d4069釋量論廣釋 毗輸陀僧訶 釋迦僧訶 天主護c3.5s｜d4069釋量論廣釋 毗輸陀僧訶 釋迦僧訶 天主護c3.5s（續2）

།ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་དྲན་པའི་དུས་ན་བརྗེད་དུ་མི་སྟོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་དམིགས་པ་དྲན་པའི་དུས་ན་དེ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྡུ་ན་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚོར་ བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ།།རྣམ་པར་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་བཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །ལས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་གྱིས་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་ལུས་པ་གསུམ་དག་གིས་སོ།།དེ་ལ་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ལུས་དང་སེམས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ལ་ གནོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སྲོག་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲོག་ལ་གནོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ལས་དྲག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་གང་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བདེ་ལྡན་ཅི་ཁྱོད་ལ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ། ཅི་ཁྱོད་ལ་དྲག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ། མི་བཟད་པ། རྩུབ་ པ།ཚ་བ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། སྲོག་འཕྲོག་པ་སྐྱེས་པ་ལུས་ལས་འབྲལ་ཞིང་མི་སྐྱེ་ལ་དེ་བྲལ་ཞིང་མི་སྐྱེ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནམ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་དེར་ནི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དྲག་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དྲག་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་བཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ བ་ནི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དྲག་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དེ་བྲལ་བའམ་མི་ལྡན་པར་འདྲི་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྐབས་སྐབས་སུ་དེ་ཡོད་པར་འདྲི་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སྐབས་སུ་བྲལ་བ་ཡོད་པར་འདྲི་བ་ནི་དེ་ འབྲལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ།།སྐབས་སྐབས་སུ་དེ་མི་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་འདྲི་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། བསྐ་བའི་བསྐ་བ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་ལོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། འགྱུར་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་ན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་གང་ ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།བདེ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་དགོངས་པ་སྟོན་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུའོ།

所謂’不悅’是指在憶念時不能忘卻的緣故，即緣于苦受時，因為背離彼故而稱為’不悅’之義。 ‘總之’所說詳細內容歸納為：以自性差別顯示感受差別的是’苦’這個詞。以行相差別顯示感受差別的是’難忍’這個詞。以住處差別顯示感受差別的是’粗澀’這個詞。以業的差別顯示感受差別的是其餘三個詞。 其中諸感受的業差別應當了知是以損害身體、心識和生命的緣故。‘熱惱’是顯示損害身體。‘不悅’是顯示損害心識。‘奪命’是顯示損害生命。 所說’劇烈、苦惱’出自經典段落：‘具壽安樂者，你是否有盡除？你是否有劇烈、苦惱、難忍、粗澀、熱惱、不悅、奪命生起，而從身體離去不生，且明顯地離去不生？‘所說’具壽等’詳細內容即是此經典段落。 在那經典段落中，是以自性等差別，即以自性、行相、住處和業的差別來區分劇烈性。如何呢？‘苦惱’是以自性差別來區分劇烈性。‘難忍’是以行相差別。‘粗澀’是以住處差別。‘不悅’是以業差別來區分劇烈性。 詢問是否離開或不具有那些感受是按次第的。‘于某些時候詢問是否有’是指于某些時候詢問是否有離開，即以’離去’這詞。于某些時候詢問是否不具有，即以’明顯不生否’這詞。 ‘三種苦性：苦苦性、行苦性、壞苦性’是經典段落。 關於’諸行’等詳細內容：由諸行的自相不調和性，苦苦性即是以苦性為苦，故稱苦苦，如苦中之苦。這是苦苦性。 共相生滅不調和性即是共相生滅不調和性；以共相生滅不調和性故為行苦性，因為是行的苦故稱行苦。其事相即是行苦性。 同樣，以變異相不調和性故為壞苦性，因為變異性即是苦故稱為壞苦性。 所說’某種’等詳細內容是指某種既非苦又非樂的感受差別，以及說樂為苦性是意趣性的，而非自相。其意趣如前所說以自相和共相二者廣說。

། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུངས་ལ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིད་དུ་འོང་བ རྣམས་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་ བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ཅན་དང་། ལག་པ་ ཁྲག་དམར་བ་དང་།གསོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གསོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་། སྙིང་མི་བརྩེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ཐ་ན་སྲོག་ཆགས་སྲིན་བུ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། གྲོག་སྦུར་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་ བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་གསད་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ནི་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །གསད་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལག་པ་ཁྲག་དམར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །དེ་གཉི་ག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ནི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ།གསོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གསོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་གཞི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་། སྙིང་མི་བརྩེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐན་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་ལྷག་མས་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དྲག་ཤུལ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ།།དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ལུས་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་དང་། སེམས་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་དང་། དེར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། དེར་གཏན་དུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ངོ་ཚ་མེད་པ་ཉིད་ དང་།སྙིང་མི་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་སྙིང་མི་བརྩེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྙིང་མི་བརྩེ་བ་མེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་སྙིང་མི་བརྩེ་བའོ། །དེ་དག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་ པ་དང་།སྙིང་མི་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྙིང་མི་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྙིང་མི་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མི་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་དེར་གཏན་དུ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།ལུས་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་ནི་ལག་པ་ཁྲག་དམར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཉིད་ནི་གསོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གསོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །དགེ་སློང་དག་སྲོག་རྣམས་ལས་གཉིད་ལོག་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་། གསོག་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པ་དང་། ཕན་ཡོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ལ་གཉིད་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོན་པའི་བྱ་བ་གང་དག་ལ་གཉིད་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

以自相而言，依據本性的痛苦而說明苦苦性；以共相而言，依據本性的痛苦而說明行苦性；壞苦性是指可意的諸行變壞。如是，苦受及其所感受的諸行是以苦苦性而成為痛苦。 非苦非樂受及其所感受的諸行是以諸行的苦性而成為痛苦。樂受及其所感受的諸行是以此壞苦性而成為痛苦。如是，說明一切有漏行皆是痛苦。 殺生、兇暴、手染血腥、殺害、極度殺害而住，對有情眾生無慚且無悲憫心，乃至不離殺害蚊蟲、螞蟻等生命，此為經典片段。 其中詳細解釋為：以殺害之心而說明殺生，是以’兇暴’這一詞。以殺害之行為，是以’手染血腥’這一詞。對這兩者的歡喜，即是以心行歡喜，以’殺害、極度殺害而住’這兩詞。 以其根本，是以’對有情眾生無慚且無悲憫心而住’這兩詞。以其相關，是從’乃至’開始以余詞說明殺生。 另一種解釋是：‘殺生’即以兇暴性而特別說明屠夫等的殺生性，即以’兇暴’這一詞。 兇暴性的詳細解釋是：兇暴性包括身體兇暴性、心理兇暴性、專一性及永久性，如何體現？以無慚性及無悲憫性，即以’無慚且無悲憫而住’這兩詞表示其專一性。 無慚無悲憫即是無慚且無悲憫。具有這些的即是具無慚無悲憫者。其體性即是具無慚無悲憫性，故說具無慚無悲憫性。以不離性，即以’不離殺生’這一詞表示其永久性。 身體兇暴性以’手染血腥’這一詞可知。心理兇暴性以’殺害、極度殺害而住’這一詞可知。 ‘諸比丘，離諸生命而睡眠是空無、無積聚、無果報、無意義、無利益’，此為經典片段。‘於何者不生睡眠’即是指於何等生命之事不生睡眠之意。

།དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལས འབྲས་བུ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ལམ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་ནི་གསོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྲས་ བུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་ལོག་པ་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཚེ་གཞན་གྱི་ལས་དང་།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་སྟོང་པའི་སྒྲའི་དོན་ ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སྲོག་རྣམས་ལས་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ལོག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ།གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སེམས་དང་བཅས་པའི་ནི་ལྷག་མ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསོག་དང་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པ་དང་། ཕན་ཡོན་མེད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཚིག་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྨོངས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བའོ། །ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་ཡིན་ལ།མི་ཤེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་མི་མཁས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་ བསམས་པ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་ཡིན།ཉེས་པར་སྨྲ་བ་སྨྲ་བ་ཡིན། ཉེས་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ མི་མཁས་པ་ཡིན་གྱི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།མི་དགེ་བའི་གཉེན་པོ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་གྱི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མི་ལྡན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་མ་བྱང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །ཤེས་རབ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །ཐོས་ ཀྱང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ ཟེ་གང་ལ་ལ་དག་གཟུགས་མི་རྟག་པ།མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་བྱེད། མི་འདྲའོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་བྱེད། དམན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་བྱེད་དེ། གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཚོར་བ་མི་རྟག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མི་རྟག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པ། མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་ ཉིད་ཀྱི་འཇིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གནས་སྐབས་མི་འདོད་པ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདུག་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་གནས་སྐབས་མི་འདོད་པ་གཞན་དུ་འགྲོ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་གཞན་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་ཀྱང་རྒ་བའི་གནས་ སྐབས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།

對於’因為沒有這些’這一廣泛出現的說法，這些是指精進和精進所生的果報，以及沙門行的意義。沙門行是指無垢之道，其果報是涅槃和今生的安樂。因為沒有這些，所以說’生命是積聚’等廣泛出現的說法，這是按照順序的。 因為大多不會成熟果報，所以說’無果’，是指在睡眠時造作殺生等業，會因為其他生的業和因緣而成就地獄等眾生的果報，因此說’大多’等。 另外，對’空’的聲義差別的闡述是：在諸生命中，無心的睡眠狀態是空，有心的睡眠狀態是余，如前所述。怎樣呢？是積聚、無果、無義、無利益。這四個詞的含義也如前所述。 因為具有無知、懷疑和邪知，所以說：因具無知故愚癡，因具懷疑故不明，因具邪知故不善巧。為什麼因具邪知故說不善巧，而不是因具無知和懷疑呢？因為善巧于非如理者即是不善巧，‘于非如理’即是善巧于顛倒的意思。 ‘凡夫是思維惡念等’是指經中說：‘諸比丘，凡夫是思維惡念者，是說惡語者，是造作惡業者’。 有人問：為什麼說’因為不具修所生慧故不善巧，而聞所生慧和思所生慧二者則不是’？因為不善的對治是修所生慧，而不是聞所生慧和思所生慧這兩者。因此，由於不具足修所生慧，稱為不善巧是合理的。 又說’另外’等，是指因慧未熟故為凡夫性，因慧執著故為愚癡性，因慧顛倒故為慧亂性。雖然聽聞，但因為不能了知善說和惡說諸法的意義，所以是愚癡性。同樣，因為對這些顛倒執著，所以是慧亂性。 ‘喬答彌，任何比丘或婆羅門認為色是無常的、不堅固的、不可靠的、是變化法，而生起我慢，認為與衆不同，認為不低劣，喬答彌，所有這些比丘或婆羅門都是因為沒有如實見到真相的緣故。喬答彌，受是無常的，想是無常的，諸行是無常的，識是無常的、不堅固的’如前所述，這是經文的片段。 因為狀態的不同即是壞滅，因為轉向不欲求的其他狀態。比如從坐姿轉向其他不欲求的狀態，因為依止其他威儀故。又如從青春狀態轉向其他衰老狀態等等。

།གཅིག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་ངོ་། །གཉིས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། གཟུགས་མི་བརྟན་པ་ནས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མི་བརྟན་པའི་བར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་ནི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུན་ནི་ཡུན་མི་རིང་བ་དང་། དུས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ནི་དུས་ཡུན་མི་རིང་བའི་ཕྱིར་མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །དུས་ མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ།།བཞི་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཞི་པ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཏེ། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་གནས་པའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། མི་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གཅིག་གིས་ནི་ལུས་མི་འཇིག་པ་འགོག་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་དང་པོ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་པོ་འདིས་ལུས་ཉེ་བར་ལེན པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་མི་འཇིག་པའི་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པས་ཏེ་མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཇིག་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པས་ཏེ་ཡིད་བརྟེན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་ངེས་པར་འཇིག་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པས་ ཏེ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པར་འཇིག་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཡང་གཅིག་གིས་ནི་སྟེ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་མི་རྟག་པ་འདིས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྟེ་མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་ དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིགས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བཞི་པས་ནི་སྟེ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ།།དང་པོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །རང་གི་སྒྲས་བསྟན་པ་ནི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་སྒྲས་ བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྒྱུན་དང་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་གཉིས་ནི་རང་གི་སྒྲས་མ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དོན་མི་འཇིག་པ་ ཡུན་རིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བ་སྟེ།མི་འཇིག་པ་བཀག་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་འཇིག་པ་བཀག་པ་དང་། དུས་སུ་འཇིག་པ་བཀག་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་འཇིག་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ། སྐད་ཅིག་དང་ནི་ཚེ་དང་ནི། །འགྱུར་ཟད་རྣམ་པ་ གསུམ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མར་ཟད་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཟད་པས་ནི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བ་ཟད་པས་ནི་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’一者’詳細內容是經典中從’色無常’到’識’之間的’無常’這一詞。如是所說是顯示取蘊五蘊的特徵具有二種有為相，即有為相的生與滅。 所謂’二者’詳細內容是以’不堅固’和’不可依靠’這兩個詞，即從’色不堅固’到’識不堅固’，同樣’不可依靠’所說是顯示住的差別。如何呢？相續不長久及時間不定的緣故，相續而住是因為時間不長久故稱為’不堅固’。因為時間不定故稱為’不可依靠’。 所謂’四者’詳細內容是第四變化之法，‘變化之法’所說是顯示住的相續特徵本身轉變為他相，因為趨向不欲之狀態的緣故。 複次，‘一者遮止身不滅’詳細內容是經典第一段從’色無常’到’識’之間的’無常’這一詞，以此遮止五取蘊的特徵不滅。以第二’不堅固’遮止長時而滅。以第三’不可依靠’遮止定時而滅。以第四’變化之法’遮止無變化而滅。 所謂’複次’詳細內容是複次以一者即從’色無常’到’識’之間的’無常’。以二者即’不堅固’、‘不可依靠’這二者，依次依于同類不能長時安住的緣故，及可能非時而死的緣故，‘不堅固’、‘不可依靠’二者顯示相續滅的無常性。以四者即’變化之法’。 所謂’最初’詳細內容是剎那滅的無常性。以自詞顯示即從’色無常’到’識’之間的無常性，而相續滅的無常性和變化的無常性非以自詞顯示。 所謂’因為是勝義’是剎那滅的無常性非勝義，因為離開剎那別無相續和變化，故彼二者非以自詞顯示。 此處所說即廣說義’不滅長時’等偈頌，是遮止不滅、遮止長時而滅、遮止定時而滅、遮止無變化而滅。如是所說：‘剎那與壽命，及變盡三種，亦是所顯示’。以剎那盡顯示剎那滅的無常性。以壽命盡顯示相續滅的無常性。以變化盡顯示變化的無常性。

།དེ་ནས་དགེ་སློང་ཞིག་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ སྟེ་ནང་དུ་ཡང་དག་གཞག་པ་དང་།འདི་ལྟ་བུར་སེམས་ལ་གཟུགས་གང་རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡང་དག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཡོད་དམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དེ་ལྟ་ བུ་འགའ་ཡོད་དམ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡང་དག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་སྔ་མ་མི་སྲིད་ན་ཕྱི་མ་འདྲི་བ་ཡིན་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྔ་མ་མི་སྲིད་ན་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་རྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ན་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གཞན་དུ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ཡོད་དམ། འོན ཏེ་དུས་གཞན་དུ་གནས་པ་བརྟན་པ་མེད་ན་རྒྱུན་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་ཡོད་དེ།ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་མི་ལ་སོགས་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཐེར་ཟུག་མེད་ན་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྐད་ ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཡང་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་གཟུགས་རྟག་པ་ འགའ་ཡོད་དམ་ཞེས་བསྟན་པས་རྟག་པ་ཉིད་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཐེར་ཟུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་རྒྱུད་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་ཉིད་དུ་རྟག་ པ་ཉིད་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟག་པ་ཉིད་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུད་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་འགྱུར་བ་མི་རྟག་ པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་དག་གིས་གཟུགས་གང་རྟག་པ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཡང་དག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་དྲིས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྟག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གཉིས་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གཉིས་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཡང་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེས་འགའ་ཚིག་གཉིས་ནི་ཚིག་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར འཆད་དེ།དཔེར་ན་སེམས་མགུ་བ་དང་། སེམས་ཉམས་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དགའ་བ་དང་། སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་དག་དང་ལྡན་པ་ནི། འཚོ་བ་དག་གིས་དབུལ་བ་མ་ཡིན། བཀྲེན་པ་མ་ཡིན། ཕོངས་པ་མ་ཡིན་པར་འཚོ་ཞིང་ཕྱུག་པ་དང་ནོར་མང་བས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་པོ་དག་ནི་དད་པའི་ནོར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ནོར་དང་། ཁྲེལ ཡོད་པའི་ནོར་དང་།ཐོས་པའི་ནོར་དང་། གཏོང་བའི་ནོར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནོར་རོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་དག་སྟེ། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་ འཇིགས་པའོ།།འཇིགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཀྲེན་པ་མ་ཡིན་པར་འཚོ་བའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པའོ།

其後，有一位比丘獨自前往寂靜處，內心專注思維：‘像這樣，是否有任何色法是常住的、堅固的、永恒的、不變的法性，能如實安住的色法？是否有這樣的受、想、行？是否有任何識是常住的、堅固的、永恒的、不變的法性，能如實安住的識？‘這是經典的片段。 如果前者不可能，則詢問後者，即如果無常等前面的情況不可能，則詢問堅固等後面的情況。怎樣呢？如果色法完全沒有常住性，由於沒有剎那壞滅，由於沒有在其他時間存在，是否有堅固性？如果沒有在其他時間存在的堅固性，由於沒有相續壞滅，是否有永恒性？這裡的意思是說，生生世世中只是人等某一種類的相續，而不是其他。如果沒有如上所說的永恒性，由於沒有變化，在當生中剎那剎那間雖然生起其他，但是否有不變的法性存在？ 關於剎那壞滅等廣說，由於’沒有剎那壞滅故為堅固’這句話，通過詢問是否有任何常住的色法來表示，是在詢問常住性。第一，由於沒有剎那壞滅等，第二，以堅固等詞，通過’永恒’這個詞，由於沒有相續壞滅，是在詢問永恒性的常住性，而’不變的法性’這個詞，由於沒有變化，是在詢問無變化性的常住性。 如是，由於沒有三種無常性——剎那壞滅無常性、相續壞滅無常性和變化無常性，通過堅固等三個詞，以’如實安住’來詢問’是否有任何這樣常住的色法’。 另一種解釋方式，關於常住等廣說，在此應當這樣理解：按照順序所說的兩個詞，由解釋的兩個詞按順序來解釋。兩個詞由兩個詞來解釋，下文也將說明。怎樣呢？有時兩個詞由其他兩個詞來解釋，例如’心悅’和’心安樂’是由’心歡喜’和’心無垢’來解釋的。 聖聲聞具足四種證信，不是生活貧乏、不是貧窮、不是匱乏地生活，而是富裕、財富眾多、受用廣大，這是經典的片段。由於具足七聖財，七聖財是：信財、戒財、慚財、愧財、聞財、舍財和慧財。 五種怖畏是：無生計怖畏、無偈頌怖畏、眾中怯懦怖畏、死亡怖畏和惡趣怖畏。爲了斷除五種怖畏中的無生計怖畏，所以不貧窮地生活。無偈頌怖畏即是無名聲怖畏。

།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བག་ཚ་བས་བག་ འཁུམས་པ་སྟེ།དེས་འཇིགས་པའོ། །ནོར་དང་། སེམས་དང་། འཚོ་བ་ངན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ནོར་ངན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ངན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཚོ་བ་ངན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབུལ་བ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། ཕོངས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པས་ཟིན་ཅིང་ཆུ་བཞིན་དུ་འཆོར་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་། ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ལེགས་པར་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་པས་ཟིན་ཅིང་། ཆུ་བཞིན་དུ་འཆོར་བ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་རྒྱུད་གཅིག་ ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ལེགས་པར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་པས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡུན་རིང་པོ་ན་ མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་བག་ཡོད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོས་ཐག་མ་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྐབས་སྐབས་སུ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དག་པ་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་སོ།།ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་བག་ཡངས་སུ་ གྱུར་པ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ཉིད་ལམ་ཡིན་པས་ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་ངང་གིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་ངང་ གིས་མི་འབྱུང་ཞེ་ན།ཤིན་ཏུ་མ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མ་གོམས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུད་གཅིག་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་རྒྱུད་གཅིག་གོ། །དེར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ པ་རྟོགས་པ་སྟེ།སེམས་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡིན་གཉིས་པ་ན་ནི་དགའ་བ་ ཡིན།གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་བཞི་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཞི་བ་ཉིད་ནས་སེམས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ པའི་བར་གྱིས་སོ།།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་པས་མ་ཟིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་པས་མ་ཟིན་པ་ནི་མྱུར་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་བཞིན་དུ་འཆོར་བ་ཡིན་པ་ནི་མྱུར་བར་མི་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་པ་ནི་རང་གིས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

在眷屬中的怯懦恐懼是指在眷屬中因怯懦而畏縮，由此而生恐懼。 由於具有惡劣的財富、心態和生計，應當依次了知為貧窮、睏乏和匱乏。 如果由於修習禪定而被執持，如水般流散，被法性所執持，既不寂靜，也不殊勝，未獲得寬坦道路，未證得心相續一性的禪定，即是爲了斷盡諸漏而不能正確安住。 如果由於修習禪定而被執持，不如水般流散，被法性所執持，寂靜、殊勝、獲得寬坦道路、證得心相續一性的這種禪定，即是爲了斷盡諸漏而能正確安住。這是經典的片段。 ‘被修習所執持’是指被勤勉所執持的意思，因為需要長時間才能現前。 ‘被法性所執持’中的法性是指正念。 ‘因煩惱極未調伏’是指未被遠離煩惱的對治所遠離的意思。 ‘因與自地煩惱相雜’是指在某些時候與味著相應而對清凈生起味著。 ‘未獲得寬坦道路’是指其寬坦性，既是自然生起又是獲得，故為獲得寬坦性。 因為是道路本身，所以稱為獲得寬坦道路。 為何未獲得寬坦道路？因為不能自然生起，即不能任運而成的意思。 如何不能自然生起？由於極不熟習的緣故。依于極不熟習，‘未證得心相續一性’中，相續一性是指狀態，成為一性即是成為相續一性。證得此即是證得相續一性，意思是未獲得心一性。 為什麼呢？因為具有動搖性，即具有過失的意思。 其中，動搖在初禪是尋伺，第二禪是喜，第三禪是樂。 如此，因為沒有尋等過失，第四禪是證得相續一性，即是不動的意思。 ‘因不寂靜等’是指從不寂靜直至未證得心相續一性。 白分應當了知與此相反。如何相反呢？‘如果禪定不被修習所執持’是經典片段。 ‘不被修習所執持’是因為能快速現前。 ‘如水般流散’是因為迅速不相續。 ‘不被法性所執持’是因為不需要經常以正念守護。 ‘寂靜’是因為其對治，下地煩惱已極為調伏。 ‘殊勝’是因為不與自地煩惱相雜。

།ལམ་བག་ཡངས་སུ་ གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་རྒྱུད་གཅིག་པར་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་རིག་པར་བྱའོ། འདིར་སྨྲས་པ་ནི་བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ ཕྱོགས་དེའི་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།མྱུར་དུ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པ་མིན་གྱི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། མྱུར་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་བཞིན་དུ་འཆོར་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མྱུར་བར་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པས་བསྲུང་བར བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་ གོམས་པས་བསྒྲིམ་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བས་ལུང་སྨྲས་པ་ནི། མྱུར་བར་མངོན་འགྱུར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། མྱུར་བར་མངོན་འགྱུར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །འདུ་ བྱེད་པས་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།།མི་ཉམས་ཕྱིར་ཆུ་བཞིན་འཆོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟག་བསྲུང་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་མིན་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་ཉིད་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ངང་གིས་འབྱུང་ཕྱིར་ལམ་བག་ཡངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་རྫོགས་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དངོས་གཞི་དང་དག་པ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུང་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་པས་མ་ཟིན་པ་ནས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དེ་ལྟར་ན་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། གནས་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་།ལས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་དག་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ སོ།།དེ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གཞན་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱས་ནས། རེས་འགའ་ཚིག་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་མགུ་བ་དང་། སེམས་ ཉམས་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དགའ་བ་དང་།སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཉམས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།

獲得道路寬廣是由於極為熟練的緣故，自然生起的緣故。了悟心續成為一體是因為不動搖的緣故。對此不需要經常以正知正念守護，是由寂靜等因緣而了知。此處所說是相反的白分之攝集。 關於’迅速現前’等廣說，若問非已作行等之義為何？‘迅速現前’等如是義，是以偈頌宣說因緣。云何？如是，由非已作行所攝持，故迅速現前。等字表示，由非如水流散，故非迅速分離。由非法性所攝持，故非須經常以正知正念守護。 非不寂靜，為何？因已斷除其違品故。非不殊勝，為何？因不與自煩惱相雜故。已得道路寬廣，為何？因極為熟練而無勤勉自然生起故。是一心續，為何？因不動搖故。 複次，以偈頌所說教證：‘由迅速現前故’等廣說：由迅速現前故，是非已作行所攝持。由不退失故，非如水流散。由常護故，是法性所攝持。由無煩惱故，是寂靜。由善性故，是殊勝。由自然生起故，是已得道路寬廣。由圓滿故，是了悟心續成為一體。 從初禪到第四禪是圓滿。複次，是根本定與清凈。如是，教中依次說從非已作行所攝持乃至了悟心續成為一體。 如是，‘心等持清凈、遍凈、無煩惱、離隨煩惱、正直、堪能、安住、獲得不動’是經典文句。 ‘如是’等廣說：如是，彼等持是善性以及具有異名相之特徵的宣說。‘清凈’之詞是善性，‘遍凈’之詞是異名相之特徵。 云何彼善性及具有異名相之特徵亦為宣說：‘無煩惱’與’離隨煩惱’此二詞依次配對。自在性及具有異名相之特徵亦為宣說：‘正直’與’堪能’此二詞依次配對。圓滿性及具有異名相之特徵亦為宣說：以’安住’與’獲得不動’此二詞。 其中，‘心清凈是遍凈義’等如是等其他詞句作了解釋后，‘有時二詞’等廣說，此別別成立。例如：‘心悅’與’心安樂’是心歡喜與心無障。心無障是心安樂。

།དེ་ནི་སེམས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་ཚིག་ གཅིག་ཚིག་གཞན་གཅིག་གིས་ཡིན་པ་ནི་སྐལ་པ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐལ་པ་ཡོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་ནུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་འཆད་དོ། །སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་འདི་དོན་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཕུལ་གྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཀུན་དུ་ ཤེས་པར་རོ།།དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བས་འདིར་སྨྲས་པ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དྲི་གྲོལ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དྲང་པོ་ཉིད་དུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གནས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བས་བསྡུས་པ་ནི་གཉིས་དང་གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགེ་བ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ།།གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགེ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དང་ བཅས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པ་རྒྱུ་བ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པ་ དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པ་རྒྱུ་བདག་སྟེ། འདོད་པ་འབྱུང་བ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བྱེད་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྡིག་པ་འདོད་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྒྱུ་བ་དག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ སྡེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་དག་ཁོ་ནར་ཡང་མ་ཟད་མོད་ཀྱི། བསམ་གཏན་པ་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དག་དང་། བསམ་གཏན་པ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དག་དང་། བསམ་གཏན་པ་ཐེ་ཚོམ་ཤས་ ཆེ་བ་ཁ་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

那就是遠離心的遮蔽，凡是具有此者即是心無遮蔽，即是心無遮蔽者。同樣，有時一個詞語由另一個詞語來解釋，即是’有機緣且有能力’，‘有機緣’這個詞語是由’有能力’這另一個詞語來解釋的。這’有機緣且有能力’是從何義而生？是從正確傳授法而了知。 此義以偈頌在此所說：‘為離違品垢染故’等廣說，即應知以兩個詞語表達遠離違品垢染的清凈性，即是以’遍清凈’和’遍凈化’這兩者。以兩個詞語表達無煩惱性，即是以’無煩惱’和’遠離隨煩惱’這兩者。以兩個詞語表達正直性是因為無遮蔽，即是以’成為正直’和’堪能性’這兩者。以兩個詞語表達安住性是因為無動搖，即是以’安住’和’獲得不動’這兩者。 如是，‘彼三摩地即是善性’等廣說，也同樣以偈頌總結為’以二二表三摩地’等廣說。以兩者顯示三摩地的善性及其特徵，即是以’遍清凈’和’遍凈化’這兩者。以兩者顯示三摩地善性如是的特徵，即是以’無煩惱’和’遠離隨煩惱’這兩者。以兩者顯示三摩地自在性的特徵，即是以’成為正直’和’堪能性’這兩者。以兩者顯示三摩地成就性的特徵，即是以’安住’和’獲得不動’這兩者。 ‘遍清凈是以無煩惱和遠離隨煩惱性’是指以無煩惱性和遠離隨煩惱性。因為遠離利養、恭敬和偈頌相應的慾望活動，即是具有利養、具有恭敬和具有偈頌相應的慾望活動，因為遠離這些慾望生起，以無煩惱性而遍清凈。因為經中說：‘具壽喜作煩惱’是多種惡欲活動的異名。 因為遠離貪愛、見解、我慢和疑惑等隨煩惱，所以以遠離隨煩惱性而遍清凈。如上所說即是其次第。為何單說以遠離貪愛等煩惱和隨煩惱而遍清凈？不僅僅是這些，而是因為有些禪修者貪愛偏重，有些禪修者見解偏重，有些禪修者疑惑偏重，因此說明由於遠離這些隨煩惱而其心遍清凈。

།ཡོངས་སུ་བྱ་བར་ནི་དྲང་པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དྲང་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། མི་གཡོ་བ་ ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཡིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཐུལ་ཅེ་ན། འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱོན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་གཉིས་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །དོན་དེ་ཉིད་འདིར་སྨྲས་པ། གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་དག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཚིག་གཞན་དག་གིས་ནི་དྲང་ པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ།།དོན་དྲུག་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཉོན་མོངས་མེད་སྩོགས་ཉིད་ཤེས་བྱ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། རྙེད་འདོད་ལ་སོགས་སྲེད་ལ་སོགས། །བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ པར་བྱའོ།།སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་དྲང་པོར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མངོན་ཤེས་ཡོན་ཏན་རུང་ཉིད་ཕྱིར། །ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉམས་མེད་ཕྱིར་གནས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཡོ་ཟད་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་རྙེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབད་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པར འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཇི་ལྟར་འདོད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡོམ་གྱི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གནས་དང་ལྡང་། །ཉམས་བདེ་བ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །མངོན་པར་སྒྲུབ་དང་འཕྲོད་པ་དང་། །མི་འཕྲོད་དེ་བཞིན་གཉི་ག་དང་། །སྐྱེ་དང་འབྲིང་དང་དེ་བཞིན་ཐབས། །ཞི་གནས་པར་འཛིན་བཏང་སྙོམས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གནས་པ་དང་། །ལྡང་ བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ།བསམ་གཏན་པ་དག་ནི་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལ་མཁས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། ཡང་བཀའ་ སྩལ་པ།བསམ་གཏན་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་མཁས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་མི་མཁས་པ་ཡང་ཡོད། བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་མཁས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་མི་མཁས་པ་ཡང་ཡོད། བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཡང་མཁས་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་མཁས་པ་ཡང་ཡོད།བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཡང་མི་མཁས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་མི་མཁས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས། བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་ མུ་བཞིར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ས་གཞན་པའི་ནི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །འཕྲོད་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་འཕྲོད་པ་སྟེ། འདིས་འཕྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཕྲོད་པ་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མི་ མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་ཡང་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། བོར་བ་དང་། བསལ་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་ དང་།ནུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།

以正直等而成就圓滿，即以正直性、堪能性、安住性、不動性而成就圓滿。因為極為調伏的緣故。如何極為調伏呢？因為無功用而生起。因為遠離一切動搖，即是遠離八種過失的意思。八種過失即是尋伺二種，出入息二種，以及樂等四種。此中所說的意義是：‘以二種清凈’，即是無煩惱性和遠離隨煩惱性。其他詞句即是以正直等。 以六種義依次應知無煩惱等性。如何而知？因為遠離希求利養等貪等。因為遠離希求利養等，應知是無煩惱性。因為遠離貪等，應知是遠離隨煩惱性。因為極為調伏，應知是正直性。因為神通功德堪能性故，應知是堪能性。因為無退失故，應知是安住性。因為動搖盡故，應知是獲得不動性。 所謂’因為遠離了流轉’，意思是因為遠離了自地的煩惱和隨煩惱的流轉。所謂’因為無功用和如意生起’，意思是因為無功用而生起和如意生起。獲得不動如前所說。如何呢？因為第四禪遠離一切動搖。 什麼是總偈頌？定與住及出，安樂及境界，成就與相應，不相應二俱，生及中及方便，止觀執舍。定與住及出等詞句所攝，出自經典：禪修者有四種，有禪修者善巧于等持而不善巧于等至，如是廣說。 複次宣說：有禪修者善巧于等至住而不善巧于等持住，有禪修者善巧于等持住而不善巧于等至住，有禪修者善巧于等持住亦善巧于等至住，有禪修者不善巧于等持住亦不善巧于等至住，如是廣說乃至’有禪修者善巧于等持’，應廣說四句。 他地心現前。相應即是與所得相順，即是與所得定相順者為相應，因為由此而相應。不相應即是與彼不相順，即是與所得不相順。 ‘愛及後有愛，歡喜貪俱行，于彼彼喜樂，無餘斷遍知，棄捨及除遣，滅離欲寂滅，息沒’，這是經典的片段。

།ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ནི་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤོང་བ་ཀུན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེལ་བའི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། སེལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་དངོས་པོས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གནོན་པའི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ནི་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ནི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ།།མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ནི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་སྤོང་བ་ནི་སྲེད་པ་ལངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་གོ་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཡང་སྐྱོན་མེད་པར་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་གསུངས་པ་དགོས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་དེར་འགྱུར་རོ། །འདིར་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དགོས་པ་དག་ནི་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སོ། །རྟོག་གེ་པ་ཡིན། དཔྱོད་པ་པ་དང་། རྟོག་གེ་ལ་ཞུགས་ པ་དང་།རང་གི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་མི་འདའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་དཔྱོད་བ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་མ་འདས་པ་དེས་ན་དཔྱོད་པ་པ་དང་། རྟོག་གེ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དེ། རང་ གི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་གོ་བར་བྱེད་དོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་ས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་དེ་དང་ངོ་། །ས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ ལྡན་པ་དེ་ཡང་དཔྱད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཁོ་ནའི་ལུང་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་འམ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་ལུང་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ལུང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ནའི་ལུང་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ལུང་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་གཅིག་ནི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ནི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་གེ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གསུམ་པ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་གེ་བ་ལ་ཞུགས་ བའི་ས་ལ་གནས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གསུམ་པོ་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། རང་གི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་ མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟོག་གེ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་དེ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྟོག་གེ་ལ་གོམས་པས་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་དང་ བྲལ་བའོ།

若問為何解說餘者？為顯示一切階段的斷除，即’斷除’一詞應當遍及一切。其中’捨棄’一詞是以此語詞來顯示。斷除是以遠離已生煩惱之事物來斷除。調伏階段的斷除是以’遣除’一詞來表示。見道階段的斷除是以’滅盡’一詞來表示。修道階段的斷除是以’離貪’一詞來表示。無學道階段的斷除是以’滅’一詞來表示。離纏縛階段的斷除和離隨眠階段的斷除是以’愛慾生起’等廣說來表明。 ‘若不說一種’一詞是指’捨棄’等任一種的意思。‘雖然如是諸語詞是異名’等廣說，是指即使’捨棄’等這些語詞是異名，也如前所說無過。若問如何？若佛陀們所說異名無有意義，則成過失。此中有何意義？‘意義有八種’等廣說。 ‘是尋思者、觀察者、入于尋思地者、具自信者、具凡夫性者、住于隨觀察地者’是經文。‘由不離其境界’是指因不離尋思境界故是尋思者的意思。‘因此是觀察者’等廣說，是指由於何因不離其境界，因此是觀察者和入于尋思地者，如是宣說，具自信者之地如下所說，以’具自信’此語詞來表明。 于’諸凡夫’此處也應加’地’字。這也是以’具凡夫性’此語詞來表示，因為存在於凡夫故具凡夫性，即是彼。證悟地者也是以’隨觀察’此語詞來顯示。 不具真實教證者，是指真實或存在於真實的教證是真實教證。不具此真實教證者即是不具真實教證者。如是’一語詞’等廣說，是指如所解說那樣，一語詞唯是宣說，即是’是尋思者’。二是解說，即是’觀察和入于尋思地者’。第三語詞是宣說，即是’入于尋思地者’。對此解說應說是三種。 若問是哪三種？即是’具自信者、具凡夫性者、住于隨觀察地者’。‘且於前世’等廣說，是指入于尋思地者，也是以’具信’此語詞來顯示前世串習尋思所熏習的心相續。‘離見真實’中，見真實即是未見真實，即離彼。

།ས་དེ་ནི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ས་དེ་ནི་རྟོག་གེ་ལ་འདྲེས་པར་བྱས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཞུགས་པ་སྟེ། དབང་པོ་མེད་པ་ནས་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སྟོན་ བར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་ལུང་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོག་གེ་པ་ནི་དེའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་གེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་རྟོག་གེ་བ་སྟེ། དཔྱོད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་རིག་པར་བྱའོ། །བརྟག་རྟོག་ཕྱིར་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྟོག་གེ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །སྔོན་གོམས་ཕྱིར་ཡང་རྟོག་གེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་མ བྱས་ཕྱིར་ཡང་རྟོག་གེ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པས་སོ། །ལུང་ལ་མི་བརྟེན་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་ལ་མི་བརྟེན་པ་ནི་ ལུང་ལ་མི་བརྟེན་པ་སྟེ།དེའི་དངོས་པོ་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔྱོད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་རིག་པར་བྱའོ། །བརྩོན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་ནས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པའི་ ཕྱིར་གྱི་བར་གྱིས་རྟོག་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོག་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་དཔྱོད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལྔ་ རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཚད་མའི་རིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་ངོ་། །ཚད་མ་རྣམ་པ་གསུམ་དེ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་པས་ཚད་མའི་རིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ བ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ས་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལ་ཚད་མའི་རིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཡོད་པའོ། །དགེ་སློང་དག་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཅན་གྱི་འཆི་བ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན། དུས་བྱེད་པ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་ནི་བཟང་པོ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཉམས་པས་འཆི་བའི་ཕྱིར་དང་། རྨོངས་པས་འཆི་བའི་ཕྱིར་འཆི་བ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཆི་བ་ནི་འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་མི་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན།འཆི་བར་ངེས་པའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་མ་བྱས་པར་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ན་དུས་བྱེད་པ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་བྱེད་པ་ཡང་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་འཆི་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་མི་འདོད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཟང་པོ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་། དུས་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཤིང་ཤུན་ཅན་ཁྱོད ལ་འདུན་པའམ།འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་བཟང་པོ་ཡིན། དུས་བྱེད་པ་ནི་བཟང་པོ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་ནི་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ནི་དུས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’地’即是’續’，這是以’凡夫相應’來表示的。此地從無始以來就與尋思相混合，從無根本以來就已進入，這是以’住于隨順觀察地’這句話來表示的。 又從經典中廣說，應知尋思者是因為具有其性質，具有尋思性質者即是尋思者，應以’觀察者’這句話來了知。也應從觀察而了知，因為對於無尋思境界者不應觀察而觀察，所以不是。這也是以’住于入尋思地’來表示的。 也應從往昔串習而了知是尋思者，這是以’具有自信’這句話來表示的。也應從未現證而了知是尋思者，這是以’與凡夫相應’這句話來表示的。未現證即是不能現證真如，因為凡夫也不能現證真如。 關於’因不依教證’，不依教證即是不依賴教證，因為這個緣故應知是尋思者，這是以’住于與觀察相關之地’這句話來了知。 廣說’因精進’是因為精進而成為圓滿尋思，乃至因為完全修習而成為圓滿尋思。‘與此相應即是尋思者’的意思是與這五種圓滿尋思相應即是尋思者。五種圓滿尋思即是與’觀察者’等五種詞語相對應。 所謂’爲了完全掌握三種量理’是指三種量：現量、比量和教量。三種量即是理，所以稱為三種量理，爲了完全掌握這些的緣故。 ‘這是凡夫之地’是指在何地有完全掌握三種量理。 ‘比丘們，執著之人的死亡不善，命終不善，來世不善’是經典的片段。 ‘依次’廣說即應知：因心衰敗而死故，因愚癡而死故，死亡不善。死亡不應理解為僅是死亡的剎那，那麼是什麼呢？是必定死亡。如是是心衰敗等的狀態。 因未造福德而轉生，所以命終不善。命終也是離開死有蘊即是轉生。 因不欲往而往，所以來世不善。來世也只是未盡有結者的去處。 ‘三種善’是指死亡、命終和來世，這裡也如經中所說：‘具皮者啊，因你無慾或無貪，所以你的死亡是善，命終是善，來世是善。’ 如是，僅僅離開諸蘊即成立為命終，因為阿羅漢不再結生其他蘊故。

།དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དགེ་སློང་དག་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཚེར་མ་ཕྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཚེར་མ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་དང་། ཚེར་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། ཚེར་མ་མེད་པ་རྣམས་གང་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཚེར་མ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད པར་གྱི་སྟོང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ ཚེར་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ།།འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལའོ། །གཉིས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སྟེ། དེ་མཐའ་ དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།།རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། བམ་པོ་ལྔ་པ། དང་བ་སྐྱེས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད། །སོང་ནས་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །བསམས་ནས་འཇལ་བར་བྱེད་དོ། །བཅལ་ནས་ཉེ་བར་རྟོག་ པར་བྱེད་ལ།བདེན་པ་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་འབིགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཇལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པས་ཏེ། ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་ཚད་མ་རྣམ་ པ་གསུམ་གྱིས་ཡིན་པས་ན་རིགས་པས་ཏེའོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཁྱད་པར་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ཡང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་མཐུན་པ་བསྟན་པའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔེར་ན་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ནི་གཞན་དག་གི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པས་ཏེའོ།།བདེན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་པས་ནི་བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འཇལ་བ་དང་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་འཇལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དེ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། བདག་གམ་བདག་གིའོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་མེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་མི་འདེབས་པས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གྱུར་པས་ན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ སོ།།ཇི་ལྟར་ན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའོ།

其涅槃即是所謂後世，因為阿羅漢已斷除一切輪迴。諸比丘，因此你們應當如是學習：應當成為已拔除刺者、已攪動刺者、已離刺者、無刺者。為何如此？阿羅漢即是無刺者，此為經典片段。依于擇力即是依于智慧差別之空性。依于修力即是依於三昧差別之力。為斷除見道隨眠分故，即是以見道斷除八種隨眠故為離刺者。于初果即是預流果。于第二果亦住于果位，此即是一來果。第三即是不還果，此為斷除一切之義。 《解說正理論》第五品：生起信心后前往，前往後聽聞法。聞法后思維，思維后衡量，衡量后觀察，以身證得彼真諦，以智慧通達，此為經典片段。衡量即是以理，為辨別善說之差別故。由於理為三種量故為以理。善說即是無顛倒性，為辨別其差別故。差別即是宣說契合聖諦。如同諸佛世尊所說：‘譬如北俱盧洲眾生’，一切皆是善說，因此顯示其差別如前所述。或者善說即是較其他法之差別。 以修行相即是以等持相。彼真諦即是滅諦。為如實現證故，即是為如實現證圓滿菩提之義。思維即是顯示由思所生智。以衡量及觀察即是顯示見道與修道之修所生智。云何以見道與修道二者衡量？以見道等廣說。其中如是性即是人法二無我。彼擇即是現證圓滿菩提。以無增益及無損減故，即是無有增益我或我所，以及不損減無異熟、無苦等諦故而安住于平等，如是則為衡量。以轉依故，為得解脫故。由轉依故為以轉依。云何以轉依？為得解脫故。解脫即是心離煩惱隨眠習氣。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་ནའོ། །དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྐྱེས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཚོགས་དང་བཅས་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བསམས་ནས་འཇལ་བར་བྱེད་དོ། །བཅལ་ནས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལམ་གཉི་ག་ཀུན་དུ སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་བདེན་པ་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་འབིགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། ། དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་གང་གི་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ནས་སེམས་ལ་ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་ན་གཞི་དེ་ལས་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་གི་བསོད་ནམས་རྒྱུན་རྒྱས་པ་དང་། དགེ་བ རྒྱུན་རྒྱས་པ་དང་།བདེ་བ་འདྲེན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བག་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་མང་པོ་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་ བདག་གིའོ།།དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་གཉིས་སོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དག་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱུན་བྱས་པ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དད་ པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དག་ནི་དགེ་བ་རྒྱུན་རྒྱས་པ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུན་རྒྱས་པ་ཡང་རྒྱུན་འཕེལ་བའོ། །དེ་རྒྱུན་རྒྱས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དེ་གཉིས་ཉིད་དོ། །དེ་གཉིས་ ཀྱི་ཁམས་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་།དེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་བརྟས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཡིན་ན་དགེ་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་དགེ་བ་རྒྱུན་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་འདི་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེའི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁམས་བརྟས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོན་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱུན་རྒྱས་པ་དང་། དགེ་བ་རྒྱུན་རྒྱས་པ་ གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ས་བོན་བརྟས་པ་ནི་བདེ་བ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་འདྲེན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་རྒྱུན་རྒྱས་པ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ སོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར། མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། །རི་ལ་ཡང་ ཐད་དཀར་འགྲོ།ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་མི་ཐོགས་པར་འགྲོ་ལ། །ས་ལ་ཡང་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བྱིའུ་ཟུལ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ལ་ཡང་མི་ནུབ་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།

所謂’以解脫智慧’是指對如前所說解脫之相產生智慧即是解脫智慧，也就是緣于解脫的智慧。 ‘如是’詳細所說即是如前所說。 ‘依于信心’是以’生起信心而行’這句話來顯示。 顯示具有資糧的道是’聽聞法’。‘聽聞此法后思維’這兩句話是顯示資糧。 ‘思維后衡量，衡量后觀察’這句話是顯示二道。 顯示道果解脫是以’以身證得彼諦’這句話。 顯示解脫智慧是以’以智慧通達’這句話。 ‘具戒比丘具善法者受用其施食后，以身證得無量心三昧圓滿而住，應知由此因緣施主與佈施者有無量福德相續增長、善業相續增長、引生無量安樂’這是經文片段。 ‘信心’等詞包含正念、輕安、舍等諸多善法。 ‘其’是指施主。 ‘彼二’是指如前所說的二種習氣。 ‘依次’是指能成就可意異熟果的習氣增長差別即是無量福德相續。應知信心等善法的等流果習氣增長差別即是無量善業相續增長。 ‘相續增長’也就是相續增長。 ‘彼相續增長’是指那兩種習氣。 ‘彼二界增長’是指佈施所生福德和能引發此的正見善業這兩種種子增長。 一切正見都是善業，說’善業正見’是爲了與’善業相續增長’這句話相應。 為何是其二界增長？因為依殊勝福田而受用佈施物故。 ‘彼二’詳細所說即是福德相續增長與善業相續增長二者果報種子增長即是引樂，因為此能引故稱為引，因為佈施所生福德相續增長是可意異熟果之因，如是因為是可意異熟果之因。 體驗種種神通境界：一變多、多變一，顯現與隱沒也以智見體驗；穿越墻壁、山嶽、籬笆，身無障礙而行；出沒于地如鳥入水；於水上行走不沉如履平地。

།ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་ འགྲོ་སྟེ།དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་བཞིན་ནོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་ལ་ཡང་ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཉུག་པར་བྱེད། ཀུན་དུ་ཉུག་པར་བྱེད་དོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་དབང་ བསྒྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་དུས་མང་པོར་འགྱུར་མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་དབང་རྣམ་པ་དང་པོའོ། །སྟོན་པ་དང་མི་སྟོན་པ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གང་གིས་བསྟན་ཞེ་ན། སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། །སྣང་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཤེས་པ་དང་མཐོང བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ།།བདག་སྣང་བར་གྱུར་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཤེས་པས་དང་མཐོང་བས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་པ་སྨོས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་དབང་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ཐད་ཀར་དང་བླ་དང་འོག་ཐོགས་པ་ཅན་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་ནི་རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། རི་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། རབ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་དང་འོག་ལ་ནི་ས་ ལ་ཡང་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བྱིའུ་ཟུལ་བྱེད་དེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་དབང་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །གནས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མི་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་ཡང་མི་ནུབ་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་དབང་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །འགྲོ་བ་དང་ཁམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་རང གི་ལུས་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་དང་།ཁམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་རང་གི་ལུས་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་སྟེ། འདི་གཉི་ག་བསྡུས་ནས་དབང་རྣམ་པ་ལྔ་པའོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་རང་གི་ལུས་འཇུག་ པ་ལ་དབང་བསྟན་ཏོ།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ཁམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་རང་གི་ལུས་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་བསྟན་ཏོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལྷའི་འགྲོ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་ དབྱེ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་དང་རི་དང་ར་བ་དག་སྨོས་པ་སྟེ། རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། རི་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཙུག་ལག་ ཁང་དང་རི་དང་གྲོང་ན་གནས་པ་ན་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་མི་ཐོགས་པར་འགྲོ་བ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའོ། །གྲོང་ན་གནས་པའི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད། དད་པར་ བྱེད།ཀུན་དུ་གནས་པར་བྱེད། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།

在虛空中也能以跏趺坐而行，譬如有翼之鳥。此日月二者如是神通廣大，如是威力廣大，如是威嚴廣大，亦能以手執持撫摸，普遍撫摸。乃至梵世間，能以身自在統御諸有情。此為經典片段。 所謂’顯示親身體驗’，意為顯示多種神通境界的親身體驗之意。所謂’爲了擴大和收攝’，意為爲了擴大和收攝神通，即以’一身變多身，多身覆成一’等文句所顯示。這是第一種自在。 關於顯現與不顯現的自在，是何等狀況呢？所謂’爲了顯現身體與不顯現’，即爲了顯現與不顯現。以何句顯示？以’能知能見顯現與隱沒的體驗’之句。其中，令身顯現即是顯現，不令顯現即是能知能見隱沒的體驗。自身顯現是為他人的知與見，即意識與眼識的體驗之意。說’知’是因為是主要的緣故。隱沒亦復如是。這是第二種自在。 所謂’能于平行、上下有障礙處行走’，平行行走即如經中所說’於牆亦能平行而行，于山亦能平行而行，于籬亦能平行而行’。上下則如經中所說’于地能上升及如鳥潛入’。這是第三種自在。 關於住處的自在，所謂’于無障礙處亦不墜落’，即如經中所說’於水上不沉沒而行走，如於地上一般；于虛空中跏趺而行，如有翼之鳥’等句所顯示。這是第四種自在。 所謂’趣處與界殊勝處二者’詳細而言，即于殊勝趣處自身進入的自在，與于殊勝界處自身進入的自在，此二者合為第五種自在。 以’此日月二者’等詳細文句，顯示于殊勝趣處自身進入的自在。以’乃至梵世間，能以身自在統御諸有情’之句，顯示于殊勝界處自身進入的自在。梵世間因趣向天趣，故屬界的差別，因為屬於色界。日月二者則屬欲界。 所說墻、山、籬等，即’於牆亦能平行而行，于山亦能平行而行，于籬亦能平行而行’，應知是指住于寺院、山嶽、村落時，於牆能平行而行，身無障礙而行是住于寺院。乃至住于村落亦復如是。 ‘令心趣入、信解、安住、解脫于斷除身見的涅槃’，此為經典片段。

།འཇིག་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་མི་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ན་དད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྩེ་གཅིག་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཀུན་དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མ་ཆགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།བཟློག་པའི་ཕྱིར་ནི་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་ནས། མ་ཆགས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ རྣམ་གྲངས་དང་པོས་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་མི་སྐྲག་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལྟར་དོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མདོ་ ལས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདུན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འོན་ཀྱང་བདག་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་གནས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། སྲེད་པ་ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་མི་ བྱེད།དད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་བདག་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུངས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་དེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མེད་པར་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བས་ནི་མཇུག་སྡུད་པར་མཛད་དོ།།བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་བར་ཆད་མེད་པར་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ནི་རྒྱུན་རིང་དུ་བར་ཆད་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་ནི་ཡུན་ཐུང་ངུར་བར་ཆད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཕྱིར་ ལྡོག་སྟེ།འདི་ལྟར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་གོ། །ཡིད་ཉིད་ཡིད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་རྒྱུས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་ པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་རྣམ་པ་འབྱུང་གི་།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་རྒྱུས་ནི་བརྟེན་ནས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད ཕྱིར་ལྡོག་ཅེ་ན།འོ་ན་ད་ངའི་བདག་གང་ཡིན་སྙམ་དུའོ། །དེ་ལ་མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གྱི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། མ་ཆགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྦ་བའི་ ཕྱིར་དང་།དུལ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེ་ན། དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་དབང་པོ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ བརྟེན་ནས་སྦ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་དུལ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དུལ་བ་ཉིད་དུལ་བར་གནས་པ་སྟེ་ཞི་གནས་བཞིན་ནོ།

所謂’有身見’是指五取蘊。‘于彼’等廣說，即應知是說由於不怖畏涅槃而趣入心，‘于彼趣入’是其同義語。應知由於于彼歡喜故而生信解。應知由於專注故而安住。應知由於無執著生起故而解脫。 相反則為相反。如何相反？應知從’由於怖畏涅槃故不趣入’乃至’由於無執著不生起故不解脫’。如是說明了因行，而非如第一種解釋中所說’趣入’等詞義是’為不怖畏’等的含義，非此義，此非所詮義。 聞等亦非其因。為何？如經中廣說：‘具壽欲亦’等，然而’我於一切行寂止、空性所緣、愛盡、離貪、滅、涅槃不趣入心，不生信’。 其中並非無聞所生慧及思所生慧。如何得知？如廣說’我長老亦’等。正因所說故是多聞，由多聞故有聞所生慧。由相續圓滿故二者俱有，即聞所生慧及思所生慧，因為若無聞所生慧及思所生慧則相續不能圓滿。 ‘是故’等廣說是作結語。由有間斷及無間斷而周遍執行故，有間斷即長時間斷，無間斷即短時間斷。‘正因此故’等廣說，即正因此故心退轉，如是由粗重我慢有間斷及無間斷周遍執行故。正因此故從涅槃心退轉。心即是意。 由厭離因，厭離即是離欲界貪者生起悅意相而非不悅意，因為已離彼界貪故。由厭離因即是依止，意為從彼因所生。 如何心退轉？即想’那麼現在我的我是什麼’。其中由具足不怖畏等故，等字包含歡喜、專注、無執著生起故。 ‘諸比丘，於此為護眼根故、為藏故、為住調伏故而趣入。乃至意根亦如是’是經文。 如何次第？依念為護眼根故而趣入。依三摩地為藏故而趣入。依慧為住調伏故而趣入。調伏即是住于調伏，如奢摩他。

།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་དྲན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་གང་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྦ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ་དྲན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའི་ནི་མིག་གི་སྒོ་དེ་ནས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་སྟེ། དེའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དགེ་སློང་ དག་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྤས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ། དྲུག་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ ནོ།།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཤེས་བཞིན་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སེམས་དུལ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་སེམས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དུལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་དུལ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ ཕྱིར་ན་སྤས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བཞིན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པ་ལས་ཏེ་བྱུང་བ་ལས་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གནོན་དང་རྩ་བ་བཅོམ་གཉིས་ཀྱིས། །བསྡམས་དང་བསྒོམས་པ་ཡིན་པར་འདོད། །རྣམ་པར་གནོན་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་གནོན་ པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།རྩ་བ་བཅོམ་པས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །རྩ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །རྩ་བ་བཅོམ་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ལུང་ལས་ནི་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་གང་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པར་བྱ་བ་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇུག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་ པ་ཡིན་ནོ།།རང་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་ཞུགས་ན་ཡང་ཆགས་པར་འགྱུར་བའམ། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་རང་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སོར་ རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཚད་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྨོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱམས་པའོ་བསམ་པ་ནི་སེམས་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སྦྱར་བར་ བྱའོ།

此外，所謂’其他’詳細解釋為：爲了守護眼根所趨入的境，以正念加持故。對於眼根不應趨入的境，則為遮蔽故而趨入，因為不趨入故。所謂’因為不趨入’即是說因為眼根不趨入，這是詞義，因為以正念加持故。 從彼門煩惱遍行，即從眼門遍行，從彼門煩惱遍行，爲了徹底摧毀從彼門煩惱遍行的隨眠而詳細宣說。 諸比丘，此六根極為調伏、極為遮蔽、極為守護、極為防護、極為修習，能引後世安樂。何為六根？從眼根乃至意根，此為經文。 以正念與正知，正知即是智慧。‘如是’詳細解釋為：如前所說，以’極為調伏’等詞顯示調伏心。為何？因為眼根能調伏心的遍行，故眼根等極為調伏。 以’極為遮蔽’等詞顯示調伏心的方便。此亦說：以正念令煩惱纏縛不生故為遮蔽。以正知守護已生煩惱纏縛。 以制伏及斷除根本二者，認為是防護與修習。以對治認為是極為防護。對治即是世間修道。以斷除根本認為是極為修習。根本即是隨眠。斷除根本即是出世間道。 經中說：因為不趨入不應趨入處，即于眼根不應趨入的事物不趨入故為極為遮蔽。因為以正念極為安住而趨入應趨入處，即以正念極為安住而趨入應趨入的事物故為極為守護。 因為自身不生煩惱故為極為修習，即是說雖然眼根趨入能生貪或嗔的事物，但自身不生煩惱，這不是以分別力，而是唯以修習力，如是則為極為修習。 如是說’如是則為極為調伏’，即如前所說，因為不趨入不應趨入處等詳細所說，眼根等極為調伏。 彼以慈心，無敵對，無損害，廣大，無量，極善修習，遍滿一方而住，此為經文。利益與安樂之心即是慈，即是利益之心與安樂之心，心即是思，是無嗔的本質。‘彼’即是與慈心相應。

།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོན་མེད་པ་དང་། འགྲན་ཟླ་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོན་མེད་པའོ། །ཕྲག་དོག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲན་ཟླ་མེད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་ལ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དག་ལ་ཕྲག་དོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར དུ་འཕགས་པ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་དང་ལྡན་བའི་དམན་པ་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དམན་པ་དག་ལ་ཞེ་སྡང་གང་གིས་ན་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ དམན་པ་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཞེ་སྡང་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཤིན་ཏུ་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ།ཚིག་གསུམ་པོ་ཁོན་མེད་པ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་གནོད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དེ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ འདིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དེ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་ཀྱིས་གནས་པ་པོ་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་ཁྲི་དགའ་བོད་དོ། །རི་དག་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲིའི་སྟེང་ན་འདུག་པའི་མི་དག་འབོད་པ་དང་། རིའི་སྟེང་ན་འདུག་པ་དག་མེས་ཚིག་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཅར་དུ་མཐའ་དག་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་ པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་ཐུང་ངུར་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཞིང་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ཉེས་པར་བརྩམས་པ་མེད་པ་ཡིན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ མེད་པ་ཡིན།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་བཞི་པོ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཧ་ཅང་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་བཟུང་ བའི་གཉེན་པོར་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ཉེས་པར་བརྩམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པར་བརྩམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ལུས་མཉེན་ཞིང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་ཀུན་དུ་རྨོངས་ པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ།

由於是三種隨煩惱的對治，所以無怨恨、無競爭、無害。怎樣說呢？因為是怨恨的對治，所以無怨恨。因為是嫉妒的對治，所以無競爭。因為是嗔恚的對治，所以無害。 所謂對加害者的怨恨，就是對加害者多次生起惱害之心的意思。所謂對不加害者的嫉妒，就是對與自己平等或超勝的不加害眾生內心生起擾亂的意思。 所謂’對具有這兩種情況的低劣者’等廣說，就是對具有加害和不加害這兩種情況的低劣眾生所生起的嗔恚，以此嗔恚而對具有這兩種情況的低劣者造成傷害。 所謂’因為完全降伏違品’，這違品就是三種隨煩惱。所謂’如是’等廣說，就是如所說那樣，具有慈心，以對治力，用’無怨恨、無競爭、無害’三個詞來顯示。 以心的果來說，用’廣大’這個詞來顯示。以心的二者來說，用’成為廣大’這個詞來顯示。以心的所緣來說，用’無量’這個詞來顯示。以心的清凈來說，用’善修’這個詞來顯示。 所謂’以處顯示能住者’，意思是以方位來顯示眾生。如說’座位呼喚’、‘山被燒’等比喻，是說坐在座位上的人被呼喚，在山上的人被火燒。 顯示勝解作意，而不是真實作意。所謂’因為同時對一切勝解’，意思是同時對所有眾生生起勝解。所謂’顯示彼’，是顯示慈心。所謂’顯示其他時候也隨順’，是顯示不是短暫的，而是長時間隨順。 如是了知、如是見時，精進勇猛而無怯弱，身輕安而無過分，念住而無愚癡，心等持而一境性’，這是經文的片段。 所謂’以後詞具有解釋’，就是以後面的’無怯弱’等詞來解釋前面的’精進勇猛’等四個詞語，這就是以後詞具有解釋的意思。 怎樣是次第呢？為對治過分怯弱，說’精進勇猛而無怯弱’，這是以後詞具有解釋。為對治過分執取，說’身輕安而無過分’。無過分即是身柔軟、身堪能性。所謂’內攝’，就是’念住而無愚癡’。

།ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་སེམས་ ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་རྒོད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་ནང་དུ་འགོག་པ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི།ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་རྗེས་སུ་འཕྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་ རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཁོ་ནའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ་སོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། མདོ་ ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་དག་སྤོང་པའི་ འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཧ་ཅང་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་འདུན་པ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ཏེ། ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་བཟུང་བའི་ནི་དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ཏེ་དད་པ་ཡོད་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གཉེན་བོར་འགྱུར་བས་སོ། །ནང་དུ་ བསྡུས་པའི་ནི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ལྷག་མཐོང་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་གཉེན་པོར་ནི་སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། སེམས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་འདི་ཉིད་རྐང་མཐིལ་ནས་སྤྱི་བོ་དང་། སྐྲ་དང་། ཀླད་པ་ནས་འོག་ཏུ་པགས་པ་ལ་ཐུག་པར་མི་གཙང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འདུ བྱེད་དེ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་ཞིང་རྣམ་པར་མ་ཞི་ལ་རྒོད་པར་གྱུར་པ་ན་དམིགས་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཞི་བར་འགྱུར་ བ་ཉིད་དང་།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞི་གནས་སོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞུམ་པར་འགྲོ་བ་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གཞི་ལ་དམིགས་པས་དེ་ལ་སྦྱངས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཚིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན། ལུས་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ཉེས་པར་བརྩམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཁོ་ནའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གིས་ན་ཚོགས་དེ་ཧ་ཅང་ཞན་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒོད་པ་ཡང་གང་གིས་ན་རྒོད་པར་གྱུར་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཡང་ཚིག་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་མེད་ པ་ཡིན།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱང་གལ་ཏེ་སེམས་ཞུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྒོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པས་བཏང་སྙོམས་སོ།

所謂’向外散亂’這一詞，是由後面’心專注一境’的詞句所詳細解釋的。這些過分怯弱等的特徵，如經中所說：‘何為心過分怯弱？即是心具有懈怠。何為心過分執取？即是心具有掉舉。何為心內收攝？即是心具有昏沉、睡眠，具有內止而不具有勝觀，如是則為心內收攝。何為心向外散亂？即是對五欲功德隨逐散亂、隨逐流散，如是則為心向外散亂。’ 所謂’唯彼’等廣說，即是彼四種心的對治之斷行有二二種，即每一種都有兩種對治，如是則成為八種斷行。何為八種？如經中廣說：‘即是欲、勤、信、輕安、念、正知、思維、舍，此等即名為斷行。’ 其中，對治過分怯弱的是欲和勤二者，因為是對治懈怠的緣故。對治過分執取的是信和輕安，因為有信則輕安成為對治。對治內收攝的是念和正知二者，由此二者既不會陷入昏沉睡眠，又能安住勝觀。對治向外散亂的是思維和舍。 如何作用？思維是造作，即從腳底至頭頂，從發至腦，向下至面板，觀察種種不凈充滿，如經中廣說：‘於此身中有發、毛’等。然後對彼等諸行以舍平等對待。 又如廣說，等持位時，心為諸分別散亂、不寂靜而成掉舉時，于所緣無作為、成為寂靜、任運而生即是止。執取則是當趣向怯弱時，緣于極喜之事而修習。由此即是對治近煩惱的文句，即’發起精進而無怯弱，身極輕安而無過分執取’這兩句。 為何如此？因為按次第是對治怯弱和掉舉，而怯弱和掉舉二者正是止和執取的近煩惱故。所謂怯弱，即是由某種心所使彼資糧過分羸弱。同樣，掉舉也是由某種使之成為掉舉。 對治舍的近煩惱的也是兩句：‘安住正念而無愚癡，心專注一境而得等持’等。舍則是當心既不怯弱也不掉舉而平等時，對此保持平等即是舍。

།ཚིག་བཞི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྱི་མས་རྣམ་ པར་བཤད་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་གང་གིས་ན་ལུས་ཉེས་པར་བརྩམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་མ་བརྩམས་ན་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་ནས་སེམས་ཉམས་པའི་བར་དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་ཞུམ་པ་དང་།ལུས་དུབ་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚིག་ཕྱི་མས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །དགེ་ སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་སྔར་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མིག་སྐྱེས་ཤིང་།ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཡིག་གེ་ བསྒྱུར་ན་བློ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་སོ། །མིག་ལ་ཞན་པ་དང་། ནོར་བ་དང་རྙོག་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དེ་ལ་ཞན་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ།ཤའི་མིག་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོར་བ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །ཤའི་མིག་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ ནོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྙོག་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བློ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། ཤའི་མིག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྙོག་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤའི་མིག་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ ལ་ངན་པར་ལྟ་བ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་དང་།ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མིག་སྐྱེས་ཤིང་། ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ མིག་དེ་ནི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་དོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །བཟླས་པ་གསུམ་དག་ལ་ཐོག་མར་མཐོང་བ་ནི་མིག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐོག་མར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ།

後面的詞語解釋說這是四句話。由於什麼原因而說’身體錯誤地開始’等廣泛的內容呢？正是因為這個緣故，即因為若不開始精進則會導致心生怯懦乃至心衰退，所以爲了正確宣說其對治，即爲了正確宣說對治心生怯懦、身體疲憊、忘失正念、心衰退等的對治法，所以有精進等，即精進、輕安、正念、禪定，這些是由後面的詞語所修飾的，應當了知是由後後詞語所修飾。怎樣呢？從’開始精進且無怯懦’乃至’心平等安住且專一’。 ‘比丘們，這是苦聖諦’，對於前所未聞的法如理作意時，生起眼、智、明、覺，這是經典的一段。由於詞義法性的緣故，爲了清凈，若轉譯文字則是’覺’。如是由於詞義法性的緣故。 爲了正確宣說眼無有昏暗、錯誤和混濁，以三種方式修飾。即爲了正確宣說慧眼無有昏暗，以’智’來修飾，因為肉眼對色境生疑而見，故稱昏暗，即因為沒有決定的認知。爲了正確宣說無有錯誤，以’明’來修飾。肉眼因為未如實見故稱為錯誤。爲了正確宣說無有混濁，以’覺’來修飾。肉眼因為未見清凈故稱為有混濁。如是以三種方式修飾，是因為與肉眼不相順。 ‘非諸諦之惡見、疑惑、無明之對治’，意思是說非是緣于諦的邪見、疑惑、無明的對治。爲了區別於此而說眼等，即爲了區別于外道的見解而說眼、智、明、覺。怎樣呢？如說’如理作意時生起眼，及智、明、覺’。那無漏慧眼因為是現量故是邪見的對治。因為其無有疑惑故是智，是疑惑的對治。因為其是真實義故是明，是無明的對治。 在三種重複中，最初的見是眼，即在見道中從’這是苦聖諦’乃至’這是趣向苦滅之道聖諦’的最初見，以及在修道中苦聖諦。

།མངོན་པར་ ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐོག་མར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་ མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་དག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐོག་མར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་ཐོག་མར་མཐོང་བ་འདི་ནི་མིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ མཐོང་བ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།རྣམ་པར་མི་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པར་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྟེ།སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཐོག་མར་རྣམ་པར་ མི་འཇོག་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་ལ།དེ་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་མི་འཇོག་པ་དང་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ མིག་དང་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་སྙེད་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཅན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། བརྟན་པ་ནས་དེ་ལ་ དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་གཉིས་པོ་དེ་རིག་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། དེ་འགོག་པ་དང་། དེའི་ལམ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་འཛིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་རིག་ པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའོ། །དེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཅན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ནས་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་གཉིས་ཀ་བློའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མ་ཐོས་པ་ རྣམས་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་མིག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ན་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པ་ན་རུས་པ་དང་རུས་གོང་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རུས་པ་དང་རུས་གོང་རྣམས་ཀྱིས་ས་གང་བར་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཐོང་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྟོག་གེ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དགག་པའི་ཕྱིར་རིག་པའོ། །གལ ཏེ་དེ་རྣམས་མ་ཡིན་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་བློ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་གྱིས་སོ།

從’應當以神通智完全了知’這句話開始，直到’應當以神通智修習苦滅道聖諦’這句話為止，是初見之智；以及無學道中，從’我以神通智完全了知苦聖諦’這句話開始，直到’我以神通智修習了苦滅道聖諦’這句話為止，是初見之智。在這三種學處中的初見，即是眼。 如何觀察所見即是智慧，這是指在這三種道中，對於所見到的苦等聖諦，出世間后得智中對於安立智和不安立智，以二種方式觀察自相和共相的分別，稱為智慧。應當了知這也是無漏智慧，因為煩惱不會增長。 這應當如是了知：在三種道中，首先生起出世間的不安立智，之後生起安立智。關於不安立智和安立智這兩種智慧的詳細區分，應當參見《瑜伽師地論》。這兩者的廣大作用即是眼和智這兩者。 依於盡所有性，即是依於四聖諦中所有的諸法數量，那就是盡所有性。其事即是盡所有性，依於盡所有性，即是緣于彼而了知這兩者。為什麼？因為能執取盡所有性。如是，過去、現在、未來的苦，以及其集、滅、道的一切，由於執取彼故，因此了知這兩者。 依于如所有性而成智慧，即是如實存在的苦性等行相是如所有。四聖諦中所具有的即是如所有性。其事即是如所有性。依于如所有性，即是緣于彼而成就這兩種智慧。為什麼？因為如實通達的緣故。如是，因為如實通達苦等諦故。 其他廣說者，若認為未聞法者無聞所生慧故是比量，為遮止彼非比量故，說’眼’。若認為非聞所生亦非比量，是信解所生見，如修不凈觀時由於勝解作意而見滿地白骨一樣，為遮止信解所生見故，說’智’。 若認為非聞所生亦非尋思亦非信解所生，是增上慢者，增上慢者認為’我已見’，為遮止增上慢故，說’了知’。若認為雖非彼等然是有漏，為遮止有漏性故，說’智慧’。為什麼？因為是清凈義故。

།རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་པ་ རྣམས་སོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཟོད་པ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནིའོ། །བཟླས་པ་གསུམ་དག་ལ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་བཟོད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ནི་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་བསོད་ ཉམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ།།བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་དུབ་པ་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པ་ཡིན་པས་བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པའོ། །གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པའོ།།བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའོ། །གཉི་གའི་མཐའ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ དང་།བདག་ཉིད་དུབ་པར་གནས་པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབུ་མའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕན་པའི་ཕྱིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་ དང་བཅས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། བརྣབ་སེམས་ ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ཆོས་ཀྱིས་རྙེད་པའི་བདེ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆུང་བ་ རྣམས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པ་ལྟ་བུའོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཡང་ཕན་པའི་ཕྱིར་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་ རྣམས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་མ་གཏོགས་པའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ པ་སྤོང་བ་ཟད་པའི་ལམ་དེ་དག་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཡང་ཕན་པའི་ཕྱིར་ནི་སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་ གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ལམ་སྟེ།ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དཀའ་བ་ཡང་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་མ་ཚང་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ གཉིས་སོ།།ལྷག་མཐོང་མ་ཚང་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །བདེ་བའི་ཕྱིར་ནི་མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སླ་བའི་ལམ་སྟེ། དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་མོ། །སླ་བ་ཡང་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་ པ་གཉིས་ཀྱིས་འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

清凈即是無垢。有些人說是指說一切有部諸人。所謂’彼’詳細而言，即是忍即是見故為眼這一說法。三種重複是不合理的，即是不應理。為什麼呢？因為眼等諸法是由見道、修道和無學道所攝，因為在修道和無學道中也非無有忍。 ‘諸比丘，此為利益你們，此為安樂，此為利益與安樂’是經典的片段。貪著欲樂隨行即是隨順享受欲樂之味。自我疲勞而住隨行即是疲勞即疲勞而住故為自我疲勞而住。折磨、遍折磨、拔頭髮等所生之苦即是自我疲勞而住。隨行於自我疲勞而住，即隨順即是自我疲勞而住隨行。 舍離二邊即是舍離貪著欲樂隨行之邊和自我疲勞而住隨行之邊的意思。修習中道即是八支聖道，彼即是中道。 複次，為利益是對治有苦的近煩惱，如同對貪慾重者修習觀察梵行。為安樂是無煩惱對治痛苦，如經中所說：‘不會因貪求所致的痛苦而損害自身，也不會失去法所獲得的安樂。‘為利益與安樂是對治有樂的煩惱，如同對貪慾輕者修習梵行。 複次詳細而言，為利益是除了增上心現法樂住者之外，依止未至定斷盡煩惱之道。彼等即是四禪。除斷盡煩惱道即是除斷道。與增上心現法樂住者俱即是當依無漏禪斷除諸煩惱時，彼等斷盡煩惱之道是為利益與安樂。 複次詳細而言，為利益是學人預流、一來、不還諸位的難行道，彼亦是未至定、殊勝禪、無色所攝之道，隨應配合。難行是因為未被支分所攝持，以及止觀不圓滿之故。止不圓滿是指未至定和殊勝禪二者。觀不圓滿是指諸無色定。 為安樂是無學阿羅漢諸位的易行道，是根本禪所攝之道。易行是因為被支分所攝持，以及具足止觀二者而無需勤勉即可生起之故。阿羅漢們的道路並非因已斷除三界一切煩惱而容易。

།ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སླ་བའི་ལམ་སྟེ། ཕན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བདེ་བའི་ཕྱིར་ནི་དངོས་གཞི་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ཐགས་བཙུགས་པ་ནི་ཟབ་རིང་བ། ལེགས་པར་བཙུགས་པ། སྲ་བ། བརྟན་པ། མཁྲེགས་པ་དང་ལྡན་པ། མི་གཡོ་བ་མི་འཆག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཤུན་པ་མེད་ པ་དང་།ཁོང་ན་ལུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁོང་ན་ལུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུ་ནི་མི་སྲ་བའོ། །མི་འཆག་པ་ནི་མི་ཆོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞི་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་དེ་གཉིས་དང་སྟེ།གཞིའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མི་འཆག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཤིང་ཐགས་དེ་དག་གོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཟབ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ལེགས་པར་བཙུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཏེ། ཟབ་རིང་བ། ལེགས་པར་བཙུགས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཉིད་དེ། གཞིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེས་དེ་ལས་རྒལ་བར་འདོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་ཚུགས་པས་ན་ཕྱི་རོལ་པ རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཏེ། སྲ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཏེ། བརྟན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཁྲེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཏེ། མཁྲེགས་པ་དང་ལྡན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་ ཉིད་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མི་འཆག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་བས་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འཆག་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པའི་ཕན་ ཡོན་གྱིས་ཏེ།གཞི་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་དེས་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ཏེ། དེས་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཕྱིར་ན་དེས་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཕྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། དེས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ། ལག་མཐུས་བསྒྲུབས་པ། རྔུལ་ཞིང་དྲི་མ་ཆགས་ཆགས་སུ་བསྒྲུབས་པ། ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་དང་། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། གྲོགས པོ་དང་།བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དག་ལེགས་པར་བདེ་བར་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་དུས་དུས་སུ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འགྲོ་བ་གོང་མར་འགྱུར་བ་དང་། བསྐལ་པ་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐོ་རིས་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པ་འབུལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པས་ཐོབ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་སྟེ། གཉི་གས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་རྩལ་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩལ་ཏེ། དེས་བསྒྲུབས་པ་དེའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ཡང་སྔར་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བྱའོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །བདེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་ པའི་བདེ་བ་དང་།ཉལ་བའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བའོ། །གློས་འབེབས་པས་བདེ་བ་ནི་གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བའོ། །ཉལ་བས་བདེ་བ་ནི་ཉལ་བའི་བདེ་བའོ། །གཉིད་ཀྱི་བདེ་བའི་གཉེན་པོར་སྤྱོད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།

爲了利益和安樂，是學習者們的容易之道。爲了利益是因為是煩惱的對治，爲了安樂是因為是無漏禪定的所依。 所謂’立木樁是深遠的、善立的、堅固的、穩固的、具有堅硬性、不動搖不破壞’是經典的一段。因為無皮和內無腐朽，因為無皮和內無腐朽。腐朽是指不堅固。不破壞是指不能毀壞，這是說明不能被摧毀的意思。 所說的’具有這兩種基礎和自性的差別’是指這兩者，即以基礎的差別而不動搖，以自性的差別而不破壞，如是依次而言。如是說’如是彼等’是指如是那些木樁。 以二種相即以二種方式，以深遠性之相和善立性之相，因說’深遠、善立’故是基礎，基礎圓滿是外道們欲從城外越過彼處時不能立足，故外道們不能立足。 三種相是以堅固性之相，因說’堅固’故；以穩固性之相，因說’穩固’故；以堅硬性之相，因說’具有堅硬性’故。以自性圓滿故外道們不能立足。 以二種相即以不動搖性之相和不破壞性之相，因說’不動搖’故，因說’不破壞’故，是彼所作功德，即以基礎和自性差別二者所作功德是彼所作功德，因彼所作功德故，以彼所作功德故圓滿是外道們不能立足。 廣說已，以彼受用、精進所得、體力所成、汗流濁染所成、具法而以法所得彼等，令自身、父母、子女、妻子、男僕、女僕、作業者、傭工、朋友、大臣、親屬、姻親等善得安樂滿足，並於時時中向沙門、婆羅門等佈施能令後世往生上界、成就善劫、異熟安樂、成就天界的供養，這是第二段經文。 其中所說’于彼’是指于彼受用和精進所得，即以受用所得和以精進所得，二者都是顯示以心力所成。心力的精進是心力，彼所成就之事。此復先是思維當如是如是作而受用，後於作時則發起精進。 安樂有三種：睡眠的安樂、懈怠的安樂和臥息的安樂。其中睡眠的安樂是睡眠之樂。懈怠的安樂是懈怠之樂。臥息的安樂是臥息之樂。為對治睡眠的安樂而說受用。

།གློས་འབེབས་པ་དང་། ཉལ་ བའི་བདེ་བ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལུས་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཡང་ཤིན་ཏུ་ངལ་བས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྔུལ་ཅིང་དྲི་ མ་ཆགས་ཆགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གོས་གོས་སུ་དང་།འདྲེས་འདྲེས་སུ་དང་། ཕོག་ཕོག་ཏུའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསྐལ་པ་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོན་གང་ལ་འབྲས་བུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་གོང་མར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལྷག་མས་ཏེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ངས ཁྱེད་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དག་དང་།ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདི་ལྟར་བདག་མ་བྱུང་ཡང་རུང་བདག་གི་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། བདག་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གི་ མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ན་གང་ཡོད་པ་དང་། གང་འབྱུང་བ་དེ་སྤང་ངོ་སྙམ་དུ་བཏང་སྙོམས་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །བདུན་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དཔེ་གསུམ་གྱིས་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདའ་བ་ལ་ཡང་དཔེ་གསུམ་གྱིས་ སྐྱེས་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་དྲུག་དང་བདུན་དང་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་བདུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དཔེ་དེ་ དག་ཀྱང་མདོ་སྡེ་འདི་ཁོ་ན་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་མ་ཡིན། གཞན་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་ པའི་འགྲོ་བ་དག་བཤད་པར་བྱའོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། །འདིར་བཤད་པ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲིད་པ་བདུན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་བཀག་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་འདིར་ལན་ཅིག་འོངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་བཀག་གོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྟར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མ་ཡིན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ ཡང་མ་ཡིན།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དག་ཡིན་གྱི། སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བའོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་ནོ།

作為對懈怠和貪睡二者的對治，以精進獲得。如是依次第。如同乘騎等受用雖由身體力量成辦，但並非以極度疲勞成辦，爲了區別於此而說’汗流浹背’，即衣服沾染、混雜、觸及。 由於不屬於佛等，即非佛、非法、非僧之意。賢劫所生即是其果報為賢劫者即是賢劫所生。另外，往生上界即是餘者，以賢劫所生等來明示。 諸比丘，我為汝等宣說七種聖者趣向及無取涅槃。何為七種聖者趣向？諸比丘，於此比丘如是思維：‘無論我是否存在，無論我所有是否存在，我將不存在，我所有將不存在。‘如是，于所有及所生起者，以舍心獲得。此為經典片段。 七數是由獲得涅槃時間的差別而來。如何區分？因為中有般涅槃分為三種。中有般涅槃以三個比喻說明速疾、非速疾及久遠般涅槃。生般涅槃也以三個比喻說明生已、有行及無行般涅槃。 如是，彼等不還果者為六、七及上流。如是，由獲得涅槃時間的差別而為七種。這些比喻應當從此經中觀察。 為何僅此七種聖者趣向而非其他有學趣向？其他彼等也是聖者，如經中所說：‘諸比丘，我當宣說聖者及聖者趣向。何為聖者？具有有學正見者’等廣說。彼等趣向也是聖者趣向。 此處解釋，非聖者也廣說者，因為非聖者也以七有般涅槃。因此遮止住于初果。一來者即是彼非聖者由相續成熟而來此一次後般涅槃。因此遮止住于第二果。 如同色界不還果者非中有般涅槃、非生般涅槃、非有行般涅槃、非無行般涅槃、非上流。因此唯此等為七種聖者趣向，而非其他有學趣向。 無相加行即是修習無相三摩地。彼無相三摩地如滅盡相。

།སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྨོན་པ་དང་ངེས་པའི་དུས་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པའི་དུས་སུ་དང་། ངེས་པའི་དུས་སུའོ། །དེ་ལ་སྨོན་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །སྨོན་པའི་དུས་ནི་བདག་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། བདག་གི་ཡང་སྲིད་པ་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་དུས་ནི་བདག་མི་འབྱུང བར་འགྱུར།།བདག་གི་ལུས་འདི་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དུས་འདི་གཉིས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་རབ་ཏུ་གཏོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཙམ་འགོག་པར་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་ནི་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་། ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མདོ་ཁ་ ཅིག་ལས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།དཔེར་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུས་ཏེ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་རྒྱུས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་འདིར་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདིར་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དག་ཚེ་ཕྱི་མ་སྟེ། ཚེ་རབས་ གཞན་གྱི་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར།ཚེ་ཕྱི་མའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་མི་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་འབྱུང་ཞེ་ན། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ འགྲོ་བར་མི་སྨྲ་ཞིང་།ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་མ་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མ་ཡིན། བྱང་ཕྱོགས་སུ་མ་ཡིན། སྟེང་དུ་མ་ཡིན། འོག་ཏུ་མ་ཡིན། ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། བསིལ་བར་གྱུར་ པ་དང་།ཚངས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །ངའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སློང་གཡོ་མེད་པ། སྒྱུ་མེད་པ། དྲང་པོ། དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཚུར་ཤོག་དང་། དེ་ནི་ངས་ ནང་པར་གདམས་ངག་ཕོག་ན་ནི་ནུབ་མོ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ལ།ནུབ་མོ་གདམས་ངག་ཕོག་ན་ནི་ནང་པར་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར། ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དང་། བླ་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ནི་བདག་གི་རྫས་ཏེ། འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་ཏེ།བདག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གང་གིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ།

所謂無愿加行，即是修習無愿三摩地。無愿三摩地即是無常等行相。 另外，所謂愿與決定二時，即是愿求時與決定時。其中愿求是追求。愿求時是說’我雖未生，我之後有雖未生’。決定時是說’我將不生，我此身將不生’。於此二時中，為令心趣入涅槃，為令心專注，此即是無相加行。 僅見有為無常之滅，即是見僅有為無常之滅的意思。 所說’比丘們，我將為你們宣說七種聖者趣處及無取涅槃’中，無取涅槃在某些經中說是無餘依，如說’以解脫因無取般涅槃’。此無取般涅槃中有解脫因即出離，此即是以解脫因無取般涅槃。 某些經中廣說’有餘依’，此處顯然是指無餘依，即此經中顯然是指無餘依的無取涅槃，即是指以諸蘊完全滅盡的涅槃。 如何顯然？因為是就後世趣處而說，因為七種聖者趣處是就後世即他生趣處而說，所以後世趣處即是無取涅槃。 又此經中廣說’不說往東方’等。如何說呢？‘不說往東方，不往南方，不往西方，不往北方，不往上方，不往下方，不往四維，而於現法中無垢、涅槃、寂靜、清涼、成為梵性’，因為如是廣說，所以顯然是指無餘依。 ‘我的聲聞比丘若無諂誑、正直、性質正直者來此，我若於晨朝教誡則于夜晚證得殊勝，若於夜晚教誡則于晨朝證得殊勝。于有者知其為有，于無者知其為無，于有上者知其為有上，于無上者知其為無上’，這是經文片段。 ‘于有者知其為有’是說知道有為法和無為法的實事存在的意思。‘于無者知其為無’是說無即是我之實體，有為和無為即我之相無所有故知為無的意思。 如是由何而知？由空性三摩地。

།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཡང་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། བླ་མ་དང་ བཅས་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བླ་མ་གཙོ་བོས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་ཏེ། དེ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སྨོན་པ་མེད་པས་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡིད་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ལ་སྨོན་པར་བྱེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡོད་པར་ཤེས་ལ། མེད་པ་ལ་ནི་མེད་པར་ཤེས་སོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་གཉི་ག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས། གཉིས་ཀྱི་བླ་བཅས་བླ་མེད་རིག་།སྨོན་པ་མེད་པ་དང་ མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་གང་ཡོད་ལ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའོ། །འདུས་བྱས་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དང་།མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་བླ་མ་དང་བཅས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་ མེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྨྲས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་གསུམ་ཡིན་པ་དང་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའོ། །མདོ་སྡེའི་དུམ་བུའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།གསུམ་པོ་དེའི་གཉེན་པོར་ནི། །སྟོང་ཉིད་ལ་སོགས་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། སྲིད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པ་ཟད་པ་མི་འདོད་པ་དེ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུའི་ཚིག་དེ་རྣམས་ ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།དེ་རྣམས་གསུམ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། །གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲས་པ། །གཅིག་གིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། །ཡོད་དང་མེད་པ་རིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ དང་།མཚན་མ་མེད་པས་སོ། །ཡོད་ལ་སྐྱོན་ཡོད་རིག་པ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུའི་ཕྱིར་གསུམ་མོ། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་སྔར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནས་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ནས་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མས་ཕྱི་མ་དྲངས་ཏེ། འདི་ལྟར་གོ་རིམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔ་མས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕྱི་མས་ཕྱི་མ་དྲངས་པས་སོ། །ལུང་ལས་ནི་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ།

如是了知后，對於有上師者即知其為有上師，有上師者即是有漏有為法和無漏法，以無愿三昧了知涅槃上師為主而非有上師。 對於無上者即知其為無上，無上即是涅槃，因斷除痛苦故為無上，以無相三昧了知。 若問：空性等三昧非為能知之體性，如何能如是了知？非由空性等三昧如是了知，然依止空性等三昧由智慧了知，故假立言說為由空性等三昧了知，因彼等為主故。 如是了知已，由無愿故不願求有上師，由無相故不願求無上，故空性等彼等之次第即是如此。此義以偈頌配合即是’于彼’等廣說。 于彼有者知為有，于無者知為無。由何而知？由空性，即由空性三昧了知二者。 如是了知已，‘由二知有上無上’，即由無愿和無相二者了知有上師和無上。 如何于有者，即有為法和無為法。有為法即有上師，無為法即無上。‘即是彼故’即是前說由空性于有者了知為有，于無者了知為無。 其後由二者了知有者為有上師和無上，正因如此，即是空性等三昧，即空性、無愿、無相三昧之次第。 複次所說即空性等三昧如何是對治，如何是三種，次第如何。已說經文段落之義。 ‘彼三之對治，即空性等諸三昧’，即是對治執我、貪著有和不欲滅貪三者之空性等三昧。 複次于彼等經文段落中，由何三昧了知何者如何了知，彼等為何是三種，次第如何，說此：由一即空性三昧，了知有無如前所說。由二即無愿和無相，了知有過患如前所說。 故為三之因。彼等次第即先空性三昧，其次無愿，其後無相，即前者引後者，如是次第即前三昧引后三昧故。 經中’于無’等廣說即于無實法即無我相，于彼無實法。‘如是’即是詞綴。

།སྐྱོན་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་མི་རྟག་པ ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཡོན་ཏན་ལྡན་དངོས་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ལ། ཡོད་འཛིན་ཡོན་ཏན་ལྡན་འཛིན་དང་། །ཡོན་ཏན་མི་ལྡན་འཛིན་གཞོམ་ཕྱིར། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འཛིན་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ དང་ལྡན་པར་འཛིན་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།། །།རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། བམ་པོ་དྲུག་པ། དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་འདི་ལྟར་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དང་།ལེགས་པར་རིག་པ་དང་། ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དང་། ལོགས་པར་བསྟེན་པ་དང་། ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བསྟེན་པའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས། འཇིག་ རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་སོ། །དགེ་སློང་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དག་གོ། །བཞི་གང་དག་ཅེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྩོལ་ བར་བྱེད།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ པོའོ།།སྤང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་འདོད་ པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་འདོད་པས་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་། བརྟན་པོར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་།བརྟན་པོར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་དེ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་། བརྟན་པོར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །བརྟན་པོར་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཞུམ་པ་དང་ རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

有過失的事物是以無常等過失。具功德的事物是指涅槃。對於這三種事物，爲了破除執著有、執著具功德、執著不具功德，依次是空性等三昧。所說的’爲了破除對無實事物執為有實而修空性三昧；爲了破除對具過失事物執為具功德而修無愿三昧；爲了破除對具功德事物執為不具功德而修無相三昧’。 《廣釋正理論》第六品：‘諸比丘，聖聲聞具足多聞，以正慧如實了知世間集、世間滅，善見、善知、善作意、善修習、善通達’，這是經文片段。因為具有喜悅。由於具有智慧的喜悅，所以稱為善修習。因為修習的語根被認為是喜悅的意思。因為趣入勝義諦。因為通達勝義無我性，如經中說世間集和世間滅是緣起所顯示的。 ‘諸比丘，此四者是正斷。何為四？於此，比丘為斷已生惡不善法而生欲、精進、發勤、攝心、安住。為使未生惡不善法不生而如前。為生未生善法而如前。為使已生善法住、不退、修習圓滿、重複生起、增長廣大、以智慧現證故而生欲’等廣說。 這些應當依次了知，是指欲等。因為欲斷等故，是指為欲斷已生惡不善法而生欲；為欲令未生者不生而生欲；如是為欲生未生善法而生欲；為欲令已生者安住而生欲。為攝受其方便故，是指為攝受斷等之方便而精進。為多作及堅固故，是指為多作及堅固所攝受之方便而發勤。多作是指恒常作，堅固是指恭敬作。為修對治沉掉故，是指為修對治沉沒而攝心，為修對治掉舉而安住心。

།གཞན་ཡང་སྤང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ གྲངས་དང་པོ་དང་དོན་མཐུན་ནོ།།དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་འདི་ཡང་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་དང་དོན་མཐུན་ནོ། །དེ་ལ་བརྩོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ལ་བརྩོན་པའི་ལུས་དང་སེམས་དུབ་པར་བྱེད་ན་སྟེ།ལུས་དུབ་པར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་དུབ་པར་གྱུར་པ་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ལྷག་མཐོང་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་སོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ དུས་ན་སྟེ།སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་གཉིས་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ལེ་ལོ་ཅན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་འབྱུང་ བར་རིམས་ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་རྣམས་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ལ།དེའི་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ བ་ཡིན་ནོ།།སྒོམ་པའི་དུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་དུས་འདི་གཉིས་སུ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཞུམ་པ་རབ་ཏུ་བཟུང་ནས་ནང་དུ་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ན་དགེ་སློང་མའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་མའི་མདོ་སྡེ་ ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས།དེ་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ན་ལུས་ཀྱི་རྨུགས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཞུམ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ན་ཀུན་དགའ་བོ་དགེ་སློང་དེས་དང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་འགའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེ་དང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་འགའ་ ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་སྐྱེའོ།།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལས་དགའ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་རབ་ཏུ་མང་པོ་རྟོག་ཁང་དུ་འདུས་ཏེ་འཁོད་པ་དག་གཏམ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཀུན་དུ་རྗོད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཤེས་ལྡན་དག་འོད་ སྲུངས་རྫོགས་བྱེད་འདི་ནི་འདུས་པ་དང་ལྡན་པ།ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་ཤེས་པ། ཚོགས་ཆེན་པོས་མདུན་གྱིས་བདར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་བཞིན་ནི་ཉན་པ་པོའི་ཚོགས་འདུས་པ་ ནི་འདུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།འདི་ལ་འདུས་པ་ཡོད་པས་སོ། །འཁོད་པ་སྟེ། ཡུལ་གཞན་ལ་འཁོད་པ་ནི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཚོགས་ཡོད་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་པ་པོ་དེ་རྣམས་ལ་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཆེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་བཟོའི་ལས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོད་སྲུངས་རྫོགས་བྱེད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་གནག་ལྷས་ ཀྱི་བུ་དང་།སྨྲ་འདོད་ཀྱི་བུ་མོའི་བུ་ཡང་དག་རྒྱལ་བ་ཅན་དང་། མི་ཕམ་སྐྲའི་ལ་བ་ཅན་དང་། ཀ་ཏྱའི་བུ་ནོག་ཅན་དང་། གཅེར་བུ་པ་གཉེན་གྱི་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་དང་ལྡན་པ། ཚོགས་དང་ལྡན་པ། ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

又說’由於希求斷除等’這句話與第一種解釋的意思相符。‘由於修習彼等’這句話是說爲了修習斷除等而精進。這另一種解釋也與前一種解釋的意思相符。‘于彼精進’等廣說，是指對斷除等彼等精進而使身心疲憊，當身體疲憊和心疲憊時，爲了精進不間斷而開始精進。‘止’等廣說，是以止斷除近煩惱而攝持心，以觀斷除近煩惱而安住。那些近煩惱是什麼呢？就是沉沒和掉舉二者。 ‘又’等廣說，是另一種解釋，即在觀察時精進，觀察是指觀察違品和對治二者、過患和功德，如經中所說：‘諸比丘，懈怠者住于苦中，且生起罪惡不善法煩惱，以及伴隨疾病痛苦的異熟果報，來世生老死等相雜。其大義也將衰損。精進者則不與罪惡不善法等相雜。’ 在修習時依止三摩地。如何在這兩個時期依止這兩者而精進呢？爲了攝持沉沒心而內安住，如比丘尼經中所說。比丘尼經中廣說：‘彼于身隨觀身而住時，生起身沉重和心沉沒時，阿難，彼比丘應當作意某些能生凈信的可愛相。當作意某些能生凈信的可愛相時，生起最勝喜。從最勝喜生起喜。‘如是廣說。 其後眾多外道遊行者聚集在議論堂中，發起如是談論：‘智者們，此迦葉波具足眷屬，具足眾會，為眾之師，為眾多人所知為善性，為大眾所敬仰。‘等廣說是經文片段。依次為：聽眾聚集故稱具足眷屬，即此有眷屬；安住於他處故稱具足眾會，即此有眾會；為彼等以自教法隨教導故；為聽眾以自教法隨教導故，為調伏故是眾之師。 具足信譽是由於為眾多宣說者所證知而值得信任，而非其他如工巧業。如同迦葉波一樣，遊行外道尼干陀子、末伽梨瞿舍梨子、剎帝利勝軍、阿耆多翅舍欽婆羅、迦旃延、裸行者若提子等也同樣具足眷屬，具足眾會，為眾之師，如前所說。

།དམག་ལྡན་ཆོས་འདི་ནི་ཟབ་པ། ཟབ་ པར་སྣང་བ།མཐོང་བར་དཀའ་བ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ། བརྟག་མི་ནུས་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ། ཞིབ་མོ་བརྟག་པ་མཁས་པ་དང་། མཛངས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམག་ལྡན་གྱི་མདོ་དེ་ལས་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐབས་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལས་དེའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་དམག་ལྡན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲིས། ཁྱོད་ ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་དེ་ལྟར་ལན་ཐོབ་ཤིག་།དམག་ལྡན་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་གཟུགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །ཁྱོད་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །དམག་ལྡན་ཁྱོད་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་གཟུགས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །ཁྱོད་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ། ཀྱཻ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །ཁྱོད་གཟུགས་ལས་གཞན་དང་། ཚོར་བ་ལས་གཞན་དང་། འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །ཁྱོད་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ། །འོ་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་འདི་ལྟར་ཡིན་ནམ།ཁྱོད་གཟུགས་མེད་པ། ཚོར་བ་མེད་པ། འདུ་ཤེས་མེད་པ། འདུ་བྱེད་མེད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའམ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སྟོན་པ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་སྟོན་པ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ལ་མ་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་ལ་ཡང་མ་ གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཏེ། ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དེར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ།བསྟན་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ཏེ། དོན་གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པར་སྣང་བའོ། །དོན་དམ་པར་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེར་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བར་དཀའ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དུ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་རྟོག་གེ་ལ་རྒྱུ་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ལ་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དམག་ལྡན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སོ།

這是《軍主經》中的一段經文：‘此法甚深，顯現甚深，難見，難以通達，不可思量，非尋思境界，應由智者賢能詳細觀察而了知。’ 世尊爲了顯示已證悟無我法之故，即是依據軍主經中無我法之義，是爲了契合經文內容。 如何是依據彼經而說呢？詳細開示后對軍主說：‘因此我問你，你隨自己所能忍受而答。軍主，你意下如何？你是否如實觀察色即是如來？軍主答：不是的，喬達摩。你是否如實觀察受、想、行、識即是如來？軍主答：不是的，喬達摩。’ 軍主，你意下如何？你是否如實觀察色中有如來？軍主答：不是的，喬達摩。你是否如實觀察受、想、行、識中有如來？軍主答：不是的，喬達摩。 你是否如實觀察離色、離受、離想、離行、離識有如來？軍主答：不是的，喬達摩。你是否如實觀察在色、受、想、行、識中有如來？軍主答：不是的，喬達摩。 那麼如來是這樣的嗎？你是否如實觀察無色、無受、無想、無行、無識即是如來？軍主答：不是的，喬達摩。 所說’非尋思境界’是指：宣說無我法時非是尋思境界，因此難以通達。為何非是尋思境界？因為這在尋思中是不共的緣故。如是，這在任何尋思論典中都是不共的，意思是說未曾宣說無我法。 因為勝義諦難見故而甚深，是指出世間智慧勝義諦為所緣境，因其難見故而甚深。 廣說世俗諦等，是指世俗，所說之義是世俗諦義，即是應當通達世俗諦義。因為如是契合世俗諦勝義智慧難以通達故而顯現甚深。 因為勝義諦不可思量故而難見，即是于勝義智慧之義不可思量故而難見。如是，於世俗諦義非尋思境界故而難以通達。 為何如此？因為所說無我法非是尋思所行境界故。為何非是尋思所行？是依據勝義諦而說，因為此經中是依據勝義諦而說，如經云：‘軍主，因此我問你’等廣說。

།དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་ན་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན།ཇི་ལྟར་ན་ཟབ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གང་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་ཟབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཟབ་པར་སྣང་བ་དེ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ནི་མཐོང་བར་དཀའ་བ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་གིས་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ དང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་དེ་ཡང་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུས་དང་།ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞིབ་མོ་དང་། བརྟག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཁས་པ་རྣམས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་སྔོན་བློ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་ པ་དོན་དེ་གཉི་ག་ལ་འཇུག་ནུས་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་འཇུག་ནུས་པ་དང་། དོན་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཞིབ་མོ་དང་། བརྟག་པ་དེ་གཉིས་ནི་མཛངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་མཛངས་པ་ ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་གཉི་གའི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀའི་དོན་ཕྲ་བ་དང་མཐའ་དག་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཛངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕན་ཡོན་བཅུ་གཟིགས་ནས་འདུལ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་མཛད་དོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་མ དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་པར་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་གནོད་མི་བཀུར་བ་རྣམས་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཟག་པ་རྣམས་བསྡམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ རབས་ཕྱི་མའི་ཟག་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་རྒྱས་པ་དང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ ལ་ཡང་དག་པར་ལེགས་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། སོར་གཞུག་པ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོབ་དང་བཅས་ པ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བ་ལ་སོགས་པ་བླང་བའོ།།ཡང་དག་པར་བླང་བ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའོ། །རལ་པ་རྣམས་སོར་གཞུག་པ་ནི་མཐོལ་བའོ། །བསླབ་པས་ན་བསླབ་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་ བར་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གོས་གསུམ་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ བསླབ་པའི་གཞིའོ།།བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སོར་གཞུག་པར་བྱ་བ་ཡང་བསླབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་དག་གི་གཞི་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་སྟེ། བསླབ་པའི་རྟེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，何謂廣說’甚深’？如所說那樣，何為甚深？以何種方式法無我是甚深，以何種方式顯現甚深，這以兩個詞語完整顯示為’難見’和’難解’，依次而言。 由何因難見和難解，這也以’不能思議’和’非尋思境’兩個詞語來顯示。 入于真實義以及入于彼等一切義，也是以如實和盡所有性之因，即是以如實有性之因和盡所有性之因，依次而言。 廣說’此二者’是細緻和觀察這二者也有兩種：即諸智者，是指凡夫中由往昔成熟慧力而得生者，能入彼二義，即能入真實義和能入一切義，具有智慧者，依次而言。 細緻和觀察二者也是諸賢者，即見諦者。何以彼等是賢者？廣說’彼等’，即見諦者彼等是通達二義之智者，因為是通達二者細微和一切義之智者故為賢者。 如來見到十種利益而為聲聞制定學處。何為十種？即是：為攝僧團故，為令僧團善妙故，為令僧團安樂故，為令不信者生信故，為令已信者更增長故，為調伏難調伏補特伽羅故，為令有慚者安樂住故，為防護現法諸漏故，為遮止後世諸漏故，為攝受梵行故，為令梵行久住故。 即彼梵行得以久住，利益廣大，于眾多有情乃至天人之間善為顯示，此是經典文句。 正受持、隨護、發露等是學處。其中正受持是受持斷除殺生等具有性罪和遮罪者。 正受持者即是隨護。發露過失即是發露。由學故為學處，即是修行。 廣說’非所作及’是非所作和所作正受持是學處。其中非所作是具有性罪者和具有遮罪者。所作是應當受用之三衣等。 所作與非所作隨護亦是學處。所作與非所作發露亦是學處。 諸學處之基礎即是學處基礎，即是學處所依的意思。

།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བ་དང་། བླང་བ་དང་། སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་ ཉིན་མཚན་དུ་སློབ་པ་ནི་སྤང་བ་དང་།བླང་བ་དང་། སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་། ཉིན་མཚན་དུ་སློབ་པ་ནི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་འབྱུང་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། སྒྲ་གཅན་ཟིན་གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ འདི་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ན། སྒྲ་གཅན་ཟིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུས་འདི་ལས་དེ་སྤངས་ཤིག་།སྒྲ་གཅན་ཟིན་གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་བྱ་བར་གང་བསམས་ པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་བདག་དང་གཞན་ལ་མི་གནོད་པ་ཅན་ཡིན་ན་ལོང་ཤིག་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བ་དང་བླང་བའོ།།སོ་སོར་བཤགས་པ་ཡང་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སྒྲ་གཅན་ཟིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་སྟོན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བཤགས་པར་བྱ་ ཞིང་ཕྱིན་ཆད་བསྡམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།ཉིན་མཚན་དུ་སློབ་པ་ཡང་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གལ་ཏེ། ཁྱོད་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱིས་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཁོ་ནས་ཉིན་མཚན་དུ་སློབ་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་བར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ།།སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་ཉིད་གཞི་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསླབ་པ་མཐུན་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་མཛད་དོ། །དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །དོན་གང་གིས་ཤེ་ན། མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དགེ་འདུན་ བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་དགེ་འདུན་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།དོན་གང་གིས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྒྲུབ་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྒྲུབ་པ་དེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྒྲུབ་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། དེ་མང་བ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྒྲུབ་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཉིད་དེ། །ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་སྟེ། འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འཕེལ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ།དད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་ཟག་གནོང་མི་བཀུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཟག་གནོད་མི་བཀུར་བ་སྟེ། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གང་ གིས་ཤེ་ན།བསླབ་པ་ལས་འདའ་བས་མི་འཛེམ་པ་རྣམས་ཏེ། བསླབ་པ་མི་འདོད་པ་རྣམས་གནས་ནས་དབྱུང་བ་དང་བསྐྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་དག་བསླབ་པ་ལས་འདའ་བས་འཛེམ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསླབ་པ་ལས་འདའ་བས་མི་འཛེམ་པ་རྣམས་ཏེ། བསླབ་པ་མི་འདོད་པ་རྣམས་ གནས་ནས་དབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་།བསྐྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཉེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁ་ཅིག་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ནས་གནས་ནས་དབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་བསྐྲད་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །དོན་གང་ གིས་ཤེ་ན།བསླབ་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པ་མེད་པར་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བསྐྱོད་པ་མེད་པ་རྣམས་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བར་ མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།བསྡམ་པའི་ཕྱིར་ནི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།

另外，廣說所謂的斷除、受持、各別懺悔以及日夜學習，即斷除、受持、各別懺悔以及日夜學習是學處，如羅睺羅經中所說。若問如何說？廣說之後：‘羅睺羅，如果你這樣觀察，知道這些身業對自他有害，是不善的，能生痛苦，有痛苦果報，羅睺羅，你應當斷除這些身業。羅睺羅，如果你這樣觀察，所思維的身業對自他無害，則應當受持。‘這是說斷除與受持。 關於各別懺悔也廣說：‘羅睺羅，你應當向導師和智者同梵行者各別懺悔這些身業，並且從今以後應當防護。’ 關於日夜學習也廣說：‘羅睺羅，如果你以正念、正知、歡喜、極喜，應當日夜多次安住于學習中。’ 戒律支分，即斷除殺生等是學處的基礎。學處即是基礎，爲了使求學者獲得殊勝，乃至涅槃為止。由於學處相應，故互相攝持。 因此如來為聲聞制定學處。爲了僧團的莊嚴，即爲了僧團莊嚴的緣故。以何義？以莊嚴性故。爲了僧團安樂，即爲了僧團安樂的緣故。以何義？以正受持成就而多生極喜故。正受持成就的極喜即是由正受持成就而生的極喜，其眾多性即是由正受持成就而生的極喜眾多性。 爲了增長，即是再再生起，意思是增長。爲了使其增長即是爲了增長。以彼莊嚴性而使其增長，即以彼莊嚴性而使其增長，即以增長信心故。 所謂無慚愧者廣說為無慚愧者，爲了調伏無慚愧者。以何義？以不護學處者，即不求學處者當驅擯出住處。對於那些不護學處的人即是不護學處者，以驅擯出住處及驅逐故。有些造過者當驅擯出僧團，有些當驅逐。 爲了有慚愧者安樂而住，即爲了有慚愧者安樂而住的緣故。以何義？以求學處者戒律相同故，以戒律相同無動搖而共住安樂故。以無動搖者共住安樂故，如來為聲聞制定學處。爲了防護，即爲了遮止。

།དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་སོ། །ཚེ་རབས་ཕྱི་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།གང་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཡོན་བཅུའི་ཚིག་གཉིས་པོ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ངའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྡ་ཅན་དང་། དོན་དམ་པ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྡ་ཅན་ནི་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལས་ལྡོག་པའོ། །བརྡ་ཅན་ནི་ཐ་སྙད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པས་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་དམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་དམ་པར་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། རྟོགས་པ་བརྒྱུད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བརྒྱུད་པ་དང་། རྟོགས་པ་བརྒྱུད་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ལས་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ལས་དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཡོན་གཅིག་པོ་འདི་ནི་བསྟན་པ་མི་བྱེད་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པོ་འདི་ནི་ཁ་ན མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ།།དགེ་འདུན་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཏེ། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡིད་ ལ་གཅགས་པ་མེད་པས་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །མཆོག་ཏུ་དགའ་ན་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །ཡིད་དགའ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ན་བདེ་བ་མྱོང་ངོ་། །སེམས་བདེ་ན་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་ པར་བཞག་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །གཉིས་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། མངོན་པར་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་མངོན་པར་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཏེ།ཁྱིམ་པ་དེ་དག་ནི་དེ་རྣམས་ལ་སེམས་དང་བས་དེ་རྣམས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་དོ། །གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །གཉིས་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། །གང་ཟག་གནོང་མི་བཀུར་ བ་རྣམས་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་བསླབ་པ་ལས་འདས་པས་མི་འཛེམ་པ་རྣམས་ཏེ། བསླབ་པ་མི་འདོད་པ་རྣམས་གནས་ནས་དབྱུང་བ་དང་། བསྐྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ལ། བསླབ་པ་འདོད་པ་ རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པ་མེད་པར་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།གཉིས་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཟག་པ་རྣམས་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་རབས་ཕྱི་མའི་ཟག་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གནས་པ་ན་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་དོ། ཕན་ཡོན་གཅིག་ནི་བསྟན་པའི་ དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ།།གང་ཞེ་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཏེ། བསྟན་པའི་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་མཛད་ནས་བཅའ་བ་མཛད་དོ།

‘如是生起’一詞是’現見法’的同義詞。‘諸種’一詞是指諸漏。‘後世’一詞是指未來，即是’他世’的同義詞。‘于彼等’一詞是指’于諸漏’的同義詞。‘為攝受梵行’及’為令梵行久住’這兩種功德語的解釋即是’我之梵行得以久住’。 云何得以久住？由隨順世俗梵行與勝義梵行故。其中世俗梵行是遠離淫慾法。世俗即是言說之義，由隨順彼及隨順勝義梵行故。勝義梵行即是八支聖道。 云何為隨順？由出家相續與證悟相續二者。由出家相續與證悟相續故。‘其中之一’等廣說者，于彼十種功德中，‘為攝僧團’此一功德是就制戒而言。‘為令僧團善’此一是就無過失而言。‘為令僧團樂’此一是就圓滿因緣而言，即是為圓滿因緣之義。 云何而作？如經中說：‘具戒者無悔，無悔則生極喜，生極喜則生喜，心喜則身輕安，身輕安則受樂，心樂則得定，心得定已如實了知見。’ 二者是就圓滿受用資具而言。何為二者？即’為令未信者生信，為令已信者增長’此二。在家人以凈信心對彼等恭敬承事。 二者是就圓滿法受用而言。何為二者？即’為調伏無慚愧者，為令有慚愧者安樂住’此二。彼等是不畏違犯學處者，即不欲學處者以驅擯出離，而欲學處者以戒律相同無違而共住安樂，得以受用法樂。 二者是就圓滿證得涅槃而言，即是為至涅槃之義。何為二者？即’為防護現法諸漏，為遮止後世諸漏’此二。彼等住于對治，速得般涅槃。 一種功德是就圓滿教法之大義而言。何者？即’為攝受梵行，為令梵行久住’，為教法之大義而制定學處。

།ཇི་ལྟར་ན་དེའི་དོན་ ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། རྟོགས་པ་བརྒྱུད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །རྒྱས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་འབའ་ཞིག་ལ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་སློང་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པ་དང་།དེ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། དེ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་ཡོད་པས་ཡང་འབྱུང་བ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འགོག་པ་ལས་ ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཡོད་པ་དང་།དེ་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་འགགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགོག་པ་སྨོས་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན།བསྲབས་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་སྨོས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྲབས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དྲོད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་ པའི་བག་ལ་ཉལ་ཉིད་དྲོད་ཡིན་པས།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དྲོད་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དྲོད་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། །བུམ་པའི་གྱོ་མོ་ཚ་བ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བུམ་པའི་གྱོ་མོ་ཚ་བ་དྲོད་དང་བྲལ་ན་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། ། བག་ལ་ཉལ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུབ པ་ཡིན་ཏེ།ས་གོང་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་པ་དང་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དེའི་རྣམ་པ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་རྣམ་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེར་ནི་དེའི་ རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་དང་། ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་རྣམ་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ། །བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པའོ། །ནུབ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། །བྲམ་ཟེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོམ་ཉི་མེད་ཅིང་། འགྱོད་པ་ཆད་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ ནོ།།ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བསྟན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པ་དང་། རང་གིས་ཐོབ་པ་ལ་ སོམ་ཉི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་བའི་ཕྱིར་དང་རང་གིས་ཐོབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཅི་བདག་གིས་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པ་མ་འཐོབ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་སྟེ།ལྷག་མ་གང་གིས་ཤེ་ན། འགྱོད་པ་འཆད་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་དེ་བསྟན་ཏོ།

如何是其義大呢？由出家和證悟傳承二者。利益眾多有情是依止眾多有情之故。廣大即是廣泛。‘于天人之間’是說不僅僅是對人類。‘阿羅漢比丘漏盡，其苦已滅、已寂、已清涼、已息’是經文片段。‘再生者’是指存在於再生中故為再生者。 爲了區別於世間的滅，說’寂滅’是因為世間離貪者雖有再生苦的滅，但非永不生起的法性。因此爲了區別于彼而說’寂滅’。若問既然如此就不應說’已滅’之滅，爲了區別于減輕的狀態之寂滅而說滅，因為對於減輕的苦也稱為寂滅。 ‘因遠離煩惱隨眠之暖’是說，煩惱隨眠即是暖，是煩惱隨眠之暖，遠離彼即是遠離煩惱隨眠之暖，因此之故。如同陶罐的熱度變得清涼一樣。如同陶罐的熱度離開暖而成為清涼一樣。‘因隨眠仍在’即是煩惱種子仍在的意思。 阿羅漢則與此相反故為寂滅，因為是后不生起的法性。是清涼，因為斷除隨眠。是息滅，因為上地的苦已滅。‘隨順其行相’廣說即是聖者們苦滅的行相寂靜等是其行相。隨順其行相即是隨順於彼，即是隨順其行相。 說明阿羅漢苦的滅盡乃至息滅是：其中’滅’是滅行相。‘寂滅’是寂行相。‘清涼’是妙行相。‘息滅’是出離行相，如是顯示隨順於彼。 ‘婆羅門即是無疑惑、斷悔恨、離生滅愛、不增長貪著’是經文片段。以智慧圓滿和斷除圓滿顯示即是以智慧圓滿和斷除圓滿顯示了勝義婆羅門的特徵。 其中以智慧圓滿是’于勝義和自得無疑’，即是于勝義苦等諦無疑惑，以及於自得預流等果位無’我是否得此果’之疑惑。其餘顯示斷除圓滿，何為其餘？以’斷悔恨、離生滅愛、不增長貪著’顯示斷除圓滿。

།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ངན་སོང་བ་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངན་སོང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངན་སོང་དུ་འགྱུར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ངན་སོང་བའོ། །ཡང་འབྱུང་བ་པ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་གཉིས་སྤངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ངན་སོང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྟེ། དེ་བྱས་ན་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ལྷག་མས་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མ་འདིས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུན་པ་སྤང་བར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །འདོད་ཆགས་སྤང་བར་ཡོངས་སུ་བསྟན པའི་ཕྱིར་ནི་ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ།།འདུན་པ་ནི་གང་ཡིན། འདོད་ཆགས་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སམ།ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཟད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་ངོ་། །ཕུང་བོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཤེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེ་ཟག་པ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་སོམ་ཉི་མེད་པ་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དོན་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །གོ་རིམས་ཐ་དད་པ་ཙམ་ཞིག་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་ཀྱང་མདོར་ན་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།ལས་དང་སྲེད་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ལས་དང་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འགྱོད་པ་ཆད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་གཉེན་པོར་རོ། །སོམ་ཉི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་རོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཡང་གོ་རིམས་ཐ་དད་པ་ཙམ་ཞིག་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སོམ་ཉི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་དད་པ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནས་ལངས་པ་ན་འདི་ལྟར་ཀྱེ་མ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ།།དེའི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་དད་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་བོ།

什麼是圓滿的斷除呢？由於斷除惡趣和再生的煩惱，即斷除惡趣的煩惱和斷除再生的煩惱，這是其含義。導致墮入惡趣的煩惱稱為惡趣煩惱。再生煩惱亦同理。 這兩種斷除是如何的呢？首先，惡趣煩惱的斷除是通過斷除追悔而實現的，這是’斷除追悔’一詞的含義。為何說是通過斷除追悔呢？因為已斷除能引生煩惱的業。能引生煩惱的業是指身語的惡行，因為造作這些會引生煩惱。 其餘部分說明了再生煩惱的斷除，即’遠離生滅的渴愛，不增長貪著’。如何做到呢？是通過宣說斷除欲求和貪慾。‘遠離生滅的渴愛’這句話是爲了宣說斷除欲求。‘不增長貪著’這句話是爲了宣說斷除貪慾。 什麼是欲求？什麼是貪慾？這兩者的特徵在’生滅’等詳細闡述中已說明。‘不增長貪著’是指不會因相應或種子而被束縛的意思。 還應當與’一切渴愛’等偈頌相配合。如何配合呢？‘斷除一切渴愛’與’遠離生滅的渴愛’相配合。‘為盡一切行’與’斷除追悔’相配合。‘遍知一切蘊’中的蘊是指五取蘊的苦，應當以無漏智來遍知。 這也應與無疑惑相配合，使其意義相符。只是在次第上有些差異。從所說的偈頌中也簡要顯示了智慧圓滿和斷除圓滿。 還應當與’業與愛’等偈頌相配合。如何配合呢？偈頌中所說的業、愛、無明三者，應當以經文段落作為其對治來配合。其中’斷除追悔’是對治業，‘遠離生滅的渴愛’是對治愛，‘無疑惑’是對治無明。這些配合也只是在次第上有些差異。 furthermore所說的’通過無疑惑獲得三種信解’是指獲得對佛、法、僧的證信。何時獲得這種信呢？是在現證諦理時，即從見道起時，如是現前：‘啊！世尊確實是正等覺者，他的法是善說，他的聲聞僧眾是善行道者。’ 什麼是證信的含義？如實通達真理后所生的信心就是證信。僅在見道位中，通過斷除追悔而獲得聖者歡喜的戒律。

།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འཕགས་ པ་རྣམས་དགྱེས་པ་སྟེ།ཐུགས་སུ་འཐད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། སོམ་ཉི་མེད་པ་ཉིད་དང་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་དད་པ་ དང་།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱིས་སློབ་པའི་བྲམ་ཟེའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། མི་སློབ་པའི་བྲམ་ཟེའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ པ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་སྤངས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་སྤངས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་གསོན་པ་ དང་འཆི་བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདུན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གསོན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་འཆི་བ་ལ་མངོན་པར་ མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་གནས་བརྟན་མ་འགགས་པས། འཆི་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ལ། །གསོན་ལའང་མངོན་པར་མི་དགའོ། །ཤེས་བཞིན་དང་ནི་དྲན་པ་ཡིས། །ལུས་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་ཟབ་མོ་ལ་སྟེ། ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཞེ་ན། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ན་སོམ་ཉི་ཟ་སྟེ། ཡིད་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད དང་མཐུན་པའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདི་ལ་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདི་ཡོད་པས་དེ་ནི་རྐྱེན་འདི་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་རྐྱེན་ འདི་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་དོ།།དེ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའོ། །ཕྱིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་གཅགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་ གསུངས་ནས་མ་ཐོབ་པར་ཐོབ་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་།མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དེ་ནི་དེ་ལས་ཕྱིས་རྣམ་པར་ཉམས་ཤིང་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཡིན་ནོ། ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་ལུས་སམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ལ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་དུ བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བྲམ་ཟེ་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། སོམ་ཉིའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་སོམ་ཉི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་བྲམ་ཟེ་ཉིད་ ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱོད་པ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་བྲམ་ཟེ་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།

聖者歡喜的戒律也是無漏律儀。所謂聖者歡喜，是指無漏是聖者所歡喜的，因為契合聖者之意，故稱聖者歡喜。 如是廣說，即如前所說，以見道婆羅門之法，以無疑惑性和斷除悔恨性，依次以信解和聖者歡喜戒二者，圓滿顯示有學婆羅門之相。 以其餘所說生死愛離、貪著不增長等，顯示無學婆羅門之相。云何如是？為顯示斷除欲求和貪著故。即為顯示斷除欲求和顯示斷除貪著。 其中’離生死愛’之語，應知是因不樂生死，依次顯示斷除欲求。云何得知？離生之愛是因不樂生存而斷除欲求。離滅之愛是因不樂死亡而斷除欲求。 如具壽無著所說偈頌：‘不樂於死亡，亦不樂生存，以正知正念，觀察於此身。’ 增上慢者等廣說，增上慢者于甚深處，於何等處？當說空性相應之語時生疑惑，即生起猶豫。空性相應之語即是隨順此緣起性。 由於無明等支無作用故，此等有為法等相之法，以無明等相之法為緣而有，故名此緣，此之體性即是此緣性。緣起性即是此緣性，故說緣起此緣性。 與彼相順，即隨順，是與緣起此緣性相順。后亦執著，如天經所說廣說，未得謂得想者，未證謂證想者，未現證謂現證想者，彼於後時當退失貧窮，如是執著。 彼增上慢者于身或等至生起貪愛，彼增上慢者恒常隨逐貪慾隨眠。如是，以此等經文顯示增上慢者所說諸隨煩惱之對治，于婆羅門性中顯示彼增上慢者無貪慾隨眠性。 云何得知？為對治疑惑隨煩惱故說無疑惑，此亦顯示婆羅門性中無增上慢性。為對治執著隨煩惱故說斷除悔恨，此亦顯示婆羅門性中無增上慢性。

།སྲེད་པ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འབྱུང་བ་ དང་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདིས་ཀྱང་བྲམ་ཟེ་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཆགས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་བྲམ་ ཟེ་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་སློང་དག་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམས་ཤིག་།དགེ་སློང་དག་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས། བགྲོད་པར་བྱས། རྟེན་དུ་བྱས། ནན་ཏན་དུ་བྱས། ཤིན་ཏུ་ རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ལེགས་པར་བརྩམས་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཤིང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པ་དབྱར་འདས་ནས་སྟོན་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚེ་གཤོལ་ཆེན་པོས་ཞིང་རྣམས་རྨེད་པ་ན་རམ་པའི་རྩ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད། ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་མངོན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྟན་ཞིང་བསྒོམས་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་བགྲོད་པར བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་མི་རྩཝ་བ་ལ་བ་ཛ་རྔ་བ་ཞིག་གིས་རྩཝ་བ་ལ་བ་ཛ་ཆུང་ཞིང་ཉུང་ལ་མི་མང་བ་ཤས་ཅིག་མཆོག་མ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྲུག་ཅིང་བར་བུར་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་བར་ དུ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་སོ།།དཔེར་ན་ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲའི་དོག་པ་ལ་ཨ་མྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྩ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པ། རྩ་རྒྱུས་ལ་བརྟེན་པ། རྩ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་པ། རྩ་རྒྱུས་དང་འདུ་བ། རྩ་རྒྱུས་དང་མ་བྲལ་བ་དག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ ཤེས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དཔེར་ན་གཙང་ཁང་བྱུར་བུའི་ཕྱམ་དགུ་བོ་གང་ཇི་སྙད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྤྱི་རྟེན་ལ་གནས། སྤྱི་རྟེན་ལ་བརྟེན། སྤྱི་རྟེན་ལ་རག་ལས། སྤྱི་རྟེན་ལ་གཞོལ་བས། སྤྱི་རྟེན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་སུ་འདུས་ཤིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པས་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་འབབ་ཆུ་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་མཚོར་གཞོལ་བ། རྒྱ་མཚོར་འབབ་པ། རྒྱ་མཚོར་བབ་པ་ཡིན་པས་རྒྱ་མཚོ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གནམ་ལས་ཉི་མ་ཤར་བ་ནི་གནམ་ལ་ཡོག་མའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷག་གེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་འཁོར་ ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་བསྒོམས་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས། བགྲོད་པར་བྱས། རྟེན་དུ་བྱས། ནན་ཏན་དུ་བྱས། ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱས་ ཤིང་ལེགས་པར་བརྩམས་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཤིང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་སོ།

爲了對治貪愛的隨煩惱，說’遠離生滅貪愛’。這也完全顯示婆羅門沒有增上慢。爲了對治貪慾的隨煩惱，說’不會增長貪著’。這也完全顯示婆羅門沒有增上慢，這是所說的結語。 諸比丘，應當修習無常想！諸比丘，若能親近、修習、多修、熟習、依止、專注、善加圓滿無常想，則能徹底摧毀一切欲貪、一切色貪、一切無色貪、掉舉、我慢及一切無明。譬如農夫主人在夏季過後秋季時節，用大犁耕地時，能斬斷、普遍斬斷、徹底斬斷一切草根。如是諸比丘，修習無常想、多修等，如前所說。 諸比丘，譬如割草人割取少量的蘆草，從頂端抖動，清除所有雜質。如是修習無常想乃至能徹底摧毀我慢和無明。譬如芒果樹上的所有芒果，都具有莖蒂、依靠莖蒂、與莖蒂相連、與莖蒂結合、不離莖蒂，都從莖蒂而生。如是修習無常想等，如前所說。 譬如重閣所有的九根椽木，都依止於脊樑、依靠脊樑、繫於脊樑、趨向脊樑，脊樑是其中最勝，即是因為能攝持一切。如是無常想亦如前所說。譬如所有畜生道眾生的足跡，都包含攝入在象足跡中，像足跡顯示為其中最勝，即是因為最大的緣故。如是無常想亦如前所說。 譬如閻浮提所有的河流，都趨向大海、流入大海、匯入大海，大海顯示為其中最勝，即是因為能攝集一切。如是無常想亦如前所說。譬如太陽升起天空，以光明威力勝過一切黑暗，光明晃耀。如是無常想亦如前所說。 譬如轉輪聖王是所有地方諸王中最勝，即是因為具有統權。如是親近、修習、多修、熟習、依止、專注、善加圓滿無常想，則能徹底摧毀一切欲貪、一切色貪、一切無色貪、掉舉、我慢及一切無明。

།ཞིང་པ་ལ་སོགས་པའི་ དཔེ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་བ་དང་།རྩཝ་བལ་བ་ཛ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ལྡན་པ་ནི་ཞིང་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་པའི་དཔེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་བྱུང་བ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།རྩཝ་བ་ལ་བ་ཛའི་དཔེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལས་གཞན་ པའོ།།སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་དང་། ལམ་དང་། རིག་པ་དང་། སྒྲུབ་ པ་དང་།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་སྟེ། ཨ་མྲའི་དོག་པའི་ དཔེས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ་དེ་དག་གོ། །མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དག་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་། ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དག་ཀུན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་མི ཉམས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ཉིད་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དམིགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའོ། །མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མི་རྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ཉིད་ དུ་ཡོངས་སུ་རྟག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་སོ། །གཞན་པ་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་ དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཉིད་དང་།འབྲས་ཉིད་དང་། ཟུག་རྔུ་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གོ། །དེར་ཐུག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཐུག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་གྱི།རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དེར་ཐུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

所謂’具有農夫等比喻’是指具有農夫和割草等比喻，即具有農夫等比喻。‘因為是就煩惱未生起和已生起而言’，是說以農夫的比喻是就煩惱未生起、隨眠狀態而言，故顯示為對治。以割草的比喻是就煩惱已生起而言，故顯示為纏縛的對治。 ‘其餘’是指除無常想以外的其他，即是其他。‘無愿、空性、無相等想’，其中無愿想是指無常、苦、因、集、生、緣、道、明、修、出離行相的想。空性想是指空性、無我行相的想。無相想是指滅、寂、妙、出離行相的想。以芒果核的比喻引導其他諸想。 ‘其餘’是指除無常想以外的其他。不凈等想是指不凈、病、瘡、刺、慈、悲、喜、舍等想。為何說不凈等想是能攝持？因為不會退失。即由於不會退失這些不凈等想。 ‘彼等’是指無愿等想，應結合上下文理解為顯示彼等即是攝入無常想行境中。其中無常想的行境即是無常想的所緣。由於攝入無常想的行境中故稱為攝入無常想行境中。攝入無常想行境者的體性即是攝入無常想行境性。 為何如此？因為是應當了知為無常性。即因為應當了知這些無愿等想是無常的緣故。‘其餘能破除的行相’是指除無常想以外。‘能破除的行相’是指病性、瘡性、刺性等如是等行相。‘歸結于彼’是說顯示歸結于無常想的意思。 如何做到？因為趣入行苦性。因為無常想趣入行苦性。如何無常想趣入行苦性？因為如是勝解’凡是無常者即是苦’。由行苦效能令離貪於一切有漏事物，而非由其他破除行相。如是即是歸結于彼。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེའི་ དངོས་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མས་ནི་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སློབ་པའི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཞན་གྱིས་ནི་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སློབ་པའི་འདུ་ ཤེས་ནི།འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་གཞན་ལས་དབང་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ཀྱང་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་དང་། ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་ ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཞིང་པའི་དཔེ་དང་། རྩཝ་བལ་བ་ཛའི་དཔེས་ནི་ཇི་ལྟར་ན། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མཐའ་དག་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཨ་མྲའི་དོག་པའི་དཔེས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གཉེན་པོའི་རྩ་བ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་གཞན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་གཞན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་དག་གིས་ཁྱད པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གིས་ཤེ་ན། སྤྱི་རྟེན་གྱིས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། འབབ་ཆུ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ནི་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་སྟེ།ཁྱད་པར་འདི་དག་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། རིག་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ ཉི་མ་དང་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་དགེ་སློང་ཆོས་སྒྲོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་ལྡན་པས་གཏམ་བྱ་སྟེ། དུས་སུ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དགའ་ བར་བྱ་བ་དང་།འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། མགུ་བར་བྱ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། མི་སྨད་པ་དང་། རིག་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཏམ་དེ་དག་བརྗོད་པ་ནས་བདག་ལ་བསྟོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་གཞན་ལ་སྨད་པར་མི་བྱ་བར་གཏམ་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པས་གཏམ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཀ་ཏྱའི་བུ་མོ་སྨྱུག་མ་ཅན་བཞིན་ནོ། ཇི་ལྟར་ཀ་ཏྱའི་བུ་མོ་སྨྱུག་མ་ཅན་ཞེས་གནས་བརྟན་འཆར་ཀས་ཕྱིས་ཉན་འདོད་པ་ཉིད་དང་། བཤད་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་མཛད་ཀྱི་སྔར་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་སྔར་བཤད་པའི་འོས་སུ་མ་གྱུར་ལ། ཕྱིས་བཤད་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཀ་ཏྱའི་བུ་མོའི་མདོ་དེ ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སེང་གེ་མཆོང་བ་བཞིན་དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རི་བོང་ལ་མཆོང་ན་བསྒྲིམས་ནས་མཆོང་གི་མ་བསྒྲིམས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱི་ལ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་མཆོང་ན་ནི་བསྒྲིམས་ནས་མཆོང་གི་མ་བསྒྲིམས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་དང་འདྲའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གཏམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་གཏམ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

所謂’行苦性’是指由於行而有苦故為行苦，其事物即是行苦性。 ‘依次’是指日輪表明無學位時無學無常想是不忘失法性。 其他界王表明無學位時無學想是勝過其他世間想，因為能隨欲現前故。 那些世間想也包括不凈、入出息念、病、瘡、痛等。 ‘如是’等廣說，即如是以農夫譬喻和蘆草譬喻表明無常想是一切對治，因為是隨眠和煩惱的對治故而宣說。 以芒果核譬喻表明是對治根本，因為能引生其他對治故而宣說。 無常想是其他煩惱的對治，較不凈等諸想以三種差別而殊勝。 何為三種？以象跡譬喻廣說’異於彼’，以大象跡譬喻廣說’即彼等’，以河流譬喻廣說’異於彼’，以這些差別而宣說。 是無上對治，因為勝過一切無明和明故。 日輪和界王依次表明勝過一切無明和勝過一切明。 具壽等，比丘說法者作法語時應具二十種相而說： 即應時、專注、有次第、相連、隨順、令歡喜、令希求、令滿意、不生厭、不呵責、 有智慧、相關、不混雜、契合於法、隨眾、慈心、利益心、悲憫心、 不依利養恭敬及偈頌、說彼等語時不應自讚毀他而說。 應具此二十相而說，此為經文。 如迦底衍尼持竹女。如上座阿阇梨後知迦底衍尼持竹女欲聞法且堪為法器而為說法，先則不然。 先不堪為法器而後成為法器，應從迦底衍尼經中廣知。 如獅子躍，諸比丘，若獸王獅子躍向兔子時專注而躍非不專注。 若躍向貓和大象時亦專注而躍非不專注等廣說，與此相似。 ‘佈施等語’即佈施語、持戒語、生天語等如是等，如經中所說。

། །།རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། བམ་པོ་བདུན་པ། ཡང་དག་ཕུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་གཏམ་མོ། །བརྩམས་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏམ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མན་ངག་ཡིན་ནོ། །མཚམས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི ནི་མན་ངག་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་མདོ་སྡེ་རྣམས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚམས་སྦྱར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་སྦྱར་བའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་རིམ་པ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱར་བ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱང་ སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱིས་རྣམ་པར་འཆད་དོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་གོ། །འདྲི་བ་ལུང་སྟོན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཏེ། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གཞག་པར་ ལུང་བསྟན་པ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ།འདི་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་ཤི་ བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་མི་དམན་པའམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་སོ་ཞེ་ན། དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་ངན་སོང་ལས་སོ་ཞེ་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་སེམས་ཅན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞག་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་གཉིས་བཞིན་ནོ།།འདི་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སུ་དག་འདི་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་སུ་དག་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་འདི་འདྲ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སམ་ལོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཁོར་དེ་དག་ལ་སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེད་ལ་སྨད་པར་མི་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན། རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། སྨད་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། སྨད་པ་ཡང་ཤེས་ནས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱ་ལ། སྨད་པར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཁོ་ན་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གདུལ་བའི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་བྱེད པ་སྟེ།སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་སྨད་པར་བྱའོ། །དེས་གདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་སྨད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས། གདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེས་གདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། སྙིང་ན་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་སུམ་ དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་རྣམས་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་རྣམས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་ པ་དང་།ཐ་མལ་པ་དག་ལ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་དང་། ཐ་མལ་པ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་ལ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཏམ་བྱ། མི་དགེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་ལ་ནི་ཕན་པའི་སེམས་ ཀྱིས་གཏམ་བྱ་ཞིང་།ཐ་མལ་པ་ལ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ།

《廣釋·理論釋》第七品：所謂’真實殊勝’是指聖諦之語。‘開始’是指為這兩種論述而作。‘次第’是指教授。‘相連’是指廣泛出現的相連，這是教授。 從經典解釋開始，是指爲了解釋諸經典而作的意思。相連也有兩種：前後意義相連和前後次第相連，這兩種論師後面會詳細解釋。‘隨順’是指教授。 從問答開示開始，單向開示等是指單向開示、分別開示、問后開示、安立開示等問答，對這些如是開示，即按照應當如何開示而開示。 如何做呢？若問’是否一切眾生都會死亡？‘應單向開示說’會死亡’。若問’是否所有死者都會轉生？‘應分別開示說’有煩惱者會轉生，無煩惱者則不會’。若問’是低劣還是殊勝？‘應問后開示’是針對什麼而問’。 如果說是相對天界，應開示說’是低劣’。如果是相對惡趣，應開示說’是殊勝’。若問’眾生是否異於蘊或非異？‘應安立開示：因為眾生無實體，如同石女兒的藍色與白色。 這如何開示呢？這是開示’不可開示’。廣說’凡是如此等一切’是指，對於安住在白品和黑品的這一切，不應讚歎說’是正確趣入者’，也不應誹謗說’是邪見趣入者’。 如《無煩惱經》中所說，其中如何說呢？廣說后應知讚歎與誹謗。知道讚歎與誹謗后，既不應讚歎也不應誹謗，應當只說法，經中如是說。 為什麼呢？因為不能明確了知所化眾生的差別而如此做。通過讚歎和誹謗這兩者，會使非所化眾生心生痛苦。 理論是爲了不違背量，即不違背現量、比量和可信教量。 其他廣說是指另一種分類：慈心、利益心、悲憫心等詞，是對善、不善、平庸者，即對向善、向惡、平庸者以慈等心，依次為之。 如何呢？對向善者應以慈心說法，對向惡者應以利益心說法，對平庸者則以悲憫心說法。

།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་གཉིས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེ་གཉིས་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། གྲགས་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་སྟེ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འདོད་པ་ཉིད་སྤངས་པས་སོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདོད་པ་ཉིད་སྤངས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་ལ་བསྟོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་གཞན་ལ་ སྨད་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན།སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ལ་ལྷག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་སྤངས་པས་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟ་བུར་དང་། གང་གི་དོན་དུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ནའོ། །ཇི་ལྟ་ བུར་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་གཏམ་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ཚིག་ལྔ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ལྔ་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དུས་སུ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་གི་དོན་དུ་ནི་གང་གི་ཆེད་དུ་གཏམ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་ཚིག་ལྔ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ལྔ་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། མགུ་བར་བྱ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། མི་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གཏམ་གང་འདྲ་བས་གཏམ་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཚིག་ལྔ་དག་གིས་ ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།གང་དག་གིས་ཤེ་ན། རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་འདྲ་བས་གཏམ་བྱ་བ་དེ་དག་ཚིག་ལྔ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་གིས་ཤེ་ན། བྱམས་པའི་ སེམས་དང་།ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཏམ་དེ་དག་བརྗོད་པ་ན་བདག་ལ་བསྟོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་གཞན་ལ་སྨད་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཉི་ཤུ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པ་ བར་ཆད་པ་ནི་བརྗོད་པ་བར་ཆད་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པ་གོ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་བརྗོད་པ་གོ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །གཙུག་ལག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་ འདི་ནི་མཆོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལ་དོན་འཐད་པ་མེད་པས་འདི་ནི་དོན་འཐད་པ་མེད་པའོ། །དོན་འཐད་པ་མེད་པ་བརྗོད་པ་ནི་དོན་འཐད་པ་མེད་པ་བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཡེངས་ ཏེ་བརྗོད་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འབྲེལ་པ་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བརྗོད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །མི་འཚམ་པར་བརྗོད་པ་ནི་མི་འཚམ་པར་ བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་སྟེ། སེམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པས་བརྗོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།

不依靠利養、恭敬和偈頌，即利養和恭敬是兩種，這兩種利養和恭敬，以及偈頌即名聲，是利養、恭敬和偈頌，不依靠利養、恭敬和偈頌。 如何是不依靠這些呢？是因為斷除了對這些的貪慾。斷除了對利養、恭敬和偈頌的貪慾，這是其含義。 不讚嘆自己也不誹謗他人的含義是什麼呢？說法者斷除了想要使自己更受信任的貪慾，因此不讚嘆自己也不誹謗他人。 如是’如何’和’為何’等廣說，即如前所說。‘如何’是指以何種方式說法，這也由五種方式來顯示。 哪五種呢？即適時、專注、有序、相連和隨順。‘為何’是指爲了什麼目的而說法的意思。 這也由五種方式來顯示。哪五種呢？即令歡喜、令希求、令滿意、不生厭煩和不被誹謗。 以何種方式說法也由五種方式來顯示。是哪些呢？即合理、相關、不混雜、具法性和隨眾。 以何種方式說法也由五種方式來顯示。是哪些呢？即慈心、利益心、悲憫心、不依靠利養恭敬和偈頌，以及說這些法時不讚嘆自己也不誹謗他人，這些合為一類。 所謂二十種即是指二十種差別的意思。 廣說非器說法過失中，對非器說法即是對非器說法，這本身就是過失。說法未圓滿即是說法未圓滿，這本身就是過失。說法中斷即是說法中斷，這本身就是過失。 說法不令理解即是說法不令理解，這本身就是過失。因為是論典，所以文法家們應當如是成立。 因為此中無有供養，所以這是不應供養的意思。此中無有合理義理，所以這是無有合理義理。說無合理義理即是說無合理義理，這本身就是過失。 對非境說法即是對非境說法，這本身就是過失。散亂說法即是散亂而說法，這本身就是過失。 與無義相應，即相應、關聯是與無義相應。與無義相應而說法即是與無義相應說法，這本身就是過失。不適當說法即是不適當說法，這本身就是過失。 煩惱意樂即思維是煩惱意樂。以煩惱意樂說法即是以具煩惱意樂者說法，這本身就是過失，所以是以煩惱意樂說法的過失。

།སྣོད་མ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཞེས་གང་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་མི་སྡུག་པར་འདུག་པ་སྟེ། ཀ་ཏྱའི་བུ་མོ་སྨྱུག་མ་ཅན་གྱི་མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་དུས་སུ་གཏམ་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་བསྒྲིམས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པ་བར་མ་ཆད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་ནི་གོ་རིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་དག་ཅིའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ ཤེ་ན།བསྟན་པ་དང་། རྒོལ་བའི་ཚིག་དང་། ལན་གྱི་ཚིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཏེ། དེ་ལ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྒོལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་མཚམས་ སྦྱར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།རྒོལ་བའི་ཚིག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་པོར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཕྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །ལན་གྱི་ཚིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ ཡིན་བརྗོད་པ་གོ་བར་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་དྲུག་པ་དང་།བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དཀྱུས་དང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་དྲུག་པ་དང་། བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་དེ་དག་ཀྱང་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། མགུ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ རྣམ་པ་འདི་དག་གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤེ་ན།དད་པ་ཅན་དང་། ཞེ་འགྲས་པ་དང་། བར་ན་གནས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པ་མཆོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པ་དགུ་པ་དང་། བཅུ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡིག་པའི་ལས་ཅན་ལ་ནི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་ འོས་པ་མ་ཡིན་ལ།སྨད་ན་ཡང་མཆོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། མི་སྨད་པར་གཏམ་བྱའོ། །དོན་འཐད་པ་མེད་པར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་འབྲེལ་བ་ཞེས་ བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་སྟེ་དབང་པོ་ཐ་མ་ལའོ། །གསལ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བྱས་ན་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཡེངས་ནས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཏམ་གཞན་དང་འདྲེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ ཡིན་པས་སོ།།དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །མི་འཚམ་པར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོར་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། དད་ནས་བཀུར་སྟི་བྱེད་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕྲག་དོག་གི་བསམ་པས་སོ། །དང་པོ་སྟེ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་ པའི་གཉེན་པོར་བྱམས་པ་དང་།ཕན་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསམ་པ་གང་གིས་བྱ་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དང་།དེའི་ལམ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་། བཤད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། བྱམས་པའི་སེམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱའོ། ཕན་པའི་སེམས་ནི་དེའི་ལམ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ནི་བཤད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།