d4100自說品註釋般若瓦摩 札納達那 釋迦智慧c3.5s｜d4100自說品註釋般若瓦摩 札納達那 釋迦智慧c3.5s（續8）

即便如此，愚者就是笨拙的人，意思是被無明損害了智慧。 親近智者是指與具有智慧、調伏、寂靜等殊勝功德的人為伴。 然而愚者不能了知法，不能通達功德緣起等義理。 如同勺子攪拌湯汁一般，是說愚人用勺子等器具反覆攪拌湯汁，那勺子雖然長期處在湯汁中，卻感受不到甜酸等味道。同樣，愚者雖然長期親近千位聖者，也不能通達法義。 ‘具慧者須臾間’是說具有殊勝智慧的人在極短時間內或兩個時辰內。 ‘親近智者’是說如其所教導的法義那樣了知。 ‘如舌嘗湯味’是說比如未受損害的舌根，僅僅接觸就能如實了知湯汁的味道。 愚者即使終其一生親近聖者也不能了知法，為什麼呢？因為此人無有智慧。所謂智慧即通達之心，愚者是沒有的，就像盲人看不見色等。這是說明世間智慧、念住等的攝持。 ‘具慧者’是指迅速通達者。‘智慧’是指智者所具有的，如無依食施等所說的。 ‘因為無有眼’是說眼睛是比喻，因為以現量見到境界，意思是無漏智慧。 愚者不僅不知修行之法，為顯示不知教法中世間和出世間的原因，說’圓滿佛所說’，即佛所教導的法。 具慧者不僅能通達他人所教導的，也能完全通達正等正覺所說的一切。 為顯示智者僅以一句也能成辦一切應作不應作，而愚者則不能，故依器而說即使一個教導也能成辦義利或損壞義利，如是說’有義之語’等。 比丘們，譬如從虛空降下雨水，遇到鹽田、荒漠、柔軟之地等處，就會成為彼等之功德。同樣，聽聞如來或如來聲聞所教導之法，信解下劣者能通達小義，信解廣大者能通達甚深義等，說此經文。 ‘即使一句’中的’即’字表示無有第二，更何況多句呢？或者’句’是指偈頌的四分之一，如說：‘諸惡莫作’一句能顯義，其義不待他，這是說完全通達句義的意思。 ‘諸法’等整個偈頌或一句能通達四聖諦故。

།དོན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི། ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ། །མཁས་ པ་ཡི་ནི་བྱ་བ་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ཉེ་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླེན་པ་སྟེ། ཙཎྜ་གི་རི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་དེ་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་གིས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དེ། གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ཐུབ་པས་གང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཡི་གེ་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཅིག་གིས་ཚུལ་ཡིན་ཡང་ཉན་པ་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དོན་དང་དོན མེད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་བ་གཅིག་གིས་གསུང་ངམ་གཞན་གྱི་ཚིག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མཉམ་པར་ཡི་གེ་དང་ཚིག་གཅིག་ངེས་པར་མི་སྟོན་ཏེ། འོད་སྲུངས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །བརྟག་པ་ནི་ མཁས་པ་དག་ལ་ཡོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བློ་དང་ལྡན་པ་ཚིག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བར་གྱུར་ལ། ལྷ་སྦྱིན་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འདོན་ཡང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཏེ་འདི་གསུངས་སོ། །ཚིག་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་མེད་པའི་ཚིག་རྐང་ཅིག་ཐོས་པས་སོ། །བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །ཚིག་བརྒྱ་དག་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚིག་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་དུག་ནི་ལུས་ཀྱི་རྨ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཚིག་གཅིག་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དངོས་པོ ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱིས་པ་དག་ནི་ཚིག་སྟོང་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྟོང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཐོས་པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་ལས་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་གོ་བར་མི་འགྱུར་ན་མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགྲར་གྱུར་ཀྱང་ཕན་ འདོགས་པ་ཡིན་ལ་བྱིས་པ་དང་ནི་བཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉིས་ན་མཁས་དང་མི་མཛའ་བླའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚོང་དཔོན་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་བུ་མི་དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བརྟེན་པས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ ཞུགས་ཏེ།རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་བསད་ནས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དགེ་སློང་དག་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་གནས་པར་གྱིས་ལ་དགེ་བ་དང་བསྟེན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ཙམ་ན་འདི་གསུངས་སོ། །མི་མཛའ་བ་ནི་དགྲའོ། །ཉིས་ན་མཁས་དང་ མི་མཛའ་བླའི།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དགྲ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་མི་མཛའ་བ་འདོད་པར་གྱུར་པས་མི་མཛའ་བའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོན་ཀྱང་བློ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པས་འཕྱ་ བས་འཇིགས་ཏེ་བབ་ཅོལ་དུ་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་གསལ་རྒྱལ་དང་ཀ་པི་ན་ཆེན་པོའི་གཏམ་དང་། རུང་ཏྲ་ཁན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་དང་མཛའ་མི་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་པོ་ནི་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བཙོ་བླག་མཁན་གྱི་བུས་ ཐོ་བ་བརྒྱབ་སྟེ།ཕ་བསད་པ་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་བྱིས་པ་ལ་མཛའ་བ་ཡང་སྨད་དམ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་དང་མཛའ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ནི་གྲོགས་པོའི་ཕྱོགས་བོར་ཞིང་གནས་པ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྨོངས་ པས་དམྱལ་བར་ཁྲིད་ཅིང་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།

所謂’具義’，是指與產生特殊所欲果的意義相關聯，應當依據意義而不是文字，這是從經典等中所應當理解的。 ‘行智者之事’是指產生如智者近勝等的事業，因為能夠成就。 ‘不行愚者事’是指愚者，對旃陀山等造作損害，因為是造作罪業的因。 ‘諸佛之語言’是指一切佛陀，如恒河沙數的聖者們以無差別的方式、無差別的文字和詞義，雖然是一種方式，但由於聽者的差別而成就有義與無義。更何況說是一位佛陀的言教或他人的言語呢？一切佛陀平等地不確定顯示一種文字和詞語，在迦葉的教法中顯示蘊的存在。 爲了顯示智者有擇法而愚者則無，所以說’具慧一句’等。僅僅聽聞’嗚呼，諸行無常’這一句話，國王見到了真諦，而提婆達多雖出家誦三藏卻轉生地獄，這就是所說的。 ‘一句’是指聽聞一個獨立的句子。‘具慧’是指有智慧者。‘能知百句’是指能夠了解。‘百句’這個詞是指無量的句子，譬如毒藥依靠身體的一個小傷口就能遍及全身，同樣地，具慧者也依靠聽聞一句而能了悟一切事物。 ‘愚者千句中’是指千句，即使聽聞八萬法蘊，也不能理解其中一句，更何況是更多。 爲了顯示具慧者即使是敵人也能給予利益而愚者不應結交，所以說’寧與智者為敵’等。有一個大商主的兒子依止惡友，與他人妻通姦，被阿阇世王殺死後轉生地獄，基於此因緣，從’比丘們，你們要與善友共住，要親近善法’一直到這裡所說。 ‘非友’是指敵人。‘寧與智者為敵’是指即使具慧者成為敵人也是最勝的意思。就像有人因為想要敵人而投生於敵人家中，然而具慧者因為精通應做與不應做的事，害怕被譏諷而不會輕率行事。 因此，這裡也應當講述勝光和摩訶迦比那的故事，以及龍樹等的事蹟。 ‘不應與愚友’是指朋友是爲了利益。這裡應當舉例說明鑄工之子用錘子殺父的故事。 如果問是否也誹謗與愚者為友，‘與諸愚結友’是因為愚者拋棄友方而住，雖然想要最大程度地給予利益，但因為愚昧而引導趨向地獄。

།ཚིག་ངན་པ་མི་སྙན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ། འདི་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཡིད་རྟོན་ཡང་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ང་ཞིང་གནོད་པའི་གཡང་སར་ལྟུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་དང་མ་སྐྱེས་དགྲའི་ གཏམ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱིས་པ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་སློང་ཞིག་ལ་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་གཉིས་ལ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ གསོལ་བ།བཙུན་པ་བསམས་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་བྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གླེན་པ་ལ་སོགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། ཇི་ཙམ་ན་འདི་གསུངས་སོ། །བྱིས་པ་གང་ཞིག་བྱིས་པའོ་ཞེས། ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱིས་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།ཆོས་མ་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཉིད་མ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ། དེ་ཆོས་མི་ཤེས་ཏེ། བདག་ཤེས་ཀྱང་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱིས་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ལ་ཞིག་མི་ཤེས་ཤིང་བླུན་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ འདིར་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེས་ན་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེས་འདིར་བདག་ཉིད་མཁས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བདག་ཉིད་ཤེས་དང་ཇི་ལྟར་མཁས་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། བདག་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་དང་མཉམ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གིས་ཏེ།དེ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ། །བྱིས་པ་གང་ཞིག་མཁས་སེམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་མི་ཤེས་ཀྱང་མཁས་པར་སེམས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་སྟེ་བདག་ནི་མཁས་པའོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་མཁས་པ་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་རྟོགས་ཤིང་བསྟེན་པ་དག་དང་ མཉམ་པར་སེམས་པའོ།།དེ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ནི་བྱིས་པ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ནི་བླའི། དམ་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་མེད་པ་འདྲ་བའི་གླེན་པས་ནི་བསྟོད་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱིས་ བས་བསྟོད་པ་གང་ཡིན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྡིགས་པ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་འགྱོད་པ་སྐྱེས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལེགས་པར་ གསུངས་ཏེ།བདག་གིས་ནི་སྡིག་པ་བྱས་ཤིང་གང་བདག་གིས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་སོགས་པ་ངན་པར་སྤྱོད་པ་དག་བྱས་ཏེ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་བསམ་པ་ལས། ཇི་ཙམ་ན་རྫོགས་བྱེད་དེའི་ཐད་དུ་འོངས་ཏེ། རྫ་མའི་བུམ་པ་ཆག་པ་བཞིན་དུ་ཤི་ནས་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ སྨྲས་པ་དང་།ཇི་ཙམ་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལྟ་བ་ལོག་པར་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །བྱིས་པས་བསྟོད་པ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་གླེན་པས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའོ། །མཁས་པས་སྨད་གང་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཤིང་སྨད་པའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གང་མཆོག་ཡིན་ཞེ་ན། མཁས་པས་སྨད་པ་ཆེས་རུང་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་དག་གིས་སྨད་པ་ནི་ཆེས་རུང་སྟེ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱིས་པས་བསྟོད་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་གླེན་པ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བསྔགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཐོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱིས་པ་དང་བསྟེན་པ་ལས་བཟློག་ པའི་ཕྱིར།བྱིས་པ་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བྱིས་པ་མི་ཐོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣ་བས་ཐོས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འབད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ངན་ སོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནམ་ཡང་མཐོང་བའི་གནས་སུ་གནས་པར་མི་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཡང་སྔ་མ་གཉིས་སྤང་བར་འདོད་པས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ན་བྱིས་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་དེ་ཐོས་པར་གྱུར་ན་ཅི་ནས་མི་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་འབད་པར་བྱའོ།

不僅是惡語不悅耳等過失，即便說是’這是對他有利的’而信任，也會使他陷入極其危險有害的深淵。在此講述提婆達多和阿阇世的故事。 爲了說明愚人的特徵，故說’某個愚人’等。一位比丘犯戒后，以全身各部向世尊雙足頂禮， 稟告說：‘尊者，我故意犯戒，如同愚人、如同癡人等’，於是說了這些。‘愚人自知是愚人’，這句話有兩種含義， 即不懂法和不瞭解自己。其中，如果他不懂法但瞭解自己，不能說他完全是愚人，因為這是智者的一種表現。有人雖然無知愚笨但瞭解自己的行為， 這裡稱他為智者。因此，通過了解自己而趨入，在此稱為智者。不能說’瞭解自己怎麼能稱為智者呢’，因為’沒有任何功德能與瞭解自己相比’這句話， 這就是具有智慧。‘愚人自以為聰明’，是指雖然不通曉諸法，卻自以為聰明，認為自己是智者，自認為與通達並依止眾多論典的智者 相等。‘他被稱為愚人’，是說此人就是愚人，即極其愚癡的意思。寧可受到聖者的呵責，也不要受到如同無心智的愚人的讚美，爲了說明這個道理，故說’愚人的讚美’ 等。世尊以’愚癡之人’等言詞呵斥提婆達多，他獨自去到寂靜處生起悔意，心想：‘世尊說得對， 我做了惡事，我造作了破和合僧等惡行，該怎麼辦呢？‘這樣想著，來到阿阇世面前說：‘就像破碎的陶罐一樣，死後不會再生’， 於是提婆達多生起邪見，針對這種情況而說此話。‘愚人的讚美’，是指被阿阇世等愚人稱讚。‘智者的呵責’ 是指有智慧者，即如來等所說的呵責。這兩者何者為勝？‘寧可受智者呵責’，意思是說，智者的呵責更為適宜，因為是各種殊勝的因。 ‘愚人的讚美不適宜’，是說從愚人那裡聽到各種讚美之詞並非好事，因為與各種過失相聯繫。因此，爲了完全遠離親近愚人，故說’親近愚人’等。 ‘不要聽聞愚人’，是說要努力做到連耳朵都聽不到，因為即使聽到了，也會因貪慾、嗔恨和惡行等緣故而成為惡趣之因。 永遠不要住在能見到的地方，首先想要斷除前兩種過失的人應當觀察。如果一時無法避免聽到愚人的話，就要盡力做到不見到他。

།དེ་ལ་དེ་ མཐོང་བས་ཀྱང་ཤིན་དུ་སྡིག་པ་ལ་གོམས་ཤིང་སྤྱོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ལམ་དུ་ཡང་གདུང་བར་བྱེད་རབ་ཏུ་གདུང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མ་བསྟེན་གྱུར་པ་ཉིད་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་དང་གནས་གཅིག་ཏུ་ནམས་ ཀྱང་གནས་པར་མི་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྔ་མ་གཉིས་སྤངས་པར་མ་ནུས་ན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། །བྱིས་པ་བསྟེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་བྱིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ་བསོད་ནམས་འདོད་ པ་དང་སྡིག་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ།དེ་སྐྱེད་པས་མངོན་པར་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགྲ་རལ་གྲི་བརྡེག་པར་གཟོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ནོ།དེ་ལྟར་ན་གོང་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཁས་པའོ། །བསྟེན་ན་བདེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དག་ནི་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ཇི་ལྟ་བར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་དང་མ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་དང་རང་ཅི་དགའ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་བདེ་ཞིང་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་བསྟེན་པ་ནི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར གྱུར་བ་དེ་བས་ནའོ།།བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་དེ་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པས་བློའི་འབྲས་བུ་དེས་བློ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དུ་བས་མེ་བཞིན་ནོ། །འདིས་ནི་རིགས་པས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་མང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ ཐོས་ལ་རྟོགས་པའི་བློ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏེ། བསམས་པ་མེད་པར་ནི་ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་འདྲེན་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་ཡོངས་སུ་བླངས་ནས་མཆོག་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པའོ། །བརྟུལ ཞུགས་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་ན་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་དབང་པོ་སྡོམ་པ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་འཕགས་པའི་ ལམ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྡིག་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །གཙོར་འཕགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་བརྗོད་དོ།།རང་གི་བྱ་བ་མཐའ་དག་གི་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་བརྩེ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།གནས་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གང་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་སྐར་ལམ་དུ་ཟླ་བ་ལྟར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་ཇི་ལྟ་བར་བརྟེན་གྱི། སའི་སྟེང་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་དང་ལྡན་པ་དམ་པ་བསྟེན་པ་སྟེ། བྱིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由於見到那個也可能習慣並行持極大罪業，在行走等行境之道上也會造成痛苦，產生極大痛苦。 ‘不應親近’是說不應與愚人同處一處，如果不能斷除前二者，則應當斷除共住一處。 為什麼呢？‘親近愚人是痛苦的’，就是說與愚人共住是痛苦的，因為追求福德與罪業是相互矛盾的事物，由此產生不欲求的果報。 ‘如同敵人’是說比如與持刀欲傷害的敵人共住是痛苦的。‘一切方面’是說一切情況都是如此。 如此，若問與上等人共住不是痛苦嗎？‘堅固’即是智者。‘親近則得安樂’是說依止何者能得安樂，即安樂而住的意思。 ‘如同遇見親人’是說如同遇見父母等親人時隨心所欲，具有自然功德的兒子等相遇時快樂而滿意一樣。因此說’所以’，因為親近愚人不是安樂之因。 ‘堅固’是說具有智慧的意思。或者由於具有堅固性，以智慧的果而了知有智慧，如同以煙知火一樣。這是說明以理獲得的智慧。 ‘多聞’是說通達三藏而有通達的智慧。這是說明由聞思所生的智慧，因為沒有思維則無聞法的果報。 ‘引導殊勝’中，殊勝是由修行所生的殊勝，因為完全領受決定分別支而引導殊勝。 為顯示殊勝智慧生起之處，說’具戒律及禁行’。戒律是遠離自性過失。禁行是遠離制定的過失，具足這兩者。或者是進退戒律，或者是別解脫戒和根律儀，依次配對。 如是由資糧圓滿的力量而現證聖道，故說’聖者’，因為生起見道等道，因為遠離罪業而稱為聖者，如經中所說。 主要說’聖者’是指斷除三界貪慾的阿羅漢。因為已作一切所作，故說’具悲憫他人’，意思是利益他人。 因此說’最勝者’，因為具足自他二利圓滿，應當依止他，即應當親近。 若問是誰？答道：‘善慧’即是無顛倒了悟，意思是智者。 ‘如同星道中的月亮’是說如同月亮依止星宿的道路即虛空，而不是依止地面一樣，應當親近具慧的賢善者，而非愚人。

།དཔེར་ན་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པས་མ་གོས་པའི་ཡར་གྱི་ངོ་ལ་ཟླ་བ་བརྟེན་ཅིང་འཇུག་པ ནི་ཉིན་རེ་ཞིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མཁས་པ་བསྟེན་པ་ཡང་ཉིན་རེ་ཞིང་སྤྲོ་བ་དང་ཡིད་ཚིམ་པ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ རྫོགས་སྷོ།། །།སྡིག་པ་སྤངས་པ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པས་འཁོར་བ་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚོམས་འདིའི་འོག་ཏུ་དེ་བཤད་དོ། ། རུས་སྦལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཉན་ཡོད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆུ་ཀླུང་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན་ཆུ་བོའི་ཕྱོགས་ནས་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་བྱུང་སྟེ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སོང་ངོ་། །ཝ་ཞིག་གིས་དེ་མཐོང་སྟེ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འབྲངས་སོ། །དེས་ཀྱང་དེ་མཐོང་སྟེ་རང་ཉིད ཡན་ལག་རྣམས་ཁོག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་གཟིགས་ནས་དགེ་སློང་དག་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་ཝས་འཇིགས་ནས་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ཁོག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཅག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ།།རུས་སྦལ་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་ལྟ་བུར་རོ།།ཡན་ལག་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་མགོའི་ཚུལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ཁོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁམ་བོར་ཁ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ལ་ལུས་བཅུག་པ་སྟེ། ལུས་བསྡུས་པ་ནི་བཅུག་ པ་དང་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་ན་ཡན་ལག་ལྔ་སྦུབས་ནས་ཕྱུང་སྟེ། ཅི་འདོད་པར་རྒྱུ་བ་ལས་ཝ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་མཐོང་ན་ཡན་ལག་སྦེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ནང་ བསྡུས་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་འདིར་དགེ་སློང་ངོ་། །བསྡུས་པ་ནི་བཟློག་པ་སྟེ། ཡུལ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལས་བཟུང་ཞིང་ནང་དུ་སྦ་བ་ཉིད་དེ། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།སེམས་དབེན་པ་བསྟན་ནས། ལུས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕ་དང་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟེན་པ་སྟེ་མི་གནས་པའོ། །འཚེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། གཞན་ ལ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་སློང་བས་གནོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་ཆོག་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །འདིས་ནི་འཕགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ནས་འདིའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་རིམ་གྱིས་ཟག་ པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཡིན་གྱི།གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བའི་ཕྱིར། སུ་ཡང་སྨོད་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་སྨོད་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་འདིར་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཡང་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་མཐོང་བ་ལ་ནི་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྨོད་པར་བྱེད། གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལམ་བརྟེན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་ངོ་། །དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ལམ་ཐོབ་ པར་ཟག་པ་མེད་པ་རྙེད་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྨོད་པ་མེད་དོ།

比如在秋季時節，天空無有遮蔽的上弦月，日日增上圓滿；如是親近賢善智者，也會日日增長歡喜、滿意和信心等。這是其義。《親友品》第二十五品釋論圓滿。 不僅要斷除罪業和親近善知識而在輪迴中獲得圓滿，而且能獲得一切義利無上的涅槃。爲了成就此義，此品之後解說彼義。 所說’龜’等，在舍衛城時，世尊行至河邊時，從河中出現一隻龜前往覓食。一隻狐貍見到它便追逐欲食。龜見到狐貍后將四肢縮入殼中。世尊見此對比丘們說：‘如同龜因懼怕狐貍而將四肢縮入殼中，你們也應當如是’等。依此而說此教言。 ‘如龜’是指如同龜類。‘肢體’是指手、腳和頭等身體的五肢。‘自己的殼中’是指自身的殼中合攏，即收攝、隱藏身體之義。因為它在覓食時伸出五肢行走，見到狐貍等危害時便隱藏肢體。 如是,‘比丘收攝意的分別’等所說，此處比丘是為涅槃而出家者。‘收攝’是指遮止，即從境上收攝並內藏，是與意門相關的外在貪慾等分別。 說明心遠離后，為說明身遠離故說’無所依止’等。不依止父母、子女、妻子等，即不住著。‘無害’是指不擾他人，不以乞求法衣等而損惱他人，以少欲知足而修行。此說明住于聖種后，為說明其果故說’于涅槃’等。 他以漸次無漏道的修行，斷除見斷和修斷的煩惱而趣入涅槃，即獲得有餘依涅槃。為說明唯以無漏道而般涅槃，非由他道故說’誰亦不誹謗’。因為不誹謗故此處說明道果之因，由此證悟無餘依真實性故不再得苦等。 見到此者如何誹謗？其他人依止初禪而斷除欲等一切不善分別。其後依止第二禪等道，即依止初禪等而斷除初禪地的分別。依止彼等定而不貪著。從彼出定后也不損惱他人。從彼獲得無漏道而得涅槃道，于涅槃道無有誹謗。

།དེ་ལ་འདིར་ཀུན་ནས་འཁྲུག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ དུ་འཁྲུག་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། ལམ་ལ་སྨོད་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གོ། །འཁྲུག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྤངས་ནས་ནི་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཅིང་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ལ་འཚེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཟོད་པ་དཀའ་ཐུབ་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ལ་མོས་པ་ཚིག་ལ་མི་བཟོད་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ཡང་དང་པོ་བསྟན་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་རྒྱལ་གྱི་རུས་ཀྱི་ཚ་བོ་རྩོད་པ་དག་བྱེད་ཅིང་མི་བཟོད་པ པ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཟོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ གཞན་དག་གིས་རྣམ་པ་དུ་མར་གཤེ་བ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྩོད་པ་བཟོད་པའོ། གསུམ་པས་ནི་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པའི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བཟོད་པ་དཀའ་ཐུབ་མཆོག་ཅེས་སངས་རྒྱས་གསུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་ཐུབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པར་གདུང་བར་བྱེད་པས་དཀའ་ཐུབ་པོ། །འདིར་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་བརྗོད་དོ། ། གཙོར་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་འདིའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བཟོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཆོས་ལ་བརྟགས་ནས་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་དེ་ནི་བཟོད་པའོ། །དེས་ནི་གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཐོབ་ པ་འདི་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པས་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ།།དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་དཀའ་ཐུབ་གཙོར་འཛིན་པ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཀའ་ཐུབ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པ་དེས་ནི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐར་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་ པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསླབ་པ་བླངས་ནས་ནི་གཞན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན་གཞན་དུ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་གང་ཡང་ གཞན་ལ་གནོད་པ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་དགེ་སྦྱོང་གི་མིང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་སྦྱོང་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གཞོལ་བར་བྱས་པས་ཀྱང་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་མི་དགའ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཞན་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཞན་ལ་འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་ནའོ།

在此處宣說四種普遍動亂，什麼是四種呢？煩惱分別的普遍動亂、無煩惱分別的普遍動亂、貪著禪定之味的普遍動亂、誹謗道法的普遍動亂，這就是四種普遍動亂。斷除這四種動亂后，即可獲得最極寂靜的涅槃，並完全證入涅槃。 關於’無害於他’的教說，為何一切經典中都讚歎無害於他呢？如說’忍辱為最勝苦行’等。正等覺毗婆尸佛的聲聞弟子雖喜好嚴厲的苦行卻不能忍受言語，為對治此過失，首先宣說了這個別解脫。其他人說，有一位王族後裔喜好爭論且不能忍耐，爲了調伏他而說此法。 忍辱有三種：忍受他人加害、安住于苦、法思維忍。其中第一種是忍受他人以各種方式辱罵、毆打等。第二種是忍受寒熱等和諍論。第三種是對無我法的忍受。 關於忍受他人加害和安住于苦的忍辱，佛說’忍辱為最勝苦行’。所謂最勝苦行，是指能焚燒煩惱的苦行。此處苦行一詞主要是指出家，因為出家是這種忍辱的根本。如經中廣說：‘諸比丘，此中安住于忍辱的本性即是忍受寒熱等。’ 關於其果報，就法思維忍而言，‘忍辱即是最勝涅槃’，即觀察法而不變動安住，這就是忍辱。由此也能獲得涅槃，以無漏忍為先導而獲得，這是如來所說的最勝。經中說：‘諸比丘，以聖智斷除者因無退失故。‘這是遮止執著苦行為主。 由忍辱能獲得涅槃，因為這是所追求的目標。執著苦行為主者則不能成就，因為那是輪迴之因。為何說忍辱是最勝苦行呢？以解脫心出家者是無害於他的，如此捨棄在家生活，受持種種如來學處后，即使對加害者也不報復，更何況其他。 若有人雖出家卻以加害他人為主，則不配獲得沙門之名，因為與四種令人成為沙門的法相違背。若有人說，即使行持善法也會令不善之人不悅，因此會傷害他人。對此回答說，所謂’害他’是指以身語加害他人。沙門雖應無害於他，此處是說若行害他時。

།ངག་གི་འཚེ་བ་ནི་སྤོང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཚིག་རྩུབ་ཅི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྒྱལ་རིགས་རུས་ཀྱི་ཚ་བོ་དེ་ཉིད་འཐབ་ཀྲོལ་བྱེད་ཅིང་ཚིག་མི་བཟོད་པ་ཉིད་ལ་བསྟན་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །ཚིག་རྩུབ་ཅི་ཡང་སྨྲ་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཅི་ལ་ཡང་བརྩམ་པ་མེད་ཅིང་རྩུབ་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་ན་སླར་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཚིག་རྩུབ་པ་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ལན་དུ་ཚིག་རྩུབ་པ་མང་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་གཞན་མང་པོ་ལ་གཅིག་གིས་སྨོད་པར་བྱེད་ན་གཞན་མང་པོས་ཀྱང་གཅིག་ལ་སྨོད པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ཕན་ཚུན་ཚིག་རྩུབ་པས་སྨོད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ། འཐབ་གཅུགས་ཚིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཐབ་གཅུགས་ནི་འཁྲུག་ལོང་ངོ་། །དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་རྩུབ་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། རྩུབ་པས་ནི་ཕལ་ཆེར་མདོག་ངན་པ་དང་དབྱིབས་ངན་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རང་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱང་སྨད་ཅིང་རིགས་ངན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ རེ་ཞིག་བཞག་གི་།ཚེ་འདིར། དེ་ལ་ཕྱིར་ཡང་ཆད་པས་གཅོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཚེ་བ་བྱེད་པ་ལ་སླར་ཡང་ཉེ་བར་གནོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་གཤེས་པ་དང་བརྡེག་པར་གྱུར་ཀྱང་སླར་མི་གཤེ་ཞིང་མི་བརྡེག་ཀྱང་ཡིད་གདུང་བར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་གཤེ་ བ་དང་རྡེག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྨད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདག་གིས་ཕར་བྱས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཚིག་རྩུབ་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབས་ཏེ་བདག་གིས་སེམས་སམ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕར་བྱས་ན་དེ་གདུང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཁར་བའི་སྣོད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་མཐུག་ཅིང་ཆེ་བའི་འཁར་བའི་སྣོད་ནི་འཁར་བའོ། །དེ་ལ་ཤིང་དང་སོར་མོ་ལ་སོགས་པས་བརྡུངས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་རྩུབ་པ་འབྱིན་ཅིང་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་འདོད་པའི་རྫས་ཀྱི་ཚུལ་གསལ་ བར་བྱད་དེ།གསེར་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ལ་བརྡུངས་ན་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཡང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་བརྟན་ནས་བདག་དང་གཞན་གདུང་བར་བྱེད་དེ་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་ཕར་བྱས་པས་མི་འདོད་པའི་འབྲས་ བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།འཁོར་བར་སྐྱེ་དང་རྒ་བ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ནི་སྲིད་པའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནི་དུས་རིང་པོའོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བདག་གིས་ཕར་ནི་མ་བྱས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་རིང་བོར་མི་ཐོགས་པར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་འཐབ་མོ་མི་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཐབ་མོ་སྤངས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ནི་ཉེ་བར་ཞི་སྟེ། དེས་ན་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནད་མེད་རྙེད་པའི་དམ་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་ཤིང་འབྱོར་པ་ཆེ་ལ་སེར་སྣ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ ནད་ཀྱིས་བཏབ་བོ།།དེ་སྨན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡང་ནོར་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དེ་སྨན་བས་བསམས་པ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་ནོར་མང་པོ་རྙེད་ན་ནི་འདིའི་གསོ་བ་ལེགས་པར་བྱའི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་སོ།

言語的傷害是難以斷除的。爲了遮止這個，所以說’任何粗語’等等。對於那位王族後裔爭吵不休且說話不能忍受的人，爲了教導他而說了三個偈頌。 ‘不說任何粗語’是指對任何言語都不起執著，你不應說粗暴的話。為什麼呢？‘說了又會說’是指因為對他人說了粗語的話，對方也會以粗語迴應。就如同一個人辱罵眾多人時，眾多人也會辱罵那一個人。因此彼此以粗語辱罵而行動。爲了說明這個而說： ‘如果爭吵語言痛苦’等，爭吵是指打鬥。引發爭吵的語言就是粗語的意思。這大多是痛苦的因，所以是痛苦的。粗語大多會導致投生為容貌醜陋、形體醜陋。自己的親屬也會受辱罵，會生為低賤種姓等。暫且不說來世的痛苦，在今生’對此又受懲罰’是指對傷害者又會遭受損害。 即使被辱罵和毆打，不回罵也不還手，但心中痛苦，那個辱罵和毆打自己的人也是應受呵責的。爲了說明這個而說’如果我對他做’等。如果對他人以粗語等行為，自己思維或自己對他做，那就是在製造痛苦。 這又是如何呢？‘如同瓦器’是指厚重的瓦器就是陶器。用木頭和手指等敲打它時，它自身會發出粗糙的聲音而變得混亂，顯露出不悅的物質狀態。若敲打金器等則不會如此。同樣，凡夫也會因不悅而使自己和他人痛苦，聖者則不會如此。 爲了說明自己對他人所做會帶來不悅果報而說’輪迴中生與老’等。以生與滅二者為標誌即是有。長久是指長時間。經歷是指親身體驗。 爲了說明白分而說’我若不對他做’等，這個前面已經解釋過了。爲了說明這樣做的功德而說’將獲得涅槃’等。眾生將獲得解脫，不久將證得涅槃的意思。 ‘如此爭鬥不會生起’是指遠離心亂等。以遠離爭鬥為先導而得以寂靜，因此自身將證得涅槃。爲了說明一切安樂中涅槃最殊勝，所以說’無病得殊勝’等。 南方有一位國王非常富有而且非常吝嗇，他生病了。他連醫藥費都不願支付。醫生想：如果我能得到很多財物，就好好醫治他，否則就不醫治。

།རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོས་ཀྱང་བསམས་པ། གལ་ཏེ་ན་ཚོད་ ཤིན་ཏུ་རྒས་པ་འདི་ཤི་བར་གྱུར་ན་འདིའི་འགྲན་ཟླ་གཉིས་འདིས་འཇིགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དང་བདག་དགའ་མགུར་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ།།འགྲན་ཟླ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེས་ཀྱང་གཏམ་དེ་ཐོས་ནས་འོངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ཤི་བར་གྱུར་ན་ བདག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་སྤངས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཁྱེན་ནས་དེར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གཤེགས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་ སོ།།དེ་དག་གིས་ཚིག་རྐང་རེ་རེ་ཐོས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་གསོ་སྦྱོང་གི་དུས་སུ་ཟས་[(]འདྲིམ་[,]འབྲིམ་[)]པས་བྲེལ་ཏེ་དུས་ཡོལ་ནས་ཟས་ཆད་པ་ལས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པར་གྱུར་ཏེ། དཀའ་ བ་ཆེན་པོས་ནད་སོས་པར་གྱུར་ཏོ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉི་མ་ལ་དེའི་ཡིད་གཅུགས་པའི་ཚོང་བ་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དུ་མ་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་སོ། །དེས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། བདག་ནི་ནད་ཆེན་པོ་ལས་སོས་ལ། ཡིད་གཅུགས་པའི་ཚོད་པ་འདི་ཡང་ནོར་མང་པོ་མཐའ་ཡས་པ་རྙེད་དེ་འོངས་ པས་འདི་ཡང་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པས་གང་གིས་བདག་དགའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།གང་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བཤོས་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ནས། ཇི་ཙམ་ན་དེ་ལས་ཀྱང་ནོར་བླངས་ཏེ་བཞེས་པ་གསོལ་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་སྟེ། ནད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནད་མེད་པའོ། །ནད་ནི་ནད་གཞི་ཆ་མ་མཉམ་པ་ཡིན་ལ་ནད་མེད་པ་ནི་ནད་གཞི་ཆ་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས སོ།།དེ་ནི་རྙེད་པའི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རྙེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་དོན་དུ་ཡང་ནོར་ཐམས་ཅད་ཡོངས་གཏོང་བར་སྣང་བས་སོ། །མཛེས་ཤིང་གསལ་བ་གང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྙེད་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །ཆོག་ཤེས་པ་ནི་ནོར་གྱི་དབྱིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་གོས་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཆོག་ཤེས་པ་སྟེ།གཞན་འདོད་ཅིང་རེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ནོར་ཆེས་མཆོག་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོག་མེད་ཕྱུག་པོ་ཡིན་ཡང་རྟག་ཏུ་ཕོངས། །ཆོག་ཤེས་དབུལ་པོ་ཡིན་ཡང་རྟག་ཏུ་འབྱོར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། རྙེད་པ་དང་ནོར་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཞུག་ཏུ་རུང་བ་ནི་ནོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡིད་གཅུགས་བཤེས་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་བློས་འཁུ་བའི་དོགས་པ་མེད་ཅིང་བག་རྐྱོང བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།དེ་བས་ན་ཡིད་བརྟན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་བཤེས་ཀྱི་མཆོག་གམ་གྲོགས་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་འདས་པ་བདེ་བའི་ཕུལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་གཡོགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐར་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཡང་འདོད་པའི་བདེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ནད་མེད་པ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ མཆོག་ཡིན་ཏེ།ཡང་བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་བདེ་བ་ནི། །འབད་པས་བསྒྲུབས་ཀྱང་མནོག་ཆུང་ཞིང་། །བདེ་བ་མེད་ལ་འཇིགས་པ་དང་། །འཕགས་པས་དེ་སྤངས་བྱང་གྲོལ་འདོད། །ཅེས་སོ། སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་པས་ནི་ཐར་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་མཉན་ཡོད་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གཤེགས་པ་ན་རྐུན་པོ་ལྔ་བརྒྱ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་བཅད་དེ་གྲོང་གི་འོབས་སུ་བཅུག་ པ་གཟིགས་སོ།

王妃也想道：‘如果這個年事已高的人死了，那麼我就可以和他因為害怕這個人而出家的那個對手一起享受愛慾之樂。’ 那個出家的對手也聽到這個訊息后前來，心想：‘如果這個人死了，我就放棄出家，享受王位的快樂。’ 世尊知道調伏他們的時機已到，就用神通來到那裡，按次第攝受他們后說了這些話。 他們每聽一句偈頌就獲得了預流果。 其他人則是在給孤獨園八關齋戒時因為忙於分發食物而過了時間，斷食後生病，經過很大的痛苦才痊癒。 就在那天，他信任的一個商人從海上帶來許多珍寶回來。 他這樣想道：‘我從大病中痊癒，而且我信任的這個商人也帶回了無量的財富，這也是我的受用，我應該做什麼才能讓我歡喜呢？我應該邀請世尊和比丘僧眾三個月供養飲食，以此獲得解脫的快樂。’ 於是從那裡取了財物供養后，說了這些話。 ‘無病’是指沒有不平等，因為無病性本身就是無病。病是指病因不平衡，無病是指病因平衡，這是詞義。 這是最殊勝的獲得，因為沒有比這更殊勝的獲得，為此可見捨棄一切財物。美好清凈之處即是獲得的詞義解釋。 ‘知足是財富’是指以粗劣衣物等知足，因為其他貪求期望之心是追求最上等財富，如說：‘不知足的富人常貧窮，知足的窮人常富足。‘這是詞義。 如果問獲得和財富有什麼區別，獲得是指如得到等，財富是指可以儲存的，等等。 ‘信任是友人中最勝’是指以信任之心沒有猜疑顧慮，‘放心’是此處詞義的補充。 因此，可以信賴的是最勝友或特殊朋友。 ‘涅槃是快樂之最’是指遠離生的遮蔽，涅槃即解脫的意思。 這也是無上的快樂，因為遠離三種痛苦，所說的欲樂是世間的。 如是無病、獲得等一切之中涅槃最殊勝。 又說：‘世間的快樂，雖勤求獲得卻利益微小，無樂而有怖，聖者舍此求解脫。’ 爲了顯示通過了知苦而獲得解脫，所以說’諸行’等。 世尊與隨從具壽阿難在舍衛城為乞食而行時，看見五百盜賊手腳被砍后被扔在城壕中。

།དེ་དག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་སྟེ། ཉམ་ཐག་པའི་ང་རོས་བདག་ཅག་ནི་ལྟོགས་ཤིང་སྐོམ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བོས་པ་དང་། ཇི་ཙམ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ནས་མགོན་མེད་ཟས་ སྦྱིན་གྱིས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བས་ཚིམ་པར་བྱས་སོ།།དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ནས་འདིར་འོངས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་མ་རུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པས་སོ། །འདིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཤད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཁྱབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ནད་ཀྱི་ནང ན་བཀྲེས་མི་བཟད།།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ནད་དེ། དེའི་ནང་ན་མི་བཟད་པའི་ནད་ནི་བཀྲེས་པ་སྟེ་བྲུ་བ་ཚ་བའོ། །རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་། ལེགས་པར་གསོར་མི་རུང་བ་དང་། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་བཀྲེས་པ་དང་མཉམ་ པའི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ།།དེ་ལྟར་ཇི་བཞིན་ཤེས་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་རྟོག་པར་བྱས་ནའོ། །མྱ་ངན་འདས་ པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེས་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཞོལ་བ་དང་། དེ་ཡང་ངེས་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཆོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ཉུང་ཟད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་སུ་དག་ཅུང་ཟད་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ནི་འཐོབ་པ་སྟེ། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་བསམ་ཡས་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་ པ་སྟེ།ངན་པར་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་མ་འགགས་པ་བདག་གིས་ལྷའི་མིག་གིས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་གསུམ་མཐོང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་དོ་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བཤད་པས་སོ། །དེ་ལྟའི་ཉེས་དམིགས་ རྟོགས་གྱུར་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གནོད་པའོ། །མྱུར་དུ་མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན། ཉེས་དམིགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་དུ་རྒྱུ་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཆད་པར་སྨྲ་བ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་པ་ལ་ དེ་ནས་དེ་མངོན་པར་དད་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པོ།།གཉིས་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་དང་བཟློག་པའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ ལ་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྟེ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རོ།།གང་དག་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་འདི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་རྒྱུ་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་གི་སྒྲ་ནི་འདི་ལས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྡོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མྱ་ངན་འདས་འགྲོ་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། འཇིགས་པ་མེད་པའི་གྲོང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བསམ་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་ལེགས་པར གསུངས་པ་ལས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།ཆོ་ག་ལས་གནས་པ་དང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཚོགས་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་སྟེ། སྲིད་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།

他們也見到了世尊，以悲慘的聲音喊道：‘我們已經飢渴交加。‘這時世尊說了兩個偈頌，世尊說完后，無依食施以飲食使他們滿足。他們對世尊生起清凈心後命終，轉生於三十三天，來到此處獲得預流果。 ‘諸行’是指一切有為法。‘痛苦不善’是指勝義中能令人苦惱，與聖者不相順。這裡說明遍及一切有為法的苦。爲了顯示遍及一部分的苦而說：‘諸病中飢餓最難忍’，即產生苦受的身體狀態的病，其中最難忍的病是飢餓即腹中饑熱。因為經常相隨，不能善加醫治，以及遍及的緣故，沒有任何身受能與飢餓相比。 ‘如是如實知’是指對苦受狀態及其他狀態如實了知而思維。‘涅槃為最勝’是指獲得解脫即為最勝。若有諸行則趨向惡趣之苦，且必定不得解脫，因此應當修習最勝涅槃，為顯示此義而說：‘善趣所往甚微少’，即有情中稍許能往生善趣者極為稀少，因為行善者極少。 ‘惡趣所往無量數’是指以多種方式往生惡趣，因為造作惡業者無量無數。如聖者無著所說：‘我以天眼見三種無量：佛的化身、中陰身、往生惡趣者。’ ‘若知如是過患已’是指前述的過患。‘速得涅槃’是指很快獲得涅槃，以修習聖道現證時，將遠離一切過患。 若問涅槃是否無因而得？‘善趣所往有因緣’等偈頌回答。對於大遍行論師，針對其斷見而說此偈，之後他生起信心出家獲得阿羅漢果。這兩者都是有因的，即趣入和還滅。首先就初學者而言所說：‘善趣所往有因緣’，即有正因者，這是行為的差別。凡是往生善趣者，無有善行之因則無此果。 ‘惡趣所往具因緣’中的’和’字是表示與惡行相連。就還滅而言，‘涅槃所往有因緣’，即凡是前往無畏城涅槃者也非無因，因此應以善意親近善知識，于善說生起歡喜，住于軌則，趣入聞思修，以大資糧獲得涅槃，即是還滅輪迴。

།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དོར་བ་དང་བླང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་དང་འགྲོ་བར་གྱུར་པ་འདི་དག་ནི། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དེ་དང་དེ་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་གང་ནའང་རྒྱུ་མེད་མེད་མོད་ཀྱི། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་རྒྱུར་བཅས་ ཡོད་མི་རིག་།ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནགས་ཚལ་མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མཉན་ཡོད་ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་རི་དགས་འཛིན་གྱི་མའི་ཁང་པ་ན བཞུགས་ཏེ།དེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནུབ་མོ་མཐོངས་ཤིག་ན་འཆག་ཅིང་བཞུགས་པ་ན། རྒྱུ་སྐར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་འགྱུར་བ་དག་གཟིགས་ཏེ། སྦལ་མགོ་ལ་ཡུན་ཇི་སྲིད་ན་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེས་ཀྱང་དེ་ལ་བལྟས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ འདི་དག་ནི་ཉམས་ཏེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཆར་འབབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་།ཞག་ལྔ་དང་དྲུག་དང་ཇི་སྲིད་ཞག་བདུན་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གནས་མལ་དག་བཀབ་ལ་སྦོས་ཤིག་དང་། དི་རིང་ཉིད་ ཆ་ག་པའི་ཚོགས་འདུས་པ་ལྟ་བུའི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་གང་གིས་ཁྲུས་བྱས་པ་དེ་ནི་འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྦལ་མགོ་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་ཀྱང་གཡོ་ཞིང་མི་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།ཇི་ཙམ་ན་སྦལ་མགོ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ནགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་འགྲོ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་རི་དགས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་དང་ཤ་ར་བ་དང་པྲི་ཐ་ཏ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྲོ་བ་ནི་གནས་པའོ། །གྲོང་ལས་བསྐལ་ཞིང་རིང་བའི་གནས་ནི་ནགས་ཚལ་མི་ཆོག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ ནི་མི་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དང་གནས་དང་ཡིད་བརྟན་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཁའ་ལ་བྱ་རྣམས་འགྲོ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། ནེ་ཙོ་དང་ཤ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ ལས་སྐྲག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་པས་འབྱེད་འགྲོ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་དག་གི་ཆོས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་པས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུང་རབ་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ ལྟ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ནས་གང་གི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པར་རོ།།འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །གང་ཟག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་ནུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་བློ་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མཉན་ཡོད་ན་བསྟི་གནས་ཀྱི་ཁང་པར་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་འདུས་ཤིང་འཁོད་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་གོས་ཀྱི་ལས་ལའོ། །དགེ་སློང་གཞན་ཞིག་ནི་བསྟི་གནས་ཀྱི་ཁང་པར་འཇུག་ཏུ་མི་འདོད་དེ། བྱ བ་དང་བྲེལ་བས་དགེ་སློང་རྣམས་འདི་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་ནོ་ཞེས་འཕྱ་བར་བྱེད་དོ།

‘這一切都有因’這句話是指所有取捨性質的事物都是有因的。正如所說：‘所說的教法和眾生，都是緣起而成的，世間無論何處都沒有無因的，但世間人不知有因。’ 爲了說明通過了知真如之因而趣向涅槃，所以說’在最勝林中’等。 世尊住在舍衛城東方鹿子母講堂。一天晚上，世尊在露地經行時，觀察到星宿執行變化，便問蛙頭：‘過多久會下雨？‘蛙頭觀察后回答說：‘這些世間將衰敗，十二年內不會下雨。‘五六天後乃至第七天，世尊對比丘們說：‘把臥具遮蓋好，今天就會下像傾盆一樣的大雨。凡是在這雨中沐浴的人，將不會生瘡皰等疾病。‘並說：‘由此可知，蛙頭星宿是無常的，生命也是動搖不定的。‘不久，蛙頭證得阿羅漢果。這是所說的。 有四類眾生：住林者、行空者、思擇的凡夫、阿羅漢。他們的行處也有四種。其中’鹿行’是指兔子、羚羊、鹿等。‘行’是指住處。遠離村落的處所是最勝林。因此，這些是異於人類的怖畏者的依處、住處和可靠處所。 ‘諸鳥行空中’是指鷹、鶴、鸚鵡、八哥等在空中飛行的鳥類，因為它們害怕時可以依靠空中。 ‘擇法者而行’是指以此擇法而行，即能將種種不同的法確定為一的人，也就是具有智慧者的意思。他們的法行是依靠觀察自相共相，因為具有相應性，以及因為喜好通達經教。 諸聖者觀察四聖諦法為最勝。這是說明涅槃之因后，爲了說明其功德，所以說’阿羅漢趣涅槃’，即是說那些已經降伏煩惱敵的人趣向無餘涅槃。 ‘行’是指趣向於此，表明已獲得者不會退失。如果問：補特伽羅能否證悟涅槃？答：通過精進修行和具足智慧可以。為什麼呢？所以說’此中精進’等。 在舍衛城的住處房舍中，眾多比丘聚集安住，即是爲了處理法衣事務。有一位比丘不願進入住處房舍，因為忙於事務，其他比丘譏諷說：‘這是懈怠者。’

།ཇི་ཙམ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་དགེ་སློང་འདིས་ཅི་ཡང་མ་སྨྲ་ཤིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིས་ནི་སེམས་ལྷག་པ་བཞི་ཐོབ་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་འདི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེའི་དོན་ཡང་འདིས་ཐོབ་པོ་ཞེས་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པའི་གང་ཟག་གིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པ་ནི་འདི་ལ་ལེ་ལོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དག་ལས་ཏེ་རྟག་ཏུ་བྱ་བའི་དགེ་བའི་བྱ་བ་དག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཞན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་བླུན་པས་རིགས་པས་འཐོབ པའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡང་དག་པར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཤེས་པ་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཤེས་རབ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །གང་དེ་འདིས་ཇི་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཤེ་ན། མདུད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་གཏུབས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་མ་ལུས་པར་བཅད་པ་གང་ལ་ཡོད་ པའོ།།མི་འཐོབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་ཤིན་དུ་བྱ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ན། ཕལ་གྱིས་ཤེས་པར་ག་ལ་འགྱུར། མདུད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་གཏུབས་པ། །ཞེས་བསྟན་པ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞི་བའི་རྣམ་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཁྱོད་ཀྱིས་གྲུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དབྱར་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བཞུགས་ནས་གང་གཱའི་ངོགས་སུ་གཤེགས་པ་ན་དེ་ནས་གྲུ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤན་དྲངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲུ་འདི་ལ་གཤེགས་སུ་གསོལ་ ཞེས་ཞུས་པ་དང་།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་གྲུའི་སྟེང་དུ་གཤེགས་པ་དང་། གྲུ་ཆུས་ཁེངས་པར་གྱུར་པ་ལས་གྲུ་པ་རྒན་པོས་གྲུ་པ་གཞན་ལ་སྨྲས་པ། གྲུ་འདིས་ཅི་ནས་ཀྱང་མི་ནུབ་པ་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པ་ལས་ཇི་ཙམ་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་གསུངས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུས་ཁེངས་པའི་གྲུའོ། །ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོར་ཞིང་པོར་བ་སྟེ་གང་ཆུ་འདི་ཕྱི་རོལ་དུ་བོར་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཡང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་ནི་གྲུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེ་ བར་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས།དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་སྤོངས། །ཞེས་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་པའོ། །སྲེད་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ པའི་སེམས་ཅན་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའོ། །ཡང་ན་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཐོས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་བར་གྱུར་ཏོ། །མྱ་ ངན་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་བསྟན་པ་ལ། ཅི་འདིས་དུས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་མ་འོངས་པའི་ཚིག་གི་སྒྲར་ཡང་བརྗོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་ནང་དུ་ནི་དུས་ གསུམ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།སྔོན་ཆད་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཨུ་རུ་བིལ་བ་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། གང་སྔོན་བདག་ གིས་བྱུང་བ་དེ་དང་ནི་བྲལ་ལ།གང་གིས་དེ་ལྟར་གནས་པ་འདིས་ནི་སྐྱེས་པའོ། །གང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་གསུངས་སོ། །སྔོན་ཆད་བྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་གནས་པ་དག་ཏུ་ཡང་འདུས་བྱས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

當時世尊說道：‘比丘們，這位比丘什麼也不要說。為什麼呢？因為他已獲得四種殊勝心，他已經獲得了出家的目的。’ 所謂’此處’是指，因為這涅槃不是懈怠者所能證悟的，懶惰的人也無法證悟。‘精進薄弱’就是指懶惰的意思。因為對於經常應當做的善業沒有精進所引導的修行。 ‘智慧淺薄’是指具有微弱智慧，因為極其愚鈍而缺乏依理獲得的智慧。 ‘無知’是指缺乏由如來教法正確聞思等力而生起的殊勝智慧，即是無智慧，這表明他沒有聞所生等智慧。或者是按次第說明世間和出世間的智慧。 怎樣才能證悟呢？‘斷除一切結’是指斷盡所有束縛。 ‘不得’是指獲得斷除一切煩惱的意思。這是極其難行的事，怎麼能被普通人所知？ 爲了顯示’斷除一切結’所說的完全寂靜的形相，因此說’你這船’等等。 世尊在波羅奈度過雨安居后前往恒河岸邊時，船伕邀請世尊說：‘請世尊登上這艘船。’ 於是世尊與聲聞眾一起登上船，船被水灌滿后，年老的船伕對其他船伕說：‘務必使這船不會沉沒。‘之後世尊說了這番話。 ‘這個’是指被水灌滿的船。‘倒出’是指傾倒排出，即將水倒出船外。 ‘如此便會輕盈’是指用這種方法船就不會沉沒，而能安穩到達彼岸。同樣地你們也要’如是斷除嗔恨貪慾’。 ‘貪慾’是說明一切界的詞語。‘嗔恨’是與欲界相關。針對沉溺於貪愛行為的眾生而說斷除貪慾。對其他的則說斷除嗔恨。或者說貪著和憤怒常常造成傷害。聽聞此法獲得預流果。 ‘將得涅槃’，對此，是否屬於時間範疇，為何用未來時態來表達？爲了依此開示其他，即是說明涅槃中包含三時，因此說’過去所生不再生’等等。 世尊在優樓頻螺成正等覺不久，如是思維：‘已經遠離過去所生，如是安住而生起。所謂無為即是解脫，它無生、不生、將不生。‘直至說此。 ‘過去所生’是指在過去世中所生起的有為法，因為是有生之法。

།དེས་ན་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་ སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་དག་འདུ་འཕྲོད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྲུབ་པ་དག་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིའོ། །འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འདི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གྱི་སྒྲའོ། །ང་ནིའང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས། །མ་བྱུང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། །ད་ལྟར་འབྱུང་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་།རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་ནི་ད་ལྟར་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུས་གསུམ་དྲན་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་གསུངས་སོ། །མཐོང་བ་ཡིན་པས་བལྟ་བའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་འདི་དཀའ་བས་མཐོང་བ་ཡིན་པས་བལྟ་དཀའ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་དཀའ་བས་མཐོང་བ ཡིན་པས་བལྟ་དཀའ་སྟེ།དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོའི་རིམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་དཀའ་བས་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །མཐའ་མེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་སྟེ།འདིར་མཐའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་རྒོལ་ཏེ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་ མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དུ་མར་འདོད་དོ།།གཞན་དག་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་འདོད་པའོ། །བདེར་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་ཡོད་བཞིན་དུ་རྨོངས་པས་ བསྒྲིབས་ཏེ་དག་བྱེད་དུ་འདོད་པ་དེ་མ་མཐོང་ངོ་།།འདིས་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་དེས་ངེས་པའོ། །འདིས་ ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེས་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའོ། །སྲེད་དང་དགའ་བ་མེད་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྲེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཡང་སྲིད་པ་འདོད་པ་ནི་སྲེད་པའི་དགའ་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་བདེན་པས་ཤེས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ ལམ་གྱིས་སོ།།མཐོང་བ་ནི་མཐོང་པའི་ལམ་གྱིས་དགའ་བ་མེད་པར་རོ། །ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །ཡང་ན་བདེན་པའི་སྒྲས་ནི་ བདེན་པ་རྣམ་བཞི་བསྟན་ནོ།།དེ་བལྟ་དཀའ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་མེད་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །བདེར་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་སོ། །རབ་ རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་སོ།།འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ནི་མཐར་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་དགག་པས་ནི་དུས་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འདོད་ ཆགས་ཟད་པས་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་སྟེ།ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར།ུ་རུ་བིལ་བ་ན་ལྷ་རབ་ཏུ་མང་པོས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所謂’不生’是指其後將離散，因為是有為法的緣故。比如，貪等煩惱不生是指由於諸法不相會遇的緣故，先前已成就者後來不再生起，如佛陀的境界。爲了說明這個道理，‘然後如是生起’，即其後將生起，由於隨順聚集的緣故，這是’如是’的含義。 ‘我亦以涅槃故，未生不復生，現在亦非有’，是因為離三時及是常住的緣故。現在即當下，因為即便是現在生起也是無的緣故。爲了說明凡是無三時憶念者即是到達苦邊際的自性，故說’難見’。然後爲了宣說四聖諦而說此。 因為是見故為觀。因為此聖諦難故為見，所以難見，即是難以通達的意思。或者說因為難故為見，所以難見，以出入息等大次第見苦諦。集等也因為難故為見。這是說明苦諦。 ‘無邊’是指無有決定，這裡’邊’字是決定的意思。因為對’我於過去時是否存在’等生起迷惑，這是說明集諦。或者一切於此爭論，有些認為此’無邊’是多，其他則認為自在天、梵天等是世間的因。 ‘不見樂’是指未經修習者不能輕易見到，如同有眼卻為愚癡所障而欲求清凈卻未見到。這是說明滅諦。諦是對聖者們無顛倒的緣故。 ‘善覺’是指各別證悟，即以無漏智決定並確定。這是說明道諦。因為以此決定故為知。 ‘見無愛與喜’是說明現在和過去境界的愛，欲求再有即是愛喜。這即是以諦智，即以修道。見是以見道無喜。因為以智和見分別，故此二道依次。或者是世間和出世間道。或者以諦聲說明四諦。 其難見是因聞所生慧不能見故。無邊是思所生慧。‘不見樂’是世間修所生。‘善覺’是無漏。 ‘如是此即苦邊際’是指五蘊自性最終即是苦性。即以四聖諦的遮遣，由於三時輪迴的因貪慾滅盡，其後入無畏城，住于彼岸苦的邊際。爲了一再破除苦因愛著，故說’諸愛’等。 其後世尊成佛不久，在優樓頻螺受眾多天神供養而住。其後有些人說此已現證圓滿菩提。

།ཁ་ཅིག་ནི་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་བཅོམ་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སེམས་མཁྱེན་ནས་ཏ་ལ་བདུན་སྲིད་ཙམ་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་མངོན་པར་འཕགས་ནས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་དེ། སྲེད་པ་རྣམས་ནི་བཅད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ངས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱས་ ཤིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡང་འཁོར་བ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པའི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྲེད་པ་རྩ་ནས་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་ བའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ།།མཚོ་སྐམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐམས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་འདས་པའི་ཡུལ་སྲེད་པའི་ཆུ་བོ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུད་ལས་བསྩལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྲེད་པས་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་བསྟན་ཏེ། སྐོམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚོས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་བསྟན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡུན་རིང་ བས་ཆུ་ཀླུང་རིང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པ་སྤངས་པར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ལུས་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་ཨ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ན་བཞུགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཀེ་ནེ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲང་སྲོང་ཡང་ཡུལ་ཨ་དུ་མ་ན་གནས་བཅས་པར་གྱུར་ཏོ། །དལ་གྱིས་འབབ་པའི་མཚེའུའི་ངོགས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདུགས་ལ་བཞུགས་ཏེ། འདི་སྙམ་དུ་གང་དུ་ ངས་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བཞི་པོ་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་དང་།ཚེགས་ཆུང་ངུས་དྲང་སྲོང་ཀེ་ནི་ཡ་དུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དགོངས་ཏེ། གང་ཡང་ངས་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་མཚེའུའི་ངོགས་སུ་དེ་དག་ལ་ཆོས་བསྟན་ན་དེ་ཡང་དུལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཇི་ཙམ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཤེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ལྷགས་ནས་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དྲི་ཟའི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ན་འཁོད་དོ། །འཕགས་སྐྱེས་ པོ་གྲུལ་བུམ་གྱི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་འཁོད་དོ།།མིག་མི་བཟང་ཀླུའི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་འཁོད་དོ། །རྣམ་ཐོས་སྲས་གནོད་སྦྱིན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ན་འཁོད་དོ། །དེ་ལས་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ དང་།འཕགས་སྐྱེས་པོའོ། །གཉིས་ནི་ངན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། མིག་མི་བཟང་དང་། རྣམ་ཐོས་སྲས་སོ། །ཇི་སྲིད་ན་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བས་ན། ལུས་ཞིག་ཚོར་བ་བསིལ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཕགས་ སྐྱེས་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ལྟ་བས་མཐོང་བར་གྱུར་ཙམ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མིག་མི་བཟང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མ་རེ་མི་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་དང་ མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་དང་། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་གཙོ་བོར་བསྟན་པས་ནི་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་བརྩམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འབྲེལ་པ་བཀོད་པས་ནི་འདི་དང་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལས་སཾསྐྲྀ་ཏའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཨེ་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འགོ་བའི་ནད་ལ་བྱའོ། །དེ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་དུ་ནི་ཨེ་ནེ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདིའོ།།དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའོ།

有些人說’沒有成佛’，有些人生起懷疑。世尊知曉他們的心意后，升至虛空中七多羅樹高，宣說了偈頌：‘斷除諸貪愛’等。我已盡苦，如實了知，說明獲得了證信。其中以聖道斷除了追求輪迴的未來境界貪愛之根。‘遠離諸貪慾’是指對現在境界的執著。‘湖水乾涸’是指獲得乾涸，過去和過去境界的貪愛之流，因為多數隨順於經驗境界。‘不再流注’是指不再生起，因為已從相續中清除。 或者說貪愛表示對欲界的貪著，因為有渴求。貪慾表示色界的行為，因為執著其樂。湖水錶示無色界的貪著，因為其果報長久如長河。因此說明斷除了三界的貪愛。爲了說明唯有見真諦才能斷除一切貪愛，而非其他，所以說’身壞’等。 世尊住在阿度瑪地方，當時有一位名叫給尼耶的仙人也住在阿度瑪。世尊坐在緩流湖畔的傘蓋下，心想：‘我在何處為四大天王說法，以小功用調伏仙人給尼耶。‘世尊又想：‘如果我在緩流湖畔為他們說法，他也會調伏。’ 不久，由於世間的發心，四大天王知道世尊的意趣，來到世尊面前。持國天王與乾闥婆眷屬住于東方，增長天王與鳩槃荼眷屬住于南方，廣目天王與龍眾眷屬住于西方，多聞天王與夜叉眷屬住于北方。其中兩位是聖者性質的：持國天王和增長天王。兩位是惡性質的：廣目天王和多聞天王。 隨後對持國天王說道：‘大王，因此，身壞受冷’等。為增長天王說：‘以見得見已’等廣說。為廣目天王說：‘無希無喜’等。為多聞天王說：‘此及母’等。 其中如實宣說住處，以逆順二序說明見解。以逆序為主要說明，故從逆序開始。如何相應安立，以’此及母’等四句依次說明四諦。其中以梵語方式，從’e’而來’此’字，指輪迴病。在夜叉語中稱為’ene’，即’此’。現證即是見。

།དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དེ་ལྟར་ཡོད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཏེ། དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ནེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་སྒྲ་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མིའི་ལུས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གདུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབ་ཕའ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གདུང་བ་ཉེ བར་ཞི་བ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གདུངས་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རབ་གདུངས་ཞེས་བྱ་བ་དབ་ཕའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གདུང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ ཐབས་ཏེ།རབ་གདུངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་དེ། འདི་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཐ་མ་དང་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའོ།།ཡང་ན་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱི་མཐུས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ལྟུང་འགྱུར་ཏེ། །གང་ཕྱིར་ངན་འགྲོའི་ལམ་ནི་ཉེས་མང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་ཀྱི་ སྐབས་ལ་འཕགས་པའི་སྐད་དུ་གསུངས་ཤེ་ན།བཤད་པ། དེ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པར་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས་འཁོར་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཐུབ་པ་མཆོག་གིས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་བསྟན་ པའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པས་འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཐའ་འཁོབ་པའི་སྐད་ཀྱི་དོན་ནི་ལྡོག་པ་གཙོ་བོས་དེའི་འོག་ཏུ་མ་རེ་མི་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ ན་ཚིག་རྐང་བཞི་པོ་དེས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ནས་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྟེ་དུག་གི་ཁ་ཟས་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སྲེད་པ་ བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ།།མི་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གང་གིས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདིར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་འདྲེན་པའོ། །རབ་ཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉེ་བར་ཞི་བ་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འདི་ ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་བྲལ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་མ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཁམས་ནི་གནོད་པ་ བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགའ་བ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའོ། །ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་བྲལ་གྱུར་པ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་མ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་ལའོ། །དགའ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དེའི་ ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ།དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ། སྡུག་བསྔལ་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་ལམ་རིག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །རབ་ཞི་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གང་ ཡང་བསྟན་པ་དེ་ཐབས་གང་གིས་བྱེད་པར་ནུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་མཐོང་བར་གྱུར་ཙམ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

‘和’這個詞是指存在這樣的情況並且會終結痛苦，就是這樣的意思。因為這是在了悟苦諦之前的緣故。關於’母’這個詞，‘mene’是從’母’這個詞而來，是能生的人身，作為因即是苦集，這是宗義。‘從此’等等也應當解說。關於’熱惱’，‘dbapa’是指熱惱的止息，意思是苦的止息。帶有果的熱惱即是滅諦的意思。‘於此’等等也應當解說。‘極熱惱’即’dbapa’，是指止息熱惱的方法，以’極熱惱’這個詞來表達，這是指帶有果的道諦的意思。‘如是此’等等是指這就是最後的苦和究竟，因為獲得了對苦等的了知，所以是涅槃。或者是惡趣的苦完全窮盡，因為在見道的果位中有此。如說：‘以您的力量極難忍受墮落，因為惡趣之道具有諸多過失。’ 為什麼在夜叉語的場合用聖語宣說呢？解釋說：這是爲了使各自確定普遍歡喜的緣故，是殊勝的能仁針對大王毗沙門天及其眷屬而宣說的，是爲了使大王自己所教導的果實能被了悟，因此這裡沒有矛盾。同樣對其他的也應當隨理解說。邊地語的含義是以反面為主，因此接著說’不希求，不歡喜’等等。或者以這四句顯示了四聖諦，然後又爲了顯示其行相的緣故。 ‘不希求’是指不應當希求。這是對苦諦而言，如同毒食一樣，對於成為痛苦自性的事物不應生起貪愛。‘不歡喜’是指這裡不應對集諦生起歡喜。這裡是現證諦理，引導向善趣。‘極寂靜’是指有為法的止息，現證滅諦，因為在此苦得以止息。‘永離貪著’是指對輪迴的一切事物離貪而修，即是修道。或者’不希求’是指不等持的界是有害的緣故。‘不歡喜’是兩種等持，因為是離貪地的緣故。‘極’是指以世間和出世間道的力量斷除貪等。‘永離貪著’是指從一切離貪，因為從三界離貪的緣故，意思是完全解脫。 或者’不希求’是對三界而言。‘歡喜’是指佛世尊正等覺、法善說、僧善入，乃至了知苦和了知道。‘極寂靜’是指使已生的貪慾寂靜等等，其餘如前。對於所教導的這些，用什麼方法能夠做到呢？回答說：是以分別唸的大小差別，爲了顯示這一點，所以說’以見而僅見’等等。

།འཕགས་སྐྱེས་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡུལ་ དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་ལས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་གིས་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བའོ། །ལྟ་བ་ནི་དེ་ལས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཙམ་དང་ལྟ་བ་ཙམ་ཉི་ཚེ་ཡིད་ལ་ བྱའི།གཞན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་པས་ཐོས་པར་གྱུར་པ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོས་དམིགས་པ་ནི་ཐོས་པའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་བྱ་བ་ སྟེ།ཐོས་པ་ཙམ་ཡིད་ལ་བྱའི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལོང་བ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རྟོགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་བར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ བཅད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། །གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེ། །མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་མ་གུས་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་ནི་འདིས་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཀུན་ འབྱུང་ནི་ཕལ་ཆེར་ཐོས་པས་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་ནི་ཐར་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཤེས་པས་འཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལམ་སྟེ། དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ དང་བསྒོམས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་ནས། ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་འཁོར་སྲུང་འཁོར་ དང་བཅས་པ་བདག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འདི་གསུངས་སོ།།ལུས་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནད་ཞིག་ཅིང་ཉམས་པ་སྟེ། ལུས་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་བསིལ་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བེམས་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤི་བའི་ལུས་ལ་ ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་ཤེས་འགགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་མེད་ཅིང་ཟད་པ་སྟེ་དེར་དེ་དག་ སྡུག་པ་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །འདི་དག་ཤེས་ཤིང་འབྲལ་བ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལྡོག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་འདྲ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། སྔ་མའི་ཕུང་པོ་ལྔས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་འདིའི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་སོ། །འདི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ལམ་མོ། །ཡང་ན་མཐར་བྱེད་པ་ནི་མཐར་གནས་པ་སྟེ་འགོག་ པས་བྱས་པའོ།།གང་གི་རིམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་འཐོབ་པ་ཡིན་པའམ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཨུཏ་ ཀ་ཊརྒ་ཞེས་བྱ་བའི་བྲམ་ཟེའི་རིག་བྱེད་གསུམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་མེ་དང་འདྲ་བས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་ལྷགས་ནས་གསོལ་པ།ཀྱེ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་པ་ནི་ཐེར་ཟུག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་སོ།

聖者與眷屬對境界過分貪著，爲了令其厭離，以及爲了遮止顛倒而宣說方便。眼所緣即是見。見即是僅僅以此見色及僅僅觀看而已，不應隨順其他非真實的遍計，因為這會成為貪著等的因緣。 ‘僅僅耳聞所聞’，即是耳根所緣即是聞。於此僅僅作聞，即僅作意于所聞而已，其他則不然。耳、舌、身根的了知即是能了知，如盲人一般執取所得故。於此應說僅僅以能了知而了知。意識所決定即是識，如所說：‘眼耳意三識，及三所領受，見聞及了知，識別如其次。’ 如是以不恭敬的修行則能盡一切煩惱，為顯示此義故說’如是此即是苦邊’等。其他有人說此顯示四諦：苦諦以現量而見故。集諦多由聞而了知故。了知以遍觀察故，及是了知果故，了知即是解脫。以殊勝智獲得故，識即是道，現證及修習彼即能作苦的究竟。 以觀察處的門而顯示資糧道已，為以觀察蘊的門而顯示故，說’身壞’等。為令護國王及眷屬對我的過分貪著心轉離故說此。‘身壞’即是要害破壞衰敗，因為是彼身的自性故。‘受成冷’即是成為無情，因為死屍無有領受故。‘想滅’即是離想，因為彼無有執取相故。‘行寂’即是無有相應及不相應的思等而盡，因為彼等於此離貪故。‘識沒’即是成為無顯現。 若知曉此等並具有離貪，則為顯示從苦轉回且無結生故說’如是此’等。此亦顯示四聖諦：前五蘊是苦及集，因為是此二的行相故。此是作苦邊故是道。或者作邊即是住于邊際，是滅所作。 以何次第獲得涅槃，或是如何，此後當說。於此以趣入為先而有還滅，為顯示彼趣入的第一次第而說：優陀迦多伽婆羅門通達三明，以如火般的智慧見一切宗派，來到世尊前問道：‘啊，沙門喬達摩，有一些外道這樣說：世間是常恒的，如是無有解脫。’

།གཞན་དག་ནི་ཕ་རོལ་དུ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ན། འདི་ལ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ འཇུག་པའི་རིམ་པ་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་སོ།།འདི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བརྟེན་པའོ། །ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་སོ། །རྟེན་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ལ་ བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་སྟེ་ཇི་སྲིད་དུ་གང་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེར་ནི་གཞན་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་རས་རློན་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ནི་གང་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྲེད་པ་གཡོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། །བདག་ནི་དབང་པོ་སྟེ་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་སྔ་མ་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྲེའུ་བཞིན་དུ་མི་གནས་ཞིང་མངོན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་གཞན་དག་ཏུ་ནི་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའོ། །གཞན་དག་ཏུ་ནི་གཡོ་ཞིང་འཁོར་བ་ལྡོག་པའོ། །སྤྱོད་པ་ཡོད་པས་གཞོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདིས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཞོལ་བའོ།།ལས་ཀྱི་སྲིད་པས་འཕངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ལ། ལས་ཡོངས་སུ་བསྩགས་པའི་རྒྱུས་ཡང་སྲིད་པར་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞོལ་བ་ཡོད་པས་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལས་ཀྱི་སྲིན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་དཀྲུགས་པའམ།ལས་ཀྱི་ཞགས་པས་བཅིངས་ཤིང་དྲངས་པར་གྱུར་ན་ཐར་པ་ག་ལ་ཡོད་པའོ། །ཡང་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་ན་འཁོར་བར་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་འདིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་ གཞན་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུར་འོང་བ་ནི་འོང་བའོ། །ཕར་འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པས་གཞན་དུ་ཤི་འཕོ་ལེན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཤི་འཕོས་པ་སྟེ། དེའི་མཐའ་ནི་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་རིམ་པས་སྐྱེ་བ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །མངལ་ནས་བྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །རྒ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའོ། །ན་བ་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པའོ། ། འཆི་བ་ནི་ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རིས་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་མས་སྤྱོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་གདུང་བའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་གདུང་བ་དང ལྡན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གདུང་བའོ། །འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་། སྦྲང་བུ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། རླུང་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ གནོད་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའི་བསྡུ་བའོ། །འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བའོ། །དེས་ན་ཡང་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་འདིས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའམ། རྒྱུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོའོ། །འབའ་ ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他人說不會死於他方，如是不會因吠陀修習而輪迴。對此詢問喬達摩您如何開示？對此世尊如是開示入次第： 由於這是能執取的所以是所依。所謂’有’即煩惱和業。所依是無明，因為無明是有的根本。有的生起依於二者， 即見和愛，只要哪裡有我見，那裡就有我愛。哪裡有我見和我愛二者執取，那裡也就積聚了其他隨眠習氣，就像在濕潤的布料上塵埃遍佈一樣。 如是若有，為顯示其所生起故說’將行’，即生起種種愛的動搖。我是根本天王等如前所說，從此也生起其他煩惱和隨煩惱，如猿猴般不住而顯現。如說於他處動搖而入。於他處動搖而輪迴還滅。 ‘由有行而趨向’，由於這是能引導的所以是趨向。由業有所引而圓滿，因業積聚之因而趨向後有。‘由趨向而極不調柔’是說 被業魔擾亂有情心或被業索所縛而牽引時哪有解脫。或者彼時心不堪能而極不調柔則墮輪迴故。此說於此生起因於其他生中當受持。 ‘由極不調柔而有往來’中，來此是來，往彼是去。‘由往來而於他處死生’是說 于其他生中衰敗死亡，其終是生而又生，即是說生而滅的意思。‘如是’是顯示前說次第。為顯示以中有次第前行而獲得故說’於他處’， 即後世生，結生相續。從胎出生是世間共知的生。老是變異之事。病是疾病等。死是壽、暖、識滅盡為相，即離同類之義。為顯示剎那行故。憂是愛別離所生的真實苦惱。悲嘆是具苦惱的言說。 苦是與五識蘊相應的感受。憂是意的苦惱。擾亂是說被寒、熱、蚊、虻、風等壓制損惱。生老等是重複分別的總攝。生起是真實生。因此如是以此方式非由自在天等所生，也非無因。 ‘此’是苦蘊。‘唯’是一向無我故或一切。‘大’是無始故及無量故。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུས་པ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །ལྡོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བརྟེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འགག་ཅིང་བྲལ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ལྷག མའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་བསྟི་གནས་ཀྱི་ཁང་པ་དག་ཏུ་འདུས་ཤིང་འཁོད་ལ། གང་ཕལ་ཆེར་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཇི་ཙམ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསན་ནས་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་འདི་གསུངས་སོ། །ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་ དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཡེང་བ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་བོད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ཏེ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡིན་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་དེའི་འདུས་བྱས་དང་བྲལ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བཅོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་མ་དང་ རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ལྔ་དང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་པ་མེད་པ་དེ་དག་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་རྒོལ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྔོན་མ་བྱུང་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེད་བྱེད་རབ་སད་འཇིག་དང་ཞུམ་པ་དང་། །ཡང་ཡང་སྐྱོ་བས་ཉེར་འགྲོ་ཚངས་པ་སྟེ། དེས་ན་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་སྟོན་བྱེད་པ། །སྐྱེད་པ་འཇིག་པས་རྣམ་འཇིག་རབ་ཏུ་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །གང་འདིས་ནི་ཐར་པའི་ཆ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་སྟེ་ས་བོན་གྱི་མཐུས་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་དེ་བསྩལ་བ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་ལྔ་པོ་འདི་དག་གོ་རིམས་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱའོ། ཡང་ན་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་བྱ་ པའི་ཕྱིར་འདི་གསུངས་སོ།ཡང་ན་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཐོབ་པའོ། །མ་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བཅོས་པ་ནི་བཅོས་མའི་ནོར་བུར་མ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ གྱི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདུས་ བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་ལྡོག་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་པར་ གྱུར་ནའོ།།ང་ནི་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་སོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ ངེས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་པས་ན་ང་ཉིད་སྨྲའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མི་ཤེས་པ་མེད་དེ་ངན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་སངས་རྒྱས་མི་མཛད་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ ཕྱིར་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’苦蘊’，是指苦的積聚，苦的集合，即輪迴的意思。 ‘將生起’是指將會顯現成就。 爲了從對立面來說明而說’無所依’等。 滅盡而無所分離，即是苦滅的特徵涅槃。 其餘的意義前已說過。 爲了說明趣入和還滅的其他特徵而說’諸比丘’等。 眾多比丘聚集住于精舍房中，大多在確定與涅槃相關的法，雖然他們希求涅槃但生起了疑惑。 這時世尊聽聞后，針對此事而說此語。 ‘有’是指實有之意。 ‘諸比丘’是爲了斷除散亂而呼喚，否則因為是極其微細的義理而不能理解。 何者？即具有’無生’等名稱，因為遠離有為法。 ‘無起’是因為無有異於安住的狀態。 ‘無作’是因為無有造作。 ‘無為’是因為無有思慮。 ‘不生’是因為無有取相和因。 五種變化和三種有為相，或者說明無有外在的思慮等。 或者五種論破和前所未有的涅槃稱為前所未有，如說：‘能生已盡、壞滅、退縮，再再厭離而趣向梵行，因此開示解脫城市，以生滅而得究竟解脫。’ 由此持有解脫分，即修道等力量，如同種子的力量生出苗芽般賜予彼果，應當依次理解這五個詞。 或者爲了遠離五種順下分結和順上分結而說此語。 或者’無生’是指未得生。‘無起’是因為不動搖有情的名言。‘無作’是因為非如人造寶珠。‘無為’是因為無有取因。‘不生’是因為無有外緣。 或者爲了遣除五道，依次等等應當如理解說。 爲了說明有為法實有而說’有生’等。 有為法和無為法也是存在的，因此爲了如理生起和還滅而成立，‘諸比丘，假如’等。 ‘假如無有’是指假如所說的涅槃也不存在。 ‘我生起’是指我成就一切智后不說有為法的出離。 ‘因為’是指以何因。‘此中’是指一向決定說的意思。 因為決定有無為且決定有出離，所以我自己宣說。 因為無有不知，因為無有緣于惡的心。 佛陀不會將無有的事物安立為有，因為無顛倒開示且是一切智者。 所生起的也是如此存在。

།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་ནད་ནས་འབྱུང་བ་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་མི་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་མུན་པ་ལ་སྣང་བ་དང་། གྲང་བ་ལ་དྲོ་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་གྲང་བ་དང་། དྲི་མ་ལ་ལན་ཚྭའི་ཆུ་དང་། ནད་ལ་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཁོར་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟུང་བ་ཡང་གཉེན་པོས་རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་དོན་དམ པར་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན་བཤད་པ།ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ད་འདི་ཉིད་ངེས་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བུ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དང་ངེས་འབྱུང་དང་། །དུས་དང་ཟད་པ་མེད་པ་ཡི། །བློ་ལྡན་མྱ་ངན་ འདས་སྐྱོབ་ཅེས།།ཐུབ་པས་ཡང་དག་གསུངས་པ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚོ་ལ་གང་ཞིག་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྫས་ཡོད་ཅིང་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོའོ་ ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་ནས་བསྟན་དུ་མེད་པ། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ནི་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འགག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྫས་ཡོད་དོ། །གང་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ནི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རྫས་དག་ནི་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཉེན་པོ་དུ་མས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་མང་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མང་བའི་ཕྱིར། ཤ་ཤྠི་ཛ་ན་ས་ར་ཀ་ཞེས བྱ་བ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ ཅན་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།ཁྱིམ་བདག་གཟུགས་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །བློ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞིས་དེའི་དོན་བྱ་བར་ཡང་སྣང་སྟེ། ཡིད་བཞིན་གྱི་ ནོར་བུ་བཞིན་ནོ།།མཆོག་ཏུ་བཅས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱི་ཞགས་པ་དམ་པོས་བཅིངས། །དེ་དང་བྲལ་ཞིང་གྲོལ་བས་གྲོལ་བའང་དེ་ཉིད་དེ། །ལུས་ཅན་བཙོན་ར་དག་ལས་ཐག་རིང་ གྱུར་ན་ནི།།འཇིག་རྟེན་ཐར་པ་འདོད་དེ་བཙོན་ར་ལྟ་བུར་མིས། །འདོད་དང་མི་འདོད་དེ་ལྟར་མཁས་པས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །གྲགས་དང་མ་གྲགས་སྤང་ན་མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ། །ཅེས་སོ། །རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ནི་འཁོར་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཞིང་ མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ནི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་མིག་གིས་ནི་ལྷའི་བུ་མོ་ལ་བལྟས་ན་ཡང་བློ་དགའ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤང་གཅི་དང་ནི་རྒ་དང་ནད། །དུག་གིས་བརྒྱལ་བའི་འབྲས་བུ་ངན། །གཞན་ཟས་ལང་ཚོ་ནད་མེད་དང་། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་།དཀའ་ཡང་མཁས་པ་དག་གིས་ནི། །སྔ་ཕྱི་ཡོངས་སུ་བརྟག་བྱ་སྟེ། །དགའ་བར་མི་བྱ་རིགས་བཙུན་རྟ། །མཚན་དང་བྲལ་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །རིགས་དང་མི་རྟག་གྲོལ་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ལུང་གི་བྱ་བས་ཀྱང་། །བློ་ལྡན་ཐེ་ཚོམ བྲལ་བ་ཡིས།།རྫས་ནི་ཡང་དག་ངེས་ཤེས་བྱ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཡི། །བློ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྤེལ་ཞིང་། །བློ་དང་ལྡན་པས་བློ་གྲོས་ནི། །འབད་པས་ཡོངས་སུ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །འདིར་གཞུང་མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་ཡང་མ་བྲིས་སོ།

所謂’決定出離’即是出離，若無外在事物，則不應從病中出離。一切事物無不具有對治，例如黑暗有光明，寒冷有溫暖，溫暖有寒冷，污垢有鹽水，疾病有藥物等。對於經歷輪迴並墮入痛苦者，也應當修習對治之實體自性。 若問此于勝義中是有還是無，答曰：以’有’之義而說明。現在應當確定觀察此義：何謂涅槃？如經中所說：‘具慧者所說之涅槃，即是苦的終點、決定出離、永恒以及無盡。’ 于識之海中，若有常住自性之實體並具主宰義者即是涅槃。如經中所說：‘諸比丘，我不說識往東方去。‘同樣，識無法顯示內在，廣大無邊不可壓制，此即是涅槃，此是毗婆沙師對’識’之解釋。 由於心相續滅盡，故是心相續之相，每一有情都有涅槃之實體。如《入智論》中說有斷除界和離貪界，又如經中說’不平等即是滅’。 結縛之實體並非滅。涅槃之障礙即煩惱，由多種對治而成就，因煩惱眾多，故需多種對治修習，因此涅槃亦多，此處應說’Ṣaṣṭhijanasāraka’（六十種人本性）。 涅槃實體是存在的，因為是現量境，如色法。因為存在，如假立。所謂有生，所謂有趣向涅槃之道等，以法性無滅之差別故。 經中說：‘居士，色是壞滅之法，而滅和涅槃非壞滅之法。‘以殊勝智慧為基礎，其義用亦顯現，如如意寶。宣說最上之法是為顯示果故等。 如是心為煩惱業之堅固繩索所縛，遠離解脫即是解脫，眾生若遠離牢獄，世間即愿解脫，人視之如牢獄。智者應知可欲不可欲，捨棄名聞與否即得涅槃。 暫時凡夫眾樂於輪迴之際即不見，滅即離過失。以如實見慧眼觀察，即使見天女亦不生歡喜心。 大小便、衰老、疾病，中毒昏迷之惡果，他人之飲食、青春、無病，及圓滿之事物，雖難，智者當觀前後，不應歡喜，如同無相之貴種馬。 種姓、無常及解脫，如是依教法所作，具慧離疑者，當確知實體。通達一切事物之智，自性增長，具慧者當精進培養智慧。 此處恐文字繁多故不再書寫。

། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་བླང་བ་དང་སྤང་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྔ་པོ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སྐབས་མི་རྟག་པ་བསྟན་ནས་རིས་མཐུན་པའི་མི་རྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་དུ་བཅོམ་ཞིང་གནོད་པ་བྱེད་དེ། དགའ་བ་དང་འཆི་བས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གཞན་ལས་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་འཇིག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་དགའ་བས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དགའ་བ་རྣམ་པར་ཉམས་ པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་མཁས་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་གནས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། གཞན་ལ་རག་ལུས་པས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཟས་མེད་ པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟས་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་མདོ་ལས་སོ། །སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དྲུག་ གིས་གང་བསྟན་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།འཇིག་འགྱུར་འདི་ལ་དགའ་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དྲུག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནུས་པ་ཉམས་པ་སྟེ་རྒ་བའོ། །ནད་ ཀྱང་ནུས་པ་འགྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།འདིར་རྒ་བའི་སྒྲར་གཟུང་ངོ་། །རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ། དེས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་ཙམ་པ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་དེ་ཡོངས་སུ་ཐུ་བར་བྱེད་ཀྱི་སྤང་བར་མི་བྱེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐྱེས་ནས་རྙིང་པར་མི་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནད་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ན་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ནད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ཡང་ནད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །གང་ཡང་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་སྐྱེས་བུའི་བུ་དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བོར་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ནས་འཆི་བར་མི་རིགས་ ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་སོ།།བཅོས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ཀྱང་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྨོངས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོས་མའི་ནོར་བུ་བཞིན་ནོ། ། གང་འདུས་བྱས་དེ་དང་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགོས་པར་གནས་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་མི་རིགས་ཏེ། སེམས་ལ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་མ་དང་འདྲ་བས་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བསལ་བའོ། །གང་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་འདོར་བ ཡིན་ན་དེ་ནི་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་མི་བརྟན་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟས་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྤྲེའུ་ནི་མེ་རྣོ་བ་ཡོད་པས་ཟས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕལ་ཆེར་ཀུན་དུ་གཡོ་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ལྟ་བུ་མཁས་ པས་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཟས་ཡོད་ན་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་འགྱུར་འདི་ལ་དགའ་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ།

爲了證明如前所說的趣入和退出二者是應取和應斷，而說’生起’等詞。這五者的詳細解釋已經說過了。‘不堅固’是指處於無常的狀態。 說明狀態無常之後，爲了說明同類的無常，而說’衰老和死亡’。由於衰老和死亡二者遍及摧毀和損害，因為被衰老和死亡所遍及摧毀。‘具有愚癡法’是因為具有與可愛分離的法性。或者是因為從他處了知。 爲了說明遇到不悅意，而說’極為毀壞’。即被極喜所毀壞，因為是喜悅衰退的因。 ‘從食因所生’是指以食為因而生起並安住於此，意思是依賴他者而趣入。由’眾生依食而住’之語，是因為無食則無法安住。 彼食也是苦的緣和苦的因，且是苦的生起。如經中所說：‘依靠無常的因緣，怎麼會成為常呢？’ 對於以’生起’等六詞所說的有為法，應當如何？而說’對此將壞不應喜’。由於依次說明六種因，所以說’衰老和死亡’等。 此中，力量衰退即是衰老。病也使力量減弱，此處以衰老之詞來理解。衰老和死亡即是老死，被其遍及摧毀的是生的事物，那也應當遍斷。 那麼，對瞻波花等花朵採摘而不捨棄，這又如何呢？因為具有衰老的法性，生已必定變舊，所以應當捨棄。凡是已生起的也應當捨棄。 那麼，為什麼要善加守護無病呢？因為具有生病的法性。如說’一切無病的終點即是病’。凡是生起的也應當捨棄。 那麼，有人說男子的兒子是誰也不會捨棄的，對此回答：因為具有死亡的法性。若生而不死是不合理的，所以不是那樣。任何造作的也都應當捨棄。 那麼，有人說瓶子等造了之後也會取用，對此回答：因為具有愚癡的法性，凡是他者所生的必定會毀滅，如人造寶石一樣。任何有為法都應當捨棄。 那麼，有人說住于所需之處不應捨棄，因為如母親般安慰心，對此回答：也會極為毀壞，所以已經遮破。 若說凡是極為歡喜的不應捨棄，這不違背道理。凡是不堅固的也不應捨棄。為什麼呢？因為僅由食而生起。 譬如猴子因有銳利的火而為食四處遊動不安，智者應當捨棄。同樣，有為法也是有食則安住，否則不然。 ‘對此將壞不應喜’是說如是對有為法的追求和執取是不合理的。

།གང་གི་ཕྱིར་ ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་སྟེ།རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལ་རག་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་འདིར་མི་འབྱུང་བ་ནི་སྔ་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་སོ། །རྒ་བ་དང་འཆི་བས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པས་ནི་ལྷག་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེས་མི་དཔྱོད་པ་དང་མི་རྟོག་པ་སྟེ་རང་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོངས་སུ་རྟག་པ་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་དུ་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན ཏེ།རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་སྟོན་ཏོ། །འདི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆོས་རྣམས་འགགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་ པོ་ལྔ་དེ་ཐོབ་ན་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱང་དེར་འགགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཞེས་སྨོས་པས་དེའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མྱ་ངན་འདས་པ་བདེ་བའི་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །འཇིག་འགྱུར་འདི་ལ་དགའ་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་པས་ཡུལ་དྲུག་ལ་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བསྒྲུབ་ཅིང་ བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བཤད་པ། བདེན་པ་ཡིན་ཞིང་མཉམ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ནི་སྲིད་ པ་ཡིན་གྱི།བདེ་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོན་པ་ན་བཞུགས་ཏེ། དགེ་སློང་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་གཏམ་སྟོན་ཅིང་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་ དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བསམས་པ་དང་། དེ་དག་གི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་འདི་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་རབ་ཏུ་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གནས་ཤིང་སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་ པ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏེ།འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་ཞིག་གིས་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ངས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བདག་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་སྤངས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟོན་ པ་ཡིན་ནོ།དེའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཞི་འམ་རྟེན་ནོ། །གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གང་དུ་ཡང་ཞེས་པའོ། །ས་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་གཞི་ལ་མི་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་ལ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་མེད་པའོ།།མེ་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཉིད་ལ་ཡང་ངོ་། །རླུང་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རླུང་ལ་སྟེ། འདིས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ན་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པར་གྱུར་ པ།མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དང་། དུག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གཉིས་པོ་ཉིད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཕྱི་རོལ་པ་དག་ལུས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐར་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པས་སོ།

由於三種殊勝因而應當追求：因為是常住的緣故，因為無有衰老和死亡的緣故，因為不依賴他者的緣故。其中，此處不生起是由前半部分。由於衰老和死亡所摧毀而說明其餘部分。 所謂’其決定出離’是了知三種相的因，由此不思維和不分別，因為是自證的緣故。或者，世間的遍常執著是在欲界中行持，凡是執著彼處而行持者也非如是，經中說’無分別即非思維和尋求’。 此是否如兔角一般呢？說’基礎’是因為有實體的緣故。‘因為苦法已滅’是指若獲得五取蘊則已滅的緣故。無漏有為法也在彼處滅盡，為顯示不僅僅是取蘊而已，故說’諸行寂滅’。 正因如此而說’安樂’，因為是遠離其痛苦的方式，如說’涅槃是最勝樂’。‘不應喜此壞滅者’，此處隨順。由於宣說功德而於六境生起慾望的緣故，以及為成辦彼而行持的緣故。 複次解說：雖然是真實且平等，但不凈等是應當斷除的，而珍寶等則不應如是了知，有為和涅槃二者的方式也是如此。為顯示苦的緣是有為而非安樂本身，故說’諸比丘’等。 世尊住于空閑處，為諸比丘宣說與涅槃相應的言教。爾時諸比丘心想：‘彼是何等？‘知曉彼等心意后說此：‘從一切苦完全解脫’等。 一切事物皆現前安住，如同手掌中的余甘子般了知，因為具足滅盡等智慧的緣故。若問是誰以信心宣說如是，則說’我’即顯示是自身說法。諸比丘，你們也捨棄在家住處而顯示神通。 ‘彼之處所’即彼之基礎或依處。‘于任何’即于任何處所。‘不住于地’即從彼處無有與地的聯繫，不住于基礎，因為是無為法的緣故。‘非於水’即不在水中。‘非於火’即也不在火中。‘非於風’也是于風中， 此顯示不屬於欲界和色界之內，因為此處有利益和損害，如花鬘和檀香等，以及毒藥和荊棘等的方式而住，因為彼等也唯在兩界中存在的緣故。若說如是則是屬於無色界，故說’非於空無邊處’等。 因為外道們對無身等作解脫想。

།དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་མ་ཡིན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་གཉིས་ནི་འོག་ནས་སྨོས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཀག་པས་འདི་ཡང་བཀག་པར་གྲུབ་པོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ནང་དུ་འདུས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ རྡུལ་ཤས་ཆེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི།ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། མུན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕྱོགས་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཚིག་སྦྱར་རོ། །འདི་ཡང་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡང་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཞེས་ བྱས་ནས་སོ།།དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་འོང་བ་ཡོད་པར་ང་མི་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེར་ཞུགས་ན་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདས་པ་དང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིས་ནི་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མེད་དོ། །འདིས་ནི་སྲིད་པ་བར་མདོ་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གནས་པར་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །འཆི་ འཕོ་ཡོད་པར་ང་མི་སྨྲ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བར་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐ་མ་སྟེ།གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ཡང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གནས་གང་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་མེད་པས་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་དཀར་པོས་གསལ་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་དཀར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དེ་ནི་མི་སྣང་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མུན་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུན་པ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་དབྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀར་བའི་སྒྲ་ནི་ཡང་ན་འདིར་སྣང་བ་བསྟན་ཏོ། །མུན་པ་ནི་མུན་ནག་སྟེ་ཉིན་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གླིང་དག་ཏུ་སྣང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་ཉིན་མོ་ཡིན་ལ། མུན་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མཚན་མོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་དེ་གཉི ག་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར། དེ་ལ་ཟླ་བས་སྣང་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བས་ནི་མཚན་མོ་མཚོན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ན་ཟླ་བས་གསལ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉི་མས་མངོན་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མས་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེས་ཉེ་བར་མཚོན་ པ་ནི་ཉིན་པར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ནི་གདུང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། གདུང་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གདུང་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནུབ་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་གནོད་པར་སྣང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་པར་ཡང་སྣང་ངོ་། ། དཔེར་ན་རྣ་བ་བྱེ་བ་རིས་མཐོང་བ་ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉི་ག་ལ་བྱ་རོག་དང་བྱ་རྒོད་དང་། འུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་འདི་ཐོབ་པ་དང་གང་གྲོལ་བའི་གང་ཟག་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་ཅེ་ན། དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང ནས་གཟུང་ནས་སོ།།རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果說這樣的話就包含在兩個世間之中，則說’不在此世間，不在他世間’等，因為這兩者是下文所說三界的本體，所以遮遣彼等也就遮遣了這個。 ‘不住于日月二者’，就是說也不包含在其中，因此’多塵離貪者入于日輪，多暗者入于月輪’是爲了遮除外道。 ‘不會安住’是說在任何方向都無所住，不會在過去未來中了知，因為無色法不住于境，不住于方向。 心與心所是否都有所緣？對此說’此無所緣’，意思是此中無有所緣。這也不是就此而言，或者說如同凡夫緣於色等一樣，所以說’彼’。 ‘比丘們，我不說彼有來’是說入于涅槃就不說，因為與過去相關聯，因為在涅槃中也無有返回。 爲了顯示這個意思，說’無去’，意思是已經過去。此中，這是因為有入為先導所以也無。這是顯示無有中有及前世之有。不住是住的狀態。 ‘我不說有死’是指死亡本身。‘非生’是無有生起。‘如是’也是因為是這樣的有為相，所以屬於三界之中。 ‘這是苦的邊際’即是這涅槃是最後的，因為一切損害都寂滅。 爲了總結這個意義，說’地水’等。任何處所都不住四大種也不入。 爲了顯示無大種故無所造色，‘彼中白不明’，白等顏色不顯現，因為是無為。‘彼中亦無暗’，是說沒有暗等差別。 因此白聲或者在此表示光明。暗是黑暗，意思是晝夜。在洲中顯現的狀態是白天，暗的狀態是夜晚，這是宗義。 為什麼說彼處二者都無？如是，‘彼中月不照’，月亮表示夜晚，彼處也無月光照明。‘彼中日不顯’，是說太陽不照明，因為它表示白天。 因此未涅槃是熱惱事，熱惱是大種，因為所欲顯現為逼惱。有些在晚上顯現為損害，同樣在白天也顯現。 譬如耳裂餓鬼等，以及日月二者對烏鴉、禿鷲、貓頭鷹等，隨應配合。 若問獲得此者與解脫者的補特伽羅如何稱說？‘彼’是從何處執取。‘自己’是自身，因為是自證。

།རིག་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པས་རིག་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། །མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་ཐུབ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡིན་གྱི།གཞན་ལ་མེད་པས་སོ། །ཡང་ན་ཐུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ཐུབ་པ་སྟེ། གང་གིས་ཐུབ་པར་འགྱུར་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བས་སོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ དང་སེམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ།།ཡང་ན་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དེའི་ཚེ།དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུ་གཟུགས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་རབ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ ལས་ཀུན་དུ་གྲོལ་བས་བསྟན་ཏེ།བཙོན་རའི་ཁང་པ་ནས་བྱུང་ཞིང་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐར་པ་འཇིགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ གཉིས་སོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀྵེ་པ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དགོན་པའི་ནགས་ཚལ་གྱི་མཆོག་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ན་འདུག་ཅིང་བག་ཡོད་པས་ཇི་སྲིད་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བས་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་པོ་འདི་གསུངས་སོ།།མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་པས་ཡང་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དགོན་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་གནས་ན་ནི་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་འདམ་གྱི་ནང་དུ་འབྱིང་བ་དེའི་ མཐའ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དེ་ཐོབ་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བའོ།།འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཆོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲག་པ་དེ་ནི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཇིགས་པའོ། །དེ་མེད་པ་ ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ།།དེ་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཀུན་དུ་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། །རློམ་མེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ཅིང་རློམ་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དེ།དེའི་ཆེད་དུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་པ་བྱས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འགྱོད་པའོ། །དེ་གང་ལ་མེད་པ་སྟེ་འདིས་ ནི་བདག་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ལས་བསྟོད་པ་དང་སྨོད་པ་གཉི་ག་ཡང་འདོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་དེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར། སྲིད་པའི་ཟུག་རྔུ་གཏུབས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཟུག་རྔུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཟུག་རྔུ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གཏུབས་པ་ནི་རྩ་བ་དང་བཅས་པར་དྲུངས་ཕྱུང་བའོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས ཀྱི་ཐ་མར་གྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཐ་མ་སྟེ།ཕྱི་ནས་ཡང་བདག་གི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱ་བའི་ མཐར་ཐུག་པའོ།།དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྟེ། རྟོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

智慧是通過了知滅諦而獲得智慧、證悟和現證。 在無學位時這是什麼呢？稱為能仁，這樣的涅槃能仁唯獨阿羅漢才有，其他人沒有。 或者說因為將成為能仁故稱為能仁，因為見到能使其成為能仁的涅槃。 這是什麼呢？說’婆羅門能仁’，是依次指身和心的斷除。 或者是因為已離欲界和有頂的貪著。 ‘彼於色無色’是說當證悟涅槃並斷除一切障礙時，立即從色界所顯現和無色界所顯現的一切苦中解脫，這是決定出離。 或者說通過顯示從色界和無色界的本性的煩惱中完全解脫，如同顯示從牢獄中出來解脫一樣。 如何獲得涅槃后從一切苦中解脫呢？‘解脫無畏’等兩個偈頌。 然後具壽剎波迦住在最極寂靜的森林僻靜處，由於精進，證得阿羅漢果，親身體驗解脫之樂而說此二偈。 究竟是說獲得清凈而斷除後有蘊，如是住在大寂靜處則知自身是苦。 如是沉溺在輪迴泥潭中的彼岸即是獲得有餘依涅槃界而解脫痛苦。 ‘無畏’是說從斷除一切蘊而生的恐懼即是怖畏，有此者即是有畏，無此即是無畏。 凡夫因此普遍恐懼，因為未斷見惑隨眠。如說’無聞凡夫若無此則生恐懼’等。 ‘無慢’是說有此宣說自己功德而生慢的性質者即是彼，因為無貪等故。 ‘無悔’是說作惡即是罪業，此即是悔，無此者即是無悔，此說明不自責，因為不希求自讚自毀二者。 前說的過失不存在是從何而知？如是說’斷有刺’，有即是五取蘊。 使其獲得的煩惱即是刺，如說’刺有三種：貪慾刺’等。 斷除彼等即是連根拔除。因此說’最後身’，是最後的體性故為最後， 以後再無自作因緣故，無其他獲得自我的因緣故。 為顯示’究竟’之詞的分別，以’此為究竟’而顯示，是事業的究竟。 為顯示獲得彼道的因緣，說’此’字，意為獲得證悟的究竟。

།ངེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ།།མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སོ། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་མེ་འབར་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་འཕང་ནི་གཞིའི་འོ། །དེ་ ཉིད་ལ་གནས་པ་ནི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པ་སྟེ།གནས་གཞན་དག་ནི་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་སོ། །བླ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་འཕང་གི་མཆོག་དམ་པ་འདུས་མ་བྱས་ དེར་ནི།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་མཚན་མ་བཅུ་དང་བྲལ་བའོ། །བྱང་གྲོལ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདིས་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བྱང་གྲོལ་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་དེས་དྲི་མ་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གོ་འཕང་ནི་འདིའི་ འབྲས་བུ་སྟེ་དེའི་མཐུས་ནི་འདི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གྲོང་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ། འཆི་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་ གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ།དམ་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་ཙམ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀུན་དགའ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡངས་པ་ཅན་པ་ལས་བསོད་སྙོམས་ བླངས་ནས་ཙ་པ་ལི་ཙེ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཙ་པ་ལི་ཙེ་ཏའི་ས་ངན་ཅིང་སྤྱད་པར་བྱའོ། །འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐུང་ སྟེ།ཀུན་དགའ་བོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབས་པས་ཞེས་པ་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཁྱོད་ནི་སྤྲོ་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་མ་ཟད་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འདོར་ཞིང་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །མཚུངས་པ་ནི་གཞལ་བས་མཉམ་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་འདིར་སྦྱོར་རོ།།བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མི་མཚུངས་པ་ནི་བཟློག་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པའོ། །དང་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ། མཚུངས་པ་ཡང་རུང་མི་མཚུངས་པ་ཡང་རུང་དྲལ་ནས་བྱུང་བའོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པ་ཉི་ཚེར་མ་ ཟད་དེ།།མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་ཡང་དྲལ་ནས་བྱུང་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ནི་མཚུངས་པ་སྟེ། སྔ་ཕྱི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དུས་གཞན་ན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། སྲིད་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་དང་རྒྱུད་ལ འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་བོར་ཞིང་བསལ་བའོ། །ཐུབ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པར་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ཚེ་བཏང་ བ་དང་།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་དགའ་བས་བརྟག་པ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་བསྟན་ཏོ། །མཉམ་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ།

獲得決定性認知的智慧是究竟安住，是無漏道的究竟果位，也就是一切涅槃的究竟。所謂’殊勝’是指殊勝特別，是究竟處。爲了顯示其自性而說’寂靜’，因為遠離煩惱之火的燃燒。‘果位’是指基礎。‘安住于彼’即安住于果位，應知其他處皆為退失。或者是隨順。‘無上’是指永遠善妙。 ‘一切相已盡’是說在這無為的最高聖果位中，顯示沒有任何因果。或者是遠離十種相。‘菩提解脫果位’是指由此而得清凈，因為以聖道獲得無垢。其果位是此果，因為以其力而獲得此果。 由道所生者是有滅法，如爲了遮除城等而說’不死’，是因為不再生。因此，我執實體因有害故應當斷除。爲了顯示聖者們緣於此，而說’等同’等。 當世尊與阿難一起在廣嚴城托缽后，在一棵名為遮波利支提的樹下安坐，對具壽阿難說道：‘阿難，廣嚴城遮波利支提之地不祥且應當離開。閻浮提人壽命極短。阿難，若有人修習四神足’乃至’直至我入涅槃。善逝涅槃時你將不歡喜，三有最後無盡時如來將入般涅槃。‘因此捨棄壽行加持命行，從三昧起而說此偈。 ‘等同’是指度量相等，此處與’生起’相連。‘離’字此處應與作用詞相連。‘不等同’是相反，即不相等。‘與’是總攝義，即等同或不等同皆已離而生起。或者不僅斷除生起的有為法，等同與不等同也已離而生起的意思。‘生起’是我執實體的生起，即成為聚合而生起之義。 這有兩種：色與名的聚合自性。其中色身是等同，因為前後無差別；名蘊是不等同，因為在他時獲得圓滿菩提。若問前面如何做到，故說’有為’，因為有行為和相續，即由於有行為而說。‘完全斷除’是捨棄清除。‘牟尼’是指世尊，意為安住于無有自他利行。 為顯示牟尼殊勝行相舍壽與加持的因緣，而說’內喜’，因為以自身歡喜而作最勝觀察，此顯示智慧自在。‘等持’是顯示獲得三昧自在。

།ཡིས་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་དབང་རྣམ་པ་གཉིས་དང་འབྲེལ་བས་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲལ་བ་ནི་བཤིག་པའོ། །སྔར་སྲིད་པའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པས་མཚུངས་པ་དང་། མི་མཚུངས་པའི་སྲིད་པ་དྲལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔར་དང་གི་སྒྲ་བཤད་དོ། །གང་དྲལ་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྒོ་ངའི་སྦུབས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྒོ་ང་ལས་འདི་ཀུན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒོ་ངའི་སྦུབས་ནི་སྒོ་ངའི་ཤུན་ཕྲགས་སོ། །དཔེར་ན་ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ང་མངོན་པར་སྨིན་པའི་ལུས་དང་། མཆུས་སྦུབས་དྲལ་ ཞིང་གཏུབས་ནས་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་དྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བས་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།སྦྱིན་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷ་ཞིག་གིས་གསོལ་པ། སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་གང་གིས་ཐུབ། །དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིས་ཐུབ་ལགས། །སྟོབས་རྣམས་གང་གིས་ཐུབ་པར་འགྱུར། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་གང་ལགས། །ཞེས་ཞུས་པ་དང་འདི་གསུངས་ སོ།།བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བགོ་བ་བྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་དམ་ པར་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ། འདི་ནི་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་སྟེ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་པ་མཆོག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་ས་ཆེན་པོ་འདིར་རིན་པོ་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱིས་རབ་ཏུ་ བཀང་སྟེ།སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས་གང་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བྱིན་ན་ཆེས་མཆོག་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དགའ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཐུབ་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཟང་ཟིང་ དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་མཉན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ། བསྟན་བཅོས་མི་རྟོག་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དེ་ལ་རྟོག་པའི་བདེ་བ་གང་། དམྱལ་བའི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ། །དེ་ནི་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །ཡང་ན་ཐར་པ་ལ་དགའ་བས་ནི་འཁོར་བ་ལ་དགའ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་དམ་པ་དང་གནས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །སྟོབས་ཀུན་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་སམ། རྟའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ནི་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་བཤད་པ། བཟོད་པའི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །སྟོབས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནོན། །ཐར་པའང་སྒྲུབ བྱེད་དེ་བས་ན།།བཟོད་པའི་སྟོབས་ནི་ཆེན་པོར་བཤད། །ཅེས་སོ། །སྲེད་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་སྟེ། དེས་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་བདེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ་གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་།།གང་ཡང་ལྷའི་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཐར་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་བ་དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་ལྟ་བ་དག་པ་དང་ལྡན་པས་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ཚོམས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’由’是與兩種力相關而成就所欲之果，為顯示此義。‘破’即摧毀。由先前已斷除有為法，故破相等與不相等之有，正因如此，前文說明’與’字。 若問破何物？答：‘如從雞蛋殼中出’，由於從雞蛋中生出一切，故稱普生，即鳥之義。雞蛋殼即蛋殼。譬如家雞蛋成熟時，以身與喙破殼而出，如是世尊亦以殊勝智慧破除有漏無漏之我性而入涅槃。 為顯示涅槃之樂勝過一切樂，故說’一切佈施’等。有天問：‘何者勝一切佈施？何者勝一切喜？何者勝諸力？何者得一切樂？‘對此回答： 若問何者勝過並超越一切飲食衣物等佈施？說’法佈施’，即以無貪之心如實宣說佛語，因為這是究竟安樂之因。如說：‘此為小布施，即財物佈施。此為最勝佈施，即法佈施。‘如經所說：‘若有人以七寶遍滿此大地而行佈施，不如佈施如來所說之偈頌，其果更為殊勝。’ ‘一切喜’是指勝過從受用慾望所生之喜，因為那是有所依附的。‘法喜’是指從聽聞善說而生之心的勝利，因為是無所依附的。如說：‘論典無分別苦，思維彼之樂，于地獄梵世中，非樂亦非苦。‘或者說解脫之喜勝過輪迴之喜，因為殊勝處所與非殊勝處所境界之差別。 ‘諸力為忍力勝’是說大象等之力或馬群等之力，為忍辱力所勝。又說：‘忍力於二世間，力即以力降伏，亦能成就解脫，故說忍力最大。’ ‘愛盡’即解脫，彼勝過一切安樂，因為其他安樂皆與苦相連，而此則離苦。如’世間所有欲樂受用，以及天界安樂受用’等偈頌所說。 涅槃品第二十六釋論完。 為顯示為獲得解脫而精進，應具清凈見解，否則具垢染者即為顛倒見，故其後安立見品。

།ཡང་ན། བདེ་ཀུན་སྲེད་པ་ཟད་པ་འཐོབ། །ཅེས་ བསྟན་པ་ལ་དེ་གང་གིས་ཐོབ་འགྱུར་ཞེ་ན།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་གཞན་དག་ནི་དེ་མེད་པས་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ལས་གཞན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དྲུག་སྡེ་རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་ རྩོད་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པར་བྱེད་ལ་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ནས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།བདག་ཉིད་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །མཐོང་བར་སླ་བ་ཡིན་པས་མཐོང་བླ་བ་སྟེ་རྟོགས་པར་སླ་བའོ། །ཀུན་དུ་རྨོངས་ པའི་དབང་གིས་བསྒྲིབས་ཏེ།ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །གཞན་གྱི་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་གིས་རང་གི་སྐྱོན་མི་མཐོང་། །ཟླ་བའི་ར་རི་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་ པའོ།།རང་གི་སྐྱོན་ནི་མཐོང་བར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་བདག་གི་འཁྲུལ་པ་ནི་དཀའ་བས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གདོང་ལ་བལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སྐྱོན་མཐོང་བར་སླ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་ལས་གཞན་པའི་སྐྱོན་དག་ནི། ཕུབ་མ་ གཏོར་བ་ཇི་བཞིན་དུ།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གི་རྩཝའི་ཕྱེ་མ་གྱེན་དུ་གཏོར་ཞིང་བོར་བར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་སྐྱོན་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་སྐྱོན་ ནི་མཐོང་བར་དཀའ།།ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་དེ་ནི་སྦེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་སྐྱོན་འགེབས་པར་བྱེད་དེ། བཀབ་པའི་དངོས་པོ་ནི་མཐོང་བར་དཀའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་སྦེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཡོན་ཅན་ཆོ་ལོ་འཇོ་བ་ལྟར། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་འཇོ་བ་ནི་རྒྱན་པོ་བྱེད་པའོ། །གཡོན་ཅན་ནི་སྒྱུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཆོ་ལོ་ལ་གཞན་བསླུ་བའི་ཕྱིར་སྦེད་པ་ལྟར་རོ། །ཡང་ན་འཇོ་བ་ནི་གྲགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་གཡོན་ཅན་ཏེ། གཡོས་གཞན་དགའ་བའི་ཆེད་དུ་རང་གི་སྡིག་པ་སྦེད་ པར་བྱེད་ལ།གཞན་གྱི་སྐྱོན་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་ལྟར་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་ལྟ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཅིང་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་དོ། ། རྟག་ཏུ་འཕྱས་ལོང་འདུ་ཤེས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བོ་དམ་པ་ནི་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ནི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ། སྐྱེ་བོ དམ་པ་རབ་བསྒྲིམས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྐྱོན་སྦེད་སྨད་རིམ་བཞིན། །འོན་ཀྱང་འདི་གཉིས་ཁྱད་ཡོད་དེ། །དམ་པ་སྲུང་གི་སྨད་རིམ་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འཕྱས་ལོང་དང་ཚིག་ངན་པ་བརྗོད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའོ། །གཡོན་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཞེས་ བྱ་བ་གཡོན་ཕྱོགས་ནི་སྨད་པའོ།།ཆོས་རབ་ཏུ་འཕེལ་བ་ནི་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་མདོ་ལས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡིས་རིང་དུ་ཆོས་མི་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་ལྟར་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ འཕེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་སྐྱོན་ནི་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་བརྟོལ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་སློང་ གཉིས་ཤིག་ཡོད་དེ།གཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁྭ་ལྟ་བུར་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་དང་སྤྱི་བརྟོལ་ཆེ་ཞིང་ཁྱིམ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ། དེས་བདེ་བར་འཚོ་ལ། གཉིས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་འགྱོད་པ་བྱེད་དེ་དེ་ནི་དེས་འཚོ་བ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ།

又如’獲得滅盡一切貪慾之樂’所說，對此若問以何獲得？為顯示唯有正見，其他則因無此而為觀他過失等垢染所染，故說’除自我之外’等。 六群比丘常與他人爭論、記憶並宣說他人過失，自身卻行非如法之行，為顯示此義故說兩偈頌。因易見故為易見，即易瞭解。 由於完全愚癡力所障，因無智慧故此生起，為顯示此義故說’為’字。‘他人過失’即他人錯誤，如說：‘眼不見自過，卻觀月中斑’。 ‘自過難見’即自己的過錯因難故見，如觀自面。對於所說他人過失易見，若問為何？即’如是除自我外之過失，如撒糠秕般’，此說明隨推度事義。譬如有人向上撒棄麥糠，如是因無明未見真實，互相宣說過失。 ‘自過難見’如何理解？‘自己過失隱藏’，即掩蓋與自身相關的過失，被遮蔽之事難見。若問如何隱藏？說’如狡詐賭徒’，譬如有人賭博，狡詐即具詭計，如為欺騙他人而隱藏賭具。或者，賭博是為求名聲而狡詐，以詭計為取悅他人而隱藏自己罪過。 如是宣說他人過失，為顯示尋找他人過失之過患而說：‘觀察他人過失’，即具有觀察尋找他人過失的習性。 ‘常具輕蔑想’，此說明將聖者視為非聖者的差別，聖者為護持而尋求過失，惡人則為誹謗而為。如說：‘聖者極謹慎，次第隱他過，然此二差別，聖護非誹謗’。具有輕蔑與惡語之想者即是此人。 ‘左道法增盛’，左道即卑劣，法增盛即成為惡行等，經中說未生者將生，已生者將增。 ‘彼遠離見法’即若如是增長惡行，則因遠離見真諦故。又若不能見法性如實，其過失從無慚等過失而生，為顯示此義，故說’放逸行’等。 有兩位比丘，一位如烏鴉般多言放逸，常往諸家，彼能安樂生活；第二位知慚且有悔意，彼以此生活極為歡喜，為此二者故說兩偈頌。

།གང་ལ་ངོ་ཚ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་བདེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་བའམ། གནོད་པ་མེད་པར་འཚོ་བར་ནུས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པར་འཚོ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྭ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ཤིང་བབ་ཅོལ་དུ་བྱེད་པའོ། །མི་གཙང་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཙང་ཞིང་གཙང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ལས་འདི་ལ་ཡོད་པའོ། །འཕྲོག་རློམ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕྲོག་ རློམ་བྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པ་སྟེ།དེས་ན་བླ་མའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྱི་བརྟོལ་བྱེད་པ་ནི་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྨྲས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་འཚོ་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དེས་དུས་ཉུང་ཟད་དུ་བདེ་བར་ འཚོ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དྲི་མ་དང་བཅས་པར་འཚོ་བ་སྟེ། ངན་སོང་གི་རྒྱུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་འཚོ་བ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་ དང་ལྡན་པ་ནི་རྩོད་པའི་དུས་འདིར་ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་བར་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། རྟག་ཏུ་གཙང་མ་ཚོལ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཛེམ་བག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པའི་གནས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚོགས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ནི་འཛེམ་བག་ཅན་ཏེ། ཁྭ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུབ་ཆོད་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཅོར་མི་བྱེད པའོ།།འཚོ་བ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཆེད་དུ་བླ་མའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གོང་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་འཚོ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་འདིར་ཅི་དང་སྦྱར་ཞེ་ན། ཐུབ་ཆོད་མི་བྱེད་པས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པར་འཚོ་བ་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་སོ།།ངོ་ཚ་མེད་པ་ལས་ནི་སྐྱོན་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལོང་གྱུར་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ།མཉན་ཡོད་ན་དམུས་ལོང་ཞིག་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ན་གཡང་དུ་ལྷུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དགེ་སློང་རྣམས་ལས་གསན་ནས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདི་དག་ནི་ལོང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་ འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་འདི་གསུངས་སོ། །མུན་པར་གྱུར་པ་ནི་མུན་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་ཕར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལོང་བས་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་ཅི་ཡང་མི་ མཐོང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པས་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ལོང་བར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་མཐོ་རིས་ལ་དགའ་ཤས་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དེ་ལས་ལྷག་མཐོང་ ལྡན་པ་ཉུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ཞིང་ཉུང་སྟེ་འགྲོ་བ་འདི་ནའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་མཁས་ཤིང་རྟོགས་པ་སྟེ། ཕན་པ་དང་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལོང་བར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ བ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ལྷག་མཐོང་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཤས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤས་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཉུང་ཟད་མཐོ་རིས་ལ་དགའ་བ་སྟེ། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་ཞིང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།

沒有羞恥心的人就是無恥之人，他能夠安樂生活或無害生活，也就是說以極不修養的方式生活。無恥可從四個方面來看，爲了依次說明這些，‘如烏鴉般’是指不加思考而輕率行事。‘不凈業’是指具有不清凈且不潔凈的行為。‘掠奪心’是指具有掠奪心態的行為方式，因此即使對上等人也會掠奪。‘放肆行為’是指胡言亂語，對一切人都妄加評論。 ‘極為煩惱的生活者’是指雖然暫時能夠安樂生活，但是帶有污垢地生活，因為積累了無量惡趣之因，以及因不好名聲和供養等過患而生。‘知恥者難以生活’，就是說有羞恥心的人在這爭論的時代極不安樂地生活。 知恥也應當從五個方面來了知，這裡是以特殊方式來說明。那麼是怎樣的呢？‘常求清凈’，就是經常尋求無過失的事物。‘謹慎者’是指喜歡寂靜處所，畏懼眾會的謹慎之人，意思是不像烏鴉。‘不放肆’是指不說胡話。 ‘清凈生活’是指以無過失來維持生命，因為不是爲了利養恭敬而捨棄上等人等。爲了顯示這一切都是見真實性的無礙，所以說’見’，這是要特別與前文相連。‘極為煩惱地生活’在此與什麼相連呢？是與’不放肆者所見’相連，因為煩惱生活者以智慧見真實性。 從無恥會產生無邊過失，而具有羞恥則會產生眾多功德。為什麼要觀察這兩者呢？‘世間盲闇如是’等來說明：在舍衛城中有一個盲人到處遊蕩時掉入深坑。諸比丘聽聞此事後說：‘諸比丘，這些凡夫是盲者，以身造作諸業，身壞命終之後墮入惡趣、惡道、邪道、地獄中。‘一直說到這裡。 ‘闇’是指如同黑暗，就像盲者一樣。譬如盲者看不見可意與不可意的任何事物，同樣，凡夫也不知何者應做何者不應做。‘是’表示原因。因為這世間成為盲者，所以僅僅對天界有些許歡喜，這是其意義。此世間是指凡夫。 ‘於此具觀察者少’是指極其稀少，在這眾生界中。‘觀察’是指智慧通達，因爲了知利與不利而行善行。因為成為盲者，所以大多往生惡趣。因為大多缺少觀察，所以說’些許’，‘些許’是指世間少數人喜歡天界，往生善趣並享受快樂。

།རྒྱ་ལས་ཤོར་བའི་བྱ་ལྟ་བུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱ་ལས་གྲོལ་བ་ ནི་རྒྱ་ལས་ཤོར་བའོ།།བྱ་ནི་བྱ་ཉིད་དེ་ཉུང་ངུ་མཚོན་པ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ནི་བྱའི་རྒྱར་ཚུད་པ་ལས་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ཀྱང་ངན་སོང་གི་རྒྱ་ལ་ལོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལོང་བས་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།འདིར་བཤད་པ། མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་ངན་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཡུལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱིའི་གདངས་ཅན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་ཏེ།དེའི་ཚེ་བད་སའི་རྒྱལ་པོ་འཆར་བྱེད་ཀྱི་བཙུན་མོའི་འཁོར་ཡུལ་གྱི་མིས་བསྲེགས་ཏེ། གང་དུ་སྔོ་བསངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བུད་མེད་ལྔ་བརྒྱ་བསྲེགས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་སྔ་ དྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྲིད་དུ་བཙུན་པ་དེ་དག་གི་འགྲོ་བ་ནི་ཅིར་འགྱུར་གར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་།དགེ་སློང་དག་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་བསྩགས་སོ། །གང་གིས་བཙུན་མོའི་འཁོར་བསྲེགས་པ་དེའི་ནང་ནས་བུད་མེད་གང་ གིས་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ང་ལ་སེམས་མངོན་པར་དད་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བསླབ་ བར་བྱ་སྟེ།གང་སྡོང་དུམ་ཚིག་པ་ལ་ཡང་གནོད་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་གསུངས་སོ། །འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ཡིན་པས་ནོར་ཏེ། རྐུན་མས་འཕྲོག་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནོར་ལྟ་བུར་ཆགས་ཤིང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་བྲལ་བའི་རྐུན་མས་འཕྲོག་པ་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྲད་པར་གྱུར་ན་ནི་མཐར་འབྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྔོ་བསངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་འཆར་ བྱེད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་བསྲེགས་པའོ། །གཞན་རྫས་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་རུང་བ་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། གཞན་མི་འཇིག་པ་རྫས་དེ་གཟུགས་དང་ཕྲད་ཅིང་མི་འཇིག་པའི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྟ་བར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་འདིར་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མི་འཇིག་ཅིང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུར་འདོད་ཆགས་ཅན་དག་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་ སོགས་པས་ཡིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ཉིད་བསྟན་པ། བྱིས་པ་ལུས་ཀྱིས་བཅིངས་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེས་སྤུངས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའམ་ལུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བསྩགས་པའི་ངན་སོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་ དག་ལ་དེས་བཅིངས་པའི་བྱིས་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། བྱིས་པ་སྟེ་བླུན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་མི་ཤེས་པས་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ ནི་གཏི་མུག་གིས་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་འདིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ནོར་ནི་དོན་མེད་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པའི་འགྲོ་ བ་གཞན་དག་གིས་ཀུན་དུ་ཆགས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ།།འདི་ལ་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པར་བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདིས་ཆགས་པ་ཡིན་ པས་ཆགས་པ་སྟེ།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཉིད་དེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་པའོ།

關於’如同脫離網羅的鳥’這句話，從網中解脫就是從網中逃脫。鳥就是鳥本身，用來比喻少數，因為大多數鳥被網捕獲后都會死亡。同樣地，這些世間眾生也被惡趣的網所困。 如果問：是否如同盲人什麼也看不見一樣，愚人也是這樣的嗎？對此解釋：不是看不見，而是因為具有顛倒的修行，由於這兩種原因造作惡業而墮入惡趣，爲了說明這一點而說’愚人身被縛’等等。 世尊住在憍賞彌國的瞿師羅園時，當時跋娑王優陀延的後宮被當地人焚燒，其中藍色衣女等五百女人被燒死。之後，眾多比丘在早晨問道：‘尊者，她們的去處如何，將轉生何處？’ 比丘們，那些愚昧之人造作了許多非福業。在被燒的後宮女人中，有些因為斷除了五種順下分結而獲得化生，在那裡將完全涅槃。有些對我生起凈信而轉生於諸天之中。因此應當如是學習：即使對燒焦的木樁也不應生起害心等等，直到說完這些。 因為是可被奪取的財物所以是財，意思是能被盜賊奪取。如同對財物的貪著和執著，就是與奪取之盜賊相遇的意思。若相遇則最終必定分離。 ‘世間’是指痛苦的眾生，如同藍色衣女等女人的世間，是優陀延王極為喜愛的，就這樣被焚燒了。‘如同他物’是指應當修習的無貪之義。其他不壞之物即是與色相遇而不壞的友誼之意。 ‘觀看’是指顯示。雖然在此一切可愛相遇必定毀壞是現量所成立的，但貪著者們卻視為不壞而相遇，因為由貪慾等使心顛倒的緣故。爲了說明這一點而說：‘愚人身被縛’。 由於積聚故為蘊或身，即生與業煩惱所積聚的惡趣之義。被此束縛的愚人即是彼。何為愚人？愚人即是愚昧的凡夫之義。 爲了說明凡夫性即是以無明為特徵，所以說’黑暗’是被無明所圍繞，如經中所說：‘世間為愚癡所控制，為無明所遮蔽。‘其中，這是按次第顯示見斷和修斷的無明結。 或者，財是指對無義之事貪著的其他行相的眾生所生起執著的世間即是彼。對此，因為以惡行為最勝，所以果報即是使人生命無果之義。 或者，由於這是貪著故為貪著，即是對欲境過分貪著，也就是對欲的貪著。

།དེའི་ནོར་ནི་སླུ་བའི་བདག་ཉིད་དམ་སྒྱུ་མའི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་འཇིག་རྟེན་དེའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་རྫས་ལྟ་བུར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཡང་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་སྣོད་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱུགས་དང་། ཤ་ཟ་དང་། གཅན་གཟན་ཁྲོ་བོ་དང་། སྤྱང་ཀི་འདྲ་བ་ཡིན་ཡང་མིའི་ཆ་བྱད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་འདིའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་ལ། འདི་ལྟ་བུར་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྩོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུས ཀྱིས་བཅིངས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།འདིར་ལུས་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་བར་སོགས་ཤིང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འཆིང་བའི་ཞགས་པ་གང་གིས་བྱིས་པ་བཅིངས་ཏེ། རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་སྟེ། དོན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་རྨོངས་པའི་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མུན་པའི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །མི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེན་པ་མིན་ལ་བདེན་ལྟ་བས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མི་འདོད་པའི་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་ བོ་ལ་གཙང་བར་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།།མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་ཤེས་པའི་མཐུས་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་ནི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་བོ་ཅུང་ཟད་འདོད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ལོག་པར་ ལྟ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ།གཏི་མུག་གིས་འཇུག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་སེམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་གནས་འདི་ནི་རྟག་པ་བརྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞེས་པ་དང་། འདི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འོག་མ་གསུངས་སོ། །བདག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཏེ་དེས་ཕྱུང་བ་ ནི་དེས་བསྐྱེད་པའོ།།སྐྱེ་དགུ་ནི་སེམས་ཅན་ཏེ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་སྟེ། ཚངས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཕྱུང་བའོ། །ཞེས་མངོན་པར་ ཞེན་ཅིང་སེམས་པར་འདིར་སྦྱར་རོ།།སྐྱེ་དགུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འགས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་གཞན་དུ་བྱེད་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ བ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་མཉན་པ་ལམ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་བདག་གིས་བྱེད་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱེད་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་གཙེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡང་མི་ཤེས་ཤིང་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཡང་མི་མཐོང་བ་ཞེ་ན་ཟུག་རྔུ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བའི་ཟུག་རྔུ་ཉིད་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟུག་རྔུ་དེ་དག་སྔོན་ཆད་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་གཉིས་ཟུག་རྔུ་དང་འདྲ་བ་སྔར་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་མཐོང་བས་བདག་གིས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པོ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དུ་གཉིས་པོ་འདི་ ལའོ།།སྐྱེ་བོ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ།

他的財富是欺騙性的或幻化性的。由於世間的緣故，一切功德都將毀滅，因為所謂的世間是無常而毀滅的。所謂視如他人之物，雖是一切過失的根本，但因為生於善趣，應視為功德之器，意思是說雖如牲畜、羅剎、兇猛野獸和豺狼，但具有人的形相。 若是如此，為何做非所應做之事，雖生於如此人世間，為何積集諸多惡行呢？以’為身所縛’來說明。此處身即是貪慾等障礙，積集而生於惡趣。以其束縛之繩索束縛愚者，使其失去自主。所謂愚者是指未見真諦的凡夫，未離貪慾，因為做一切無義之事，故說明是凡夫。 爲了說明其特別愚癡的標誌，故說’為黑暗之眾所圍繞’。爲了說明無明的果是顛倒，故說’我’等。‘于非真實見為真實’是指于不可愛的不凈等本性執著為清凈。 ‘見’是指以智力所見，如是智者也無，意思是說彼處無有，‘稍許希求世間事物’是語詞的剩餘。不僅是入于邪見，也是入于愚癡，爲了說明這點，也說明了我慢等過失。 ‘認為是我所作’是指大梵天住于梵天界時對世尊說：‘噫，喬達摩，此處是常住堅固的，即此梵天界，請住此處’，與此及下面的偈頌相應。我作想的我慢，其所生即是其所產生。眾生即是有情，即梵天等。 ‘認為他作’中，他所生即是他作，執著認為此世間是由梵天、自在天等所生。眾生是梵行住。‘此為任何人都不如實見到’表明，此是我執和他執的顛倒實相。因此不如實見到，因為未修習無顛倒教說聞法之道。‘任何人’即是一個也。 如是被我作和他作所損害。因此又是無知和邪見，即是顛倒。若問何者不見？即是刺，作為痛苦之因的薩迦耶見等見之刺，因為能引發一切痛苦。 ‘彼等諸刺先已見到’是指任何我作和他作二者如刺先已正見，由見彼故，我作等也成為無有。二者又是如何？說’於何’，即於此二者。眾生即是凡夫。

།ཆགས་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་བདེན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པས་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སྲེད་ཅིང་ཞེན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཟུག་རྔུར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒོམ་པར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པས། དེ་ནི་བདག་གིས་བྱས་སྙམ་མི་འཛིན་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱུད་ལ་མི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་བྱས་སྙམ་མི་འཛིན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པས་ཡིད་ བཅོམ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་དགུ་འདི་དག་ང་རྒྱལ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་དབྱེ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདི་དག་ལྡན་པའོ། །སྐྱེ་དགུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ལ་ཆགས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར འགྱུར་བ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ང་རྒྱལ་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དག་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པར་གྱུར་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཆགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པའམ། ཡང་ན་ དེའི་ཆེད་དུ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་ཞིང་ཕན་ཚུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་སྡིག་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ང་རྒྱལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བ་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་སློང་ཞིག་དབྱར་གནས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་ཐུབ་པས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དབྱར་གང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ ཞེས་པ་དང་།དེས་གསོལ་པ། བདག་ནི་རི་ཁ་བ་ཅན་དུ་གནས་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་ཞུས་པ་དང་། དགེ་སློང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེར་ངོ་མཚར་འགའ་ཞིག་མཐོང་ངམ་ཅི་མཐོང་ཞེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁུམས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་དག་ནམ་མཁའ་ལས་འོང་བ་དང་ འགྲོ་བར་བགྱིད་པ་གདའ་བས་བདག་དགའ་བ་སྐྱེས་ཏེ།ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། དེས་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཏེ། དྲང་སྲོང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་མིའི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་དང་། གང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཚངས་པའི་ འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་།དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་གང་ཐོབ་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའོ། །གང་ཐོབ་ པར་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའོ།།དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་རྡུལ་གྱིས་ཡོག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གནོད་པ་སྟོང་ཕྲག་གིས་གཙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་གང་གཟུགས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་གང་གིས་ཡིན་ཞེ་ན། ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གཟིར་ཞིང་བཅོམ་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་གི་སྒྲ ཕྱིས་པ་བསྟན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་འཕགས་པ་དག་འཇུག་པར་གྱུར་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྡུལ་འདིས་ཡོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྔོན་པའི་རྟོགས་པ་ཡང་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དེ་ལྟ་ན་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ལ་ཞེན་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །བསླབ་པ་ནི་གླང་པོའི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བའི་ཐབས་ཏེ། འཁོར་བའི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་འགལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྤོང་བའོ།།བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཁྱི་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའོ།

貪著就是執著，即說’這個是真實的’而執著並了知。 對境的貪愛就是對自我貪愛執著，應當觀修’這就是痛苦之因’。 如此一來，‘不執著認為是我做的’，即不在相續中行持。同樣也應當配合’不執著認為是他人做的’。 爲了顯示具有這樣執著的人因我執而心受損害且未斷除痛苦，所以說’這些眾生具有我慢’，是以前面的意義分類而顯示的。 勝者即是我和我所，那是從自他門中行持，這些都具有這些。 眾生即是凡夫，其中無色界具有我慢，因為多數獲得禪定殊勝而不被壓伏。 執著我慢的是色界眾生，因為聽聞梵天等的變化。 所謂’我慢束縛’是因為過分行持慾望。 爲了顯示我慢的因，所說’具有諍論見解’是對六十二見執著而明顯執著，或者為此而爭鬥，以互相壓伏而過分造作罪業。 ‘輪迴不會逆轉’即不會壓伏有的我慢。爲了顯示具過失者決定不能壓伏輪迴，所以說’已獲得的是什麼’等。 有一位比丘在世尊附近安居，能仁問道：‘比丘在何處安居？’ 他回答說：‘我住在雪山。’ 問道：‘比丘你在那裡看見什麼稀有之事？看見什麼？’ ‘世尊，外道仙人們從空中來去，我生起歡喜，想著何時我也能如此。’ 他說那些完全是痛苦的，那些仙人所獲得的人身，以及所要獲得的梵世等一切處的出生，都被歡喜等所損害，所以你不應對此歡喜。 或者，所獲得的是過去和現在的出生，所要獲得的是未來的出生。 ‘這兩者都被塵垢覆蓋’即被千種損害所逼惱。 經中說：‘諸比丘，所生之色即是生病的痛苦，是住、老、死的顯現’等。 這是什麼原因呢？說’無病’即煩惱逼迫損害，意思是凡夫。 ‘隨學’在此也表示’亦’字的省略，即使聖者為斷除煩惱而趣入三學。 這兩者都認為被此塵垢覆蓋。獵人的領悟也應當在此宣說。 若如是見即是執著邪見，爲了顯示這點，‘某者’即眾生。 學處即是調伏象足等的方便，是與輪迴中的痛苦相連的。 戒律即是斷除違背梵行的破戒。 禁行即是緣于狗等的行為。

།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་འཁྲིག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའོ། །དཀའ་ཐུབ་ནི་ཚེར་མ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ལྷ་དང་། མི་ལ་བསྙེན་བཀུར་ བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་དག་ལ་དེ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཐར་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐར་པའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། ལ་ལའི་ལྟ་བའོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ནི་གཙང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁྲིག་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དེའི་དོན་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་ གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཚིམ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་ནོ། །ལྷག་པར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དག་ལའོ། །ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།སྦྲང་མ་བཞིན་དུ་ཞོ་ལ་བདག་ཉིད་ལྟུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་མཐའ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའི་རྒྱུར་འདོད་པའོ། །མཐའ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ནས་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དམན་པས་གྲོང་གི་ཐ་མལ་པ་སྟེ། གང་ལ་འདོད་པ་ལ་བསོད་ཉམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དུར་ཁྲོད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་རོ།།ཡང་ན་བདག་ཉིད་དུར་ཁྲོད་བཞིན་དུ་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་ནི་དུར་ཁྲོད་འཕེལ་བར་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་དང་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བས་ གཉི་གའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།དུར་ཁྲོད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་སོ། །འདི་དག་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། དུར་ཁྲོད་འཕེལ་བ་བྱིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་ཞིང་མ་རྟོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ཞེན་པར་ བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལིང་སླེ་ཤ་ནེ་ཞེས་བྱ་བས་འདོད་པ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྟེ།འདོད་པ་ལ་བསོད་ཉམས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་མངོན་པར་རྒྱུག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དག་ལ་འགྲོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རིང་ན་གནས་ཀྱང་འགྲོ་ བ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་བདག་ཉིད་དལ་བའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་མཐོང་བ་ན་དེས་དེ་དག་ལྷག་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་འཇུག་པའོ།།དེ་དག་དེ་ལྟར་མི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་གཉིས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་མི་སྟོན་པའོ། །དེ་དག་གིས་ཆོས་རྗེས་སུ་མི་གདགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་དག་ གིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་དང་།ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་མེད་དེ། གང་གི་འགྲོ་བས་འདི་དག་ཏུ་གདགས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷའམ་མི་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་ངོ་། །འདི་ ལྟ་བུ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནང་གི་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་བར་མའི་ལམ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པས་སོ།།དེས་མཐོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་མིག་གིས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆུ་བུར་མཐོང་ བ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

梵行即是斷除淫慾。苦行即是依靠荊棘等。親近即是供養天人等。 有些人以此為核心是希求解脫之因，僅僅因為執著解脫之樂的緣故。這是一個極端。所謂極端是最終痛苦之因，是某些人的見解。 所謂如是見解並如是宣說，是因為執著並如是修行的緣故。 所謂欲是清凈的，是指享受淫慾，因為諸天也享受此故。所謂有福德，是因為隨順意願故。 所謂應當享受，是因為前述兩種原因故。或者是因為是主要果報故。所謂欲是無過失的，是因為一切世間都精進於此故，是令自他相續滿足的方便故。 所謂彼等，是指如是了知的眾生。‘特別’即是’極其’的意思。所謂諸欲，是指欲境。 所謂受持墮落的禁戒，是指執著其為最勝，如蜜蜂墮入酸奶中一樣。所謂這也是一個極端，是指認為是痛苦邊際的因。 極端有兩種：即自身疲憊的修行和低劣的世俗凡夫，因為經中說是貪著欲樂的修行故。 所謂這兩個極端，並非能獲得解脫，而是增長尸林，即與’這兩者’相連。或者因為自身如同尸林般住故。 為什麼呢？所謂’彼等增長尸林’，是因為現量成立故，由於未見彼此，執著兩邊，尸林將增長。 所謂如是，即是以此方式。這些是上述所示的兩個極端，增長尸林是凡夫心未見未了解的。 所謂有些執著，是指如同’林斯列謝內’所說的極度貪著諸欲，因為貪著欲樂故。 所謂有些奔馳，是指趨向諸欲，即使遠在他處也前往，因為不能隨後領受色等境，自身隨順懈怠故。 具眼者見到彼等時，不會過分執著等。 所謂彼等不如是作，即是不入于如是二者之中。 所謂彼等不如是想，即是不生起內在二者的執著，也不示現其他非道。 所謂彼等不隨說如是法，是因為彼等大士已完全斷除一切結縛故，無有獲得習氣和業性法相的道，因為以此行相安立宣說此等故，無論是天或非人。 所謂如是此，即是超越一切趣，剎那間斷除內在二邊，修習中道。 為顯示以眼如實見故，說’如見水泡’等。

།རྒྱལ་རིགས་སུ་བཙས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བདག་གིས་འཇིགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ་བཙུན་པ་ཐབས་གང་གིས་བདག་འཆི་བདག་གི་རྒྱལ་པོས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། དེས་ན་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ།།གཞན་དག་ནི་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་ན་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ལྟ་བ་ལོག་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དོ་ཞེའོ། །ཆུ་བུར་མཐོང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆར་གྱི་ཐིགས་པ་ཤིན་ཏུ་སྦོམ་པ་འབབ་པ་ལས་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ན་ཆུའི་འབྲུམ་བུ་གཞན་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་མིག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་མཐོང་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་འབྲོག་དགོན་པར་སྐོམ་པས་གདུངས་ཤིང་ཚ་བས་ཉམ་ཐག་ལ་རབ་ཏུ་གདུངས་ཤིང་ཚ་བས་ཆུ་ལྟར་ སྣང་བའི་སྨིག་རྒྱུ་རི་དགས་སྐོམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡང་མཐོང་བ་དེ་ལྟར།དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དཔེ་གཉི་ག་བླང་བ་ཡིན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དཔེར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཕལ་ཆེར་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་བརྟེན་པས་འདི་ལ་འཆི་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཉམས་དགའ་བར་སྣང་བ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མིང་གི་འཇིག་རྟེན་ དང་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་དེ།འདི་ལ་མིང་གི་འཇིག་རྟེན་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་མིང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ལྷག་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ གི་དངོས་པོ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་ལྟ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པས་རྟོགས་ཤིང་མཐོང་བའོ། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བདག་གི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་ན་ ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཁམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ན་ནི་འཆི་བ་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ ལྷག་པར་འཁོར་བ་ན་གནས་པའོ།།ཡང་ན་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། དངོས་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་ལུས་ལ་ལྟ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལུས་ནི་ནང་གི་གཟུགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བས་དང་པོར་ནང་གི་ལུས་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་འདི་ལྟར་ ཡོངས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་དོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དེའི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་བྱིས་པ་མངོན་ཕྱོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཡུལ་ འཁོར་སྐྱོང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕ་མ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྠུ་ལ་ཀོ་ཤྠ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་སོང་ངོ་།།དེའི་སེམས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་མས་བསྒོ་སྟེ། རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་སྔོན་གྱི་གཉིས་པ་དེའི་གན་དུ་བཏང་སྟེ། བུད་མེད་དེའི་གཡོ་བསྟན་ པ་ལས།དེ་ནས་སླར་ལོག་པ་དང་དེས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱད་གསུངས་སོ། །བལྟ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་པར་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །ལུས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །རྟག་ཏུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུའོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཀྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་ཅིང་མདོག་ཁྱད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། རྒྱལ་པོའི་ཤིང་རྟ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཤིང་རྟ་ཤིན་ཏུ་བཀྲ་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གསེར་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་ནི་ཤིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།

所謂’生於王族’是因為死主感到恐懼而向世尊請問說：‘尊者，以何方便我才不會被死主王所見到？‘因此說了兩個偈頌。其他人說這是針對在王舍城竹林中五百位邪見比丘而說的。 如同見到水泡，就像在大海中下著極大的雨滴，被風吹動時，水泡生起又消失，有眼之人見到這種情形一樣。 ‘如同見到陽焰’是指，譬如有人在荒野中被口渴和炎熱所折磨，極度疲憊，見到如水般顯現的陽焰，野獸也因口渴而生起又消失一樣。 ‘如是觀察世間’是指對有情世間和器世間無差別地顯示。雖然兩個比喻都可以採用，但此處是以有情為主而作比喻，因為大多數都依靠呼吸，所以有死亡的性質。其他人說是針對器世間而說的，因為極其悅意的顯現也會毀滅。或者說是名世間和色世間，其中名世間是指無色界四蘊的自性，因為它是名的自性。其餘界是色世間，因為以色為標誌，且是非等持地。 ‘此中觀察’是指以出世間如實智了知並見到。‘死主王’是因為死主王遍及三界。‘不被其見到’是指不被其降伏。通達三界則無繫縛，若成阿羅漢則超越死亡。或者在劫或過劫中住于輪迴。或者因為無所作為而般涅槃，這就是其義。 爲了證明與一切事物的遍觀察和事物一分的遍觀察相關，所以說’如是觀察身’等。身是內色，因此以修習念住的加行首先如是觀察內身和外身，然後也顯示其他義。其餘易解。 爲了顯示與身相關的其他遍觀察，所以說’凡愚所趨向’等。具壽護國成就出家律儀后，爲了利益父母而去到名為斯圖拉科西塔的地方。爲了攝受他的心，他母親指使以前裝飾華麗的第二位女子去見他，顯示女人的詭計。之後他返回時，佛世尊對他說了八個偈頌。 ‘應當觀察’是說你應當確實觀察。‘此身’是指色性。‘恒常’是指持續。如何呢？答道：‘華麗’是指以衣服、裝飾等莊嚴，因為顏色殊勝。‘如王車’是指王車極其華麗，因為外部以金等裝飾，內部則是木質本性。

།དཔེ་དེ་དང་འདྲ་བར་ལུས་འདི་ཡང་ཕྱི་རོལ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ནང་ནི་མི་གཙང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་བྱིས་པ་མངོན་ཆགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ནི། ལུས་ གང་ལ་ལྷག་པར་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།ཕྱི་རོལ་ཙམ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཆགས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ནང་གི་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་དང་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་གང་ལ་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་ཤེས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་། འཁྲུལ་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་གཏི་མུག་གིས་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་ལ་ཤེས་ པས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་ནི་གཏི་མུག་གིས་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཏེ་སྨྲས་པ། ཉམས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་པའམ་ཡུལ་དག་ལ་ཆགས་པས་དེའི་ཆེད་དུ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཉམ་ང་བར་ལྟུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གླང་རྒན་རྫབ་ཏུ་ཆུད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པའི་གླང་འབྱུང་བར་མི་ནུས་པའི་འདམ་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལས་ནི་རང་གིས་ཀྱང ཐར་པར་མི་ནུས་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ཞིང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།གང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ། རྨ་བྱུང་བ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྨ་ནི་རྨ་རལ་བ་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། འབད་པ་བྱས་ ཀྱང་གསོ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྟན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གདུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ། ནད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་ མངོན་པར་གདུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལུས་འདི་གང་དུ་འགྲོ་བའི་ས། །དེར་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །འཇིག་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་པར་གྱུར་ན་གསོར་མི་རུང་བའམ། །སླུ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་མ་ ཐག་པའི་ཉེས་དམིགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར། གང་ཡང་བརྟན་པར་མི་གནས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་པའམ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། ། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ནི་ཡིན་གྱི། ནང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནད་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བརྒྱན་པ་བལྟ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བལྟ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་བོད་པའོ། །ཡང་ན ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བྱ་བ་ལ་བརྟག་པར་བྱའི།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་མོར་མ་བྱས་པ་རི་མོར་མ་བྱས་ཤིང་བསྐྱེད་ལ་བརྒྱན་པར་བྱས་ཏེ་མཛེས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ནི་མི་གཙང་བའི་ལུས་ཉིད་དོ། །གང་ གིས་བརྒྱན་པར་བྱས་ཤེ་ན།ནོར་བུའི་རྣ་ཆ་གདུབ་འཁོར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནོར་བུ་དང་རྣ་བའི་རྒྱན་ནོ། །གོས་དང་ཕྲེང་བ་དང་སེན་རྩི་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གི་སྒྲའོ། །མ་བརྡུངས་པ་དང་བརྡུངས་པའི་རྒྱན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སྨོས་སོ། །ལུས་ དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ནད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་གི་ཡན་ལག་བརྒྱན་པས་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལན་བུས་བརྒྱན་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་མངས་རིས་ལྟ་བུ་མིག་བརྒྱད་པ་བྱས་པའི་སྒྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆ་བའི་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱན་ པ་བྱས་པ།སྐྲ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བགོས་ཤིང་ལན་བུར་བྱས་པ་ལ་ཆུ་རླབས་ཀྱིས་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

就像這個比喻一樣，這個身體外表非常美麗，而內在卻是不凈的本性。‘愚者對此貪著’這句話是說，對於身體產生強烈的貪慾，是因為只看到外表。‘智者不生貪’這句話是說，對此生起離欲，是因為看到了內在的真相。 解釋愚者和智者的貪著與離欲的原因說：‘對於愚者等’，是說由於極度無知所壓制，因為產生了四種顛倒而生起。在此，由於愚癡而生起貪著，由於智慧而成為無貪，這是其意義。 貪慾是由愚癡造成的過患，所說的’墮落’一詞，是指特別墮落或因貪著境界而墮落，意思是陷入極度危險的境地。 如何墮落呢？‘如同老象陷入泥潭’來說明：就像年老衰弱的大象陷入無法脫身的泥潭中，既不能自己解脫，他人也無法將其救出，同樣地。 表明貪著是極其不善的，‘如同生瘡’，瘡就像潰爛的傷口一樣永遠在壞死，即使努力醫治也難以痊癒。‘生起’是從因緣而生，這表明是他緣，顯示永遠是痛苦的因。 ‘病人’一詞表示經常被飢渴等病痛所折磨，如經中所說：‘此身無論去何處，痛苦都將隨之而去。”是壞滅法’是指一旦損壞就無法修復，或者具有欺誑的本性。 剛才所說的一切過患都是從身體而生，如此，‘任何都不能常住’是指毀滅或不存在的狀態，如經中所說：‘凡是無常的即是苦。’ 因為身體只是外表，而不是內在，所以說’病人是壞滅法’等。‘請觀看裝飾’中，‘請觀看’是因為近在眼前而呼喚。或者說一切都應由我來觀察，而不是由他人來做，爲了顯示這種情況。 ‘未繪畫而裝飾’是指沒有繪畫卻培養並裝飾使之美麗的意思。‘身’即是不凈身。用什麼裝飾呢？‘以寶石耳環手鐲等’，即寶石和耳飾。‘等’字是爲了包括衣服、花鬘、指甲油等。說’二’是爲了包括未打造和已打造的裝飾。 這個身體是什麼樣的呢？說到’病人’。爲了顯示用自己的肢體裝飾而美麗，所以說’以髮辮裝飾’，如同棋盤格八格那樣，因此用髮辮裝飾，將頭髮分成八份做成髮辮，用波浪形式來排列。

།མིག་སྨན་གྱིས་ནི་བསྐུས་པའི་མིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཐིང་ཤུན་གྱི་མདོག་འདྲ་བའི་ཕྱེ་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་མིག་སྨན་གྱི་ མདོག་བསྒྱུར་བར་གྱུར་ན་མིག་སྨན་གྱི་མདོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་ཚོན་གྱིས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བྱིས་པ་ལྷག་པར་རྨོངས་བྱེད་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྟོག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གང་དག་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ལྷག་པར་རྨོངས་ པར་གྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་སྨན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་མིག་སྨན་ཡོད་པ་སྟེ། ལུས་རྣག་ཅན་དྲི་ང་བའི་རྫས་བསྩགས་པའི་ཕུང་པོ་མིག་གཉིས་ལ་མིག་སྨན་ གྱིས་བསྐུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསར་བྲིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་བཀྲ་བར་བྱས་པས་བྲིས་པ་སྟེ། རི་མོའི་ལས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་མཁས་པས་རྩིག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ལ་ཚོན་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་རི་མོ་གསར་དུ་བྱས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིན་ལ།ནང་གི་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལུས་འདི་མིག་སྨན་གྱིས་མཛེས་པར་བྱས་པ་དང་། མགོ་ལ་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ་དང་། མགུལ་པར་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། ལག་ངར་དུ་ གདུ་བུ་དང་།རྐང་པར་རྐང་གདུབ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྒྱན་པ་བྱས་ཀྱང་ནང་དྲི་ང་བའི་རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བརྒྱན་པ་བྱས་ཀྱང་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ལུས་ནི་དྲི་ཞིམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ག་པུར་དང་། ཙན་དན་ལ་སོགས་པས་ལུས་བསྐུས་པ་ནི་ལུས་ལ་བསྒོས་པའོ། །བཙག་གིས་བྱུགས་པ་ནི་ལི་ཁྲི་དང་སེན་རྩི་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་མདོག་དམར་བར་བྱས་པའི་རྐང་པའོ། །བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མེད པས་ནི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་ཀོ་ས་ལར་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་ནས་རིམ་གྱིས་འོད་མའི་ཚལ་དུ་བྱོན་པ་དང་། འོད་མའི་ཚལ་ན་གནས་པའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་ གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཙུན་པ་བདག་ཅག་གིས་ནི་འདི་ལྟར་འཚལ་ཞིང་རྟོགས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པར་བགྱིས་ཀྱང་། ནོངས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདིས་ན་འདོད་པ་དག་ལ་འཇོལ་ཉོག་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་ ཀྱང་།ལུས་ཞིག་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གདའོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འདོད་པ་སྤངས་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ གསུངས་སོ།།འདོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ཕྱིར་རམ་དེའི་ལུས་ལའོ། །གང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་བྱས་པའི་ཀུན་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་། འདུ་འཛི་འོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞེན་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། བསགས་པ་ དང་སྲུང་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ཆགས་པ་དང་། སྲེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཚུལ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་འཆིང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། མི་ ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཡེང་བ་དང་།ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འདིར་བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཆགས་པ་དང་སྲེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

‘眼藥塗抹的眼睛’是指爲了使眼睛美麗，用類似靛青色的粉末作為眼藥改變眼睛的顏色，使其變成眼藥的顏色並因染料而美麗。這一切都是’雖然使愚童更加迷惑’，是不能覺悟的，因為是由顛倒所生。‘不尋求彼岸’是指那些爲了已做所作而在此尋求無餘涅槃的人，像這樣離欲三界、度過一切有為法之大海的人是能到達彼岸的，而不是像這樣極度迷惑的人們。 爲了顯示這兩者的裝飾，所以說’眼藥’等，意思是具有眼藥，即身體是膿腐臭穢物質積聚的軀體，兩眼塗抹眼藥。‘新畫’是指鮮艷地繪畫，即做繪畫工作的意思。‘新’是指剛剛完成，比如善巧畫師在完全清潔的墻壁上用各種顏色新畫的圖畫非常美麗，而內在是土石等的本性，同樣，這個身體雖用眼藥裝飾，頭戴金冠，頸掛珍珠項鍊，手臂戴鐲子，腳戴腳鐲等外表裝飾，內在卻是臭穢物質的本性。 爲了顯示即使裝飾也非善，所以說’身體香氣’等，即按時用樟腦、檀香等塗抹身體，稱為身體薰香。涂硃砂是指用茜草和指甲花等產生的非常悅意且呈紅色的腳。由於顛倒的心識對身體等沒有如實觀察，就不能渡過輪迴之河，爲了顯示這點，所以說’某人慾望’等。 世尊遊行至憍薩羅國，漸次來到甘蔗林，住在甘蔗林的婆羅門和居士如是稟告：‘尊者，我們如是了知：即使受用欲樂，也無過失。為什麼呢？因為這樣沉溺欲樂，使身心滿足，身壞命終后也能轉生天界。‘世尊開示道：‘如是，那是由斷除慾望而獲得，而非由受用慾望。‘乃至宣說兩個偈頌。 ‘于欲’是指爲了五欲功德或其身體。由繫縛所造成的普遍聯繫是極度貪著、散亂和喧囂。其中貪著是極度執著，即執取、積累、守護等行為的意思。或者說繫縛的本質就是貪著和渴愛。如果說悲心也與貪著相似，由於說’繫縛’，表明貪著是眾生的束縛，即以無明為先導的散亂和貪著的意思。‘繫縛’如同說’王行’一樣，此處所說的繫縛也應知是繫縛的本性，即貪著和渴愛的本質。

།གང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ དག་ལ་སྐྱོན་དང་ཉེས་པར་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པས་གནས་ཤིང་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་འདོད་པ་ལ་སྲེད་ཅིང་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ནམ་དུ་ཡང་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་མི་རྒལ་ཅིང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ན། གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས། མངོན་པར་མི་འདོད་པའི་གནས་སུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོའོ། །ཆུ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྲིད་པ་ནས་བསྟེན་པའི ཕྱིར་དང་།ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙིང་པོས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆུ་བོ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྒལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་བྲལ་མཆོག་དང་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆགས་བྲལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མའི་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆགས་བྲལ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མའི་ཆའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་བདག་དང་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་བདག་གིར་བྱེད་པ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ཞིང་མངོན་བར་མི་ཞེན་པ་སྟེ། བལྟ་བ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་རིས་གཉིས་ཀྱི་ཕྲ་ རྒྱས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ཉིད་གང་ཆུ་བོ་ལས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། རྒལ་བ་ནི་རྒལ་བར་འགྱུར་བའོ། །སྔོན་ཆད་མ་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ནམ་ཡང་མ་སྤངས་པ་སྟེ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཆུ་བོ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆུ་ བོ་རྒལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།ཡང་སྲིད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒལ་བར་འགྱུར་གྱི། ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་ཚལ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཚོང་དཔོན་རྒན་པོ་ཞིག་།དགོན་པར་སོང་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་ཉམས་པར་གྱུར་ལ། དེ་ནས་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པའོ།།གཞན་དག་ནི་འོད་མའི་ཚལ་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་མིང་མེད་པ་ཞིག་གནས་ཏེ། གནས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདི་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཚལ་ནི་དགོན་པའོ། །དེ་ལ་གང་གནས་པ་ནི་ནགས་ཚལ་ན་གནས་པ་སྟེ། དགོན་པ་ན་གནས་ཤིང་ཁྱིམ་ལ་སྲེད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །ནགས་ཚལ་སྤངས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས་ ཉམས་པར་གྱུར་པ་སྟེ།ཡང་ན་ནགས་ཚལ་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་ན་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཡང་སྐྱོ་བར་གྱུར་པས་ཁྱིམ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནས། ནགས་སུ་རྒྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགོན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་བུའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གླེན་པ་ལ་ཁྱེད་ཅག་ལྟོས་ཤིག་པའི་དོན་ཏོ། །ཚུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་པའོ།

由於不知道對一切結合都有過失和罪過的真實性而住于無明和貪著。若是如此由慾望的結合而對慾望貪愛執著，則永遠也不能超越欲流和欲漏，更不用說斷除了。 因為能帶往不欲求之處故為暴流。問：暴流如何？答：稱為廣大，因為依止並遍及一切眾生的自性。稱為無邊，因為從無始輪迴以來依止，以及以無漏智慧的精要斷除。 如是為顯示將超越一切四種暴流故，說’離貪最勝與最下’等。‘離貪最勝’是因為斷除上分結。‘離貪最下’是因為斷除下分結。‘一切離貪’是因為斷除一切結。 為顯示見斷和修斷為先導故，說’於此’等。‘於此我與我所’是如此執為我所，依次對色等執著為我。或者顯示對色等自性所欲求的二十種薩迦耶見的山峰，這也非無故。 ‘不見’是不隨行且不執著，因為斷除一切見和結。‘如是解脫’是以此方式斷除二品隨眠故而解脫。即是如此從暴流解脫者，超越即將超越。‘先前未度’是從未斷除，因為未斷除三有暴流。 問：為何要超越暴流？答：為顯示無有後有故，意即爲了不再投生以及遠離痛苦。 為顯示唯以修習聖道而得超越，僅僅捨棄在家生活是不夠的，故說’有人舍林’等。有一年老商主厭倦在家生活，去到寂靜處出家后又退轉墮落，之後再次出家，佛陀針對此事對比丘們開示。 其他人說是針對住在竹林中一位名為無名的神變出家人，對住處過分貪著的緣故而說。 其中首先應說此如實義：林即寂靜處。住于其中即是住林者，即是住于寂靜處且無家貪著者。舍林即是對出家不生歡喜而退失，或者舍林而住於家中。 又因厭離而對在家生起不歡喜，‘奔向林’即趣向寂靜處，因為見到出家的功德。意思是你們看這樣被貪等煩惱所控制的愚人。‘來’即是來此觀看。

།གང་གི་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། གྲོལ་བར་འཆིང་བར་རྒྱུག་པའི་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པ་ཁྱིམ་ནས་ངེས་པར་བྱུང་སྟེ། ཡང་དེ་ཉིད་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བའི་བཙོན་རའི་འཆིང་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདིས་ནི་མངོན་པར་སྨད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཉིད་བཤད་པ་ཚལ་ ནི་འདིར་ནགས་སྟུག་པོ་སྟེ་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པས་གང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་ཁྱིམ་སྟེ་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཁྱིམ་སྟེ་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ལ་ཚལ་མེད་པ་དེ་ནི་ཚལ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་དང་དེའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱིམ་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་ལས་རྒན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། འཆི་བས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སྟེ། དེའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་སོ། །དེས་ཚལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚལ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཚལ་སྤངས་པ་སྟེ། ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་བྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་དབེན་པ་འདིས་བསྟན ནས་སེམས་ཀྱི་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནགས་ཚལ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནགས་ཚལ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ནགས་སྟུག་པོར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་འདུ་འཛི་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ནགས་སུ་རྒྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་འཛི་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཁྱིམ་གྱི་བཙོན་ར་ལ་ཡང་ཕྱོགས་པའོ། །ཡང་ན་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་འཁྲུལ་པར་བྱས་ཤིང་། མི་རྟག་པའི་བདེན་པས་ཀུན་དུ་འཕྱན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་ཤིག་པའོ། །ཚུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་ཚུར་ཤོག་ཤིག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྒྲུབ་པར་གྱིས་ཤིག་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད བརྟག་ཅིང་བདེ་འགྲོ་བལྟ་བ་ནི།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གང་གིས་སྲེད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་བུ་མོ་ཀྵེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཆས་པ་ལས་ཐག་རིང་པོ་ནས་འོང་བ་གཟིགས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །ཡིད་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ འཐད་པ་སྟེ།ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་རྟ་གང་གིས་ཡན་ལག་ཡིད་དུ་འོང་ལ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འབར་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་བ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་བ་ཉིད་དོ། །གཡོགས་པ་ནི་ཤིང་རྟ་དེ་ལ་གདུགས་ ལྟར་བཀབ་ཅིང་བྲེས་པའོ།།ཡང་ན་གོས་དཀར་པོས་གཡོགས་པའོ། །གང་ཡང་བུད་མེད་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་གོས་དཀར་པོས་གཡོགས་པར་བྱེད་དོ། །མཐུན་པའི་རྩིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བསྔགས་ཤིང་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤིང་ རྟའི་འཁོར་ལོའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤིང་རྟ་ཁྱད་པར་ཅན་འཁོར་ལོ་ཟུང་ངོ་། །ལྡན་པ་ནི་བསྟེན་པར་བྱས་པའོ། །སྡིག་མེད་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱིས་འགྲོ་ཞིང་ཕན་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་ གྱིས་ཤིག་པ་སྟེ།འདི་ན་དང་པོར་ཉན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས་ཤིག་པ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་མེད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྡིག་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་པའོ། །ངེས་པར་ཉམས་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དག་ནི་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་ཞིང་འགྲོ་བ་ངེས་པར་བསགས་ཤིང་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལྷ་སྦྱིན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如果問應當觀察什麼，‘解脫而趨向束縛’這句話是說，出家人沒有完全受持，從家中出離后，又趨向于不凈等同樣的牢獄束縛，因此這裡顯示了呵責。 解釋其義，‘林’在此指茂密的森林，因為遍佈荊棘等。那是家，因為有惡行等諸多危害。那是家，執著於家居處所，意思是貪著慾望。 無林者稱為’離林’，意思是不執著於家和家中資具。因經歷在家生活而年老時生起厭離，因為怖畏死亡，於是對此不執著而出家，是因為想要遠離其過患。 因此說’無林’，遠離林即是離林，意思是從家居處出離而出家。 以此顯示身體的遠離后，為顯示心的遠離，所以說’離開森林’，此處森林是指對慾望等的分別念，那是進入家的密林。離開是因為遠離喧囂和分別念。 ‘趨向森林’是指顯現喧囂和分別念，也是趨向家的牢獄。或者是過分執著寺院。 ‘看這個’是說觀察被煩惱迷惑、被無常真理所動搖的眾生。‘來’是說你們來吧，緣于無我而修行佛陀教法，爲了證悟此法而觀察真如及善趣，意思是唯有通過真如才能做到，而非其他方式。 其他如前。如果問通過什麼能從貪愛的束縛中解脫，就是通過聖道，爲了顯示這一點，所以說’調順車乘’等。 然後王女克西瑪乘坐馬車前來觀看世尊，從遠處看到她來，說了這個偈頌。 ‘悅意’是令人滿意的，爲了顯示應當完全了知。馬車的部分悅意且美麗可觀，因為用各種珍寶裝飾閃耀。 ‘白’是白色。‘覆蓋’是指那輛馬車像傘蓋一樣遮蓋覆罩。或者是用白色衣服覆蓋。女人乘坐馬車時大多用白色衣服覆蓋。 ‘調順輻條’是指被稱讚為第一且為主要的車輪部分，是特殊的雙輪馬車。‘具有’是依止。 ‘觀看無罪行’是說以佛陀教法而行並了知利益，此處首先以’聽聞’等觀察行為，‘無罪’如經中所說的三種無貪等無罪。 必定衰敗的煩惱是乘坐馬車而行，必定積累和增長，顯示提婆達多轉生地獄。

།རྒྱུན་རྣམས་གཅད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་སྤངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་རི་བོ་མཐོན་པོ་ལས་འབབ་པའི་ཆུ་ རྒྱུན་འདྲ་བ་དེའོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །ཆིངས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བཤད་ནས། གཞན་ལ་བསྟན་ ནས་བཤད་པ།ཡན་ལག་ཡིད་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་གྱི་གཞི་དང་ཐེམ་སྐས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །གོས་ དཀར་གཡོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་གྲོལ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ།ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་གཅིག་ཏུ་དཀར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་ པའི་རྩིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ལྡན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་མཐུས་སྐྱོ་བ་དང་བྲལ་བར་འཇུག་པའོ། །ཤིང་རྟ་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ལམ་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཡིད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིང་རྟའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་སོ།།སེམས་ཅན་གང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཤིང་རྟ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྡིག་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྩ་བ་ཐེམ་སྐས་སུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་ནི་ སྐྱབས་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་གྱི།བརྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྐྱབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྨོས་སོ། །ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་ཏེ། མུ་སྟེགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་རི་ ལ་བརྟེན་ཏོ།།གཞན་དག་ནི་ནགས་ཚལ་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ཤིང་དག་ལ་བརྟེན་པ་གཟིགས་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་སྡིག་པ་བཀྲུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ཏེ་བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་ལ་འདུག་པའི་མེ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོའི་ མདུན་ན་འདོན་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ཞིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་མའོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་ལེན་པའོ། །རི་ནི་ཁ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིའོ། །རི་དང་འདྲ་བའི་བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་ དང་ཕུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་གི་སྒྲའོ།།ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ནགས་སྟུག་པོའོ། །དང་གི་སྒྲ་ནི་ནགས་ཚལ་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་དང་ཉེ་བའི་ཚལ་ལ་སོགས་ པའམ།ལྷ་ཁང་ངམ། མཆོད་རྟེན་དང་ལྗོན་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མཆོད་རྟེན་ནི་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོ་ཕག་ལ་སོགས་པས་བརྩིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྗོན་ཤིང་ནི་ཤིང་གི་དབྱིབས་དང་། གནས་ལ་སོགས་པ་ བརྒྱན་པའོ།།གང་ཞིག་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིགས་པས་སྐྲག་པའི་མི་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྙས་ཤིང་མ་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རི་ལ་སོགས་པ་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྟོག་པ་བསལ་པའི་ཕྱིར།སྐྱབས་དེ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། བྲག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་རྟེན་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱབས་དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དང་མཆོག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བརྟེན་པས་ནི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’斷除諸流’是指斷除業的相續，煩惱如同從高山流下的水流一般。無業和煩惱之因，其果報也不存在。所謂’無繫縛’是指無有結生相續的繫縛，因此也無有業和煩惱。 直接解釋后，向他人宣說：‘悅意支分’是戒律的修飾語，它是道的基礎和階梯，即正語、業邊和活命等支分是戒律的本質。 ‘披白衣’是正解脫和正知的修飾語，因為已離三界貪慾，獲得盡智和無生智，故為純白。 ‘相應輻條’是正念、正思維和禪定的修飾語。‘具足’是指正精進，以精進力而無厭倦地趣入。‘車乘’是指正見，這也是道和道支。因為是意中所欲求的果，故稱為車乘。 如是宣說了八正道及其果，即正解脫和正知是修習聖道的果報。 應知具有如是車乘的眾生是無罪而行等。獲得作為聖道根本階梯的戒律是由皈依而成，僅僅依止並非皈依，為顯示此義，故說’恐懼’等五偈頌。 從示現大神變中必定獲勝，見到一些外道依止山嶽，其他人依止森林、園林、精舍和樹木，故說此語。 另有人想要洗凈罪業，坐于沙堆上的火施婆羅門是憍薩羅王的大臣，據說是針對一個造罪者而說此語。 ‘大多’是指眾多。‘皈依’是為除罪而依止和接受。‘山’是指雪山等山。‘和’字是為攝集與山相似的沙堆和山洞等。 ‘森林’是指密林等。‘和’字是指成為森林的地方和池塘等。‘園林’是指近城的園林等，或寺廟、佛塔和樹木，‘和’字是攝集之義。 其中佛塔是指寺廟等，因為是用磚等建造。樹木是指裝飾樹的形狀和處所等。 若問誰在皈依，故說’恐懼驚怖之人等’，即受輕視不敬等恐懼的外道等。 為遣除認為山等可作皈依處的分別，故說’彼皈依非勝’，認為巖石等能作為救護痛苦的依處，這並非殊勝，因為僅僅依止並不能完全救護。 ‘彼皈依非最勝’是指彼皈依也非殊勝和最上，因為依此不能斷除輪迴。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིས།།སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་གྲོལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་སྐྱབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་སེམས་ཅན་གང་ཞིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕུང་པོའོ། །ཆོས་ནི་དོན་དམ པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་འདུན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ལམ་གྱི་ཚོགས་སོ།།དགོངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་གི་སྒྲ་གསུམ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་ངན་ སོང་ལས་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བདེན་པ་མཐོང་བས་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་མཐོང་བ་རྟོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཤེས་རབ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡང་དག་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། ། ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཆ་ཤས་འདུས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དང་ཆ་ཤས་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཕྱི་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུའི་ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཚིག བླ་དགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཕགས་པའི་ལམ་ནི་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །འོན་ཀྱང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་འདས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་ པར་བྱེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་དོ། །སྔར་བསྟན་པའི་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱབས་ཏེ། ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་ནས་ དད་པ་ཐོབ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དོན་དམ་པ་ནི་གཏན་དུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ནི་གཙོ་བོ་དང་ཆེས་མཆོག་གི་སྐྱབས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལ་བརྟེན་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ ཡིན་གྱི།གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བས་མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གོ། །དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བལྟ་བ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ནི་དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་དག་གོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གཞན་ཡང་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པས་བདག་དང་གཞན་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །མི་འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རམ། བདེན་པ་མ མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་འདིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།

為什麼呢？這是爲了表明僅僅受持並不是最殊勝的皈依。關於這一點，‘雖然皈依，也不能從一切痛苦中解脫’，這是指不能從惡趣的痛苦或輪迴的痛苦中解脫的意思。爲了說明勝義皈依而說’所謂佛’等。 又，某些眾生依止三寶，他們才是真正的皈依者。佛陀是一切智者，因為是他的分類，所以是十八不共法等功德之蘊。法是勝義法，因為是涅槃究竟果的自性，是一切所需中最殊勝的。僧是聲聞相續中的聖道，以及佛、獨覺、聲聞道的集合。 爲了證明不是隨順意趣而任意皈依某一處，所以用了三個’和’字，這些也是相互區分的緣故。僅僅皈依並不能從惡趣中返轉，因為還需要獲得證信。這又是由見諦而成就，即’四聖諦’所說的是證悟未見之理。 ‘以智慧’是說當獲得無漏智慧時，皈依才圓滿，這是餘下的話。爲了正確顯示見諦者，說’苦’等，此處隨順’當以智慧見’。‘八支聖道’是指具有八個支分的組合，支分和部分如同六支分的後者。 如何是以智慧所見之道呢？是’安樂’的，因為’壞滅’是輪迴的異名，因為聖道不是輪迴的果報，這是以此語表達。然而並非是離系果。爲了說明這點而說’趣向涅槃’，意思是趣向涅槃、獲得涅槃。 ‘此即’是指此處。前面所說的承許自性是世俗皈依，因為是現證道的緣故，是因的緣故，從獲得證信而生的勝義才是永恒的緣故。這才是最主要最殊勝的皈依，因為依此能除一切痛苦。 爲了說明唯有獲得道者才能真實證得，而非他人，所以有’以見而見’等六偈頌。比丘們應當觀察修習，‘以遍修觀察而見到它’是餘下的話。 依此而住的見解有兩種，以相似和不相似的區分。爲了說明相似而說’見’，因為已作所作故觀察他人利益，即住于有學道者也能見到其他，如同具眼者能見自他一樣。爲了說明不相似而說’未見’，因為未作所作或未見諦理，凡夫一點也不見，也不觀察一切世間。

།ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་ན་ནི་སེམས་གཞན་གདུལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་མི་ཤེས་ པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་སྒྲིབ་པ་ཡོད་ཅིང་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བ་མེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་ཡང་མ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བའི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།མཐོང་བྱ་མཐོང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གིས་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ལ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་མཐོང་བ་ནི་གང་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ ནི་རང་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ལ།གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། །མཐོང་བྱ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་བདག་ཉིད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་ལ། དེས་ན་གཞན་གྱི་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བྱ་མཐོང་བར་མི་ འགྱུར་བའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བཤད་པ། འདིས་ནི་གཙུག་ལག་གི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་གང་ཇི་ཞིག་གཞན་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བར་འགྱུར། དེས་ན་ཡང་ཚད་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚད་མ་དང་འགལ་བ་མི་གསུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་མཐོང་བས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་འདྲ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མེད་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པས་མཐོང་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ། མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། ཡོད་པ་ལ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདྲ་བའི་སྒྲའོ།།མཐོང་བ་ནི་འདྲ་བར་མཐོང་བ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཐོང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ འམ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།གང་མཐོང་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོད་ཀྱི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དཔེར་བསྟན་པ་ཉིན་ མཚན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཉིན་པར་དང་མཚན་མོ་ལྷན་ཅིག་དུས་ནམ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་ཤིང་མི་འདུག་སྟེ། མུན་པ་དང་སྣང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདྲ་བ་མཐོང་བའི་མཐོང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཐོང་བ་སྟེ་མུན་ པ་བཞིན་དུའོ།།སེམས་ཅན་དག་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་འདྲ་བ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདྲ་བ་མཐོང་བས་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བར་སྣང་བ་དེས་ངེས་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།གང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་མཐོང་བ་མ་མཐོང་བའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་ན་འདྲ་མི་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མཐོང་བ་ལྟར་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་འདིས་འདྲ་བ་མི་མཐོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་གང་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་མི་མཐོང་སྟེ། ངེས་པར་དོན་རེག་ཅིང་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད། །འདྲ་མཐོང་མཐོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ངེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་མཐོང་མི་ཡིས་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གནས སྐབས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་སྟེ།མིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果獲得寂靜和無學位的境界，則是完全觀察調伏他人之心。在顯示殊勝見解之後，爲了顯示無知的過失，說’未見’，由於有障礙且無智慧，使自己也無所見，並使他人也無所見。 爲了顯示由於無相似的見解，所以成就不相似的殊勝見解，說’所見不能見’。譬如眼睛不能觀察和看見自己而能看見他人一樣。那麼論典中所說的見解是：未見自己的苦等，正是自己的見解，他人也是如此。 ‘所見不能見’是說，由於自己是凡夫，不見苦等，因此也不見他人的真實，這就是所見不能見。這又是如何呢？以此應知論典的解釋，否則預流果者將不能見真諦。那麼何者能在他處見真諦和未見真諦？因此又將違背量。世尊不說違背量的話。因此，見四諦是以無學見解而見，這是余詞。 見有兩種：有障礙的和無障礙的。爲了詳細考察這兩者自性的差別，以’相似見’來說明。雖無而由關聯而見是隨見，即是增益無有和損減有的見解之義。‘隨’是相似的詞。見是如同相似見的顯現，如同影像。勝觀是無障礙且無煩惱的見解，因為已破除煩惱。 ‘差別事物’是指各別的，即獲得離系或差別的自性，意思是所見與相似見成為差別。‘此中’是指在此教法中有，而不在其他處，因為是迷惑的自性。 此處以日夜為喻，譬如白天和夜晚永遠不會同時處在一處，因為黑暗和光明不能同時存在。如是，相似見的見解是煩惱的見解，如同黑暗。爲了顯示眾生應當精進于正見而說此義。 若問由何者見聞相似？說’由相似見不能見’。由顯現為見解者不能決定，即未見無漏的苦等見解。‘若見則不見相似’是說，即使以無漏見見到苦等，那時就不見顯現為見解的自性。 為什麼呢？爲了在此顯示法性的道理，說’此見不見相似’，這是說，以此見真如者不見非見，必定是觸證實義，而非其他。 ‘此補特伽羅不見真如相似見’是說，不是由增益我而決定。‘相似見的人無所見’是說，即使以世間的狀態也不能見，意思是人不見真如。

།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རགས་ལ་བདེན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་ཞིག་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསོལ་པ། མི་ཡིས་ཅི་མ་མཐོང་ན་འདྲ་བ་ མཐོང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་གང་ཞིག་མ་མཐོང་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་མཐོང་བའོ། །མི་ནི་མི་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་དང་བདག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ངོ་། །ཅི་ཞིག་མཐོང་ན་འདྲ་བ་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་མཐོང་བ་ལྟར་ སྣང་བ་མི་མཐོང་བའོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ན་འདྲ་བ་མཐོང་བ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བདེན་པའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་གྱུར་པ་མཐོང་བ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་འདྲ་བ་མ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་ཞིག་མེད་ན་འདྲ་བ་མཐོང་ དང་བྲལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལས་འདྲ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། །འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཚེ་འདི་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་ རྟོགས་པའོ།།དེ་ཡི་ཚེ་ན་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སོ་སོར་མི་རིག་པའོ། །བདག་ཏུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་ གྱུར་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རིག་པའོ། །དེས་ནི་བདག་འདི་འདྲ་བ་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཡོད་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བསྒྲིབས་ནས།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་མ་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་ནི་གཡོགས་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའོ། འདུ་བྱེད་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡིན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ མི་རྟོགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འདྲ་མཐོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ན་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བའི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ ཤུ་རྩ་བདུན་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལྟ་བ་དག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་སྡིག་པའི་ཚོམས་བཤད་དེ། དེ་མེད་འདྲ་བ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་མ་ཐག་པའི ཚོམས་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ལྟ་བས་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ།ཐོག་མར་ཉན་ཐོས་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཉིས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་ཚོམས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་ པའི་གཞི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བཅས་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མང་བའི་ཕྱིར་དེ་སུ་ཞིག་གིས་སྲུང་བར་ནུས་ཞེས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤངས་ཤིང་བཟུང་བ་དང་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་སློང་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བས་སོ།།དེ་ལ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ གཅེར་བུ་པས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་ཕ་རོལ་ནས་སྡིག་པ་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་རྟས་བསང་གི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྲམ་ཟེ་དག་སྨྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤཱཀྱའི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་སྡིག་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་མི་བྱ་བ་སྟེ། ཅིག་ ཤོས་ལ་འབད་པར་བྱའོ།

世間的見解極為粗淺，而真理極為微細。有一位天人依偈頌而啟問：‘人若未見何物而見相似？‘對此，‘未見何物’是指未見真如。人即是人自身，見為有情和我等。‘見何物時不見相似？‘也就是說若通達何物時則不見似現。‘如此處見相似者’是指如同見到真實事物的影像，即將不見薩迦耶見等我性的相似。‘何物若無則離見相似’是指由何物存在而遠離相似。 對此世尊回答道：‘當其未見苦’是指當瑜伽行者未現證苦諦。‘爾時則見’是指不能別別了知苦諦。‘見為我’是指隨順煩惱，因為增益我等。‘如何如何證知苦’是指如實現知苦諦。‘彼不見此我相似’是指此瑜伽行者不對無增益，也不對有毀壞。 ‘以何遮蔽凡夫而未見諸行苦’是指以無明等障蔽。‘遮蔽’即覆蓋。‘凡夫’即愚夫。諸行雖是極苦等義，卻不了知其為苦性。‘是故此見相似’是指由如是而行薩迦耶等見。‘彼若無’是指若斷除無明障，則將遠離一切惡見。見品第二十七釋畢。 由清凈見為先而說遠離罪業及趣入善行，為此，其後宣說罪品。如剛說’彼無不見相似’之品中，斷除增益我及誹謗苦等過失語句之見后，如何如何以正見成辦真實事物，為此而說’一切罪’等。世尊釋迦牟尼的教法在十二年中無過，最初對聲聞說三個別解脫偈頌。其中兩偈因是隨順處，已在善行品中說過。 或說世尊制定二百五十學處，因為這實在太多，誰能守持呢？為斷除如是散亂心，而令受持及趣入的比丘能夠守持，是為此等人而說。戒律有二種，即趣入與遠離的差別。其中依遠離戒律而說’不造諸罪’，即於一切處一切時遮止一切惡行。因此裸行外道說不應于百由旬外造罪。婆羅門說殺牲祭祀等無過。如是釋迦出家者不造五罪，應精進于其他。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་དགེ་བསྙེན་གྱིས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་མི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་བར་གསུངས་ཏེ། འདིའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་ ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་དྲུག་པ་སྟེ་སྤང་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྔ་མའི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་འདིར་མ་སྨོས་ཀྱང་ཤེས་པར་ བྱའོ།།ཡང་ན་སྔར་བཤད་པའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སྡིག་པ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་གཟུང་ལ་ལྷག་མས་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་མཐའ་དག་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱེ་བས་མཚོན་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།ཡང་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་གི་སེམས་གདུལ་བ་མེད་པར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཞི་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ།སེམས་དུལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གསུམ་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིམ་པ་འདིས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངན་ འགྲོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།དེའི་ཐབས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱའོ། །བདེ་འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐབས་དགེ་བ་བྱ་བ་དང་། སེམས་གདུལ་བ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤང་བ་དང་། བླང་བ་དེའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་དང་མངོན་པའི་ཆོས་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཙུན་ད་ཞེས་བྱ་བའི་མགར་བའི་བུ་ལྕགས་མགར་ཞིག་ གི་གདུ་བུ་མཆན་ཁུང་བཅུག་པའི་དགེ་སློང་སྡིག་པ་ཅན་མཐོང་ནས་དེ་ལ་བསྟན་པ།དགེ་སྦྱོང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྔ་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་ པ་བཏང་བས་སྦྱིན་པའི་གང་ཟག་གི་བསོད་ནམས་ནི་རབ་ཏུ་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྒྱུན་འཕེལ་ཏེ། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་མངོན་པར་ འཕེལ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་གིས་ཕུལ་བའི་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི་འཕེལ་བ་ཉིད་དེ་སྡིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།སྡིག་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལེགས་བསྡམས་དགྲ་སོགས་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་གང་གི་དགྲ་ཡང་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་གདུང་བ་མི་བྱེད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་དུ་བྱེད་པ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ལེགས་བསྡམས་ནི་བཟོད་པ་སྟེ། བཟོད་པ་དཀའ་ཐུབ་དམ་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དགྲ་དེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་དགེ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་སྡིག་པའི་ཡོ་བྱད་འཁོར་བ་སྤོང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། གུང་ཐུན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་ཏོ།