཡོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བར་ནི་བག་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་གནས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྒོམ་པ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བག་ཡོད་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བག་མེད་ པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་འདིའི་བཟློག་པ་བརྗོད་དོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་སྙམ་ པ་ལ།བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་བྲལ་ནས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་རང་གི་ངང་གིས་རྣལ་དུ་འདུག་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་ གཉེན་པོ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ་རྩོལ་བ་མི་བྱེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཏང་སྙོམས་སོ། །ཚིག་འདི་སྙེད་ཅིག་ཅི་དགོས་སྙམ་པ་ལ། ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་ མ་བཤད་དོ།།སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ནི་སེམས་མི་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་བྱིང་བའམ་རྒོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ མེད་དེ་ཐོག་མར་སེམས་བྱིང་བ་ཡང་མ་ཡིན།རྒོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་དུས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མི་མཉམ་པའི་ཉེས་པའི་བདག་ཉིད་ དེ་དག་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་གདོད་ཐོབ་མ་ཐག་སྟེ། རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དོགས་པ་ཡོད་པ་སྲིད་དོ།

宗派論師說是舍，舍在此處是指具有正念，這是語義。爲了詢問他人的理由，說’這是為什麼’，宗派論師爲了說明理由，說’唯一善’等。如是，舍是唯一善，在此處是就一切善心所而言，如信等在此處未直接顯示，除十一種善心所外不可能有其他善心所，因此剩餘的就是舍，以具有正念的詞來表達。 這是說，既然有包括舍在內的十一種善法，其中十種已經以抓牛角的方式說明，舍在此處以自名顯示，因此它在此處以具有正念的詞來表達。 對於何為正念的疑問，說’其中正念是放逸的對治’。爲了解釋這一點，說’從無貪至精進是正念’等。安住于無貪等，斷除不善法並作為不善法的對治，也修習善法的無貪等，以正念的詞來表達。因此，這就是放逸的對治。如是，這是從放逸中轉變，說明其轉變。 爲了說明業，說’它’等。它的業是圓滿一切世間和出世間的功德。對於何為舍的疑問，說’舍是心平等性’等。遠離昏沉和掉舉而心平等，不需努力而心自然安住，作為昏沉和掉舉的對治，不作意最勝歡喜和普遍厭離，心自然成就，這就是舍。 對於為何需要這些詞的疑問，說’以這三個詞’等。這容易理解故未解釋。對於何為心平等性的疑問，說’其中昏沉和掉舉是心不平等’等。當心昏沉或掉舉時稱為不平等。當無昏沉和掉舉，最初心既不昏沉也不掉舉時稱為平等，這就是心平等性。 爲了說明心安住性，之後說’無功用’等。在心平等性之後，不需努力而心平等安住，隨順瑜伽平等性而入平等性，這就是心安住性。此時瑜伽師會不會生起昏沉和掉舉不平等的過失，有這樣的懷疑，如是，這平等性是剛獲得，由於長時間修習，因此可能有懷疑。

།སེམས་ཀྱི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་གང་གི་ཚེ་སྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ཐག་རིང་དུ་གྱུར་པས་མི་མཉམ་པའི་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་བྱིང་ བ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོའི་རྒྱུ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཐོ་མི་འཚམས་པས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའོ།།འདི་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསོད་ཉམས་སེལ་བས་སྙིང་རྗེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བསོད་ཉམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བདེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སེལ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའོ། །དེ་ཇི་ ལྟར་ཤེས་སྙམ་པ་ལ།སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཅན་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེས་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐོ་མི་ འཚམས་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིའི་ལས་ནི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ནི།འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་གཏི་མུག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཚིག་སྡུད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེ་ ལ་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་སོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྨོན་ཏོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཅི་རིགས པར་སྡུག་བསྔལ་བར་འདོད་དོ།།འདིས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའམ། ཡང་སྲིད་པའི་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པས། སྲེད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེས་ནི་སྐྱེད་པའམ། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའམ། དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ཕུང་པོ་དེ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའི་དབང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སྐྱེད་པར་བཤད་དོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་རྩུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་ནོན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་ པས་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

爲了顯示心的自然成就，因此說’其後修習超勝’等。其後當修習超勝時，其違品昏沉掉舉遠離，故不生不平等之疑。因此，瑜伽師不用對治昏沉掉舉之因——極喜和普遍厭離作意等而精進。瑜伽師不用精進，心自然安住之時，即稱為心自然成就。 為顯示此之作用，故說’此乃’等。此之作用即是不開啟一切煩惱及隨煩惱之門而作依止。若問何為無害，說’無害是有害之對治’。 為解釋此義，說’殺害、束縛’等。不以殺害、束縛等損害因而損害眾生，即是不加傷害之無害，此即是對眾生的悲憫。為成就此義，說’除去安樂故是悲憫’。安樂之語指快樂，故說除去快樂。除去即是捨棄。 若問如何了知，說’具悲者’等。如是具悲者以他人一切痛苦而生痛苦，故悲憫除去快樂。為顯示此之作用，說’此是不加傷害之作用’。此之作用即是於心不加傷害。 為與下文相連，說’已說十一善’，此義僅是標示而已。為顯示諸煩惱，說’煩惱即貪慾、嗔恚、愚癡’等。為顯示總攝詞，說’貪慾等’，此義僅是標示而已。 若問何為貪慾，說’其中貪慾’等。于有及受用過分執著者，及希求者即是貪慾。于現在者是過分執著，于未來者是希求。為顯示此之作用，說’此是生起一切苦之作用’。 為解釋此義，說’此處苦’等。由具三苦故，五蘊於三界中隨應當知是苦。此於三有中生起，或生起有之業，故稱為取著于愛，由彼取而生起，或依彼而生起，或從彼等生起此取，故稱為取蘊。 彼蘊由欲貪、色貪、無色貪之力而現前成就，故說貪慾之作用是生起一切苦。若問何為嗔恚，說’嗔恚是於一切眾生普遍損惱’等。于眾生普遍損惱者，于眾生心粗暴者，及為其所勝而思以殺害、束縛等損害眾生者即是嗔恚。為顯示此之作用而說’此’等。

།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་ པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡང་བའི་སེམས་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཀུན་ཏུ་བྱུང་ན་སེམས་ལ་གདུང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལ་གདུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་རྗེས་ སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཡང་གདུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་ཕོངས་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གང་དང་ཡང་རིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ དེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ལས་སུ་བཤད་དོ།།གཏི་མུག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཏི་མུག་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དང་།ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བདག་ཉིད་རྙེད་པར་ དེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ།།དེ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་གི་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། །ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་། །འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཁེངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ང་རྒྱལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ སྙམ་པ་ལ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འདི་ནི་ང་སྟེ་འདི་ལྟར་མཁས་སོ། །འདི་ནི་ངའི་སྟེ་འདི་ལྟར་ཕྱུག་གོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདག་ཁེངས་ ཤིང་གཞན་དག་ལས་ལྷག་པར་རློམ་སེམས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མི་གུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་མི་གུས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། ། མི་གུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། མི་གུས་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་བླ་མ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་འགྱིང་ཞིང་། ལུས་དང་ངག་གིས་སྲིད་ཞུ་མི་བྱེད་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་གུས་པའོ།།འགྱིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདུད་པའོ། །སྲིད་ཞུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་ལྡང་བ་དང་། ཚིག་གིས་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟེར་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཚེ་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་ཁེངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཁེངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་། དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཐ་དད་དེ། ང་རྒྱལ་དང་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།

爲了解釋這個，說’觸是樂’等，這個容易理解故未解釋。對於’如何了知’的疑問，說’若有遍惱心’等。如是，若有嗔恨心，必定會生起痛苦和不悅。若生起這些，則心會受到折磨。若心受到折磨，由於隨之而來的影響，身體也會受到折磨。因此，此人在一切威儀中都會處於痛苦和貧乏之中。 凡是怨恨心，與任何惡行都不會相距遙遠。因此，如前所說，這就是解釋為嗔恚業。對於’什麼是愚癡’的疑問，說’愚癡是對惡趣等’。對惡趣等的無知，即是愚癡。關於’因果關係無顛倒’，希求善業果報和不欲惡業果報即是無顛倒性。為顯示其業，說’此’等。 爲了解釋這個，說’其中煩惱、業和生的自性’等。煩惱自性、業的自性和生的自性是三種雜染。在這三種雜染中，由前前雜染作為因，獲得後後雜染的自性，稱為’彼生’。 其生起的所依應當如是了知：如是，若有愚癡則會生起邪解等雜染，若無愚癡則不會生起。對於’什麼是我慢’的疑問，說’我慢’。 爲了解釋這個，說’我慢’等。一切我慢都依于薩迦耶見而生起。其本質是心高傲的本質。對於’為何說我慢依于薩迦耶見’的疑問，說’如是于諸蘊’等。 如是，于諸蘊上增益為我或我所自性后，認為’這是我，如是我聰明’，‘這是我的，如是我富有’等差別，心生傲慢，認為勝過他人。因此說我慢依于薩迦耶見。為顯示其業，說’彼不恭敬’等。其業是不恭敬和作為痛苦生起的所依。 對於’什麼是不恭敬’的疑問，說’不恭敬是對諸上師’等。對阿阇黎等上師們，以及其他具德人，傲慢而不以身語承事，即是不恭敬。‘傲慢’是指不謙遜。‘不承事’是指身不起立，語不說’您好’等話語。 對於’什麼是痛苦生起’的疑問，說’痛苦生起是’等。此處所說的痛苦生起，是指來世的生起。為顯示其差別，說’彼雖於心高傲自性無差別’等。雖然在心高傲的自性上無差別，但由其因的差別而分為七種，以’我慢、過慢’等顯示其差別。

།ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་ལ། རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པས་དམའ་བ་བས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རིགས་ལ་སོགས་པས་དམའ་བ་བས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ། རིགས་ལ་སོགས་པས་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རིགས་ལ་སོགས་པས་མཚུངས་པ་བས། གཏོང་བའམ་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ།རིགས་ལ་སོགས་པས་ཆེ་བ་ལ་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རིགས་ལ་སོགས་པས་ཆེ་བ་བས་ཀྱང་། ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་ པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དུ་ན་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དང་པོ་ནི་ཆུང་ངུ་ལས་ལྟོས། གཉིས་པ་ནི་མཚུངས་པ་ལས་ལྟོས། གསུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་ལྟོས་ནས། བདག་ཁྱད་ཞུགས་པར་སེམས་པ་སྟེ། བྱེ་བྲག་གོ། །ཤེས་རྒྱ་ནི་འདིར་རི་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱའོ། ། ནོར་གྱི་སྒྲ་ནི་རྫས་ལ་བྱའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས། སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མིའི་ཆོས སོ།།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གང་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་བླ་མར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པའི་ ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་ཆེས་འཕགས་པ་བས་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་བདག་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ལ། བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོག་པའི་ང་ རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སུ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་འདིས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་།འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །དེ་དག་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ པས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས།དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞི་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於什麼是我慢，說到’以種姓、學識和財富等比低劣者’等，就是對於比自己種姓等低劣的人認為自己更殊勝，或者認為與種姓等相等而心生傲慢，這就是我慢。對於種姓等相等的人，認為自己以佈施或持戒等更殊勝，或者對於種姓等高勝的人認為自己在學識和財富等方面與之相等，如此心生傲慢，這就是過慢。對於種姓等更殊勝的人，認為自己以學識和財富等更殊勝，如此心生傲慢，這就是慢過慢。 這三種都是有事慢，因為它們都是從實有的種姓等而生。否則就與邪慢無差別了。第一種是對低劣者比較而生，第二種是對相等者比較而生，第三種是對殊勝者比較而生，認為自己更勝，這是它們的差別。這裡的學識是指精通繪畫等技藝。財的含義是指物質財富。 關於什麼是我慢，所謂我慢就是對於五取蘊，從究竟義來說雖無我和我所，卻執著為我和我所而生起傲慢心。關於什麼是增上慢，所謂增上慢就是貪慾、嗔恚、愚癡等及由此產生的身語意業是人法，與此相對的禪定、等至等是超越人法的殊勝法，對於這樣的殊勝法雖未獲得卻認為自己已真實獲得而生起傲慢心。 關於什麼是卑慢，所謂卑慢就是對於種姓等遠遠殊勝的人，認為自己僅僅稍微低劣一點而生起傲慢心。關於什麼是邪慢，所謂邪慢就是雖具足非功德法，卻認為自己具足功德而生起傲慢心。 為什麼稱為邪慢呢？所謂具足非功德是指破戒等，誰有這些誰就是具足非功德者。因此說’我具足功德’，雖無佈施、持戒等功德，卻如此承認自己具足功德，因此由於無有實事故稱為邪慢。雖然是過失的基礎，但因為它們不是功德，相對於功德來說，確實是無實事。‘由於無實事’的意思就是’由於無有基礎’。 關於什麼是見，對於’所謂見’等的解釋，雖然已作了見的解釋，但仍是前面那樣，即與身見等五見相聯繫，因為這裡是煩惱的語境。

།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའམ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་འདི་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ། བདག་གི་རྣམ་པ་དང་། བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ། བདག་དང་བདག་གིར་སྔར་བཟུང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཆད་པའི་རྣམ་པའམ། རྟག་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །འཛིན་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་གཏང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མཐའ་གཉིས་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་གང་གི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཕ་མའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ལྟ་བ་གང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ་ དེ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ཆེས་སྡིག་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མཆོག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། གཙོ་བོ་དང་དམ་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པས་མཆོག་གོ། །གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །ལྷག་མ་མེད་པས་གཙོ་བོའོ། །མཚུངས་པ་མེད་པས་དམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་འདག་པ་དང་འགྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ།སྡིག་པའི་དྲི་མ་འཁྲུ་བས་འདག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོལ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། བདེན་པ་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐེ་ཚོམ་མོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གལ་ ཏེ་བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ལས་དོན་གཞན་ནོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གཉིས་ རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་གཉིས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཞི་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

這些是煩惱的本性，不應執取世間的正見或無漏見。若問為何要作此區分，雖然這些在煩惱性和分別方式上沒有差別，但由所緣的差別和行相的差別而互相有別。 若問什麼是身見，身見是對五取蘊以我的行相和我所的行相來見。有漏的諸蘊稱為取蘊。 若問什麼是邊執見，邊執見是對五取蘊中先前所執的我和我所，後來以斷滅的行相或常住的行相來見。先有執著的見解即是邊執見，這是說要先有身見。二邊見即是邊執見。 若問什麼是邪見，邪見是否定佈施、供養、火祭、善行等因的特徵，否定異熟果報、此世他世果報的特徵，否定父母的作用，以及否定阿羅漢等實有之事的見解。因為這是一切見中最為罪惡的，所以稱為邪見。 若問什麼是見取見，見取見是對五取蘊以最勝、殊勝、最上、最妙的行相來見。因為至高無上故為最勝，因為超越其他故為殊勝，因為無餘故為最上，因為無與倫比故為最妙。 若問什麼是戒禁取見，戒禁取見是對五取蘊以清凈、解脫、出離的行相來見。因為能洗滌罪垢故為清凈，因為能解除煩惱束縛故為解脫，因為能到達涅槃故為出離。 若問什麼是疑，疑是對諸業、諸果、諸諦、三寶生起猶豫。為顯示其行相，說是心有二意。這容易理解故未詳說。 若想：‘若是心有二意即成為智慧’，則說此與智慧有不同的自性。智慧是完全分別的本性，而此是趨入兩種行相，因此與智慧是不同的。 爲了與下文相連，說已經解說了六種煩惱，這只是表達連線的意思。 爲了顯示隨煩惱，說到忿怒、怨恨等。二二者是指成對的兩種，因此是從基礎上顯示兩種行相。

།ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འཕྲལ་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲོ་བའོ།།ཁྲོ་བ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལ་གདགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་གུད་ན་མེད་དོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་གདགས་སྙམ་པ་ལ། འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མི་ལྡོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཀྱིས ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲོ་བ་ཞེས་གདགས་སོ།།དེའི་ལས་ནི་ཆད་པས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྲོག་ཆགས་དང་། ཡུལ་དུག་དང་། མཚོན་ཆ་དང་། ཚེར་མ་ ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆད་པས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་འབུལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ། །སོགས་པ་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྲོས་པ་ཞི་ནས་བདག་ནི་མི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱས་ཀྱི་གལ་ཏེ་བདག་གིས་འདི་ལ་ཤ་མ་བླན་ན་གསོན་པའི་མི་གྲངས་ཏེ། མིར་ཡང་མི་བརྩིའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མདུད་པར་འཛིན པའི་བདག་ཉིད་ཤར་གཉེར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མི་གཏོང་བར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མི་བཟོད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་མི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །མི་ བཟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་འདོད་པ་ནི་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཁྲོ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་ གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།འཆབ་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཆབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གླེང་བ་པོ་གང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་ བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲོ་བ་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་གླེང་བ་པོ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་གླེང་བའི་དུས་ཤེས་ནས་ཁྱོད་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཤིང་།གླེངས་ན་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཆབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་སྙམ་པ་ལ། འཆབ་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འཆབ་པ་ནི་མཁྱུད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི འགྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ནི་སྐྱེ་བོའམ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་མཁྱུད་པའི་མི་ལ་འགྱོད་པ་སྐྱེའོ། །འགྱོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་མི་བདེ་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་རེག་པར་མི་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །འཚིག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཚིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་བརླང་པོ་ཞེར་འདེབས་པ་ནི་འཚིག་པའོ། །ཚིག་བརླང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་བརླང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཚང་འབྲུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེ་གཅོད་པ་དང་དྲག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚིག་བརླང་བའོ། །དྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇེབས་པའོ། །ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེར་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

思考什麼是忿怒，為此說’所謂忿怒’等。對當下造作損害之事而住，心生惱害之心，此即忿怒。此忿怒以惱害為自性，與瞋恚並無差別，然而是瞋恚某些特定狀態的安立。如是，它屬於瞋恚的部分，除此之外別無他物。 思考在何種狀態下安立，為此說’對當下造作損害之事而住’等。只要不停止造作損害，對有情與無情之境，心生惱害之心，即安立為忿怒。其業用即是作為懲罰等的所依。‘有情與無情之境’是指有生命的對境、毒藥、武器、荊棘等的意思。‘懲罰’是指強迫交付財物。‘等’字是指殺害、捆綁等。 思考什麼是怨恨，為此說’所謂怨恨’等。爲了解釋這個，說’在忿怒之後’等。忿怒平息后，想到’我是這樣的人，他對我造作如此損害，如果我不報復他，就不配稱為活人，也不能算作人’，如此心結不解，具有皺眉相的狀態，不捨棄而持續生起，這就是怨恨。 為顯示其業用，說’此是作為不忍的所依之業’。此業即是不忍的因。為顯示不忍，說’對加害者不加思考’等。想要報復加害即稱為不忍。為顯示此是假立有，說’此亦如忿怒’等。這個容易理解故未詳說。 思考什麼是覆藏，為此說’所謂覆藏’等。爲了解釋這個，說’由貪慾、瞋恚、恐懼等驅使’等。當知道是由具有利益心的諫者，即不會因貪等而行非理之事的諫者，在諫誡時說’你做這樣的事’而諫誡時，由愚癡分所攝，生起掩藏過失，這就是覆藏。 思考此為何屬於愚癡分，為此說’覆藏是屬於愚癡分’等。如是覆藏是掩藏的行相，因此屬於愚癡分。為顯示其業用，說’此有追悔’等。為解釋這個，說’此是法性’等。這是眾生或諸法的自性，如是覆藏罪過的人會生起追悔。追悔必定與不悅相應。因此與不悅相應時就不能安住。 思考什麼是惱害，為此說’所謂惱害’等。粗惡語言的誹謗即是惱害。為顯示粗惡語言，說’所謂粗惡語言’等。以挖掘過失的方式傷害和猛烈的言語即是粗惡語言。‘猛烈’是指尖銳。為顯示誹謗本身，說’誹謗的性質是’等。

།སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་ཞེར་འདེབས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེར་འདེབས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཚིག་བརླང་པོ་ཟ་བ་དང་འདྲ་བས་ཚིག་བརླང་པོས་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་ བརྗོད་དོ།།འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཁྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་འགྲོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ ལྟར་གང་ཟག་གང་ཞེར་འདེབས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་དཀའ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཞེར་འདེབས་པ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཕྲག་དོག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཕྲག་དོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འཐོབ་པ་དང་བཀུར་ སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རང་གི་འཐོབ་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་གཞན་དག་གི་འཐོབ་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་རིགས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་ནས། ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་ པ་མི་བཟོད་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྲག་དོག་གོ།།རྣམ་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་གནས་ལ་ཁྱབ་པར་འཁྲུགས་པས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་ན་གཉི་གའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སེར་སྣ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སེར་སྣ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེར་སྣའོ། །སྦྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བ་རྣམས་སེམས་གང་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རམ།ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའམ་མི་འདོད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། འདི་ལྟར་སེར་སྣ་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའམ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར གཏོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སེར་སྣའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མི་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལྷག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སེར་སྣས་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་པའོ། །སྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ སྨྲས་ཏེ།རྙེད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་གཞན་དག་སླུའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གནས་ལ། གཞན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྱུ་སྟེ། སླུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་འདུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་འདུས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་འདུས་པ་ལ་གདགས་སོ།

這是從心所生起的誹謗性質，因此稱為誹謗。其本質就是誹謗性。因此，這個心所就像說粗暴語言一樣，用粗暴語言來誹謗的聲音來表達。 爲了說明這是假立的存在，所以說’這也是與嗔恨’等。以嗔恨和怨恨為前導，是嗔恨和怨恨的因。其餘的容易理解故未解釋。 爲了說明其業用，說’這是產生語言惡行的作用’。這容易理解故未解釋。爲了說明另一種業用的理由，說’因為與具有這種性質的補特伽羅相處困難’。 如此，任何具有誹謗性的補特伽羅都難以共處，因此誹謗具有不能安住的作用。 關於什麼是嫉妒，說’嫉妒是’等。爲了解釋這個，說’對獲得和恭敬極為貪著’等。 由於對自己的獲得和恭敬極為貪著，觀察到他人的獲得、恭敬、種姓、戒律等功德的殊勝，屬於嗔恨分類的不能忍受而生起內心擾動的心態，這就是嫉妒。 爲了說明其行相的成立，說’由於遍及自處而內心擾動’。這容易理解故未解釋。 爲了說明其作用，說’不悅’等。因為與意樂相應，又因為以不悅為前導是不能安住的，所以說具有兩種作用。 關於什麼是慳吝，說’慳吝是’等。與佈施相違的心的執著，這就是慳吝。 爲了說明佈施，說’已得的事物’等。對於已經擁有的法、財物和智慧的事物，爲了斷除或利益他人，不論願意與否而行佈施，這就是佈施。 關於如何與佈施相違，說’因為有此則無佈施’等。如此，有慳吝則無佈施，因此說與佈施相違。 爲了對此作另一種解釋，說’貪著利養和恭敬’等。對利養、恭敬或生活資具貪著，屬於貪慾分類的心的執著，以及不願捨棄的特徵，這就是慳吝。 爲了說明其作用，說’這是’等。爲了解釋這個，說’資具未減少是’等。多餘的不需要的資具被慳吝所積聚，這就是此處所說的資具未減少。 關於什麼是諂誑，說’諂誑是’等。爲了解釋這個，說’對利養和恭敬極為貪著’等。 由於對利養極為貪著，以’要欺騙他人’的想法，實際上處於一種戒律和種姓等狀態，卻顯示為另一種狀態，這就是諂誑，即欺騙的意思。 爲了說明這是假立的存在，說’這是貪慾和愚癡和合’等。如此，由貪慾和愚癡和合而顯示不真實的功德，因此安立於這兩者的和合。

།དེ་བས་ན་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་ཉིད་ དུ་ཡོད་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མེད་དོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོག་པས་འཚོ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་ལོག་པས་འཚོ་བའི་སྒྱུ་ཉིད་དོ། །གཡོ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཡོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་ཉེས་པ་རྣམས་མཁྱུད་པའི་ ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་གྱ་གྱུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཡོའོ།།ཐབས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རང་གི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་གིས་གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་རང་གི་ཉེས་པ་མཁྱུད་པའི་ཐབས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྙམ་པ་ལ།དེ་ཡང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། གཏམ་རླུང་བསྐུར་བ་དང་། གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་ བྱེད་པའོ།།གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་ན་གཞན་གྱིས་ལན་འདེབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཏམ་རླུང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏམ་དེ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའོ། །གསལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བྱས་སོ་ཞེས་ནོག་ནོག་པོའི་ཚུལ་དུ་སྨྲ་ བའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཅི་དྲིས་ཀྱང་བདག་གི་ཉེས་པ་མི་སྨྲ་བ་དང་། གསལ་པོར་མི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འཆབ་པ་དང་འདིའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཡོ་ནི་གཏམ་རླུང་བསྐུར་བ་དང་། གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ཏུ་འཆབ་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འཆབ་པ་དང་ཐ་དད་དོ། །འཆབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་གསལ་པོར་མཁྱུད་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟུར་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིའི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ནས་ཆགས་པ་དང་གཏི་མུག་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ཉེས་པ་མཁྱུད་པའི་ཕྱིར། གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པས་དེ་གཉིས་འདུས་པ་ཉིད་ལ་གདགས་སོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཡོ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཡོ་ནི་ཡང་དག པའི་གདམས་ངག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་ཐོབ་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པར་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་དག་གཡོ་མེད་པ་དེ་དག་བླ་མ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལུང་འབོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། རྒྱགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་རྒྱགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་བདག་གི་དབང་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱགས་པའོ། །བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་དང་ནད་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་ལ་སོགས་པ་ མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་སེམས་རང་གི་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་མི་རྙེད་པའི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་དེ་བདག་གི་དབང་དུ་བྱེད་པས། ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་སེམས ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱགས་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ འཚེ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

因此，如同嗔恨等一樣，是假立而有，並非實有。爲了說明它的作用，所以說’是以邪命為依止的作用’。它的作用就是邪命的欺詐。 若問何為詭詐，說’詭詐是’等。任何為掩蓋自己過失的方便所攝的心的欺詐性，即是詭詐。 若問何為方便，說’掩蓋自己過失的方便是’等。以任何方式使他人迷惑，即是掩蓋自己過失的方便。 若問為何要使他人迷惑，說’那也是轉移話題’等。轉移話題、散佈謠言、不明確表態，這些就是使他人迷惑。 ‘轉移話題’是指被問及時以其他話題回答的意思。‘散佈謠言’是指將話題轉向他處。‘不明確表態’是指含糊其辭地說’我做了’。 這表明無論被問什麼都不說出自己的過失，採取不明確表態的方式。 爲了說明遮覆與此的區別，說’因此’等。如是，詭詐是散佈謠言和不明確表態，而不是單純的遮覆，因此它與遮覆不同。遮覆是明確地掩蓋，而不是用方便。‘旁敲側擊’即是說不用方便的意思。 爲了說明它的假立性，說’此是’等。由於對利養恭敬的過度貪著，爲了掩蓋由貪和癡這兩者所生的過失而使他人迷惑，所以假立於這兩者的結合。 爲了說明它的作用，說’此是’等。爲了解釋這個，說’正確的教誡是’等。詭詐會障礙獲得如理作意的正確教誡。如是，詭詐能障礙獲得如理作意的正確教誡是合理的，因為對那些無詭詐者，上師們會給予正確的教授。 【第四品】若問何為傲慢，說’傲慢是’等。由於對自己的圓滿過度貪著而產生的特殊歡喜，使心為我所控的，即是傲慢。 若問何為自己的圓滿，說’對種姓和無病’等。種姓等殊勝的任何方面，即是自己的圓滿。 若問何為極度歡喜，說’極度歡喜是’等。歡喜的某種特殊狀態稱為極度歡喜。 若問執著是什麼樣的，說’以歡喜的特殊狀態’等。以歡喜的特殊狀態控制心，使不能趣入善法行為的歡喜特殊狀態控制其心，成為執著，這就是心的執著。 爲了說明作用，說’此是’等。它的作用是一切煩惱和隨煩惱的因，因為從傲慢會生起一切煩惱和隨煩惱。 若問何為害，說’害是’等。

།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་བསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་བརྡེག་པ་དང་བསྡིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཚེ་བས་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ།།རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། འདིས་བསད་པ་དང་བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདི་ བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་འདི་གཉིས་ནི་དེའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ལས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་བདག་ལ་མི་མཛེམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་ བའི་ཕྱིར།ལས་དེ་དག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྡིག་པའི་ལས་གང་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་མི་འོས་ཤིང་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ལ། ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེས་མི་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་ངོ་ཚ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ངོ་ཚ་ ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའོ།།ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྲེལ་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་ པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།བདག་ལས་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེས་མི་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གྱུར་པའོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདི་གཉིས་གདགས་ཏེ་རང་གི་རྒྱུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གདགས་ཞེས་བསྟན་པའོ།། །། རྨུགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་རྨུགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བློང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྨུགས་པའོ། །བློང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བློང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བློང་བའི་དངོས་པོ་ནི་བློང་བ་ཉིད དེ།འདི་ལྟར་དེ་དང་ལྡན་ན་སེམས་བླུན་པའི་ཕྱིར་བློང་བར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་དང་ཕྱིར་བློང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཏི་མུག་གི་ཆ་ལ་བཏགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྒོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྒོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒོད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་རྣམ་ པར་ཞི་བ་ནི་ཞི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཞི་བའི་སྒྲ་ནི་ཞི་གནས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་མཐུན་པ་སྔོན་དགོད་དགོད་པ་དང་དགའ་དགའ་བ་དང་རྩེ་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སེམས་ རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྒྱུའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ལ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།

爲了解釋這個，說到’以殺害、捆綁、毆打、威脅等各種方式’等詞。以殺害、捆綁等各種方式傷害眾生即是損惱。 關於什麼是損惱，說到’以殺害、捆綁等方式損惱眾生’等詞。這個容易理解故未作解釋。 爲了說明這是假立的存在，說到’這是屬於嗔恚分’等詞。這是屬於嗔恚分，對眾生無悲憫和心性粗暴這兩者都屬於它的同類。 爲了說明業，說到’對眾生損惱的業’等詞。這個意思僅是約定俗成而已。 關於什麼是無慚，說到’無慚是對過失不自責’。 爲了解釋這個，說到’明知這些行為不當卻仍然’等詞。對於想要做的惡業，明知不應該做且不適合自己，但即便如此也不避諱這些過失的，就是無慚。這是慚的對立面。 ‘明知’就是’看到’的意思。 關於什麼是無愧，說到’無愧是’等詞。 爲了解釋這個，說到’這些與世間和教法相違’等詞。明知自己所做之事與世間和教法相違，卻仍然不避諱做惡的，就是無愧。這是有愧的對立面。 爲了說明這兩者的業，說到’這兩者’等詞。這兩者的業是作為一切煩惱和隨煩惱的助伴。 爲了說明假立的存在，說到’貪慾、嗔恚’等詞。一切不善行生起的因即是貪慾、嗔恚和愚癡，這兩者(無慚無愧)就假立於這些之上，沒有自己獨立的因。其中貪慾和嗔恚不可能同時生起，所以要根據相應的情況來假立。 關於什麼是昏沉，說到’昏沉是’等詞。心不堪任用和遲鈍性就是昏沉。 關於什麼是遲鈍性，說到’遲鈍性是’等詞。遲鈍的狀態就是遲鈍性。如此，具有這種性質時心變得愚鈍，因此成為遲鈍，無法理解所緣，所以稱為遲鈍性。 爲了說明業，說到’這是煩惱’等詞。這個意思僅是約定俗成而已。 爲了說明這是假立的存在，說到’假立於愚癡分’等詞。這個意思容易理解故未作解釋。 關於什麼是掉舉，說到’掉舉是’等詞。心不寂靜的狀態就是掉舉。 關於為什麼，說到’寂靜是止’等詞。如此，寂靜一詞是指止，與之相違的就是不寂靜。這是由貪慾相應的追憶往昔的嬉笑、歡喜、遊戲等而導致心不寂靜的原因。 由於特徵的詞語也是不寂靜的原因，所以將不寂靜稱為掉舉。

།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ལ་ དེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ།།མ་དད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་མ་དད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དད་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མ་དད་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེ་ལོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། མ་དད་པ་ ནི་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་ངོ་བོ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། འདོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ལེ་ལོའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ལེ་ལོ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་ ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཉལ་བ་དང་། སྙེས་པ་དང་འཕྲེས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་མེད་པ་གང་ ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། སྙེས་པ་དང་། འཕྲེས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེ་ལོའོ། ། ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །བག་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བག་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གིས་ཟིན་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ སེམས་མི་ལྡོག་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དགེ་བ་ལ་གོམས་པར་མི་བྱེད་དེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ལེ་ལོ་དག་ལ་བག་མེད་པ་བཏགས་སོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ དང་དགེ་བ་འགྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།བརྗེད་ངས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བརྗེད་ངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗེད་ངས་པའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་ སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདིས་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་གཡེང་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་གིས་དམིགས་ པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ།།བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལས་ སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྲིད་པ་དེ་དག་ལ།ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གདགས་པར་བྱའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་ བྱེད་དོ།།ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ལ་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཤེས་རབ་གང་གིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ།

爲了說明業，所以說’是能障礙止的業’等。止即是三摩地，它能障礙彼。 關於何為不信，說’不信’等，即是對業等不信任，與信相違的法即是不信。 關於為何它是信的相違品，說’信’等，此義僅是約定俗成。‘不信是與此相反’等也容易理解故未解釋。 爲了說明業，說’是懈怠所依的業’。爲了解釋它，說’不信是因為對修行無慾’等。如是，只要對某事物未生起信任和欲求，就不會對修行生起欲求，因此它的業就是懈怠的因。 關於何為懈怠，說’懈怠是對善法心不踴躍’等。爲了解釋它，說’依于睡眠、飽食、安逸之樂，屬於愚癡分，對身語意的善業心不踴躍’。即依于睡眠之樂、飽食和安逸之樂，屬於愚癡分的身等善業心不生起踴躍，這就是懈怠。 爲了說明業，說’此’等，即能障礙對善法的踴躍。 關於何為放逸，說’放逸’等，即被貪等所執時，對貪等煩惱心不迴轉，對治貪等的善法也不修習。放逸是假立於貪、嗔、癡、懈怠等。 爲了說明業，說’此’等，即是不善增長和善法減損的因。 關於何為忘念，說’忘念’等，即與煩惱相應的念即是忘念。爲了說明業，說’此’等，因容易理解故未解釋。 關於何為散亂，說’散亂’等。爲了解釋它，說’此能使心散於種種，故為散亂’。即此能以多種方式使心散亂于所緣，故為散亂心。 爲了說明假立，說’由彼等貪嗔癡’等。即由貪等引導心離開三摩地所緣而外散者，隨其相應而假立為散亂。 爲了說明業，說’此’等。因散亂心無離貪性，故能障礙離貪。 關於何為不正知，說’不正知’等，即煩惱性的智慧稱為不正知。爲了說明煩惱性的智慧，說’于身語心行’等。即以何智慧于來去等身語心行不知而起，那就是煩惱性的智慧，這就是不正知。

།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཤེས་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འགྱོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྨད་པ་བྱས་པས་འགྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དངོས་པོ་གང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དེ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་སྨད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་འགྱོད་པའོ། །འདིར ངན་པར་བྱས་པའི་དངོས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་མི་དགའ་བ་དང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྱོད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སེམས་གནས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཏེ།དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །གཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་གཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་དབང་གིས་དམིགས་པ་ལ། སེམས་རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་ སྟེ་གཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་འཛིན་མི་ནུས་པའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གང་གིས་ལུས་འཛིན་པ་དེ་རང་དབང་མེད་པར་གང་ལས་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དོ། །སྡུད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་སྡུད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་སྡུད་པའོ། །འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པ་སྨོས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །སྡུད་པ་སྨོས་པས་ནི་ རྨུགས་པ་ལས་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆ་ལ་གདགས་པས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ཤོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉལ་བ་ནི་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ཅི་ཡིན་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྟོག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི ཕྱིར།ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བརྗོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་པ་ནི་དོན་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ སྙམ་པ་ལ།སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་པ་ནི་སེམས་ཀུན་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ལ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་འཇུག་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ བར་འགའ་ནི་སེམས་དང་སེམས་པ་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཅི་ཡང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའོ། །བར་འགའ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སེམས་གཉིས་ལ་གདགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སེམས་པ་དང་ཤེས་ རབ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་ན་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་རྟོག་པ་གདགས་པར་བྱའི། སེམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་དབང་གིས་སེམས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་ པར་འགྱུར་རོ།།འདིའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་སེམས་རྩིང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྩིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྩིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་ལོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཆེ་ལོང་ནི་རྩིང་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་ པོ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིན་གྱི།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

爲了說明業，所以說’由於不知何為應做與不應做’等。不具正知就是對於應做與不應做之事不加觀察，因此這種行為就是墮罪的因。 關於何為追悔，說’追悔是心中的執著’。爲了解釋這點，說’因做了應受呵責之事而追悔’等。某事本應如實去做，而當以其他方式去做時，即稱為惡作。其中，對所作之事的呵責，從真實義來說就是追悔。在此，對於惡作事物對境的心不喜悅與執著，即是追悔，因為這是心所的場合。 爲了說明業，說’這是’等。心的安住即是三摩地，對此造成障礙。關於何為睡眠，說’睡眠是’等。爲了解釋這點，說’趣入是趣入所緣’等。由於其力量使心對所緣失去自主而趣入，稱為睡眠。 爲了對此作另一解釋，說’是不能自持身體的心的趣入’等。即是由於某種心的趣入使身體保持不能自主的狀態。爲了說明收攝，說’心的收攝是’等。當眼等諸根門的諸識不生起時，即是收攝。說’趣入不自主’是爲了顯示與三摩地的區別。說’收攝’是爲了顯示與昏沉的區別。 爲了說明假立的存在，說’由於安立於癡分，故屬於癡分’，這只是約定俗成的說法而已。爲了說明業，說’有使事業失壞的所依之業’，因為睡眠會使事業衰損。 關於何為尋，說’尋是’等。以’這是什麼’等方式尋求的行相，具有慧與思差別自性的言說，即是尋。爲了說明意言，說’意的言說是’等。這容易理解故未作解釋。爲了說明言說的自性，說’言說是表達義’，意即表達心的內容之意。 關於思等如何成為其自性，說’思與慧的差別’等。如是，思的自性是使心動搖，慧則是觀察功德與過失的行相。由於這二者的力量使心趣入，因此有時安立尋於心與思二者，即是無所覺察之時。有時安立於慧與心二者，即是有所覺察之時。 爲了對此作另一解釋，說’或者唯安立於思與慧二者’等。或者應當唯將尋安立於思與慧二者，而不安立於心，因為由慧與思的力量，心才會以覺察或不覺察的行相而趣入。 爲了說明此之異名，說’即是心的粗重’，這容易理解故未作解釋。關於何為粗重，說’粗重即是粗略’等。粗略就是粗重性，因為只是尋求事物的大概，而不是尋求細節。

།རིགས་པ་འདི་གཞན་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་ཡང་སེམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དཔྱོད་ པ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་སྔར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པའི་དོན་ལ་འདིའོ་ཞེས་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་སེམས་ཞིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ནི་རེག་པར་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་རེག་པར་གནས་པའི་རྒྱུ་དག་གོ།།འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པའི་རྒྱུ་དག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། འདི་གཉིས་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པར་དབྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བཤད་དོ། །གཉིས་རྣམ་གཉིས་ཞེས་གང་སྨོས་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཉིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་གཉིས་ པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཉིས་པ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་དེ་དག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་གཉིད་ནི་གཉིས་པ་གཅིག་གོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི་གཉིས་པ་གཅིག་ གོ།།འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་གང་ ཡིན་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྲོག་ཆགས་དེ་མ་བསད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་གིས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །གང་དག་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པ་ཡང་བདག་གིས་གཞན་ལ་ གནོད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ།།གང་གིས་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཐབས་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་མཐའ་དག་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྗེས་སུ་མཐུན པའམ་རྒྱུ་ལ་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་འདི་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱས་སོ།

爲了向他人顯示此理，故說’此理’等。爲了顯示彼義，故說’尋亦思維’等。如是，尋亦是慧與思維差別的本性，即是分別的意言。 若問為何稱分別為尋，故說’即是分別意言’等。如是，對先前已了知的義，以’此是’的方式進行尋察的狀態即是尋，因此尋稱為細緻思維。 為顯示此二者的作用，故說’此二住觸’等。即出離尋等是住觸的因，欲尋等是不住觸的因。 若此二者都是慧與思維的本性，為何要分別解說？故說’此二粗細’等。如是，此二以粗細分別，因此分別解說。 若問’二種二’所說的含義是什麼，故說’二種二者’。為解釋此義，故說’二二者’，即’二種二’的同義語。 若問此二是什麼，故說’彼等’等。悔與眠是一對，尋與伺是一對。為顯示此等有二種，故說’此四法有二種：有煩惱及無煩惱’。此義易解故未詳釋。 若問何者是有煩惱者，何者是無煩惱者，故說’於此未作不善’等。認為’未殺生，佈施’等是不善，如是生起執著之心，此即是有煩惱的悔。與此相反即應知是無煩惱的悔。 二者若與有煩惱心相應，或由有煩惱心所引發者，即是有煩惱。與此相反即應知是無煩惱。 如是，尋若是欲尋等，彼等即是有煩惱者。若是出離尋等，彼等即是無煩惱者。 如是，尋察若是思維如何損害他人的方法，即是有煩惱。若是思維如何利益他人的方法，即是無煩惱。 若問其中何者是隨煩惱，故說’其中悔眠’等。此義易解故未詳釋。 為總結品論全義，故說’如是於色聲等六境’等。‘樂意住’中，‘住’字此處應理解為隨順或因。余義易解故未詳釋。 上述義理的總結，是爲了便於憶持和掌握而作。

།དེ་ལྟར་སྐབས་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སྐབས་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འདི་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།གང་གི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ཅིག་ཅར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ཀྱང་དེའི་ཚེ། ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་དང་མང་པོ་ནི་མི་འབྱུང་ངམ་སྙམ་པ་ལ། ཕྱོགས་འདི་ཡོད་པའི་དབང་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དང་། མང་པོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ མང་པོ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་གཅིག་དང་ཕྲད་ ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། གལ་ཏེ་གཉིས་དང་མང་པོ་དག་གི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེའི་ཚེ་གཉིས་དང་མང་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ལྔ་རྣམས་རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ཅིག་ཅར་རེས་འགའ་ནི་རིམ་གྱིས་སོ། །དཔེར་ན་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་རླབས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གི་ དོན་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་རྟོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས།ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ས་ བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བས་ན་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཉིད་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟའི་རྐྱེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བདག་ཐོབ་པའི་ སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་གམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། ཆུ་ལ་རླབས་རྣམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དཔེ་འདི་ གང་ནས་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ།ཇི་སྐད་དུ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བོས་ནས་དཔེ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་ནི་འབབ་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ཆད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་ པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་ཟད་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །མདོར་བྱས་པའི་དོན་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུ་བོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁུངས་གཉིས་པ་འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་སྟེ། ཆུ་བོ་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ངས་དེ་མ་བསྟན་ཏོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཟབ་པའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕྲ་བའོ།

如是圓滿完成此處所說后，爲了說明其他內容，故說’應當如是思維’等。當眼識等五識同時遇到所緣緣時，是否唯從阿賴耶識生起一個識而不生起二個或多個識？爲了說明此觀點，故說’如有些人思維’等。經部等認為，由於二識或多識同時生起時無等無間緣，故唯生起一識，因為一個識不能作為多識同時生起的等無間緣。 爲了說明第二種觀點，故說’或無決定’等。若遇一緣則唯生一識，若遇二緣或多緣時則生二識或多識，此為前說。宗論者說’五識從根本識’等。五識隨緣從根本識生起，或同時或次第。譬如隨緣水中生起波浪，此為攝抄義。 爲了解釋詞義，故說’五者’等。此義易解故未說明。什麼是根本識？為何如是稱呼？為說明此義，故說’因是五識種子所依’等。如是阿賴耶識是五識種子所依，又能執持諸趣生命，故阿賴耶識稱為根本識。由從彼生故，彼即是種子所依，即是因。 為顯示隨順緣起，故說’隨何緣’等。此義易解故未說明。‘獲得’之詞表示生起。‘同時或非’表示同時與次第。對於如何同時與次第生起的疑問，故說’如水波浪’等。此義易解故未說明。 對於此喻從何處而來的疑問，故說’如對廣慧菩薩所說’等。世尊呼喚名為廣慧的菩薩后宣說此等譬喻。因以流注聲說明。斷以間斷聲說明。遍盡以盡聲說明。其餘攝抄義易解故未說明。 為成立阿賴耶識與河流相似性，故說’第二教證有偈頌’等。執取識深細，恒時流如河，一切種子依。為避免凡夫對阿賴耶識起我執，我未在凡夫眾中宣說此義。因非凡夫境界故稱深，因非聖者境界故稱細。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལུང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མང་པོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་བསྟན་ནས། རིགས་ལས་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཅེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སོ་སོར་ངེས་པར་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དྲུག་པོ་དག་ནི་རིམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཅིག་པུ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དང་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། འགལ་བ་མེད་དོ། ། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་ལ། ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཅིག་ཅར་ཕྲད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་།ལྔ་ཆར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་འདི་ལ་ངེས་པའི་གཏན ཚིགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྣང་སྟེ།དེ་བས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡང་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཆར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་གཅིག་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྐབས་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་འདྲི་བའི་ དོན་ཏེ།དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་པ་དེར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤྱིར་བཏང་བ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུས་ཐམས ཅད་དུ་འབྱུང་བར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་གཏོགས། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འདོད་དོ།།སྤྱིར་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པའི་སེམས་ཅན་དག་ནི་ལྷ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སུས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ།།སུས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། དོན་མེད་པར་གནས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

如是首先以經典證明多個識同時生起后，爲了也以理證說明，故說’如同識的所緣緣各別決定’等。如同眼等諸識的所緣緣各別決定，眼識的色以及如是耳識的聲等，如是眼識等的等無間緣並不承許各別決定。如是，于眼識生起時，六識也次第作等無間緣事。如是六識次第乃至意識皆承許為等無間緣。因此，當遇到所緣緣時，即使從一個等無間緣也可生起二識或多識，無有相違。若不如是承許，則彼時等無間緣也無決定，雖同時遇到五識的所緣緣，卻唯生一識而不生五識，對此應說何理由。如是於此全無任何決定的理由，是故若有所緣，或者五識皆當生起，或者一識也不生起。 爲了另作其他機會，故說’今當說此’等，是問難的意思，此義易解故未釋。宗論師說’意識生起’等。除無想等外，一切時中意識生起，是攝義的意思。為顯句義故說’常時’等，此易解故未釋。為遮除某些不許意識處，故說’此總說’等。雖承許意識一切時生起，然除無想有情、滅盡定與無想定二者、無心睡眠、無心悶絕外，承許意識生起。總說即是總的意思。別說即是特殊開許的意思。 若想’何為無想有情’，故說’其中無想有情’等。經中說’無想有情是諸天之一部分’，生於彼處諸心心所的滅除，即稱為無想有情。誰于欲界修得無想定，彼即生於無想天中。誰于欲界修得滅盡定，彼即生於有頂天。無想有情無所了知，無義而住。若想’何為二定’，故說’二定’等，此易解故未釋。若想’何為無想定’，故說’其中無想定’等。

།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་ལ་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐར་པའི་ལམ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། གསུང་རབ་འདི་ལ་ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་གང་གིས་འགོག་པ་དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ལྟར་རྫས་ནི་ མེད་དོ།།དགེ་བ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་མི་བྱའམ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སེམས་གཞན་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་སྔོན་དུ་བྱས་ནས། ཕྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཡང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གནས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་དེ་ལ་གདགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་མེད པའི་གཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་གནས་གཉིད་སྟུག་པོས་ནོན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་གང་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྙམ་པ་ལ། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གློ་བུར་དུ་བརྣང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁམས་ཤེས་མ་མཉམ་པས་དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ལུས་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་གནས་མི་མཉམ་པ་དེ་ལ་སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ལྔ་པོ་དག་མ་གཏོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་ མཇུག་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ། གང་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཐལ་བྱུང་དུ་འཆི་ བའི་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའོ།

已離第三禪貪慾而未離上界貪慾的瑜伽師，以解脫道為想，先起作意，所抑制的意識及與之相應的諸心所，在此經中稱為無想等至。 為顯示其建立，說’由此抑制故為抑制’，此義已如前說。 若問何為如是，則說’意識及其相應等’，即抑制意識及其眷屬生起者稱為抑制。此僅是某種特殊狀態，並非如某些人所計度的實有。 若問善心一境性豈不稱為等至，為何抑制心及心所稱為等至？為此說’彼等至亦在心后’等。如是，等至能獲得與心後生起其他心不相順的狀態，故抑制心及心所稱為等至。 為顯示第二，說’等’。 已離無所有處貪慾的瑜伽師，以寂靜住想為先導的作意，所抑制的意識及眷屬和染污意，即是滅盡等至。 ‘先起寂靜住想’即先作’此住寂靜’如是想，而後入定之義。 為顯示此亦是假有，說’此亦如無想等至等’。如無想等至假立於身的特殊狀態，此亦假立於彼之義。 若問無心睡眠如何？說’無心睡眠等’。即當身為沉重睡眠所壓時，其間意識不生，故稱無心。 若問無心悶絕如何建立？說’無心悶絕等’。由突然窒息，或由界不調，其間意識生起不順，身體失調，於此不調狀態假立無心悶絕。 為總結顯示，說’除五種狀態等’，此為總結之義，易解故未釋。 為就意識而問，說’如是無想者等’。當離無想者等時，瑜伽師不會突然死亡的識從何生起？論師說’彼從阿賴耶識生起等’。 從無想等出定的意識，即從阿賴耶識生起，因為阿賴耶識具有一切識的種子。

།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་ བས་མ་བཤད་དོ།།ད་ནི་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་དོ་ཞེས་གང་དམ་བཅས་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེས་དངོས་པོ་གང་ཅི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མེད་པའོ། །དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།འདིར་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཁུངས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས། དེའི་དམིགས་པ་དེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་འདྲི་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།གང་གི་རྒྱུར་གང་འདོད་པ་དེ་ཚོགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་ན། དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་གྱི་ཁར་མ་ལས་ པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་ཁོ་བོས་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དམིགས་པའི་ཁར་ལས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དོན་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་སྔ་མ་འགགས་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིའི་དོན་གྱི་ཁར་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འབྱུང་གི་།ཕྱིའི་དོན་ལས་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མ་ཚང་བ་བསྟན་ནས། འགའ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་རོ་དང་འདོད་པ་ཅན་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །འདི་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་དུ་མའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

爲了與下文相連，說’轉識是什麼’等，因為這個意思容易理解所以不解釋。 現在爲了證明所立’我與諸法在轉識之外是不存在的’，所以說’此轉識’等。凡是轉識即是分別，凡是被這分別所分別的一切事物都是不存在的。因此這一切眾生唯是識而已，這是《攝論》的意思。 爲了顯示支分的意義，說’剛才所說的三種轉識是什麼’等。這個意思僅是表達而已。 爲了顯示分別的自性，說’以增益義相’等。其中三界的心和心所以增益義相而生起的，那些稱為分別。 爲了引用《辨中邊論》為依據，說’如說’等。其中說’三界的心和心所是虛妄分別’。 對於為什麼轉識被稱為分別的疑問，說’三種分別’等。如是阿賴耶識等及其相應的三種分別，所分別的器等事物在真實義中是不存在的。因此那轉識即是分別，因為它所緣是不實有的。 對方不信外境說者的觀點而問：‘如何知道它的所緣是不存在的？‘即問：‘如何知道分別的所緣是無實體的？‘宗派論師說’凡是某者的因是什麼’等。 凡是認為是某者之因的，如果與集合不相違，則會生起，否則不會，這是如此的道理。識也會對幻等無實義生起，因此我知道識的生起不依賴於對境。 如果識的生起依賴於所緣對境，那麼對於幻等無實義就不會生起識。 爲了以總結的方式顯示識的因相，說’因此與前已滅相似’等。如是識不依賴外境。因此從前已滅的相似相而生起識，而不是從外境生起，因為即使無外境此識也會生起。 如是首先顯示了不完整性后，爲了顯示矛盾，說’對於非異義也有諸分別’等。對於同一事物，諸分別者的分別中顯現味、欲、食等互不相同的相。 對此如果說：在同一事物上生起多種認識。為此說’一非’等。一個事物不可能成為互相矛盾的多種本性。如是因此應當了知，由於是增益相故分別的所緣是不存在的。

།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན པའི་ཕྱིར་འདིར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཚིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །དེ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དེས་ན་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་རྣམ་པར་བཏགས་པ་དེ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ བས་ན་ཡུལ་ནི་མེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆུང་ངུ་དང་ཐུང་ངུ་དང་སྣང་བ་དང་བསྔགས་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྩ་བ་ཁ་བསྐང་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་འགྱུར དུ་དོགས་ནས་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ལས་བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་ན། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་ལས་བྱེད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་པ་ལ།འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འགྲོ་སྟེ།བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྐྱེད་ནུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་གཉི་ག་སྨོས་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་འདི་བྱས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་ པར་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་ཁ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཚིག་གཅིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དཔེར་ན་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་ཚིག་གཉི་ག་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་བྱེ་བྲག་དང་བྱེ་བྲག་གི་གཞིའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལར་ནི་ཚིག་གཅིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་དང་བྱེ་བྲག་གི་གཞི་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སའི་རྫས་དང་ཆུའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ཆུ་ལ་ནི་རྫས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་རྫས་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེའོ།།ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྔ་མའི་གནས་སྐབས་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དེའི་འོག་མ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ གནས་སྐབས་འཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཕན་ཚུན་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་དོ།

爲了說明結尾，在此說’暫且’等詞。以無分別境的語言遣除增益邊。爲了遣除誹謗邊而說’因此這一切唯識’等。 爲了解釋這個，說’因此’等詞，即’所以’等。如是，以此自性分別執著我等諸法，就勝義而言是無。彼分別是有。因此境無而分別有，故一切唯識。 爲了說明支分義，說’一切’等。三界及無為稱為一切之聲，此為語義。‘唯’字是爲了遮遣識外余境。‘者’字此處非小、短、顯、贊義，而是爲了補足偈頌根本。 恐成為他人言詞之漏洞而說’若一切唯識’等。若勝義中一切唯是唯識，若唯識之外無作者及作用，則應說根本識無任何作者加持，無作用如何生起種種分別。 對此宗義者說’具一切種子識’等。阿賴耶識以互相力用如是如是轉變，無作者及作用亦生起彼彼分別，此為攝論之義。 註釋者為說明支分義，說’於此能生一切法’等。如是阿賴耶識具有能生一切法之功能，故稱具一切種子。 為說明說二差別之必要，說’識是’等。如是有非具一切種子之識，稱為轉識。故為區別于彼而作此具一切種子之差別。 除識之外，有人遍計勝論等為具一切種子，故為遮遣彼而說識。為對此作另一解釋而說’或因一詞有混淆故’等。 譬如’青蓮花’，二詞皆有混淆，成為差別與差別所依事，然非一切皆如是。有處雖一詞有混淆亦成差別與差別所依，如’地物’、‘水物’等。如是水無物之混淆，然說物為差別。 如是此處雖具一切種子定是識無混淆，然以識作差別。為說明其他支分，說’如是轉變’等。與前位及相不同之變異為變，即獲得能生彼彼分別之後位功能之相。 ‘以互相力’即由’如是’等說明。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་ཚེ་རང་གི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་གསོ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུས་ པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉི་ག་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སུས་ཀྱང་ བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུ་མ་དེ་དང་དེ་སྐྱེ་བར་གནས་སོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ད་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལས་མ་འོངས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྔོན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་འཕངས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་ནས།ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲེལ་བ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་དེས་མ་འོངས་པའི ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འཛིན་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཛིན་པར་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་སོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་རང་ཡོད་པས་གནས་པའི་གཟུང་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་ལྷག་པར་ ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུང་བར་འཛིན་པའོ།།གཟུང་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པར་འཛིན་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བྱུང་བའི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་བྱུང་བའི་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཏབ་པ་མ་འོངས་པའི་དེའི་རིགས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཉིས་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ལྟར་བག་ཆགས་དག་བཤད་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་ལུས་ཐ་དད་པར་འགྱུར། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་ལུས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཐ་དད་པས་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་རང་གིས་འཕངས་པའི་ལུས་སྐྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ན་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་ ཀྱི་བག་ཆགས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ།འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མེད་པར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་དོ།

當眼等識爲了完全恢復自身功能而生起時，阿賴耶識就成為具有特殊功能的因。阿賴耶識的這種轉變又成為眼等識的因。如是，由於互相力量而二者都生起，因此阿賴耶識不需要任何加持就能產生種種分別念。 爲了與下文相連線，此處說’在現在時’等。所說阿賴耶識與轉識二者為因果關係，是就現在而言。 現在爲了顯示從現在時如何產生未來時，說’業習氣和二取’等。阿賴耶識即前世業所引發的異熟識，當其窮盡后，由業習氣和二取習氣產生另一個阿賴耶識的異熟，這是《攝抉擇分》的意思。 爲了解釋支分義，註釋者說’福德和非福德’等。福德、非福德和不動的思即是業。這種業在阿賴耶識中產產生就未來身體的功能，這種功能稱為業習氣。 爲了說明二取，說’二取是’等。執著所取和能取即是二取。 爲了說明這二者各自的本質，說’其中離開識’等。除識之外執著有自性存在的所取，這是所取執。如此所取必定為識所取，這是能取執。 爲了說明其習氣，說’由過去二取’等。過去二取所熏習的、能生未來同類二取的種子，即是二取習氣。 如是說明習氣后，爲了說明這二者的作用，說’由業習氣差別’等。由善業習氣產生人等不同趣類的不同身體，由不善業習氣產生地獄等不同趣類的不同身體，如稻等不同種子生長不同苗芽。 其中二取習氣與業習氣所引發的身體生起時成為一切的助緣，如種子生長苗芽時土壤和水等成為助緣一樣。 爲了總結，說’如是不僅業習氣’等。由業習氣引發、二取習氣助緣，從此語義可知：沒有二取習氣，僅憑業習氣不能產生異熟。 以’因此’等說明此義。

།ཡང་ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་དག་ན་བསགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའི་ལས་དེས་ཚེ་འདི་ལ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕངས་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེའི་ཚེ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིར་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དེ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གཉི་ག་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ལུང་དང་རིགས་པས་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཏེ་དེ་ཡོད་ན།འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དེ་དེ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་གྲུབ་བོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གང་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དབྱིངས་ནི་འདིར་རྒྱུའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་མཐུན་པ་ གཞན་དག་ཏུ་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པའོ།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་དེ་ལྡོག་པའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ།།འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །ཕུང་པོའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མའི་སྒྲ་ནི་ཆ་ལ་བྱའོ། །ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་། ཕུང་པོའི་ཆའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ཆ་ ཡོད་བཞིན་དུ།ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། བཅས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡོད་པ་ལ་བྱ་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བོང་མོ་བོང་ཕྲུག་བཅུ་དང་བཅས་པ་ལྷན་ཅིག་ཁལ་ཁྱེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པ་མེད་པར་ འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མི་སྲིད་དོ། །འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ།

爲了解釋其他支分，故說’前者異熟已盡’等。前世所積累的業，其業在今生產生異熟果報，當處於所投生期限的最後時，業的習氣具有力量，那時具有二取習氣，由於完全觀察異熟果報，產生其他異熟，即阿賴耶識本身。因此除阿賴耶識外，無其他異熟。爲了以偈頌義總結，故說’前者異熟已盡’等，此易懂故未解釋。 此處經部師爲了反駁，說’除眼等識’等。阿賴耶識存在，若是一切種子，則應說理由，此為語義。 宗派論師爲了證成二者，說’由教理顯有’等。如是在大乘阿毗達磨經中，世尊說：‘無始時界及一切雜染法之處，彼若有，則有五趣，彼若有，則得涅槃。‘因此阿賴耶識存在，且成立為一切種子。除阿賴耶識外，無始時界及一切雜染法之處皆不合理。此處界字表示因義，一切種子表示一切法之處義。 為顯示理由，說’若無阿賴耶識’等，此易懂故未解釋。為顯示趣入與還滅二者自性，說’其中輪迴趣入’等。與其他同類相續者即是輪迴趣入。有餘依涅槃界及無餘依涅槃界即是輪迴還滅。有餘依即與蘊余俱。如是離蘊余即是無餘依。蘊字指諸蘊，餘字指分。分有二：煩惱分及蘊分。因此顯示在有蘊分時斷除煩惱分。 有字也見於’具’義，如說’母驢與十驢駒一起馱負’，此中說為有。若疑如何無趣入，說’其中除阿賴耶識外’等。所說’行緣識’者，除阿賴耶識外不可能有其他。無行緣識則趣入不合理。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ ཁས་མི་ལེན་པ་དེ་དག་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་རྟོག་སྟེ།དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་པ་ལྟ་བུའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ། དཔེར་ན་ མདོ་སྡེ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྲང་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་ནི་འགགས་ནས་ཡུན་ རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ནི་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་མིང་དང་གཟུགས་མཐའ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྒྱལ་གཞན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་གྱུར་དུ་དོགས་ནས། གལ་ཏེ དུས་ཕྱི་མ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་གི་དུས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ལས་ རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དུས་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ན། ཁྱོད་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་ བྱུང་བར་འདོད་ལ།སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན། སྔ་མ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་མ་ཡིན། མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་གྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་ བྲག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་གྱུར་ན། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གཞན་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཅི་དགོས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔ་མ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་སམ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི ཕྱིར་རོ།

對於’為什麼其他識不能從行緣而生’這樣的疑問，說到’如果不承認阿賴耶識’等。那些不承認阿賴耶識的人們認為識在不結生相續的情況下從行緣而生，比如像說一切有部所安立的那樣，或者認為是由行熏習的六識聚，就像經部師那樣。 針對第一種觀點，說到’凡是諸行’等。不承認那些行是結生識的緣，因為它們已經滅去很久了。因此不是實有。非有不能成為緣。所以行不能成為結生識的緣。 爲了顯示這一點的其他過失，說到’在結生時’等。在結生時名色一切都存在，不僅僅是識，那麼在結生時，說行只是識的緣而不是名色的緣，這是毫無道理的。 因此應該說行緣是名色，而不是識的緣。如果說別人不承認結生的名色以識為緣，那麼就說’識緣名色是什麼’。如果不這樣承認，那麼就應該說明識是名色的什麼緣。 爲了避免被他人的言詞所趁，說到’如果說是后時的緣’。即結生剎那之後的名色是由識緣所生。對此，論主說’它與結生名色有什麼差別’等。后時的名色與結生名色有什麼差別，為什麼你認為后時的名色是從識緣所生而前者不是，前者是從行緣所生而後者不是。 爲了總結而說’因此行緣即是名色’等。因為名色沒有差別，所以行緣即是名色，何必另外推測結生識支？爲了總結前面的觀點，說到’因此結生識’等，這只是表達的方式而已。 基於第二種觀點，說到’六識聚的熏習’等，這也只是表達的方式而已。經部師不相信而問’為什麼’，對此論主說’識’等。這樣，識不能在自身產生異熟習氣或等流習氣，因為對自身起作用是相違的。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གཉིས་མི་སྐྱེད་ དེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ན་དེ་མ་བྱུང་ངོ་། །དེ་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བྱུང་བ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་མི་སྐྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་འགགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་འགྱུར། འདི་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སེམས་མེད་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་དང་ གཟུགས་མེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ ཐབས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ གིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་དོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལྡོག་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་ལྡོག་པ་ པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ལྡོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཙོ་བོ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་ནུས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ལས་གང་གི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་སྤངས་ན་འཁོར་བའང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ལྡོག པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་དེས་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ཇི་ལྟར་མི་ རུང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བ་ལ།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྤོང་ངོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་ གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མངོན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

對此有人認為’將在後來產生’這樣想，因此說’也不是隨後生起’等。對於隨後生起的識也不產生兩種習氣，因為此時它尚未生起。因為未生起，所以它不是實有。若問當生起時將會產生，因此說’生起時也不是’等。對於隨後生起的識也不產生，因為前識是產生習氣的因，它是剎那性的，所以當時已滅。因此在何處產生習氣？ 爲了顯示這其中的另一過失，說’在無心等入等時’等。在無心滅盡等至等時，不可能生起被諸行熏習的心，因此將無以識為緣的名色。因無名色，所以從六處乃至老死都將不存在。因此輪迴的流轉將不存在，一切眾生將不需努力而解脫。 如是破除他宗后，爲了以總結方式顯示自宗，說’因此無明緣行等’。由於如是他宗兩種觀點都不能成立輪迴流轉，所以無明緣行，由彼等所熏的阿賴耶識即是行緣。以阿賴耶識為緣，在結生時有名色等，此中無過失。 為顯示還滅不應理，說’輪迴還滅也’等。若無阿賴耶識，則輪迴還滅不應理。若問為何不應理，說’輪迴之因’等。如是輪迴之因是業和煩惱。其中煩惱是主要因。若問為何彼等是主要，說’如是以煩惱力’等。如是以煩惱力，業能引生後有，其他則不能。如是能引生後有的業也是以煩惱力而有，非由他因。因此煩惱是主要的，是輪迴流轉的根本因。 因此斷除彼等則輪迴將還滅，其還滅非由他因。若問如是又將如何，說’無阿賴耶識’等。若不承許阿賴耶識，則不應理斷除煩惱。因不信而問如何不應理時，成就論者說’現行煩惱或’等。此易懂故未釋。 依第一分別，說’若謂斷除現行’等。當瑜伽師入于道時，煩惱怎會現行，如是說斷除現行是不應理的。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་ཚེ་ཡང་མི་སྤོང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཚེ་ན་ནི་གཉེན་པོ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ ས་བོན་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོས་སྤོང་ན།ཁྱེད་ནི་དེའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ཅི་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་འགྱུར་དུ་དོགས་ནས། ཅི་སྟེ་གཉེན་པོའི་སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ གཉེན་པོའི་སེམས་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དྲི་མས་དྲི་མ་བཀྲུར་མི་རུང་བ་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་ན་དེས་ཅིར་འགྱུར་ སྙམ་པ་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བ་ལྡོག་མི་སྲིད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ས་བོན་གྱི་གཞི་གང་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ཁས་བླངས་ན་དེས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གང་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་རྙེད་པའི་སེམས་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ དག་འབྱུང་བ་དག་གིས་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོས་སེལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ དེ་བསལ་ན་གནས་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་བོ། །དེ་ཐོབ་ནས་གང་གི་ཚེ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་བོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ལས་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པར་གྱུར་ པ་དེའི་ཚེ།ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། ཡང་འབྱུང་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཐུ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན། འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་དེ།དེ་ཉིད་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་འདོད་པར་བྱའི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

就第二種分別而言，說’因為住于斷除彼之道’等，如是瑜伽師住于斷除煩惱之道，因此在種子時也不斷除。對於’為何’之疑問，說’因為在彼時除對治外未承許其他任何’等。如是，若煩惱種子所住之處由其對治斷除，你們在彼時除對治外不承許其他任何。 恐有他人言詞之機會，故說’若是對治心自身’等。若許對治心自身具有煩惱種子則不應理。如是，具有煩惱種子者成為彼煩惱之對治是不應理的，如同不能以垢除垢一樣。 對於’若不斷除煩惱種子將如何’之疑問，說’未斷除煩惱種子者’等。只要未斷除煩惱種子，輪迴就不可能止息。爲了以總結方式顯示自宗，故說’因此必定’等。 因為如是無阿賴耶識則無任何種子之所依，故必定應承許阿賴耶識與異於彼之諸識俱生的煩惱及隨煩惱為滋養自種子而熏習。若問’承許彼能成就何事’，故說’若得如力量般轉起彼熏習’等。 當阿賴耶識被煩惱及隨煩惱熏習時，因此若得具力之諸熏習轉起，則從名為阿賴耶識之成為因的特殊所得之心自身所生起的諸煩惱及隨煩惱，其種子住于阿賴耶識者，由與名為阿賴耶識者俱生的煩惱對治而除遣。如是若有阿賴耶識則能成就斷除煩惱。 若除遣彼煩惱種子，則由彼處亦不生諸煩惱，因此獲得有餘涅槃界。獲得彼已，當先前業所引之壽命盡時，由無結生相續故，獲得無餘涅槃界。 若謂’雖已斷除諸煩惱，若有業則將與他生結生相續’，故說’雖有業’等。當諸煩惱斷除時，雖有業，由無俱有因故，無再生結生相續之力，因此彼時不與他生相續。 為顯示自宗之總結故，說’如是若有阿賴耶識’等。因為如是若有阿賴耶識，則有輪迴之趣入與還出，非為他故，除眼等諸識外別有阿賴耶識，應許唯彼為一切種子，必定不應承許其他。

།རྒྱ་ཆེར་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོའི་བཤད་སྦྱར་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་བྱས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ་སྟེ་ཐ་མ། འོག་ མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཅིག་ལ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ གང་གིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གང་གིས། དངོས་ཅི་ཡང་རུང་བ་གང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོར་བརྟག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ནང་གི་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མཐའ་ཡས པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཉིས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་བརྟགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནང་གི་དངོས་པོའམ། འོན་ཏེ་ཕྱིའི་ དངོས་པོའམ།ཐ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་ཡིད་མ་ཆེས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་ཏེ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རོ་དང་འདོད་པ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ ན་སྟག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟག་འོངས་སོ་ཞེས་ཐོས་ནས།དཔའ་བོ་དང་སྡར་མ་ལ་སོགས་པ་རྒོལ་འདོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གཅིག་པའི་མེད་པ་ལ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་རུང་ངོ་། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ ཀྱི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁུངས་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཞན་དབང་གི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།

廣大的觀察即是五蘊的釋論，由上座智堅所作而了知。第五品即最後。爲了與下文相連，說’如果這些唯是識’等，這是容易理解的所以未作解釋。宗派論師說’唯識性中安立三自性故無相違’等。 如是唯識性中安立彼等三自性，因此此處與經無相違。對於一中安立三性不信而問如何時，宗派論師說’任何分別’等。任何分別，任何所分別的事物，彼等一切應視為遍計所執自性，如是彼亦無事，此是本論之義。 註釋者為顯支分義故，說’以內外事物分別差別’等。如是有些所分別是內的，有些是外的，因此以其差別顯示分別無邊故，論師說’任何分別’。為顯第二支分義故，說’任何所分別事物’等。若是內事物所分別，或是外事物所分別，乃至佛法所分別，彼等皆應視為遍計所執自性。 恐有人不信，故論師說遍計所執自性之因相即’彼無’。為解釋此義，說’任何分別境之事物’等。如是唯於一身等事物，以貪慾者等差別而生多種互不相應分別，如見無虎而聞’虎來’，勇士與怯者等生起戰鬥欲及恐懼等。 若想事物自性即如是轉變，故說’於一事物無’等。彼一事物不應成為互不相應多種自性。彼無亦不應如是。為總結故，說’是故此等一切’等。由於如是分別境無事，故此一切世間唯是分別，因為是分別境增益的自性故。 此處引證說’經中亦’等。色等彼等如凡夫執著，勝義中實非如是有，此是本論之義。為與下文相連，說’遍計所執之後’等。對於彼是何者之想，說’依他起自性’等。此是所分別故為分別，即心心所等。分別自性應視為依他起，如是彼從諸緣生起，此是本論之義。

། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་སྟོན་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན ལས་བྱུང་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་རྟོག་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་དད་པ་དག་ནི་ཀུན་རྟོག་ པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཞེས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡོངས་ སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་དབང་བྱས་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྲུན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པ་ནི་དེ་ལ་སྔ་མ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་ བྱ་སྙམ་པ་ལ།མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་སྦྱར་རོ། །སྔ་མ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་སྦྱར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པ་དེ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྒྲོ་ བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཅི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཞན་དབང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་རྟག་ཏུ་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འདོད་དོ། །བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

對於’分別’和’緣起’這兩個詞語表示什麼的疑問，‘分別’在此等詞中表示：此處’在此’是指特徵的詞語。以’分別’之詞顯示依他起的自性。以’緣起’之詞顯示稱為依他起的生起之因。 對於分別是什麼的疑問，說’于彼分別’等。以善等差別的三界心和心所差別即稱為分別之詞。 此處引用經證說’如何’等。如《辨中邊論》中說：三界心和心所即是虛妄分別。‘分別’和’遍計’是同義詞。 對於為何稱彼分別為依他起的疑問，說’由其他因緣’等。如是由其他因緣所支配故稱為依他起。‘支配’是指生起和產生的意思。 爲了明顯說明這一點，說’異於自身的因緣’等。這是容易理解的所以未作解釋。爲了與下文相連線，說’已說依他起’等。這只是表達含義而已。 對於這是什麼的疑問，說’成就即是于彼前者’等。遍計所執和依他起在一切時中永遠分離，即是圓成實自性，這是《攝抉擇分》的含義。 對於如何稱為圓成實的疑問，說’由無變異圓成實’等。如是彼無變異故稱為圓成實。 為顯支分義，說’于彼即是’等。‘于彼’是與依他起相連。‘前者’是與遍計所執相連。因為于彼分別上遍計執為所取能取事，所以如此相連。 對於為何稱所取能取為遍計所執的疑問，說’于彼如是于彼’等。如是于分別中無有所取能取二者而遍計執，因此二者皆是遍計。 說明支分義后為顯《攝抉擇分》義，說’彼所取能取與’等。前說的所取能取與依他起在一切時永遠分離，即是圓成實自性。 如是唯識性有三種自性：如是唯識以自體是依他起自性。于彼遍計所取能取者是遍計所執自性。彼與二者永遠分離即是圓成實自性。 對於圓成實是否異於依他起的疑問，說’故彼即依他起’等。爲了解釋這點，說’故彼即’等。如是與遍計所執自性和依他起永遠分離性即是圓成實。分離性即是法性。

།ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་གཞན་ དུ་ཡང་མི་རུང་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གོ་ཀུན་བརྟགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་སྟོང་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་ཆོས་ཉིད་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ལ་ སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་འདྲའོ།།ལམ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པའི་དཔེ་སྨོས་པ། མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞིན་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །མི་རྟག་པ་འདི་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གོ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དེ་བསྡུ་བར་མི་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞིག་ནས་མེད་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཇིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ། །རིགས་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་ནི་དེའོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ གཞན་གྱི་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གང་གིས་འཛིན། མི་འཛིན་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་མ་མཐོང་བར་དེ་ མི་མཐོང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དབང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་མ་མཐོང་བར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་མ་མཐོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ།ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་མི་འཛིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།

法性若加以觀察，既不應是他性，也不應是非他性。圓成實性是依他起的法性，因此應當了知圓成實性既非依他起的他性，也非非他性。 若問為何，則說’假若’等。如是，若圓成實性是依他起的他性，則遍計所執不能使依他起性成為空性，如此則成為另一事物。因此，如何將彼攝入于彼中，法性是所攝，如聲等之無常性是所攝。 為顯示第二方面的過失，說’若是非他性則如是’等。若圓成實性成為非依他起的他性，則圓成實性也不成為清凈所緣，如同依他起是雜染自性故非其所緣，圓成實性亦復如是。若依他起也不成為雜染自性，則因非圓成實性的他性故與圓成實性相同。 此處道是以清凈之名顯示。為說明非即非離的比喻，說’如無常等而說’等。為解釋此義，說’譬如無常性’等。此易解故未作解釋。為顯示無常性是即是離的過失，說’若離諸行’等。若無常性是異於諸行，則諸行不成為無常性，此即是說彼等不攝彼。 若成為非他性，則諸行成為壞滅無體性，如同無常性是壞滅自性一樣。此理趣于苦性等亦當說，如是若苦性異於諸行，則諸行不成為苦性體性。若非他性，則諸行成為苦性體性，此是其觀點。 為與偈頌相連，說’若依他起無所取能取’等。若依他起中無真實的所取能取，則如何以何而執取？若不執取，則應說如何知其存在？因此說’不見彼則不見彼’等。 只要未見圓成實性，則不見依他起，此是攝抄的意義。為顯支分義，說’不見彼者’等。‘不見彼’是與圓成實性相連。‘不見’是與依他起相連。 若問為何不見彼而不見，則說’出世間無分別智’等。如是，只要未以出世間無分別智所見的圓成實性體性，則不執取依他起識，如是依他起體性是出世間智后得的世間、出世間智的境界。

།དེ་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་མ་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་མཐོང་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མ་མཐོང་བའོ། །མ་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐུར་མས་མ་ཕིགས་པའོ། །མངོན་ སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའོ།།ཡང་ན་ཕྱི་མས་སྔ་མ་བཤད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།།རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལ་བྱའོ། །འདི་ནི་དག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དག་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་འཇིག་ རྟེན་པའོ།།དེ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཞན་གྱི་དབང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་འདི་ སྐད་དུ་འཆད་དེ།བརྒྱལ་ལ་ལ་ཞིག་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཐ་མལ་པ་ཕལ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཐ་མལ་པ་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བྱས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བར་དེ་མི་མཐོང་གི་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་རྣམ་པ་དང་། བྲག་ཅ་ལ་སྒྲའི་རྣམ་པ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལ་ ཟླ་བའི་རྣམ་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དེས་མེད་པར་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་རྣམས་རྣམ་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་ སོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེས་གཞན་གྱི་དབང་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གཟུངས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུས་པ་རྣམས་སུ་བཞེད་དེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་གང་ཇི་སྙེད་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་དག་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་པའོ། །དེར་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་པས་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་ པའོ།

關於’未見到’即是未了悟、未現證這一說法，‘未見到’是指未被聖者智慧眼所見。‘未了悟’是指未被無漏智慧之針所刺破。‘未現證’是指未被出世間現量所現證。或者說，後者解釋前者。 其後得智是世間智慧的對境，這裡’其後得’是指從其後所得。‘其’是指出世間智慧。‘后’是指力量。這既是清凈的，又是世間的，所以是清凈世間智。因為是由出世間智慧力所獲得故為清凈；因為有所取能取的顯現故為世間。這既是其後得，又是清凈世間智，這是總結。 因此說明由出世間智慧力所獲得的清凈世間智慧能執取依他起。那些認為依他起是出世間智慧對境的人們，並未理解依他起的特徵。如何能說依他起是分別的本性時，它又怎能成為出世間智慧的對境？ 如果有人這樣解釋：爲了將清凈世間后得智與普通世俗本性的運作區分開來，特別加上’出世間’這個詞來表明非普通本性，那麼這樣解釋則無過失。 為總結而說’因此未見圓成實’等，因為依他起是出世間智慧力所得的清凈世間智慧的對境，所以未見圓成實時就不見它，但並非完全不見。 這裡引用經證：如《入無分別陀羅尼》中所說等。其中說到后得智了知一切法如幻等。這是說，如同在木頭等上顯現象等相，陽焰上顯現水相，回聲上顯現聲相，水月上顯現月相，變化上顯現眾生相，了知者知道這些相都是無實的。同樣，清凈世間智也了知心與心所顯現為能取所取的諸法離開那些相。 或者說，如同幻等是由他緣所生，依他起也是由他緣所生，因此說與幻等相似。 如何說這能表示依他起呢？為此說’此中諸法’等。經中所說的諸法是指攝於依他起的諸法，如是大乘中所說一切如幻等，都是依據依他起自性而說的。如此表明依他起為清凈世間智所執取。 關於圓成實是什麼樣的疑問，說’圓成實’等，圓成實自性即如虛空般智慧一味。于彼智慧一味故稱智慧一味。

།རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ནི་ནམ་ མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་ཚུལ་གྱིས་སྔར་སྨོས་པ་ཉིད་ ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཟུངས་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཆོས་དག་དེ་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ཞིག་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཉིད ཙམ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་དོ། །ཡང་མདོ་དང་འགལ་བ་གཞན་གྱི་ལན་གདབ་པར་འདོད་ནས་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཞག་པའི་ ཕྱིར།གཞན་གྱི་དབང་རྫས་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྫས་སུ་འདོད་ན། མདོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ སྨྲ་བས།འགལ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན་འདི་ལྟར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རིགས་གྲང་ན། གཞན་གཉིས་ ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གང་བསྟན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བས། ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་གྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བརྗོད་ནས་ ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་ཅི་འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་མི་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱས་པས་དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་བྱས་པ་དེ ཉིད་ཀྱིས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟགས་པའོ།

所謂’一味’是指同一相，譬如虛空因為沒有種種差別所以是一相，是智慧的境界，圓成實性也是如此，這是其意義。某些文字中說圓成實性和智慧如同虛空一味。 此中的含義是這樣的：圓成實性的自性如同虛空一味，即是一相。智慧也是一味，即是一相。這個解釋是以兩種方式說明前面所說的意義。 這裡引用經證：如所說等，剛才所說的這些法，都是出世間無分別智慧如同虛空界那樣所見到的，這是在那個陀羅尼中所說的。 如果問這些法是如何被見到的？為此說’因為只見到依他起法的真如的緣故’。也就是說，出世間智慧只見到稱為依他起的諸法的真如。那個真如如同虛空是單一的本性，因為在一切心和心所中都平等地沒有所取和能取的實體，所以真如中沒有種種差別。 又爲了要回答與經典相違的其他問難，為建立對方的觀點而說’如果依他起是實體的話’等。如果承認依他起自性是單一實體，那麼經中怎麼說’一切法無自性’？又怎麼說’無生無滅’呢？對此，宗派論師說’沒有相違’，與經典完全不相違。 怎麼不相違呢？如此，‘自性有三種’等所說，這樣依他起等三種自性的三種無自性，基於此密意而說一切法無自性，這是《攝抉擇分》的意義。 爲了說明支分義，說’唯有三種自性’等，這個容易理解所以不解釋。如果依他起自性因為是實有而合理，那麼其他兩種如何成為自性呢？ 說’似乎由各自的相而有’等，以所說的任何相為其自相，由此一切似乎都存在，因為存在所以三者都稱為自性。 爲了說明三種無自性的名稱，說’三種無自性是’等，這個容易理解所以不解釋。什麼是一切法？說’一切法是’等。 這樣說明支分后，現在爲了說明三種自性是怎樣的無自性，說’第一是由相’等。第一唯由相而無自性。第二由不自生而無自性。第三是勝義無自性，這就是真如。這是《攝抉擇分》的意義。 爲了解釋註釋所作的內容，說’第一是遍計所執自性’等。遍計所執自性唯由相而無自性，以其相如何安立，即由此顯示它是無自性，這樣其相是遍計。

།བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མི་ཤེས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འདི་བྱས་ཀྱི། དེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱེད་དེ། སྤྱི་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པས་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི།དེ་དག་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཞན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་གི་དེ་རང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རང་གི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་ བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་དམ་པ་ཡང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་དེའི་ དོན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའོ། །འདིར་དོན་ནི་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དྲི་ མ་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དག་པ་དང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པའོ། །དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་ ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

爲了說明所觀察的相，故說’色的相是存在於色中’等。爲了向無知的人說明，即如色的相是存在於色中。受的相是感受等，這是了知諸法的方便，但這不是諸法的勝義自性。如此作為外相，共相併非實有。 譬如爲了標示房屋等，雖以旗幟等作為標示，但那些旗幟等並非是房屋等的自性。同樣，存在於色中等雖作爲了知諸法的相，但它們並非是其自性。因此，色等無有自性，遍計所執如同虛空花一樣以自性而無自性。 若問其他是什麼，說’依他起自性’等。即如此由他力而生，它並非自身實有，因此無自性。故此說明由離自體而無自性。此處’事物’一詞是指生起。 爲了對此作另一解釋，故說’如是’等。如是所現的能取所取相，依他起並非如是生起，因此稱為生無自性。故此說明它是離顯現相的自性，故無自性。此處’自性’一詞是指生起。 爲了說明第三種無自性，故說’法之勝義亦即是’等。如是依他起諸法的勝義即是圓成實自性，因此由於是無能取所取的自性故無自性。 若問為何圓成實稱為勝義，故說’勝義是’等。如是因為無上故為勝，即出世間智。那是其義，因此為勝義。此處’義’是指所緣。 爲了對此作另一解釋，故說’或如虛空’等。譬如虛空遍一味、一相。如是圓成實亦是無垢性和不變性一味一相。因此稱為勝義，因為它既是義又是勝。故此說明爲了清凈和顯示而說勝義。 解釋支分義后，爲了說明總義，故說’如是圓成實自性’等。如是圓成實自性即是依他起自性諸法的勝義，因此圓成實自性稱為勝義無自性。 所說’其法性’是顯示圓成實與依他起相關的理由，如是它是依他起諸法的法性，因此是它們的勝義。若問若是它們的勝義，為何成為無事，故說’圓成實是’等。如是圓成實是無事的自性，因此稱為無自性。

།ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་གཞན་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དངོས་ པོའི་ངོ་བོ་ལ་བྱའོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལྷག་མ་བཤད་པར་འདོད་དེ། མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་འདྲི་བའི་དོན་དེ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱང་དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྗོད་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མི་གཉིས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་འགག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དུས་ཐམས་ཅད་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དག་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དུས་དག་ན། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།རང་བཞིན་དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ནམ་ཡང་ཡོང་མི་འདོར་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཅིང་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ ལ་སོགས་པ་ནི་རྙོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཅི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེའམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ནམ་ཞེ་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། འདི་སྐད་དུ་དེ་ཚེ་དེ་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མིང་ལ་སེམས་དེ་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་ པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་།རྩེ་མོའི་དུས་དག་ན་གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། བཟོད་པའི་དུས་ན་མིང་ལ་སེམས་དེ་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ། གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ལ་སེམས་གནས་ཏེ།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ཙམ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་འབྱུང་གི་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བྱ་སྟེ། མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者說’無實物’這個詞是指離他空性，是指實物的本性。想要解說餘下的偈頌，爲了作銜接，‘是否唯獨勝義’等所說的問題，因為問題的意義容易理解所以未作解釋。論師說：‘不是的，真如也是彼’。 ‘真如’一詞是指圓成實，不僅僅是勝義一詞。爲了說明’亦’字的含義，說’亦字’等，不僅僅在此處說，而是要說法界的一切異名，即如空性、實際、無相、不二性、無分別界、不可言說性、不滅、不生、無為、涅槃等。 若問為何稱為真如，說’因為一切時中如是存在故為真如’等。爲了解釋這點，說’如是凡夫’等，因為在凡夫等時中一切時中如是存在，所以稱為真如。這是說在凡夫、有學、無學的時候，一切時中心和心所都離能取所取，其自性他們永遠不捨棄，因此離能取所取性，對他們如是存在且永不改變，故稱真如。譬如水等即使在渾濁等時也住于自性。 爲了與下文銜接而提問，說’是否如真如’等，如同圓成實性稱為真如一樣，唯識性是否也是真如？還是唯識性是一個，圓成實性是另一個？論師說’彼即唯識性’，即圓成實性就是唯識性，不是其他。 若問為何，說’因通達極清凈相故’。如是通達圓成實性即通達極清凈相，因此彼即是唯識性。為說明通達極清凈相的理由，說’爾時唯見彼，心住于名中’等。當瑜伽師在暖位、頂位時破除所取，那時在忍位心住于名中，即見到離所取相時唯見名。這是說當破除所取時，心安住于唯識性中，了知唯此識現為色等顯現，而無色等實義。此處’名’字是指唯識性，因為經中說’名是無色蘊’。

།དེ་ལྟར་མིང་ལ་སེམས་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་དམིགས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་མི་དམིགས་ན་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་ པའི་སྒྲ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རེག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱའོ། །རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་བོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདིར་ཁུངས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཅི་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ལམ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་འདི་ཉིད བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་འདི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་གསལ་བར་འཐད་དོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་།རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཡིན་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་འདི་མཐའ་དག་མིག་ལ་སོགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གྲུབ་ པའི་མཐའ་སྨྲ་བས།ཇི་སྲིད་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། དེ་དག་གི་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་མ་ལོག་ན་འདིས་འདི་ འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་སོ།།ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཇི་སྲིད་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གནས་ཀྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཛིན་ པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མི་སྤོང་ངོ་།།འཛིན་པ་གཉིས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བག་ལ་ཉལ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།མ་འོངས་པའི་འཛིན་པ་གཉིས་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ས་བོན་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བག་ལ་ཉལ་ཏེ། བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是住心於名時，在殊勝法位時將舍離緣于分別，因為當不緣所取時即不緣能取。分別聲是指能取相。 當如是破除所取能取時，其後生起見道時，由修力觸無緣界，即是通達法界之義。無緣界聲即是指法界。觸即是通達及現證之間義。由修因即是由修力之義。 當通達法界時，漸次增上殊勝，獲得解脫一切障。亦獲得禪定等功德自在。此時觸無緣界即是此處之依據。 若問’即彼唯識’此說何義？說’即彼’等。‘即彼唯識’此說現證之時。或者，道亦是圓成實性，故說即彼唯識性，因此出世間智以唯識聲而說。如是彼將通達極清凈相，極清凈相即是通達法界之義。 為顯此義故有二偈，偈義如前。此解釋中現證義明顯可取。為與下文相連故問：‘若此等唯識’等。若唯識離所取能取，為何眾生於眼等執著認為取色等？ 成就論者說：‘乃至未住唯識性’等。乃至有情諸識不住唯識性之時，彼等二取習氣不轉，彼未轉時執著認為此能取彼。 又為作另一偈頌關聯故說’或者何’等，其義已說。成就論者說：‘乃至未住唯識性’等。 為釋此故，說’乃至心之法性’等。於心法性唯識性中，乃至瑜伽師識不住而執著所取能取時，不斷二取習氣。 若問何為二取？說’二取’等。執著所取及執著能取即是二取。 為顯習氣故說’彼習氣’等。為生未來二取，由二取于阿賴耶識中所植種子即是習氣，即是熏習之義。

།དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྲིད་དུ་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་གནས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ། འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མི་སྤོང་ངོ་། ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདིར་ནི་དོན་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པ་དེ སྲིད་དུ་ནང་གི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ཡང་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་དོན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་གོ། །ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་ན་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་དམིགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ནང་གིའམ་ཕྱིའི་ཡང་རུང་སྟེ། དམིགས་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་ག་ ལ་འགྱུར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཉེས་པར་བསླབས་པ་གང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ བསྙེམས་ནས་ང་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དག་པ་ལ་གནས་ཏེ།ང་གཟུང་བའམ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་རྟོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་བྱ་སྟེ།མདུན་དུ་བཞག་པས་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་གཅམ་བུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་པ་གསལ་བ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་སྙམ་པ་ལ། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་དམིགས་པར་ཟད་དོ། །འདིའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཛིན་པ་མཚན་མར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པ་འབྱུང་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།མདུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མངོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་མངོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་བྱས་ནས།མདུན་དུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་མང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མང་བས། དེའི་ ཕྱིར་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱའི་ཆ་ཙམ་ཞིག་དམིགས་པ་བྱས་ཏེ། མདུན་དུ་འཇོག་ན་ཡང་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是說明詞義后，為顯示偈頌之義，說’乃至無二相’等。即乃至瑜伽師心未住于離能取所取二相之唯識性之時，不能斷除二取習氣。 為顯示第二偈頌之義，說’此中外境所緣’等。此中所說之義為：乃至未斷外境所緣，則內能取所緣亦不能斷除。是故有情作是念：‘我以眼等取色等’。 為與下文相連而問，故說’今當說此’等。當瑜伽師緣離境之唯心時，是否安住心性耶？成就論者答：‘非也’等。 應知此非安住心性。當生起’此唯是識’如是相而執取時，即於前置任何所緣。若前置任何所緣，則非安住唯心，以遮遣一切其他所緣而緣唯心故。 乃至思惟任何內外所緣時，豈能安住心性？為作其他偈頌相連，故說’或增上慢者’等。 為除邪慢瑜伽行者，僅聞唯識分別論即生憍慢，謂’我安住清凈唯識性，我于能取所取皆不分別’者之增上慢故，說’此等唯識性’等。 複次，緣唯識性而前置，非為安住彼，乃是虛偽行於明顯能取所取所緣。若問如何緣？說’此等唯識性’等。 唯以’此等唯識’之相而緣。為顯示此異名故，說’能取’等。即能取相、執著、彼相生起等。 ‘前’即’現前’，謂於心現前之義。‘置’之解釋為’如所聞而意置’，即如所聞而以意緣唯識性而前置之義。 復為說明其他支分，說’瑜伽行所緣眾多’等。以所緣眾多故，說’任何’。即使緣唯識性少分而前置，亦非安住彼，為顯此義故說’任何’。

།གང་དག་འདིར་ཀེང་ རུས་ལ་སོགས་པ་འདོན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སྐབས་མ་རྟོགས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་པས། སྐབས་འདི་ལ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན། དེས་དེ་དག་ཉེ་བར་དགོད། འདི་ལྟར་དེ་དག་ ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་སྣང་སྟེ།དེ་ནི་འདིར་སྔར་བསྩལ་ཟིན་ཏོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡན་ལག་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཙམ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དམིགས་པ་མ་སྤངས་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་དེ།དེའི་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་གཞན་གྱིས་དྲི་བའི་ཕྱིར། ནམ་ཞིག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པ་མ་ལོག་ཅིང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ།ནམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ནམ་ཞིག་ན་ཆོས་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་ བས།ནམ་ཞིག་ཤེས་པས་དམིགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསལ་ནས་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་ བ་མེད་ན་འཛིན་པའང་མེད་དོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་མི་མཐོང་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ལ།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་སྟེ་མི་དམིགས་ཀྱང་། དམུས་ལོང་བཞིན་དུ་མཐུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་ སེམས་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཞེན་པ་ལ་བྱའོ། །འཛིན་པའི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ སེམས་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདིར་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། གཟུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་ཡོད་ན་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བ་ མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱི། གཟུང་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ བག་ལ་ཉལ་ཡང་སྤོང་ཞིང་།རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དམིགས་ པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པས་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་ལ་བྱའོ།

那些在此處提出骷髏骨等的人們沒有理解這個語境。因為這是’如果將任何唯識性放在前面’這樣的語境，那麼在這個語境中與骷髏骨等有什麼關聯呢？他們應當解釋這些。 這樣，那些顯現為外境般的所緣，這在此前已經說明了。爲了說明非此之外的其他支分，所以說’彼不住于唯識’等。如此，若未斷除唯識的所緣，即是唯識性的所緣，彼不住于彼。爲了與下文相連線，爲了他人提問，所以說’何時斷除識之能取’等。 如果這樣，當知識尚未遠離識之能取，也不住于唯識之時，應當說明何時能斷除識之能取，何時心能安住於法性。對此，宗派論師說’何時智慧于所緣’等。當完全遣除所緣，心外之識不緣時，彼心即住于唯識，如此’無所取則無能取’，這是《攝抉擇分》的含義。 爲了註釋者廣泛闡述，所以說’當於所示所緣’等。當於所示等所緣的心外之識不見不取且無執著，雖然如實見到彼亦不緣，但並非如盲人般無力，此時斷除識之能取，心亦安住於心之法性。 此處’識’字是指執著。‘能取’字是指執著。因此，此時說明斷除對能取的執著。為何此時心安住於心之法性呢？在此說明理由，說’無所取’等。 爲了解釋這點，說’若有所取’等。如此，若有所取則成能取，若無所取則不然。因此，若無所取則了知亦無能取，而不是僅了知無所取。 思及破除所取能取有何功德，所以說’如是于所緣’等。如此，當破除所取能取時，由於不分別所緣境與能緣心，出現平等性出世間智慧，並斷除所取能取執著的隨眠，心安住于自心法性即所謂唯識。 所緣境與能緣心平等故稱為平等，即是出世間智慧。如同于所緣境無分別且無執著一樣，于能緣心也無分別且無執著，這是詞義。‘平等之平等’是指極其相同。

།འོག་མ་དང་ མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་ལ་ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་ ཞེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ནི་སེམས་མེད་མི་དམིགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་མེད་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། གནས་གྱུར་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དང་། བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།དགེ་བ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བས་འབྲས་བུ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆེའོ། །གནས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །སྐུ་གཉིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།།སེམས་ཉིད་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་སེམས་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་གཞན་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ སེམས་མེད་པའོ།།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེས་གཟུང་བ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདྲིས་པར་མ་བྱས་ཏེ།མ་གོམས་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྒལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ།།གནས་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའི་སྒྲས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །གནས་ནི་གང་ཡིན་འགྱུར་བ་ནི་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་ཀྱི་སྒྲ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་བར་བལྟའོ། །གནས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་དང་། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ལོག་པར་གྱུར་ན།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལས་སུ་རུང་བའི་ངོ་བོ་དང་། ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ངན་ལེན་ལོག་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལོག་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལོག་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཏེ། ལས་སུ་མི་རུང་བ་ལ་བྱའོ། །གཉིས་སུ་སྣང་བའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བ་ལ་ བྱའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་གྱུར་པ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་གང་སྤངས་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གྲུབ་པའི་ མཐའ་སྨྲ་བས།གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་ན་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

爲了與下文相連線而提問，‘如果這樣唯識’等所說的，當破除所取能取，安住于唯識性時，對於那個心應當如何稱呼呢？ 宗派論師說：‘那是無心不可得’等，即無心、不可得、出世間智慧、轉依、無漏界、不可思議、善、所依、安樂、解脫身和法身等，這是攝略本論的含義。 爲了顯示偈頌所攝義，註釋者說’以這兩偈’等。這兩偈顯示了唯識瑜伽士依止見道，逐漸殊勝進展所獲得的圓滿果位。 無心、不可得、出世間智慧等是見道的特徵。轉依等是逐漸殊勝進展。二身是圓滿果位。 若心本身是所證，為何說它是無心和不可得呢？對此說’彼無能取心’等。即出世間心中無有其他能取之心，因此說無心。因為出世間心不緣取任何所取，所以說不可得。 那麼為何稱為出世間呢？說’世間未曾習’等。即未曾習練、世間中無有生起、無分別，因此超越世間，所以稱為出世間智慧。 為顯示轉依，說’此智慧之後’等。即在出世間智慧之後轉依，因此以轉依之名說此。 何為所依？何為轉變？為此說’所依亦’等。此處應當理解所依一詞是指含種子的阿賴耶識。 如是所依的隨眠自性、異熟自性、二取顯現自性轉變時，依次成為堪能性自性、法身自性、無二智慧自性，這稱為轉依。 隨眠轉變則成堪能性。異熟轉變則成法身。二取顯現轉變則成無二智慧體性。 隨眠一詞指煩惱種子，即不堪能性。二取顯現一詞指所取能取顯現。無二一詞指無分別智慧。 如何獲得此轉依？為此說’此轉依亦’等。應當說明捨棄什麼而獲得所說的轉依。 宗派論師說’斷除二種隨眠’等。斷除二種隨眠即可獲得。

།རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་འདིར་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སུ་བཞེད་དོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ལ་བྱའོ། །འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན སྤངས་པས་འཐོབ་སྟེ།གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཞེས་སྨོས་པའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་འཐོབ་སྟེ། གང་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །དེ་ཉིད་འདིར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་གནས་ གྱུར་པ་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁུངས་སྨོས་པ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འཆིང་བར་ཤེས་ པར་བྱའོ།།སུའི་འཆིང་བ་སྙམ་པ་ལ། དེར་ནི་གཉིས་ལ་གཉིས་འཆིང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པའི། །མཚན་ཉིད་དེས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ལ་འཆིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་ པ་ས་བོན་ཀུན་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཡོད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འགྲེལ་ པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འཆིང་བའོ། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ གྱི་ས་བོན་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ནི་དེའི་འཆིང་བའོ། །ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་བཤད་ནས།གོང་མའི་སྐབས་ཀྱི་འཕྲོ་ལུས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་མེད་པས་ཟག་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབྱིངས་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དོན་ནི་འདིར་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲར་བཟུང་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་ལ་དཔེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དང་། འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བརྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་བརྟན་པ་ དང་།མི་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །འདི་ལྟར་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

爲了顯示兩種情況，說’二’等詞。煩惱障的習氣和所知障的習氣，在此處被認為是兩種習氣。對於什麼是習氣這個問題，說’習氣是’等詞。不適宜作為所依的是稱為習氣。從真實義來說，習氣是指煩惱障和所知障的種子。 爲了顯示這個的分類，說’轉依也’等詞。其中一個是通過斷除聲聞和獨覺種性所具有的習氣而獲得的，即所說的’解脫身’。另一個是通過斷除菩薩所具有的習氣而獲得的，即所說的’大牟尼法’。應當了知，在此通過斷除兩種障礙的差別而顯示有上和無上的轉依。 爲了顯示兩種障礙而引用教證，說’此處偈頌’等。兩種障礙的本質是執取的識，應知是束縛。對於是誰的束縛這個問題，說’于彼二者有二縛’。阿賴耶識以障礙為特徵，束縛聲聞等種性和菩薩二者，這是其意思。 ‘煩惱種子一切種子’這句話顯示了兩種障礙。阿賴耶識中具有兩種障礙的種子，因此這樣稱呼。因為那個阿賴耶識具有一切種子，且具有煩惱種子，所以這樣稱呼。 註釋者爲了顯示支分的意義，說’二’等詞。煩惱種子是聲聞等種性的束縛。兩種障礙的種子是菩薩的束縛，兩種障礙的種子之聲顯示為一切種子。 為什麼這稱為菩薩的障礙呢？為此說’彼等斷除’等詞。如此，若斷除兩種障礙，則獲得一切智性，因此兩種障礙是其束縛。 解釋偈頌后，爲了解釋上文未完的部分，說’彼即無漏及界’等。轉依的差別即是無漏和法界，如此因為無有習氣而離一切漏，因此是無漏。又因為是聖法的因，所以稱為界。如此因的意義在此以界聲理解，因為它是一切聖法的因。 如何不可思議呢？為此說’不可思議是’等詞。如此因為不是尋思者的境界，如此因為是諸聖者各自證知，如此因為它無有譬喻，因此是不可思議。 如何是善呢？為此說’善是’等詞。如此因為是清凈所緣，如此因為是安樂，如此因為是無漏法性，因此是善。 如何是堅固呢？為此說’堅固是’等詞。如此因為善逝是堅固和不盡的，因此是堅固。 如何是樂呢？為此說’樂是’等詞。因為是常，所以是樂。如此，凡是無常的即是苦的。

།འདི་ནི་རྟག་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་གྱུར་ པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་ བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། གནས་གྱུར་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྩགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གནས་གྱུར་པ་རྙེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ མི་གཏོང་ཞིང་།འཁོར་བའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན མོངས་པས་བྱས་པའི་སྨྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་ནའང་སུ་དག་ཚིག་བསྡམས་ཏེ་འདུག་པ་དེ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་ནོན་པའི་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གསུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ ལེགས་པར་བསྡམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ།ཐུབ་པའི་དབང་པོ། ཐུབ་པའི་མཆོག་།ཐུབ་པའི་རྒྱལ་པོ། ཐུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་གིས་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཡིས། །སུམ་ཅུའི་བཤད་པ་རྣམ་ཕྱེ་བས། །དགེ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་ དེས།།འགྲོ་བ་སངས་རྒྱས་གྲུབ་གྱུར་ཅིག་།མི་ཤེས་དབང་གིས་འདི་དག་ཏུ། །མི་འདྲར་ཅུང་ཟད་གང་སྨྲས་ཏེ། །འདི་ལྟར་བདག་ནི་ཁོང་བླུན་པས། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མཛོད། །འདི་འདྲའི་བསྟན་བཅོས་ལམ་ལ་ནི། །འཁྲུལ་པ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་སྟེ། །དཔེར་ ན་ལོང་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་།ཉམ་ངའི་ལམ་ན་རྒྱུག་པ་བཞིན། །བདག་འདྲའི་བློ་ལས་འགའ་ཙམ་ཞིག་།ལེགས་པར་སྨྲས་ན་དེ་རབ་མང་། །དཔེར་ན་ཕུབ་ཁྲོད་སཱ་ལུ་ཡི། །འབྲུ་གཅིག་ན་ཡང་མང་དང་མཚུངས། །སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་སུམ་ཅུ་པའི འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་རྫོགས་སོ།

這是恒常的，因此是安樂的。爲了顯示補特伽羅差別的轉依差別，所以說’斷除煩惱障’等。那轉依差別即是聲聞們的解脫身，如是他們僅以斷除煩惱障而獲得解脫，因此轉依解脫即是顯示為解脫身。 那轉依相即是大牟尼法身。若問為何稱世尊為法身，故說’修習地和波羅蜜多’等。如是由修習諸地和諸波羅蜜多而斷除煩惱障和所知障。轉依也將圓滿成就，因此稱為大牟尼法身。這是說明由地和波羅蜜多等法積聚而稱為法身。 爲了對此作另一解釋，故說’不捨輪迴’等。如是若得此轉依，諸菩薩不捨輪迴，也不為輪迴過患所染污，並獲得一切法自在，因此稱為法身。由是諸法之處故，名為法身之義。 若問為何稱世尊為大牟尼，故說’所謂大牟尼’等。如是具足身語意最勝調伏，因此稱世尊為大牟尼。由離煩惱和隨煩惱所作言說，故名為大牟尼之義。世間中若有人調伏語言而住者即稱為牟尼。世尊亦不說絲毫被煩惱所壓的言語，因此由善調伏煩惱所生言語，如來即是大牟尼、牟尼王、最勝牟尼、牟尼主、牟尼自在。 以我堅固智慧力，分別解說三十頌，以此所獲諸善根，愿諸眾產生佛果。由於無知於此中，若說少許不相同，如是我因愚鈍故，祈請智者們寬恕。對於如此論典道，有錯誤並不稀奇，譬如一個盲人在，險峻道路上奔跑。若從我這般智慧，說出些許善妙語，譬如糠秕中稻穀，一粒亦與多相等。 阿阇黎調伏天所造三十頌釋論圓滿。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།

印度堪布吉那彌札和尸羅因陀菩提和達那尸羅，以及大譯師班智耶喜德翻譯、校對並最終確定。