d4100自說品註釋般若瓦摩 札納達那 釋迦智慧c3.5s｜d4100自說品註釋般若瓦摩 札納達那 釋迦智慧c3.5s（續5）

如是說道：‘譬如帶著眾多路糧，旅人在此安樂而行，如是於此作善業者，眾生往生善趣亦然。‘如是所說。 ‘福德盜賊不能奪’，是說即便摧毀村莊的盜賊也無法奪取他人的善行，如’福德之王盜賊等，雖勤巧詐作謀劃，亦不能夠奪取走’之句所說。 ‘制止盜賊行劫掠’，是說盜賊劫掠他人財物，應由國王等以處死等懲罰制止。 ‘沙門取之人歡喜’，是說若持戒的修行者取用他人的飲食、衣服、房舍等物，具信之人會極為歡喜，如’聖者奪取則為善’之句所說。 ‘沙門來時’是指寂靜行持的持戒者來時。‘恒常’即持續不斷。‘極為歡喜’即非常喜悅。‘智者’即希求自利者。 當具信之施主們向相應福田行供養時，惡人因嫉妒而令禪定退失的過患，為顯示此而說：‘眾生隨其所應’等。 長者給孤獨食施極為承事尊者舍利弗與目犍連，以衣物等供養。憍迦梨迦等人譏諷說此長者執著于個人，於是說了兩個偈頌。 ‘施者’即向具德者供養。‘一’即一向，即具信眾生。‘隨信’即隨順信心，以信心小等差別，及由此所作佈施等差別。‘隨其所應’即隨順資具，隨所積聚資具而行佈施，即隨信心而行。未積聚資具者亦隨力而為。‘如是’即指施主佈施飲食時。‘心不悅’即因嫉妒等而不歡喜。‘他’即與受者相關之詞餘。 ‘彼于晝夜中’即彼惡人于晝夜時分。‘不得入定’即不得一心，即具有嫉妒所生散亂，如下所說’不應輕視自所得’等。 說明黑分后，為說白分而說’若人’等。‘聖者’即指賢聖。‘如是普行持’即斷除他人獲得因緣所生的不悅。 為令后不再生而說：‘如斷多羅樹頭’即令無種子，與多羅樹頭齊平而入即多羅樹梢，如砍斷多羅樹梢則不復生長，應如是斷除。‘彼于晝夜中’等易解。 為顯示無信者非聖者所應親近而說’如枯井’等。

།དགེ་སློང་དག་དད་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་ནི་སྟེན་པར་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དད་པ་མེད་པ་བསྟེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དད་པ་མེད་པ་བསྟེན་ཅིང་བསྟེན་པ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ཡང་སྟེ་འདི་གཉིས་གསུངས་སོ།།དད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟེན་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པར་མི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པར་མི་བྱའོ། །ཁྲོན་པ་སྐམ་པོ་ཇི་ལྟ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུ་བཏུང་བར་བྱ་བའི་གནས་དེ་ནི་ ཁྲོན་པ་སྟེ་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཆུ་མེད་པའི་སྐམ་པ་དེ་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་མི་བསྟེན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཁྲོན་པ་ཆུ་མེད་ཅིང་སྐམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྐོས་པར་གྱུར་ན་ཆུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཇི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་ ཆུ་མེད་ཅིང་སྐམ་པོ་ལ་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བས་དེ་ཀུན་དུ་བརྐོས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་མི་འབྱུང་ལ།གལ་ཏེ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་འདམ་ཆུ་དྲི་ང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདམ་རུལ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲི་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདམ་ཆུ་དྲི་ང་བ་སྟེ། དེ་ནི་དབྱིག་པ་ཅན་བཞིན་ནོ། །ཤེས་ རབ་ཅན་གྱིས་དད་ལྡན་བསྟེན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་དེས་ནི་དད་པ་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །འདིར་དཔེ་བསྟན་པ། མཚོ་ལ་ཆུ་འདོད་ཇི་ལྟ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་འདོད་པ་སྟེ། ཁྲུས་དང་བཏུང་བ་དང་དེའི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་ འདོད་པས་ནི་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་སྟེན་པར་བྱེད་དོ།།མཚོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆུ་མང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆུ་མང་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆུ་མང་སྟེ། བྱ་རོག་གིས་བཏུང་དུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་དང་བ་ནི་རྙོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་གཙང་བའོ། །བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཤིང་གི་གྲིབ་མས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར།ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །རྙོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་མེད་ཅིང་ན་ཀྲ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གདུག་པ་ཅན་དང་འདམ་དང་ཆུ་བལ་ལ་སོགས་པས་མ་རྙོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁྲུས་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ པས་ནི་མཚོ་འདི་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་གཡོ་མེད་པ་དང་བསམ་པ་དག་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།མི་ཤེས་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བས་རྙོག་པ་མེད་པའི་དད་པ་ཅན་བསྟེན་ན་དེས་ནི་ཡིད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།མཁས་པས་ནི་དད་པ་ཅན་བསྟེན་པར་བྱའི། ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཆགས་སམ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཽད་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་དགོན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྔ་དྲོ་ཤམ་ཐབས་དང་ཆོས་གོས་བགོས་ཏེ་ལྷུང་བཟེད་བླངས་ནས། བྲམ་ཟེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ན། མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་སྤྱོས་ཤིང་བརྒྱད་དེ་ལྷུང་བཟེད་ཀྱི ནང་དུ་ཡང་རྡུལ་གྱིས་བཀང་ངོ་།།བྲམ་ཟེ་དད་པ་དག་གིས་ནི་མཆོད་པར་ཡང་གྱུར་ཏོ། །དེ་གཉིས་དམྱལ་བ་དང་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་མི་དགའ་ཞིང་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །ཆགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་དད་ཅིང་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དམ་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་ སུ་ཆགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མ་ཆགས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ཁ་ཅིག་དམ་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྡང་བ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡིས་ཐུབ་སྐུ་མི་ངས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཆགས་པའམ་མ་ཆགས་པ་སྟེ། དད་པ་དང་མ་དད་ པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་སྐུ་མི་ངས་པ་སྟེ།འགྱུར་བར་མི་མཛད་དོ།

比丘們，不要親近無信仰的人。為什麼呢？親近無信仰者是痛苦的，因為親近無信仰者會導致身體造惡業，語言造惡業，乃至投生地獄。白分偈頌也說了這兩句。 ‘無信仰’是指內心缺乏信仰的人。‘不應親近’是指不應接近，不應與之交往。 ‘如同乾涸的井’，井是飲水之處，如水池等。就像無水乾涸的井不被求水者所親近一樣。 若問：‘即使井榦涸無水，挖掘后也會出水’，對此回答：如果水池等處無水乾涸，即使求水者挖掘，也不會立即出水，即使出水也會是臭爛的污水。所謂’臭爛污水’是指具有腐爛淤泥般氣味的水，就像持杖者一樣。 ‘智者應親近有信者’是說具有正確理解的人應當親近有信仰的人。 這裡舉例說明：‘如同求水者親近湖泊’，比如想要沐浴、飲水或游泳的人會親近大湖。 什麼樣的湖呢？所說’多水’，即具有豐富水量，意思是連烏鴉都能飲用。‘清澈’是指無渾濁且極為乾淨。‘清涼’是說因為被樹蔭環繞而令人愉悅。‘無濁’是指無塵土，無毒蛇等惡毒生物，無淤泥和水草等污染。 正如想要沐浴飲水等的人親近這樣的湖泊，同樣，追求眾多殊勝的人也應親近那些不虛偽、心地純凈、樂於利益他人、遠離無知和偽善等的有信仰者，這樣就能成就內心所愿。 爲了說明智者應親近有信者而非其他人，故說’愛或不愛’等。 具壽舍利弗和目犍連二人從一處寂靜處披上下衣持缽，進入一個婆羅門城乞食時，一些外道非常輕蔑地將塵土撒入他們的缽中。而有信仰的婆羅門則供養他們。 這兩人對地獄和天界都不生喜厭，針對這種情況而說此教言。 ‘愛’是指對某些有信仰和智慧的優秀婆羅門和居士生起好感。‘或’字表示’不愛也可以’，是指某些惡劣之人對善良之人生起嗔恨。 ‘以此聖者身不變’是說這些大德對於愛或不愛、信或不信的眾生之因，其身不變，即不受影響。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐུ་མི་ངས་ན་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་དད་པ་དག་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།མ་དད་པའི་སེམས་ཅན་དོར་བར་བྱ་སྟེ། ཆུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་འདོད་པས་ཁྲོན་པ་སྐམ་པོ་བཞིན་དུ་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དད་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བསྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ཅན་དག་དང་བསྙེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། ཆུ་འདོད་པ་དག་གིས་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་སྟེ། དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཉེ་བར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚོམས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་ལ། དེའི མཐུས་ནི་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་བསྟན་མ་ཐག་པའི་ཚོམས་སུ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རྣམ་གྲངས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་འགྲེལ་པ་སྨྲས་པ། བྲམ་ཟེས་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ཕལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྲམ་ཟེ་ཞིག་སེར་སྐྱའི་ཐར་པ་བསྒྲུབ་ པར་འདོད་པ་ལས་དེའི་ཐབས་མི་ཤེས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་སྟེ་ཞུས་པ་ལས། དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཐོས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །ཆོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ སྤང་ཞིང་དོར་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་མ་སྤངས་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་རྒྱུན་བཅད་པར་ནུས་ཤེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་ པར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ།དད་པས་དམ་པ་བསྟེན་ཅིང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་མཉན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོགས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ སྤང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་སྤང་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདོད་པ་རབ་སྤང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤངས་ན་བྲམ་ཟེར་འགྱུར་ཏེ།འདོད་པའི་མི་གཙང་བའི་ནང་དུ་འབྱིང་བ་ལས་ནི་བྲམ་ཟེར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་ཡིད་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ ལ་སོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།རབ་ཏུ་མ་སྤངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དེ་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ།།གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་འཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །དེ་མ་ཐོབ་པར་ནི་རྒྱུན་ཆོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་ པར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདིར་དགེ་སྦྱོང་གི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་བྲམ་ཟེ་དང་ཐུབ་པའི་སྒྲ་ནི་དེའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚོམས་སུ་དགོད་པར་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོར་ཡང་ཀུན་དུ་རྒྱུའི་སྒྲའི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་སྦྱོང་ལ་ བཏགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་མེད་དོ།།རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་སྔར་བསྟན་པའི་བྱ་བ་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

為什麼呢？答道：因為這位聖者已經從三界中離開了貪慾。 如果身體不疲憊，那他要做什麼呢？答道：應當遠離不信者。 也就是說，應當遠離不信的眾生，就像缺水而渴求水的人應當遠離乾涸的水井一樣，應當完全遠離造作罪業的人。 ‘應當親近有信者’，這是說應當親近有信仰的人，就像渴求水的人親近大海一樣，因為這能增長他的福德資糧。 信仰品第十的註釋完畢。 爲了顯示信仰的殊勝果報，其後宣說沙門品，因為依靠信仰的力量能生起聖道，通過其力量能成為沙門。 或者說，爲了顯示剛才所說品中’聖者’的異名就是’沙門’。 註釋說：‘婆羅門所愿’等等。有一位性情非常純凈的婆羅門想要成就解脫，但不知其方法。 他對佛陀生起信心后，來到世尊面前請教，因此世尊說了兩個偈頌，他聽聞后出家並證得阿羅漢果。 ‘斷’是指應當捨棄、拋棄的意思。 什麼是應當斷的呢？‘相續’，即生死相續。因為如果不斷除這個，就不能獲得一向解脫。 如何能夠斷除相續呢？說道’以精進’，精進是由修行所生起的殊勝，意思是以信心親近善知識、聽聞善說、受持出家戒律以及趣入善法等道的資糧。 依靠這些資糧之後應當做什麼呢？答道：應當斷除煩惱。 爲了顯示斷除的次第而說：‘應當極度遠離慾望’，這是說斷除欲界中應當以見道和修道所斷的煩惱，然後是色界和無色界的煩惱。 完全斷除欲界煩惱就成為婆羅門，沉溺在欲界不凈之中是不能成為婆羅門的。爲了顯示這個意義而說’婆羅門’，其含義是心已經背離諸欲。 為什麼應當斷除貪慾等呢？‘若未斷除’，意思是隻要沒有斷除貪慾等煩惱，就不是聖者，也不能獲得一向解脫。 ‘聖者’是指獲得有餘涅槃者。‘一向’是指無餘涅槃。應當了知這兩種涅槃都是通過斷除煩惱而獲得的。 在未獲得這些之前，相續不會斷除，因此必定要斷除貪慾等。 此處雖然沒有’沙門’一詞，但因為’婆羅門’和’聖者’是其異名，所以這些偈頌理應編入沙門品。 在這兩個偈頌中，‘遍行’一詞在世俗諦中是沙門的假名因，因此無可爭議。 通過恒常精進和恭敬修行才能完成前面所說的事，否則是不可能的，爲了顯示這個道理而說’遍行’等等。

།བྱ་བ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟླས་པ་ནི་གྱིས་ཤིག་གྱིས་ ཤིག་པའི་དོན་ཏོ།།རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུན་གཅད་པར་བྱ་བ་སྟེ། རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པས་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་བག་མེད་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །གུས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ བརྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་འཇུག་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །དེ་ལྟར་ག་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཞན་པ་ དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལྷོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྒྱུ་གལ་ཏེ་བརྩོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་དེའི་ཚེ་སྤྱིར་ཡང་ཤས་ཆེར་སྩོགས་ཤིང་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་མ་སྤངས་པའོ།།གང་སྔར་བསྟན་པའི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཞན་པས་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་ཡང་མ་ཟད་དེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞན་པའི་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་ བསྙེན་མ་ཞིག་གི་བུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་གི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་གནོད་སྦྱིན་ཞིག་གིས་བཟུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་དེའི་མས་གནོད་སྦྱིན་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྲིད་བཅུ་བཞི་བཅོ་ ལྔ་ནི།།བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ། །འདི་ན་ལེགས་པར་མཉམ་གཞག་དང་། །གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་ལ། །གནོད་སྦྱིན་འཚེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས། །བདག་གིས་ཐོས་ན་རིགས་ཡིན་ནམ། །ཞེས་སོ། །གནོད་སྦྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཐོས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ནི་ ལེགས་ཏེ།རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གནོད་སྦྱིན་ཐོང་ཤིག་ཅེས་བྱས་པ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དེས་ཀྱང་དེ་བཏང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ཡང་བརྗོད་དོ། །དེ་ནས་དགེ་བསྙེན་མ་དེས་རང་གི་བུ་དེ་དགོན་པའི་གནས་སུ་ཁྲིད་དེ་སོང་ ནས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ཞིང་ཅི་ནས་ཀྱང་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ།།ཇི་སྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞན་པའི་ལས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་སྤྲོ་བ་ཉམས་པའོ། །དོན་ཆེན་འགྱུར་སྙམ་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཞིང་རྨོད་པ་དང་། བ་ལང་སྲུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞ་འབྲིང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་བྱས་པ་དང་གུས་པའི་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པ་འབྲས་བུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལས་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དཀའ་ཐུབ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་ཅུང་ཟད་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གལ་ཏེ་མ་སྤྱད་དམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་སྤྱད་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་། དོན་ཆེན་འགྱུར་སྙམ་མི་བྱེད་ དོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དཀའ་ཐུབ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ལྡ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་མ་དག་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ལམ་གྱི་ ཚོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་བཤད་དོ།།ཡང་ན་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བསྟེན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ཆེན་འགྱུར་སྙམ་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་ཏེ། ལས་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་གང་བསྟན་པ་སྟེ། དེས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་བར་མ་ཟད་དེ། ངན་སོང་གི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མདའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མདའ་གཟུང་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷོད་པར་གཟུང་བས་སོ།

關於’應當做’這個詞的重複，是表示應當去做的意思。‘永遠如是’的意思是，對前面所說的相續不應間斷，通過修習與自己相應的對治分，應當永遠如是修持，在此不應放逸。 爲了引匯入恭敬修持，說道’唯以堅固精進’，意思是依止善知識、聽聞正法等，應當以無障礙的精進而趣入。 若問如何趣入呢？‘懈怠的行為’是指鬆懈的修持，如是若無精進、無厭離而生起傲慢嫉妒等，那時一般也會更多積累增長。煩惱即是未斷除業、煩惱和生起的一切煩惱自性。 不僅如前所說的懈怠行為會產生過失，也無法獲得所欲求的果報，爲了顯示這點，說’懈怠的業’等。 有一位優婆夷的兒子從八關齋戒的學處退失，被一個夜叉所執。之後他的母親憶念那個夜叉，說了兩個偈頌：‘乃至十四十五日，於八關齋戒，此中善安住，若具足戒律，夜叉不應害，我如是所聞，是否合道理？’ 夜叉說：‘所聞皆善妙，確實合道理。‘因此說’放開夜叉’，那夜叉也就放開了他，並且也說了佛陀所說的三個偈頌。 之後那位優婆夷帶著自己的兒子去到寂靜處出家，並且生起厭離而現證阿羅漢果。 ‘所有’即是一切。‘懈怠的業’是指對諸行為失去興趣。與’不思為大義’相連。 世間人耕田、放牛、為王服務等，若無恒常修持和恭敬心，也只能得小果，更何況出世間的不行善等。 ‘煩惱苦行’是指若對非時食等稍微禁止，或因煩惱而未如實修持而染污，也’不思為大義’。或者說煩惱的苦行是指外道修持火供等，這完全無有果報。 ‘不清凈梵行’中，此處道的資糧戒律稱為梵行。或者說是依止輪迴中究竟滅盡的戒律功德差別，與’不思為大義’相連。所說的業等是由不如理而生，由此不能獲得所欲求的廣大果報。 不僅不能成就大義，也會成為惡趣之因，如何呢？‘如箭’等，比如箭持拿錯誤，即是鬆懈持拿。

།ལག་པ་ནི་ལག པ་ཉིད་དེ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བྱ་ཞིང་རྨ་འབྱུང་བར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་བསྲུང་བ་བྱ་ཉེས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་སྦྱོང་དུ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་ནི་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟར་ ཚུལ་ཁྲིམས་གཟུང་བ་ལེགས་པར་མ་བསྲུངས་སམ།ལེགས་པར་མ་བླངས་པས་བསྲུང་ཉེས་པའོ། །དམྱལ་བར་ཉེ་བར་ཁྲིད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མདའ་ནི་གཟུང་ལེགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །མ་ཤེས་ པས་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།དགེ་སྦྱོང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག་རྒལ་དཀའ་བ་ནི་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་རྒལ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདི་ནི་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་བསྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ། ཇི་ཙམ་ན་དེར་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་བུད་མེད་མཐོང་ན་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཙེས་པ་ན་ བསླབ་པ་གཏོང་ཞིང་འདོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་རྒལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྒལ་དཀའ་སྟེ་འདའ་བར་དཀའ་བའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བཟོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གྲོགས་དང་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་རྒལ་དཀའ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དཀའ་བས་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ནི་ཐར་པའོ། །བཟོད་ དཀའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐེག་ཅིང་བཟོད་པ་ཡིན་པས་བཟོད་དཀའ་བ་སྟེ།བདག་ཉིད་མ་སྦྱངས་པ་དག་དུས་དང་གནས་སྐབས་རྒྱུན་དུ་བསྲུང་བ་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ན་ཡང་དགའ་བ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ་མཐར་ཐུག་པར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་གི་སྒྲ་ སྨོས་སོ།།འདིར་དགེ་སློང་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གང་གིས་རྒལ་དཀའ་བ་དང་། བཟོད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་གནོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ། གཞན་གྱི་ངོར་བལྟས་བསགས་ ཤིང་འཚོ་བ་དང་།།ངན་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བོས་མ་བརྩིས་ཤིང་། །གོས་ངན་ཉེ་དུ་གྲོགས་བཤེས་རབ་བྲལ་བས། །ནགས་མཐར་ལུས་བོར་བ་ཡི་དུ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་དཀའ་བ་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་ གྱུར་པ་ནའོ།།ཞན་པ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ནི། །མ་གོམས་པས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྱུར། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ནི་རྗེས་འབྲང་བས། །གཡང་ས་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་ འགྱུར།།ཞེས་པའོ། །འགྱོད་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བདག་ནི་འདི་ལྟར་ཉམ་ང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བས་ནི་ཤེས་རབ་གཅིག་པུ་དག་པར་མ་ཟད་ དེ།སེམས་ཀྱང་དུལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་སེམས་དུལ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་གིས་འཇུག་པའོ།

手即是手，這是作為的意思。所謂’被切斷’是指分成兩段並造成傷口的意思。 ‘沙門護持有過失’中，沙門的名稱原因是此處說戒律為沙門。或者說是因為沒有善加護持或善加受持戒律而有過失。 ‘引導至地獄’是指引導至惡趣。 ‘如箭善持’等易於理解。 爲了顯示由於無知而難以完全護持沙門行為，故說’沙門不了知’等。 諸比丘，最難度越的是愚人、無聞凡夫出家，為什麼呢？諸比丘，因為愚人、無聞凡夫依止村落或城鎮而住，當見到令人貪著的女人時會生起貪著。如是廣說，當爲分別念所惱時，會捨棄學處而放棄。因此說這兩個偈頌。 因為要以苦來度越所以難度、難越過。因為獲得的方法難得的緣故。 ‘難忍’是指不容易忍受，因為依賴友伴和住處的差別。或者說因為深度難測而難以度到彼岸。 因為沙門的波羅蜜是以難行而獲得的，如同大海。彼岸即是解脫。 ‘難忍’是指此中要承受並忍耐痛苦，因為未經調伏的人們無法長期忍受守護。不僅僅是暫時的喜悅，因為難以究竟通達，所以用’和’字。 此處比丘是指出家戒律，分為世俗和勝義兩種。 為何難度難忍呢？因為’不了知’，即對事物真如愚癡，也就是不瞭解其體性、行相等的意思。 如何呢？說’諸多痛苦生起’，即出家有無量障礙生起，意思是退失的因。如說：‘依他人意而活命，如同惡人不被眾人尊重，衣服粗劣遠離親友，如同林邊捨身的煙。’ ‘何者’是指被難以忍受的痛苦所壓制時。‘軟弱’是指愚癡，因為不能分辨功德與過失。如說：‘出家對大多數人來說，因不熟悉而生起恐懼，隨順欲貪而行，如同懸崖般生起分別。’ ‘生悔’的意思是從此退失，即生起不喜，想著’我如此可憐’。 護持沙門不僅僅是使智慧清凈，也是調伏心的因，以智慧和調心二者使其圓滿清凈。為顯示此義而說’如何行持’，即以何種方式趣入。

།གང་ལ་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་ སུ་བསྲུང་བ་ལའོ།།སེམས་ནི་བཟློག་པ་མ་བྱས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལོག་པ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཚུལ་ལས་མ་བཟློག་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་འདི་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་སྤྱོད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པར་བྱས་ ན་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་དག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སེམས་དུལ་བ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་སྤྱོད་པ་ནུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བརྩམ་ཞིང་བརྩམས་པ་ན་སྟེ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོ་བ་དང་མི་ དགའ་བར་གྱུར་བ་འབྲེལ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཡང་བར་སྤྱོད་པ་ནུས་པར་འགྱུར་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཀུན་རྟོག་དབང་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། འདོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་གྱུར་པའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་ པ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་ཤེས་པས་དགེ་སྦྱོང་གི་སེམས་དུལ་བར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཉེས་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པར་རབ་བྱུང་ཉེས་དགའ་ བ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་ན་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྲམ་ཟེ་ཞིག་ཡ་མཚན་གྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་དུ་མ་བླངས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་ཡང་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་རང་གི་ཆུང་མ་བོར་ཏེ་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་དང་སྨད་འཚོང་མ་ དག་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་ཆུང་མ་ཡང་སྐྱེས་བུ་གཞན་དག་ལ་ཆགས་པས་དེའི་ནོར་ཟད་པར་བྱས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བླངས་པ་ལས་དེས་མ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ཚིག་ངན་པ་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེས་ཀྱང་དེ་བརྡུངས་སོ། །ཇི་ཙམ་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་སྟེ་ཞུས་པ།འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཉེས་དགའ་གང་། །ཁྱིམ་དུ་ཉེས་པར་འདུག་འདོད་གང་། །སྡུག་བསྔལ་བསྟེན་པར་འདོད་པ་གང་། །སྡུག་བསྔལ་ཉེར་སྩོགས་གང་ཞིག་ལགས། །འདི་ན་གང་ཞིག་རབ་བརྟགས་པས། །འདི་ནས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་གང་། ། ཞེས་ཞུས་པ་ལས། དེའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཐོས་པས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་ཡུལ་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ནགས་ཆེན་པོ་ན་བ་ལང་རྫིའི་བུ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་ལས བརྩམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཉེས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཟུང་བ་དང་བསྲུང་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ བསྐྱེད་པས་ཐར་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ནི་ཉེས་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རངས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་བསྲུངས་ཤིང་མཉམ་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་ དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་བཞིན་དུའོ།།ཉེས་རྩོམ་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩམ་པར་འོས་པ་ནི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་བསྐྱེད་པས་བསྒྲུབས་པར་དཀའ་བ་ནི་ཉེས་རྩོམ་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདུག་པ་སྟེ། ཐམས་ ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུག་པས་ཚུལ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱིམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆུང་མ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

對於什麼呢？是對於守護沙門的戒律。 ‘心未被調伏’這句話是指未從分別妄想和不當行為中轉變過來的剩餘語詞。‘ni’這個詞的含義是’假如’的意思，即假如心未從不當行為和慾望分別等行為中轉變過來，未修習正確的思維等，那麼此時如何能稱為沙門呢，怎麼能說是清凈持戒的沙門行為呢，這就是其含義。 這裡顯示如果被分別妄想等所損害，則戒律不清凈。 如果沒有調伏心，怎麼能行持沙門行為呢？所說’一再’是指開始並持續時，即懺悔等時候的意思。‘後悔’是指厭倦和不喜，如此怎能再次行持呢？ 為什麼會一直後悔呢？如此說道：‘隨分別念所轉’，即隨順慾望等分別念。隨順其他分別唸的緣故，隨煩惱所轉，煩惱則會損害戒律。 以何知曉沙門心未被調伏時是邪樂呢？為顯示此義，說’邪出家邪歡喜’等。 在憍薩羅國波斯匿王的國土中，有一個名叫遍問的婆羅門，他以稀奇心受持多種苦行並出家。他拋棄自己的妻子，貪戀他人妻子和妓女。 他的妻子也因貪戀其他男子而耗盡他的財產。他賭博等所得未獲勝，便說惡語。她也打他。 當他與國王一同到佛前請問：‘世間何為邪歡喜？在家何為邪安住？何為樂求苦？何為苦積聚？此中何所觀察，從此趣惡道？’ 針對這個問題，佛陀宣說了兩個偈頌。他聽後生起厭離心，出家證得阿羅漢果。 其他人說這是緣起于廣嚴城大林中一個牧牛人之子出家后不歡喜的事。 ‘邪出家’是指遠離出家圓滿，即遠離自身功德的出家之意。其功德是如法受持、守護，以及通過修習不凈觀等特殊法門而獲得解脫。 其中’邪歡喜’是指遠離對殊勝的歡喜，不能令聖者心生歡喜的意思。守護出家並保持平等則能生起殊勝歡喜，如同自身一般。 ‘造作邪行者’是指應當造作的是所應作的，即圓滿修持。由於圓滿修持而難以成就，故稱’造作邪行者’。 安住是指趣入，與一切共同安住而破壞律儀，這是其含義。是什麼呢？說’在家’，即是指娶妻。

།ཇི་སྐད་དུ་སྐྱེ་དགུ་ཁྱིམ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་ནི་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཆུང་མ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ངན་པར་སྤྱོད་པའི་བུད་མེད་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མགུ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་འདུག་པ་སྟེ། ཕ་དང་མ་དང་བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གང་གི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཁྱིམ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ གྱིས་ཁྱིམ་མམ་གནས་གང་དག་ན་འདུག་ཀྱང་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ།།ཉེས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདིར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པའམ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་གཟུང་བའི་ཁྱིམ་ནི་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལྷན་ཅིག་ང་རྒྱལ་ལ་སྟེན་པས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ།ངར་འཛིན་པ་དེ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ང་རྒྱལ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་སྩོགས་པར་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ ལ།སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལས་བསགས་པ་དེའི་འབྲས་བུའོ། །གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །ངུར་སྨྲིག་གྱོན་པ་དག་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོས་ངུར་སྨྲིག་ནི་ ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་གོས་ཏེ།དེ་གྱོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆ་བྱད་ཙམ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེམ་བུ་ནི་མང་པོ་སྟེ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། ངུར་སྨྲིག་གྱོན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་དག་ལ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ནི་ སྡིག་པའི་ཆོས་ཏེ་ལྟ་བ་ངན་པའོ།།ལྟ་བ་ལོག་པས་ཉམས་པར་བྱས་པ་ནི་བསམ་པ་རྒུད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་ནི་བཅོས་མ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་མི་སྡོམ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་བསྡམས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་རྒུད་པར་བསྟན་ནས། གཞན་གྱི་དོན་རྒུད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡིག་ལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དགའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ལོག་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྡིག་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་རྨོངས་པར་བྱས་ནས། གཞན་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ། །སྡིག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྡིག་པའི་ལས་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ངན་སོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་བས་དེ་དག་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བསྟན་པ་འདི་འམ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་དེར་འགྲོ་སྟེ།ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་དུ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་གཉི་གར་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སཱ་ལུའི་ཤིང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་ངང་ཚུལ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ གྲོང་དཔོན་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་གང་ལ་ལས་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས་དེའི་འགྲོ་བ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །གྲོང་དཔོན་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་ན་ དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་ཏེ་འདི་གསུངས་སོ།།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ལའོ། །ཤིན་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྡིག་པའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ལྟུང་བ་ཐ་མ་སྤྱད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་ཀུན་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།སཱ་ལའི་ཤིང་ལ་འཁྲི་ཤིང་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་སཱ་ལའི་ཤིང་ལ་འཁྲི་ཤིང་ལྕུག་མ་དག་གིས་ཀུན་ནས་འཁྱུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་ཉམས་པར་ བྱས་པའོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་ལ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་བདག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

如所說，眾生居家是爲了得到兒子而娶妻，不是爲了貪慾。行為惡劣的女人即使諸天也無法使其滿意。因為過分執著而居住，即與父母子女等那些人一起常住在家中。或者說，無論住在何處的家或住所中都是痛苦的。這裡也要加上’喜歡過失’的說法，即沒有任何家庭是無過失或無痛苦的。 關於’與痛苦俱生我慢而依止’，與我慢相伴即是與我慢同在，在執我的狀態下即是依止我慢。與之共處即造成痛苦，痛苦即是煎熬。 關於’輪迴即是積聚痛苦’，有為即是生命，是所造業的果報。因為煎熬故稱為痛苦，如經中所說：‘諸比丘，輪迴的形成即是痛苦’等。 關於’穿著袈裟者’，袈裟是染色的法衣，穿著它的人僅僅是保持外表形象的意思。縫製眾多，指的是什麼呢？說’穿著袈裟者’，即是說具有惡法者。這些人有惡法即是惡法，是邪見。 因邪見毀壞而導致發心退失，即是說此法是虛偽的。‘不如實守護’即是極不自制，意思是身語意的匱乏。 以半偈顯示自利退失后，為顯示利他退失而說’喜好罪惡’，喜好的意思是宣說和講述惡法，即是對他人錯誤地教導和解釋的意思。這是極大的罪過，自己愚癡后又使他人愚癡。 ‘有罪者’是指自己所造的罪業，由身等造作的惡行成為惡趣的因，他們從此教法或此世間去往那裡，即去往惡趣。 由於顯示沙門的因——戒律毀壞而導致兩世匱乏，故說’如娑羅樹’等。其後，有一個名叫’惡性’的城主對世尊如是說道：‘啊，喬達摩，若有人以身造作惡行，其去處將如何’等。 對這位城主單純由於戒律毀壞而殺生則將轉生地獄等的教示中說到：‘若有人’即是指某人。‘極破戒’即是極具惡行者，由於造作根本墮罪而毀壞戒律而安住的意思。 如何呢？‘如娑羅樹被藤蔓纏繞’，譬如娑羅樹被藤蔓枝條遍覆纏繞一樣，身等無量的惡行本性的破戒使自身完全毀壞。 ‘彼如是對己作’即是極破戒的補特伽羅如是對自己造作，即成就地獄等眾苦。

།ཇི་ལྟར་དགྲ་བཞིན་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བདག་ལ་ སྡང་ཞིང་མི་དགའ་བ་སྟེ།མི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཕྲད་པར་བྱེད་པར་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་བདག་ལ་མ་བྱེད་པར་འདོད་དོ། །འདི་ནི་འདི་ལྟར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཁྱད་པར་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་འདོད་ཀྱི།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ནི་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་དམ་བཅས་པའི་ཚུལ་ཉམས་པ་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་ནི་རྒན་རབས་ཞེས་བྱའི།དགེ་སྦྱོང་གང་ཡང་རུང་བ་ནི་རྒན་རབས་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་རྒན་རབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མགོ་བོ་སྐྱེ་བོར་གྱུར་བར་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཡུལ་བེ་ར་ཏྱའི་བི་ར་ཏི་ན་ཌེ་ར་བི་ཙུ་མན་དའི་རྩ་བ་ན་བཞུགས་ཏེ།དེ་ནས་ཡུལ་བེ་ར་ཏྱའི་བྲམ་ཟེ་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ། རྒས་ཤིང་འཁོགས་པས་གཟིར་བ་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་གོས་ཀྱི་གྲཝ་ལས་བཟུང་སྟེ་གསོལ་བ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱེད་ཤིན་ཏུ་རྒན་པ་དག་མཐོང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གུས་ པར་སྨྲས་པ་དང་།ཕྱག་བཙལ་བ་དང་། སྟན་ལས་ལྡང་ཞིང་སྟན་བསྟབ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། ངས་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་བྲམ་ཟེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པར་མ་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གཽ་ཏ་མ་དེ་ནི་རོ་མེད་པའོ། །གང་གིས་བྲམ་ཟེའི་གྲངས་ནི་ཡོད་ དེ།ང་ནི་རོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྤངས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ང་རྣམས་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་ཇི་སྙམ་ དུ་སེམས།བྲམ་ཟེ་གང་ཁྱིམ་བྱའི་ཕྲུག་པ་དེ་རྣམས་ལས་དང་པོར་མཆུ་འམ་རྐང་པའི་སེན་མོའི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་དྲལ་ཅིང་ཐོག་མར་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དེ་ནི་རྒན་རབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ང་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མ་རིག་པའི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་དྲལ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ ཏེ་དེ་བས་ན་ང་ནི་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒན་རབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་ཉེ་དགའ་རྒན་པོ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་ཅིང་ཚུལ་མཉམ་ལ་འཕྱ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་རྒན་རབས་ནི་ གསུམ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒན་རབས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒན་རབས་ལས་ཐ་མ་ཉིད་ལས་བརྩམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒན་རབས་ནི་རྒན་པར་གྱུར་བའོ། །ད་དུང་མ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་རྒྱུས་མི་འགྱུར་བའོ། །གྱུར་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་མཚན་ མས་སོ།།མགོ་བོ་སྐྱ་བོ་ནི་མགོའི་སྐྲ་དཀར་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་སྐྲ་དཀར་བས་ན་རྒན་རབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཙམ་ན་རྒན་རབས་མ་ཡིན་ན་ཅི་བྱེད་བྱིས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒན་བླུན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ལང་ཚོ་གཏུགས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ན་ཚོད་ནི་ལང་ཚོ་སྟེ། འདིར་ལང་ཚོ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་གྱུར་པ་ནི་གཏུགས་པ་སྟེ། འདིའི་ལས་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུས་པ་ཉམས་པར་གྱུར་ པའོ།།དེ་ནི་རྒན་བླུན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། བླུན་པས་རྒ་བ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒས་པས་དོན་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབས་པ་དེས་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་རྒན་པའོ། །ཡང་ན་བླུན་པས་བཅོམ་པ་སྟེ། བྱ་བ་ངན་པས་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

所謂’如何想要作為敵人’，是指對我懷有嗔恨和不喜，想要讓我遭遇不安和痛苦。同樣地，破戒的人也不希望對我這樣做。這是這樣比喻的：就像不希望自己獲得快樂等殊勝，而是想要遭遇痛苦等殊勝。因此，違背沙門誓言的戒律會導致今世名譽不好，來世自身遭受痛苦。 具有持戒等功德者才稱為長老，任何沙門都不一定是長老；爲了說明究竟而言種姓等並非長老的道理而說：‘直到頭髮變白’等。 世尊住在貝拉底亞的毗羅提那德拉毗祖曼達樹下。當時貝拉底亞的一位一百二十歲、衰老彎曲的婆羅門抓住世尊法衣的邊緣說道：‘喬達摩啊，見到非常年長的人為何不恭敬說話、頂禮、起座讓座等呢？‘世尊回答說：‘因為我在包括天界的世間中都未見過這樣的真正婆羅門’等等廣說。 ‘喬達摩，那是無味的。‘雖然有婆羅門的數量，但我不是無味的，因為已斷除色慾等功德受用，同樣也無入胎，已斷除再有蘊。比如，婆羅門，對於家雞所生的蛋，你認為如何？婆羅門，對於那些小雞中最先用嘴或爪破殼而出的，應該如何稱呼？‘喬達摩啊，那稱為長老。‘同樣，我也是從他們中破除無明蛋殼而出的，因此我是一切有情的長老。‘直到說了兩個偈頌。 有些人說是針對與耆年長者同坐而輕慢如來的教法。有些人說長老有三種：種姓長老、世俗長老、法性長老，是從最後一種而說的。長老即年長者。‘尚未達到’是說不會僅僅因為這些原因而成為長老。‘直到’是說不會僅僅因為這些特徵而成為長老。 ‘頭髮變白’是指頭髮變成白色，意思是說並非因為此人頭髮變白就是長老。如果這樣還不是長老，那是否是孩童呢？‘那稱為老愚’。為什麼這樣說呢？爲了說明原因而說：‘他已衰老’，是指依時間而言的身體狀態年齡即青春，這裡是指青春已完全衰老，即其行為等能力已衰退。 所說’那稱為老愚’，是指被愚癡所摧毀的衰老，即因衰老而變得無意義。因為具有功德才是有意義的長者。或者說被愚癡所摧毀，即因惡行而失去能力的意思。

།འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིགས་དང་གཟུགས་དང་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒན་རབས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །ཐུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་འདིས་ནི་གཞན་རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་སུ་ འདོད་པ་ཡང་དགག་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒན་རབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ཞིག་དགེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་འབྲས་བུའི་ལས་སོ། །སྡིག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་སྡིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལས་སོ། །སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པ་རབ་ཏུ་དོར་བའོ།།འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཚངས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་ལྡན་ནོ། །ཅི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་བྱས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་རྒན་རབས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཡང་ གང་གི་ཚེ།སྡེ་ཚོགས་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སྡེ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། སྡེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་སྡེ་ཚོགས་སྤངས་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་རྒན་རབས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་རྒན་རབས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་རྒན་རབས་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བཤད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་གྱི། ཆ་བྱད་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྟུལ་ཞུགས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནས་དབྱིག་པ་ཅན་ཡུལ་ལྡ་ལེན་ན་གནས་པའི་རྒྱས་པ་དང་། རོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་བྲམ་ཟེས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ལ་དྲི་སྟེ། བཙུན་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ཆ་བྱད་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་འགྱུར་རམ། དེའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལྔ་ལེན་ན། དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་བྲམ་ཟེ་རབ་ཏུ་མང་པོ་ཆ་བྱད་འཛིན་པ་མཆིས་ཤིང་ཚུལ་ ཁྲིམས་འཆལ་ལ་སྡིག་པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཏེ།དེའི་ཆེད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པོ་འདི་གསུངས་སོ། །མགོ་བོ་བྲེགས་ཙམ་དགེ་སྦྱོང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་པ་ཙམ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་རྩིག་པ་ལ་བྲིས་པའི་མར་མེ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།བརྟུལ་ཞུགས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྟུལ་ཞུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོག་མར་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དགེ་སློང་ནི་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྨྲས་པ། དེ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པར་སྨྲས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་དགོངས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཏེ།དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། བརྫུན་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྫུན་པ་དང་མི་བདེན་པ་སྨྲ་བ་སྟེ། གང་གིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བླངས་པ་ཡང་ངག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པ་མ་ཡིན་པའོ།

由此否定了世間上由種姓、容貌、財富等差別而世俗稱為長老的說法。因為沒有能力，不是功德的本性，由此也否定了認為其他種姓的長老。 爲了顯示法性的長老，所以說’何者’等。‘何者善與’是指能帶來安樂果報的業。‘諸惡’是指能帶來痛苦果報的業。‘斷除’是指完全捨棄隨順。 爲了顯示此處聖道即是對治，所說’梵行’，即爲了梵果而行持，是爲了涅槃果報而精進，這是’聖道’的意思。 ‘具足梵行’這句話的意思是，誰具有這個，誰就是具足梵行者。如果問是否僅僅斷除一切隨眠煩惱而證得涅槃就稱為長老的名號？回答說：‘又於何時’。 說’斷除部眾’，與眾結合即成為部，部是與蘊相關。斷除它就是斷除部眾，因為不再與後有蘊相關。在那裡無生是因為斷除了結縛。 安住于無學道后利益他人的階段，稱為長老的聲音，所以說’此即名長老’。這才是真實義的長老，因為能利益自他相續，這是諸聖者所說。 爲了顯示具足戒等功德才是沙門，僅僅形相併非如此，所以說’無有禁戒’等。 其後住在持杖城的富人和名為羅希塔迦的婆羅門向世尊如是稟白： ‘啊，喬達摩，我問您，尊者，僅僅獲得形相就能成為沙門和婆羅門嗎？因此尊者，在南方五取地區，有許多比丘和許多婆羅門雖持有形相卻破戒造惡。‘廣說如是。為此宣說了這三個偈頌。 ‘僅剃頭非沙門’是說僅僅剃除頭髮和鬍鬚，即使在世俗諦中也不能成為沙門，如同墻上畫的燈一樣。 為什麼呢？說’無有禁戒’，即是沒有禁戒，因為未以最初受持別解脫戒等而生起它。‘且’字是表示’因為’的意思，此處比丘是具戒者的意思。 說明如何不善持戒的原因說：不僅僅是這樣，其他戒律也能表徵沙門，如說實語等。出家是爲了真諦，如此說道。 即說’若說妄語’，說妄語和不實語，即使如法受持別解脫戒，也不是真正以語言自制。

།དེས་ན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ ནོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ནས་ཇི་ལྟར་བརྫུན་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རྨོངས་པ་འདོད་ལ་ཞུགས་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །ཇི་ག་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ནམ་ཀྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ནི་ནམ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བཤད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བདེན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་གདགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་ན་ནི་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཕགས་པའི་ གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གོ། །མགོ་བོ་བྲེགས་ཙམ་དགེ་སྦྱོང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ངེས་པར་བརྟགས་པའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་སྡིག་པ་ཞི་གྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ནི། མཁས་པས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གང་དག་སྡིག་པ་ཆེ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྡིག་པ་ཞི་བ་དེ་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྡིག་པ་སྤངས་ ཤིང་བོར་བའོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། ཆེ་ཕྲ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་དག་སྟེ། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་བརྟགས་ནས་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་རྒྱུས་དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་གི་རྣམ་གྲངས་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། སྡིག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བྲམ་ཟེ་མེ་སྦྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ། ཇི་ལྟ་བུ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལགས། །དགེ་སྦྱོང་དག་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཅི་ཞིག་ལགས། །དེ་ནི་བདག་ལ་བཀའ་སྩལ་གསོལ། །ཞེས་པ་དང་། དེས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །སྤངས་པ་ནི་ གང་གིས་སྤངས་པ་བཅོམ་པ་སྟེ།གང་གིས་སྡིག་པ་དེ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཐག་རིང་དུ་སྤངས་པ་སྟེ། སྡིག་པ་ལ་དགའ་བའམ། འདོད་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་སྤངས་པ་ནི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་གྱི་ཚངས་པའི་སྐུད་པ་གདགས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བར་ སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་གདུང་བའི་བློས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་བདག་གི་དོན་གང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་ཞི་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་དྲི་མ་རབ་སྤངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་བསལ་ཅིང་སྤངས་པ་དེས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའི།ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བ་རྫོགས་སོ།། །།དོན་དམ་ པའི་དགེ་སྦྱོང་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་ཚོམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ།གང་ཚེ་འཕགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཕགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནི་བཞིའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་ནས་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གསུམ་པོ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

因此，即便在世俗諦中他也不是沙門。若問出家后為何說妄語？答：‘愚癡者趣入貪慾’，這是由於有和無明二者所驅使的見解本身為所緣。‘怎麼會是沙門呢？‘意思是說那個未寂靜者永遠不會成為沙門。對此的解釋是：遠離戒律和真實者，即便在世俗諦中也不能安立沙門之名，若具足這二者則成為沙門。 若問什麼是勝義諦的沙門？答：聖者補特伽羅有二種：有煩惱余習者和無餘習者。其中有煩惱余習者是從預流果等七種開始，這是一個偈頌。‘僅剃髮非沙門’，這是確定觀察的意義。‘若人息滅諸惡業’，是說由見道力使身等惡行遠離惡趣因的相續。‘智者知彼為沙門’，是說應當了知該補特伽羅確實是佛陀的勝義沙門。 關於無煩惱余習，說’諸大小惡業’等。‘息滅諸惡業者’，是說以修道斷除捨棄罪業。若問是什麼？‘大小’是指三界所斷的隨眠。‘一切’是說全部，因為斷除一切地的種類。或者說小等。因此’觀察后斷除罪業’是說以斷除一切煩惱為因稱為沙門性，這才是圓滿的沙門，其他則不是，這是其義。 若問為何將沙門的異名說為婆羅門等？故說’斷除罪業’等。婆羅門火施問世尊：‘如何為婆羅門？沙門復是何？出家為何義？請為我宣說。‘因此說此偈頌。‘斷除’即由誰斷除摧毀，即由誰摧毀罪業者，遠離一切煩惱，斷除喜愛罪業或貪愛慾望之心者是婆羅門，而不是僅僅繫上梵線。 ‘寂靜行’是說一切煩惱寂滅，因此而行，以悲愍心為有情利益和自利所作，這才是勝義沙門和寂靜行者。‘斷除自身垢染’是說因為清除斷除心的煩惱和隨煩惱等垢染而稱為出家，而不是僅僅捨棄在家住處而已。 沙門品第十一釋論完。因為勝義沙門依賴聖道，所以其後爲了理解道品而宣說：‘當時聖者’等。經中說聖沙門的四聖諦后，宣說這三個偈頌。

།ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་འཐོབ་པའི་འཕགས་པ་དེའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞུགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་འདི་བསྟན་པ་ནི་བླང་བ་དང་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཁོང་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མོ། །དེ་ལ སྡུག་བསྔལ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །འགོག་པ་ནི་ཐར་པའོ། །ལམ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །འདི་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། ཐོག་མར་ནད་མཐོང་ཞིང་དེའི་ནད་གཞི་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྨན་སྟོན་པ་ བཞིན་ནོ།།མཐོང་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་དེ་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཚེ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་སྟེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ སྨྲས་པ།ལམ་འདི་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཚེ་འདིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་རབ་ཏུ་ འདྲལ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ་སྲེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་རབ་ཏུ་འདྲལ་བ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། གང་གིས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་གཟུད་པའི་ ཕྱིར་འདི་གསུངས་སོ།།བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཕན་ཡོན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསླང་བ་ནི་གཏོར་བའོ། །རླུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་མར་གྱི་ཞུགས་ཀྱིས་སོ། །རྡུལ་ནི་ས་རྡུལ་ལོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དཔེས་འཇལ་བའོ།།ཆར་པ་བབ་པས་ཞི་བྱེད་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་ལས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་འོག་ཏུ་འབབ་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །ཀུན་རྟོག་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ལ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་བསགས་པའམ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རགས་པ་དང་རྟོགས་པ་ངན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་སྨྲས་པ། །ཤེས་རབ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།གང་ངེས་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨྲས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེས་ ལས་ཆེས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ངེས་འབྱེད་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་པས་ངེས་འབྱེད་དེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་ འདྲེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞིའམ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྟེ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་གིས་མི་རྟག་པ་ ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་དེས་རྟོག་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།

獲得無漏之道的聖者的真諦，即由於他如實了知苦等，而非凡夫入于顛倒，因為他執取顛倒。宣說此四數，是因為通達應取應舍之方便而獲得解脫，而非由蟲等之數。這些即是苦、集、滅、道。其中，苦是果位的五取蘊。其因即是集。滅即是解脫。道即是八支。這些是現觀的次第，如同最初見病、見病因、無病、示藥一樣。 見即是各別了知，所謂智慧是因為由見道最初生起的緣故。何時即是何時分，意思是在道隨知忍的階段。為顯示見道之果而說：‘由善知此道’，此時由此瑜伽獲得修道，因為第十六心剎那是修道，故此後了知。 道的差別即說：‘能斷有愛’，有愛即貪愛有三種之語。徹底斷除即是斷，由見諦所依故，離三界貪慾。為引導見諦而說此。 顯示見諦出世間利益后，為顯示世間而說。揚即是散。風即是風氣。塵即是地塵。譬如即是以喻衡量。如雨降而息，即如雲降雨流而息滅一樣。 寂靜分別即是如此令凡夫心中所積累的惡趣苦果或貪慾等分別寂靜。何時慧見即是何時分位由見道了知諦理時，因為斷除粗相及惡見。 說見道之因：‘此慧為主’，即決定了知的智慧即是一切世間的主要，因為能獲得聖道。為顯示其因故說’即’字。世間即是有漏五蘊，故此是最主要。 即是決定所成即是決定，意思是見道。即是即是決定所成，即了知、獲得、引導見道，如此方式即是四種決定分或法頂，何者即說：‘由善了知’，即成為決定慧因的任何由瑜伽如實了知無常等的，當知即是決定所成。由此生暖，由此是十六行相的四諦境。

།ཅི་ཞིག་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ཞེ་ན།སྐྱེ་ཤི་ལེགས་པར་ཟད་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་ཤི་བ་ནི་སྐྱེ་ཤི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉི་ག་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐྱེ་ཤིའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ཟད་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ ལམ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཟད་པ་དང་ཀུན་དུ་ཟད་པ་ནི་འགོག་པའོ། །འདིས་ཟད་པར་བྱེད་པས་ན་ཟད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ལམ་མོ། །སྐྱེ་ཤི་དང་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ནི། ཟླས་དབྱེ་བ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་སྟེ། དེས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དེའི་དབང་གིས་ བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་དོ།།དེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འདྲ་ཞིང་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་དོ། ། དེ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རྫས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན པའི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་ཨ་མྲའི་ནགས་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུས་བསྐྱེད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་སྟེ་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས་ཞུས་པ། འབྲས་བུའི་ནང་ན་སྐྱུ་རུ་མཆོག་།རྩ་བའི་ནང་ན་ཙི་ ཏྲ་ཀ་།བསྐ་བའི་ནང་ན་མངར་བ་མཆོག་།ལན་ཚྭའི་ནང་ན་རྒྱམ་ཚ་མཆོག་།ཅེས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །ལམ་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ནང་ན་སྟེ། གྲུབ་པའི་ཐབས་གཞན་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་འདོན་པ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། བཟླས་ བརྗོད་དང་།དཀའ་ཐུབ་དང་། མེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་སྟེ། དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་ནི་བདུན་པའོ། །ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། དབྱུག་པ་ཅན་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལམ་ནི་ཡན་ལག་བསྡུས་པའི་སྤྱི་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཕྱེ་མ་བཞིན་ནོ། །མཆོག་ནི་རབ་མཆོག་སྟེ། རང་གི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བདེན་པའི་ནང་ན་བདེན བཞི་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་སོ་སོ་ལས་ཀྱང་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གཅིག་གོ། །ཟད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་དམ། སྲོག་དང་བཅས་པའམ་སྲོག་མེད་ པའི་བདག་ཉིད་དོ།།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གསུམ་མོ། །འདུས་བྱས་དང་དུས་གསུམ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞིའོ། །ཚིག་གི་དོན་ལྔ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྔའོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲུག་གོ། །གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ།།དང་གི་སྒྲ་ནི་མཆོག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་ལམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ནང་ན་ཆགས་བྲལ་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འབྱོར་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདིར་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཐར་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཉིད་དུ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཅུང་ཟད་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་མཆོག་གོ་ཞེས་མདོ་ལས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྐང་གཉིས་ནང་ན་མིག་ཅན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་སྤྱན་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མིག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།

如果問何所思維？‘生死善盡’，即生與死稱為生死，是苦諦和集諦二者，因為是取蘊的自性，所以這是生死的異名。‘盡’是說滅諦和道諦二者，盡和完全儘是滅諦。由此而盡故稱為盡，即是道。生死和盡合為一，因此是四聖諦的意義。 依此而能現證諦理，其他世間智慧則無此能力。擇法分即與聖道相似平等的行相，因為是隨順因，所以認為能生果。所說彼從不平等因所生，是事物平等，因為無平等行相。由具殊勝道分，故聖道是一切道中最勝，為顯示此義，故說’于諦中’等。 世尊住在王舍城醫王阿摩羅園。其時醫童來到世尊前，以偈問道：‘果中庵摩羅為勝，根中奇特拉迦為勝，苦中甘味為勝，鹽中巖鹽為勝。‘因此說此偈。 ‘道中’即在解脫方便中，在其他成就方法中所說的誦經、禮拜、持咒、苦行、投火等之中，即是第七格。在一切道中具有正見等八支者，即是八支聖道，如持杖者。因為道是支分總集，如六分粉。勝即最勝，因為在給予自果上無錯亂。 為顯示道的境界，故說’于諦中四諦’。在各宗義中也說諦理，如唯識派說一諦，順世派說二諦，即世俗諦和勝義諦的自性，或有命和無命的自性。婆羅門說三諦。主張有為和三世者說四諦。主張五種語義者說五諦。勝論派說六諦。數論派說二十五諦等，在這些之中四聖諦最勝。‘及’字表示最勝義。因為是如實無顛倒，故唯從此境生道。 ‘法中離貪勝’，即成為無貪著，成為無所得，此中是由離貪所得的涅槃。在一切義中解脫是最勝，因為是永恒善性。如經中說：‘在一切有為法和無為法中，離貪法最勝。’ ‘二足中具眼’，因為殊勝具足三眼，故稱具眼，即是如來。

།དེ་ནི་རྐང་གཉིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་སུ་དག་རྐང་པ་མེད་པ་དང་། རྐང་པ་ གཉིས་དང་།རྐང་མངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཕྱི་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐང་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་མཆོག་ཡིན་པས་དང་གི་སྒྲའོ། །དེས་ན་འདིས་ནི་སྨན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ མཆོག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ།སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ལམ་མོ། །ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ནི་འཁོར་བའོ། །ནད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ཐར་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འབད་པར་བྱའི། ཚེའི་རིག་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྨན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཚུལ་འདིས་སྟོན་པའི་བདེན་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ལམ་དེའི་ཡུལ་བདེན་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ཐར་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འདིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་གྲོགས་པོ་བཞི་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕྱིན་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་བཙུན་པ་གང་གིས་བདག་ཅག་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བདག་ཅག་ལ་བསྡུས་ཏེ་ ཆོས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།ཇི་ཙམ་ན་དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི་ལྟ་བ་གཞན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་དང་བསྡུས་པ་བཞི་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ལ་མི་རྟག་པའི རྣམ་པར་མ་མཐོང་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བརྗོད་ན་བཤད་པ།ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་ཐམས་ཅད་འཐུངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཟས་ཐམས་ཅད་ཟོས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ རྟོགས་ཤིང་རིག་པ་སྟེ།མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་གང་གིས་གནས་སྐབས་ལ་མཐོང་བའོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡིད་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེའོ། །ཡིད་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣལ་ འབྱོར་ཅན་དེ་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ཏེ། སྐྱོ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་གྱི། ལམ་ལས་མ་ ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ལམ་འདི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པའི་ལམ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་སྤོང་བར་ནུས་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚིགས་བཅད་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་མི་རྟག་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གཞོལ་ཞིང་སྲིད་པ་ལ་མི་གཞོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལ།གོམས་པ་ཡིན་པས་དེ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཟུད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་བདེ་བ་ལས་བཟློག་པ་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

他是兩足眾中最殊勝的，因為經中說到無足、兩足和多足等眾生。‘等’字是爲了後面所說，因為在兩足等眾生中，唯有善逝最為殊勝，所以用’和’字。因此，這表明在所有醫生中最殊勝的是世尊，在所有藥中最殊勝的是道，在所有病中最嚴重的是輪迴，在所有無病中最殊勝的是解脫，因此你應當為此精進。這是在說明：精通醫方明的是醫生。 因此，以這種方式顯示：導師所說真理無誤之道，其境界真理勝過一切義理，希求自利解脫果位之道者應當精進努力。 若問：以何因緣能見真理？答：‘一切行’等。其時有四位比丘同伴來到世尊面前，如是說道：‘尊者，請為我們簡要開示能使我們漏盡的法。‘當時，其中一人持異見，其餘三人持樂等見。世尊隨順他們的根基而說四偈頌和四攝頌。 關於’一切行無常’，作為果報的五取蘊自性一切都是剎那性的。一切事物的本質都是有為法，應當如是作意無常性。若問：集諦和道諦也是行，若不見彼二者無常相，為何說’一切行’？答：‘一切’是就一分而言，如說’喝盡一切酥油’、‘吃盡一切食物’一樣。 ‘以慧見’是指以別觀了知，即以無常行相在何時所見。‘從此厭離苦’中，‘從此’意為’爾時’，即是說在見到時。‘厭離’是指生起厭離，即瑜伽行者背離輪迴。 若問從何厭離？說’從苦’，即從作為果報的諸蘊，因為是厭離的所依。若問：為何從苦生厭離而不從道生厭離？答：‘此道得清凈’，即是說從三界苦生起厭離的就是這無常之道，意思是能斷除三界隨眠的方便。‘得清凈’是爲了解脫，因為能獲得離貪，是聖道。 若問如何厭離？如下文偈頌中所說相應解釋。為顯示凡無常者即是苦，故說’一切行是苦’。因為與聖者相違，因為聖者趣向涅槃而不趣向有，如何行持即如是出離。因為對蘊執為常的習氣，故引導至以無常行相見道。從樂顛倒而說苦行相等。

།མགོན་མེད་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་སྨྲས་པ།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུས་ཀྱང་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་གྲོང་ན་རྒྱལ་པོ་གནས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་འདི་དག་བདག་གང་གིས་ཀྱང་གནས་པ་མེད་དོ། །མ་བཟློག་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲི་མས་ཉེ་བར་ གདུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཚོགས་འདི་དག་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། འདི་ལ་སེམས་ཅན་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་དབང་མེད་པས་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པའི་ཡུལ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པས་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མའི་རྒྱུ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་ པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་ཀུན་འབྱུང་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བ་དང་།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པར་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བཅད་པ་སྟེ། བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ལམ་ལ་གདུལ་བྱ་དག་གཟུད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། །ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་ཅིང་ བྱ་བ་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་གཞན་དག་བརྗོད་པ་ནི་གཞན་དུ་ཡང་བརྗོད་དེ། ང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་བདག་གིས་བཤད་པ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སོ། ། རཎྜ་དྲ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ལམ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།མི་ཤེས་ཟུག་རྔུ་གཅོད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཞན་དག་གིས་ནི་འདི་ལྟར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སོ། །དེའི་ཟུག་རྔུ་ནི་ མངོན་སུམ་དུ་གེགས་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཅོད་པས་ན་གཅོད་པ་སྟེ་རྩ་བ་ནས་བཅད་པའོ། །འདིས་ནི་སྟོན་པའི་ལམ་གྱི་ཉེས་པ་བསལ་ཏོ། །ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་དགོས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་དེ་རྟོགས་ཤིང་ གོམས་པར་བྱ་བ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་ནན་ཏན་དུ་མཛད་པ་དགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལམ་བསྟན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ནུས་པ་དེ་ལ་བག་ཡོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།སྟོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྟོན་པ་པོ་ཁོ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། མཆོག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལམ་བསྐྱེད་པར་མི་མཛད་དོ། །ཇི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྲ་རྒྱས་སྤང་པའི་ལམ་ཉི་ཚེ་སྟོན་ པར་ཟད་ཀྱི།ས་གཞན་གྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྲེད་པའི་ཟུག་རྔུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ།

爲了說明無依怙即是痛苦的本質而說：‘一切有為法皆空’。所謂空性，是因為無有任何依止，就如同城中有國王居住一樣，這些有為法無有任何我的安住。未能遮除的病等，是因為被垢染所逼惱。這些有為法聚是空的，此中無有眾生。如經中所說。由於樂與苦等是從常因的事物中生起，故說：‘一切有為法無我’。以無我的方式見一切事物，因此一切法無有自在而有老死，因為遠離隨欲而為。在見道中也是對苦的本質法無我性作觀察。 由於諦的對境是各別決定的，現證也是以苦諦的行相。其餘的因僅作顯示，這也應當如論典所說而了知。因此，對於生起無常行相等道者，必定會如補特伽羅和時間那樣生起集的本質十二種行相，故說’必定從彼’。集諦也分為四種，由於是諦故，如苦諦等應當宣說。 爲了引導所化眾生趣入如前所說的道而說：‘宣說’即是解釋。‘為你們’即是爲了你們。‘我’即是我已成就一切義利並作所作。如果其他人說則另有所說：‘我是一切智者，具大悲心，我所說的是無誤如實宣說。道是獲得無顛倒解脫的方便。’ 爲了破除如蘭達迦等所說的道而說：‘斷除無明刺’即是其他道如是有能力，由於經中說：‘無明是盡無生智，獲得彼智者即具一切智。‘其刺即是現前的障礙，由於斷除有頂的煩惱故稱為斷除，即是從根本斷除。此即遣除了導師之道的過失。‘你們應當作’即是你們自己應當作，即是對於證悟並修習彼道應當謹慎，因為無有他人能作。如果如此，則世尊精進於一切眾生利益而歡喜。 爲了顯示應當謹慎于所能宣說道的程度而說：‘唯是導師’即是唯有佛世尊是導師，不以神通、勝施等力於他相續中生起道。僅僅宣說乃至有頂細隨眠斷除之道，豈非是其他地的對治嗎？說到’貪慾刺’等，‘宣說’即是廣大分別。

།སྲེད་པའི་ཟུག་རྔུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐར་པ་འཐོབ་པའི་བགེགས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་མཁྲིས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་ཤིང་སྐོམ་པའི་ནད་ལ་བཀྲུ་སྨན་ཐབས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་འདི་ལ་ཡང་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་གྱིས་ཆགས་པའི་ཟུག་རྔུ་དྲུངས་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེལ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏེ། རྒྱུད་ ལས་བསྩལ་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།ཕྲལ་བ་དང་ཐ་དད་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་ནི་བསྡུས་པ་དང་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྟོན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་འཆད་པ་སྟེ། བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྔར་ནི་ཉེ་བར་གནས་པའི་གདུལ་ བྱ་དག་གི་ངོར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྤང་བ་ཙམ་གསུངས་ལ།འོག་མར་ནི་ས་དགུའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བའོ། །སྟོན་པ་པོ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །འོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་འདི་ལྟར་བསྟན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་མི་ནུས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འདི་སྐད་བཤད་ཅེ་ན། དང་པོ་མཐོང་བ་ ལས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ ཉིད་ཐར་པ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་མི་ནུས་ཤིང་འཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། །ལམ་དེ་ལྟ་བུས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བློ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ།བློ་ངན་པ་དག་ལ་ནི་སྤོང་བར་ནུས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་འདི་ ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཉིད་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེས་པར་བྱ། དད་པ་ཙམ་མམ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའོ། །སྤང་བར་གྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོངས་ཤིག་ཅེའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཞི་གནས་ཏེ། ཡིད་གཡེང་བས་ནི་ཚོགས་འདི་བསྒྲུབ་ཅིང་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བུས་ཅི་ཞིག་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། བདུད་ཀྱི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཆིང་བ་འཐོབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་འཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལམ་འདི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་བུར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟག་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དྲང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྟན་མ་ཐག་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །མཆོག་ཏུ་མ་ཡོ་བ་སྟེ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དྲང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅིང་དྲང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་འདི་ཁོ་ན་ནི་ཉི་མ་ཤར་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མུན་པའི ཚོགས་སེལ་བ་ཡིན་ཞིང་།འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་གང་རང་གི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྦྱོར་བ་སྨྲས་པ། བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།གཅིག་པོ་འདིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐར་པའི་ལམ་འདི་ལ་ཐོག་མར་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངང་པའི་སྲང་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ངང་ པའི་ལམ་ཡིན་པས་ངང་པའི་སྲང་སྟེ་ངང་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所謂’貪慾的刺’，是輪迴一切的因，獲得解脫的障礙，隨後貪著的普遍結合。就像膽病正確生起而對於口渴病來說瀉藥是方法一樣，對於這個貪著也是如此，爲了說明這個而說’清除之道’，意思是以道路拔除貪慾之刺。清除是行走的意思，如經中所說’清除而行走’，意思是分離和區分。 教示和教法是略說和廣說的區別。或者說教示是稍微解說，意思是簡略。因為之前是對近住的所化眾生而言，僅說有頂的斷除，後面則是說九地的貪慾斷除。教示者是能教導者。 那麼，僅以見道如此宣說，不能斷除一切煩惱，為何這樣說呢？首先從見而在見道中宣說，如果修習彼即是修道，並非其他，爲了說明這點，所以說’清凈見解’等。‘此’是如是，如所說的聖道相即是獲得解脫的方法，並非其他，以世間道不能斷除有頂的煩惱也不能獲得。 為何以如此道路呢？‘清凈見解’，因為智慧無垢故能斷除一切隨眠，對於惡慧者則無法斷除。因此經中說’比丘們，當以聖智慧斷除’。或者說對於身見等見解清凈，爲了斷除彼而趣入此道，此即是清凈見解。 如何得知？不僅僅是信心或言詞而已嗎？說’入’，即趣入修行，殊勝地修習聖道。‘應斷’即是完全斷除。‘於三昧中’即是入於一心的止，以散亂心無法成就此資糧和所緣。 以如此應斷何者呢？‘魔的束縛’，因為獲得束縛故為魔，意思是獲得煩惱的束縛。此道不僅有如前所說的果，也有如此，爲了觀察故說’此是直道’等。‘此’即剛說的聖道。最極不偏即以無我相等而是涅槃正直故，意思是不退轉而正直。 ‘此是降伏他方’，此道如同日出般能驅除煩惱和黑暗的聚集，以此能度過痛苦大海。降伏他者，意思是能依止自己對治的士夫作用。因此說二者差別的結合，說’一乘道’，以此一道而行故為一乘道，如經中最初說’此是不共解脫道的沙門’等。 如何呢？‘如鵝之道’，因為是鵝的道路故為鵝道，意思是鵝的行走。

།དཔེར་ན་ངང་པ་ནི་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་དེར་འབབ་པ་ཡིན་ཞིང་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་ཐར་པ་ལ་ གཅིག་ཏུ་འབབ་པ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་གང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ནི་རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་བཞུགས་པ་ནས་ལམ་འདི་ཉིད་བཤད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་བསྟན་པའི་སྟོན་པ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ ན་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ལམ་འདི་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ལ་གནས་ནས་ཤེ་ན། མཉམ་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ སེམས་ལས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པར་ནི་དེ་མེད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བཤད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ལམ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་དེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོགས་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སྟེ།འདིས་ནི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སྟེ། འདིས་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་ཤིའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དུས་གཅིག་ན་ཨུ་རུ་བིལ་བ་ནང་གནས་ཏེ། ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫ་ནའི་ངོགས་ན་ཇི་ཙམ་ན་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་འདུག་སྟེ། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་པ་སྐྱེས་སོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་འདི་ནི་སེམས་ ཅན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་།མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པ་རྣམས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་གང་ལ་ལས་འདི་དག་ཏུ་གྲུབ་པའི་འཕགས་པ་ དེས་ནི་རིགས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།གང་འཕགས་པའི་རིགས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པ་དེས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བདུད་རྩི་ཐོབ་པས་དེ་ཡོངས་སུ་མི་གཏང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ ནའི་ཐབས་ཡིན་གྱི།འཁོར་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་ཤིའི་མཐའ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །སྐྱེ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཁོར་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །མཐའི་སྒྲ་ནི་ཐར་པ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་དག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་སྟོན་པ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །ལམ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཐབས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པའོ། །གཞན་ལ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཕན་མཛད་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕན་པས་འབྲས་བུའི་རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པ་འདི་ཡང་ག་ ལས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་ལམ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་སོ། །རྒལ་བ་ནི་རྒལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱ་མཚོ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བ་སྟེ། མར་མེ་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཐུབ་པ་དང་། དེའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་སོ།

比如說天鵝是指湖泊，說是’唯一趨向大海’，是指唯一趨向于彼處而不會趨向墓地。同樣，聖道也是唯一趨向解脫而不會趨向輪迴。 那是什麼呢？說’證悟’，即具有證悟之道。釋迦牟尼從金剛座開始宣說此道。現在教法的導師是釋迦牟尼，因此由於他親近而說，如是一切如來也都證悟此道。 住於何種狀態呢？說’等持’，即斷除一切散亂而使心專一，因為有’由等持心能如實證悟’之語。 ‘離無所有處貪慾，一切菩薩必定勝出’是宗義。說明沒有禪定就沒有此證悟。 ‘此說法’是指自己所證悟之道的宣說，由於大悲而為他人宣說，不僅自己證悟，也如實為他人宣說，此為其義。 ‘對眾’是指對眾生群體，此說明無有偏袒。‘再三’是指每一剎那，此說明無有再生。 為顯示前說之力而說’生死邊際’等。 比丘們，此處有一時，住在優楞頻螺，在尼連禪河岸邊，當獨自一人安住時，不久即生起’將現前圓滿成佛’之念。 此一乘道是為清凈眾生、超越憂惱、斷除苦與不悅、證悟正法，即四念住，任何成就此等者即得正法，凡得聖正法者，乃至得聖道甘露皆不捨棄，此為’生死’等四偈頌。 一乘唯是涅槃之方便，非為輪迴，此為其義。 ‘證知生死邊際’是指如來。‘生死’之詞說的是輪迴及其因。‘邊際’之詞是指解脫，現見二者即是一切智者之義。 由於證知生死衰老等過患而如實證悟並宣說即是彼。‘善說道路’是指向他人宣說解脫方便。 為顯示對他宣說之因即是大悲，而說’利益具悲心’，即具有以利益為果的悲心者，意為大悲。因為大悲即是起大悲心與普遍救護。 此一乘從何而來？如是’此道’即是聖道。‘昔’是指往昔時。‘度’是指度過，即度過煩惱海和輪迴海的燃燈佛等聖者及其聲聞緣覺等。

།དེ་བཞིན་རྒལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་བའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒལ་བར་འགྱུར་བའོ། །རྒལ་བར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་ བའི་དུས་ཀྱི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡང་རྒལ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ལས་རྒལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆུ་བོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཆུ་བོའམ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བསྟན་པས་དེའི་ཚོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགོས་པ་སྨྲས་པ། ཤིན་ ཏུ་མཐར་གཏུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གཞན་དག་ནི་རྗེ་ངར་སྤོམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལམ་བསྟན་ཞེས་གསོལ་པ་ལས། དེའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ལྡོག་པ་མེད་ པའོ།།མཐར་ཐུག་ཅིང་ཐ་མར་གྱུར་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མིང་ཙམ་དེ་ལའོ། །དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། ལམ་མ་རྟོགས་པར་ནི་དེ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་ནས། ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གདུལ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་དུལ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདིས་བསྟན་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ སྨྲས་པ།དག་བྱ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བའི་སྐྱེ་ཤི་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་འཁོར་བ་ནི་ ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ།།དེ་ལ་གང་སྐྱེ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་སོ། །ཟད་པ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་གི་ སྒྲ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་སྨྲས་པ། ཁམས་རྣམས་དུ་མ་སོ་སོར་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་དུ་མ་ནི་ཁམས་མང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ།བསམ་པ་དང་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་རིག་ཅིང་། གནས་རྣམ་པ་བདུན་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་འདིའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་གྱི་མཐུ་ཉིད་ ཀྱིས་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ནི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྤྱན་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་དེའི་ཚོགས་ཏེ། འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་རོ། །རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་བཤད་པའོ། །འདིའི་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་ཐར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡང་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་གང་གཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོའོ། །ཆུ་རྒྱུན་ནི་ཆུའི་རྒྱུད་དོ། །རྒྱ་མཚོ་ནི་ཆུ་ཆེན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་དེའི་སྣོད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། འབབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་འབྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུ་ཀླུང་ནི་ཆུ་བོའོ།

關於’如是將度’這句話，‘以此道’是其直接含義，‘如是’是詞語，這表示慈氏等未來將出現的眷屬將會度過。‘使度’是指現在時期的釋迦牟尼及其眷屬也已度過。 若問從何處度過？答：四暴流，即從煩惱暴流或輪迴大海中度過。 通過宣說聖道及其功德，以及世間的利益，說’究竟’等。其他人說，有一位名叫’傲慢遊方者’的人向世尊請問’為何如來宣說道’，這是針對他而說的。‘究竟’是指不再退轉。 所謂’究竟’即最終之處，指涅槃，即無餘依涅槃的名稱。爲了證悟這個而宣說，因為不瞭解道就無法獲得它。 在宣說了聖道的共同果之後，爲了宣說不共之果，說’調伏’，即為寂靜諸根而生，因為無學道對調伏根性者無有錯亂。 通過這個有餘依涅槃宣說修道之果，說’清凈’，即依此遠離一切煩惱障，心得清凈解脫，因此這也是道果。 說’滅盡輪迴生死’，此中輪迴是指惡趣五蘊自性，是見道果的階段。其中生死即生與滅二者。滅盡即遠離，因此以見道力獲得惡趣蘊的非擇滅，所以。‘及’字是爲了包含三昧遊戲等。 宣說聖道資糧道的利益：‘為證知諸界差別’，諸多界即如《多界經》等所說，了知意樂與自性等差別。了知處非處，通達七處等，這是此處的含義。以世尊所說道的力量，也能通達超越根境的詞義，所以。 ‘具眼’即一切智，因為經中說以佛眼普見、觀察。此處通達一切稱為’眼’，具有此者即具眼。其道即聖道及其資糧，此處指在此世間。‘善說’即開示。此中主要目的即是解脫，因為趣向於此，爲了說明此義及其比喻。 因此說’如恒河’等。此中恒河即河流。水流即水的相續。大海即大水。除此之外別無其他，因為無有相應的容器。流注即流入之義。水流即河流。

། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་ཉིད་གང་གཱའི་ཆུ་ཀླུང་དང་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུན་འདི་ཉིད་དུ་ཟད་པར་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆད་པར མི་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གང་གཱའོ།།དེ་བཞིན་ནི་དེ་ལྟར་ཏེ། སྔར་བསྟན་པས་ལམ་མོ། །ཤེས་རབ་ཡངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་པ་དེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་པའོ། །འཇུག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་དེའི་སྤྱོད་པར་རོ།།འཆི་མེད་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུ་བོ་གང་གཱ་ནི་རྒྱ་མཚོར་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་འཐོབ་པའི་བགྲོད་བ་པ་གཅིག་པའོ།།ཤེས་རབ་ཡངས་པས་བཤད་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་འབྱུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ནི་འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་རྩིབས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱིས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་འབྱུང་བ་ནི་ ལྷ་ཞིག་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ།གནས་བརྟན་ཀཽཎྜི་ནྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བསྐུལ་ལོ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་ངོ་། །སྔོན་ཆད་མ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཏུ་སློབ་དཔོན་བརྒྱུད་པ་ལས་མ་འོངས་ཤིང་སྔོན་གྱི་བ་ར་ད་ལ་སོགས་པས་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་གཏམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྐོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐོར་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་བསྟན་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཐུགས་བརྩེ བས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པར་གཞན་ལ་ཕན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གྲགས་པ་ལ་སོགས་པས་གོས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྐྱོབ་པ་ནི་འདིས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་སྐྱོབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྟོན་པའོ། །དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྟན་པས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་གཅིག་པ་ལ་བརྩེ་བའི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ མངའ་བརྙེས་པས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།།དེ་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་དང་མི་རྣམས་འདུལ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྷ་དང་མི་གཉིས་གདུལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྦྱར་ཏེ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་ཞིང་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་བདེན་པ་རྟོག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུལ་མཛད་པ་ནི་སྟོན་པ་མཛད་པའོ། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གུས་པ་དང་ བཅས་པས་རྒྱུན་དུ་སྟེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་ན་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་པའོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པར་ཕྱིན་པས་ཀྱང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེས་བསྟན་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་སེམས་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྣམ་རྟོག་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

‘如是’一詞是確定把握的意思，即大海與恒河水流相應，而非其他大河，因為其他河流的水流可能在此耗盡，爲了說明這一點而說’勢’字，由於極大故水流不會斷絕，具有涌出之相的勢力，那就是恒河。‘如是’即如此，即前面所說的道。‘廣大智慧’是指遍及一切所知的智慧，即一切智者所說。‘入’是指其行為。‘為得不死’是爲了獲得遠離死亡等怖畏。譬如恒河流向大海是唯一的道路，同樣佛陀所說的道路也是獲得涅槃的唯一道路。 若問什麼是廣大智慧所說，即’有情’等。此處法即指聖道，它如同車輪的輻條等法相應。此處’出現’是某天神宣說，經中說長老憍陳如勸請世尊轉法輪。‘前所未聞’是指在其他生中未從師承傳來，也非從前的婆羅陀等所獲得，因為他們只獲得世間道的言說機會，而非聖道。‘轉’是指已轉，即如我所證悟那樣也在他人相續中宣說修行。 ‘悲憫一切有情’是指對一切眾生無差別的大悲，因為無因地利益他人，如來宣說道路，應知不是爲了名聲等染污。‘救護’是指以此救護，即是導師。即以宣說聖道而全面守護所化眾生相續，如經中所說’如慈母對獨子’等。或者說世尊於一切法得自在，以’救護’等詞表示。 爲了明顯說明這點，說’調伏天人’，即調伏天與人二者的意思。經中說’天人之師佛世尊’，因為這兩類眾生具有通達真理的根器。‘調伏’即是教導。‘頂禮彼尊者’是指如此殊勝眾生，即知聖者殊勝和凡夫具足恭敬，恒常地，即使完全涅槃后也會禮敬，更何況在世時。 ‘成為’是爲了說明聲音而說’到達渴愛邊際’，即到達輪迴終點無餘涅槃也應恭敬承事。因為牟尼具德無過且利益他人，故一切善士皆供養，因此應受持他所說，此偈頌如是顯示。然後依止此教法而得其果，而非其他具厭離心者所能得，為顯示此義而說’善分別’等。

།སྡིག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནས་ཇི་ཙམ་ན་འདི་གསུངས་སོ། །གསུམ་ནི་གྲངས་གསུམ་མོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདིའི་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །དགེ་བ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་བརྟག་བྱ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་ གོམས་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་ན་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྨྲས་པ། དགེ་བ་མ་ཡིན་གསུམ་ཡང་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུའི་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཐག་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་སྤངས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པས་དགེ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བླངས་ནས་སོ།།རྟོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་བའི་སེམས་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ མཐའ་དག་གོ།།དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔྱད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསལ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དང་།རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་པ། ཀུན་ནས་རྡུལ་ལངས་ཆར་གྱིས་མནན་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆར་འབབ་པས་ནི་རླུང་ཆེན་པོ་ལངས་ པས་ཀུན་ནས་བསླང་པའི་རྡུལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་དག་གིས་སྤོང་ཞིང་། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བདེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ འདི་དང་སྦྱར་རོ།།སེམས་ལ་རྣམ་རྟོག་ཉེར་ཞི་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདོད་པའི་ཁམས་སྤང་དཀའ་བ་དེ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ གཡེང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གོང་མའི་སྟེ།དེའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་བདེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དེས་ཟས་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་འབྲེལ་པས་སྲེད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པའམ། སྙོམས་པར་ཞུགས་ པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདེ་བའོ།།བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཁོ་ནའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།མདུད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་བརྣབ་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །བཙུན་པ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་གང་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་སུ་འདྲི་བ་པོའི་གཅེར་བུ་བའི་ཉན་ཐོས་ཞིག་ལས་བརྩམས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ གསུམ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ། གྲངས་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ལའོ། །ཡིད་གཏད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཆགས་པ་དང་སེམས་ཞེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་མཐུས་མདུད་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་ བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བས་སོ།།ཡང་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་ཚད་མེད་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པས་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཁྱད་པར་རྣམས་སོ།

罪惡分別有三種：慾望分別、害心分別和損害分別。善的分別也有三種：即出離分別等，如是所說。三即是數字三。其他的分別都包含在這些分類中，故歸入其中。分別即是遍計。善即是所欲之果，出離等分別，初禪地所應觀察。 依此而修直至斷除，故說：‘亦斷除三種不善。‘即慾望分別等三種是不欲得的果報，故瑜伽行者應當遠離。其後，即斷除三種不善分別併入等持后，完全接受三種善分別。 尋即是欲界及初禪地粗重心的一切特徵。伺即是細微心的特徵，觀察是殊勝禪定地。寂止即是去除和斷除，如是依靠初禪，斷除欲界的善與不善分別及觀察。依靠第二禪也斷除初禪，此處顯示相應比喻：‘如同降雨壓制揚塵。‘譬如降雨能平息大風揚起的塵埃一樣。 其後，即不善分別、善分別以及二種觀察也由等持地所斷除，而觸證無上菩提之樂。心中分別寂止后，即心中分別寂止、遠離而專一，由修習第二禪等的因緣，難以斷除的欲界以及初禪散亂識被制止，是為上地，因為與之相違故。 觸證菩提之樂，即是瑜伽行者由不生智慧相應故滅盡貪慾而獲得，或等持殊勝之樂。無上即離過失故，菩提之樂是最勝。 唯由寂靜所生的禪定等斷除煩惱結縛，為顯示此義而說：‘三摩地’等。結有四種：貪慾身結等，如是所說。尊者，一切慾望由何斷除，此問由一位裸行外道弟子而起，其他人如是說。 三摩地有三種：空性、無相和無愿，即此三數。專注即是極為貪著和心執著之義。以其力故斷除一切結，如金剛三昧經中所說。或者有尋有伺等三種。由寂靜所生修無量，即顯示修習三摩地之果，由真實依止彼而成就無量等殊勝。

།ས་འོག་མ་དག་ལས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ནས་དེ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་དང་།ཚད་མེད་པའི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ སྒྲར་བརྗོད་དོ།།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྤྱིར་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཏེ་རྟེན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འདོད་ དེ།དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རིང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གསུམ་རབ་ཏུ་དྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་རྡོ་རྗེས་རི་ཆེན་པོ་ཕྱེ་ མར་འཇོམས་ཤིང་འཐག་པ་བཞིན་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་སྨོས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མོས་པ་ཙམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་ནི་ཞི་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྤང་བའོ། །མདུད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།བདག་ཉིད་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མདུད་པ་འདི་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཏེ། འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། མི་སློབ་པའི་ལམ་བསྟན་པ། ངེས་པ་སྲུང་བ་ཡིན་པས་ན་རྟོགས་ཤིང་ མཁས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་ཡོངས་སུ་སྲུང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བག་ཡོད་པ་སྟེ། ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །དྲན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་འཇུག་པ་དང་། དྲན་ པ་དང་ལྡན་པར་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། དྲུག་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་མིག་གིས་གཟུགས་ལྟ་བ་ན་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ནི་དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་སྤངས་པ་ཉིད་དམ་མདུད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱ་མཚོ་རྒལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་སོ། །མཚོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐོས་པའི་མཚོན དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐོས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་མཚོན་བཞིན་དུ་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་སྟོབས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དབེན་པའི་མཚོན་བསྟན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདི་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་བརྗོད་ན་ ཇི་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལས་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ།།འདིར་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ངེས་པར་བྱས་པའི་མཚོན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་མཚོན་ནོ།

對於厭離地獄，應當修習慈等四無量，因為以三摩地力而能獲得。或者應當依止彼等。無量是緣眾生而生起，因為能生無量福德，以及是無量所欲之果。所謂慈悲喜捨，是對治害心、損惱、貪慾、害心的對治，故稱為四無量。 總說世間與出世間道后，出世間道的分類即所謂三處，此三界是眾生的住處即依處。其他論師認為是三惡趣，因為那是凡夫的自性住處，而這也是由見道遠離的。以三者破除三處，即前說的三種三摩地，作為對治，如金剛摧毀大山成為粉末一樣斷除。 說三者是爲了遮遣無量，因為彼等是基礎，且是僅作勝解作意。以彼作意即能斷除煩惱。或者三者是戒定慧蘊及聖道三蘊的緣故。 如是正行的瑜伽師應當寂滅，即是斷除。結即煩惱和隨煩惱能繫縛，因為能繫縛自身故稱為結，此等即隨眠，因為經中說是輪迴之根本。 此說修道的作用后，說無學道。由於守護決定故稱為通達智者，因為以此能圓滿守護自他。此說具有正知。以決定觀察為先故稱為不放逸，他人說是決定觀察。 所謂具念，即是念的趣入及具念常時顯示，如說：‘恒時安住於六處，何者？此中以眼見色時不生喜，不生憂，而住舍，即是念正知’等。 斷除三界或寂滅諸結即是到彼岸，而非渡過大海，為顯示此義，說’智慧武器’等兩偈。武器有三種：聞慧武器等，如經中所說。其中智慧武器，此處說聞慧蘊為智慧，因為如同武器能摧破隨眠等。 以’精進力’等說示遠離武器。以’世間生’等說示智慧武器。以’一切解脫’等說示其果，此是攝義。 尊者說：‘由到彼岸故稱為比丘’，若問以何為到彼岸？針對此義而說，他人如是說。此中廣說義理，凡是以智慧決定真如而有武器者即是智慧武器。

།དཔེར་ན་འཐབ་མོའི་དུས་སུ་མཚོན་གྱིས་དགྲའི་དཔུང་ཕམ་ པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལེན་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ནི་དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་པ་ བཞིན་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་གིས་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། གཡེང་ བ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མོས་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་ཤིང་དད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དགའ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་ལྡན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།འདིས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་དབང་པོ་ལྔའི་སྟོབས་བསྟན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་དང་འཇིག་པར་རྟོགས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་འགག་པར་ རྟོགས་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་རིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་མཐོང་བ་དེ་ནི་མིག་དང་ལྡན་པར་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་གྲོལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་གཞི་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་མའོ། །ལེགས་པར་རྟོགས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སྟེ།འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐར་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། གང་གིས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པའོ།།བདེ་འདོད་བདེ་བ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བདེ་བ་འདོད་ན་ནི་བདེ་འགྲོའི་བདེ་བ་དང་སྲེད་པ་ཟད་པའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གང་གིས་ཤེ་ན། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སྤྱོད་པས་སོ། །སྙན་པ་ཐོབ་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་འཐོབ་པའོ།།གྲགས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ན་གྲགས་པ་དེའི་བསྔགས་པ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་སྩོགས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ཟག་གང་གིས་ལམ་དྲང་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་སྦྱར་རོ།།འཕགས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པའོ། །དྲང་པོ་ནི་མ་ཡོ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བདེ་བ་འདོད་པ་དག་གིས་བསྒོམ་པ་ཞི་བ་ནི་འཁོར་བའི་གནོད་པ་ ཞི་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་ནི་བདུད་རྩི་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བ་མེད་པའི་གནས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བདེ་བ་འདོད་པ་དག་གིས་བསྒོམས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་བདུད་རྩི་དེས་ངེས་ པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།

比如在戰爭時用武器擊敗敵軍一樣，以趣入取著的智慧斷除煩惱，以智慧斷除煩惱，如經中所說。關於精進力，精進即是四正斷，這些如同四支軍隊，具足精進力的聖聲聞們能斷除諸不善，如此說。具足彼者即是獲得，此即是圓滿之義。所謂等持即是心一境性，因為能斷除散亂而堪能專注。所謂喜愛禪定即是信解彼，若生起信解獲得信心則會修習。或者喜愛即是品嚐，因此會殊勝地修習。所謂具念即是具足正念，此說明了聖道資糧五根力后解說聖道： 了知世間生滅已，即是以無漏智慧了知取蘊的生起與滅盡，此即所說到彼岸。如何了知？說’彼知’，即是能知，如同有眼能見一樣。此說明智慧圓滿。所謂’遍解脫’即是從一切隨眠及其所依中解脫，此說明斷除圓滿。所謂’世間邊際’即是輪迴的終點。所謂’善了知’即是如實通達，此說明有餘涅槃。 其後為顯示唯有了知真如才能解脫至世間邊際而非他法，故說’到達世間邊際’，即是趣入無餘涅槃稱為到彼岸。此是因為超越一切有為法之海。複次廣說出世間道的利益，即’由彼寂靜’等。關於’欲樂得樂’，若欲求安樂則將獲得善趣之樂與愛盡之樂。由何獲得？說’如是行’，即是以前所說方式修行道的差別。 ‘獲得名聲’即是獲得當面讚歎。‘聲譽增長’即是背後稱揚其真實功德，如是積集增長。何時？答：‘何人修直道’等。如何是聖者？即無漏。‘八支道’即具足正見等。‘正直’即不歪曲，因為是勝義諦。欲求安樂者所修的寂靜，因為能獲得息滅輪迴過患。‘修道’即是熟習解脫方便。為何？‘彼得甘露’，因為成就不死之處。欲求安樂者若修習，必定獲得彼甘露，因為無欺誑。道品第十二釋論圓滿。

། །།ད་ནི་བཀུར་སྟིའི་ཚོམས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ལམ་བསྒོམས་པ་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་བགེགས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་ཤེ་ན། གཙང་བའི་ཐོབ་པ་ལས་སོ། །དྲེའུ་མོ་རང་གི་མངལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་འཕགས་མོའི་བུ་མ་ག་དྷྭའི་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ཤིང་རྟ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་ནང་དང་ནུབ་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་འདི་ལ་སྣོད་ཀྱི་བཙོ་བ་དག་རིམ་གྱིས་འབྲལ་བར་བྱེད་དོ། །ལྷ་སྦྱིན་ཡང་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟས་ཀྱི་གྲལ་དང་པོར་ཉེ བར་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་སྔ་དྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ཙམ་ན་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཅག་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་འདོད་པར་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གསོད་ པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ།།ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུས་ཕུང་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་མོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུ་ཤིང་ཕུང་བ་སྟེ་སྐེམ་པར་བྱེད་དོ། །ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ།།སྨྱིག་མ་འབྲས་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྨྱིག་མའམ། འོད་མ་སྟེ་ཕུང་བ་ནི་སྐམ་པའོ། །འདམ་བུ་འབྲས་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདམ་བུའི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་འདམ་བུ་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ས་བོན་ ནི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དེ།མེ་ཏོག་ཙམ་ཁོ་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །དྲེའུ་མོ་རང་གི་མངལ་གྱིས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་དྲེའུ་མོའི་མངལ་ཆགས་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་མངལ་དང་བཅས་པར་མ་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནང་དུ་ མངལ་ཆགས་པ་སྨིན་པར་ཤེས་ནས།དེ་ལ་བསླབ་པའི་སྐྱེས་བུ་མཚོན་གྱིས་དཀུ་དྲལ་ཏེ་མངལ་དེ་བླང་བར་བྱའི། གཞན་དུ་ན་མངལ་དང་བཅས་པར་མ་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་དཔེ་བསྟན་ནས་དཔེས་གཞལ་བར་བྱ་བ་སྨྲས་པ། ཕོ་བཤལ་བཀུར་སྟིས་ ཕུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་སྨད་པའི་མི་ནི་སྐྱེས་བུ་ངན་པ་སྟེ་རྨོངས་པའོ། །བདག་ལ་མཆོད་ཅིང་གུས་པར་བྱས་པའི་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ནི་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་ཕུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཉམས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དཔེ་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཉམས་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། སྐྱེ་བའམ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གི་ཡང་བགེགས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་ བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ངེས་པར་བཟུང་ཞིང་བཅད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ཇི་ཙམ་གྱི་ཚད་ནི་ཇི་སྲིད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བླུན་པོ་དག་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བཀུར་སྟིའི་འཆིང་བ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཕུང་བ་ནི་བརླག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།གང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཉམས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ནུས་པ་ནི་མ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བ་སྟེ། དེ་སྲིད་ཅེས་པའི་སྒྲ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་ བཀུར་དང་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།འདིར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ནི་མཆོད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕར་ཤེས་པ་དང་མར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་བླ་མར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དེ་བརླག་པར་འགྱུར་ རམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གླེན་པའོ།

現在要宣說恭敬品，因為修道時會有障礙出現，爲了斷除這些障礙。貪著利養恭敬的人們會從殊勝的證得中退失，從何處退失呢？從清凈的證得中退失。 所說的’母騾因自己的胎’等，是說在王舍城提婆達多以這樣的方式獲得利養恭敬：與摩揭陀國阿阇世王同乘五百輛馬車，早晚供養，又有五百人依次為他準備飲食器具。提婆達多與五百比丘一同坐在飲食的首座。 從’眾多比丘清晨’開始，直到’諸比丘，你們不要貪求提婆達多的利養恭敬。為什麼呢？諸比丘，提婆達多的利養恭敬是有害的，就像芭蕉生果實會導致死亡一樣’，乃至宣說兩個偈頌。 ‘如芭蕉果致毀’是說，當芭蕉結出叫做’莫遮’的果實時，會使芭蕉枯萎。‘如’是表示相似。‘竹子因果實’是說，當生出類似穀物的果實時，會使竹子或蘆葦枯萎。‘蘆葦因果實’是說，當蘆葦結果時，蘆葦就會枯萎。其果實種子像花環一樣，有人說只是花朵就是它的果實。 ‘母騾因自己的胎’是說，當母騾懷孕時，連同胎兒母騾也會死亡。因為當知道體內胎兒成熟時，必須由熟練的人用刀剖開腹部取出胎兒，否則母騾會連同胎兒一起死亡。以此為喻，然後說明所要比喻的內容：‘愚人因恭敬而毀’，即是說卑劣的人就是惡劣的人，也就是愚癡的人。 由於他人對自己的供養和恭敬，愚昧的人會遭到毀壞，會從所獲得的功德中退失，與戒律、見解、行為和圓滿的生活方式不相應。這是用四個比喻來說明的。 利養恭敬不僅會使已獲得的功德退失，還會障礙想要生起或想要獲得的功德，爲了說明這一點，所以說’乃至愚人’等。 爲了確定和限定，這是一個語助詞，這裡’乃至’的程度就是’直到’，直到以最大和最勝的差別對愚人作供養，也就是說被恭敬的束縛，在這期間會遭到毀壞，即會失去一切功德。 ‘乃至’這個詞的力量也包含了未說明的內容，因為它與’彼時’這個詞相關聯。‘作供養’是指承事和供養的意思，這裡’知’字用於供養的含義，就像’知父’、‘知母’等用法一樣。 那麼，對佛世尊作承事供養和尊重等，也會導致毀壞嗎？回答說：‘愚人’，即是愚昧者。

།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་བརླག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དཀར་པོའི་ཆ་འགྲིབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཀར་པོ་ནི་ཐར་པ་དང་དེའི་ལམ་སྟེ། དཀར་པོ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡུལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ སོ།།དེའི་ཆ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་སྟེ། དེ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དགེ་བ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དྲོ་བར་གྱུར་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཕར་གཞག་གི་།འོན་ཀྱང་དེ་ཡི་སྤྱི་བོའང་ངེས་པར་ཉམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྤྱི་བོའི་མིང་ཅན་དེ་ ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།བྱིས་པ་འདིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ལྷ་སྦྱིན་ལས་བརྩམས་ཏེ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། རྩེ་མོ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་འདི་མེད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །ཅེས་ བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ།།མ་ཐོབ་པ་ཉམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཚིག་འདི་ལ་རྩོད་པ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འོད་མའི་ཚལ་ན་ཚོང་དཔོན་གཞལ་བ་ལ་གཡོ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྤྱིའི་སྲང་མདའ་ཆ་སྤྱད་བཅོས་པ་ལས་འདི་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་དེ་ལ་ཡང་རྩོད་པའི་སྐབས་མེད་དོ། ། བྱིས་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བུམ་པ་བཟང་པོའི་རྒན་པོ་ཞིག་གིས་གྲངས་སྟོང་ཙམ་གྱི་དགེ་འདུན་ཉེ་དགའ་ལ་སོགས་པ སྤྱན་དྲངས་པ་ལས་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱིན་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་དེའི་གནས་སུ་འདུག་པ་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་འོངས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྒན་པ་དག་གི་མདུན་དུ་འདུག་ཅིང་བདག་པོ་བྱེད་པ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དགེ་སློང་གཞན་དག་གནས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ལས་འབྱིན་པ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ།།བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་གི་ཁྱིམ་དག་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་དག་ཏུ་དེ་ཡང་མཆོད་པ་འདོད་པ་འདི་ནི་བཞི་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་གསུངས་སོ། །ངན་པ་ནི་བྱིས་ པ་སྟེ་ཕོ་བཤལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྙེད་པ་འདོད་པ་ནི་ནོར་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །གཞན་དག་ཏུ་ནི་སྲིད་པ་འདོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་སྲིད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྲིད་པ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་བདག་ལ་མ་དག་པ་ཡིན་ཡང་དད་པར་ ཤེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །གང་ཡང་སྐྱེ་བོ་ངན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་འཁོར་ནི་འདོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་རྒན་ ཞིང་རྒན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལས་གཙོ་བོ་དང་མཆོག་དང་བཅས་པ་དང་འདྲེན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ནི་དང་གི་སྒྲའོ།།ཡང་ན་འཁོར་ཉིད་དུ་སྟེ། ཀྱེ་མའོ་དགེ་སློང་དག་ང་ལ་འཁོར་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལ་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ཏེ་འདུག་ཤིག་དང་ཞེས་པའོ། །གནས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ ནི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་གནས་ཁང་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལས་དམ་པ་དག་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་ཏུ་ནི་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པར་མི་འདོད་ཅིང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་གཞན་དག་གིས་མཆོད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་གཞན་དེ་དག་ནི་ཉེ་དུའི་རིགས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀྱེ་མའོ་ང་ལ་གཉེན་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པ་གྱིས་ཤིག་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱུང་དང་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་ངེས་པར་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིག་པ་སྟེ། གང་ཁྱིམ་པ་ཐམས་ཅད་དམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དེ་གང་ཡང་རུང་བས་བདག་ལ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འཕྲིགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཁྱིམ་པ་དག་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པའོ།

若問：‘這是如何毀壞的？‘說道’白分減退’。白是指解脫及其道路，如說’白是指示涅槃境界’的詞所說。其分是指順抉擇分，這也會被利養恭敬所損壞，更何況其他善法。暫且不說暖位的退失。 然而’其頂也必定退失’，即使是名為頂位的也會受到損害。這愚者會使順抉擇分退失並完全毀壞。這是以提婆達多為例而說的，獲得頂位者則無此事，因為善根不會斷絕。如說’獲得頂位者不斷根’。 這是就未獲得者退失而言，因此對這些話沒有爭議。其他人說在竹林中有一商主欺詐稱量，這是從公用秤桿器具造假而說的，因此對此也沒有爭議的餘地。 特別指出這是對愚者的障礙。從何得知？說道：‘如是惡者’等。從殊勝種姓出家的善瓶長老，邀請了約千位僧眾如親教師等，他們到他的寺院后，他一無所施，讓他們全都住在他的處所，這是第一過失。 他本人在突然到訪的非常年長者面前安坐並作主，這是第二過失。同樣，將其他已住的比丘驅逐出住處，這是第三過失。想在婆羅門、居士家及其他寺院中受供養，這是第四過失。針對這些而說了四個偈頌。 ‘惡者’即愚者，意為粗鄙之人。‘貪求利養’是指希望獲得財物等。其他解釋為’欲求有’，有即真實存在，了知和言說，即使世人對我不凈信卻要使他們知道信仰等。或者是追求利養恭敬之事。 為顯示惡人的某一特徵，說道’比丘欲求眷屬’。‘及’字表示想要在具大功德的長老比丘中作為首要、最勝和領導。或者是作為眷屬，即’啊！諸比丘，你們要向我請教眷屬的問題並承事我而住’。 ‘對住處吝嗇者’是指對寺院、住房等處處執著，說’這些處所不可住’等，不願他人獲得而自己佔有。‘其他種姓供養’是指非親屬種姓，即’啊！要如親人般對我佈施供養，而不是對其他人’。 為顯示由遍知而有貪著等有，故說’出家’等。又愿如是決定，即愿一切在家人或一切出家人，任何人都以我為首要，這是非善的遍知。在家人即住於家中者。

།རབ་ཏུ་ བྱུང་བ་ནི་ཁྱིམ་སྤངས་པ་སྟེ།ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གང་ཡང་རུང་བས་བདག་ལ་དེ་ལྟར་འཕྲིགས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པར་རོ། །བདག་དབང་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་རག་ལུས་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། །རེ་སྟེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱུར་ཅིག་པ་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྗེས་སུ་འབྲེང་ངོ་།།གང་དུ་ཞེ་ན། བྱ་བ་བྱས་རུང་མ་བྱས་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་དག་བྱེད་པའམ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བདག་གི་ལུང་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་བྱ་བ་ཆེ་ཆུང་ཅུང་ཟད་བྱས་པ་དང་མ་ བྱས་པ་དག་ལ་སྟེ།ལྷ་མོ་སྐེད་མེད་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱིས་པ་ཀུན་རྟོག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཀླན་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྩཝ་ལ་ཆར་འབབ་པ་བཞིན་དུ། །སེམས་ལ་འདོད་ཆེན་འཕེལ་ བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་འདིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ནི་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་འཁྱམ་པ་ཡིན་ཞིང་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྙེད་པའི་ཐབས་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། །ཞེས་བྱ་ བས་བསྟན་ཏེ་ཐབས་ནི་བྱེད་པ་དང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གཞན་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ གཞན་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གོམས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་ཐབས་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་འཁོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ ལྷག་མའོ།།ལྷག་མ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐར་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་གིས་གང་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཤེས་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཅི་རིགས་ཤེས་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་བསྟན་པའམ།འོག་ནས་སྨོས་པ་སྟེ། ཐར་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའམ། འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་སོ། །སུ་ཞིག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་དགེ་སློང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་གཞལ་བར་ནུས་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་འཁོར་བ་ན་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀུར་སྟི་དག་ལ་ མི་དགའ་ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའོ། །ལོག་པའི་ལྟ་བ་མང་པོ་ལ་མི་རྟོག་པ་འདིས་ནི་སེམས་དབེན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་གི་སྒྲས་ནི་ལུས་དབེན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབེན་པ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དབེན་ པ་ཡིན་པས་དབེན་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ལས་སོ་སོ་བར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་སྐྱོན་ངེས་པར་ སྤང་བར་བྱ་ཞིང་ལམ་བསྒོམ་པས་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་མ་བྲལ་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མི་རྩོལ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ།

出家是指捨棄家庭，無論是在家人還是出家人，任何人都會這樣對我造成傷害，而對其他人則不會。‘如果我掌權’是指依賴於我、與我有關聯。‘但願’是指希望如此，這裡’任何’一詞是隨後連線的。 若問在何處，則說’無論做與不做’，意思是對於一切大小事情的做與不做，愿他們都按照我的指示行事。或者說，對於已做和未做的一切大小事情，如同天女無腰般。 ‘如是愚者妄分別’是指以這種方式被利養恭敬所壓制的污染，是非理作意的分別念增長，如同’雨水落在根上般，心中貪慾將增長’，為此貪慾和我慢將會增長，這兩者是輪迴的根本。 利養和恭敬是在輪迴中流轉，而非獲得解脫。為什麼呢？如’獲得方法是另外的’所說，方法即是作為和因。那是另外顯現的，如此輪迴獲得的方法是貪慾等，那就是獲得身體等的方法。 趣向涅槃和獲得解脫的方法是另外的，即是不同於此的解脫之道，具有知法、無我和持戒熟練的自性。利養和恭敬是另一種方法，是非理作意的方式，其果報即是輪迴，這是餘下的話語。其餘已經說過。 利養和恭敬是解脫的障礙，由誰以何而知？是由具智者所知。為顯示此義而說’如是隨理了知已’等。‘如是’是指前面所說或後面所說，即如實了知是障礙解脫或趣入輪迴。 誰應如何做？說’比丘’，即完全捨棄家居生活的出家人。若問外道中也有比丘，答曰：‘佛陀聲聞’表明是隨順如來教法者。因為唯有他們能觀察衡量解脫，其他人則是沉溺輪迴。 ‘于恭敬不喜’是指不追求。不作諸多邪見分別，這表明心的遠離。比丘之名錶明身體遠離，因此’漸次增長遠離’是指由於遠離而遠離，即從煩惱中各自分離的聖道之義。漸次增長是指通過修習而增上。 因此，應當依靠兩種遠離的智慧確實斷除利養恭敬的過患，通過修道成為法器而修習。若未離利養恭敬則是禪定的障礙，為顯示此義，說’於一切不勤求’等兩個偈頌。

།དགེ་སློང་ཞིག་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕྱིན་ཏེ་གསོལ་བ།།བཙུན་པ་ཅི་ཙམ་དུ་དགེ་སློང་གིས་རྩོལ་ཞིང་འབད་པ་བགྱིས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་འགྱུར། དགེ་སློང་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཏེ། གང་ལ་ལས་བདག་འཕྲིགས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདི་གསུངས་སོ།།མི་རྩོལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་མི་བྱ་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བར་རོ། །འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་གཟུད་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ ཡིས་འཕྲིགས་པར་མ་གྱུར་པས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲིགས་པར་མ་གྱུར་པའི་མི་ཡིན་པས་ན། མི་ཡིས་འཕྲིགས་པར་མ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། །ཁྱེད་ཅག་གིས་སྡིག་པ་ནི་བསྒྲགས་པར་བྱ་ཞིང་དགེ་བ་ནི་མི་སྤྱོམས་པར་གནས་ པར་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།།འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། །ཕལ་ཆེར་འཕྲིགས་པ་ལས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ངས་ཐོས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཀཱརཥཱ་ པ་ཎ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆེད་དུ་བརྫུན་མི་བརྗོད་དེ།དེ་ཉིད་དུས་གཞན་ཞིག་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས། ཀཱར་ཥཱ་པ་ཎ་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་བརྫུན་སྨྲ་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འཚོ་བ་གཞན་ལ་མི་རྟེན་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་གཞན་ལ་ཡང་ མི་རྟེན་ཅིང་འཚོ་བ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱེད་ཅག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གླིང་ལ་གནས་ཤིང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱབས་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ནི་གླིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ལ་ཚོང་པ་བཞིན་མི་སྤྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ཚོང་པའི་ཚུལ་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཞིང་དེས་རྙེད་པའི་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་ཚོང་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་གང་ཡང་སྤྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ།བདག་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའོ། །བདག་ནི་མདོ་སྡེ་འཛིན་པའོ། །བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ། དེས་ན་བདག་ལ་རྙེད་ པ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཚོང་མི་བྱའོ།།རང་གི་རྙེད་པ་བླང་བྱ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ལེགས་པར་འོངས་པའི་ཆུང་ངུ་བྱིན་པའམ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་རྙེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ ཞེས་བརྙས་པར་མི་བྱའོ།།གཞན་གྱི་ལ་ནི་འདོད་མི་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དག་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ནམ་ཞིག་བདག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་དགེ་སློང་གང་དག་གཞན་གྱི་རྙེད་པ་ལ་ཞེན་པར་གྱུར་པ་དང་རང་རྙེད་པ་མི་ལེན་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་གཡེང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བགེགས་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་ མེད་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ནི་ལེགས་པར་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྨོས་སོ། །འཕགས་ པའི་རིགས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་སོགས་སོ། །གཞན་དག་ནི་ཉེ་དགའ་དགེ་འདུན་གྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཆོག་མ་ཤེས་པ་ལྷག་པ་ལ་རྩོལ་བར་གྱུར་ཏོ། །ཇི་ཙམ་ན་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་གིས་དུས་དེ་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་བལྟ་ན་ སྡུག་པའི་ཆུང་མ་ཞིག་བླངས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།

一位比丘來到世尊面前請問說：‘尊者，比丘應當如何精進努力才能獲得禪定？比丘如何才能專一不散亂，不為一切所知，不為任何人所驚擾？‘等等，世尊如是說道。 ‘不精進’是指不要刻意用功，不要對一切事物產生執著。這是引導守護戒律，因為禪定是依此而成就的。 ‘不為人所驚擾’是指不被驚擾的人，即不為人所驚擾，不應向所有人顯示自己的功德。經中說：‘你們應當宣說過失而不誇耀善行。‘這是教導清凈戒律的方法。 我聽聞並見到，大多數因驚擾而導致戒律等功德退失。比如有持戒具德的比丘，爲了百千迦利沙波那（貨幣單位）也不說妄語，而在另一時候被利養恭敬所勝，爲了一個迦利沙波那也說妄語等等。 ‘不依賴他人生活’是指不依靠國王或其他人而生活的意思。經中說：‘你們應住于自洲、自依，不以他為洲。’ ‘不以法做買賣’是指不應像商人一樣展示自己的戒律等功德來謀求利養，不應說’我是多聞者’、‘我是持經者’、‘我是持戒者’等，不應以此方式做買賣來獲得大量利養。 ‘應取自己的所得’是指不應輕視如法獲得的少許供養或衣物等自己的所得，不應說’這有什麼用’而輕視。 ‘不貪求他人所得’是指不應貪著其他有福德者獲得的巨大利養，不應想’何時我能得到這樣的利養’。為什麼呢？因為那是’他人的’。如是，比丘若貪著他人利養而不受自己所得，因這兩種散亂而不能獲得禪定，即不能獲得專注。 遠離這些障礙並無疑慮者，則能獲得殊勝禪定。 爲了明顯顯示背離利養恭敬才是善活，所以說了’若欲安樂住’等三個偈頌。 經中說到’四聖種’等，因此如是等等。其他人則因貪求過多僧團資具而不知足。恰在此時，一位居士娶了一位極其美麗的妻子，非常謹慎地守護著。

།ཉེ་དགའ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཁྱིམ་དུ་སྒོ་བས་མ་མཐོང་སྟེ། ཞུགས་པ་ལས་ཁྱིམ་བདག་འོངས་ཏེ་མཐོང་ནས་ཁྲོས་ཏེ། དེའི་ལྷུང་བཟེད་བཅག་ཅིང་ཆོས་གོས་དྲལ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཡང་བརྙས་ཐབས་སུ་བྱས་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བར་གྱུར་ པ་ལས།དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་འཚེ་བ་མེད་པར་འཚོ་བས་སྤྱོད་པར་གང་ཞིག་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིས་ནི་འདིའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་བཤད་པ། དགེ་སྦྱོང་ འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་སློང་ཉིད་དུའམ་འཕགས་པའི་ལམ་ལའོ། །ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བདེ་བར་འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་རལ་པར་གྱུར་པ་ལ་ལམ་ བསྒོམ་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པ། དགེ་འདུན་གྱིས་ནི་ཆོས་གོས་བླང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ལ་དགེ་འདུན་གྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་གོས་ལ་བཟང་པོ་འདོད་པས་མི་བླང་བར་མི་བྱ་བའོ། །བཟའ་བཏུང་བྱིན་པར་གྱུར་ན་བླང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་ བ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པར་དཀའ་བ་མེད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་རིགས་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །གནས་མལ་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་རིགས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། བྱི་བའི་ཁུང་ལ་སྤྲུལ་ལྟ་བུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པོ་ཆེ་ནེའུ་ལེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་བྱི་བའི་ཁུང་བུ་ ཤིན་ཏུ་དོག་པའི་ནང་དུ་འཇུག་སྟེ།ཤིན་ཏུ་དོགས་པར་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་འབྱུང་བར་འདོད་པས་འཇུག་པ་ལྟར་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའི་གནས་མལ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་གནས་མལ་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་པ་ནི་ ཆགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དག་འདི་ལྟར་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟག་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།།བསྟེན་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གནས་མལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བའི་འཕགས་པའི་རིགས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དམན་པ་བྱིན་པ་སྟེ། སྔར་བཤད་ པའི་འཚོ་བ་ཙམ་བསྐྱེད་པས་སོ།།ཆོག་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོག་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཆོག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ལས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཆོས་གཅིག་པོ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཙོ་བོའི་ཆོས་ཏེ་ཐར་པ་མཆོག་གོ། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཆོས་གཅིག་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ། །འདི་ལྟར་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པའོ། །ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། སྨད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི ཕྱིར་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མང་པོ་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཁྱེད་ཅག་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པ། །སྡིག་པ་མི་བཅབ་པས་གནས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པ་ལས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་སཱ་ལུའི་ཞིང་ལ་ཞིང་པས་ཡོངས་སུ་བསྲུངས་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །མང་པོས་སམ་མང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ སྟེ།གལ་ཏེ་མང་པོས་མི་རིགས་པར་གྱུར་པའོ།

尼陀也是這樣未被門衛看見而進入其家中，當家主來到看見後生氣，打碎了他的缽盂並撕破法衣，極為輕蔑地將他趕出家門。因此而說此偈。 ‘若欲安樂住’，是說若有人想要無害無惱而安住。此說明了此中的差別，為說明對方而說’欲見沙門者’，即是比丘或聖道。由具有見的特徵故為見，具有此者即是歡喜且希求。 如是安樂住即是戒律未破而修道，為說明如是所欲之業，‘應取僧伽衣’即是不應貪求僧眾共有的好衣。‘若得飲食取’是說飲食是無煩惱且易得的基礎。 此說明以粗劣衣食知足的兩種聖種。為說明以粗劣臥具知足的聖種而說’若欲安樂住’等，即應無過分執著而住于僧伽住處等，‘如蛇入鼠穴’是說，譬如大蛇因懼怕鼬等而進入極窄小的鼠穴中，因極為警惕故不喜歡且想要離開而進入，聖聲聞對精舍等臥具也是如此。 諸比丘於此依止臥具非為貪著，如經中所說：‘乃至彼等如是為摧毀凡夫的漏而內正思惟為最勝’。‘應依止’即是應住。‘諸臥具’即是精舍等出家處所。 為說明喜好斷除和修習的聖種而說’若欲安樂住’等，‘粗劣’即是給予低劣的衣食等，以前述僅維生故。‘知足’即是應知足。如是知足后應做何事？說道：‘應修一法’，即是主要之法，即最勝解脫。‘應修’即是應得。 或者是修習屬於身的念住，即’應修一法，即是屬於身的念住’，因經中如是說故。或者是聖道。不應追求利養恭敬，因為是誹謗等的因，應隨順持戒等，因為與稱讚相關故，為顯示此義而說’若不知眾多’等。 你們應住于不炫耀善行、不隱藏罪過。為什麼呢？因為不炫耀善行則善法增長，如同農夫守護稻田一般，乃至說了三個偈頌。不為眾人所知或不知眾人，即是若為眾人所不理解。

།འོན་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་མཉམ་གཞག་ན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། སྡོམ་པ་བསྲུང་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་གུས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་མང་པོའི་ཚིག་ནི་སྤོང་བ་བདུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ཤེས་པ་དག་སྟོད་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ བུར་ཞེ་ན།འཚོ་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་འཚོ་བ་སྟེ་མང་པོས་མི་ཤེས་པ་ལ་ནི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་མང་པོས་མི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །སྙོམ་ལས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམ་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ ལ་ལེ་ལོ་མེད་པའམ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པ་དག་སྟོད་བྱེད་ཅེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།།རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་སོ། །རིག་པ་གསུམ་དང་གལ་ཏེ་ལྡན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། རིག་པ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པས་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ནོ། །འདིས་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་གསུམ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་སྨྲས་པ། འཆི་བདག་ཟད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལ་འཆི་བདག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི་འཆི་བདག་ཉམས་བྱེད་པ་སྟེ། འཆི་བའི་རྗེས་སུ་ འགྲོ་བ་ལས་འདས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་གཞན་དུ་དབང་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི་བསམས་ནས། དེ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པར་ཤེས་ནས་སོ།།འཕྱ་བ་ནི་བརྙས་པ་དང་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་བར་དུའོ། །བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་པའོ། །གལ་ཏེ་བཟའ་དང་བཏུང་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ནས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་ མང་པོ་གང་ཞིག་གི་རྙེད་པ་དག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དམན་པའི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཟས་ནི་ཐ་མར་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་སྟེ་ངན་པར་སྤྱོད་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་དེས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པའི་ཉེས་པ་བསགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བླུན་པོ་དེ་དག་སྟེ། མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནང་དུ་ནི་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་དང་བྲལ་བ་ནི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི ཕྱིར།མགོ་བྲེགས་ངུར་སྨྲིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་སོ།

然而，如經中所說：‘若能善護持戒律’，對此最為重要的是，即以’對守護戒律極為恭敬，對微細罪過亦生畏懼’等詞句來說明。 ‘諸戒律’一詞用複數，是因為有七種斷除，以及別解脫戒、禪定戒和無漏戒的區別。 ‘智者皆讚歎’，是指那些智者們對此讚歎稱揚。 如何讚歎呢？‘清凈活命’，即無有過失的生活，因為不為眾人所知的行為中沒有邪命。這說明了不為眾人所知的果報。 ‘無有懈怠’是指不生懈怠，即對戒律和禪定等無有懶惰，或者說對於守護戒律無有懈怠而精進。 以清凈活命和精進來圓滿成就戒蘊。 為何說’智者皆讚歎’？故說’若具’等。 ‘具三明’是指具足宿命、死生和漏盡等殊勝智慧。若具足三明之體性，即稱為具三明。這表示智慧圓滿，因為具足世間和出世間的智慧。 說明獲得三明的利益：‘能破死魔’。具有破壞死魔的性質即是摧毀死魔，超越死亡的追隨。 為何如此？故說’如是無漏’，因為不被煩惱所控制，故不會遭受死亡。這說明斷除圓滿。 即便如此，大士思維后，‘于彼’即知眾人對此並不了知。 ‘輕蔑’即是輕視和藐視。‘愚者’即是不知殊勝。 ‘若得飲食’等，是說即便從各方獲得極為殊勝的眾多飲食受用，表明並非獲得卑劣之物。因為食物最終都會變成大小便等污穢。 ‘具惡法者’即是具有惡法的人，行為惡劣。 即便他造作了無間等罪業，然而那些愚者，即非智者們仍會供養恭敬他。 爲了說明失去利養和恭敬者即是怨敵等，故說’剃髮著袈裟’等兩個偈頌。

།མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་ཞིག་གིས་སྔོན་ནི་བདག་ཅག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་གྱུར་ལ། ད་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བར་གྱུར་པས་གང་བདག་ གིས་ངེས་པར་ཀུན་དུ་རྒྱུ་མཛེས་དགའ་མོ་བསད་ལ།རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་དུ་འོབས་བརྐོས་ཏེ་བཅུག་ལ་དེའི་ཆེད་དུ་ནི་མི་སྙན་པ་བསྒྲག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་པ་ནས་ཇི་ཙམ་ན་ཞག་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ་ཀུན་ལ་གསལ་བར་གྱུར་ནས། རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་རྒྱལ་པོ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དང་ ལྷན་ཅིག་འདུས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་ལྷགས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་བཙུན་པ་མ་དྷུ་རར་སྐྱེས་པའི་ལུས་ནི་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་མི་མཛེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་གསན་ནས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་འདས་པའི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་གསུངས་སོ། །དགྲ་བྱེད་མང་བ་ཁོ་ནར་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་དུ་མ་སྟེ། ཕྲག་དོག་གི་དབང་གིས་མི་བཟོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གིར་འཛིན་པས་འདི་ལ་རྣམ་པར་ འཚེ་བའི་དགྲར་འགྱུར་ཞིང་དགྲ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མགོ་བྲེགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་པའོ། །ལྷ་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡང་མགོ་བྲེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ངུར་སྨྲིག་གྱོན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་གོས་ཚོན་གྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བའི་གོས་གྱོན་པ་སྟེ། གོས་བསྒྱུར་བས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྤང་བར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཟའ་བ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་དང་གནས་ ཁང་གི་བདག་ཉིད་དོ།།དེའི་ཡོ་བྱད་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བཏང་བའི་ཕན་ཡོན་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར། སྐྱོན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་བྱས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བསྟན་པའི་ཉེས་དམིགས་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སོ། །གང་གིས་ཤེ་ན་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་སུ་རྙེད་པ་དང་ བཀུར་སྟིའིའོ།།སྐྱོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྨྲས་པ། འཇིགས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོའི་འཇིགས་པ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་གང་བྱུང་ཞིང་གྱུར་པའི་བསྒྲུབ་པ་དེ་སྨྲས་པ། འཕྲིགས་ཉུང་ཞེས་བྱ་བ་མང་པོས་མི་ཤེས་ པ་སྟེ།ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་ནས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་ཆུང་བ་སྟེ། ཡུལ་དག་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དབེན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། །དྲན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་སྟེ། དྲན་པ་འདིས་ནི་ལམ་གྱི་ཚོགས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་ཏུ་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་བཙལ་བར་མི་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་ ཁ་ཅིག་གཡན་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ།བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་ཤིང་དགོན་པར་ཡང་དགའ་བ་མེད་ལ། དུར་ཁྲོད་དུ་ཡང་དགའ་བ་མེད་དེ། དེས་མངོན་པར་གཙེས་བཞིན་དུ་དུས་བྱས་སོ།

從前有一個外道，原本供養我們，現在轉而供養佛世尊及其聲聞眾，因此我決定殺死遊行者妙歡女，將她埋入王舍城園林的溝渠中，並要散佈誹謗之言。此事過了七日後公開，於是王舍城王和眾居士一同前往佛世尊處，稟告說：‘尊者，在摩偶羅城發現的屍體在各處都變得不雅觀了。‘世尊聽到這個不好的訊息后說道：‘大王，這不是現在的業，而是過去的業。‘並講述了這個因緣。 ‘眾多敵人’是指有許多敵人，由於嫉妒心而無法忍受，眾生會遭受傷害。由於執著而成為加害的敵人並視為敵人。爲了說明這一點，所說’剃頭’是指剃除頭髮和麵部毛髮。 若問是否是爲了天神過失等而剃頭，故說’身著壞色衣’，即穿著染色的法衣，通過染衣表明出家並捨棄執著。 若問是什麼樣的，故說’飲食等’，表明身體資具有三種：飲食、衣服和住處。闡明獲得這些資具和供養的功德。 如此，‘了知諸過患’是指理解前面所說的過患。由什麼而知？說’供養’是指實際的獲得和供養。 說明過患的特點：‘大怖畏’是指缺乏戒律等重大的怖畏。了知這些后所說的修行：‘少來往’是指不為多人所知，因為是身體處於寂靜狀態。 ‘減少憂慮’是指興趣減少，因為對境無有貪著，表明無有分別。為說明寂靜的果報，故說’具念’，是指善住於四念處，此念表明道的資糧。 比丘是爲了斷除一切煩惱，表明有餘涅槃。爲了說明無餘涅槃，故說’遊行’，即是涅槃。 如果這樣是過患，那麼是否不應尋求乞食等？答：關於’塊食’等。譬如有些眾生被疥瘡病所困，不得安樂，既不喜歡曠野，也不喜歡尸林，被病痛折磨而死亡。

།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་གང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར་ཅིང་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པའི་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ནི་གྲོང་དུ་ཡང་དགའ་བ་མེད་ལ་དགོན་པར་ཡང་དགའ་བ་མེད་དེ།ཇི་སྲིད་ན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། གང་འཕགས་པའི་ཆོས་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་བསླབ་པ་གཏོང་ཞིང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ན་དགེ་སློང་ རྣམས་ཡིད་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ།ཡང་ཕྱིས་བསོད་སྙོམས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཞག་གཅིག་ཀྱང་ཁ་ཟས་གཅོད་པར་བྱེད་དེ་ཇི་ཙམ་ན་དེ་དག་སྐྱ་བོ་བསེང་བསེང་པོར་གྱུར་པས་དེ་བས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །འཚོ་བ་འདི་ཕྱིར་མི་བཟའ་མི་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འཚོ་བའི་ཆེད་དུ་བཟའ་ བ་དང་བཏུང་བ་མ་སྤྱད་ན་ནི་སྲོག་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ནི་དེ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཟས་དང་སྐོམ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་མཆོག་ཏུ་བྱས་པས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་ཞིར་མི་འགྱུར་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཁམ་གྱིས་བཅད་ཅིང་ཟོས་ཟོས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ངོ་།།ཁམ་གྱིས་བསྙོད་པ་ནི་བྱམས་པའི་གནས་ཀྱི་བདག་ཉིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་འདི་ལ་ལྷག་པར་མང་དུ་ཟོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་སེམས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་འགྱུར་གྱི།ནད་དང་དྲི་མ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བཟའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཁ་ཟས་ཀྱིས་ནི་ལུས་དག་གནས་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཟས་ཀྱིས་འཇུག་པ་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གནས་པའི་དངོས་ པོ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པའོ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཡང་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རགས་པའམ་ཕྲ་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ ལུས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སོ། །བསོད་སྙོམས་དག་ལ་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་བསོད་སྙོམས་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཅིག་པ་སྟེ། ལུས་འཚོ་བ་ཙམ་བཙལ་བའི་ རྒྱུས་ནི་མ་རུང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདི་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ལ་བླུན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་བླུན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཡོན་ཏན་ལས་ཉམས་ལ་ཟུག་རྔུའི་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འབྱིང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འདམ་ཞེས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱས་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་འདམ་དེ་ལ་གནས་ན་ནི་འབྱིང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ན།སྐྱོན་ནམ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གིས་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་གང་ཞིག་བདག་གིས་འདམ་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ པར་བྱ་ཞེ་ན།རིགས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱས་མཆོད་པ་གང་ཡིན་འདི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱག་བྱས་པ་ནི་ཕྱག་བཙལ་བའོ། །མཆོད་པ་ནི་རི་མོར་བྱས་པའོ། །གང་ཡིན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཕྱག་དང་བཅས་པའི་ མཆོད་པས་ནི་བདག་ལ་འདམ་དང་འདྲ་བར་བྱས་པའོ།།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཟུག་རྔུས་འཚོ་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཟུག་རྔུ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་དཀའ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་མདེའུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

同樣地，比丘若被利養和恭敬所壓制，心有執著，則于村落中不喜，于寂靜處也不喜。直至墮落，諸比丘說這就是死亡，即於此聖法中捨棄一切學處而墮落。說此語時，諸比丘生起厭離心， 後來不再乞食，甚至一日斷食，以至於他們變得面色蒼白。因此說了兩個偈頌。‘不應為活命而食’，此處是說若不受用飲食則無法維持生命，欲界眾生依靠段食而住，若無此則會滅亡。 若如是以飲食供養為最上，將如何呢？答：‘雖以段食身不能寂靜’，即使分段而食用。段食滋養是慈心所依等，此處應當說明。即使過量進食，心也不會寂靜， 身心不會寂靜，因為會成為疾病、污垢和煩惱的因。如是說不應食用時，答：‘飲食能令身得住’，飲食的攝取是使身體得以安住的事物，因經中說’眾生依食而住’。 欲界眾生若無段食則不能存活，如是具足量的段食，無論粗細的飲食本質，能令欲界眾生的身體增長，若完全離此則會死亡。‘如是了知’即如是知曉。‘行於乞食’即是尋求乞食， 僅為維持身命而尋求則無過失。其中利養和恭敬對智者是有益的，對愚者則不然。因為愚者會因愚癡過失而墮落，失去功德，生起刺痛般的痛苦。為顯示此義， 說’種姓’等。‘泥’是因與沉沒相順而稱為泥，應與’禮敬供養’相連。譬如住于泥中則會沉沒，如是隨順利養和恭敬，會墮入過失或痛苦之義。‘善知’即是善說和解釋之義。‘汝等’即是你們。 若問什麼是應當如泥般善知的？‘種姓禮敬供養此’，禮敬即是頂禮。供養是恭敬。‘此’是現前所經驗的，即婆羅門等種姓以禮敬供養對我如泥般作用。 這也會使人失去功德，如同刺使生命衰敗一樣，為顯示此義說’細微刺’，即利養和恭敬的刺非常難以覺察，應如身中入箭等來觀察。

།དེ་ནམ་ཞིག་ན་རྒྱུད་ལས་དཀའ་བས་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འབད་པས་དབྱུང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཡིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོས་སོ།།ཤིན་ཏུ་སྤང་བར་དཀའ་བ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ་དུས་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་སྤངས་པར་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྤངས་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེ་བར་སྤོང་བར་མི་ནུས་ ཏེ།དོན་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ཏུ་ནི་བཟོད་དཀའ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བཟོད་པར་དཀའ་བ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཀུར་སྟིའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་དབང་ གིས་ནི་མངོན་པར་འཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་ཁྲོལ་སྟོང་ཕྲག་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་འཁུ་བའི་ཚོམས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་འདམ་དང་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤད་པ་འཁུ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཁུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷ་སྦྱིན་དམྱལ་བའི་མེ་འབར་བས་ཉམ་ཐག་ཅིང་ང་རོ་འདོན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་འཕགས་སྐྱེས་པོས་ཤཱཀྱ་རྣམས་བསད་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡང་བག་འབེབས་པ་དང་ཐ་མལ་པ་ལ་སོགས་པས་ཏེ། གང་གནོད་པ་དང་འཁུ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལའོ། །དེ་ལྟར་འཁུ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་གང་འཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁུ་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཚེ་བར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་འཁུ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྡིག་པའི་ལས་ནི་མི་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ཉེས་པའམ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པར་ནི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁུ་བ་སྟེ། འཁུ་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་འཁུ་ བར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་དེ་ལ་ནི་སྟེ།འཁུ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དྲེད་དང་རུ་རུའི་སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཀོ་ཀ་ ལི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་འདིར་བརྗོད་དོ།།ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མར་ཡང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་བདག་ནི་ཕུང་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ཕ་རོལ་ལ་འཁུ་བར་བརྩོན་པ་དེ་ནི་དང་པོ་སྟེ། སྔོན་དུ་བདག་ནི་རང་ཉིད་དོ། །ཕུང་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཕུང་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངན་པར་སྤྱོད་པས་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཉེ་བར་གདུང་བས་སོ།།ཕྱི་ནས་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཕྱི་ནས་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕུང་ཞིང་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་བདག་ཉིད་ཕུང་བར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁྲ་ཡིས་གཟན་མའི་བྱ་ལྟ་བུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཤོག་པའི་རྩ་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའི་བྱ་ནི་གཟན་མའི་བྱ་སྟེ། གཤོག་པ་གཅད་པའི་བྱ་དེས་བྱ་གཞན་རྣམས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བྱ་ཁྲ་ཤིན་ཏུ་ལྟོགས་པས་ཕན་ཚུན་ བལྟས་པ་ན།ཤ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་མཐོང་ནས་གསད་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཀྱིས་བབས་པ་ན་ཕྱོགས་མི་མཉམ་པས་དེ་གཉིས་ཤི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཤི་བའི་གཟན་མའི་བྱ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་བྱ་ཤི་བ་ཞིག་གི་གཟན་ལྕགས་ཀྱི་ཕུར་བུ་བརྒྱུས་ པས་བཏགས་ཏེ་གཞག་པ་ན།དེ་ལ་ཁྲས་མཐོང་སྟེ་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ལ་བབས་པ་ན་གཟེར་བུ་དེས་ཕོག་ཅིང་དེ་ཡང་ཤི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།

爲了說明’某時從續部中以艱難抉擇’的道理而說’難以生起’，因為需要以努力抉擇。‘人’即是愚鈍之人。不僅極難斷除，即便在當時也難以斷除，爲了說明這個道理而說’難斷’，‘即便在當時’是語詞的剩餘部分。即便是殊勝的人也不能輕易斷除，因爲了知其義故。在其他處說為’難忍’，意為難以忍受和難以克服。恭敬品第十三之註釋圓滿。 由於過分貪著利養恭敬的緣故，將會遭受千種誹謗等災禍，爲了證明這一點，其後宣說誹謗品。或者，剛說完’應當視利養恭敬如泥和刺’，為什麼這樣說呢？解釋說因為與誹謗等過失相關，故說’誹謗’。以提婆達多在地獄火中焚燒痛苦而發出哀號為緣由而說兩個偈頌。其他人說是以毗琉璃王殺害釋迦族人為緣由。 對於施恩與作害也是由於輕慢和平庸等，即對不應誹謗和傷害者。如是對不應誹謗者進行誹謗，‘誹謗’即是誹謗並傷害的意思。怎樣是不應誹謗呢？答曰：‘不造作惡業’，即不造作些許過失或傷害而且行持利他。‘此即愚者染’，即是誹謗，對不應誹謗者進行誹謗的愚昧之人，即是對誹謗者本人造成傷害和痛苦。 在何處呢？說’此世間’，即是現見法中名譽不好等，如野獸和鹿的本生故事，以及罵迦梨等的故事也在此處說明。‘他世’即是來世墮入惡趣等。雖然兩者都造成傷害，爲了首先顯示對自己的傷害而說’先自毀’等。 某人精進于誹謗他人，‘先’即最初，‘自’即自己。‘毀’即造成傷害，爲了說明毀即是造成傷害，由於惡行而增長不好名聲等痛苦。‘后復毀他人’即是後來具足因緣時也毀壞其他眾生。因此’毀已復毀他’即是首先毀壞自己然後再毀壞他人。 怎樣呢？‘如鷹食腐鳥’，即是失去翅根的鳥是腐鳥，即斷翅之鳥殺害其他鳥一樣。或者說，鷹極度飢餓時互相觀望，見到鹙鳥等鳥類后爲了殺害而猛力撲擊時，由於方向不平衡兩者都會死亡，其他人如是說。其他人說是死鳥的腐肉。或者說，在死鳥的腐肉上穿上鐵釘繫住放置時，鷹見到后猛力撲擊，被釘子所傷而死亡。

།ཡང་ན་ཐུབ་པའི་ཆ་བྱད་ཅན་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཅ་ར་ཀ་ལས་བཤད་པ། སྨན་པའི་སྒྲས་ནི་རྗོད་བྱེད་ཅིང་། །ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་ཚོལ་ བྱེད་ལྟར།།འཇིགས་སུ་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །ནགས་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་བྱ་བ་བཞིན། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཛི་ན་ནག་པོ་ལ་སོགས་པར་དཀའ་ཐུབ་ཅན་གྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ནས་དགོན་པའི་གནས་དག་ན་འཇིགས་པ་མེད་པའི་བྱ་དང་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་རི་དྭགས་གཞན་ཡང་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཞན་དག་ནི་གཟེབ་ཅེས་ཟེར་ཏེ། བདག་ཉིད་སྲོག་མེད་པས་གཞན་སྲོག་དང་བཅས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །འཁུ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཁུ་བས་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་སྣ ཚོགས་འཐོབ་པར་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྡེག་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ནི་མངོན་པར་འཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་ཁྲོལ་སྟོང་ཕྲག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་འཁུ་བའི་ཚོམས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་འདམ་དང་ཟུག་རྔུ་སྟེ། ལྷ་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་གང་ཟག་བཞིས། །བཞི་པོ་དག་ནི་ཐོབ་གྱུར་པ། །སྐལ་བ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པའི། །ཞུས་པའི་ལན་དེ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་པ་དང་། རྡེག་པར་བྱེད་པས་རྡེག པ་འཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལྷ་ཞིག་གིས་གཞན་ལ་རྡེག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྡེག་པར་བྱ་བས་སོ། །བརྡེག་པ་དེས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་འདི་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་ལ་རྡེག་པ་འཐོབ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་འཚོ་བ་ རྣམས་འཕྲོགས་པར་བྱེད་པའོ།།འདིར་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་དང་མ་སྐྱེས་དགྲ་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གནོད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ནས་ངག་གི་གནོད་པ་སྨྲས་པ། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཁོན་དུ་གཟུང་བ་སྟེ་ཞེ་སྡང་དང་འབྲེལ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཁོན་ཅན་ཏེ། གཞན་ལ་ཚིག་ ངན་དང་མཚང་འདྲུ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཁོན་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དེས་ཁོན་ཅན་མཐོང་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་གང་དག་གི་གནས་སྐབས་ལ་གཞན་ལ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དེ་ཡང་ནང་དུ་ཁོན་དུ་འཛིན་ པར་འགྱུར་ཏེ་དྲུག་སྡེ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེ་བས་གཤེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་རྩུབ་པོ་བརྗོད་པ་ནི་གཤེ་བའོ། །དེ་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་གཤེ་བ་སྟེ། གཤེ་བར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་ལ་གཞན་ལས་གཤེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དེ་གཤེ་བ་ནི་བྷ་ར་དྷྭ་ཛ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཁྲོ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ལ་གཞན་དག་ལ་ཁྲོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཁྲོ་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ངན་པས་ཕྱིར་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉེ་དགའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་ནི་དགེ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས བཞིན་དུ་བརྡེག་པ་ལ་སླར་བརྡེག་པར་མི་བྱ་བ་དང་།མཚང་འདྲུ་བ་ལ་སླར་མཚང་འདྲུ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། གཤེ་བ་ལ་སླར་གཤེ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སླར་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། གཞན་དུ་ན་གནོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །མི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལས་ནི་འཁུ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་གཞན་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱིའི་དགེ་སློང་དག་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་སྔོན་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཀ་ཤིའི་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་དིར་གི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཚུན་མི་ མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ།རྒྱ་ཆེར་དིར་གི་ལའི་མདོ་དང་ལུང་བར་མ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་བདག་ཅག་གིས་ནི་ནུས་སོ་ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་སོ། །གང་བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱི་འཆིང་བ་དང་ཁོན་དེ་སྨྲས་པ།འདི་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ།

或者是具有可怖的苦行者形象，如同《遮羅迦》中所說：‘以醫者之名而稱呼，如被病所困而尋求，依靠可怖的形象，如同林中婆羅門。‘這是說，為何要做這些呢？是因為穿上黑色羊皮等苦行者裝束后，在寂靜處無畏地殺害鳥獸等。然後獲得鹿皮等物，並繼續殺害其他野獸，如是而行。其他人稱之為’網’，自己無生命卻斷他有情之命。 對不應生嗔恨者生起嗔恨，將明顯遭受種種過患，故說’打擊’等。由於過分貪著利養恭敬的緣故，將產生千種煩惱如嗔恨等，爲了證明這點，其後宣說了嗔恨品。或者說利養恭敬如同泥潭和荊棘，有一天神向世尊請問：‘世間上何種四人，獲得四種果報，是大福報者，請為我解答此問。’ 又說：‘打者得打報’等。天神說他人行打擊，即以各種棍棒兵器等進行打擊。由此打擊，大多在此生中自己也將遭受打擊，即奪取受用和生計。此處應當互說金剛手和未生怨的故事。 說明身體危害的過患后，又說語言的危害：懷恨是指懷恨在心，與嗔恚相應，具有此者稱為懷恨者，意思是對他人說惡語、揭短等使他人心生怨恨。由於懷恨而見到懷恨者，即生起體驗。如同某些時候對他人懷恨一樣，他人也會內心懷恨，如六群比丘。 ‘如是罵者得罵報’，說粗惡語即為罵。說罵者即是罵，罵人之後自己也將從他人得到謾罵，如同婆羅豆婆遮等人。‘于嗔者生嗔恚’，即某人對他人生嗔，作為嗔恚的惡人也將得到報應，如同近愛等人。 此處說明四種沙門法：依次為被打不還打、被揭短不還揭短、被罵不還罵、被嗔不還嗔，否則將遭受傷害。爲了說明一切嗔恚皆從無明相續中生起，故說’此外沙門’等。 這是從憍賞彌國的比丘們開始說起，從前迦尸國王梵授和憍薩羅國王提爾耆羅互不和睦，詳見《提爾耆羅經》和《中部律》，其中說：‘如世尊如是宣說，然我等能行’，乃至宣說十二偈頌。說明愚者的束縛和怨恨，‘此外’是指無聞者，與’法’字相連。

།དམ་པའི་ཆོས་མ་མཉན་པས་ནི་གཅིག་ཏུ་དང་པོར་ཁོན་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱིར་མ་ ཡིན་པ་སྟེ།མ་ཐོས་པ་ནི་མི་ཉན་པའོ། །མི་སེམས་པ་དང་མི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདིར་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཁོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ པའོ།།དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་དོན་གྱི་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །ཐོས་པ་ཉམས་པ་དང་མ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡང་མི་རིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གིས་དེ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་སྤྱོད་པ་དེས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་དོ། བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རིག་པས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡང་དག་པར་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཏེ། གཞན་ལས་ཤེས་པ་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཚེ་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚེའི་དྲེགས་པས་རློམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚེ་ཐུང་འདི་ལ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ཡུན་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བར་གནས་པའི་སྲོག་ཡོད་ཀྱང་བླུན་པས་ཁོན་པར་བྱེད་དོ། །གྱི་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ ནི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལྷན་ཅིག་གྱི་ན་ཙམ་ལ་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པའི་རྒྱུ་དེས་བདག་ལ་རྗེས་སུ་འཆིང་བར་བྱེད་དོ།།འཁོན་པའི་འབྲས་བུ་འཐབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཐོས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སོ་སོར་ སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་སྒྲ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་སྨྲ་བ་ཉིད་དེ།ཁྱེད་ཅག་གི་ནང་ནས་འདི་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ཕན་ཚུན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཚིག་རྩུབ་པོ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུན་པར་འཇུག་པ་ནི་མཉམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་དུ་འཐབ་པར་ འདོད་པ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བར་འདོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་མི་མྱུར་བ་དང་མི་མགྱོགས་པས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཐབ་མོ་དེ་དག་ནི་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཐབ་མོ་འདི་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཅག་གི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་གིས་ འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ནི་མཆོག་ཅེས་བསམས་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་འདི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྟེ་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་ཞེན་པས་བསམ་པ་སྟེ་རྩིས་པ་དང་། ལྷག་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། གལ་ ཏེ་ཁྱེད་ཅག་ཁོ་ནས་ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་སོ་སོར་སྨྲ་ཞིང་མཐུན་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་གང་དུ་ཡང་དེ་ལྟར་བསམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་འདུན་འབྱེད་པའི་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་འབྱེད་པས་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཚོགས་པ་མེད་ཅིང་སྐབས་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་འོན་ཀྱང་ཁྱེད་ཅག་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་ པར་བྱེད།ེ་མའོ་ཀྱི་ཧུད་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་དགེ་འདུན་ཏེ། ཐར་པའི་ལམ་བསྒོམ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། འཐབ་མོ་ཞི་བར་བྱ་བ་མཚོན་ པའོ།།ཅི་ཕྱིར་སྟོབས་མེད་སེམས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གི་ནང་ནས་གང་ལ་ལ་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཉམ་ཆུང་བ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དང་མི་དམིགས་པའོ།

由於未聽聞正法，首先唯一與怨恨相連，而非其他的意思。這裡’其他’的意思是不是爲了其他，未聽聞即是不聽聞。由於也有不思維和不修習等情況，此處用’等’字來表示。 若問是誰在如此怨恨，是’愚者’。愚者的特徵是不善巧，即是不了知。若問這是什麼，是完全不了知實相的意義。這裡’正法’一詞也隨之相連。由於不了知聞法衰退和未聞法的遍觀察，因為如此不知正法而造作。 若有人現前了知此義，則永遠不會以現在的行為而行。說’愚者’是因為沒有通過智慧獲得的知識，即沒有正確的現前了知，沒有從他處獲得的知識。 若說極其長壽，因此由壽命的傲慢而生起執著、怨恨，則說’即使在這短暫的壽命中’。‘在此’是指以此顯現的方式，雖有極其短暫的生命，愚者仍然怨恨。 ‘因為’是指與其他眾生一起僅僅因為這個原因而生起普遍爭執，以此因緣束縛自己。 爲了顯示怨恨的果報如爭鬥等是從未聞和不知而生，故說’此為最勝’等。‘各自言說’是指有各自不同方式的聲音即是各自言說，意思是你們當中有些人以各種方式使用不和諧的粗語。 和合而行是指同時而行，即在何處欲求爭鬥、欲求反駁、不太迅速和不太快速而入于爭執，這些爭鬥會迅速平息，其他則不然。 若問這些爭鬥是怎樣的，比丘們，你們當中有人說如是，‘思維此為最勝’，若是這由他方所作非為最勝，如此以相互執著而思維、計較，意思是超越解脫。 此說明：若僅是你們如何於你們一方各自言說而和合而行，在何處也是如此思維呢？說道：‘你們自己于分裂僧團時’。‘此’是指為何的意思。 於何處以分裂如來聲聞僧團而努力，無有聚集而緣于機會，然而你們為何思維此非他人所作為最勝，自己所作才是最勝？意思是嗚呼悲哉愚癡。 ‘此是’是指此即是僧團，能修持解脫道，因為殊勝信解無我。外道等非為僧團，這是表明應息止爭鬥。‘為何無力而不思維’是指你們當中某些人對自己也是羸弱，為何不知和不緣念。

།གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཤེས་པས་སྟོབས་མེད་པ་ནི་ནུས་པ་མེད་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་བྲན་དང་དམན་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ང་རྒྱལ་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ནི་རྩོད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཡང་ཕྱིས་ འདུམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ས་བོན་བསྲེགས་པའི་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ལ།རུས་པ་གཅོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རུས་པ་བཅག་པ་ཡིན་པས་རུས་པ་གཅོག་པ་སྟེ་དགྲ་དེ་དག་ཡང་འདུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཀ་ཤི་ཀ་དང་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ། །སྲོག་ གཅོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་འཕྲོག་པ་ཙམ་ཡང་འདུམ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཕྱིས་དགའ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཡོ་བྱད་ཉམས་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྟ་དང་ཕྱུགས་དང་། ནོར་འཕྲོག་པའི་ངང་ཚུལ་ གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གོ།།རྟ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་གནས་འཇིག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་ཡང་ཕན་ཚུན་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་སྟེ། དེ་དག་གྱི་ན་ཙམ་གྱི་རྣམ་པས་འདུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། མཇལ་དུམ་ནི་ཕྲད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱེད་ཅག་ཅི་ཕྱིར་བྱེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ཀུན་དུ་བཟུང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་འདུམ་པར་བྱེད་ན། ཁྱེད་ཅག་ཁྱིམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་རྒྱུ་གང་གིས འདུམ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་སོ།།ཐོས་པ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་ཆོས་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་ན་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ཀྱང་རྒྱུ་གང་གིས་འདུམ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་སོ། །ཐོས་པ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་ ཆོས་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་ན་གོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་པའོ། །ཡུལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱིའི་དགེ་སློང་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་མི་བཟད་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལུང་ལས་འབྱུང་ངོ་།།མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྩོད་པ་སྨད་དེ། དགེ་སློང་དག་འཐབ་པ་དང་མཚང་འདྲུ་བར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཁས་ པས་བརྟགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བརྟགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་པ་སྟེ། རིགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གསལ་བ་སྟེ། མཁས་པས་ནི་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ཚིག་ནི་ངག་སྟེ་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཞི་བའི་ཚིག་།ཅེས་གསུངས་པའོ། །ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཁྱད་པར་ནི། །སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ ཡི།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་གནས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་སྟོན་པའི་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པའི་དེའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་འདིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་དོན་དུ་ཡང་ཐུབ་པ་མཆོག་གིས་བསྟན་པ། དེ་ཡི་དོན་ནི་ རྩོལ་བྱེད་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱེད་ཅིང་འདུག་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདིས་བསལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁ་བྱ་ཡིས་ ཞེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དེ།གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་གསུམ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有人說自知之明使自己無力，即無能，是無常等過患，被他人所控制而成為奴僕和低劣，認識到這點后就會遠離我慢，因此說他們是因為支分不全而說的，就像片面一樣，由於片面而使爭論增長。如此由於片面和他性而分裂的，以後也不會和解，就像燒燬的種子不會發芽一樣，對於這樣的認識。 關於’打斷骨頭’等說法，因為骨頭已斷而打斷骨頭，那些敵人也會和解，就像迦尸國王和憍薩羅國王一樣。‘奪取生命’是說，即使僅僅奪取生命等也會和解，這些互相爭鬥的人後來也會建立友好關係。爲了說明其資具損壞也會恢復，所以說：‘馬、牲畜和財物被搶奪的性質，凡是有這些的就是那些。’ 爲了顯示馬等生處的毀滅，所以說’也會摧毀國土’，即國土也會互相毀滅。‘之後’是指其後，他們會以那樣的方式和解，和解是指相遇、歡喜和慈愛的意思。 ‘你們為何不這樣做’是指在家人，如此因慾望之心而執著家庭的也會這樣和解，你們已經完全捨棄家庭，為何因什麼原因而不和解呢？ 如果說是因為聽聞少的緣故，又說’如果了知此法就明白’，即使你們已經通達無顛倒地理解十二支所說之法，為何因什麼原因而不和解呢？如果說是因為聽聞少的緣故，又說’如果了知此法就明白’，即如果你們能通達無顛倒地理解十二支所說之法。 經中說到憍閃彌國的持經、持律、持論母的比丘’難忍調伏’。在一切經等中都完全呵斥爭論，因為說了’諸比丘，不要爭鬥和揭露過失’等教導。 如何是了知法，所說的法又是怎樣的呢？說’智者觀察’等，‘觀察’是指最極觀察，即合理的意思。‘智者’是指智慧明晰，智者能使其明晰、如實顯示、善加解釋。‘語’是言語，由具有智慧者解說，如所說能令理解，如說’若說則為寂靜語’。 ‘語’是指所說之法，其特點是’顯示行境’，安住於四念住是聖法律的行境，顯示這個方法的就是那個。具有殊勝意義的是由此顯示。 爲了什麼而最勝調御者所說，‘為其義而精進’等，即正在做。由於隨順對治貪等所說的事而體驗的緣故。 為什麼要由此斷除貪等呢？‘如此顛倒’是極其顛倒，因為對三有沒有完全背離。

།དེ་ཡང་དག་པར་མ་གོ་བས་རང་གི་དོན་མེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚིག་ཀྱང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཅག་ ཉིད་འཐབ་མོའི་ལུས་ཅན་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ།གང་གི་དེ་ཆད་པའི་བྱེད་པ་པོ་བླ་མ་གང་གིས་བྱས་པ་དེས་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱས་སོ། །ཁྱོད་ནི་མི་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྟོན་པ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྱེད་ཅག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ ཅི་དགོས་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་རབ་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་མ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དེ་རབ་ཏུ་ཞེ་སྡང་བས་གནོད་པ་དང་ སྡང་བའི་སེམས་ཡོད་པའོ།།འདིར་ཚིག་གམ་གསུང་རབ་དེའི་དོན་ལ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ནམ་ཚིག་འབྲུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་པའོ། །གང་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་ནི་ མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་ཉིད་གནོད་སེམས་མེད་པས་འདི་ཉིད་རྟོགས་པའམ། འདི་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །འདི་ན་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟེ། གང་ གང་དག་ཏུ་ནུས་པ་དེས་དེར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ན་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་བཞམས་པའི་ཚིག་གིས་ཞི། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕོ་ཉ་དང་ཕོ་ཉའི་ལན་དང་། བསྒོ་བ་དང་ཕྱིར་བསྒོས་པའི་རྒྱུན་ གྱིས་ནི་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྩོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ན་དོན་གཞན་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། ཡུལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱི་པའི་དགེ་སློང་གཉུག་མར་གནས་པ་གདུག་ཅིང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་། ཡངས་ པ་ཅན་གྱི་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དེར་ལྷགས་པ་དང་།དེ་དག་མདོའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆེད་དུ་རྩོད་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནས་ཀཽ་ཤཱམྦཱི་པས་དེའི་སྐྱོན་བཙལ་བའི་ནང་ཁྲིམས་བཅས་སོ། །དེ་ལ་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་དག་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་ དེ་དག་ལོ་བཅུ་གཉིས་སུ་རྩོད་པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱི་པས་སྨྲས་པ། བདག་ཅག་གི་མདོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་སྐབས་ལ་བབ་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་ཡངས་པ་ཅན་དག་ལ་མཚང་བྲུས་ནས་སྨྲས་པ། མཁས་པས་བརྟགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བརྗོད་དོ།།བརྟགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་གསལ་ཞིང་རིགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་ཤིང་གསུངས་པའི་ཚིག་གཅིག་པུར་མ་ཟད་དེ་མཁས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ ཡང་ཡིན་ཏེ།མཁས་པ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེར་སྣང་བ་གང་གི་ཚིག་སྟེ་མཁས་པར་སྨོས་སོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མཁས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ་འདིས་ན་མཁས་པ་ཞེས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་ནི་ངག་གོ། ། སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སུ་བསྐྱེད་པ་དང་སྐབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མཚང་འདྲུ་བར་བྱེད་དོ། །ཀཽ་ཤཱམྦཱི་པ་ལ་དེས་མཚང་བྲུས་ཏེ སྨྲས་པ།།ཁྱོད་ནི་མི་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་བྱ་ཡིས་ནི་རྩོལ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཆོག་ཉམས་པ་ནི་ཁ་བྱ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཁ་ནི་ཁའི་སྒོའོ། །རྩོལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འབད་པའོ།

由於未能正確理解這個道理，所以對自己沒有意義，並非其他原因。爲了說明這一點，說’有身者’這句話。由於任何言語都不真實，你們獲得了爭鬥之身。任何上師作為懲罰的施行者所做的事情，使你們陷入混亂。‘你是無知’這句話是說，你們的導師尚且不知不顛倒的意義，更何況依止他的你們呢？ 為什麼他不知道呢？因為互相完全矛盾。如所說’以不信之心’等等，爲了說明這個道理。‘諸對方’是指現在的論敵，他們具有極大嗔恨、傷害和憎恨之心。此處所說的’不知’這些言教或經典的含義，是指未如實瞭解其義理或文字。 誰能如實了知呢？除了佛世尊和追隨他的聖聲聞們。爲了說明這點，說’我’這個詞。我自己無害心，應當精進于理解或修證這個道理並且實踐。‘此中何者為智者’是指聖者舍利子等，任何有能力的人都應在其處行事，這裡的意思是說自己有能力做到。 ‘此中何者為智者，彼等以勸誡語安息’，是說通過互相聯絡的使者和使者的回覆，以及教誡和迴應教誡的過程而得以消除，意思是說爭論得以平息。其他人則對此有不同解釋，即所說：憍閃彌的本地比丘們性情兇惡、壓制他人，持經等眷屬，以及從廣嚴城新來的比丘們同樣來到那裡。 他們因經文分析而產生爭論。然後憍閃彌人尋找過失而制定內部規矩。對此廣嚴城的比丘們不隨順，因此他們爭論了十二年。其中憍閃彌人說：‘我們對經典的解釋是有意義的，且切合時機。‘向廣嚴城人挑釁而說’智者觀察’等言論。 ‘觀察’是指被他人觀察，因為不明顯且無理路關聯，也因為不具備所欲求的義理和文字。不僅僅是觀察所說的言語，也是似智者，智者是具有智慧者，顯現為智者的言語即稱為智者。然而將獲得與其他凡夫相等的果報，意思是說這是智者的影像，因此稱為智者。‘言語’即語言。 ‘顯示行境’是指產生處所且具有時機。如果不是顯示行境，則在一切處都將無有理路，如此挑釁。對憍閃彌人挑釁而說’你是無知’等。‘如鴉作努力’是說由於愚癡的緣故失去隨順的殊勝，稱為鴉。‘口’是指口門。‘作努力’是指極為精進。

།ཁྱེད་ཅག་གིས་ཁའི་བྱ་བ་ གཅིག་པུར་མ་ཟད་དེ།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡང་ཅུང་ཟད་རྟོག་པ་མེད་དེ། ངེས་པར་ཁྱེད་ཅག་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་བ་དང་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་ལུགས་ཅན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཁྱེད་ནི་མི་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གིས་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་བླ་མས་ཀྱང་ ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ།དེས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ན་དེས་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཅི་ཞིག་སློབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ལ་ཡང་ལན་སྨྲས་པ། ཕ་རོལ་པོ་དག་མི་ཤེས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་བདག་ཅག་དང་བདག་ཅག་གི་འདྲེན་པ་ལ་ཚིག་ངན་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཁྱེད་ཅག་སྟེ་ ཕ་རོལ་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་ལའོ། །མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པའོ། །དེས་ན། འདི་ལ་བདག་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་འདིར་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཅག་མ་ཡིན་པར་ནི་ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་འདི་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡངས་པ་ཅན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་གང་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཞི་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞམས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་དག་བྱེ་བ་རྣམས་སྡུམ་པར་ བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྟེ་རྩོད་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཉིད་དེ།དེ་མེད་ན་ནི་དེ་ཡང་མེད་དོ། །བཞམས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་རྩོད་པའི་རྒྱུ་མཚང་འདྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །ཐོས་པ་མེད་པ་ལས་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ལས་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དྲན་པའོ། །དེ་ལས་ ནི་ཁོན་ནོ།།ཁོ་ན་ལས་ནི་རྩོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱུད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ལ་ཁ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་ལ་གཤེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བདག་ཚིག་རྩུབ་པ་འདིས་སྨྲས་སོ་ཞེས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དྲན་པས་ཁོན་དུ་འཛིན་པའོ། །བདག་ལ་ཁ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། བདག་ནི་འདི་གང་དེའི་བྲན་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདག་ཕམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཕམ་པར་བྱས་ཤིང་བསླུས་པས་བརྙས་པ་བྱས་པའོ། །བདག་ཕམ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལག་གིས་བདག་ལ་ཕམ་པར་བྱས་པ་སྟེ། གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ བའི་དོན་དུ།འདི་གང་སེམས་ལ་འཛིན་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མས་གང་བྱིས་པ་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡི་ཁོན་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྩོད་པའི་རྒྱུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་བཟློག་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཚིགས་བཅད་སྨྲས་པ།བདག་ལ་ཁ་ཟེར་བདག་ལ་གཤེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟོགས་པར་སླའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་གིས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ན་ཁོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གནོད་སྦྱིན་མོས་ བུད་མེད་ཅིག་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་གསུངས་ཏེ།གནོད་སྦྱིན་མོ་དེས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁོན་ཁྱོད་ཀྱིས་བཏང་ན་ཁྱོད་ངས་བཏང་ངོ་ཞེས་པ་དང་། དེས་མི་གཏང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་ཐུབ་པས་འདི་གསུངས་སོ། །དེ་ཐོས་པས་གནོད་སྦྱིན་མོ་དུལ་བར་གྱུར་ཏོ། ། མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའོ། །པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་དྲི་མས་དྲི་མ་སེལ་བ་དང་། མུན་པས་མུན་པ་བསྩལ་བ་དེ་ནི་མེད་དེ། གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁོན་ཏེ་གནོད་པ་དྲན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེས་ཡིད་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་ཏེ་ཚུལ་དེ་ཉིད ཀྱིས་ནི་ཁོན་ཅན་དག་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་སེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ནི་མི་སྲིད་དེ།འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཏེ། གོང་མ་དག་ན་ནི་ཁོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ནའོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་གིས་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཟོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ གྱི་གནོད་པ་ལ་བཟོད་པས་ཁོན་མེད་པ་སྟེ།སྒྲོན་མས་མུན་པ་བསལ་བ་བཞིན་ནོ།

你們不僅僅是口頭上的行為，對論典的義理也毫無思考，你們確實是被他人驅使、依循他人言語、受制於他人。所謂’你們無知’是說，就連教導你們的上師也一無所知，他自己都一無所知，那麼他又能教給你們什麼呢？ 對此他們回答說：‘對方由於無知’，就是說那些對我們和我們的導師說惡語的就是你們，即所謂對方的意思。‘對此’是指經義的分別。‘無知’是指不知義理的真實。因此說’對此我當精進’，即我自己於此勤勉精進，除我們之外，即使是梵天等也無法做到這一點。 廣嚴城的人們說：‘於此’是指對於此事，如實了知的人們才能趨向寂靜。‘調解之語’是指能夠調解、能夠化解分裂的人所說的話，這就是爭論的因，若無此因則彼亦不存在。有人說’調解之語’是指爭論的因如揭人隱私等。 從無聞而來的無知，從無知而來的憶念他人加害，由此而生怨恨，從怨恨而生爭論，為顯示如此次第，故說’對我說壞話’等。‘對我罵’是指憶念過去他用惡語說我而懷恨。‘對我說壞話’是指說話，說什麼呢？如說我是某人的奴僕。‘我敗’是指使我失敗欺騙而輕蔑。‘使我敗’是指被他人手所敗，意思是說使他人這樣做。 ‘此等執於心中’是指以前所說的變化相而執著的愚人。‘彼怨恨不息’是指他們爭論的因不會窮盡。為對治彼等而說白分偈頌：‘對我說壞話對我罵’等，易於理解。 為何因何緣使人發怒和怨恨的那個本身不能平息怨恨呢？故說’於此怨恨’等。依據一位女人被夜叉女附身的情況而說此語，那夜叉女說：‘如果你放下怨恨，我就放過你’，她說’不放’等，佛陀依此而說此語。聽聞此語后夜叉女變得調順。 ‘無’是否定。‘以’是因為，即垢不能除垢，暗不能遣暗，這是不可能的，因為是同一性質。同樣在此，怨恨即憶念傷害而生，以此擾亂心意的因，以此方式不可能平息和消除怨恨者。‘於此’是指欲界，因為上界無怨恨。‘何時’是指任何時候。 那麼以什麼能平息呢？故說’以忍’，即以忍受他人傷害而無怨恨，如燈能除暗。

།ཅི་ད་ལྟའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པས་ཡིན་ཞེ་ན། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ཁོན་མེད་པ་ཡང་ཁོན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ བསྟན་པ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་དོ།།སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་མཛད་དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོན་གྱིས་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་མཁས་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་ཁོན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཁོན་གྱིས་ཁོན་ཅན་ནམ་ཡང་ཞི་མི་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁོན་གྱིས་ཁོན་ནི་ནམ་ཡང་སེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་གཙང་བས་མི་གཙང་བ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་རང་བཞིན་ནི་སེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་གིས་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁོན་ མེད་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ།བཟོད་པ་དང་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཁོན་སེལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ནི་ཤ་ཁོན་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁོན་དང་འབྲེལ་པའོ། །གནོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་གནས་ངན་པ་དང་གཟུགས་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་ཁོན་པར་མི་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་པའོ། །ཁོན་བསྟེན་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་ ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ་དེ་བས་ན་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ནི།རྟག་ཏུ་དམ་པ་དེ་དག་དང་བསྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྟན་པས་ལེགས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུས་བསྐྱེད་ལ་བུ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་གནང་བ་ཐོབ་སྟེ། གཅིག་ནི་དྲུག་སྡེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །གཅིག་ནི་ཀ་ཕི་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་གཅིག་ནི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་དམ་པ་དག་ལ་བརྟེན་པས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་སྤང་བར་གལ་ཏེ་འདོད་ན་ནི་དམ་པ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནའོ། །གྲོགས་པོ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ངན་པར་སྤྱོད་པ་དག་ལས་སྲུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ནི་བག ཡོད་པ་སྟེ།དེའི་གྲོགས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོའོ། །ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་གང་གིས་གནས་གཅིག་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དུའོ། །བརྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡོན་ཏན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ ཟིལ་མནན་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནས་འཛག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཚད་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ངེས་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡང་མི་རྩོལ་བས་སྤང་བ་སྟེ། ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །དེ་ཡང་སྤྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་པོ་མཁས་པ་བསྟེན་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མགུ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཏེ། དེའི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེའི་ལུང་ཁྱད་པར་ཅན་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྨོངས་པ དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་ཉམས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་དག་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པས་སོ། །བརྟེན་པས་ལེགས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ཡུལ་འཁོར་ཡངས་པ་སྤངས་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལེགས་མཐོང་ཤིན་ཏུ་ རྒྱས་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ།ཆོས་ལ་དད་ནས་ཡུལ་འཁོར་དང་ཡུལ་མི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཐས་གཏུགས་པ་སྤངས་ནས་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་པུས་སྤྱད་པ་ནི་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་འདུག་པར་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་དག་ནི་མི་བྱ་བའོ།

是以現在的修行而顯示，還是以往昔的行為而顯示呢？說道：‘這是法的自性’。這表明無怨恨者也歸入息滅怨恨的數目中，這是恒常存在的。往昔諸佛未曾作此，是爲了顯明正法的自性。見到怨恨過患的智者在任何地方都不會懷恨，為顯示此義而說：‘以怨報怨永不能平息’等。以怨恨永不能消除怨恨，如同不凈不能清凈不凈一樣，法性的自性不能消除其自性。那麼以什麼能平息呢？以無怨恨者，即以修習忍辱、慈愛、悲憫等。 不能消除怨恨的過患即所謂’懷恨在心’，是與怨恨相連。‘損害’是指對眾生無益之義，因為會造作不名譽等事，也因為會成為轉生為蛇等惡趣、醜陋等果報的因。因此，基於這個原因永遠不應懷恨，智者是希求自利和安樂者。依止怨恨會墮入極難忍受的惡趣，因此若能獲得，應當常與那些賢善者共處，為顯示此義而說’堅定善住’等。 王舍城中有位醫生青年有兩個兒子，他們得到允許，一個從六眾出家，一個從迦葉出家。其中一個因惡知識的過患而退失，另一個依止賢善者則不如此。基於此因緣而說了兩個偈頌。 ‘若能獲得’是說如果想要斷除彼等，應當尋求賢善者，如果能獲得的話。‘智者友’是指以恒常實踐和恭敬修習二者來護持自己遠離惡行，智者即是具有正念者，因其為大友，故為大善知識。‘共處’是指在同一處所恒常安住。‘堅定’即是智者，因其不變故能了知其功德。 ‘降伏一切煩惱’中，流注煩惱不是以量等資具能決定斷除的，彼等也是不用功即能斷除，即從一切執著中。‘修習’即是親近智者友。如何修習呢？‘以歡喜心’即以悅意心，因見其殊勝行為故。‘具念’即是現前正念，因其未說殊勝教言故。這是顯示具足正念與正知。對愚癡者則不然，因其失念故依止賢善者。‘依止善住’等易於理解。 ‘如舍廣大國土之王’，譬如大王善見捨棄極為廣大的轉輪王位，因信法而捨棄四大海為邊際的廣大國土與人民，成為獨自修行者。如是獨自修習即是無伴獨處，不造作諸惡業。

།སྡིག་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ལ་བརྟེན་པས་ངན་པར་བསྩགས་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་བུ་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་བཙལ་ཞིང་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བདག་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་སློང་ཞིག་གིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་ནས་རང་གི་ཡུལ་དག་ཏུ་གྲོགས་བཟང་པོ་བཙལ་བ་ལས་གང་ཡང་མ་རྙེད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་ དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས་དོན་དེ་གསོལ་བ་དང་།དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྣམས་ཏེ། དགོན་པར་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། །གླང་པོ་ཆེ་རྒན་པོ་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་གཞོན་པའི་ཚོགས་དག་གིས་རྣམ་པར་གཙེས་པ་ལས་སྐྱོ་བར་གྱུར་ཏེ། རང་གི་ ཚོགས་བོར་ནས་གཅིག་པུ་ཞིག་གཞན་གྱིས་མ་ཟོས་པའི་རྩི་ཐོག་ཟ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་དངས་ཤིང་གཙང་བའི་ཆུ་འཐུངས་ལ་སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་པ་གཟིགས་ནས་ཚིགས་བཅད་འོག་མ་གསུངས་སོ། །སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲོགས་པོ་དམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་རྒྱུས་ཤིང་བཙལ་ཡང་འོན་ཀྱང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་ཐོས་པར་མ་གྱུར་པའོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གྲོགས་བཟང་དག་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་མཉམ་པ་ནི་བདག་དང་ཡོན་ཏན་མཉམ་པའི་གྲོགས་པོ་ཡང་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བཟང་པོ་དང་མཉམ་པ་ནི་ ཡིན་གྱི་གྲོགས་པོ་གཞན་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྨྲས་པ། གཅིག་པུས་སྤྱོད་པ་བརྟན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མི་གཡོ་བར་འདུག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ལས་ནི་ཕན་འདོགས་པ་མེད་དོ། །གྲོགས་པོའི་དོན་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་ན་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་ཡིན་ཏེ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་མ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་མ་སྐྱེས་དགྲ་དང་འཕགས་སྐྱེས་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ བར་གྱུར་པ་ཡང་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོ་ན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གྲོགས་པོའི་གནས་སྐབས་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ལ་ནི་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པ་ལ། གཅིག་པུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་བླ་བས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཅིག་པུར་འདུག་ཅིང་གནས་པ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་ བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་དམ་པ་ཡིན་ཡང་དེའི་དབང་གིས་སྨད་པ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་ཏེ་གཅིག་པུ་སྤྱོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གཅིག་པུ་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྤངས་ཤིང་གནས་པ་དེ་ནི་གདུང་བ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཁྲལ་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ། ནམ་ཞིག་འདི་ལས་གྲོལ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་གདུང་བ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་པའོ། །ཡང་ན་བསྐྱུངས་པའི་སྒྲ་ནི་དགག པའི་དོན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཏང་དགོན་པའི་གླང་པོ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་ཏང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དགོན་པ་དེ་ན་དྲང་སྲོང་མ་ཏང་གི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་པས་སོ། །ཡང་ན་དམོད་པའི་སེར་བས་སྐྱེ་བོ་དང་ཡུལ་མང་པོ་བསྲེགས་པས་དགོན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ན་གནས་པའི་གླང་པོ་ནི་དགོན་ པའི་གླང་པོ་སྟེ།དེས་ཇི་ལྟར་རང་གི་ཁྱུ་སྤངས་ནས་གཅིག་པུ་བག་རྐྱོང་ཞིང་རང་དགར་གནས་ལ་གདུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །འཁུ་བའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྔར་བསྟན་པའི་འཁུ་བ་སྤང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་དྲན་པའི་ཚོམས་ བསྟན་ཏེ་རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་མེད་པར་བློ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མེད་དོ།།སྡེ་ཚོམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

不應依靠惡人而積累惡業，因為一切惡行都依賴於不善知識。爲了明確說明應當尋求善友而非惡人，故說’與自己相應而行’等。 一位比丘聽聞應當依止善士等言后，在自己的地方尋找善友卻一無所獲，於是前往世尊所在處稟告此事，世尊針對此事而說此語。 世尊也考慮到這點，當在曠野中行走時，看見一頭老象被一群年輕象群騷擾而厭倦，離開自己的象群獨自吃著未被他人吃過的草，喝著清凈的水，減少煩惱，因此說出了下面的偈頌。 ‘行’是指即使到處尋找善友，但仍未能找到，未能聽聞。如何呢？說’與善友相應’，與自己平等是指與自己功德相等的朋友尚且如此，更何況殊勝者。應當與善者相等，其他朋友則應當完全捨棄。 隨後說與此相應的行為：‘應當堅定獨行’，在這種情況下應當安住不動。為什麼呢？說’愚人不能成為友’，因為從惡人那裡得不到利益。朋友的意義在於給予利益。 實際上惡人是一切人的敵人，就像提婆達多依止馬等人，使阿阇世太子和聖者等人遭受痛苦，這裡也應當說明。 那麼如果在事業等方面也沒有朋友的情況，為什麼只對人們而言呢？對此疑問說：‘獨行為最上’。獨自安住是諸聖者所讚歎的。 ‘愚人不能成為友’是指不應依止惡知識，因為依止他們即使是聖者也會因此而遭受誹謗等。因此說：‘減少煩惱而獨行’，遠離惡人獨自安住的人是無有痛苦而住。 心煩是指憂慮，爲了遠離’何時能從此解脫’這樣的心中痛苦，故說減少心煩。或者減少的詞義是遮止的意思。 怎樣呢？說’如摩檀迦曠野之象’，摩檀迦是因為從前有一位名叫摩檀迦的仙人住在那裡。或者因為詛咒的冰雹燒燬了許多人和地方而成為曠野，住在那裡的象就是曠野之象。 如同它捨棄自己的象群，獨自安閒自在而住沒有痛苦一樣。 嗔恨品第十四的解釋完畢。 爲了說明前面所說的斷除嗔恨的方法，其後宣說念處品，因為沒有入息等正念就沒有善巧修心。 說品類的解釋：‘佛陀’等。

།དགེ་སློང་དག་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་།གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ཙམ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།དེས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །རྔུབ་པ་ཡིན་པས་རྔུབ་པ་སྟེ། རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པའོ། །འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་ཕྱིར་འབྱིན་པའོ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དགེ་སློང་དག་དབུགས་རྔུབ་པ་ནི་རླུང་འཐུང་ཞིང་འཇུག་པའོ། ། དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་རླུང་ཕྱིར་འབྱིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་རྔུབ་བོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་རི་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དྲན་པའོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་དངོས་པོ་ལ་རྟོགས་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ དྲན་པའི་ཚིག་ནི་དེའི་ཚོགས་ཤས་ཆེ་བར་འཇུག་པ་སྟེ།རླུང་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་ལ་དྲན་པ་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་པའམ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཆོས་འདི་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འདི་ལྟར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་ན་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ལེགས་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ བསྒོམ་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེའི་ས་ན་ལེགས་པར་བསྒོམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པའོ། །བསྒོམས་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ནི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲངས་ལ་སོགས་ པའི་རིམ་པས་ལྷག་པར་བགྲང་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བགྲང་བ་ཡིན་ཏེ། བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འཇོག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །འདོད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རིམ་པས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིམ་པ་གང་གིས་མདོ་དང་། མངོན་པའི་ཆོས་དག་ཏུ་གསུངས་པ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །འཇིག རྟེན་འདི་ན་ཀུན་ནས་གསལ།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཟག་གང་གིས་འདི་ལ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དེས་ནི་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་ཀུན་ནས་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། བྲལ་བ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ འདིར་དཔེ་བསྟན་པ་ནི།སྤྲིན་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་དབྱར་གྱི་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྟོན་གྱི་དུས་སུ་ཟླ་བ་གང་བ་ནི་ལྷག་པར་མཛེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སྲིད་པ་གསུམ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་ནི་འཇོག་བྱེད་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།ལུས་མི་འགུལ་ཞིང་བརྟན་པས་ཡུལ་དག་ལ་ལྷག་པར་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཡེང་བ་ལས་ནི་ལུས་འགུལ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་ནི་བློ་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ནི་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་འཇོག་ནུས་པར་གྱུར་ན་ནི་ལྷག་པར་གནས་པའི་ངང་ ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་འདིར་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ལས་ནི་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་ལུས་དབེན་པ་ལ་གཞོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དང་གི་སྒྲ་ནི་གཉི་ག་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་ཀྱང་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་བྱས་ན་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པར་ནུས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འགྲེང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྤྱོད་ལམ་གང་གིས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པར་ནུས་པ་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྨྲས་པ།འགྲེང་བ་ནི་ལངས་པའོ། །འདུག་པ་ནི་ཉེ་བར་འདུག་པ་སྟེ། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དང་གི་སྒྲ་ནི་འདིར་གཉི་གར་ཡང་སྦྱར་ཏེ་འདུག་པ་དང་འགྲེང་བའོ།

諸比丘，應當憶念入息出息。為何如此？因為如此則能斷除分別妄念。因此說二偈。 入息為入，即風入內。出息為出，即向外出。如是所說，諸比丘，入息即飲風而入。出息即風向外出，即明顯出去。入息與出入息。 其中念即緣于彼，即入出息念。此亦為智慧本體，因通達事物而趣入。其中念詞即彼聚中多分趣入，因於風入出不忘念故。 ‘何者’即在家或出家之此法者，因外道等無勝解於我故。‘圓滿’即清凈位時如是趣入。 為顯示若入定則成就故說：‘善修’即言，因為是等持地故。欲界中若無修習，如何于彼地成善修耶？善修即是正依止。 修習圓滿即欲次第而說故說’次第’，即以數等次第增上計數。故此有六種計數：數、隨逐、安置、相、轉變、清凈之分別。欲亦以近次第現前。 云何？‘如佛所教’即世尊以何次第于經及阿毗達磨中所說，入出息為何？十六種等廣說。 修習果報，於此世間悉皆明顯。即任何補特伽羅於此善修者，則於一切眾生勝伏而普皆明顯。云何？說：解脫，因斷除業及煩惱縛故。 此中顯示譬喻：‘離云’即言，譬如離夏云，于秋時滿月極為莊嚴，如是彼亦於三有中。 云何修習入出息念？說：‘安住其身’即身不動而穩固於境不散亂。因散亂則身動搖，由此則心動搖。由此則不能修習。 若能安住身則為殊勝安住性者，譬如寒熱等，經中於此當觀察。 ‘如是心’即安住，心舍離邪分別，即于正確決定身閑寂處安住之義。 ‘及’字即二者皆安住，謂安住身時心亦安住之義。 云何作則能如是修習？為成辦此故說’立及’等。即以何威儀能如是修習即說：立即站立。坐即近坐，即結跏趺等。‘及’字於此二者皆應用，即坐及立。

།དེ་བཞིན་ཉལ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྲོ་བ་ན་ནི་ གཡེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དྲན་པའོ། །འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ལེགས་པར་འཇོག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་བསྒོམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ལེན་ནའོ། །ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྙེད་ པར་འགྱུར་བའོ།།ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔ་མའི་དང་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་ཕྱི་སྟེ། རླུང་འཇུག་པ་ནི་སྔ་མའོ། །འབྱུང་བ་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ། དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕན་ཡོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ ཚལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཁྱད་པར་འདི་ཐོབ་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཆི་བདག་གི་མིང་ཅན་དེའི་དབང་དང་ཡུལ་དུ་མི་སྣང་བ་སྟེ། འཆི་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་དུ་འགྲོ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ དང་འཇིག་པའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་ཤིང་དེར་འགྲོ་སྟེ།གང་དུ་འཆི་བའི་བདུད་ཀྱིས་མཐོང་ཞིང་བགེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་འཆི་བདག་གི་རྒྱལ་པོས་མཐོང་བ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ་ཐར་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ལུས་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོན་པ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་གི་དཔྱོད་པ་སྐྱེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་ནས་བཙུན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་དམུས་ལོང་ལ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཡིད་འཕྲོག་པ་བསྟན་ན་ཅི་དེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རམ། བཙུན་པ་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །དེ་དག་ནི་རང་གིས་རིག་པ་ ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ཚིག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ན་གཅིག་པུ་ཉམ་ང་བ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ ནས་ཇི་ཙམ་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ།།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། ལུས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་མདོ་ལས་གསུངས་པའོ།།ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །འདིའི་མཚན་མ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོ་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་ པ་འདུས་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཡུལ་ལ་རེག་པ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་རྒྱུ་ཉིད་དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། གྲངས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལའོ། །བསྡམས་པ་ནི་དུལ་བ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་བསྡམ་པར་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་ སོ།།དབང་པོ་སྡོམ་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མ་བསྟན་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་གཏོགས་པར་ནི་དབང་པོ་སྡོམ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་འདི་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་དྲན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་མཐུས་དབང་པོ་དུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོ་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོད་དེ། །རྟག་ཏུ་མཉམ་གཞག་འཇོག་བྱེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བསྟན པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའོ།

所謂’如是臥時’，意為’住時’。行走時因散亂，故顯示一切念皆無。 ‘彼’即是出入息念。‘安住’是指如是善巧安住於世尊聲聞，增上修習並領受。 ‘將獲得’即是’將得到’。若問是什麼，說’前後差別’，前與后的差別即是前後，風入為前，出為后，其差別即是利益。若觀察生滅，將獲得無常想等分。 獲得此差別將如何？‘死王亦不得見觀’，即不顯現於名為死主的勢力與境，即趣向無死之位。 當以聖道通達諸法生滅法時，斷除隨眠而趣向彼處，於一切死魔所見併成為障礙處，解脫于死主之王的見，即安住于解脫。 若問如何獲得差別，‘身屬’等，住于寂靜處的眾多比丘生起思惟，來到世尊前問道：‘世尊，涅槃是何等相？‘世尊告曰：‘此不可說。諸比丘，譬如有人向盲者顯示種種悅意奪心之色，彼能知否？”世尊，不能。‘彼等是自己所證，為何？以他人言語終不能通達。然如其所證，善聽’等。 此中獨居怖畏即是在家住，應修四念住，乃至說此偈。 因是身的行相故屬於身，即緣身的四念住。何為屬身念？如經中所說’諸比丘，於此內身隨觀身’等。 念住即是近住、近生、現前。為顯示此相是戒與根律儀故說’觸六處’，即境、根、相和合而生之心觸境即是觸。 其處即是能生及因性，即眼等六，于彼六數。律儀即調伏，如經中說’諸比丘，於此應以眼根律儀防護’。 以根律儀雖未說戒律儀亦可了知，離戒則無根律儀。因為唯有以此等行能修身念住，餘者不能。 此顯示唸的果，以其力故根調伏。‘何者’即安住于戒與根律儀的補特伽羅有身念住修習。 ‘常入等持住’，顯示前說瑜伽師功德，‘常入等持住’即恒常以三摩地為最勝修習。

།ཡང་ན་རྟག་པའི་སྒྲ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ པར་འགྱུར་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་གནས་པར་ཐོབ་ཅེ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་ འགྱུར་ཏེ།ཕྱི་རོལ་ལ་ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞིས་མཛེས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆོག་ཤེས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་ དགེ་སློང་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་བ། དེ་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་ལ་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་གནས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་གང་གིས་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ཏེ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲན་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུའོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་པ་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ་ཐར་པ་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།བདག་ཉིད་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་འདི་ལ་ངར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། །འདིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བདག་ནི་དངོས་པོ་སྤོང་བར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ། །བདག་ གིར་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་སྤང་བར་བསྟན་ཏོ།།གཉི་ག་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ནས། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པའི་ ཕྱིར།བདག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་བདག་དང་བདག་གིར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྤང་བར་འདུན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དགེ་སློང་མཉམ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་ཐར་པའི་བསམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི་མྱུར་དུ། ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དག་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡུལ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་ལས་སྐྱེས་པ་སྤང་བ་ཉིད་དོ།།འཁོར་བའི་རྩ་བ་ནི་འདི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྐེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དག་ལས་རྒལ་བར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལས་ཀྱང་རྒལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་དྲན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་དད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བའི་མཐའ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་གསུངས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས སྨོས་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་སྟེ།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེལ་ཙེ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའོ། །མེལ་ཙེ་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་ལྡན་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་བཞིན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །དགའ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པའི་དབང་ གིས་རྙོག་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ།སྟོན་གྱི་དུས་སུ་མཚོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།

或者說，‘常’這個詞是涅槃的特性。入定者將經常以自身證悟涅槃，這是根據’由於入定之心而如實了知’這句話而說的。 若問：以何方式獲得涅槃安住？答：以’自身’，即每個眾生以自身證悟涅槃，因為在外境中也無彼涅槃。 爲了顯示’唯以念力即能度過輪迴大海’而說’若人’等。 比丘們在世尊面前讚歎說：‘具壽舍利弗以四種威儀莊嚴且極知足。’ 世尊說道：‘這並不稀奇。為什麼呢？若有人安住並修習四念住’等。此說’于捨棄執著的比丘才有此事’。 ‘一切種’即是從一切方面，如教導對身等境保持正念。‘念’即是不失唸的方式。‘常’即是持續。 不僅是身念住，也是希求解脫，為顯示此義而說’無我且’。雖然如此，此處已斷除我執。這表明現在的我是欲斷除實體。 ‘無我所’是說斷除現在的實體。以兩個’且’字表明兩者都要斷除。 這是顯示有餘涅槃后，為求無餘涅槃而說’不成我’，明顯表示欲斷除未來的我與我所實體。 ‘如是比丘入定’等，以此方式如來的聲聞若生起殊勝解脫意樂並安住正念，則將以專一心修習成就。 ‘以專一心速疾度脫境貪著’，即是斷除由種種境生起的三種貪著。因為這是輪迴的根本，所以能枯竭一切輪迴漏。 如是度脫境貪后，為顯示也將度脫生老而說’若人念’等。 ‘諸比丘，若有人成就信圓滿乃至定圓滿。彼不久將得生老邊際’等，說了四個偈頌。 ‘若人’即是下文所說精進者，意為’正確趣入’。 ‘警覺’即是以勤勉發起精進。警覺即是精進，因為一切殊勝都由精進引導。 ‘具念’是因為具有身份念。‘正知’是無顛倒決定思維，即具有殊勝智慧。 ‘歡喜’是因為具足戒律圓滿而無悔且常生歡喜。‘極清凈’是由信力除去污濁，如同秋季大海變得極為清凈。

།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞིང་། དེ་ལས་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བའི་བྱ་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་གང་བྱེད་པ་ དེ་ཉིད་སྨྲས་པ།རྒལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །གསུངས་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པས་ང་ཉིད་སྨྲས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་གི་བཤད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པས་དེ་ཉིད་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟས་རྟག་ཏུ་མེལ་ཙེ་བྱེད་སྟོན་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པར་གྱིས་ཤིག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ མེལ་ཙེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ལ།ལེ་ལོ་ནི་གཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟུན་པས་སྤྱོད་ཅིང་གུས་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྩོན་པ་ཅན་ཏེ། དབྱུག་པ་ཅན་བཞིན་ནོ། །སྡོད་པ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བས་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་གཉིས་ ཀྱིས་སེམས་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།།སྔ་མར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས། འདིས་ནི་གུས་པར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཙམ་གྱིས་གང་ཟག་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །མཁས་པས་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དབང་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བཀག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ནོ། །ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བ་སྤངས་ནས་སུ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དགུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་རྒའི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེས་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དེས་ངེས་པར་ཐར་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ལེགས་པར་གསུངས་པ་མཉན་པ་དང་འབྲེལ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པས་སོ། །བསྟན་པས་ཉན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གཉིད་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མེལ་ཙེ་བདག་ ལས་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེལ་ཙེ་བྱེད་པར་གྱུར་པས་ཤིན་ཏུ་གུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ངས་ཁྱེད་ལ་བསྟན་གྱིས་ཉོན་ཅིག་པ་སྟེ། ཚད་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པར་མི་ཉན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཉིད་ལོག་དེ་དག་སད་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ རབ་ཏུ་སད་པར་གྱིས་ཤིག་པ་སྟེ།གང་དེ་དག་བག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དེ་དག་སད་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གཞན་དུ་ན་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་འཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་གཉིད་མ་ལོག་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པར་བྱས་པ་སྟེ།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པས་ཉན་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འདིས་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཉལ་བས་མེལ་ཙེ་བྱེད་བླ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལེ་ ལོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉལ་བ་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་མེལ་ཙེ་བྱེད་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མེལ་ཙེ་བྱེད་ལ་འཇིགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲོས་ཏེ། ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ དོན་ཏོ།