d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s｜d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s（續6）

關於’為阻礙心生起’這句話，由於滅盡定就像水壩阻擋水流一樣，在一段時間內阻礙心的生起，而’無’怎麼能阻礙心的生起呢？正在執行的心不再執行，是因為因緣耗盡還是由於與其執行相違背的近因呢？首先，這並非因為因緣耗盡，因為還會再次生起。 因此應當理解為是由其他相違的緣所造成的。而這個相違的緣就是滅盡定。不是的，因為只有入定的心才能對其造成阻礙。關於其他相違緣所造成的心不執行這一點是事實，但這相違的緣只是與其他心生起相違背的入定之心，而非其他。 從執行的因上說心的執行中斷是不合理的，而心也是心執行的因，因此就像風吹滅燈一樣，對於心也必須承認有其他不執行的因。為此說’因為產生與之相違的所依’，意思是因為產生與心生起相違的所依。 就像燈依賴燈芯一樣，心的執行是依賴所依的，因此所依損壞導致心不執行是不相違的。這種所依的損壞是由入定的心造成的，因此說只有入定的心才能對其造成阻礙。 關於’入定’，將心不執行稱為入定。那麼，這一假立的所依是什麼？沒有所依是不可能有任何假立的。那些不執行的心就是其不執行的所依。 如果說因為未生起所以不存在，那麼這些怎麼能成為假立的所依呢？雖然是未來的，但存在於心中的那些確實可以作為不執行的所依，就像說’當諸佛未出世，聲聞眾已滅盡，無依獨覺智，自然而顯現’一樣。 在那裡，只是指存在於心中的未來佛不出世，未生的佛是不存在的。聲聞眾也只是說存在於心中的已滅盡，而不是指現在的聲聞。 因此，雖然過去和未來不存在，但只要滅去和未生的存在於心中，作為假立的所依是不相違的。如果說入定僅僅是未來心不執行，而這又是無實法，就會成為無為法。 為此詳細說’僅僅那個不執行’。在此，依據什麼而說是有為法，所謂的’僅僅不執行’確實沒有任何成立的有為法，但是由於入定在前後都不存在，僅僅以不執行而假立入定為有為法。 或者關於’即所依’的廣說，先前是從言說的角度說明僅僅心不執行就是入定性以及有為性，現在則說明由於入定的力量而獲得其他狀態的所依性就是入定，因此由於是狀態的差別，所以入定是有為法。 無想定也是如此，就像滅盡定是假立的一樣，無想定也是如此。

།རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་དེའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འཕངས་པ་ཆད་ན་ཡིད་དང་། ཆོས་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ།འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཕེན་པ་ཟད་པས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན། འདི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་ པའི་ངོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་གྲུབ་ན་མཚན་མར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སྲོག་དང་འདྲ་བར་གྲུབ་པས་འདིས་སྲོག་གི་དོན་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དྲོད་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འཆད་པའོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཚེ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདི་གཉིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཚེ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།གནས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་ནི་དེ་དག་ལ་རག་ལས་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚེ་གསུམ་ལས་སོ། །གང་ཞིག་སྔར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་མ་ལོག་པར་གཞན་དག་ལྡོག་པ་ མེད་ལ།གཞན་དག་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཡང་ཚེ་ལྡོག་པ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྟེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་ཚེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལས་ཡིན་གྱི། དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཟད་པས་ཚེ་ ལྡོག་ལ།དེ་ལྡོག་པས་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལྡོག་པས་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལས་ཚེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་ པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྲོག་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་ཐམས་ཅད་སྲོག་ བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་དྲོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་འགལ་བ་མེད་པས། དྲོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དྲོད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲོད་ནི་མེའི་ཁམས་ཡིན་ན། འབྱུང་བ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྟེན་ནི་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

對於瑜伽師來說，當其願力的推動力所引發的等至中斷時，依于意和法而生起意識。對於無想有情來說，由於業的異熟推動力耗盡而死亡。等至已經講述完畢。 命是壽命。這是同義詞的說明，而不是定義，因為是依據論典而說的。正因為如此，所以說’如阿毗達磨中所說’。同義詞成立時才能作為標誌。這與命相似而成立，所以不能由此確定命的含義，因此詳細說明’此所謂壽命之法是什麼’。 ‘暖和識之所依’這是從果的角度來解釋。‘住因’是對’所依’的解釋。這樣表示：只要有壽命，這兩者就相續執行。現在說’成為彼壽命之所依’，即是’何為住因’的含義。‘即是暖和識’，因為壽命依賴它們而住。 對於’若是’等廣說：凡是相互觀待而執行的，即是相互觀待而執行。其事相即是相互觀待而執行性，因此是相互觀待而執行。其中是從暖、識和壽命三者而言。 ‘何者先滅’等廣說：壽命未滅時其他不滅，其他未滅時壽命也不滅，這樣就會導致永不滅的過失。因此，它們不應互為所依。那麼壽命的所依是業，而不是暖和識。如此，由業力耗盡而壽命滅，由壽命滅而暖和識滅，就不會有永不滅的過失。 若問業如何成為壽命的所依，為此說’因為隨業所引時間而隨轉’，其隨轉是以業力為因。為何不承認暖和識也唯以業為所依？因為與命根同時生起和滅去。 關於’直至未死的一切識’等廣說：如果識如同命根一樣隨業所引時間而隨轉，以業為所依，那麼直至未死的一切善識、染污識、威儀識、工巧識、變化識都將如同命根一樣成為異熟。 關於’那麼暖’等，由於與命根同時生滅，且是無記性，所以作為異熟體性並無相違，因此暖的所依將是業。 關於’若是如此’等而有所說。‘因為無暖’者，暖是火界，而無色界中沒有諸大種。因為無暖，所以無色界的識以業為所依。

།གང་ལ་ལར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲོག་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དག་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲ་མོད་ཀྱི་རྫས གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་བསྙེག་གོ། །གལ་ཏེ་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིས་ མཐུན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན།རྟེན་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་འཕེན་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པར་བྱས་པའོ།།ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་གནས་པའི་དུས་ངེས་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དུས་དེའི་རྒྱུན་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དཔེར་ན་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་གང་ཞིག་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་བརྒྱུད་ནས་འབྲུའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ། འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་ པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་མདའ་འཕངས་པའི་གནས་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་གང་ཕྱིན་ཆད་དེ་མི་འབྱུང་ བའི་མུ་མཚམས་སོ།།དེའི་འཕེན་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །མདའི་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དེ་ཡང་རྩོལ་བར་གྱུར་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་བསྒྲུབས་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱེ་བྲག་པ་ནི་མདའ་འཕངས་ པ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡུལ་དག་ཏུ་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མི་འདོད་པས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་སེམས་ཏེ།བྱེ་བྲག་པའི་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་ཐོག་མར་མདའ་ལ་ལས་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ལས་ནི་མ་ལྟུང་ གི་བར་དུ་འགྲོ་བའོ།།མདའི་འགྲོ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའིའོ། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་ དང་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐོགས་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།།གེགས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་བྱས་ན་ནི་འདུ་བྱེད་བྱེ་བྲག་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན། གེགས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་མགྱོགས་པ་ དང་།ཆེས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་ལྟུང་བར་དུ་འགྲོ་བར་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།

對於’有些’等廣說：由於諸事物的因果事物自性是有因的緣故，不是從慾望方面產生聯繫。因此在一切時一切處，因果事物都不會混亂，應當如是思維。 對於’已說’等廣說：如果識如命根一樣依賴於業，則無色界中就不會有染污識和善識。因此，當成為彼二者所依時才存在。雖然不說由於違背世間和論典而不存在，但說沒有別的實體。為什麼呢？如前所說，只是隨順於’由於自性和果不確定’這一理由。 如果不是別的實體，那麼它是什麼呢？為此，對於’三界業’等廣說：同類即是隨應具有六處自性、具有所依的諸行，而其安住即是相續隨轉。其時間即是直至彼隨轉為止。其牽引即是在結生剎那隨應由前世業安立為因性。 又問何為因性？即是功能，如是：結生剎那由於生起業力，故是同類相續性質的安住時間決定之因。正因如此，稱為’安住時間的牽引’，因為牽引彼時間的相續。 對於’諸穀物’等廣說：譬如種子對於苗，直至成熟時通過相續成為穀物相續之因，產生穀物成熟時牽引功能差別性質，與此相似。 說’如射出的箭的安住時間的牽引’，其中射出箭的安住即是在其他處所生起相續隨轉。其時間即是從此之後不再生起的界限。其牽引即是安住于因性。箭的第一剎那的彼也是由殊勝加行所成就的風界所生的功能差別。 對於’某些’等廣說：勝論派不承認射出的箭由風界所生的功能差別而在諸處所生起相續性，故今思維’諸行’等：按照勝論派，由於運動，首先在箭上生起業，從彼生起運動因行。從行直至未落下之間有運動。箭的運動是到達他處，而非生起。 ‘彼’即是勝論派的。‘因為是單一’即是因為行是單一。對於’因為無障礙’：虛空中沒有任何具有觸及實物關聯性質的障礙。若有大、中、小障礙，則行雖無差別卻會有到達時間的差別，但實際上並無障礙。 因此，由於有到達他處快速、更快速、極快速的時間差別，所以未落下之前的運動不是唯一行為因。

།ལྟུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གིས་དེ་ལ་ གེགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རླུང་གིས་གེགས་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ལས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མཐར་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས། །དྲུང་དུ་ལྟུང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞུ་རྒྱུད་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་དང་ལྡན་པ་ལས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཞར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་ལྟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རླུང་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ལས་ཕྱིས་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྔར་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ། ཕྱིས་རླུང་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ལས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱང་དུ་མ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་མགྱོགས་པ་དང་ ཆེས་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཐད་དེ། འདུ་བྱེད་ལ་ནི་ལས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཆེས་གསལ་བས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་རྫས་ཡུལ་མང་པོ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་རང་གི་རྟེན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཚེ་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་དེ། །སྲོག་དྲོད་དང་འདྲེ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་འདྲེ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ཅི་ཚེ་ཟད་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་གཞན་དུ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཏགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚེ་ཡོད་ཀྱང་འཆི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ནོ། །ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉིས་ཀའོ། །ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་དག་སྟེ། ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཞི་པ་ནི་ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ལས་དག་མ་ཟད་ཀྱང་ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བས་སོ། ། བག་མེད་པ་སྤྱོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མར་མེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ནི་རེས་འགའ་སྙིང་པོ་ཟད་པ་ཉིད་ལས་འགག་ལ། རེས་འགའ་ནི་འབྲུ་མར་ཟད་པ་ཉིད་ལས་ཡིན་གྱི། སྙིང་པོ་ཟད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས། རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀ ཡོད་ཀྱང་རླུང་ལ་སོགས་པས་སོ།།ཚེ་བཏང་བས་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མུ་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས། ཚེ་ཟད་པ་ཁོ་ནས་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཟད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལོངས་སྤྱོད་ཟད་ན་ཚེ་ཡོད་པ་ཡང་ལྟོས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པས་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ། ནུས་པ་ཡོད་ན་ཚེ་ཟད་ན་བཟློག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མུ་གསུམ་པ་ མི་རིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས་འཆི་བར་བཤད་དེ། ཚེ་ཟད་ན་བསོད་ནམས་ཟད་པ་ལ་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

說’墮落也不合理’是因為只是一個行為，且無有障礙。若說’風對此造成障礙’，被風所障礙的行為是大業、中業、小業的因，最後因為無有行為，且因為沉重性而成為墮落。 關於’墮落於近處’，是因為剛剛分離弓弦時具有風。如此，除了具有觸及物質之外別無他物，這是毗婆沙師的經典。 或者說’再者’，應當理解為’將成為不墮落’。為什麼呢？因此說’因為風無差別’，後來成為障礙而先前不是的，後來的風並沒有差別。因為彼無差別，所以在相應上也無差別。 若有人認為如同業般行為也是多種，對於他來說，到達其他處所快速、更快速、極快速的時間差別是不合理的，因為行為對於所當開始的業並無差別，且並不存在由極為明顯的行為所產生的業一次壓制多處物質的情況，因為是次第依靠微塵量的方位相應，且是清凈的因。 毗婆沙師們如是說：‘確實有另外的壽命物質’，因為與命暖相混合，對於非實質的東西混合是不合理的。 又說’是否僅由壽盡’等。若問’或者也由其他原因嗎’，意思是雖有壽命但由其他原因。‘由假立’這是顯示雖有壽命也有死亡。 第一是壽異熟，而非受用異熟，因為業所引生的命根相續圓滿，所以是壽異熟業窮盡。第二是受用異熟。應當理解為’由業窮盡’，而非壽異熟。第三是二者俱有。壽命和受用異熟，應當理解為’由業窮盡’。第四是雖然壽命和受用異熟業未盡，但因不捨棄恐懼。‘由放逸而行’是詞尾。 如同燈一樣，就像有時燈芯耗盡而熄滅，有時是油耗盡而熄滅而非燈芯耗盡。有時是二者俱盡，有時雖二者俱有但因風等而熄滅。 應當說舍壽之業。不應說，因為包含在第一門中。其時任何異熟業將成為受用異熟，所以僅由壽盡而死。 關於’若壽盡’等廣說，受用盡時雖有壽命也觀待受用盡而死，若有能力則壽盡時無可挽回，因此受用盡而死的能力，所以’由二者俱盡’的第三門不合理。因此依據有為而說由二者俱盡而死，壽盡時對於福盡而死並無能力。

།ཡང་བསྟན་བཅོས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བཤད་པ་འདིས་ཇི་ལྟར་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་བསྟན་ཞེས་མི་ཤེས་ཤིང་འདྲི་བ་ནི། བཤད་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ལ་ལུས་ལ་གནོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པ་མ་གཏོགས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཚེ་ལ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱས་པས་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཚེ་འཇུག་པ་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།རྒྱུད་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་དང་པོའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་ ཚེ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ།རང་དང་གཞན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི། དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་བཞིན་གནས་པས་བར་སྐབས་སུ་རྒྱུན་རྣམ་པར་འཆད་པ་མེད་དོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་བརྗོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་གཉིས་པའོ།།གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། གེགས་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གློ་བུར་མེད་པ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གློ་བུར་ མེད་ཅིང་གེགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་རྒྱུད་ལ་རག་ལས་པ་དང་། གློ་བུར་དང་བཅས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མདོ་ལས་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་གསུངས་སོ། །བདག་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འཆི་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བའོ། །གཞན་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འཆི་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པའོ། །མུ་བཞིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དང་པོ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྩེད་མོས་མྱོས་པ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩེ་བ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་དུབ་པ་དང་། དྲན་པ་མྱོས་པ་དག་གིས་གནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར། ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མིག་གིས མིག་ལ་བལྟས་པས་ཡིད་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འགྲོངས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱིས་འགྲོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། བདག་ཉིད་འགྲོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གནོད་པ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། མངལ ན་འདུག་པ་ནུར་ནུར་པོ་དང་།གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འདུག་པ་དང་། སྒོ་ང་ན་འདུག་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བཤད་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ འཆི་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།

爲了顯示其他論典中也說明有非時死的緣故，廣說’從智慧趣入’等。不知此說如何顯示非時死而問：‘此說義為何？’ ‘凡是身體受損’等，除了入無想定者外，欲界眾生的身體能受損害，因此他們的壽命會因身體受損而受損，因為壽命的相續不離身體，依賴身體相續。 ‘第一’者，從’欲界眾生’開始，直至’依賴相續而轉’為止，這是第一。色界、無色界眾生，以及欲界中入滅盡定和無想定者，他們的依處雖受損害，壽命也不會受損，因為已超越自他損害的境界。因此，他們如同初生時那樣安住，中間沒有間斷。 ‘二者’，從’入定者’開始，直至’應當說’為止，這是第二。 有外緣者是第一。有外緣是指通過身體受損，意即有障礙。無外緣者是第二，因為他們的依處無損害，所以無外緣且無障礙。 因此，非時死是存在的，因為已說明壽命依賴相續且有外緣。 ‘經中’等廣說，不僅阿毗達磨中說明，那麼如何？經中也說有非時死。自因死亡是自己死亡，他因死亡是被他人殺死。有四句分別。 第一中，‘極喜和心極亂’，諸天因遊戲而迷醉者是極喜，他們因過度遊戲歡樂等而身疲憊，意識迷亂而死於彼處。心極亂者是心極亂，他們因互相眼對眼看而心亂，從而死於彼處。 ‘諸佛也應當說’是指自己圓寂，而非被他人殺死。對此說明原因：‘因為自己圓寂’，諸佛世尊具有無害法性，于舍壽自在。 第二是僅被他人殺死，而非自己死亡，如住胎中的凝酪位、皰胞位、堅肉位、支節位，以及住在卵中者，因為他們沒有自己死亡。 二者都是指自己死亡和被他人殺死。‘其他欲界眾生’是指除了上述所說之外的眾生。說’大多’是爲了排除將要說明的中有等欲界眾生。 第四是二者都不是，即非自己死亡也非被他人殺死。

།རྒྱལ་པོའི་དྲང་སྲོང་དང་། ཆོས་ལན་དང་། མཆོག་ཅན་དང་། གང་གཱ་ལེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ན་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་ཕོ་ཉ་ནི་ཇི་སྲིད་ཕོ་ཉའི་དོན་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ ཉིད་འཆི་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་ནི་དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ཉིད་འཆི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་དག་དེ་མ་འཐོབ་པར་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྷུམས་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷུམས་ན་གནས་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡུམ་ བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་དག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ལས་གཞན་པ་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་ པ་དག་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་འཆི་བ་ནི་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བརྗོད་དོ།།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་ཏེ། དེས་ས་འོག་མ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ལ། ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་གོང་ན་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་[(]སྟན་[,]ལྟ་ན་[)]འོ་ན་དེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ན་ཡང་མི་ལྕོགས པ་མེད་པའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གཞན་གྱིས་གསོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ས་བརྒྱད་པོས་རང་དང་། གོང་མའི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་མཐའ་སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མཐའ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ སོགས་པ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་ཡིན་གྱི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གོ་བ་ནི་དེ་ལ་སོགས་པ་གོ་བའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ལྟར་དེ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཀྱང་བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལར་ནི་མཐའ་ཡང་དང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་དང་པོ་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ དག་ཡིན་ལ།མཐའ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དག་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དག་སྟེ། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལར་དང་པོ་ཡང་མཐས་གོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་མཐའ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་སྨོས་པས་དེའི་དང་པོའི་ཚད་མེད་འོད་པ་ རྣམས་དང་།འོད་ཆུང་བ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་སྐྱེས་པ་གཉིས་པར་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་དཔེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་དེའི་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ཡང་འདི་ ན་མེད་དོ།

應當從王仙、法賢、最勝、恒河取等人的古代傳說中了知。勝者使者在未完成使者之事前，自己不會死亡，也不會被他人殺害。勝者所說，在’活到某時為止’的這段時間內，自己不會死亡，也不會被他人殺害。所謂最後有者，即在此生中將獲得阿羅漢果位者，在未獲得之前，自己不會死亡，也不會被他人殺害。所謂住胎者，只要菩薩住胎和轉輪王在母胎中，其母親就不會死亡，也不會被他人殺害。 又為何經中詳細出現’尊者’等詞。關於’在其他禪定和無色界中’，除無想及非想非非想處外，在其他禪定和無色界中，爲了斷除煩惱而自死是指本地聖道。他殺專指為斷除煩惱的上地近分定，因為由此能離下地貪慾。 所以’二者皆無’是說，在非想非非想處既無本地聖道，也無上地近分定，因為其上再無其他地。對於’那麼在彼處也’等詳細內容，在彼處也為不動地聖道被他殺，如此無漏不動地能離一切貪慾，八地聖道能離自地及上地貪慾，有頂處生的不還者現證無所有處而漏盡。 ‘如是說終邊則了知等’中，此處終邊指非想非非想處。等即等類，由於等持性相同，乃至初禪，因非等持故欲界不包括在內。了知等類即了知等類。如有頂處生者，生於等類處者也不會自死，也不會被他殺。 為顯示在他處也有如是相狀的教說，故有’于某處終邊亦初’等詳說。此中初指梵眾天，終邊指梵輔天和大梵天，因為攝屬第一樂生。‘于某處初亦由終了知’等詳說中，此處終邊指遍凈天，說此則能了知其初的無量光天和少光天，因為攝屬第二樂生。關於’此中如是等言是為舉例’，若舉一為例而有其他同類，則此處無’如是’等言。

།འདིར་འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་མི་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་དཔེར་གྱུར་པ་དག་དང་དཔེ་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་འགའ་ ཡང་སྦྲེལ་བར་མི་བྱེད་དེ།ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ལུས་པ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མཐའ་ སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ།།དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་གཅིག་དོན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གདོན་མི་ཟ་བར་འདིར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐལ་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །ཞེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཚན་ཉིད་རྣམས་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་རྣམས་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདུས་བྱས་སུ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་གོ། །བཟློག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བས་ན་ཆོས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་འབྲས་བུ་འཕེན་པ་ལ་གེགས་མེད་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ནི་གནས་པ་ཡིན་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྒ་བས་ནི་རྒས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་སྟོབས་ཆུང་བར་བྱེད་དེ།འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་འགོག་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །མདོ་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།མདོ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡིན་ན་ནི་དེར་བཞི་པ་ཡང་བརྗོད་པར་འགྱུར་ན། གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མདོ་ནི་ཚད་མ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་མ་བསྟན་ པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི།དེར་གང་ཞིག་མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་པ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་ནས།འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ནི་ཡིད་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ ཡིན་གྱི།དགོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།

此處未說’如是，往生於無想非想處者’，因此，如是，如同梵眾天，如是，如同光音天等這些詞句是不應該配合的。如果’如是’這個詞是作為比喻來說的話，那麼’如是，人類和某些天人’這樣的說法就不成立了。為什麼呢？因為’如是’這個詞既不與人類和某些天人作為比喻連線，也不與從比喻而來的任何意義相連，因為是爲了顯示所有身體各異且想各異的情況。因此，這是表示近指之義，即身體各異且想各異的那些，以’如是’這個詞來近指，同樣在這裡也是以說明邊際而理解等等的意思。 比如說’如同梵眾天’和’如同光音天’這樣的經文中的’如是’這個詞也僅僅是近指的含義。關於’過分推論已足’這句話，由於一個詞具有多重含義，必然在此是近指義，因此看到了’不是說不能成為比喻義’這樣的過分推論。 已經解釋了命。‘命和諸相’之後緊接著顯示諸相，因此詳細說明’諸相即是生’等。關於’顯為有為’，這樣顯示：這些是明顯顯示有為之本質，所以是有為之相。‘相反’是指不存在者。關於’由生故令彼法生起’，是因為由此所攝持的諸事物生起。 關於’由住故令住’，是指已生未滅，作為令果報投生無礙而住的近因是住，所以說令住。關於’由老故令衰老’，是指令力量減弱，意思是處於趨向毀滅的狀態。關於’由無常性故令毀滅’，俱生因中殊勝的導致諸行滅的因即是無常性。 關於’經中說此三者’，經中說有為相有三種。如果有為相是四種的話，那裡就應該也說第四種，但既未說明，而經又是量，因此有為相只有三種。認為不可能不說第四種而發問說’其中何者未說’。住被理解為異變性的特徵，因而被理解為有為相，這是其想法。住與異是住和異，這樣想著而詳細說’若爾’等。 關於’此是老的異名’等，就像事物的生起是生的異名，事物的毀滅是無常性的毀滅一樣，爲了成立事物處於其他狀態，住的異變性是老的異名。經中爲了厭離而廣說諸法的作用，經中所說是意趣說，不是相之本身，而對法中所說是相之本身，不是意趣說，因此無有矛盾。

།ཡང་དུས་འཕོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། མ་འོངས་པར་གྱུར་ནས་ད་ལྟར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་བར་གྱུར་ནས་འདས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དུས་སྤོ་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་འདུས་བྱས་སུ་རྟོགས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པས་འདུས་བྱས་སུ མི་རྟོགས་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གདུལ་བ་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ལྟར་རམ། འདུས་བྱས་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། མི་རུང་བས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་མ་སྨོས་ལ། གང་དག་འདུས་བྱས་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །གནས་པ་དང་རྒ་བ་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་ནང་ན་ཆགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་དག་གི་ནང་ན་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནང་འདི་ན་སྟེ། གནས་པ་ནི་ཆགས་པའི་གཞི་སྟེ། ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་གནས་པ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་པ་དཔལ་དང་འདྲ་བ་འདི་རྣ་ནག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟེ། བཀྲ་ཤིས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཀྲ་ཤིས་དང་བཀྲ ཤིས་མ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གནས་པའི་ཚིག་གིས་དགོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་མངོན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་ནི་དེ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བའི་ཆོས་ལྟར་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གི་སྒྲ་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ལས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གསུངས་ཤེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འདིར་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ལ་ཡང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་མངོན་ཏེ། གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསུམ་ཀ་ལ་ཡང་ཡང་གི་སྒྲ་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞིར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ ནམ།མཚན་ཉིད་བཞིའི་ཚོགས་ནི་མཚན་ཉིད་བཞིའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་ཆོས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེ་ ན།མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གནས་པ་དང་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི། འཇུག་པ་ཞེས་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བཤད་པ་ཡིན་པར་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ནི། བྱེད་པ་སྟེ་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ལོ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་པ་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དང་། རལ་གྲིའི་སོ་ལ་རེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལྟར་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བརྒྱད་མ་འོངས་པའི་དུས་སྤོ་བ་ལ་བརྗོད་དོ།

若問此所謂’時遷’是什麼？就是從未來轉為現在，從現在轉為過去。 對於’由生故諸行’等廣說，如何了知生等有遷時之功能？若無彼等，如何了知過去未來是有為法？無為法亦住于自相而有故。 因此不應由住而了知為有為法，因為會混淆。住依于有為無為二邊，若所化眾生於無為亦如有為般了知，或於有為亦如無為般了知，則不應理。為免疑惑故未說彼。凡是無混淆的有為法，經中說為有為相。 關於’攝住與老’等，此中有何必要？為此廣說’此等是內貪著之基’。此等之內，即諸行之中，住是貪著之基，是貪著之處，為令不貪著彼住，世尊將此如祥瑞般之住與不祥相併說，即與不吉祥相併說。因為如同吉祥與不吉祥般，此亦與無常性相隨，故不應貪著。 若非如此，則僅說變異而已，於此以住字亦不能獲得少許密意。如是顯示則顯現有為法之住即是變異性，而無為法之住則無此變異。 若說生等亦如根本法是有為故應有其他生等，則廣說’彼等亦有生之生等’。有些人為確定義故，讀作’彼等唯有彼等，彼等非有餘’之’亦’字。 若問世尊於何處說隨順相？生等是有為故，生之生等亦是生等自性故，于’有為生亦現’等相經中說，豈非已說？云何此中未攝隨順相？因為說’於一切’故。 ‘有為生亦現’中，‘亦’字顯示生之生現，餘二亦同。若非如此，於三者皆說’亦’字則毫無必要。 豈非一一皆成四相？四相聚即是四相。‘于彼等亦成生等過故’者，謂因是有為故如根本法。或者于根本生等亦不應許有生之生等。 ‘不爾，彼入於八法及一’等廣說。‘入’字謂住及作用，故問：‘此入是何？‘想是解釋後後故說：‘作用即士夫之力’。 其中生入八法者，如指尖及劍刃之觸及割，于自作用相違故，除自身外說遷未來時之其餘八法。

།གནས་པའི་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེ་བས་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་དྲངས་པའི་ ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ནི་དེ་དག་གནས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བའི་འཇུག་པ་ནི་གནས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི་ནུས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་བྱ་བ་ བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་ནུས་པ་ཉམས་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་འདས་པའི་དུས་སུ་སྤོ་བའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་།གཞན་ལ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནུས་པ་ཐ་དད་པས་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་མང་ བ་དང་།ཉུང་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྱིམ་བྱ་མོ་ལ་ལ་ལས་ནི་ཕྲུ་གུ་མང་དུ་འབྲང་བར་བྱེད་ལ། ལ་ལ་ལས་ནི་ཕྲུ་གུ་ཉུང་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་ལུང་ལས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དངོས་པོ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་འདྲ་འོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའམ། མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ ནུས་ཤིང་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེ་ན། སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅི་དེ་དག་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་རྫས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཚིག་འདི་ལ་ནུས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ནུས་པ་འདི་ཡོད་དེ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་དངོས་པོས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན། བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཙམ་གྱི སྒོ་ནས་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་སུ་དཔག་གམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཆད་དོ། །ཚིག་ཙམ་ལ་དད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དྲིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བའོ།།ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཚད་མ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མིང་ལ་སོགས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ལུང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་གང་ལས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། ཆོས་གང་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་དམིགས་ཤིང་། ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཀུན་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་ པ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ལུང་ནི། མདོ་ལས་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུང་འདི་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདུས་ བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འདིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

住的運作是由生而引入現在時的時候，除自身外使其餘安住，因為若無生的相，彼等不會安住。 老的運作是在安住時，除自身外摧毀其功能，若不如此，由於彼等作用的功能未被摧毀，就不會成為滅。 無常性的運作是在功能衰退時，除自身外遷移至過去時。 關於’生之生等是對一法’，生之生唯對生而運作，不對其他。乃至無常性之無常性唯對無常性運作亦復如是。 生等諸法與生之生等諸法以功能差別而對八法和一法運作，如意識與眼識有多境與少境性。 或者如有些母雞隨行多子，有些母雞隨行少子相似。由世間和教證所成，故舉此為譬喻。 由於有為相非是事物，故說’如虛空般分別’，是想與分別相似。 如虛空不能分別或不應分別，如是生等非實有法亦不能分別且不應分別。 關於’如何分別’，若問如何分別，則生除自身外能生其他八法，生之生唯能生彼，如是對其他亦當說。 若問彼等以其他方式分別是否實有？答：不是。若問此語有何功用？有此功用：以他的作用與能作事物而分別為實有時，也不會僅由作用與能作的分別而成為實有。 若問是什麼？是現量、比量或可信教量。因此說’由無量故’。 由於不應僅信語言，故問其因說’為何’。 關於詳說’由無量故’，‘如色等’是異品喻。其中首先色之存在以現量為量。眼之存在以眼識比量為量。‘凈色’是教量。如是亦當配于聲等。 生等非名等所取，于彼等存在性亦無具力比量，因為無相。于實有性亦無教量。 若問：彼等成為假有性是否有量？有，凡是于實有性有所量境且遍計為’有’的諸法即是假有，如瓶等，應當確定。 若問：‘如經中’等廣說，生等實有性的教量是經中說’有為生現’等。雖有此教量，但其義非謂有為的生等是實有。

།ཚིག་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚིག་ཤེས་པ་ནི་གང་དག་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དག་ལུང་དང་། རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་ཤེས་པ་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ལ་རྟོན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།མ་རིག་པས་མདོངས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་གཅིག་ གམ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།མི་ཤེས་པའི་གཉིད་ཀྱིས་བློའི་མིག་ཟུམ་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་དཀའ་བ་གཅིག་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་། བདག་གི་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི། མ་རིག་པས་བློའི་མིག་ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་རྟོགས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བདག་དང་བདག་གིར་མོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་དེ་ལ་སྲིད་པ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པས་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་ གིར་མོས་པ་སྟེ།བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཉིད་བསྟན་པས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་བཤད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ལ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡུས་པར་ཡང་མིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་མངོན་པ་དག་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཡིན་ ན།རང་ཉིད་མ་ཤེས་པས་ནི་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མངོན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་མདོར་སྐད་ཅིག་ལ་མངོན་པར་བཞེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པར་འགྱུར་ན། གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་མི་མངོན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདུས་བྱས་གཉིས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུས་བྱས་སྨོས་པ་གཉིས་པ་ནི་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་འདུས་བྱས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་གསུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་དག་ནི་ཆུ་དང་ཆུ་སྐྱར་ལྟ་བུར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་དཔེ་ཡིན་ནོ།

關於’知曉詞句是諸天所喜’等說法，知曉詞句是指那些將吠陀語言作為量的人們，因為佛陀的言教是以義理詳細分別的緣故。那些具有教證和證悟、本性解脫的人們，怎麼會是知曉詞句的人呢？世尊說要依義不依語，意思是應當依止義理而不是依止文字。 關於’有為法生起顯現’等說法，其義何在？對於’為無明所矇蔽的愚者’，愚者是指如同愚童一般，因為不知何為應作不應作，所以是外道。有為法色受等諸蘊的相續生起，或者是階段性的差別。 那些被無明睡眠遮蔽慧眼的人們，對於難以確定差別的有為法相續執著為一體，認為是我所，因為被無明損害了慧眼的緣故，所以不了知是因。因此，對此先有常一執著的我和我所的勝解，由此對此生起有，由於不願與之分離的慾望而執著，這就是貪著的含義。 ‘此’指的是我和我所的勝解，‘應當遮止’是指應當斷除。以緣起性說明有為性，通過顯示有為效能夠遣除我執和我所執。而這個有為性若不顯示生等就無法了知。 因此詳細解說’此三者’。又怎麼知道這些相只是對相續說的而不是對剎那說的呢？正因為如此，所以說’在剎那中生等不顯現’，因為剎那性尚未確定。也不是綜合的，因為彼此相違。在剎那中不顯現的不應成為它的相，因為相是用來表徵的，而自身不了知就不能表徵他法。 正因如此，經中廣說：因為相續中生等顯現而剎那中不顯現，所以經中廣說’有為法生起顯現’等。如果經中意在說剎那顯現的話，就應該說’生是有為相，滅和住異也是相’，但並未如此說，因為在剎那中不顯現。 又關於所說的’第二個有為’等廣說：有為相等是指這些是有為相，因為有為相就是有為相。若不如此，就只會說’此三者是有為相’，會懷疑這些如同水和水鳥一樣只是有為法存在性的相。這是從不相同方面而言的比喻。

།ཇི་ལྟར་ཆུ་སྐྱར་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཆུ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་བུ་མོའི་མཚན་ཉིད་ ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི།བུ་མོ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་གཉིས་པས་ནི་འདི་དག་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་གྱི།ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ཞིང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གིས་འདུས་ནས་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ལྟར་རྒྱུན་ལ་ ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སུས་སྨྲས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱི། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གལ་ཏེ་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཡིན། འཇིག་པ་ནི་གང་ཡིན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཡང་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དུས་ཐ་མི་དད་ཅིང་། ཡུལ་རྣམ པར་མ་ཆད་པ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གི་མི་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གི་འབྲུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་བཏགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཐོག་ མ་སྟེ།དེ་ནས་རྒྱུན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་སྐྱེས་པའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དང་པོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྡོག་པ་ནི་འཇིག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་ཞིང་འཕོ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྒྱུན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་སྔ་ཕྱི་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ནི གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ལས་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཉིད་ རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་པའམ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་མ་ཡིན་པས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་བོའི་ཚོར་བ་ནི་རིག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིག་བཞིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་ཕྱི་ནས་གནས་མི་ སྲིད་དེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བའི་རྫས་གཅིག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་དུས་དག་ཏུ་སེམས་གཅིག་གིས་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

就像水鳥是以具有水的特性為其特徵，而不是以水本身為特徵一樣，應當了知這些也是以有為法的存在性為其特徵，而不是以有為法本身為特徵。或者，就像少女的特徵是以善與不善為其特徵，而不是以少女本身為特徵一樣，在此也應當了知是以善與不善為其特徵，而不是以有為法本身為特徵。 第二次提到’有為法’是爲了讓人了知這些是有為法本身的特徵，而不是存在性的特徵，也不是善與不善的特徵。有為法性即是由因緣和合而造作。 如果說因為不存在，所以生等諸法如同剎那般在相續中也不能安立，且不能顯現，對此（回答）：誰說生等諸法不存在？（我們）只是說如分別所說的那樣不存在，而不是說一切方面都不存在。 那麼，如果問相續的生是什麼？滅是什麼？住異是什麼？為此廣說’其中相續的事物即是生’等。又問什麼是相續？即是因果同時、處所不間斷，說為一體並執為一體，如凝酪等階段的人，以及芽等階段的穀物。 它既不異於假立的所依，也非不異，因為會導致實有的過失。也不是不存在，因為承許二諦。即是承許世俗諦和勝義諦的存在。 ‘相續的最初即是生’中，最初是指第一剎那，因為此後相續開始。所顯現為生起之處即是最初，如說：‘什麼是生？即是蘊、界、處的最初生起，那就是生’等。 ‘滅即是止息’中，應當連線’相續的’。前剎那滅去，后剎那不相續即是止息。如說：‘什麼是死？即是有情從彼類中死沒、遷移’等。 關於’彼相續隨轉’，什麼是隨轉？相續隨轉即是前剎那滅時，後後剎那獲得自體。‘彼’指住的前後，即因果差別不同性即是住異。 ‘相續的’應當遍連一切，因為是此處所說的內容。或者說後者異於前者，意思是果剎那異於因剎那。 因此，由於相續本身的隨轉是住，或者說生等諸法被說為相續的特徵而非剎那的特徵。 關於’善男子難陀的感受正在了知’等廣說中，正在了知的剎那不可能后時安住，因為是剎那性。一個感受體既不能以一心於生、住、滅時了知，又因為不承許對自體起作用，所以也不存在了知自性。

།མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་རིག་པར་ཁས་ལེན་ན་ཡང་དགའ་བོ་ལ་གཞན་དག་པས་ཅི་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་བོའི་ཚོར་བ་ནི་རིག་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཆད་པ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དེ་ཉིད་གནས་པ་ ཡིན་ན་ནི།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཀྱིའོ། །སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུའོ། །ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུའི་རིགས་མི་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་མེད་ལས་བྱུང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ནི་དེ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བཤད་ པ་སྟེ།།སྔོན་མེད་ལས་བྱུང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཆད་འཇིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡི་ཆོས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ནི་གནས་ པ་མེད་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་གནས་པ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་ཡང་གནས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིའི་གནས་པ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལྟར་བཤད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཁོ་ནས་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་ སྨོས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གནས་པ་མེད་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། བསམ་པ་འདི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་འཇིག་པ་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇིག་པས་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེར་ནི་གཅིག་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་བཞེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། དེར་ཡང་རིས མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ནི་དང་པོར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས། འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདིར་གང་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། འཆི་བའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེས་ན། རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གནས་པ་དང་། དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒ་བ་ ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེར་རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རུང་གི་།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ སོགས་པ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་མེད་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་པོ་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果承認對已現前的事物有認知，那麼對於喜愛者來說，其他人又能說什麼呢？因此，世尊僅就相續而言說道：‘善男子，喜愛者的感受是在覺知中生起的’，這是廣說的，而不是就剎那而言。 爲了說明剛才所說的意義，以兩個偈頌來表示，說道’相續的最初是生起’。一切義已了知。‘斷滅即是壞滅’，此處如前。 關於’彼住’，如果是相續住，‘彼’即是指相續。‘前後差別’中，前者是因，後者是果，意思是從因生起不同類的果。 ‘從無先而生起’，意義就是如此。以另一種方式解釋：‘從無先而生起’意思是從未有而生。‘相續住’如前所說。‘彼斷即是滅’是指相續斷滅。 關於’對於剎那法’等廣說，剎那法是無住而滅，因此承認它的住。即使此法無住，也會滅，因為是剎那性。因此了知它的住是無意義的。所以住僅是相續，這是因為對剎那法了知住是無意義的。 ‘如是說已’是因為唯有相續才是住。關於’在阿毗達磨中’等廣說，說’已生’是爲了遮除未生。 如果說一個剎那不滅，若無住，則該一剎那也將不存在，這種想法是不對的。因為有是以因緣為前導，所以不是這樣，因為有’此有故彼生’之說。 已生的剎那是無滅的，因為會有非剎那性的過失。因此，對已生諸行無滅是就相續相連而言，而非就剎那性而言。 關於’又如入智論中’等廣說，由於彼處說’於一’，爲了遮除認為僅指心的剎那的想法而引用。彼處也是就相同類心而言，不是指心的剎那。 相同類心是從最初結生剎那直至死亡為止，具有一生的自性。此處從何得知？因為對’何為滅？‘回答說’是壞滅’，說是’死亡’，由此可知是就相同類心而言。 因為是剎那性，一剎那的住和變異衰老都不成立，所以彼處適用於相同類心，而不適用於心的剎那。 關於’即使在每一剎那’等廣說，‘狀態差別’是指時間的差別與無差別，因為經中說生等是狀態差別。 生是從先前無而出現並獲得自性。生不應該是與能生者異體，因為會有事物未生的過失。

།དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་རྟག་གོ་ཞེ་ན། རྐྱེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་རྙེད་པའི་བདག་ཉིད་ལོག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱུང་ནས་མེད་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་པ་མི་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དག་ད་རུང་དུ་ཡང་མར་མེ་དེ་ཉིད་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་སྔ་མ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་བྱེ་བྲག་ ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་གནས་པ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བདག་ཏུ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མོས་པ་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མའི་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་བཟློག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བཞེད་ནས། ལུས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་འདི་བརྩམས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་ཡང་སྐྱེས་སོ། །དེའི་ཚེ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་མེད་པས་ གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེ་དག་འདྲ་བར་ཡང་དམིགས་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བར་དམིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་ནི་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དག་གོ། །སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ དང་།སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་སྟེ། འདི་ནི་འཕངས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དག་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་ འཕངས་པ་དང་།སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། །རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་གཅིག་དང་འདྲ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ ལྕགས་དང་།རྡོ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་མྱུར་དུ་ལྟུང་ལ། སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །དུས་དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལས་སོ། །དེའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མ་འཕངས་པ་ལྟུང་བ་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དག་གི་རྒྱུར་ འགྱུར་ལ།ཆེས་ཉུང་བ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་ན་ནི་ཧ་ཅང་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

若說因為是其生起之因故而恒常為生起，則應成一切緣都是生起，因為作為其生起之因無有差別故。因此，剎那剎那從無而有即是生起，而非其他實體。自性獲得之自性消失即是壞滅，而非成為其他義，因為應成無有消失故。因此，生已無即是壞滅，而無其他實體。因果相續即是住，而非生已不滅，因為應成非剎那性故。如是諸說者仍說彼燈仍在延續。因此，前前與後後剎那相續即是住，而無成為其他義。從因之剎那至果之剎那差別即是住之變異，而非在一剎那中，因為住之變異即是彼住與前剎那不同，而非成為其他義。 為遮止於諸行相續起我執者之我執，不欲遮止相續與多剎那差別之差別，而說’身亦顯現生起’等經。如是，當相似生起時，以無不同性故，無有住之變異，如是思維。雖見彼等相似，然非一切方面無差別。雖見相似，云何知非一切方面無差別？因此說金剛等投擲與未投擲，大力與小力投擲等。投擲與未投擲即是投擲與未投擲二者。大力投擲與小力投擲即是以大力與小力投擲二者，此是投擲之二種分類。 投擲與未投擲二者，以及大力與小力投擲二者，即是投擲、未投擲、大力投擲與小力投擲。彼金剛等是投擲、未投擲、大力投擲與小力投擲，因為成為一事相似故。‘等’字所攝即是鐵、石等。關於緩慢、迅速、極迅速墜落之時差別者，以小力投擲則迅速墜落，以大力投擲則極迅速墜落。彼時之差別即是緩慢、迅速、極迅速之時差別，即從緩慢、迅速、極迅速之時差別。‘彼等大種’即是金剛等之大種。‘成就變異差別故’者，從緩慢、迅速、極迅速墜落之時差別，金剛等大種投擲等彼等成就變異差別。 云何？未投擲墜落時，虛空中諸剎那成為同處之其他剎那之因，極少者成為異處之其他剎那生起之因。若以小力投擲，則非太多亦非太少者，成為自處與他處其他剎那生起之因。

།སྟོབས་དང་ལྡན་ པས་འཕངས་ན་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཆེས་ཉུང་བ་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མང་པོ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་གི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ སྐད་བཤད་པའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་བུལ་བ་དང་།མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ། ལྕི་བ་ཉིད་ལས་བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདུ་བྱེད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མི་འདྲ་བར་སྐྱེ ན།ཁྱད་པར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་མཚར་ཅིག་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་གང་དག་ཁྱད་པར་ཏེ་བྱེ་བྲག་རགས་པ་མེད་ཅིང་། ཕྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་འདྲ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྟེ་མཚེ་མ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གནས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན། རྒྱུན་འཆད་པའི་དུས་ དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན། གང་གི་བྱེ་བྲག་སྔ་མའི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ ཅིག་མ་ཐ་མ་དག་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ལས་གནས་པ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་དུ་མ་བརྗོད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་གང་ལ་གནས་པ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གནས་པ་དེ་ཡོད་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི།གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ དག་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་བཞིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ ཉིད་མེད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་རྣམས་ཀྱང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཆར་ཡང་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མདོར་ ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

具有力量投擲時，在自己的境域中極少的諸法，在其他境域中成為許多其他剎那生起的因。那些必定是自己境域和其他境域中其他剎那的因者，應當承許其差別。 對於金剛等物，如前所說無有變異，緩慢、迅速、極迅速的時間差別不合理，因此對一切行法，如同生起一樣，變異性並不相違。 若說由於行法的差別或重性，而有緩慢、迅速、極迅速墜落的時間差別，這是不合理的，因為已遮破行法，且重性無差別故，墜落時間的差別不應理。 若說金剛等物也從前剎那生起不同的后剎那，為何不執取此差別？為此，廣說’諸行無粗分差別’。 諸行若無粗分差別而有細分，則唯執為無差別而非差別，因為細微故。因此，彼等顯現為相似，如同水流。 若如’聲音和火焰最後剎那’等廣說中，后剎那較前剎那成為差別而住，如同相續斷絕時和般涅槃時，聲音和火焰的剎那以及六處的剎那中，何者的差別從前住性變異，不與其他剎那相連。如是，聲音和火焰最後剎那以及般涅槃時六處剎那無有住性變異故，相性安立不遍一切行法。 關於’有為相’等廣說，有為相經中並未單說住性為相，那麼是什麼呢？住異性也是，住性后剎那相續的異性也是。 因此，某一剎那中若有果相住性，則彼必定有住性及必定有不同的住異性。若無住性者則無住異性，如聲音和火焰最後剎那以及般涅槃時六處剎那。 如是，于無住性者，其相唯有生滅二者，由此顯示安立無有過失。若於正住時無異性，則相性安立將成不遍。 聲音和火焰最後剎那等亦名為住，因為攝於相續中，彼有種種變異故，三相皆有可能。為顯示此義，故廣說’總之，世尊’等。應當如所說理而說相性安立。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་ཁོ་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ ནས་ཡང་མི་འབྱུང་བ་དང་།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དང་བ་ལང་ནི་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་།ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཅན་རྣམས་ཚོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བ་ལང་ གི་བ་ལང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་མཚན་ཉིད་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཚོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་འམ་འགགས་པ་ན་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བ་འམ་འགགས་ པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་དག་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་ཆོས་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དཔེ་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། སྲ་བ་སའི་ཁམས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སའི་ཁམས་དེ་ཉིད་སྲ་བས་མཚོན་པ་ན་ སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པས་མཚོན་པ་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚོན་པར་བྱ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་ ཡུལ་གོང་མར་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་མི་གཞན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་ལས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ནི་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་གྱེན་ལ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ན་གྱེན་ དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་ཅིང་།དེ་ལས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་ལྟར་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ། །འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མེ་དང་དུ་བའི་ཚུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགལ་ལོ། །འདུས་བྱས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དག་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ཏེ། འདི་ ལྟར་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་ཀྱང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་མེད་པ་མི་ཤེས་པ་ན་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱིས་མེད་པ་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པའོ། །རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དག་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ།

現在，關於如何詳細闡述所謂的相之基法即是其相這一問題。如果認為法本身從無而生、生已不生，以及從因中生起不同類果，即所謂的轉變性，是相之基法的自性相，這樣承許是不合理的。因為是以他相顯他，如煙與火的關係。因此，諸事物的相之基法不能成為其相。 首先，詳細闡述如何等問題。大士與牛是聚合體的本質，大士的諸相及垂胡等是聚合物的自性。雖然按照勝論派的觀點，聚合物與聚合體並非相異，但即便無異，大士的大士性和牛的牛性仍是其相。大士並非僅僅是相而已。 若大士僅是聚合體，則將從無而生，生已成無，法生滅時也將與其眷屬一同生滅，如心與心所、四大種與所造色同時生滅一樣。因此，如同大士之相稱為大士及稱為大士之相一樣，有為法也是有為與無為之相。因為生等相以狀態差別顯示彼法之故。 關於地界等相即堅性等的廣說，此例為雙方共許：地界是具有堅相者，而堅性也非異於地界，其他也應如是類推。如同地界以堅性為相而稱為堅性一樣，有為法以從無而生、生已成無為相而稱為有為相，因為是所顯故稱為相。 又如上行，上行是無間斷地往上處生。‘彼亦不異於彼’是指上行。‘于彼’是指煙。依據阿毗達磨論師剎那論者的觀點，並非有異於煙的上行，而是彼自身于上方不同處生起時獲得上行之名，似乎與上行有別。同樣，生、滅、變異似乎也與彼有別。 此處也是如此，而非如火與煙的關係。如是，雖然生等也非異於有為法，但說其是有為性之相併不相違。對於色等有為法，只要不了知其為本無等性質，就不能確定其為有為性。如此，雖然了知聲的自性，但說聲論者仍將聲理解為無為。 所謂’只要不了知本無及后無’，何謂？應結合語境理解’自性’。后無即滅已無。相續差別即是變異性。如是，此處將說明三相。此中色等是有法。

།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་དོ། སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ཏེ།གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]ཚིག་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་མཚན་ཉིད་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པ་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་མཚོན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྒྱུན་གྱི་དབང་པོའང་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ངམ་རིགས་པ་དང་འགལ་ སྙམ་དུ་བསམས་སོ།།དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཆོས་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ ནས་གནས་པ་དང་།དེ་ནས་རྒ་བ་དང་། དེ་ནས་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཆོས་མ་འོངས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ཟིན་ པ་ལ་ཡང་སྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ནས་ཆོས་མ་འོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགལ་ལོ། །ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་སྐྱེས་པ་ནི་གནས་པ་ དང་།རྒ་བ་དང་། གཞིག་པར་ནུས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་འདིར་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མ་ འོངས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མ་འོངས་པ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ ཡིན་པར་འདོད་ལ།བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །བྱ་བ་ཞིག་པ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། སྐྱེ་བ་བྱ་བ་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་ དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།གལ་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱུང་བ་ཡང་བྱ་བ་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བའི་ གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།ད་ལྟར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

依賴於因和緣，自性獲得即是有為性。之前無、滅后無、轉變為他性等是其特徵，因為是狀態的差別。此處論師捨棄了阿阇黎一乘的觀點中的詞語，承許諸相是不可言說，一切假有的特徵即是此：也就是不可說為此性或他性。因此說’所以不是由彼而表徵彼’。‘由彼’即是由有為性。‘彼’即是由有為性所表徵。那麼是什麼呢？由無先前等來表徵其為有為性，因為彼等非是色的自性，若是色等的自性，則彼等應成實有性。 ‘從彼等生等’等中，也非從色等實質上別有，因為生等是假有，如是也說：‘相續根亦是生’等廣說。‘將成何’是想到：是否違背教證或理證。 ‘彼等是俱生故’中，因為承許生等與法俱生，故應成有作用。因此，‘一法中’等，並非先生起法，然後住，然後老，然後滅，因此如是則同時生、住、滅。不應如此，因為作用時間各異。雖因是俱生因而同時生等，然而彼等作用時間各異，因為未來生對未來法起作用。如是說’使未生者生’即是說其因。因為生的作用是使之生起，而已生者則不能再生，因此說未來生唯能使未來法生起並無相違。 在現在時位則成其他作用。‘于已生法’等廣說中，已生法能住、老、滅，未生則不能，因此，現在的住等對已生法起作用。因此有’當生時’等。 ‘此中且何’等廣說中，未來非是實有，若無彼，如何能由非有的未來生令所生生起，作如是想。即使承許未來是實有，‘若無生的作用’等廣說中，認為未得作用是未來，正在起作用是現在，作用已滅是過去，如是安立時間，若生起作用，如何成立為未來，因為未來時無補特伽羅作用故不成立，作如是想。 若實有的作用正在進行是未來，則也應說未來的特徵。‘已生亦是作用已滅’等廣說中，若承許作用已滅是過去，若現在時位中生的作用已滅，則應成過去而非現在。

།གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་ད་ལྟར་བ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་པར་ ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་དང་རྒ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱ་བ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་རིགས་སོ།།འདི་ཅི་དུས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །གང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་མི་རྒ་ལ། མ་རྒས་པས་མི་འཇིག་པ་དེའི་ཕྱིར། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱ་བ་རིམ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་པས་ཆུང་བ་ཡིན་ན་འདིར་ནི་གནས་པ་དང་།རྒ་བའི་དུས་དག་ཏུ་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་དུ་གནས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་བྱ བ་བྱེད་པར་མི་རུང་སྟེ།སྔོན་དང་ཕྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ཡང་སྔར་གནས་པས་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གནས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གི་བྱ་བ་ལ་གེགས་བྱས་ནས་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཕྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་འདི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོམས་པར་ འགྱུར་བ་གནས་པ་ཕྱིས་སྟོབས་ཆུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའམ། གལ་ཏེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་སྔར་འདོད་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདིས་ནི་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ། བྱ་བ་མ་བྱས་པའི་གནས་པ་ནི་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཡིན་གྱི། བྱ་བ་བྱས་པས་ནི་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བས་ནི་མི་ནུས་པར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དཔེ་དོན་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ། འོངས་ནས་ཡང་བཀུར་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་རིགས་སོ། །གནས་ པ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཟིན་པ་ཉིད་ཡང་བྱ་བ་མི་བྱ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་ཡང་གནས་པར་བྱ་བར་ཡང་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་འགའ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྟོབས་ཆུང་བའི་གེགས་བྱེད་པ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།

在’住等也是同時進行作用’等廣說中，承許已生法的現在住等諸法有作用，則成承許彼等同時進行作用。因此一切法唯一剎那即成。 在’此何時’等廣說中，住、老、滅的作用互相矛盾，故不應安立法既是住又是滅。 在’此于彼時’等廣說中，思維住等互相矛盾故，現在也無作用。 在’如生等諸法’等中，如已生不生，如是未住不老，未老不滅，因此說住等諸法次第作用，如是則成害剎那性。 剎那是最短時間，此中由於住時、老時不滅故，住三剎那，則成害剎那性。 在’若謂如是’等廣說中，若說剎那是生、住、變、滅圓滿的時間，而非生已即滅。 在’如是亦從彼等俱生’等廣說中，俱生者不應次第作用，因為前後無差別，俱生緣無差別故。 又何因先由住作用，而非由老及無常性作用？說因住有力故。由有力故障礙老及無常性的作用而作自業。 在’后何故成無力’中，此住後來與法俱為無常性所損害，無力之因是不存在的。 因此住等諸法的作用或者生已即俱有，或者若許有力作用在先，則唯是無常性的作用。 在’由作用已作’等廣說中，此說無力之因，未作用的住比老及無常性有力，作用已作則不能再作用，如生。因此後與法俱為無常性所滅。 說’生則不應’者，此顯示喻義不同法。生帶來現在性后，不能再帶來。因此此中作用已作不能再作用是應理的。 住作用已作仍能作用則無因，因為住能令所住住故。 在’又此有何障礙’中，若作用已作再作用有某種障礙則不作用，然實無障礙。 有障礙，即是老及無常性。如是小力之障礙即是大力者。

།གལ་ཏེ་གནས་པ་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་ཁོ་ནས་གནས་པ་རང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་གེགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་སྔོན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དད་པར་བྱེད་པ་དཀའ་བ་ཞིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ཀྱང་སྔར་སྟོབས་ དང་མི་ལྡན་ལ།ཕྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་ནི་མི་གནས་པ་དང་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ན་ཡང་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་མི་གནས་ལ། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་དག་ནི་གནས་པས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཞིག་པས་དེ་དག་ངེས་པར་མི་གནས་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་མི་གནས་པའི་རྒ་བ་མི་རྟག་པ་དག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་འདོད། ཆོས མི་གནས་པ་ནི་འགག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་འགགས་ན་ནི་དེ་གང་ཞིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་ནུས་པར་འདོད།ཡང་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།གནས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཙམ་དེ་མ་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གནས་པ་དེས་ཡལ་བར་བཏང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་ངེས་པར་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འདིའི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།རེ་ཞིག་ཆོས་སྐྱེས་པ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་ལ་མི་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁས་མ་བླངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཅིག་ལ་རྒ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་ ཞིང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལས་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་ལོ། །དེ་བཞིན་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལས་མ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རྒ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །གཞན་ཡང་འགྱུར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གཉིས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྒ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་འཐད་དོ། །གང་ཡང་སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ལ། གནས་པ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་ པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་དུས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་[(]དད་[,]དང་[)]དེ་མེད་ན་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་མེད་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལྟར་དེ་ལ་ འཇིག་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་འཁྲུ་བ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཇིག་ པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན།རང་ཉིད་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་དུས་ཐ་མི་དད་པར་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་།འཇིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

如果住是具有力量的，那麼從一開始住就不會發揮其作用，因為它們會受到阻礙。說住最初有力而後來無力，這也是難以令人相信的。如此，衰老和無常最初無力而後來有力這一點也無法理解。 關於’若住的作用消失’這一廣泛論述，住是與不住相對立的。當住的作用消失時，衰老和無常也不住，衰老和無常所屬的法也不住。它們是由住的作用所攝持而成為住，當住消失時它們必定不住，那麼如何能認為自身不住的衰老和無常能發揮作用呢？ 法若不住即是滅，既然已滅，如何能認為它還能對什麼發揮作用？或者說，衰老和無常根本沒有任何作用，這是其中的含義。為什麼呢？因此說’由於攝持住的緣故’，由於攝持住的緣故，法生起后未滅即是住。 關於’若被住所捨棄’，未被安住者必定自然而然地不住。這就是其滅亡的含義，即是指不住。 關於’首先對一個已生之法’的廣泛論述，應該在未承認’生即不滅’的情況下來討論。關於’一法之衰老’等，所謂衰老是指與滅相應的已生狀態的改變與轉變。 正是由於這個原因，其形態不可能有其他變化。如果這就是其本質，那麼如何會改變？如果會改變，那麼如何還是其本質？‘如其本質’與’改變’這兩個概念是相互矛盾的。 關於’如此的話’的廣泛論述，意思是不離開那種形態和那種本性。如果是這樣，那麼衰老就不能成立。此外，若有改變就不是如其本質，就像提婆達多和耶若達多二人一樣。 因此，對於單一剎那的事物而言，所謂衰老是不合理的。那麼是什麼呢？只有相續才合理。 關於’其他部派說’的廣泛論述，由於遇到滅因后被無常性所滅，而住不依賴其他因就能安住，因此住與無常性的作用在時間上是有差別的。 關於’若由彼滅因而滅’，由於有滅因則滅，無滅因則不滅，而無常性並不具有這種性質，所以無常性被認為是無意義的，因為未見到它像滅因那樣對所滅法有作用。 同樣的道理也適用於天（神）和洗滌。由於承認心和心所是剎那性的，關於’它們的無常性’，由於心和心所的無常性不依賴滅因，所以是自行滅去。 若不如此，就會違背它們的剎那性。因此，會導致住和無常在時間上無差別地發揮作用，從而導致心和心所同時具有住和滅的過失。

།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུན་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་གང་གསུངས་ པ་ལེགས་པར་དྲངས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུན་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྒྱུན་ལ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་ལེགས་པར་དྲངས་པར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ པའི་ཚུལ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་མི་འདོད་ལ།མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས། མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་གི་ སྡེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྔར་སྐྱེས་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་སྐྱེ་བ་ས་བོན་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ ཡོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ།མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཁོ་ནའི་མཐུ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་དག་ཡོད་བཞིན་ དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྲ་མོ་དག་སྟེ། ཆོས་ནི་མི་སྣང་ཡང་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ངེས་ན། སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཉིད་མ་ངེས་སོ། །རེག་ པའི་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་བྱ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཞིག་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན། སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་གཟུགས་སྐྱེས་སོ།།ཚོར་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གང་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་འདི་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ།འབྲེལ་པ་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཞང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་དྲུག་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲུག་པས་བསྟན་པ་འདི་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན་གནས་སོ། །རྒས་སོ། །ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ནི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་སོ།

因此，關於相續中有這些有為相等等而言。如是，對於所說此經，即廣說’此三者是有為相’等語，則成善引。由於生等諸法于相續中無相違故，如是解釋相續中的這些有為相則成善引，若就剎那而解釋則不然，因為與如前所說之理相違故。 複次，若問’未來生’等廣說，是因一切具有生故，及承許未來生有能生性故。關於’無因緣’等，不許無待因緣而有能生所生，一切未來法亦非同時具足因緣聚，若缺任何一種，果亦不生，故非一切未來法同時生起。 生必定待先生起的同類自因，及外緣聚合，如同苗芽之生待種子及田地等。若爾，關於’聚合’等廣說，所生法若有因緣聚則生，若無則不生，故當定解唯是因緣之力，而非生。何以故？此是’不應視為力’之時，因為雖有彼亦無果生故。 關於’雖有微細法性’等，如心所法觸等。法性即法體性。因難以遍知故稱微細，雖法不顯現而由作用得定，然生之作用實未確定。觸之作用，世尊自說:‘一切受蘊、想蘊、行蘊皆依觸而有’。為顯示其他作用故，說’若無生’等。 何以故？如是，緣色而生’此是色’之識，是待自相，然’已生’之識不應待自相，因為于受等亦生起故。是故，凡緣色等而生’色已生’、‘受已生’等識，其生即是異法，故當知有生等。 關於’亦不成第六格’，‘色之生’此第六格是有關係因，關係如同’提婆達多之舅父’般是彼此相異，非即是彼亦非異彼，故如不可說’色之色’以第六格，同樣亦不可說’色之生’。因此當知此第六格表示是有關係因。 關於’乃至無常性’，若無住等，則不能說’住’、‘老’、‘滅’等，亦不能以第六格說’色之住’乃至’無常性’等。關於’是故’等，若問’已生’

།གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ན་བདག་མེད་པའི་བློ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་དྲུག་པའི་ཚིག་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅིག་ཀྱང་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་པའི་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫས་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཉིད་དང་། བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་སྤྲེལ་ལོ། །གཟུགས་གཅིག་གཟུགས་གཉིས་གཟུགས་མང་པོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །གཟུགས་ཆུང་ངོ་། །གཟུགས་ཆེའོ སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་ཆུང་ངུ་དང་།ཚད་ཆེན་པོ་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྫས་དང་། བུམ་པ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་། རྫས་དང་། བུམ པ་ཉིད་དང་།གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུག་པ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྟག་།གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ མང་དུ་ཡོད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའི། གཞན་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བཏགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ཀྱང་ཟླ་བོ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ཅེས་བཏགས་པ་ཙམ་དང་། ཆུང་ངུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དང་། ཡུལ་འདབ་ཆགས་པར་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡུལ་ཐ་དད་པར་སྐྱེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཧ་ཅང་ཐལ་ བ་ཡིན་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ཡིན་དང་། རང་བཞིན་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱའི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དཔེར་ན་ཙན་དན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས། དྲི་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཙན་དན་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། དྲི་ལ་སོགས་པ་ནི་ཙན་དན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་རྣམ་པར་གཅད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཙན་དན་གྱི་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

爲了成立’住’這一認識，如果承許生等是其他事物，那麼爲了成立無我慧以及色無我性這樣的第六格詞，也應當承許無我性，無我慧如同生等慧一樣，並非是以色、受等自性為因，因為一切都是平等生起的。 同樣也應當說明有對礙和有障礙等。所謂外道所遍計，是毗舍師迦所遍計。所謂有等，等字所涵蓋的是實性、色性、瓶性等。爲了成立’一色、二色、多色’這樣的認識，必須承許一等數量。爲了成立’小色、大色’這樣的認識，也應當承許小量和大量。 同樣，爲了成立差別、相應、分別、他性、非他性等認識，也必須承許差別性、相應性、分別性、他性、非他性等。所謂’爲了成立有等認識’中的等字，包括實、瓶、聲等認識，爲了成立這些，也應當承許有性、實性、瓶性、色性等共相和別相。 關於’色的相應’，這裡的相應是舉例說明，也應當說明色的分別、色的一性等其他情況。 對於’色的自性’這個第六格詞，應當如何理解？因為自性並不存在於色之外。因此必須這樣理解：由於受等也有自性，所以自性有多種，爲了區分，才用’色的自性’這樣的第六格，目的是要讓人知道唯獨色是自性，而不是其他。 因此，所謂’生’是爲了理解從無到有的意義，不依賴於生而僅僅是假立的，就像雖然沒有數量等，爲了理解無伴侶而假立’一’，爲了理解小而假立’小’，爲了理解生於鄰近處而說’相應’，爲了理解生於不同處而說’分別’等等。 所謂’有多種’是指有多種形態，因為色、受等有不同的形態。所謂’生’過於寬泛，爲了區分才用’色的生’這樣的第六格，就像因為過於寬泛且爲了遮除其他自性而用’色的自性’這樣的第六格一樣。 爲了理解這一點，才詳細說明’唯獨色是生’。就像在’旃檀的’等例子中，雖然香等之外沒有其他旃檀，但香等並非唯獨是旃檀的本質，在鬱金等中也有，因此爲了遮除這些，才用’旃檀的’這樣的第六格。

།མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མཆི་གུའི་ལུས་ལས་ལུས་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། སྟག་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་མིང་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ལུས་ཁོ་ནའི་རྒྱུན་ཤེས་པར་བྱའི། གཞན་གྱིས་ ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྗོད་ལ། སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྒྱུན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ཞེས་གོང་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ སྐད་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་པར་ནུས་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྡུགས་པས་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྗོད་ན། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟག་ ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ན་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོའོ། །འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཀྱི། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ཆོས་ཉིད་ ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། བཤད་པ། མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་མིག་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་བདག་ དང་།བདག་གིས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གཟུགས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དག་ལས་གཞན་པ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་བསྐྱེད་པར་ མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།སྔར་ནི་རང་བཞིན་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ནི་ནུས་པ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལུང་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་ཁྱོད་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན། རྒ་བ་ཡང་ ཡིན།འཆི་བ་ཡང་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ཀྱང་གཞན་ལས། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ལུས། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཕྱིས། །ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

關於所謂的’人的身體’，雖然由色等諸蘊組成的人身之外並無其他身體，但爲了與虎等身體相區別，故用第六格說’人的身體’。 同樣，對於住等也應如理理解，所謂’住’是相續的名稱，由於它有多種形態，爲了區分其差別而用第六格說’身體的住’，如此應知唯是身體的相續，而非由其他可知。 所謂’老’是指相續前後的差別，這種前後差別的相續也有多種，應如上詳細說明。 關於’若無生而生’等廣說，應作如是說：生是諸行生起的俱生因，其餘因緣是其助緣。因此，對於有生之法，其他因緣能夠產生作用以使其生起，而對無為法則無生，因此其他諸緣的作用無效，故不生。 ‘已生’是指從無到有，從無到有隻適用於有為法，因為在生起之前是不存在的。無為法是恒常存在的，因此它不是從無到有，所以不生，而非無生。 關於’如何依法性’，法性是諸法的自性和本質。唯有為法具有生，而無為法則不然，這除了法性外別無任何原因。 法性即自性，這從何而知？答：因為經中所說。如經云：‘須菩提，眼是空，是常、堅、恒、不變之法，無我我所。何以故？以此為其自性故。‘因此應知雖無生，但依法性一切不生。 關於’如何與具生相等’是指色、受等。‘其他諸緣’是指除了這些之外的緣，即除了能生色的諸緣外，是能生受等的諸緣。 ‘除彼等外’廣說中，是指除受等之外。是什麼呢？即是色，如同受等諸緣不能生起除彼等外的法一樣，雖無生，一切色受等諸緣也不能生起虛空等無為法。 前面是從自性決定的角度說明，現在是從功能決定的角度說明。 說到’有部師們說’等，出自何處？出自經典，如說：‘比丘，你在剎那剎那中生、老、死。‘論師也在他處說：‘若一一剎那中，身不成為他，后無差別外，如何取差別？‘等。因此生等相在剎那剎那中存在。

།ཡང་རི་དགས་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་དགས་ཡོད་ཅེས་ ཏེ།ནས་མི་རྨོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་རྣལ་མའི་དོན་གོ་བས་རྨོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྲང་བུ་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལ་དུ་མི་བཟའ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཟའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལུང་དུ་དོར་དུ་མི་ རུང་སྟེ།ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དོར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ལན་བསམ་པར་འབད་པར་བྱ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་བྱའོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མིང་གི་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སོ། ། ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ངག་གི་ཚོགས་སོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་མིང་བྱེད་པ་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་བྱེད་པ་ནི་མིང་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་མིང་བྱེད་པའོ། །མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྨྲ་བ་པོ་དག་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མིང་བྱེད་པའོ ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།མིང་བྱེད་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་གོ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཚིག་སྟེ། དེ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ཙམ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དང་པོའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གི་བུ་ལ་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བུ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུའོ། །གང་གིས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུབ་དང་ཏིང་གི་མཐའ་ཅན་ནི་ཚིག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་ པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཆད་དོ།།འདོན་ཏོ། །འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཀར་པོའོ། །ནག་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཚེད་དོ། །འཚེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཙོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ ཙམ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རམ་འདིས་མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཡི་གེའོ། །དཔེར་ན་ཨ་ཨཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །དེ་དག་གིས་དེར་ཡི་གེ་ཀ་ ལ་སོགས་པའི་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ཐོས་པ་ལས་བརྡས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་མིང་ལས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་གོང་བུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་མིང་བྱས་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

關於’又有野獸’等詞，由於針對反駁者而放棄宗義，就像說’有野獸’時不是不耕種，而是通過理解雙重否定的本義而耕種；就像說’有蜜蜂’時不是不吃，那麼是什麼呢？正是要吃。同樣地，有反駁者時，不應捨棄教典，不應捨棄阿毗達磨論。因此說’對過失也要作答’，對於與宗義相違的論證要努力思考回答，也要隨順宗義。 說’已說諸相’，如何說呢？相即是生、老、住、無常，如是說。關於’名身等’，名身即是名聚，句身即是語聚，字身即是字聚。關於’名即是能名’，能名即是能命名，即是給予名稱。‘標識’是異名。如世間說者所說’此名為天授’即是能名。 能名也包括色聲等。關於’語即是句’，由於能使理解並領悟故為句，因為不需要其他。正因如此，所以說’凡是圓滿義’。例如說’嗚呼諸行無常’等，‘嗚呼諸行無常’是宗，‘生滅為性故’是因。雖有第一詞尾也成為因，如’喜愛護國子’，意思是因為喜愛兒子。‘生者必滅’是喻，凡是生者必定滅，如瓶等，諸行亦復如是。‘彼等寂滅樂’是量果。 能了知作用、功德、時間關係差別的，帶有格尾和時態詞尾的不是句。其中表示作用關係差別的是’誦、讀、行’等。‘白、黑’等是表示功德關係差別。表示時間關係差別的是’正在煮、將要煮、已煮’等。因為經中說’凡是圓滿義’。 關於’字即是字’，由於此處或由此能明顯名句，故為字。如’a ā’等是舉例。由於以此產生ka等字的名稱，以及由聽聞而約定理解，字也不就是字母部分的名稱嗎？因此不應說字的名稱與之不同。關於’爲了理解字母部分’等廣說，如同爲了理解天授等聚合而立天授等名，同樣爲了理解諸字而立字母部分。

།ཡི་གེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་བརྡར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་མི་ཐོས་པ་བྲིས་པས་གོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ཏེ། བརྡས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དེ་དག་གི་མིང་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ནི་མིང་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །མང་པོའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔར་དཔེར་ན་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་མིང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ།འདིར་དཔེར་ན། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ནི་རང་གི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་ལ། འདིར་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་ བསྟན་པར་བྱའི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མགྲིན་པ་དང་། རྐན་དང་མཆུ་དང་། སོ་དང་། ལྕེ་ཕྲད་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྒྲ་ལ་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ངག་ལས་ཐ་དད་པར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་འམ་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ངག་གི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྒྲ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་ངག་གི་སྒྲ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ནི་བརྒྱད་ནས་མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་གྱི།མིང་དང་ཚིག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་དག་གིས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ངག་ལས་ཐ་དད་པར་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ངག་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་ནི་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པའམ། མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་འཇུག་ལ།མིང་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་མིང་ནི་དོན་དག་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་གི་།ཚིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ན་ནི་ངག་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྒྲའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡང་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྒྲ་གང་གིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བཀག་པས་འདྲི་བ་ནི་སྒྲ་གང་གིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཞིག་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་ཨ ལ་སོགས་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་གི་རིམ་པ་འདིས་དོན་འདི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།གང་ཞིག་དེ་ལྟར་དོན་གང་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་དེས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲ་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཡུལ་ཉིད་དུ་ནི་མ་གྱུར་པའི། །སྒྲ་ཡི་དོན་ནི་སྟོན་མི་བྱེད། །དེ་དག་མ་བཟུང་ཡིད་ཉིད་ཀྱིས། །དོན་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་བཤད་དོ།

關於’文字等’，爲了讓不具文字者理解，所以製作了字母的部分，因為這是爲了理解而約定俗成的本體。就像不能聽到的文字通過書寫而得以理解一樣，這是因為通過約定而了知。因此，文字並非是這些字母部分的名稱。所以文字與名稱是不同的。 ‘多義’即應知為’聚集’之意。關於’名聚’等廣泛內容，之前所說的如’色聲’等例子是爲了顯示名稱的自性，而這裡說’色聲香味觸’等例子是爲了說明名聚。同樣，之前是爲了顯示句子的自性而解釋，這裡則是爲了顯示句聚而再次解釋。對於文字也應當如此說明。 關於’因為它們是語言的自性’等廣泛內容，語言是指由發語欲為先導，通過喉嚨、上顎、嘴唇、牙齒和舌頭的接觸而產生的字母’啊’等音聲的本體。名聚等並非從語言中分離出來而以自性或果的方式被執取。因此，它們就是語言的自性，由於是語言的自性，所以是聲音的本質，即是色法的自性，因為聲音是包含在色蘊中的。 因此，為什麼說’具心者’呢？這是考慮到’雖然可以被耳根所取’。‘它們不是語言的自性’是指不是聲音的本質。對此原因的解釋即是’如果是語言的聲音’等廣泛內容。‘唯’字是爲了區分名、句、文字。 聲音從第八識開始顯現名句，所以是理解意義的因，而不是直接不依賴名句的。因此，能使人理解意義的名句等是存在於語言之外的。所以語言並不能表達意義，那麼是什麼呢？語言是顯現名稱或產生名稱，因此作用於名稱，而名稱表達意義，因為它能使人理解。這表明名稱直接作用於事物，而句子則不是。 僅僅是聲音並非語言，那麼是什麼呢？是聲音的特殊形式。那麼它是什麼樣的呢？為此解釋說：是以字母’卡’等為本質的聲音，能使人理解意義的那些聲音。 否定名等聚集后的提問是’那麼什麼聲音能使人理解意義呢？‘等。關於’說話者對事物的區分’，是指字母’啊’等這麼多以這樣的次序表達這個意義，通過這樣對事物的區分而理解意義，而不是通過一切。這表明聲音是依賴約定而使人理解意義的，既不是通過一切，也不是僅僅通過存在。 如此也說：‘非成為對境的聲音不能顯示意義，若心未執取彼等，則不能明顯顯示諸義。’

།དཔེར་ན་གཽ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡི་གེ་ག་དང་། ཡི་གེ་ཨཽ་དང་། ཚེག་དྲག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ སྒྲ་ནི་གོ་རིམས་འདིས་དོན་དགུ་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་དེ་ལས་དེ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་མིང་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དོན་གོ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ།དོན་གོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྟོགས་ན་ནི་བརྡ་བྱང་བ་མེད་པ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དོན་གོ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མིང་དང་བྲལ་ཞིང་དོན་གོ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲས་བསྒྲུབ་པོ། །འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བས་དོན་གོ་བ་འདི་ ལ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་དོན་གོ་བ་ཅན་ཏེ།དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྡར་བཏགས་པས་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངག་མིང་ལ་འཇུག་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ངག་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གལ་ཏེ་རང་གི་བྱེ་བྲག་མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་འམ།གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འདིར་བྱེ་བྲག་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ངག་ནི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་མིང་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྨྲ་བ་པོ་ངག་གི་བརྡར་བཏགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འོན་ཏེ་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དོན་བརྗོད་པ་ནི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི སྒྲའི་ཁྱད་པར་དོན་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་མིང་བཏགས་པས་ཅི་དགོས།།འོན་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྒྲ་འབྱུང་བས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེས་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ངག་ནི་རིམ་གྱིས་ཡི་གེ་ དག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གཅིག་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་དུ་མ་ཅན་གྱི་མིང་ནི་སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་ ནས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ།ཅི་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞིག་གིས་ཡིན། འདི་ལྟར་སྒྲ་རྣམས་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལེན་པའི་ཚེ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམས་ཚོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ།དེ་བཞིན་དུ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བར་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པས་སོ་སོར་ཐར་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པའི་ངག་གི་སྒྲ་ཐ་མས་མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ཇི་སྙེད་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པའི་སྒྲ་མཐའ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡིད་ལ་གཟུང་སྟེ། ཕྱིས་རིམ་གྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། རྟོགས་པ་པོ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཁོ་ནས་མཉན་ནས་ཕྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་ པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

例如，對於’gau’這樣的詞，由字母’ga’和字母’au’以及頓號所構成的聲音，按照這個次序對九種含義進行區分，從而理解它們。對於’以名稱表達意義’這樣的廣泛說法，如何理解其意義呢？從’這是這個意義的名稱’這樣詳細解釋而來。實際並非如此，如果不具有理解意義的能力而理解，則會導致沒有約定俗成的情況，但實際上並非如此。 這僅僅通過具有理解意義能力的聲音就能成立，也就是說，表達意義是通過離開名稱而由具有理解意義能力的聲音來完成的。由於熟悉關聯，這裡所具有的理解意義的能力就是能表達意義的聲音，因為通過’這是這個意義的名稱’這樣的約定而熟悉了關聯。 關於’語言如何運用於名稱’等詳細內容，語言本身是聲音的本質，那麼它是產生自身特殊性的名稱還是使其明顯呢？如果是這樣，由於這裡沒有承認特殊性，因此對於牛等事物存在的一切聲音都將產生名稱，因為語言是聲音，所以一切都將產生或明顯化名稱。 如果說如同名稱一樣，只有說話者以語言約定的特殊的字母本質的聲音才產生名稱，那麼即便如此，‘如果是這樣的聲音特殊性’等內容也會詳細展開。表達意義就是產生以意義為對象的認識。這僅僅通過聲音的特殊性對意義進行區分來實現，在這裡為什麼需要另外安立名稱呢？ 關於’如果說是使其明顯’等詳細內容，如果認為聲音的產生不是由於無心的發聲，而是爲了表達而使其明顯，對此應當回答：一切單純的聲音都將使名稱明顯，應當如前所述。 關於’聲音是沒有聚合的’等內容，由於語言是依次存在於字母中，而且字母也是剎那性的，所以ka等字母的聲音不會同時存在，由於無分，所以一個法也不會由部分而生。 關於’當產生時’等內容，具有多個字母的名稱是依賴多個聲音而確定的，那麼它是如何被語言產生的呢？是通過過去的、未來的還是現在的聲音？這樣，聲音並不具有同時性，因為是次第執行的，而且是剎那性的。 因此，首先詳細說明了’如何依賴過去的’等內容。在受持別解脫戒時，雖然身語表業不會聚合，但是依賴過去的身語表業剎那的最後一個表業剎那，如是兩次三次說’我斷除殺生’的聲音，能產生別解脫所攝的無表業，同樣地，依賴過去聲音的最後一個語言聲音產生名稱。 因此不會導致一個由部分而生的過失。因此，對於所有意義進行區分的一切聲音，最初無差別地記憶，之後次第表達，理解者也是次第聽聞后，最後無差別地作意。

།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡི་གེ་དུ་མ་ཅན་དུ་མ་ཅན་གྱི་མིང་ལ། གང་གི་ཡི་གེ་ཐ་མས་བསྡུས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དེ་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བྷ་ཝ་རཱ་ཏ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེ་ཏའི་དུས་སུ་མིང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་བྷ་དང་ ཡི་གེ་ཝ་དང་ཡི་གེ་རཱ་མ་ཐོས་པར་ཡི་གེ་ཏ་ཐོས་པས་དེ་གོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲ་ཐ་མས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔར་སྐྱེས་པ་དམིགས་ཤིང་འགགས་པ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ ཡིན་ན་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་ལྟར་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྔར་གྱི་སྒྲ་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྨྲས་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན་ མེད་དེ།སྒྲ་རེ་རེ་ལ་ཡི་གེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡི་གེ་དག་གིས་ཀྱང་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྣམས་མིང་སྐྱེད་པ་ལ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ དང་།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་མེད་དོ། །དེར་མིང་ཡི་གེ་དུ་མས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཆ་མེད་པ་གཅིག་ལ་རིམ་གྱིས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདས་པའི་ཡི་གེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཡི་གེ་ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ འོ་ན་ནི་གང་གིས་ཡི་གེ་ཐ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་།དོན་དེ་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡི་གེ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་གིས་ཀྱང་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་མི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ལ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའོ།།ཡང་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ། ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གསལ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གོང་དུ་ནི་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ཁས་བླངས་ནས་ཡི་གེ་མིང་གིས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ ཡིན་ལ།ད་ནི་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཡང་ངག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡི་གེ་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་སྐྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད། འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྡན་པ་ཡང་གཡེང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་གཏད་པས་ཀྱང་ཞེས་གཉིས་ཀ་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་མེད་པས་ངག་ནི་མིང་ལྟར་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ། གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ངག་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་སྐྱེད་པའམ་ གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་འདིར་ཡང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོན་ཏེ་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ངག་གི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

如是，對於’唯以最後音聲’等廣說，對於具有多字的名稱，由最後字所攝的聲音被聽到時，也能理解其義，如說’bhavarata’一樣。在字母’t’的時刻產生名稱，因此不聞’bha’字、‘va’字和’ra’字，而聞’t’字時也能理解。為什麼呢？因為唯由後面的聲音產生名稱。 若說由所緣的聲音所依的最後聲音產生名稱，則無此過失。若如是，則表業不是譬喻，因為表業最後剎那不依于已生已滅的前表業剎那而生起無表業，而是僅依其存在而成為無表業的因。若不如是，則散亂和無心者將無無表業。因此，最後聲音如同表業般產生名稱，而不依於前面所緣的聲音。 若作是念等，如是則無前述過失，因為每一聲音都生字，且由字也能產生名稱。此中亦有彼過失，即如前所說聲音產生名稱。為什麼呢？因為諸字無和合，如聲音次第生起，且因是剎那性，諸字也無同時性。 於此，由多字產生的無分一體之名稱，也不應由部分次第而生。若謂由依於過去字的后字產生名稱，如是則由聽聞產生最後字的聲音者，也能理解其義，因為唯由最後字產生名稱，且由名稱表達義。 關於’若成為不明顯語言’等，何者？即如前所說唯是產生名稱。又聲音無和合，一法由部分明顯也不應理，當廣說一切。前面是承許語言之外另有字而遮遣字產生名稱，現在是說由於語言之外無別字，故字即是語言。 語言之外無別字，因此不存在的字如何由語言產生或明顯？此如何知？故說’具慧者’等。愚癡者因慧衰退，具慧者因有散亂不能決定，故說’具慧者專注’二者。‘由相’即由自性。 因此，由於無異於語言的字，語言既不應如名稱般產生字，也不應明顯。又語言僅是聲音，故一切僅是聲音都將產生或明顯字，此處亦當廣說一切。關於’若與義同時產生名稱’等，因無語言作用故無生起，如是思惟。

།དེ་ལྟ་ན་དོན་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ད་ལྟར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་ཡང་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་ཐ་སྙད་ཀུན་དུ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མིང་གིས་ནི་དོན་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ངག་བཞིན་ནོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ངག་གིས་ནི་མིང་གསལ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རྣམས་ཀྱིས་བུ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་གི་མིང་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའི། རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ནི་མ་ཡིན་པས། འདིར་མིང་གང་གིས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ བ་ལ།མིང་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་བཅད་མིང་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་མེད་པར་ནི་བརྟེན་པ་ཡོད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མིང་ལ་བརྟེན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེར་མིང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞལ་གྱིས་མ་བཞེས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དོན་རྣམས་ལ་མཚམས་བྱས་པའི་སྒྲ་ནི་མིང་ཡིན་ལ། མིང་རྣམས་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཚིགས་སུ བཅད་པ་ཡིན་པས་མིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་བཀོད་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་བཀོད་པའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྫས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྲེང་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། འདབ་ཆགས་དང་། གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་ལས་མ་གཏོགས་ པའི་རྫས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ།།སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མི་མཚུངས་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཕྲེང་དུ་བསྙད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨོས་ ཏེ།།ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུས་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བར་མེད་པར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རིམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བར་མཚམས་མེད་པར་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་མ་དམིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལྟར་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་མི་འགལ་ལོ། །ཡི་གེ་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ གང་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་དག་ལས་མིང་དང་ཚིག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། ལུང་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་བརྙེས་པ་མཆོག་དང་། སྙན་པ་མཆོག་བརྙེས་པའི་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་བརྙེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། བརྙེས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བརྙེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལས་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ཡང ཡོད་དོ།

如此，對於’過去和未來的意義’這一廣泛論述，如同過去和未來的生、住、老、無常性以及生之生等諸相非現在時，名稱也不應是現在時。因此，過去和未來的言說將完全斷絕。 如此，以過去和未來的名稱無法表達意義，如同語言一樣。過去和未來的語言無法明確表達名稱，因為按次第已滅和未生的緣故。 關於’諸父與諸子’，一個名稱如同生等，僅與一個同時生起，因為沒有安立多個，所以不是多數，在此，以何名稱表達與其同時生起？ 關於’無為法’，名稱必定成為不生法性，因為無為法是不生的緣故。 關於’偈頌依于名’，此處有非相應名的根據是這樣的：若無此，將導致無偈頌的過失。沒有所依就不可能有能依。 偈頌依于名確實如此，但並未承認其中的名是非相應的。那麼是什麼呢？對諸義劃分的聲音是名，而名的特殊安排即是偈頌，因此爲了使人瞭解：以名的表達方式安排而獲得偈頌之名的那種安排是偈頌，而不是一切，所以說’安排的特殊性’。 正因為它們如何安排而獲得偈頌之名，所以說安排的特殊性也不應是別的實體。怎樣呢？如同花鬘。如同花鬘不過是樹木、鳥類、螞蟻等相互臨近而住，除此之外不成立為別的實體。如同堆積，若不執取它，就沒有它的認知。 雖然如此，譬喻不相同，因為花鬘是僅對現在的樹木等的特殊安排而言說的。因此說’如同心的次第’。如同心與心所前後生起時，除了無間斷滅與生起外，沒有其他次第，同樣，前後生起的聲音也除了無間斷滅與生起外，未見到特殊安排。 因此，過去未來的聲音也如同心一樣，不違背作為特殊安排所依的本性。 關於’僅是文字’，是認為過失較小，並非確定，因為沒有比這更殊勝的文字。 關於’于彼等分別無義’，從文字中分別名句是無義的。 毗婆沙師們說：非相應行的自性即名身等，確實是實有。從何得知？從經典中，如說：‘諸比丘，獲得最勝稱譽、最勝名聲的如來，獲得名身、句身、文身。‘獲得即是得，若無實體則不應獲得。 又關於’一切法非尋思境界’，如是由可信聖教量而成立，有些法唯是如來智慧的境界。

།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དྲི་བ་བྱེད་པ་ནི། ཡང་ཅི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གང་དང་ལྡན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ གྱི།གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ངག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ངག་གིས་ས་གཞན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དག་བརྗོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ངག་མེད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན།མིང་འདི་ནི་དོན་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཁོ་ན་ལྡན་གྱི། བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གང་གི་ཚེ་མིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་གང་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཁོ་ ནས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ནི་ལས་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་ཡང་ལས་ལས་སྐྱེས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་བརྗོད་པ་ན་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ལ། དེ་དག་གི་མིང་དང་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཆོས་མི་དགེ་བ་དག་བརྗོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐལ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་འོ། །དགེ བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་སྐལ་ བ་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །ལྷག་མ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

想要解說差別相而提出問題說：‘那麼名身等這些是與什麼相應？‘等廣泛出現。‘與什麼相應’是指與什麼界相應的意思。只是屬於欲界和色界，而不屬於無色界，因為那裡沒有語言。其他人說：‘雖然也有屬於無色界的，但那些不是所詩說的。‘關於這點，不是以他地的語言詩說他地的名身等，而在無色界中因為沒有語言所以不是所詩說的。 這些是計為有情的，因為除了二滅以外，沒有與非計為有情相應的。‘是與能詩說那些相應’，如果懷疑這個能詩說的是與什麼相應，是從’這個名稱是屬於義’的施設而來。如此，只是眼根和見者相應，而不是所見，同樣在這裡也是，當名稱能詩說時，只是由那些相應者來詩說。 因為是由同分因所生，所以只是等流所生，而不是長養所生，因為不是積聚極微。也不是異熟生，因為是隨欲生起。世尊說：‘因為是業的增上果，我說名也是從業所生。‘是無覆無記，正因為如此，斷善根者說善法時與善法不相應，而與那些名稱也不相應。同樣也應說’離貪者說不善法時’。同樣關於’同分’，因為經中說’同分是有情相似’，所以只是顯示為有情。 因為斷善根者和離貪者與此相應，所以是無記。這不僅是等流，也是異熟。其中異熟所生，例如與地獄等同分，如經中說’生為與諸天同分’。除了異熟之外沒有從等流所生，所以除了異熟生以外的善等法的同分是等流所生。 以界的區分，不僅是如名身等只屬於欲界和色界，而是三界，因為經中說’有情相似’，而且有情也是三界的。‘得有二種’是指異熟生法的是異熟生，其餘善等的是等流所生。不是長養所生，因為不是色法。 諸相也是異熟生者的是異熟生，其餘的是等流所生。沒有長養所生，因為非色法沒有積聚。二無心定是滅盡定和無想定，因為是靜慮和無色定所攝，所以不是異熟。異熟只是生得靜慮和無色二種。

།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མི་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གསུམ་ཀ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན ནོ།།འདི་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་གིའོ། །ལྷག་མ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་དང་། མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ དང་།མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་ བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་བཤད་ཅེ་ན། དགེ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་བཤད་ཅེ་ན། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །མ་ གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི།།ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ རྗེས་འཇུག་དུས་དང་ནི།།འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་།བསམ་གཏན་ཐ་མར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ དང་ལྡན་པ་དང་།དགེ་བ་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་སྲིད་རྩེ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་ པ་དང་།དགེ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ ཡིན་ཏེ།རང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་བཤད་དེ། རྣམ་སྨིན་དེ་འབྲས་ཆེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན དང་སྦྲེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་བཤད་པ། རྒྱུ་རྣམས་ནི་གང་། རྐྱེན་རྣམས་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདྲི་བ། རྒྱུ་རྣམས་ལས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་དང་།རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

不是從異熟生，因為是無色的。不相應是未得，異熟的不相應不應該是異熟，因此這三者都是從等流生。 所說的’其餘所說’是指得、相、定和不相應等。其餘是什麼呢？即是諸得、諸定、不相應的有情表示、諸相的有情表示、非有情表示、諸得、諸相的三界性、不相應性、善不善無記性、不相應的三界性和無記性、諸定的善性、色界所屬性和無色界所屬性。 因為已經說過相應，所以有情表示已經說過。除了二滅，因為沒有與非有情數相應。 如何說善、不善、無記性呢？因為已說’善等’。如何說三界性和不相應性呢？因為已說’彼所屬諸法屬自界，非所屬諸法有四種’。 因為說’一切有為相’。已說諸相的有情和非有情表示、三界性和不相應性。 ‘隨心時及果等善等’是指善、不善、無記性。 因為說’無想定在第四禪’和’是善’，所以說屬色界和善。因此也是有情表示，因為說’順生受’。 滅盡定也因為說’有頂地生’和’是善’，所以說屬無色界和善。因此也是有情表示，因為善是有為法。 不相應唯是三界，因為說’屬欲等及無漏’。未得是有情表示，因為說’屬自相續者’。無覆無記，因為說’未得無覆無記’。 無想有情是屬色界、有情表示、無記和異熟，因為說’異熟果大’。命是三界，因為說’命根是什麼？是三界壽’。從異熟生、有情表示和無記，因為說’命的異熟’。 已說不相應法是從相、分類和觀察的角度來說的。 爲了聯繫因緣，說’無因緣’等。所說的因是什麼？緣是什麼？問因與緣有何差別？有人說沒有差別，因為世尊說：‘生起正見有二因二緣：他人之聲和內正思維。’

།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་དང་། བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བསྟན་ཅེ་ན།གདུལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྐྱེན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་ལ། རྒྱུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཉེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རིང་བ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྲད་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྡུ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ཁོ་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཐ་ སྙད་དུ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱུ་སྟེ། དངོས་པོས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་རྒྱུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་སམ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །ཡང་ ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་སུ་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཆོས་མངོན་པར་སྤྲོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་ དམིགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གདུལ་བའི་དབང་གིས་ལ་ལ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ས་བོན་ཙམ་མཐོང་བས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེར་རྒྱུ་འདི་རྣམས་སྦྱར་བར་ སྣང་སྟེ།དཔེར་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་སྟེ།འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་རྡུལ་དང་མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་མངོན་ནོ། །མཐོང་བའི་ རྩ་བ་ཅན་གྱི་དད་པ་ནི་རིག་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འོ།།འདིར་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དེ་དག་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་མོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་སྡང་བས་མ་མཐོང་ངོ་། །རྒྱུ་རྣམས་ནི་དྲུག་གོ་ཞེས་གྲངས་དྲུག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་མདོ་ནི་རྩ་བའི་བསྡུས་པ་ཉམས་པས་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་དུ་ཉམས་མོད་ཀྱི། དེ་ གནས་བརྟན་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་བུ་ལ་ལྷས་ཉེ་བར་གཏད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོའི་དོན་ཁོ་ན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་རང་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།

因此說因、緣、作因、因由是同義詞。如果沒有差別，為何要分別說明呢？是針對所化眾生而說的，如同界和處一樣。如此，緣是無差別地說明，而因則是有差別地說明。其他人說：近的是因，遠的是緣。 ‘作因與俱生性’等廣說中，‘性’這兩個詞是按順序總結和確定的，即作因和俱生二者遍及一切有為法。在此論中所說的六種因是： 因為能獲得所以是因，意思是事物能使生起獲得。作用本身是因即是作因。俱生也是因，或者說是俱生諸法的因即是俱生因。 相應因是相應因。相應諸法的因是相應因。遍行也是因，所以是遍行因。異熟因是異熟因。 又問：為何論中安立佛陀未說的因呢？說一切有部說：並非如此，佛陀未說的在阿毗達磨中是沒有詳細闡述的。雖然因為隱沒而自性不可得，但是依據所化眾生的根基，從某些方面以不同方式宣說的種子，僅見此即可確定其存在，在阿毗達磨中明顯宣說。 如此，在諸經中可見這些因的運用，例如：‘依眼色生眼識’是作因，這是就生起作用和不障礙的自性而安立。‘受、想、思是俱生’是俱生因，這是就互相隨順而作用一致的意義而安立。 ‘不會有其他善根生起，善根未斷如塵許’，此處顯然說明了相應因。‘見所生信與智相應’是相應因，這是就所緣一致的意義而安立。‘所有見解的生起都是以身見為根本’，這是遍行因。 ‘此處由修習有漏善業所生的異熟果，是生於彼處諸有情各自真實領受’，這是異熟因，是就引生不同果報的作用而安立。 如此，雖然佛陀已經示說這些因，但經部師們因為極度厭惡而未見。‘因有六種’這樣數目確定為六的經典，雖然因根本結集損失而成為支分經，但這是天人付囑給長老迦旃延子的。 因此，這只是解釋經義，並不違背經典。‘異於自身的作因’中，說’異於自身’是因為不可能對自身起作用。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ལ། ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟློག་སྟེ་རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་སྐད་ཅིག་མས་བར་ཆོད་པ་མེད་པས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ དག་ནི་ཤེས་པ་དེ་ལ་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཤེས་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐར་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་མཐོང་བ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རང་ལས་གཞན་པ་ བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན།བཤད་པ། སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བཞིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་བར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་གེགས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་སྐྱེད་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བའི་ངོ་བོར་བྱ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཤེས་པ་དང་། སྐར་མ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་སྨྲས་པ་ནི། དཔེར་ན་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་འཚེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲོང་དཔོན་མི་འཚེ་བ་ལ་བསམས ནས་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་འཚེ་བར་བྱེད་པར་ནུས་ལ། འཚེ་བ་ཡང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་ངོ་།།དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དག་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གེགས་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་གེགས་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལ་བྱེད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འཚེ་བར་མི་ནུས་པ་ལ་ཡང་གྲོང་གི་མི་རྣམས་རྗེ་བོས་བདག་ཅག་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འཛེར་བ་ཡོད་པས་འདིའི་དཔེ་ནི་སྔར་གྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

所謂’一切法’，是指有為法和無為法。涅槃因與趣入相違，道因與煩惱生起相違，那麼如何說一切法都是能作因呢？因為它們安住于不障礙生起的自性中。 果不生起有兩種情況：一是因為無因，二是因為有障礙。相反，因為有因且無障礙，所以是生起，因此安住于不障礙的自性中，便成立是能生起他法的能作因。 當因緣聚合時，無剎那間隔而生起的法，稱為’正在生起’。關於’不了知諸漏’等廣說，不了知是漏生起的主要因，因此對於不了知諸漏者，對於了知者則不生起，因爲了知已斷除了不了知這個因。 如同日光勝過星宿，因此不成為眼的對境，所以從此不生起見，那麼如何是能生起他法的能作因呢？解釋：對於非正在生起的法，雖安住于不障礙的自性中，但不稱為能作因。那麼是什麼呢？如’從正在生起’等廣說。 因緣聚合時無間隔而生起的法，稱為’正在生起’。對於遠離一切障礙而正在生起的法，一切法都安住于不障礙其生起的自性中。正因為如此，如同都是未來時一樣，由於對現在性無有障礙，故在此階段稱為’正在生起’。 首先，關於’能障礙生起者’，例如對漏的生起而言是了知，對見到星宿而言是日光。所說的譬喻是：如’不害行為者’等廣說，譬如鄉民們想到不害的村長而說：‘我們被主人善待了’。 為什麼他們會這樣說呢？因為他雖然能夠傷害但卻不傷害。關於’不能障礙者’等廣說。 如’涅槃等對一切法的生起’等廣說，涅槃和不生法對於諸行的生起沒有能力障礙，那麼如何是一切生起的因？ 關於’諸地獄等’，地獄、餓鬼、畜生對於無色蘊的生起如何是因的體性？提到地獄等是考慮到人等有時可以通過教示等方式而轉變。 即使沒有涅槃等，如同它們存在時一樣，都是不能障礙的。無論存在與否，能障礙者不障礙與不能障礙者不障礙的自性沒有任何差別，因為二者對此的作用相同。 關於’雖不能行為卻’等廣說，即使對於不能傷害的行為者，鄉民們也會說’我們被主人善待了’，因此這個譬喻與前面所說的是一樣的。

།དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ སོགས་པ་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་བྱེད་རྒྱུར་གྲུབ་པོ།།འདིར་ནི་སྤྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དང་། གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཞེས་ བྱ་བ་བཤད་པའོ།།བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་མིག་ནི་རྟེན་གྱི་རྒྱུའོ།།གཟུགས་ནི་གནས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཡང་ན་མིག་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུས་ལ་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་ ནུས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཟས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ལུས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་དང་ཚིགས་འཆས་པ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །ཡང་ན་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞིང་ལ་ སོགས་པ་གཟུང་ངོ་།།གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། །རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར།བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཀླན་ཀ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནུས་ པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དགེ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་དགེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ ལ།དེ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་ མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པར་ནུས་སོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྱེ་མ་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་རིམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པ་ ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐལ་བའི་སྨན་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་ཚོར་བ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་ཀྱི་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་ བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

因此，以這個比喻，涅槃等不能成為障礙的諸法，也是由於安住于不作障礙的體性而成為能作因。此處所說’一般’等，是指凡是能作因的主要者和一切非主要能作因，依此而說’異於自身的能作因之因’。 所謂’凡是能作因的主要者’等將廣說，正因為如此稱為能作因之因。依靠能作因本身而成為因，是由於具有產生的體性而具有作用，而不是僅僅安住于不作障礙的體性。 例如，對於眼識而言，眼和色等，其中眼是所依因，色是所緣因。或者說，眼是因緣，色是所緣緣。對於耳等諸根也應當如是說。 關於’對身體而言食物’等，若問其義，應當理解為’有能生起的功能’，因為經中說’由食物生起而身體生起’。如同芽等，所說’等’字，是包括種子、芽、葉、節等。或者’等’字是指田地等。 對於廣說’若有人這樣說’等，是指認為’有因則有果’而提出質難。為何一切不同時生起，就像殺生者依止於殺生一樣，為何一切不如是依止？ 所謂’非以作者的體性’，即不是以作者的體性，因此這不是過失。有些人說，不僅僅是安住于不作障礙的體性，而且一切生起都有一切能作因的功能。 關於’意識生起善與不善’，意識與正見相應者為善，與邪見等相應者為不善，緣于涅槃而生起。之後生起眼識，因此通過間接方式，涅槃也成為緣，具有功能。對什麼有功能？對眼識。 所謂’如是于其他也應了知’，地獄等也能生起無色蘊。如何？想到’啊！地獄、餓鬼等這些是極其痛苦的’，緣于地獄等而生起意識，由此漸次住于戒律、精進修習，而生起無色定和投生。 同樣，灰藥、荊棘等的接觸也是樂受的因，這是樂的直接因，而苦的因是通過間接方式。 能作因已說完畢。 所謂’俱生為互為果因’，對此有些人確定認為俱生因僅是互為果的諸法。如此則非互為果者顯然也是俱生因，因此相同性質的諸法將不成為俱生。

།དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། རིང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་བར་བྱའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་དེ། ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་དཔེ་མེད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ནི། དཔེར་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར རྒོལ་བའི་ཚིག་ནི།བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ཐམས་ཅད་དཔེར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གང་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དཔེར་མ་བརྗོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དང་།མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫས་ལྷག་མ་ཡོད་ཀྱང་གསུམ་གཅིག་གི་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ ཅེས་གང་བཤད་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་དང་།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཅི་རིགས་པར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ལས་འཆད་དོ། །ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་ མེད་བཞིན་དུ་ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཆོས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་བྱས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱི་འོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་སྐད་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུར་མ་བཤད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ སེམས་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཡིན་པས་ན། དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དུས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་ དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ། བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་མོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་ བུ་བྱེད་པ་དང་།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་ལོགས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྷན་ཅིག་དང་། མཇུག་ཐོགས་དང་། དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བའོ།

因此，由於是互為果且非遠離，故應當確定是俱生性，而非其他。也成為相應因，因為那唯是近者。如是，一切俱生當知為俱生因。正因如此，說’諸法互為果’，由於互為因故，與果俱生故，是俱生因。正因如此，說’彼等互為俱生因’。 因為不能無喻而瞭解，故問’譬如何’。此中對方言：‘如’之義不存在，因為皆是舉例故。此中非皆舉例，然有未舉例者以’如’來表示。彼復為何？心隨轉互為，相互為相。 ‘四大種’者，雖有餘事，三是一者，因為不觀待自性，且不觀待同分事故。如是’一切有為’如所說太過，故說’隨所應’。此說明：一切是俱生因，然非一切，若爾云何？隨所應，由關係而說。 ‘諸法雖無互為果’等廣說中，法是主要故是順相者，彼等非彼之所有，因為遠離故，及趣入一法故。‘應補’者，謂應近補。 何故如是相不遍耶？因為論中說’俱生因是有為法同一果者’故。論中未說心隨轉色是心之俱生因，僅是略示，因為一切有情必定有諸界俱生，而禪定無漏律儀非與一切心俱生，因為等持心中無彼等故。 ‘由時與果等善等’者，由於是果等及善等故，是時與果等善等。且由時者等廣說中，與心同生、同住、同滅、同一時攝。彼性即是同一時攝性，由第四同一時攝性。 若謂由說同生等已含攝同一時攝性，何故又說由同一時攝性耶？為令知無生法故。若爾則唯同一時攝性即可？雖爾亦唯了知同時性。說果則攝士用果及離系果。 若謂等流果及異熟果二者豈非亦是果性，何故別說彼二耶？士用果有四種：俱生、無間、異時生及不生。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྣམ་པར་སྨིན པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟན་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་རང་གི་ངོ་བོའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་འཛིན་ཏོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔ་མའོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱི་མ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ལས་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ལས་གསུམ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ནི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བགྲང་གི་།ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ ཚུན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མེད་ལ།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ རྣམས་དང་།མི་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་དྲུག་གིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་བདུན་གྱིས་ཡིན་ཞིང་ཁ་ཅིག་ནི་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ནང་ན་ཉུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་མ་བསྒྲིབས་ ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཁོར་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཉུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་མཚན་ཉིད་ དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་དང་།རིང་བའི་ཕྱིར་རོ།

俱生是俱起因和相應因二者，這二者的果是俱生。隨後生是世間法中最勝者的，即苦法忍。異時生如異熟果，是順解脫分等三菩提等。不生是無間道的離系果。因此，此處別說非俱起的等流因和異熟因。異熟果和等流果非與因俱起，因為它們是異時生和隨後生。若與非俱起的異熟果和等流果一起說，則唯取士用果是俱生，因為自性非自性之果而是互為果。因此說果則取士用果和離系果。為何不攝持者果？因為它是一切法之果，而非唯心隨轉。前’一’字應視為’俱’義，即’生住滅一性’中的’一’字是前者。后’一’字應知是共同義。如是’十因’中，從時間上有四種，從果上有三種，從善等有三種。此處隨應數同分，非一切皆有一切。其中善等互無自性故。如是無漏無間道所攝諸法無異熟果，亦無不善和無記。其他無漏解脫道等無異熟果和離系果，亦無不善和無記二者。有漏善法中無間道所攝者有一切果，無不善和無記二者。其他有漏善法和不善法除離系果外皆有，因為離系果唯是無間道的。無記法除異熟果、離系果、善和不善外皆有。如是有些是六因心隨轉，有些是七因，有些是八因。其中’心中少’等廣說中，第二禪以上和無色界中無覆無記少眷屬故稱為少。‘彼等相’是指十大地法相。非彼等隨順相，因為遠故。由近故是自相，因此說’自相和隨順相八’。除自隨順相等者，為何彼等非心俱起因？因為彼等唯於心相有作用，趣入一法故，及遠故。

།གཞན་དག་ན་རེ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ཏེ། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་ས་མང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ས་མང་པོ་པ་ དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་ཡོད།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་འདི་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་འདི་དག་གི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་མེད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་ གཏོགས་པ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བྱུང་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ལྔ་བཅུ་རྩ་ བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

有人說是十四個，就像相應的特徵一樣，諸多地的特徵也因為不具有對心的作用，所以不是俱生因。如是在《分別論》中說：‘如果諸多地的特徵不是心的俱生因，則苦諦是以薩迦耶見為因。‘詳細闡述道。對於苦諦，有以薩迦耶見為因而非薩迦耶見之因者，有是薩迦耶見之因而以薩迦耶見為因者，有既非以薩迦耶見為因又非薩迦耶見之因者。 對此，見四諦和修所斷的一切隨眠以及與彼相應的受等諸法稱為苦諦，對此應當思維。其中，以薩迦耶見為因而非薩迦耶見之因的是：除了過去現在見苦所斷隨眠及與彼相應的苦諦，除了見集所斷遍行隨眠過去現在及與彼俱生的苦諦，除了未來的薩迦耶見及與彼相應的苦諦，除了薩迦耶見及與彼相應諸法的生、老、住、無常之外，其他染污性的苦諦。 即是未來見苦所斷隨眠及與彼相應的受等，見集所斷非遍行三世隨眠及未來遍行隨眠與彼相應的受等，見滅見道及修所斷三世隨眠與彼相應的受等，這些是以薩迦耶見為因而非薩迦耶見之因。如是先生的薩迦耶見是這些的遍行因，而這些不是薩迦耶見之因，因為未生及非遍行的緣故。第二句相是不存在的。 什麼是既是薩迦耶見之因又是以薩迦耶見為因的？為此說’除了什麼’。所除的是與薩迦耶見相應諸法的生等，它們是由先生的薩迦耶見以遍行因所生，如是生起則由俱生因所生。它們也以俱生因生現在的薩迦耶見。因此受等諸法的生等是心的俱生因。所以論中說’俱生因是五十四法’是合理的。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འམ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འམ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དེའི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བཤད་དེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་འདིར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་གཏོགས་པ་ གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་ འགྱུར་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་འདོན་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། འདི་ལྟར། འདི་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་སེམས་མི་ སྐྱེད་དེ།རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏེ། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འདོན་པར་བྱ་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རེ་ཞིག་གང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གང་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྲིད་པ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིང་བའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཆོས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཏེ། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་རིང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ཕན་ཚུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་། རོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་ པ་མེད་པ་ཅུང་ཟད་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ ཅད་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ཡིན་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

不是以薩迦耶見為因，也不是薩迦耶見的因的苦諦非煩惱，它不是薩迦耶見的遍行因、相應因或者俱生因，薩迦耶見也不是它的因。‘除了’這一詞，我們只解釋生等，因為這裡是爲了它們的意義而設立的。其他所謂的’除了’，應當說既是以薩迦耶見為因，也是薩迦耶見的因。對於那些不讀’與之相應的諸法’的人們，應當理解他們如何違背了論典的本義。 那麼應當如何讀誦呢？應當讀誦為’除了薩迦耶見的生、老、住、無常’，因為這些通過生等的力量不能生起心，如同自性相應的特徵一樣。因此不讀’與之相應的諸法’。提到’迦濕彌羅人說’是爲了讓人知道他們對此說法也沒有任何理由。 首先，凡是以俱生因為因的，也是俱生的，如心所等。不可能存在既是俱生因又不是俱生的情況。 凡是與某法俱生的，不一定是以俱生因為因，例如相應特徵的生的生等是與法俱生，但不是以俱生因為因，因為遠離的緣故，它們不對法產生作用。 它們之間，即相應特徵的生的生等，雖是俱生，但不是以俱生因為因，因為趨入一法的緣故。隨心轉的是諸心所、禪定和無漏律儀，它們的特徵即生等的特徵，由於作用遠離的緣故，不是心的俱生因，彼此之間也不是，因為趨入一法的緣故。 關於’所造有對色互相’，由八事極微等所造的色、味等，它們是俱生的，但不是俱生因。‘及少分無對’是指別解脫戒，由禪定和無漏律儀所攝的七種無對所造色，彼此是以俱生因為因，因為隨心轉的緣故。 ‘如一切與大種’中，無論是有對還是無對，所造色與其本性相應的大種是俱生的，但不是俱生因，因為所造色是善或不善，而諸大種是無記，由於果報不同的緣故，不是俱生因。

།ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དུ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་འམ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་སྟོན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཞན་ཡིན་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རེས་འགའ་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ན་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ དག་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གང་སྨྲས་པའོ། །འོན་ཀྱང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ དང་།མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། སྦུབས་འཆས་པ་དང་། སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ས་བོན་དང་། འོ་མ་དང་། བརྡབས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ནི་སྔ་ལ། མྱུ་གུ་ནི་འཕྱི་ཞིང་། འོ་མ་ནི་སྔ་ལ་ཞོ་ནི་འཕྱིའོ། །བརྡབས་པ་ནི་སྔ་ལ་སྒྲ་ནི་འཕྱིའོ། །ཚུལ་འདི་ནི་མི་སྣང་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་།ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ ཉིད་དེར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མཐོང་བས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འོད་མར་མེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ནི་མར་མེའི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་འགྲོ་བ་དང་། གནས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ། འོད་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་མར་མེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་སྡང་བ་རྣམས་མར་མེ་གསོད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཅི་མར་མེའི་འོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདི་སྐད་དུ། གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ནི་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་ཕྲད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འོད་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་རྒྱུ་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་དང་བཅས་པའི་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་དང་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འོད་ཀྱི་མར མེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ཁོ་ན་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། གྲིབ་མའི་མྱུ་གུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུ་དང་པོའི་རྒྱུ་ཞིང་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

出現’獲得和具有獲得的俱生等’這樣的說法。為什麼呢？因為說’果報成熟和同類因是多種的’，這是顯示與俱生因不相應或與心隨轉不相應。如是，諸獲得唯是士用果，而無間道相應心則是離系果。心的異熟是一種，而其獲得是另一種，因為是能引發和能圓滿。諸獲得的等流果唯是諸獲得，而心的等流果是間或善等心。 ‘彼等非是與心俱行之性質’，是說即使是俱生者也非是其性質，更何況先生和後生者。‘彼等一切雖然可以’，是指前面所說的’凡是以俱生因為因者即是俱生’等廣說。然而’于種子等因果事物中’，是指種子、苗芽、葉子、莖稈、樹幹等，或者種子、牛奶、撞擊等。其中種子在先，苗芽在後；牛奶在先，酸奶在後；撞擊在先，聲音在後。 ‘此理不見’，是指因果二者俱生和互為因果事。廣說’如俱生’等，俱生者的生和未生狀態不應是因果事，因為已成就彼性和非有故。因此說’故當說彼’。為顯示于俱生中也見因果事，故廣說’譬如’等。 ‘光是燈之所生’如何理解？這是因為隨順燈的增長、減少和住，為求光者取燈，厭惡者則滅燈。廣說’且問燈是否為光之因’等，此說：二者皆成是能了知，而此不能了知諸俱生為因和有因事，因為已觀察故。 先前的聚合是指油、燈芯、火等和合。如同有光第一剎那的因是油、燈芯、火，同樣，有光之燈第二等剎那的因也唯是油、燈芯、火的和合，而非有光之燈。同樣，唯先前的聚合是有影苗芽的因，而非有影之苗芽。如同有影苗芽第一者的因是田地、種子等聚合，同樣應說第二等者的因也是如此。若如是，則俱生者非是因和有因事。

།འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་ དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ།།ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་རྒྱལ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱུའི་ཡིན་ཞིང་ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་།སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གཅིག་མེད་ན་ཐམས་ཅད་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་།མར་མེ་དང་། མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ནི་གོ་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚན་གཞིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་དང་།དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པའམ་མེད་ན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པའམ་མེད་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཕན་ཚུན་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པར་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་དོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་རྣམས་བསྡུའོ། །སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སོགས་པའི་ སྒྲས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་གཟུང་ངོ་།།འདིར་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཀྱི། འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་དབྱུ་གུ་གསུམ་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་གཅིག་འབྱུང་བ་གང་དག་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་ཕན་ཚུན་སྟོབས་དང་འབྱུང་བའི་ སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཅི་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་མེད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལྟར་གནས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མངོན་པར་ཚོགས་ཏེ་གནས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་དེ་ན་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བཤད་པ། སྲད་བུ་སྟེ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ལ་བཅིངས་པའམ། གཟེར་བུའམ། འོག་ཏུ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་སའོ། །དེ་ལྟ་ན་དཔེ་དོན་དང་མི་མཚུངས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཚུངས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

如是詳細說明’那麼’等詞。‘具有彼等故’者，有與無彼等果，即是具有彼等。具有彼等之事物即是具有彼等性。 ‘決定’者，若有某法，即是因之義。某果決定存在，而非任意。此為因，而另一非具因，即是果之義。 同時生起之法，如大種、心及心所、諸相，一有則皆有，一無則皆無，故不應為因果事。 且如眼、色、眼識，燈、芽、影等同時生起者，不應為因果事，如何能互相了知，思維為非有。 是故，諸心所非是心之同時生起因，諸相亦非所相之因，不應如是。 ‘即由此故’者，謂由互相有無時有無之故。 如是’那麼’等者，所造色、香、味、觸互不離生故，無則不生，由互相有無時具有彼故，應成互為因果事。 諸大種與所造色亦應成互為因果事，由互相有無時有無故。 詳說’心相應相等’者，配合’互相應成’。心相應相等無則心等不生。‘等’字攝心所相應相及俱生得。‘心等’中’等’字亦攝諸心所及具得。 此中由無錯亂其相故，唯於前後生起之因果為應理，由錯亂故於同時生起者則不然，當如是顯示。 ‘那麼三杖’等者，如三杖互相依力而住，如是同時生起者互相依力而住，由互為果故是同時生起因。 所造色非由互相力及大種力而住，然則云何？由自相力故。如是于余亦當說。 詳說’且此等’者，三杖非剎那故非住，然則云何？乃至如是生起無違緣之間，如是住之前前剎那為因之後后剎那聚集而住而生。 非唯由互相力而住，然則云何？詳說’于彼亦有餘’。 云何？說：繩索，即繫於三杖，或釘，或下方所依地。如是喻義不相應。‘于彼等亦’者，此顯示相應。

ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་དོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུང་གི་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྲད་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གྲུབ་པའོ།།སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ བསྐྱེད་པ་དང་གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།འདྲ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་གཟུགས་ནི་ལྔ་པོ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་པ་ནས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་དག་གི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཕན་ ཚུན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གསལ་བ་ ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ལ།མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་ངོ་། །དམན་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཀག་གི་།གསལ་བ་མི་གསལ་བ་ཡིན་པ་ནི་མ་བཀག་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་གསུམ་པོ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུར་ནུར་པོ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་ གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྔའོ།།བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། ལོང་ཚོ་དང་། བར་མ་དང་། རྒན་པོའི་གནས་རྣམས་ནི་བཙས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔའོ། །དེ་ལ་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་འཕེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྐྱེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་རེ་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་འམ་ ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རེ་རེ་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་ནུར་ནུར་པོའི་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཐ་མའི་རྒན་པོ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པ་མཐུན་པ་གཞན་དུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྔར་སྐྱེས་པའི་མིའི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དག་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་མིའི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་གྱི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནས་དང་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱི། དེ་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ ཡིན་ཏེ།ཁྲོན་པའི་གཏིང་ནས་དྲངས་པའི་ས་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་དང་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་གང་ཡིན་པའོ།

對於這些俱生法，也有同類因等其他因。所說’等’字，是指遍行因、異熟因、能作因等，而非相應因，因為它們如同線等一樣，故成立俱生因。 同類因即相似。這是說，同類因一定是相似，但相似不一定是同類因，因為遍行因也是相似的。同類因能生近遠同類果及助長，由於這些相似法是互相相似法的因，善色唯是五者的，乃至善識是五者的。 染污法互為染污法的因，無記法互為無記法的因。有人說，關於’無記色’等廣說，由於有所緣，受等諸法是明顯的，而色不是，不明顯者不應成為明顯的果。雖然遮遣了劣因有為的果，但並未遮遣明顯是不明顯，若非如此，識也不應成為三種，因為僅就事物而言是少的緣故。 關於’凝滑位是凝滑位等十位的因’的廣說，凝滑位、胞位、肉團位、堅肉位、支分生起位是胎內五位。嬰兒位、童年位、少年位、中年位、老年位是出生后五位。其中，由於凝滑位是增長的緣故，先生者是後生位的同類因，故是一切十位的因。 同樣，胞位等也是胞位等的因，應對一切如是說。關於’逐一減’，此中不應安立同類因的果是前或俱時，故說’逐一減’。如此則初凝滑位色無因，最後老年位無果之過。因此說’於一趣中’，即指一生中。 關於’于余同類中’，如先生人趣所攝十位是後生人趣所攝一切十位的同類因，因為是相似且先生故。關於’于外法中亦然’，對稻、粳等也應如理如是說。 有些經部師說：色無同類因，它依緣而生，如井底取出的土能生芽，因為其中無彼種子。針對他們的觀點而廣說’若謂色的’等。‘因與增上’是指因緣與增上緣的意思。

།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བསྒྲུབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །འདིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་སྣང་སྟེ། ཁྲོན་པའི་གཏིང་ ནས་བཏོན་པའི་ས་ལས་ཡང་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ས་བོན་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་།ལོ་མ་དང་། ཚིགས་འཆས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ།ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་རྭ་ལས་འདམ་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྭ་ལ་ཡང་འདམ་བུའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བ་ཉིད་ངེས་པར་མ་དཔྱད་པའི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་དགུ་པ་རྣམས་ དང་།རིས་ལྔ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདྲ་བ་ཉིད་ངེས་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཅི་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྔར་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ཞིང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔ་རོལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །སྔར་སྐྱེས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བ་གཟུང་ཞིང་མ་འོངས་པ་བཀག་སྟེ། ཆོས་འདས་པ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལུང་ངམ། འོན་ཏེ་རིགས་པ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔར་བྱུང་བ་ རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདས་པ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བྱེད་ན་གང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དུས་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་འདི་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ།དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ འོངས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་བཀག་པས་བསྟན་བཅོས་འགལ་བའི་ཉེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཕལ་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལས་རྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

關於這個問題，欲界的大種是已生的緣故，是無記法的緣故，是色法的緣故，不是未來大種的俱生因、異熟因、遍行因和相應因。那麼是什麼呢？由於相似的緣故，由於先生的緣故，是同類因，在諸緣中應知是增上緣。在此，無因而生是不合理的，比如從井底取出的土，在芽生之前雖有種子，但由於缺乏條件，芽、葉、節等都不會生長。若不如此，無同類因的話，要麼一切都從彼生，要麼一點也不生，因為無有決定因。由此也明瞭’從角生蘆葦’的說法，如此，角中也有蘆葦的種子。 若不確定相似性而一切都是一切的同類因，那麼九地和五趣就會互為同類因，這是不合理的，爲了確定相似性而有’是否一切相似’等廣說。即便如此，後生也是先生的同類因，俱生也是俱生，未生也成為已生。為此，‘並非一切’。那麼是什麼呢？說’先生者’。先前生起的是先生者。 由先生性而攝取過去和現在，遮止未來，過去法是過去、未來、現在諸法的同類因，現在是未來諸法的因，而未來諸法決非同類因，將如是顯示。‘此從何處’是問是否從教證或理證。‘從論中’是表示教證。若問何為同類因，如’先前生起的善根’等廣說，過去是過去、現在、未來的同類因，現在是未來的因，未來不是未來的因，如是解說。 因此，應知無有未來同類因。若以論為量，此說同類因具三時性的也是論。所說’決非’中，由於是此處所說，應連’非非因’，意思是三時都是因。此顯示有未來同類因。‘此無過失’是說由於論中說’決非’，像遮止未來同類因那樣，論典相違的過失是什麼呢？因為是依多分而說，是針對俱生因等而說的。如是，由於彼等無先後次第，由於因果不相似，也承許有未來。

།གང་ཞིག་ཆོས་མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་གེགས་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་མ་ལ་དགོངས་ནས་ ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་མ་འོངས་པ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེའི་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་ སྐབས་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་ཏེ།གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོགས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་གནས་སྐབས་ན་གེགས་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ངེས་པས་ནམ ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་བཞིན་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སྨྲ་བས། དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནམ་ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ ཡིན་ལ།ཇི་ལྟར་འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེར་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་གོ་སྐབས་ མ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གོ་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལན་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།།འོ་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ ནི་འདིར་མ་འོངས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ། ཚོགས་པ་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མར་གྱུར་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་མངོན་པར་བཞེད་པས་འདིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་ དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ལན་སྔ་མ་ཁོ་ན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་འདོན་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་འགྱུར་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།

關於’任何未來法也’等廣說，趨向于生起是遠離一切障礙的緣故，必定是同類因。因此，考慮到未來最後階段而說’永不是非因’，由於未來也是同類因，所以論典無有矛盾。 關於’其答覆不應理’等廣說，如果是考慮最後階段，則由於不存在，在正生起階段從未有而有，因此’永不是非因’這一說法相違，因為已明顯說明了一切階段的因性。 關於’某法對某法’等，‘等無間’是指等無間緣的意思。由此理解，是對同類因所作，未生法在生起時的階段中已遠離一切障礙，故必定是等無間因性，‘永不是非等無間’，為何如此廣說’若’等。 關於’若’等，若該法是未來，則該法非俱有緣的意思。由說最後階段，故廣說’如彼’等。 關於’如彼般此亦當說’等廣說，如彼’永不是非因’，此處亦當說’永不是非等無間’；如此處’若該法未生’，彼處亦是’若該法將成未生’。 如是，關於’此中造論者不善’等，雖然由說’永不’而未開啟機會，但由’若該法將成未生則非等無間’而開啟了機會。 因此，關於’唯前答’等，是考慮俱生、相應、異熟因而說。 關於’那麼此說’等廣說。除外者是從薩迦耶見因所生，也是薩迦耶見因。此是未來同類因存在的根據。 由於經文說’除未來薩迦耶見及與之相應的苦諦’，故安立未來薩迦耶見。 于彼聚中，將薩迦耶見安立為薩迦耶見的俱生因或相應因，此外無有其他薩迦耶見，因為非俱生因故。 由於是無記故非異熟因，由於不應計為共同故非能作因，由余唯許同類因，此處非考慮俱生、相應、異熟因。 故不應說唯前答正確。關於’說未來薩迦耶見及相應’等廣說，由誦讀差別而舍同類因，得俱生及相應因。

།དོན་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འདོན་པ་གཞན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་དོན་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཞི་ཚན་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས སམ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་གི་།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ པར་ཁས་མི་ལེན་པ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་ལོ།།གནས་སྐབས་ལ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིས་ནི་རྫས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའི། གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ནི་ཚོགས་ པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི།མེད་པ་ནི་ཆོས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ཅི་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ཡང་སྨོས་པར་འགྱུར་ན། སྨོས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པར་རྟོགས་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིས་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་སྤོང་ངོ་། ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་འཛིན་པར་ནུས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཞིང་། འགའ་ཞིག་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ན་མ་འོངས་པ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་ལས་མ་སྨོས་ཀྱི། མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་འོངས་པ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་། རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འདི་ནི་སྔ་མའོ།