d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s｜d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s（續17）

由於其力量而正確增長精進這句話，是指由四念住的力量的意思。 爲了成就四種需要這句話，如同所說的’爲了斷除已生起的罪惡不善法’等所說的那樣，如前所述。 其後’爲了修習三摩地’這句話，是因為在正確安住之後，以與品味相應的三摩地延長時間而修習三摩地。因此在其後爲了修習三摩地而詳細宣說神足，如是在一切處都要結合語境。 ‘成為出世間法之主’這句話，應當了知是因為能引導彼等而成為主。 所謂’彼等’，是指當諸根從違品中決定獲勝並現前時，稱為力，彼等的違品即是不信等。 ‘二者皆有道支’這句話是指見道和修道。 ‘如是’這句話是指詳細闡述其根據。 因為在見道中修道不能圓滿，如何在彼處以修道所攝的七覺支修習圓滿，因此從見道開始有道支。如前所說的念住等也在修道中圓滿，而在見道中則不然。 在見道中修道不應圓滿，因此應知從見道開始有道支。如是則在見道和修道二者中都有道支。 若問’複次比丘’等有何含義，則二者都有道支。‘是四聖諦的標幟’這句話是顯示見道。 ‘如所證道而趣入’是指修道。‘如所證道’即是’如所得道’的意思。‘趣入’是指涅槃。因此應當承許二者都有八支聖道。 關於’覺支道支無漏’，唯是無漏，但並非唯彼等是無漏，因為經中說’其餘二種’。因為這二者安立於修道和見道中，由於是有頂的對治，所以在修道中安立覺支，因此是無漏。 正因為如此，雖然一切都是菩提分，但唯彼等稱為覺支，因為是有頂的對治，且接近菩提。 道支安立於見道中，因為見道唯一是無漏，所以彼等也是無漏。 雖然也有世間的正見等，為何說唯無漏者是道支呢？雖然確實有，但彼等不得稱為聖道，因為會增長煩惱，所以不會有道支的過失。 其他菩提分則是有漏和無漏。

། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད་ཅེས བྱ་བ་ལ།དེ་ན་ནི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་པའི་སེམས་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ན་དགའ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ས་འོག་མའི་དོགས་པ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་དོགས་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་རྣམས་ན་དགའ་ བ་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་དགའ་བ་དང་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ མེད་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་བར་ན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དག་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པ་ ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དད་པའོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཆོས་གང་ལས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། འདི་ན་སེམས་ཅན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །འཕགས་པ་ དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་།ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་བོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མང་དུ་བཤད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཆོས་སུ་བཤད་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པས། འདིར་ གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོ།།ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིད་ཆེས་པ་སྡུག་ བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དག་ཁོ་ནས་ཆོས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་སུ་མ་བཤད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་གསུམ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཞི་ཡིན་ནོ།

所謂’這些’是指念住等直至諸力，由見道、修道和無學道所攝的是無漏的。由暖等所攝的是有漏的。 關於’初禪中一切’，在彼處有喜，因有尋故亦有正思維。 關於’近分定需以力引導’，依彼而離下地貪慾，故近分定以大精進現前，而易得之心則生喜，因此彼等中無喜。又因下地有怖畏故，即是說有退失之怖畏，因此彼等中亦無喜。 第二禪中因無尋故無正思維。關於’第三禪和第四禪中除喜和思維’，因經中說’離彼喜貪’故無喜覺支，因無尋故亦無正思維。 關於’中間禪亦除此二者’，即除喜和正思維二者，因彼處無此二者故。 關於’彼二中無無漏道’，欲界和有頂中依次因不等持故及不明顯故無無漏道。其他人說因是有之根本故彼等中無無漏道。 戒之清凈即是凈戒，彼即是無漏戒。‘於法之信解’即是通達后之信解。于佛和法亦應如是了知。 ‘現證苦、集、滅’等廣說。於何法中？即于彼等苦等中。如何？即於此等唯是苦等，此中無眾生，如是確信即是於法之信解。 聖者所喜之戒即是正語、業邊及命之自性，獲得信解。 善等諸法廣說，而於皈依中唯說涅槃為法，生疑故問此中意趣何法。 關於’法即三諦’等，此中諸信解以是佛性故，以是確信之自性故，應知唯苦等法中所確信之苦、集、滅即是法。 關於’是獨覺和菩薩之道’，為何不說佛和僧之道法？因為已安立為佛和僧道之體性，故於彼等之信解是于佛和僧之信解，而非於法之信解。 因此現證四諦皆得法之信解，因為如前所說三諦和道諦一分是法故。 關於’由信基之差別’，由信境等所緣之差別而安立信解為三種，加上戒之信解共為四種。

།བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དད་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅེས་རིམ་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གོ་རིམས་བཟློག་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ལངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨན་པ་དང་སྨིན་དང་ནད་གཡོག་ལྟ་ བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ནད་པ་ནད་དང་བྲལ་བ་ནི་སྨན་པ་ལས་མཐོང་བ་ཉིད་དང་། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་དང་སྨན་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་ཤེས་ནས་དང་པོར་སྨན་པ་ལ་དད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་སྨན་ལ་དད་ལ། དེ་ནས་ནད་གཡོག་ལ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྨན་པ་ ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་སྨན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བས་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྨན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ནད་ གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་ཕན་ཚུན་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ ཡང་དེས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐ་མ་བཞི་པར་བཤད་ཅིང་མཐར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ནི་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སྨན་པ་དང་སྨན་དང་ནད་གཡོག་དང་ནད་མེད་པའི་གོ་རིམས་དང་མཐུན་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་དང་ལམ་གྲོགས་དང་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ནི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ལམ་གྲོགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཐ་མར་བཞི་པར་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ ཅེ་ན།འཕགས་པ་བཞེད་ཅིང་མཉེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་དང་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ།མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་བཤད་ལ། མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། ། རྣམ་གྲོལ་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

理解諸真諦的真實本性而生起信心，這就是智信。以智慧如實了悟真實本性，以信心生起確信。 經中說道：‘對佛、法、僧的智信，以及聖者歡喜的戒律’，難道不是按這樣的次第出現的嗎？為何在阿毗達磨中次第相反呢？因此說’起身如何’等廣說。 又為何這樣起身如何現前呢？為此說’因為如同醫生、藥物和看護人’。病人要脫離疾病，首先要見到醫生，瞭解醫術，知道藥物的確切運用，首先對醫生生起信心。之後對藥物生起信心，然後對看護人生起信心。同樣地， 在此世尊如同醫生，如經中所說：‘無上的拔除痛苦的醫生’。法如同藥物，因為法是教導者，能夠消除煩惱病而獲得無病，故如同藥物。僧眾如同看護人，因為爲了獲得涅槃無病而教導開示，彼此互相照顧。 ‘因為是由凈信心所作’中，殊勝的凈信是對佛等生起的。清凈戒也是由此所作，為顯示此義，作為第四項最後宣說。 ‘這是如是清凈的修行’中，有些人讀作’如是趣入’，即’如是趣入者’。世尊是正等覺佛陀，他的教法律是善說，他的聲聞僧眾是善趣入，這樣的修行就是聖者歡喜的凈戒。 又’因為如同無病’中是什麼意思呢？是說與醫生、藥物、看護人和無病的次第相應，清凈戒作為最後解說。又如同導師、道路、道友和乘騎，這是什麼意思呢？這是它們的次第。 世尊如同導師，法如同道路，僧眾如同道友，聖者歡喜的凈戒如同乘騎，因為戒是所依，依止於此而必定出離輪迴，故作為第四項最後解說。 什麼是’聖者歡喜’的含義呢？就是聖者所愿樂喜悅的含義。 ‘有學具足八支’廣說，如經中所說：‘有學具足從有學正見乃至有學正定的八支’。無學具足十支，即從無學正見乃至無學解脫和無學正智。 ‘為何對有學’等，是說雖然有學和無學都同樣具足正解脫和解脫智見，但只說無學具足這些，而不說非無學，這是什麼原因呢？因此說’因為束縛故，有學支中未說解脫’。

།གལ་ཏེ་སློབ་པ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བས་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་མི བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་འདི་ལ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དང་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་དེ་སོ་སོ་རང་ གི་ཤེས་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་སྨོས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མི་སློབ་པ་ལའོ། །དེ་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨོས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྨོས་པའོ། །རིགས་དང་ལྡན་པ་ནི་རིགས་པ་ལས་མ་འདས པའོ།།མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་དགུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །མ་རིག་པ་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡོད་པ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་མོས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་གང་མདོ་ལས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མོས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་མོས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་བརྗོད། མདོ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་ཅེས་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་དེ་དག་མང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མདོ་འདི་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཙོ་བོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེའི་གཙོ་བོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་གསུམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མ་འོངས་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཐ་དད་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་བ་དང་ མཐུན་པར་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར།ཅི་འདས་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མ་འོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

若問：有學者不是也已經從見所斷和修所斷的某些煩惱中解脫了嗎？為此說’僅從繫縛的一部分解脫不稱為解脫’。因此，解脫是解脫者認為’我已解脫’的認知，而此人並無此認知。 ‘以解脫和各別自證’中，解脫各別自證即是對解脫的各別自證。解脫和對解脫的各別自證即是解脫和對解脫的各別自證二者，即以解脫和對解脫的各別自證。‘區分’是指建立的意思。 ‘唯于彼處說此是合理’中，‘唯于彼處’是指無學。‘說此’是指說正解脫和正智。‘合理’是指不違正理。 ‘說為無學支’是指宣說為無學支。‘諸支是有為故’是指，如其他九支一樣，正解脫也是如此。 ‘心解脫和慧解脫’中，因離貪慾的執著故為心解脫。因離無明的執著故為慧解脫。因此，由於有兩種所斷，故說為二種。 ‘此即應視為解脫蘊’中，‘此’是指無學勝解。因為無為不適合作為蘊義，所以無為解脫不是解脫蘊。 那麼，經中說解脫蘊異於勝解，為何毗婆沙師們說唯勝解是解脫蘊？為顯示此經而說’虎子菩薩們，何為清凈解脫最勝’等，乃至’欲、精進、勤、出離、降伏’等廣說。說’虎子菩薩們’用複數是因為他們眾多。 因為此經中顯示戒、定、見、解脫清凈最勝。‘解脫最勝清凈’中，解脫清凈即是解脫清凈，其最勝是精進。如是此中解脫、清凈、最勝是三個問題。因此解脫不僅僅是勝解。 若問是什麼？則廣說’由真實智’等。心無垢性即是無漏性，與之無別，如凈酥油。 問：既然正見異於智且安立為無學支，那麼什麼是正智？廣說’無學心將生’等。 問：未來和將生有何差別？若說僅說’將生’就能理解，則不然。因為是隨順問題而答，即隨順’是過去等’等問題而說’未來’。由於未來中也有正在生起和非正在生起，所以說’將生’。

།སེམས་སྨོས་པ་ནི་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དཔེ་ཙམ་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཟད་དོ། །འོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ དེ་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་མ་གྲོལ་བ་ལ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། རྒྱུད་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བས། དེའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་བའི དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །ད་ལྟར་བ་ནི་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་ པའི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འགོག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་དེའི་སྒྲིབ་པ་མི་སྤོང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བཞིན་པ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན། མདོ་དག་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ པའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མུ་བཞི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱའོ།

由於心是主要的，不僅是心，從心所生起的諸法也將獲得解脫。或者那只是一個比喻而已。那麼，所謂不會再生的，是指金剛喻定之後不會再生的和世間的，他們如何獲得解脫呢？他們也將獲得解脫，因為生的障礙是相同的。 所說的’必定會生起的唯有那些’是指：論中說，唯有那些趨向未來生起的才會獲得解脫。因為那些解脫是容易觀察的。‘世間的從何處獲得解脫’這樣的問題出現了。‘從生的障礙本身’是指：從煩惱障本身，因為那是生起的障礙。 ‘那與此不同’詳細解釋為：未解脫者的善法與煩惱的得不相違，因為相續與之相應。無學者的相續已經完全遠離煩惱的得，因此從他相續中生起的善法不與煩惱的得同時生起，所以在無學者相續中生起的，即使是世間的，也說明從煩惱的得本身解脫。 將要滅的是現在的。現在的是指依靠衰老和無常的作用而將要滅的，因為趨向于滅。‘ni’這個詞是爲了確定唯有將要滅的，因為如果將要滅的道不能斷除其障礙，那麼正在生起的如何能正在解脫並且立即獲得解脫。 所說的’解脫是無為’是指斷除煩惱的無為。關於’三界生起’，從何處生起呢？從諸經中。這正說明’斷界’等詳細內容。‘無為即是界’是指無為和三界沒有任何差別。因為無為的解脫即是三界，爲了說明這點。 其中說’貪慾完全盡除即離貪’，斷除三界貪慾即是離貪界。‘除貪慾之外’是指，除貪慾外斷除三界一切煩惱即是斷界。‘除煩惱之外’是指，斷除三界一切能生結縛的基礎即是滅界。 ‘以何事生厭’是指以何道。唯有通過苦諦和集諦的忍智才能生起厭離，因為緣于能生厭離的事。‘其他則不能’是指，通過滅諦和道諦的忍智則不能，因為緣于最勝歡喜的事。 ‘以何斷除，一切將離貪’是指，以苦、集、滅、道的一切忍智斷除煩惱。如此則有四句，如何呢？有生起厭離但未離貪的，有離貪但未生起厭離的，有二者都是的，有二者都不是的。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ངེས་པར་ལས་འཇུག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ། སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བར་ནི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་ གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་བ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་གཉི་ག་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་མུ་དང་པོ་དང་བཞི པའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཞིག་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ ལས་ཀྱང་རུང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལྟ་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྔར་སྤངས་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཚེ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་དག་གིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ དམིགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལམ་དང་གང་ཟག་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།།གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ།

如果對苦諦和集諦的忍和智不能斷除煩惱，那就只是厭離。這是說，如果一個已離貪者確定趣入時，對苦諦和集諦的法智和忍不能斷除煩惱，因為已經斷除了的緣故。由於緣于令人厭離的事物，所以必定會生起厭離。 如果對滅諦和道諦的忍和智斷除煩惱，那就只是離貪而不會厭離，因為緣于最為喜悅的事物。如果前者斷除煩惱，就兩者都是。‘前者’是指對苦諦和集諦的忍和智。 怎麼說呢？因為緣于令人厭離的事物所以是厭離，在斷除煩惱時就是離貪。如果後者不斷除煩惱，就兩者都不是。‘後者’是指對滅諦和道諦的忍和智。 對於已確定趣入欲界離貪者，對滅諦和道諦的法智和忍不會生起厭離，因為緣于最為喜悅的事物。也不會成為離貪，因為已經斷除了的緣故。 如何對苦諦等的忍和智不斷除見所斷的煩惱呢？為此說’於此’等。或者，如所說’如果第一和第四種情況不斷除一切煩惱’，那麼是哪些不斷除煩惱呢？ 於此詳細說明’一個離貪者’等。‘於此’是爲了安立義理。從欲界乃至無所有處，如果一個離貪者現證觀見諸諦，以法智和忍，即以諸法智和諸法忍不斷除煩惱，因為已被世間道先前斷除了的緣故。 那時只是生起無漏的離系得。但以隨智和忍必定斷除煩惱，因為以世間道沒有從有頂離貪。 詳細說明’以諸智’等。修道中的加行道、解脫道和勝進道所攝的對苦諦和集諦的法智會生起厭離，但不會成為離貪，因為不是對治。 除了無間道以外，加行道等緣滅諦和道諦的那些道路兩者都不是。未離貪者以修道中緣苦諦和集諦的無間道法智斷除煩惱時，既會生起厭離也會成為離貪。 已離貪者以緣苦諦和集諦的無間道只會生起厭離。未離貪者以緣滅諦和道諦只會成為離貪，而已離貪者兩者都不是。 此為尊者眾賢所造《阿毗達磨俱舍論顯宗疏》中，宣說道與補特伽羅品第六之釋論。 已經完成了諸補特伽羅差別的多種安立。已經完成了通過道的差別對諸補特伽羅作多種安立。

། །། ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་དེར་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར བཟོད་པ་བརྒྱད་བཤད་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བརྒྱད་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དོ།།ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འབྲེལ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། འདི་བསྟན་བཅོས་ མདོར་བསྡུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཅི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔྱད་དེ། འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་བཟོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་འམ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པ་འམ།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།ཅི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་བཟོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་ན། ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མེད་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲི་མེད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་བཟོད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ན། བཟོད་པ་དག་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་ངེས་ཤེ་ན། དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེས་སྤངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ ལམ་གྱིས་ནི།དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར། དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེ་རྣམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི།ཤེས་པ་ལ་སྔ་མ་བདུན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་ རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱ་བ་བྱས་པས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དག་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཟད་དོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བདེན་པ་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རྫོགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ནི་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟ བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་རོ།

在道的差別中也稱為諸忍，也稱為諸智，也稱為正見，也稱為正智。其中從苦法忍到道類忍之間說八忍，從苦法智到道類智之間說八智。同樣也說無學正見、盡智、無生智，同樣也說一補特伽羅的正見和正智為支分。 或者，與論典相關而言，論典中也稱為諸忍，也稱為諸智，也稱為正見，也稱為正智。這是論典簡略的解釋，因此應當觀察：是否諸忍即是智？正智是否即是正見？如是說明：為何要分別說八忍、八智、正見和正智？是否有某些智慧唯是忍而非智？或唯是智而非忍？同樣，是否有唯是見而非智？或唯是智而非見？ 對於’是否有某些智慧唯是忍而非智’等所說，爲了顯示’有’而說’無漏諸忍非是智’。以’無漏’為差別，顯示有漏諸忍是智。智的含義是決定義，諸忍非決定故非是智。 若問何以非決定？廣說’彼所斷’。‘彼所斷’即是忍所斷。如說’將滅道能斷彼障礙’，因此諸忍唯生於彼所斷隨眠疑隨增相續中，彼等未斷疑，而斷疑的智慧稱為智，故諸忍非是智。 為何說’彼所斷’？爲了顯示苦法智等確實是智。若僅說’因未斷隨眠疑故’，則唯道類智成為智，前七智則不成為智，因為未斷隨眠疑故。 ‘彼等是正觀察自性’意為是另一種決定觀察的自性。‘無正觀察及具尋求意樂’中，盡智與無生智二者不正觀察諸諦亦不觀察，而是由已作所作，對如所見僅作’我已遍知苦，更無所知’等簡單觀察。也不以無常等行相尋求諸諦，因為已得果故。意樂即是意願。因此彼二非是見性。 ‘此外余聖慧二俱’是指從苦法智到道類智。

།དེ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ དང་།ངེས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་གྲུབ་པོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །གཞན་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ ཅད་ཤེས་པ་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཡིན་ལ།སྤྱིར་བཏང་བ་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་བརྩམས་པ་ནི། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་པ་འང་ཡིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །འདིའི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ནས་འཇུག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེར་ཆེས་བསལ་བ་ཡིན་གྱི། ཤེས་རབ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེན་པ་དང་། ཀུན་ནས མནར་སེམས་པ་དང་།ཁེངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ།།རྩོམ་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་ གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཕལ་ཆེར་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཕལ་ཆེར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་ ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཕལ་ཆེར་བས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དཔེར་ན་བློན་པོ་རྟག་ཏུ་སྨྲ་དགོས་པ་དང་། རྗེ་བོ་རྟག་ཏུ་བཀྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་སོ། །གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་ཡིན་ ནོ།།དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དེ། དེ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ།

這既是進入觀察，也是斷除其所緣的疑惑，因此通過正確觀察和確定而成就二者。暫且這是如此分別無漏智慧。‘其他智’這一說法，是爲了說明’並非僅僅是見’而開始的，而不是說’這不是見’。一切世間智慧都是智，這是總說，而對此總說的特殊情況是’六者亦是見’。‘亦’字表示也是智。‘五見’是指身見等。‘世間正見’是指對因果等的如實見解。 此處要點是：世間智慧六種既是見又是智，除此之外的一切世間智慧僅是智而非見。為什麼呢？因為未進入正確觀察的形式。貪等煩惱相應如何不是正確觀察的形式呢？因為它們大多向外趣入並隨順貪等的形式。貪等是極其遠離彼（正確觀察）的，而智慧則不然，貪等也不是正確觀察的形式。那麼是什麼呢？是執著、惱害、傲慢等的形式。 ‘以十智’是指哪十種呢？即法智、類智、世俗智、他心智、苦智、集智、滅智、道智、盡智和無生智。此處列舉是爲了確定，至於死生智、宿住智等其他智都包含在這些之中。總之，‘智有漏無漏’是爲了確定而說的，因為沒有三種分別。在這兩者中，‘第一是世俗’。 主要是因為執取瓶、毯、男人、女人等世俗，其中世俗是指瓶、毯、男人、女人等事物成為言說支分的。從彼而生即是世俗，因為從色等生起瓶等的認知。世間言說大多依於色等的聚合，而不依於色等的自相和共相，正因為如此才說’主要’等。 另一方面，這在暖位等時也會生起無漏所緣，那為什麼說隨順言說而行呢？也是以’大多’來說明，如同說’大臣常說話’、‘主人常呵責’一樣。‘無漏分二’中，凡是無漏智都分為法智和類智兩種。如是’此二智’是指有漏和無漏二者。‘為三’是指通過法智和類智的分類將無漏分為兩種，再加上世俗智共為三種。這些是由所緣的差別而有區別，其中，世俗智的對境是一切。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་གཞན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་སྤྱོད་ ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བཤད་མ་ཐག་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ དག་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་ དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པ་དག་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་དུག་གི་མདས་བསྣུན་ཅིང་ཤི་བའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་སྟེ། འཆི་བའི་ཚེ་རྨའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་གནས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིའི་ཤེས་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ནངས་ཀྱི་ཕྱིས་འདིའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་སྤོང་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་གནོད་པ་དང་གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཐར་བ་ལྟོགས་མོར་སེམས་པ་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཟད་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་པ་དག་དང་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཡིན་གྱི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ལ་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།

所謂’這個’不是世俗智的對境，這是不存在的。正因為如此，所說的所緣是有為和無為。如此說來，其他的世俗智善巧，從苦諦智直至擇滅之間也不是所知嗎？是的。因為說一切法無我相為所緣，一切有為無常，一切法無我，涅槃寂靜。 ‘法’的行境，即所說的欲苦等，上界的苦等不是行境，非擇滅和虛空不是行境。 類智的行境也只是上界的苦等，剛說的不是行境。無漏智的行境不是虛空和非擇滅，因為不攝於諦中。 ‘緣于彼等’是說緣于苦等。如何呢？緣于苦的智是苦智，其他也相同。 ‘唯此四種法智和類智’，如何是四種法智和類智呢？是以緣四諦的差別。‘最初生起’是說盡智和無生智相續而起，是緣於四諦，最初生起的盡智和無生智是苦和集的類智。 為何不是滅和道的類智呢？因此說’以有頂蘊為苦或集的類智行相所緣’。 譬如被毒箭射中而死遍及全身，臨死時只在傷口處而不在其他處，如是瑜伽師的智也只安住于所斷的有頂蘊相。 因為此後只斷有頂，所以從何處受害、何處束縛中解脫，思維飢渴時，隨即緣于唯有頂的滅盡，那也是苦或集，因此以苦或集的行相緣于有頂。 金剛喻定後生起盡智，其後生起無生智，因此問’金剛喻’等。‘彼二’是說最初生起的意思。 ‘若緣于苦和集’等廣說，金剛喻緣四諦也是就有頂而言，因此此處無定論。正因如此，所說’若是緣于滅和道’。 如是最初是苦和集的兩種類智，而不是滅和道的類智。‘於四種他心智’是說他心智緣于有漏和無漏，其中緣于有漏者是世俗智性，緣于無漏者是道智、法智和類智三者的自性。

།གལ་ཏེ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལམ་ཤེས་པ་ཡོད པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ངེས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་ ཐོབ་པ་མི་ཤེས་ཤིང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་སྟེ།དབང་པོ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མས་གོང་མ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གྲུབ་པོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་ཀྱིས་ ཕྱོགས་པས་ཕན་ཚུན་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ།ས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཇི་ སྲིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་ལ་སྟེ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བཞི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར བ་མི་མངའ་བར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་བར་མེད་པར་མཁྱེན་ཏེ།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་ ཉིད་དོ།།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བས། ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པས་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果除了法智和類智之外沒有道智，那麼是否只應該從三種他心智來說明呢？雖然是這樣，但應當了知通過法智和類智了知他人無漏的心和心所，這就是道智。不是苦智和集智，這樣說是爲了讓人知道他心智是同分所緣。無漏智不能了知有漏，這是它的定則。 ‘超越根’是指通過信解道所獲得的見道不能了知，通過時解脫道不能了知不時解脫道，因為超越了根的緣故。‘下不知上’是指不還道不能了知阿羅漢道，聲聞道不能了知獨覺道等等。 ‘法類智的方向互不相向’，正因為如此，法智和類智的隨順得以成立。他心智中法智隨順緣欲界對治，類智隨順緣色界和無色界對治。‘這兩者’是指他心智中的法智隨順和類智隨順二者互相背向，不能互相緣取，如同地和空一樣。 ‘見道中沒有他心智’是因為速行而無法修習，但是獲得見道者通過修習可以現前他心智。‘緣于彼’是指緣于見道，即修習后他心智可以緣取他人見道心。 ‘了知聲聞見道二剎那’。‘乃至於此作修習’是指對類智隨順，‘於此’的意思是爲了此。‘第八集諦類智’是指苦諦無常等四種行相剎那和集諦等四種行相，因此稱為八。‘因為修習少’。聲聞也是修習少，因為他們不可能有類智隨順的修習。 ‘無需修習’，世尊因為不需修習而一切功德現前，是心自在者，無間了知見道一切剎那，這就是以三無數劫無量資糧所積累的不可思議智慧力。 說法智和類智四種是盡智和無生智，因為未見這二者的區別，所以問’盡智和無生智有何差別’，因此廣說’盡智于諸諦’等。 ‘如何由無漏智如是了知’是指第十六無漏智，這是確定而說的。‘從彼起’等廣說，無漏智不能如是了知，因為解脫無分別故。

།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་ལམ་བསྒོམས་སོ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། ཡང་བསྒོམས་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ།འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ ཏེ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་བློ་ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་པས།སྔར་གྱི་འཕངས་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་གིས་ད་ལྟར་འདི་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་མཐོང་བར་སྨོས་སོ། །དཔེར་ ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་འབྱུང་བ་འམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་དཔག་ལས་བྱུང་བའམ། ཡིད་ ཆེས་པའི་ལུང་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་མཐོང་བར་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་ཀྱི། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་མཐོང་བ་སྨོས་པ་འགལ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ལན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་དག་ལའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ པོ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་དང་གཞན་ གྱི་སེམས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཆ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ ལྟོས་ནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ།ཇི་སྐད་བཤད་པ་བདུན་གྱི་ནི་ཆ་ཡིན་ནོ།

從無漏智中出定時生起這些分別念，因為在其後有生起的機會。這是盡智和無生智的士用果，因為世俗智是由它們的力量而獲得的。因此論中由於它的差別而說明這二者的差別。‘由於它的差別’是指由於世俗智士用果的差別。 其中盡智的士用果是從’我已遍知苦’乃至’我已修道’。無生智的士用果是從’我已遍知苦，更無須遍知’乃至’我已修道，更無須修’。‘這二者的差別’是指盡智和無生智二者的差別，因為果的差別對於因的差別是不會混淆的。 ‘無漏智也如是了知’是指有些主張十六行相以外還有無漏智的人們說’無漏智也如是了知’。如果這樣的話，就與’盡與無生非是見’相違。因此爲了遣除矛盾而說’見’等廣說，在苦法智等處將說’見、明、覺’，在其後也說這二者，由前面引申，比丘們現在也說’這也是見’，因此沒有矛盾。 或者，為什麼說’因為是現量行’呢？在盡智和無生智中說’見’。譬如見色是現量行，不是從比量或信言而生，同樣，盡智和無生智也是現量行，不是從比量或信言而生。由於與見相順，所以說為見。這是就後者而言說見是無矛盾的，但對於前面所說’無漏智也如是了知’的觀點來說，說見是矛盾的。這就是答覆。 ‘正因為如此’是指正因為是現量行的意思。又從何處出？從論中。‘其中’是指在十智中。‘世俗智是一智’是就這十智而言，依自相而言世俗智是一智。‘也是一分’是指是部分，因為它是從他心智而安立的。由於能知他人有漏心心所的他心智是有漏的，所以是世俗智。 法智就十智而言是一智。‘也是七分’是指苦、集、滅、道、他心、盡智、無生智等的部分。這是指它們中緣欲界苦等境的部分，因為是法智的特徵。‘類智亦同’是指就十智而言，依自相而言類智是一智，如前所說是七智的部分。

།དེ་ནི་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་དང་རྗེས་དང་།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་པ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཆ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ལམ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། ལྔའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་ པ་གཅིག་ཡིན་ལ།བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཤེས་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ ལ།།དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ན་མི་སློབ་པའི་ཆ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གསུམ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་གོ།།བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དག་གོ། །རྒྱུ་བདུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་ཁོ་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རང་བཞིན་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དང་དེས་རྣམ་པ་བཅུར་གཞག་གོ།།རང་བཞིན་ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དོན་དམ་པ་འམ་དོན་དམ་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། ཐད་སྙད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་གོང་མིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་ རོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གི་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

這是以上述苦等為所緣境，因為是隨後了知的特徵。苦智是一智，也是四智的部分，即是法智、隨智、盡智和無生智中緣取苦諦的部分。由此也說明了集智和滅智，即如前所說諸智中緣取集諦和滅諦的部分。 道智是一智，也是五智的部分，即是法智、隨智、盡智、無生智和他心智中緣取道諦的部分，因為是道的特徵。他心智是一智，也是四智的部分，即是法智、隨智、道智和世俗智中緣取心和心所的部分，即是了知他人心和心所的智慧。 盡智是一智，也是六智的部分，即是法智、隨智、苦智、集智、滅智和道智，因為它們每一個都有有學和無學的區別，所以是無學的部分。無生智也應如盡智一樣理解。 又為何說彼等有三，即法智、隨智和世俗智。安立為十智，即前述諸智。由七因，如是廣說。‘如是說’的詞義是表示前述方式是正確的。 有漏智和無漏智二者，依據自性和對治等因，安立為彼等十種智的體性。從自性而言是依自性。世俗智即是世俗了知。 若問如何，故說’因為不知勝義諦’。不知勝義或不能如實了知勝義即是世俗智，因為是言說的本質。因此，世俗智是從自性安立的，而非從對治和行相等安立。 又為何世俗智雖是一切法的所緣，卻不是勝義智？因為是有漏的緣故。‘是欲界和上界的對治’是分別與法智和隨智相配。法智是欲界一切的對治，隨智是上界的對治，這也是相同的。 ‘因為所緣無別’是說五取蘊即是苦諦和集諦，所以苦智和集智所緣無別，僅是行相有別，因為以苦和集等差別而有區別。 ‘因為行相和所緣有別’是說滅諦和道諦是無為法和有為法，所以彼等所緣也有差別。 ‘從加行而言是他心智’，即是爲了了知他心而如是修習，他心智慧了知心和心所。因此，它唯從加行安立，而非從所緣安立。 ‘從已作所作’即是已作所作的意思。因為在一切果位的最後必定生起的緣故。

།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱ་ བ་བྱས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྦྱང་བར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་རིལ་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་རིལ་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་བླངས་པར་ གྱུར་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞིའི་གཉེན་པོའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དག་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ན་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་གོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་སྨིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་ལ བྱ་བ་བྱས་ཏེ།གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གོང་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོར་རིག་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དགྲ་ཕམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་པར་འདོད་པའི་གནས་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་འམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ལས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་ པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ།བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་འོག་ནས་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནའོ། །གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’最初’是區別于無生智，這也是從已作業而生。‘是一切無漏智的因’是說先前所生的一切無漏智是其同等因，而無生智不是盡智的因，因為是劣故。 ‘因為是一切的對治’，欲界所攝的見斷和修斷的五種相的一切對治，以法智見道和修道所攝的一切已說明，因此’其他非全對治，全非對治’，爲了說明這個所承許的道理，又廣說’複次于修道中滅’等。修所斷三界的斷對治，見所斷欲界的是所依對治。 滅道法智是緣無系屬，因此是三界的對治。苦集智不能離貪色無色界，因為是厭患作意故。厭患此而離貪彼是不合理的。滅道法智是緣無系屬故，于自境已作業，而趣入他境。其他則不然。 ‘非欲界后熟’，若謂滅道法智緣無系屬故是色無色界對治，如是則類智也應許為欲界對治。此非如是，諸智因銳利故於自境作業而作他境業，上界有餘修所斷故了知為對治，類智于欲界則全無所作，因為法智已圓滿作一切業故。 不同分界遍行因緣上界故，法智于所破境有所作業。如為降伏敵而摧毀其所欲住處。無論是見道所攝還是修道所攝，欲界對治類智皆完全無有，故說’一切種無’。 複次此十智中何智以六相生起？其中法智與類智是十六相，因為緣四諦故，于每一諦各有四相。‘此等如下’，即無常等諸相，如下當說’實有十六相’。 世俗智具十六相亦具其他諸相。其中具十六相者是暖、頂、忍等位。具其他相者是不凈觀、入出息念、慈等，是具多相的世俗智。即於此因為能取一切法的自相共相等，故說等。因為能取自相及能取共相故。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་ བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་ག་ཡང་རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་གི ཡུལ་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་རྫས་རེ་རེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྫས་རེ་རེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའི། སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་ པོར་གྱུར་པ་དང་།ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ན། གལ་ཏེ་དེ་འདོད་ཆགས་ དང་བཅས་པར་འཛིན་པ་མེད་ན།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་དུ་ཤེས། ཅི་སྟེ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འཛིན་ན་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གོས་དང་དྲི་མ་ནི་ཅིག་ཅར་ དུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་གོས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དྲི་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་གོས་མི་འཛིན་ནོ། །གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཏེ། འདྲེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཏེ། ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་སེམས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཏེ། སེམས་དེ་ནི་འདེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉི་ག་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གནས་དང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཐོབ་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以’等’這個詞包括瓶子和毛毯等，瓶子和毛毯等既不是諸法的自相也不是共相。 ‘無垢的他心智也是如此’這句話的意思是，就像這四種智慧每一種都有四種行相一樣，無漏的他心智也具有自己真諦的四種行相。 ‘是道智’是指通達道的智慧，也就是說是道智的一部分。 ‘二者都是各別實體的對境’這句話的意思是，心和心所的自相就是道等，它們的所緣境他心智也是各別實體的對境，因此雖然是自相的所緣境但說是具有四種行相，比如緣貪等的他心智。雖然貪等本身是心所的共相，但即便如此，因為是各別實體的對境，所以稱為所知自相的行相，而不是共相的行相。 那麼，世尊說：‘如實了知有貪心為有貪心。同樣，無貪心、有嗔心、無嗔心、有癡心、無癡心、收攝心、散亂心、沉沒心、掉舉心、小心、大心、未寂靜心、寂靜心、掉動心、不掉動心、未等持心、等持心、未修心、已修心、未解脫心、已解脫心。‘如果不執著它為有貪，怎麼會知道它是有貪？如果執著它為有貪，那麼’各別實體的對境’這句話怎麼不相違？ ‘如同不同時執著衣服和污垢’，衣服和污垢不是同時執著，當看到衣服時不執著污垢，當看到污垢時不執著衣服。‘如同不同時執著衣服和污垢’這是從完全斷除的角度來說的。 ‘有貪性有兩種’等廣說。相應的有貪性是從現行而言，相應、相應和俱生是同義詞。具有的有貪性是從獲得聯繫而言，因為獲得、得到和具有並非不同義。 ‘其中’等廣說，其中與貪相應的心是指任何有貪現行的心，那個心由相應的有貪和具有的有貪兩種而成為有貪。除此之外的有漏無記心和世間善心是具有的有貪，因為僅僅與貪的獲得同在。因此這兩者都說為有貪。 如此安住，有些人說：‘這裡與貪相應的心是有貪，而其他有漏僅僅與獲得同在的不是，貪的對治是離貪。’

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའི། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་སེམས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་དེའི་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་ཟད་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འདོད་ ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་ནི། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ སེམས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་སྐྱོན་གཞན་སྨྲས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་སྒྲིབས་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། དེ་བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀྱང་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བའི་སེམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་ཤིང་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་རྒྱུ་བ་མངོན་ པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་ཡིན་ཞིང་།གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱས་པར་འགྲེལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གོང་ན་གཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

又為何有些人的觀點認為貪慾的對治稱為離貪，而與貪慾不相應就不是離貪呢？有些人說出了這個理由：如果與貪慾不相應的心，是指某個心沒有貪慾而僅有其得，這就是離貪的話，那麼與其他煩惱相應，即與嗔恚等煩惱相應的也應成為離貪。為什麼呢？因為那也是與貪慾不相應的緣故。 經中並未說與嗔恚等相應的是離貪，那麼說的是什麼呢？說的是’有嗔’、‘有癡’。按照我的觀點，不認為貪慾對治的心與嗔恚等不相應，而與其他煩惱相應就是離貪，因此這裡沒有過失。 對此論師說出了另一個過失：其他人說如果是這樣的話，即若與貪慾相應是有貪，貪慾的對治是離貪，那麼非其對治的無煩惱心既非有貪也非離貪，因為無覆無記和除無間道外的善法，由於與貪慾不相應故非有貪，又因為非貪慾的對治故非離貪。 什麼是非其對治呢？加行道等。‘等’字表示在’有嗔’、‘有癡’等處也有同樣的過失。因此這裡’與貪慾相應’是指’貪慾增長’的意思。‘也’字表示這裡不僅是與貪慾相應，也應當承認有貪的心。如此則包含有漏和無煩惱的也是有貪。 攝略即是由於攝於所緣故是善，即善心攝於所緣而不離所緣，因為與不散亂相應的緣故。攝略是與睡眠相應，是因為五根的活動攝略的緣故。散亂是其他煩惱，即除與睡眠相應外的煩惱。 關於’因為與煩惱性的睡眠相應’，那個心由於與煩惱相應故是散亂，由於與睡眠相應故成為攝略，而一個心不應有相違。論中說，如果攝略是與睡眠相應，就會與論典相違。 怎麼相違呢？經中說’如實了知攝略心’，詳如註釋所說。怎麼能隨後了知緣于攝略？因為欲界以上無睡眠，而隨後了知也緣於色界和無色界。道智也不會緣于攝略心。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་གཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་[(]མ་ མ་[,]མ་[)]ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་དེ།ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ ཡིན་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་གསུངས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པའི་ལུས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུ་ནི་ཅུང་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དག་པའོ། །འདིར་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་རྣམ་པར་བྱང་ བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བས་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྩ་བ་དང་། རིན་དང་འཁོར་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་འདོད ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་གཉིས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པས་དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབད་ པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱི་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུགས་ལས་ཆོས་དགེ་བ་འདུས་བྱས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་གིས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དགེ་བ་ནི་འཁོར་མང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་བཞིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དག་གིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

為什麼呢？因為道智緣于道，而睡眠唯是有漏的緣故。由道所攝的心也不與睡眠相應。如前所說，攝持是因為專注于所緣，如此則無前述過失，因為它不與煩惱性的睡眠相應而攝持，也不會成為散亂。 也不違背論典，因為攝持的善心是被三界所攝及不被攝，所以成立攝持心的智是四智。緣於色界和無色界的攝持善心是隨智，無漏智緣于善心，道諦所說的是道智。 所謂與懈怠相應，是因為它的本質是不精進。所謂執持是與精進相應，因為執持是精進的異名。 所謂由小清凈者所依止，其中具有小清凈的有身者即是小清凈者。小即是少許，清凈即是清凈。此處認為善根是清凈的，因為由自性善而清凈。因此如是顯示由小善根所依止。大者則與此相反故是善，這是顯示由大清凈者所依止。 另外，依次是因為根本、珍寶、眷屬、隨從、力小及力大的緣故而成為小和大。爲了顯示這一點，說’有煩惱者具有兩種不善根’，有煩惱者因為不與貪慾、嗔恚二者相應，故與其中任一及癡不善根相應。善者則由三善根，這是因為無貪、無嗔、無癡彼此不相混。 所謂非由勤勉所成就，是因為煩惱即使不願意也會生起。所謂由大功用所成就，是因為由正法、如理作意及修習等所成就。 有煩惱者無有獲得未來相似法，這是因為教理中說獲得有為善法。具有三蘊隨從，是由受蘊、想蘊、行蘊。不具有識蘊隨從，因為識本身作為識的眷屬是不合理的。 善法眷屬眾多，是因為與獲得未來相似法相連。具有四蘊隨從，即色、受、想、行，因為禪定和無漏律儀色是隨心而轉。

།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། དགེ་བ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཏན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏན་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལས ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། རྩ་བ་དང་། རིན་དང་། འཁོར་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སྟོབས་ཆེ་ཆུང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཆུང་ངུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒོད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་དགེ་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་དག་གིས་མ བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ། བསྟེན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར། དེ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཐོབ་པ་དང་།བསྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་[(]བའི་[,]བོའི་[)]རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་ལེགས་ཅན་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ནང་དུ་ཀུན་དུ་འགོག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྗེས་སུ་གཡེང་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་ དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་པར་ཡང་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་དུ་དམ་མ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་དམ་འཆའོ། །བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།

又說’煩惱是力量微弱的’。若問：善法也並非力量微弱，因為一剎那的邪見能摧毀持戒等五種善蘊。答：這並非永久性的，因為還可以重新相續。正因為如此，所以說’永久性地摧毀’，因為不會從見道中退失。 因此，從根本、珍貴、眷屬、隨行、力量大小等方面來說，較小的是煩惱性的，較大的是善法。‘因為是其對治’是指因為是掉舉的對治。‘不寂靜’是指因為與掉舉相應而是煩惱性的。寂靜則是善法。‘因為是其對治’是指因為是散亂的對治之意。 ‘因為未經獲得和依止的修習’中，煩惱性的既無未來的獲得，也不應當依止。‘獲得和依止’是指獲得有為善法，如經中所說。修習是通過這兩者而修習，所以是善法，這就是’以獲得和依止的修習’的含義。 ‘因為以自性解脫和相續解脫而解脫’中，煩惱性的因為與煩惱相應，所以既不是以自性解脫而解脫，也因為生於凡夫相續中，所以不是以相續解脫而解脫。解脫是因為以這兩者而解脫，所以是善法，這就是’因為以自性和相續解脫而解脫’的意思。善法因為不與煩惱相應，所以以自性解脫而解脫，又因為生於具德凡夫、有學、無學的相續中，所以以相續解脫而解脫。 ‘與昏沉、睡眠俱’是指與昏沉、睡眠相應。解釋’與內止俱’是指不與勝觀相應。解釋’隨散亂’是指分散。‘心本身也是攝斂的’廣說為：如果說與昏沉睡眠俱時稱為攝斂，那麼與煩惱性的睡眠相應的兩者都將成立，因為以與睡眠相應而成為攝斂，又以與貪等煩惱相應而成為散亂。 未曾主張與煩惱性睡眠俱時即是散亂，這是指：與睡眠俱時，無論是煩惱性的還是非煩惱性的，都主張是攝斂的。難道不是說’將與論典相違’嗎？如何呢？‘如實了知心攝斂。了知之智有四種：法智、隨智、世俗智和道智。’

།བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བ་ནི་བླའི།མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་བཅོས་ནི་མདོའི་དབང་ཡིན་གྱི། མདོ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དབང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་པས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆེན་པོ་དང་རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་ པར་གཞག་པ་དང་།བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་བསྡུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེའི་ཉེས་པ་ནི་དེའི་ཉེས་པའོ། །དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ནོ།།ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བར་མཚུངས་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་ མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཤིང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་འདི་རྣམས་མདོ་དང་འགལ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མདོ་ལས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པར་བཤད་ཀྱི། དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་ ཚིག་དེ་དག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་ཞུམ་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི།འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ ཞུམ་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི་འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྒོད་པ་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན། སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྒོད་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於’與論典相違是可以的，但與經典相違則不可以’這句話，論典是經典的從屬，而經典不是論典的從屬，不依賴於論典。 關於’特徵也說為無差別’這句話，由於這一切都說為是煩惱性的，煩惱性即是無差別的特徵，煩惱性是因為與諸多煩惱地法相應的緣故。 關於’攝心、執取等’這句話，‘等’字所包含的是廣大、不掉舉、寂靜、等持、修習、解脫等。 如何是它們的特徵無差別呢？因為說’一切是善’，善性即是它們無差別的特徵，這是因為與諸多善地法相應的緣故。 關於’爲了正確顯示其過失的差別’這句話，煩惱性的過失即是其過失。其過失的差別即是其過失的差別，顯示它即是正確顯示其過失的差別。 如此，這煩惱性的心由於與散亂相應故是散亂的，由於與懈怠相應故是沉沒的等等，應當廣說。 同樣，關於’由正確顯示善的功德差別’這句話也廣說，雖然同爲善，但因為對所緣專注的緣故稱為攝心等等，應當說明一切這樣的情況。 因此，在那裡雖然煩惱性相同且善性相同，但爲了正確顯示它們的差別，這些詞句未違背經典。 經中說與昏沉、睡眠俱起的心是攝心，而非善，因為昏沉不是遍行煩惱地法。睡眠有煩惱性的也有非煩惱性的。 這不是那些詞句的含義，含義是如西方諸師所說的那樣。 如果經中認為’那個心既是沉沒又是掉舉’的話，則當心沉沒或恐懼沉沒時，不應修習輕安、定、舍覺支，而應該說’那時也不是修習擇法、精進、喜覺支的時候’。 為什麼呢？因為沉沒的心即是掉舉的緣故。 同樣，當心掉舉或恐懼掉舉時，不應修習擇法、精進、喜覺支，而應該說’那時也不是修習輕安、定、舍覺支的時候’。 為什麼呢？因為掉舉的心即是沉沒的緣故。 又怎麼說毗婆沙師說’凡是沉沒即是掉舉’呢？因為說沉沒心由於與懈怠相應故是煩惱性的，掉舉由於與掉舉相應故是煩惱性的。

།ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ མ་སྨོས་པ་ནི་དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཉི་ག་ལ་མ་བཤད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མདོ་ལས་དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོར་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སོ་སོར་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་དག་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི།མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོར་མི་འགལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་ནི་བྱིང་བ་དང་བྲལ་བ་འགྱུར་ལ་དེ་དང་བྲལ་བས་རྒྱུད་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་།ཕྱི་ནས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལས་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེར་རོ། །རྒོད་པ་ལྷག་པ་ནི་རྒོད་པ་ཞེས་བཤད་པས་འགལ་བ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་མདོ་ལས། སེམས་ དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འགལ་བ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེ་ལོ་དང་། རྒོད་པ་གཉིས་སོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ སྟེ།ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། མདོ་སྡེ་པས། བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ལ་ནི་བཟློག་པ་མེད་ཀྱི། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞུམ་པ་ཡིན་ལ་རྒོད་པ་ལྷག་པ་ནི་རྒོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་རེ་སེམས་ཞུས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལའང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ ལམ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན་འདི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནའོ། །ཇི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་གཞན་གྱི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཐོབ་པ་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

懈怠和掉舉二者也是煩惱大地法，因為它們在一切心中都會生起。此處未提及正念覺支，是因為正念是遍行的緣故，即使未對二心作解釋也已成立，因為經中說：‘我說正念是遍行的’。 ‘於此是否各自修習覺支’這句話的意思是指是否各自分別修習。這些是意欲修習，而非現前顯現，意欲是在加行位時所緣，這並不相違。由修習覺支意欲則能離沉沒，由離沉沒則相續無煩惱，之後一切和合而現前。 此處詳細闡述’此中懈怠增盛’，如經中廣說’當心生沉沒時’等。掉舉增盛即是所說的掉舉，並無相違。若經中說’此心既是沉沒又是掉舉’，則與廣說’當心沉沒時’相違。 ‘此二者也是俱起’是指懈怠和掉舉二者。說’此心既是沉沒又是掉舉’，因為懈怠和掉舉是煩惱大地法，所以俱起。經部師說：‘對於有意趣的言語不應違逆，但經的意趣並非說懈怠增盛是沉沒，掉舉增盛是掉舉’，因為經中廣說’當心沉沒時’。 關於所說’一切具貪心皆有貪’，云何？對此，與貪相應的心是由二種貪而有貪。其他有漏心則由相應貪而有貪。 關於’有學無漏心也將成有貪’，有學預流果向等的心，在見道和修道中必定與貪的得俱起，因為未斷貪故。若說是貪的所緣，則阿羅漢有漏心也應成為有貪。阿羅漢世間心也是他人貪慾的所緣，因此也將成為有貪，但這也是不應理的。 又問’云何是有漏’，若阿羅漢世間心非貪所緣。若認為因為是遍行煩惱見、疑、無明的所緣故是有漏，如是則他心智也將成為有癡，因為阿羅漢有漏心是癡的所緣。癡也是遍行煩惱，所以阿羅漢心是他人之癡的所緣。他心智並非緣得，因為緣心心所，且得也是不相應的。

།སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྦྱར་རོ། །འདོད་ཆགས་ གང་ལ་སེམས་དེ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི།སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་ལ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཙམ་ཞིག་ཤེས་ ཀྱི།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། རྫས་རེ་རེ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སློབ་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོའི་དོན་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་དེའི་འཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཐོབ་པ་བྲལ་བ ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་དང་། ཉེས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མདོ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེར་བཤད་དོ།།དགོངས་པ་འདིས་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་ནའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཛིན་པ་ན་ཞེས་བྱ བ་ནི།གཞན་གྱི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་འཛིན་པ་ནའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་སེམས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་ གྱི་སེམས་རིག་པ་ཞིག་གིས་གང་གི་སེམས་འཛིན་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་འམ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འམ། ཟག་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རྫས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

關於’不緣于緣彼心之貪’這句話，‘彼’是指他人之心。貪慾所緣之心即是緣于彼心。凡是緣於心的貪慾所緣者，即是緣于緣彼心之貪的所緣。何為此？即是知他心。‘非’是對此的否定。 若問此說明何義？僅知他人之心，而不知緣于彼心之貪，因為這是各別事物的境界。因此這裡詳細說’具貪’，因為有學之無漏心和無學之有漏心會成為具貪，而知他心者非緣于得，也非緣于緣彼心之貪的所緣。 因此不是由具貪，那麼是什麼？與貪相應的心是具貪，雖有貪的獲得，但與貪不相應的心是離貪，因為經義即是如此，在彼處是依離彼得而說的。 這是說依離貪等得而說，而非僅依相應而已。這是考慮到’不還於欲有、色有、無色有’等其他詞句，以及由過失顯示離三界貪故。 關於’豈非已說’的廣說，若問在何處說？有人說’在此經中’等，若與貪不相應即是離貪，則與其他煩惱相應也應如是。 依此意趣則無過失。為何意趣？因此廣說’離貪’等，‘等’字包含如經中所說的攝、散等。 若非如此，則應緣於色等，即若知某色等事物有貪著。若如是則不成知他心，因為緣於色故。 緣于彼之他心執持時，即緣於他心之心執持時。‘執持自性’即是執持自心之意。執持自性不應理，因為對自身作用相違故。 若問如何成為執持自性？由知他心者執持某人之心，彼亦緣于知他心者之心，此是可能的，因為二者皆是知他心故。 無漏之知他心也應緣于苦等，因此也應具空性、無相或無所有，然而並非所欲。 一切他知，即有漏或無漏。心、心所及實法自相中，‘實法’是為遣除世俗，‘自相’是為遣除共相。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་ པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དག་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ས་འདས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་བཀག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དེ། སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་ལ་དེས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་ བ་ཤེས་པས་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་དེ་གཉིས་ལ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་སོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཀག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གྲོལ་བློ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དོན་དམ་པ་དག་ཡིན་ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནམ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྟེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ལ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་ པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པས་འདི་དག་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མེད་དོ།

說’心和心所’是爲了排除色等實質性的自性。 說’現在’是爲了遮除過去和未來的心和心所。 說’他人相續’是爲了排除自相續的心和心所。 說’具有欲界和色界’是爲了遮除具有無色界的心。 這些都不是過去地的他心智的對境。 說’遮除見道’是因為住于見道時不能知他心，因為不可能有加行。 他心智是現前所成就的。 此時沒有現前所成就，也沒有所攝。 為什麼呢？因為見道所攝的心不緣于間斷的心，因為是緣於一切。 說’緣于修道’是說此時是現前所成就和所攝的意思。 爲了確定如同成立’不相應于空性和無相’，因為行相和所緣不同，因為這二者是共相行相和緣無為境。 他心智是緣于所知的自相心和心所的。 為什麼不是不相應于無愿呢？因為他心智緣于苦受自相時與無愿相順。 關於’非盡智和無生智所攝’，他心智是為四智所攝，因此他心智是具有遍計和尋求意樂，因為是見的自性，這二者不是見的自性，所以不為這二者所攝。 關於’遮除無間道’，無間道因為是煩惱的對治所以是斷道，他心智是解脫道，因為經中說’六種解脫慧’。其他人說也是殊勝道。 雖是勝義但依於世俗’是說，以勝義為因或勝義即是勝義，雖然盡智和無生智是勝義，但是依於世俗。 什麼意思呢？除了這些中的空性和無我行相。 如何依於世俗呢？因此說’我的生已盡，不知有其他輪迴’，這是按次第說的。 說’依隨彼等力而假立名言’是說依於世俗，並說明無漏的理由，因為盡智和無生智的后得世俗智以如是行相趣入，所以說它們依隨後生的世俗智而依於世俗，盡智和無生智雖趣入勝義但依於世俗。 空性和無我行相趣入勝義者是依于勝義本身，所以這些不為盡智和無生智所攝。

།ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཅི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོགས་པ་དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་རྣམས་མེད་དེ། འདི་སྐད་བསྟན་ པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་སོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མི་རྟག་པ་ནི་མི་ རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཏ་སིལ་གྱི་རྐྱེན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྦྱར་རོ། །རྐྱེན་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོར་རོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གནས་དང་གཞིའི་སྒྲ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པས་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཉི་འོག་པས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིའི་དོན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་ གོ་སྐབས་ཡོད་དོ།།འདི་ནི་འབྱོར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གཞིའི་སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱུའི་ཚིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གནས་ནི་གོ་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གལ་ཏེ་འདི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་སོ། །མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ དང་།དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །འདས་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སོ། ། སྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སོ། །རློམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་སོ། །དེ་སྐད་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱས་པར འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་བོ། །རྫས་སུ་ནི་བདུན་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྫས་སུ་ཡིན་ཞིང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་རེ་རེ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什麼是無漏呢？詳細解釋如下：意圖是什麼呢？就像解釋無漏的總相十六種作意那樣，是否也有一些無漏的自相呢？還是說僅僅是無漏的總相而已？ 這個疑問從何而來？因為說他心智是以無漏自相為所緣。 除了十六種無漏之外沒有其他的，這樣說明：既然連其他無漏總相都沒有，那裡會有自相呢？ 不相應的心，是指無漏。無常、苦等等，無常就是無常，這個詞尾’ta sil’用於表示’這是’的意思。這個詞尾應該同樣理解用於所有處。或者說’無常’是指無常的本質。其他也應該同樣理解。 ‘這是處所’、‘這是基礎’這兩個也是無漏的行相。‘這是處所’的意思是’有自相’。‘這是基礎’的意思是’有因’，因為’處所’和’基礎’這兩個詞是’自相’和’因’的異名。 ‘通過正理而了知’的意思是’無顛倒地了知’。 這個含義不是如同說一切有部所說的那樣。那麼是什麼呢？這個意思是：凡是成為無常等的，這就是’有處所’、‘有基礎’，也就是說’這是可能的’、‘這是有機會的’、‘這是具備的’。 ‘基礎’這個詞就是說，凡是這樣能了知的，就是’有因’，僅僅是因的意思。‘處所就是機會’是從世間共識的角度來說的。 如果這是論典的意思的話，詳細解釋如下： ‘我和我所’是由薩迦耶見。‘斷見和常見’是由邊執見。‘無因、無作用、誹謗’是由邪見。‘最勝、最上、殊勝、最妙’是由見取見。‘已度、已解脫、出離’是由戒禁取見。‘猶豫、疑惑、懷疑’是由疑。‘貪著’是由貪慾。‘嗔恨’是由嗔恚。‘傲慢’是由慢。‘愚癡’是由癡。 說’也不會這樣出現’，是爲了讓人知道除了十六種之外，沒有其他無漏行相。 因此，這不是它的含義，就是如前所說的：凡是能了知無常等的，這就是’有處所’、‘有基礎’。 如此，已經證明所有意識和他心智都是以實體自相為所緣。 ‘實體有七種’，是因為是四顛倒的對治，所以苦諦的四種行相是實體，而集諦、滅諦、道諦的行相中各有一種是實體。

།ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དབང་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་རྫས་སུ་བདུན་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཡོད་ན་བདག་གི་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ལ། བདག་མེད་པ་དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི།རྒྱུ་ཐག་རིང་པོའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏེ། དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་རྒྱུ་ཐག་ཉེ་བའི་གནས་ སྐབས་སྟོན་ཏེ།འདི་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུན་མ་འཆད་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏེ། ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདི་ལས་རྒྱུན་ཆགས་པ་འམ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ ན་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ཕན་ཚུན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཅིག་གིས་སྐྱེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇི་བའི་གོང་བུ་དང་། ཐལ་ཞར་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། ཐ་གུ་དང་། ཆུ་རྣམས་འདུས་པ་དཔེར་བརྗོད་ དོ།།ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མེ་གསུམ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མེ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། ། སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པའོ་ཞེས བྱ་བ་ནི།འཐད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དགོས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ། དབང་པོའི་དགའ་སྟོན་བཞིན་ནོ། །གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་ནི་སྔ་ན་མེད་པས་མི་རྟག་པར་བཤད་ལ། ད་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བ་ནི།ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

一切集諦的行相都是因的異名，例如如同帝釋天、因陀羅、城毀等稱謂是同義語。同樣，滅諦和道諦的一切行相也都是滅和道的異名，所以實質上是七種。說一切有部諸師則說實質上有十六種行相，他們說：如同苦的行相一樣，集等的一切行相也都需要各別現證，因為諸行相是慧的本體。 其中’因緣所生故無常’是指依賴因等緣的緣故，即依賴緣而生的意思。‘具有損害性故苦’是指具有造作損害的本性之故。‘違揹我所見故空’中，若有我則成我所，‘違揹我見故無我’是指，凡是常即是苦，苦即是無我，由此苦諦不具我的特徵，對無我執著為我即是我見，作為其對治即是無我。 ‘以種子法則為因’是顯示遠因的狀態，如同最初的種子。‘以種子法則’即是依照種子法則的意思。‘以生起方式為集’是顯示近因的狀態，如同接觸後生起故為集。‘以關聯方式為生’是顯示相續不斷的因，如同種子、芽、葉、莖等，從此相續或生起故為生。 ‘以成辦義故為緣’是指從眾多因等緣而生，因為諸緣互相趨向而生起的緣故，沒有任何單一緣能生。因此舉例說明如陶輪、陶師、轉輪、繩索、水等和合。 ‘因蘊滅故為滅’是以阻止蘊生起的意義。‘因三火息故’是指貪火、嗔火、癡火息滅的緣故。‘無害故為妙’即是無苦的意思。‘遠離一切過患故為出’中，過患即是苦因，意為遠離一切苦因。 ‘以趣向義故為道’是以趣向涅槃的意義。‘具有理故為理’即是具有正確性的意思。‘以正確成辦義故為行’即是以正確趣向的意思。‘極為正確超越故為出離’，如經中說：‘得果者不死’。出離的作用即是出離，如同根的喜宴。 ‘非恒常故為無常’，前面是說因為先前無故為無常，現在是說因為壞滅無故為無常。‘成為重擔故’即是成為重擔的意思。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གང་ཟག་དེ་འཚིར་ཞིང་གནོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འདོད་དགུར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདོད་དགུར་བྱེད་པའོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་འདོད་དགུར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པའོ།།དོན་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གཟུགས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལས་འོང་བས་ན་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལས་སྐྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་བདག་ཉིད་དུ་རེད་ཅིང་འབྱུང་བའོ། །འཕེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཕེལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སོ་སོར་འབྲང་བའི་དོན་གྱིས་ རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པས་འབྲེལ་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་བརྟན་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལས་གཞན་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ངན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རིགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་མི་འགལ་ཞིང་སླུ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །འདིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པའོ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨོས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པའི་སྔར་རམ་འོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ ནོ།།འདིར་འདུན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འདུན་པ་ལས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་རྒྱུ་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །འདུན་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ནོ། །འདུན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ།

所謂’折磨並壓迫那個痛苦的補特伽羅’是詞義。‘因為無法隨意而為’是說，由於此處具有隨意而為的性質，故為隨意而為。無法隨意而為即非隨意而為。 此義經中亦說：‘諸比丘，若色是我，則色於我自身應作損害’等廣說。‘以來的方式而為因’是說，由於從此而來故為因，即從此而生的意思。 ‘以生起的方式而為集’是說，因為從未來時中得到自性並生起。‘以增長的方式而為等起’是說，譬如種子、苗芽、葉等相續增長。 ‘以個別追隨義而為緣’是說，于生起作用中成為主要。‘以隨行義’是說將顯示為詞義。 ‘因無關聯故滅’是說，因為與后苦無關聯，且滅前苦之義。‘因離有為三相’是說，因為遠離生、滅、住異性。 ‘因善故為妙’是說，因為是為解脫勝義之善。‘因是最可靠故出離’是說，因為斷絕一切痛苦故為最樂，且無其他可靠之處。 ‘是邪道的對治道’是說，為尋求涅槃故。‘是非理的對治正理’是說，因為其他似理非理故。 ‘以不違背涅槃城義而修行’是說，不違背且不欺誑趣入涅槃城。由此修行故為修行。 ‘因是一切有的對治故出離’是說，因為是欲有、色有、無色有的對治，世間的則是一分對治。 ‘應如所欲而說’是說，由上師所說。‘因是生滅法’是說，因為于得到自性之前或之後無有，此為詞義。 ‘因不順故苦’是說，以行苦性故。‘因離我故空’是說，因為離內作者士夫故。 ‘因自身非我故無我’是說，凡無常者即是苦，凡是苦者即是無我，因為無我相故。 ‘欲為根本’是說，就最初因而言是欲因。此處欲是愛的異名。‘從欲生起’是說，就近因而言是欲因。 ‘欲為種類’是說，以欲為緣。‘從欲等起’是說，就等無間緣而言。

།རབ་ཏུ་ སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐ་མར་འདོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་པར་འདོན་ཅིང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་པར་འདོན་མོད་ཀྱི།མདོ་ལས་བསྟན་པར་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་རྐྱེན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཕྱི་ནས་འདོན་པར་བྱའོ། །ཡང་འདུན་ པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་འདུན་པ་འདི་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ངའོ་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་སྲིད་པ་ཙམ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་འདིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལྷ་འམ། མི་ཡང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲེད་པ་ལ་འདུན་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དམྱལ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོན་དུ་ གཉེར་བའི་སྒོ་ནས་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་འདུན་པ་དེས་འཕངས་པའི་འདུན་པ་ལས་བརྒྱུད་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་འམ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཕུང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ས་བོན་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་འདུན་པ་གཉིས་པ་དེས་ལུས་དེ་ཡང་དག་པར་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བརྒྱུད་ནས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་འདུན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ལུས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རླུང་དང་། ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པ་ནི་བསིལ་བ་དང་། དྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ཉིད་དོ། །མཐུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྡུད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ལས་སོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐ་མ་མེ་ཏོག་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐ་མ་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ འདུན་པ་བཞི་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མངོན་སུམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་གསུམ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུན་པ་བཞི་ནི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལས་ལྔ་ཚན་གཉིས་དང་བཞི་ཚན་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དག་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

所謂’僅僅是最後宣說生起之聲’是指，在四種集諦行相中，生起行相為第三，緣行相為第四，但在經中所說的是應當后宣說生起之聲，即因、集、緣、生起。 又問：既然都是欲求，這些欲求有何差別？‘我執’是對身體無差別的欲求，意思是對一切蘊都追求我的實體。 ‘愿成’是對無差別輪迴的欲求，意思是不論天人等種類，只是追求輪迴而已。 ‘愿成如是’等廣說，是對特定種類的渴愛慾求，即愿成天或人等特定種類。 結生本身即是繫縛，故稱結生繫縛，對此的欲求即是追求。 因為不可能追求地獄的結生繫縛，所以說’或者是對造作業的欲求’。 造作業即是對業的造作，對此的欲求是以’佈施如是如是’等追求的方式而追求。 其中第一是苦的最初因，故為根本因。即由最初欲求引發的欲求，經過相續而成就五蘊或四蘊的生起，這是一切煩惱的根本因。 ‘如果實之種子’是說像根本因一樣，因為從種子引發的芽等因中生起果。 第二是集，因為由此成就彼。即無差別輪迴欲求的第二種欲求，由此成就彼身，如同剎那相續而生起芽等果實，譬如經相續而成就芽等果實。 第三即如前所說’愿成如是’的欲求。 ‘是彼類似的苦之緣’是說，對特定輪迴的欲求是與彼相似的苦之緣，如追求人身不會成為其他眾生身的緣。 ‘如身等’中的’等’字包含風、日等，它們也成為殊勝的果。功能即是冷熱性。異熟即是甜酸性。力即是色等的功能差別，即從何處生起、收攝等。 第四是生起，因為唯從彼生起彼。‘唯從彼’是指從對結生繫縛的欲求。‘生起彼’是指生起和出現結生即輪迴，如同果實最後的花，譬如從最後的花生起果實。 此中第四欲求是輪迴的直接因，前三是間接因。或者說四種欲求是從愛的差別中分出的兩個五組和兩個四組，如前所說，依次配對。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངའོ་ སྙམ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་བྱེ་བྲག་ལྔར་འགྱུར་ཏེ།དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པ་ཡོད་ན། ང་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ང་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། ང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ང་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། ང་ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱེ་བྲག་ མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྔ་ཚན་འདི་ནི་དེ་ལྟའོ།།ལྔ་ཚན་གཉིས་པ་ནི་དེ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདུན་པ་ལྔ་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་དེ་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ།།གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བཞི་ཚན་འདི་ནི་བཞི་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་འཇུག་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་མ་ཞི་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་ན་ཡོད་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པ་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདེའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་གི་བའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ སྟོང་པའི་རྣམ་པའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ། །སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པུའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་ པའོ།།འགྱུར་བར་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། དང་པོར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ལ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་ཚིག་ནི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ།

怎麼說呢？認為’我’這樣無差別地執著于身體，就會產生五種輪迴的差別。比丘們，如果有’我’的想法，就會生起’我是這樣的’想法，‘我是這種的’想法，‘我不是那樣的’想法，‘我是好的’想法，‘我是壞的’想法。 無差別地執著于身體而有這五種痛苦。第二個五組是：認為’那裡會生起’，認為’那裡不會生起’，認為’會變成這樣’，認為’會生起這種’，認為’會生起不是那樣的’。這五組欲求是無差別地對輪迴的欲求。 認為’愿成為那樣’，認為’愿成為這樣’，認為’愿成為那種’，認為’愿成為不是那樣的’，這四組是無差別地對輪迴的欲求。 認為’即使成為那樣又何妨’，認為’即使成為這樣又何妨’，認為’即使成為不是那樣又何妨’，這四組是第四結生相續的繫縛欲求。 其中第一是痛苦的最初因，所以是根本因。這些應如前詳細配合。 所謂’因無入而滅’是指因煩惱和生的入息止息之義。因痛苦止息而寂靜，痛苦是不寂靜的，這也就是生。 怎麼說呢？因此比丘們如是等，詳細宣說。所謂’因無上故殊勝’，不能說有上者為殊勝。 又所謂’因不退轉故決定出離’，非永恒者非決定出離。 所謂’因如道故是道’，是指與道相順故的意思。 所謂’因如實趣入故是正理’，是指非如實趣入者非正理故。 所謂’因各別決定故是修證’，各別決定即是決定涅槃，因為以此趣向彼處。 對此依據是：如所說等詳細宣說。所謂’因永遠出離故是出離’如前所述。 或者對於執著常、樂、我所、我見者等詳細宣說：對於執著’諸行是常’見者，是無常相；對於執著’諸行是樂’見者，是苦相；對於執著’諸行是我所’見者，是空相； 對於執著’諸行是我’見者，是無我相；對於執著’諸行無因’見者，是因相；對於執著’一切因是自在天等唯一’見者，是集相； 對於執著變化見者，是生起相，即最初生起而非變化之義。或者’變化’即是喜愛，‘生起’是生的異名。對於執著’有先行思維的作者’見者，是緣相，緣字是無先行思維的因字。

།ཐར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་ཐོག་མ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་གང་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་མེད་ ཕྱིར་དང་།དབང་པོ་རྣམ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །ཤེས་རབ་ གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམས་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།།མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་ནི་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་ཁོ་ནས་ འཛིན་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཏོད་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་འམ་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི་མེད་པ་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་རྫས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཚོགས་པ་ཕྱི་མ་གཏད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང བའི་ཕྱིར་རོ།རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཏོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ས་དང་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་རྣམས་དགེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཟག་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་པོར་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དམིགས་སོ། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ བསྡོགས་པ་དག་ན་མེད་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ས་དག་ན་ཡང་མེད་དོ།

關於所謂’無解脫’等，對於有些人錯誤地認為如同生死輪迴無始一樣也無終盡，為對治這種見解而說滅諦的行相。 由於無法受用境界以及諸根毀壞的緣故，為對治那些認為痛苦即是解脫的見解而說寂靜的行相。 對於那些認為禪定之樂是殊勝的見解等所有內容，因為容易理解故未作詳細分析。 因為智慧與其他法不相應，所以不會與諸智慧相應。所謂相應是指依處、所緣、行相、時間和事物相同而相應，這是確定的。 如此，行相是一切心和心所的所緣取相之相，這是合理的說法，這是經部宗的觀點。 執取是執取的差別。若不如此，則智慧也將成為有行相，這是已成立的。 又問是否僅由智慧執取？這是指是否專注的意思。 具有所緣者能執取，這從何而知？從論典中說：‘何為有所緣法？即一切心和心所。’ 正因為如此，所以說其他一切有所緣法也能執取。 ‘一切存在皆是所取’，是指凡是實有或假有的一切都是所取。 此處說’存在’是爲了遮遣’不存在’。 說’一切’是爲了包含實有和世俗。 如是廣說：智慧既是行相，因為是其自性；也是能取，因為有所緣；也是所取，因為是存在且是智慧的所緣。 其他有所緣者是能取和所取，後者是所觀察的聚合，因為說一切法是二剎那的所緣。 不是行相，因為不是智慧的自性，且智慧唯一是行相是宗義的緣故。 無所緣的諸法唯是所取，這是指唯是所舍，不是能捨的意思。 應當說明善等差別，即善、不善、無記以及地和所依等差別。 ‘最初三種’是因為是有漏的緣故。 ‘其餘是善’是因為無漏無害的緣故，即無害而行。 ‘因為在第一偈頌中’是指在’有漏無漏智’的偈頌中世俗智首先宣說。 ‘最初在一切地中’是指世俗智就其自性所緣而言，從欲界乃至有頂皆有所緣。 ‘法智在六地’是指見道是第六地，因為它們是有盡且具足，所以除了未至定外的近分定中沒有，又因為緣于欲界，所以無色界諸地中也沒有。

།དགུ་ན་རྗེས་ཤེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ རྣམས་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ཕྱེ་བར་ས་དགུ་པའི་རྣམ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱེ་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་དྲུག་དང་དགུ་དག་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའོ།།གཞན་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་མེད་པའོ། །དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་ པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ཏུ་སོ་སོར་གཞག་སྟེ། གསུམ་ ལས་གཞན་ནི་ཆོས་སོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་མ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ ཤེས་པ་ལ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་དམིགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལམ་ཤེས་པས་ དམིགས་སོ།།ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་དགུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པས་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’第九是隨知’，是指無所對礙等觀察上地的苦等所緣，第二禪等近分定和有頂地唯是有漏。 ‘如是六’中，‘如是’一詞是指未分別時與第九地的行相相應。若分別則於六地和九地中隨應而有。 ‘他心智在禪定中’是就神通而言。 ‘余處則無’是指在近分定、禪定和無色定中皆無。 ‘此依欲界及色界’中，他心智唯依欲界和色界，但不是說唯他心智依欲界和色界。 由於經中說’上地無見道’，法智唯依欲界，但不是說唯法智依欲界。 因此說’其餘依三界’。除他心智和法智外。 隨知、苦智等修道所攝四智，盡智、無生智和世俗智是依三界。 ‘滅智唯一，即是法念住’是說由於滅與身、受、心性質不同，故緣於法念住。 他心智由受念住和心念住所攝，若問何以是法念住，是因緣於心所想的差別，因為想等是法處所攝。 雖然受也是法處所攝，但在念住中已別立，如前所說’除三餘為法’。 ‘餘四’是指，其餘八智中，世俗智緣一切境故是四念住。 法智緣苦等故是四念住。隨知亦同。 苦、集、道、盡智、無生智各是四念住，因為緣五蘊。 ‘除隨知’是因為經中說’法隨二智互不相緣’。 法智分所緣的智有苦智、集智、滅智、道智、盡智、無生智和他心智。 苦智和集智所緣是欲界的世俗智所攝苦和集。 隨知於一切處都不是法智所緣，因為境不同。 ‘道隨智九’中，隨知分的苦等智唯緣其分的道，世俗智中上界苦集所攝唯為苦智和集智所緣。 他心智中隨知分所攝為道智所緣。 道智所緣亦是九，即除世俗智。道智緣道，其所緣是九無漏智，因為它們是道的本質。

།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ལམ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཞིའི་བཅུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ལ། དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་དང་ རྗེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ།།ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡི་ནི་དགུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ ནི་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ།ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱས་ཏེ།ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་སོ། །དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་ པ་གཉིས་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་སྟེ། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་ དུ་དགེ།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་པ་བརྟན་པ་དག་།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་ དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ཡི་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ནི་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པས་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ དང་།དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དྲུག་སྟེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་ པའི་ནི་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ནི་རྟག་ཏུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

不是世俗智，也不是有漏的他心智，因為道智緣于無漏。苦和因是兩種智。關於這一點，世俗智由於屬於苦和集的範疇，所以是苦智和集智的所緣，如果這樣理解的話，那麼他心智又如何呢？他心智的一部分也為苦和集所攝，即是有漏的部分。 說’四的十’，對此，世俗智因為是一切境界的緣故，緣於十種智，如果這樣理解的話，那麼他心智如何能緣十種呢？他心智為法智、類智、道智和世俗智所攝，其所緣若不分別則是十種智，若分別則法智和類智所攝的緣八種智，道智所攝的緣九種智，世俗智所攝的則是世俗智和他心智兩種。 那麼盡智和無生智如何能緣十種智呢？盡智和無生智是緣于’我已修道，再無可修’的法智和類智之道，因此緣於九種無漏智。緣于苦諦和集諦的盡智和無生智則是’我已遍知苦，再無可知，已斷集，再無可斷’，緣于為苦和集所攝的世俗智。若分別則法智所攝的不緣類智，類智所攝的不緣法智。 關於’有為法分八種’，欲界相應的法有兩種：相應的和不相應的。同樣，色界相應的也是兩種，無色界相應的也是兩種。無漏也是兩種：相應的和不相應的。 關於’依善和無記的差別’，善是擇滅，因為經中說’為求解脫故善’。無記是虛空和非擇滅，因為經中說’無記堅固’。 關於’世俗智的所緣是一切十法’，因為經中說’世俗境是一切’。‘法智緣五種’是指緣欲界苦集的相應和不相應。法智分的道諦所緣是無漏相應和不相應。緣滅諦的是有為善，無為無記不為諦所攝故非無漏智所緣。 關於’色界、無色界、無漏和六’是指相應和不相應的差別。還有無為善。‘六’是指欲界、色界、無色界諸法，每一界都有相應和不相應的差別。‘滅智緣一’是指它永遠緣于擇滅。

།ལམ་ཤེས་པའི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དམ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་ཁམས་ གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེའང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་དང་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ནོ། ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཅན་ལས་ཐ་དད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དང་རལ་གྲིའི་སོ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རེག་ཅིང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ནི་གང་ཞིག་མ་ཚང་བས་གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཚང་བས་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བཤད་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྱི་ ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རང་གི་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། །དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འཛིན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་གནས་པའི་མིག་སྨན་དང་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། གང་ ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་ པར་གྱི་ལམ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ས་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ས་ཐམས་ཅད་ལས་ཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ས་འོག་མ་ལ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།

所謂’道智有二種’是指：與無漏相應和不相應兩種。 ‘欲界和色界所行以及與無漏相應諸法’是指：不相應的他心智行蘊，或因為無緣于無色界。 所謂’盡智與無生智的所緣是九法’是指：盡智與無生智的所緣是九法，因為每一個都緣於三界的苦等諦。 ‘除無為無記法’是指：因為它不攝於諦，且盡智與無生智是以諦為境，所以除此之外。 ‘彼等俱生諸法’是指：受等心所法以及彼等的得、生等法，不執取彼等自性。為何不執取自性？因為境與有境差別，境與有境是有別的，因為對自體起作用相違，如指尖不能觸自身，劍刃不能自割。 諸阿毗達磨論師說：若某法缺少則某法不生，彼即是彼之緣，然諸法不因自性缺少而不生，因為自性恒有，故非緣。 若心與心所不以自性為境，則應成互為所緣。答：非互為所緣，因為所緣是一。心與心所是同一所緣，若是互為所緣，則同一所緣性將失壞。 若爾，則應執取不相應自類，因為無所緣及境有境差別。為此說’因太近故’，也不執取不相應，因為太近的緣故，如眼中的眼藥及眼藥棒等不能見。 經中也說一剎那中無一切法為境，如說：‘無論沙門或婆羅門，無有能同時知見一切者。’ ‘彼緣于斷’是指：無間道與解脫道依次緣于下地與上地。 加行道與勝進道的所緣也隨應唯是某一地，非一切。 順抉擇分加行道所攝若以欲界為所緣者，則不以色界、無色界為所緣。同樣，若以色界、無色界為所緣者，則不以欲界為所緣。 如是，不凈觀、無量、勝處等以及厭患、殊勝所攝的所緣唯是欲界，非余界。 ‘若非如是’是指：若緣一切地，則應同時離一切地貪，不僅是某一下地，也應從上下諸地離貪。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།འཕགས་པ་དང་། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །ཆགས་ཅན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་ མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་བགྲང་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་ ཙམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་ཟིན་ཏེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བཞི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། རྗེས་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི་ སྔར་བགྲངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ལྷག་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ལ། གཉིས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེས་ནི་གནས་སྐབས་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བས་བསྡུས་པ་རྙེད་དེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་པ་དུ་དག་ཅིག་ཐོབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་དང་དབང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས།མ་འོངས་པ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་བཟོད་པ་དེ་ཡང་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་མི་འདྲ་བ་དང་བདེན་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་འདྲ་ བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཐོབ་པ་ལྟར་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་མི་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མེད་པས་བཟོད་པ་རྣམས་མ་སྨོས་ཏེ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྣམས་དཔྱོད་དོ། །རིགས་ རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་དེའི་རིགས་འཐོབ་ཅིང་དེའི་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

不僅是凡夫離貪者唯具一智，聖者和無漏第一剎那，具有一種貪者智。所說’貪者’這一限定詞，是因為離貪者在苦法忍時具有他心智的緣故。‘無漏第一剎那’是說，由於諸忍非是智的本性，故唯具世俗智一種。 第二有三種，是說苦法智本身可計為法智和苦智二種，這是因為依次是僅了知法性和以苦為所緣的緣故。‘於四漸增各具一’，是說法智和苦智已經計數完畢，其後隨智、集智、滅智和道智等都應計數，因此說’於四’等。 于道法智等具七智，即具世俗智、法智、隨智及苦等四智。于道隨智亦具彼等，因為隨智和道智已先計數完畢。 若是離貪者則於一切，是說在見道十五剎那中，更具世間他心智。如此則無漏第一剎那具世俗智和他心智二種，第二具四種，如是一切應廣說。道隨智亦具無漏他心智，因為此時獲得不還果所攝他心智的階位，因為道隨智是修道，且是離貪的緣故。 又問在何階位獲得幾種智？又問，所謂’獲得’是什麼？即是說修習獲得和得到功德，也就是善法熟習和具足功德，其性相將會解說。 如何說已生者獲得未來？且說，若生苦法忍時，即獲得未來同類四種忍。若生苦法智時，亦獲得未來同類四種智。若生苦隨忍時，亦獲得未來同類智，而非不同類及緣其他諦者，如是應遍於一切。 于修道則獲得智的不同品類，因此之故。為何說見道中唯獲得同類智，而不如修道中獲得同品和異品智？諸忍于修道中不存在，故未說忍而僅觀察諸智。 所說’因未獲諸種類’，意為未獲得同品因的意思。如何說無常、苦、空、無我四種互為同品？因為為忍等所攝，且所緣無別故。 其中，若生苦法忍時，即獲得其種類及其四種行相的種類，于苦法智亦應如是說。

།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། ཀུན་ འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་སྐལ་ བ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པས་དེ་སྐྱེས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཟུང་གི་ཐམས་ཅད་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་འཐོབ་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དག་གི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པས་དོན་བྱས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་མི་འཐོབ་པོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་ བ་ན་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི་གང་གིས་ན་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་ འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་སོ།།ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ལ་རང་ གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྙེད་ཟིན་པ་ནི་བརྒྱའི་ཆ་ཡང་མངོན་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་སྤོངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེའོ། །གང་ཞིག་མ་སྤངས་ཤེ་ན། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ཡིན་ལ།ལམ་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ན་རིགས་མང་པོའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ མངོན་དུ་འགྱུར་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་མི་འཐོབ་ པོ་ཞེས་ཟེར་བའོ།

如是見到苦時，唯得苦等行相，而不得緣集諦的法智等，因為種類不同及所緣不同。 複次，若現前無常等行相中的一種行相時，獲得余行相的種性，此有何因？由所緣相同而有相似的機緣。 此中，若生起苦法智忍，彼即住於一切的平等機緣因性，由彼生起而得一切種性，如是于余亦當說。 于修道中，由現前一切相似機緣及不相似機緣的智及其行相，而得一切平等機緣因，故於彼將得殊勝智行相的未來。 於三隨中亦有世俗，此中當取殊勝世俗智，非一切。 於法智中則無，因未完全現證諸諦故。彼于現證諸諦后得，而於法智中無完全現證諸諦，如是於色無色界所證的苦集滅法智中，不現證苦集滅，因未辦所作故，於法智中不得。 道諦者，因先前未以世間道現證故。即于無始輪迴中，先前以世間道現證苦集滅，以遍知、斷除、現前的方式而現證，然以世俗智于道諦等行相中不現證，由此現證究竟而得未來相似。 言’未完全現證故’是指道。一切道無人能修，不能修他相續中所有，自相續中所有已得者亦不能現前百分之一。 爾時集亦非斷一切，即于隨集智時。何者未斷？謂見滅道所斷諸煩惱，故如於隨道智時，于隨集智時亦不從現證究竟而生。 言’彼諦見所斷’即是集諦見所斷的意思。 由種性眾多故者，種性是具有殊勝功能的相續，此道中由聲聞等種性差別而有眾多種性，故種性眾多。由聲聞種性等差別，一切道皆不能修，即不能現前的意思，若任一現前，由任一無分別而得滅故。 言’是見道眷屬故’者，世俗智是見道眷屬，隨道智是修道，故於彼不得。

།འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་རམ། ལམ་གཉི་གའི་འཁོར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་རྟེན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་ཁོ་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་ན་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དེ། དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་དག་ཀྱང་དེའི་གོང་རོལ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ཐོབ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བར་སྔར་མ་རྙེད་པ་ལས་བདེན་པ་གསུམ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་རྙེད་པས་མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྙེད་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་མི་བྱེད། འོན་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་རྙེད་དེ་མི་རྙེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེར་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཚེ་རྙེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེ་བོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའི་སྒྲ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ། སྔར་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་སྟེ། སྔར་སུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ ཉིད་མ་བསྟན་པས་སྟོན་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་ཀྱི། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལངས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཞན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བདེན་པས་མ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཐོབ་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པ་དེ་རྙེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། རིགས་རྙེད་ན་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རིགས་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་ན་རྟེན་དེས་སྐྱེད་པ་དེ་ཡང་རྙེད པར་འགྱུར་རོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་དེ་མི་འདོད་དེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེའོ། །ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པ་ཡིན་ན་ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་སྟེ།ས་བདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ མཐོང་བའི་ལམ་བསྡུའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ས་གསུམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།

由於這是應當證成的緣故，所說’不是能知’僅是見道的眷屬，而不是修道的眷屬或二道的眷屬，這是應當證成的。 關於’它是不生法’，為什麼呢？因為它的所依是不生法的緣故。它唯有通過信隨行和法隨行的所依才可能現前，在見道之上沒有它們生起的機會，因為信隨行和法隨行的所依在那之前就是不生法的緣故，所以它是不生法。 所說’如何是得’是考慮到’如果不現前的話’。所說’從未得而得’是指在無始輪迴中從先前未得而在現證三諦后得到，故稱從未得而得。 詳細闡述’如何是得’：若得到生起的能力，怎麼會不現前？若不現前，又怎麼是得到？考慮到這不就是未得。 所說’從獲得的角度’是因為在那個階段生起它的獲得，所以那時說是得到，而不是說’生起’。 所說’因為得到所以得到’是因為得到和獲得的詞義沒有差別。 所說’這種教說是前所未有的形式’是因為離於正理或因為先前未聞而前所未有，因為先前無人為確定這個而教說這個，所以是前所未有的教說形式。 所說’以出世間道的力量’是從力量的角度獲得世俗智，而不是從現前的角度，因為是出定時現前的緣故。 所說’極為殊勝’是指比其他世間的世俗智，其他是由於見諦者所見的諦所未緣的緣故而殊勝，因為是觀察分別，所以極為殊勝。 若問’無有獲得如何得到那個未來’，為此廣說’即彼即是得到’。 所說’得種性則得從種性所生’是考慮到如同得到具有獲得一樣。種性是能生起它的因。從彼所生是從種性所生。 將如是宣說：若得到能現前生起的所依，則也將得到由該所依所生。 毗婆沙師們不承許這個，認為：它是見道所應得的，在修道中怎麼能現前？正因為如此，安立它為不生法。 若問’是否得到七地的世俗智’，若見道是第四禪地，則得到七地的世俗智。七地是欲界、未至定、四禪和殊勝禪。‘乃至’這個詞包含初禪、殊勝禪、第二禪和第三禪的見道。 若見道是初禪地，則得到未來的三地世俗智，即初禪地、未至定地和欲界地。

།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ས་པ་ཁོ་ན་ ཀླགས་ཏེ་ས་བཞི་པ་འཐོབ་པོ།།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཀླགས་ཏེ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ས་དྲུག་པ་ཐོབ་པོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་རོ། །འགོག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའམ། རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཡང་རུང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་འཐོབ་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་བདེན་རྣམ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཐོབ་པ་དེའི་ནི་དེ་རང་གི་བདེན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དམིགས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །འབད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་བཅུ་ དྲུག་པ་ལས་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ཤེས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་བརྩིའོ། །མ་འོངས་པ་དྲུག་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ།ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་བྲལ་བས་བདུན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ན་ཡང་དེའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་དེར་རོ། །རྣམ་པ་དགུ་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེར་ཐོབ་པ དེ་ནི་ཕྱིས་བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་དག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་ པ་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་པོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

如果是見道時殊勝禪定地的行者，則僅修習該地而獲得第四地。如果是見道時第二禪定地的行者，則修習第二禪定地而獲得第五地。如果是第三禪定地的行者，則獲得第六地。如果是第四禪定地的行者，則獲得第七地的世俗智未來分，從第四禪定地乃至欲界所行。 所謂滅盡邊際，無論是所緣念住還是自性念住，都是法念住，因為緣于滅盡，且是智慧的自性。 其餘是四念住，如何理解呢？若現證苦諦則獲得世俗智。所謂四念住即是身、受、心、法念住，因為緣於五蘊。 對於集諦也應如是說。所謂自諦行相，是指由現證何諦而獲得，則彼為自諦。現證苦諦所獲得的世俗智即是無常等行相。同樣，對於集諦和滅諦也應如是說。其所緣也是該諦本身等等，因為非其所緣者不可能成為其行相。行相即是執取所緣的形式。 所謂由加行而生，意思是非由生而得。四蘊和五蘊的自性是指，隨順欲界所行者因無色故是四蘊自性；色界所行者因有禪定律儀色故是五蘊。 有貪者十六中之六，是指預流果和一來果。兩種智是現在的，是指道智，即僅將道后得智計為二。獲得未來六智，是指預流果和一來果獲得六智，因此獲得彼等未來分，意思是獲得殊勝法的得。 離貪者七，是僅指十六剎那，于見道中即使離貪者也不獲得他心智，因為彼是由現證而區分，且彼時無其機會。因此，於一切無間道中也不獲得。修道中獲得七智，是指直至斷除第八品為止。不包括第九品，因為彼處所獲將在後面所說的’余得八’中解釋。 因此，除第九解脫道外，其他能離欲界貪的加行道等中，除他心智、盡智和無生智外，獲得七智。 若是世間者等，是說若聖者以世間道斷盡欲界所攝的修所斷，則其世俗智是現在的。

།ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ ཕྱིར་ཤེས་པ་བཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ ནི་མི་འཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ས་བདུན་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཅི་རིགས་པར་གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་ཏེ། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན རྫོབ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་དེ།ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་མི་གཡོ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅེ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ གནས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་འཐོབ་པའོ། །སློབ་པ་སྦྱང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་། །གཉི་གས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉི་གས རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཐོབ་བོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཉི་གས་ཀྱང་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྔར་བཤད་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་པོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བརྒྱད་འཐོབ་པོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དག་སྦྱོང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་འཐོབ་བོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དེར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།འདིར་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འདོད་དོ།

如果是以出世間而斷盡，因此說’從四智’，即從苦、集、滅、道法智中任何一個是現前的，因為有貪的修道唯一是以欲界苦等為所緣故。不得他心智，因為未離貪者無有此智故。‘勝七地’是說獲得七智。‘即彼等’是說法智、隨智、苦智、集智、滅智、道智、世俗智。雖然已離欲界貪，但不得他心智，因為在無間道中遮止故。 若是世間修道，關於修道有二種：世間和出世間。其中，於七地離貪等相應時，若是世間修道則是現前世俗智。若是出世間，則’四隨智’是指于苦、集、滅、道隨智中任一，因為不可能同時現證一切故。‘從二法智’是指緣滅和道二者，即如’于滅道法智’等方式。 ‘非有頂對治故’是說世俗智無有頂對治，因為無有上地近分道，而不動心解脫也是由有頂對治所分別。應知彼處是第七盡智。又為何于彼不得無生智呢？住于無間道者非不動法性，彼是時解脫者。于第九解脫道生起無生智，而非於無間道。 若不得世俗智，如何得他心智？他心智是由解脫道所攝及無漏故而得。有學修習等一切皆生起。‘二者皆得世俗智’是說有貪者和離貪者二者皆于解脫道得。‘于加行道即彼’是說有貪和離貪二者于修習根的加行道中，不僅如前所說得法智、隨智等，也得世俗智。如是，離貪者于加行道得七智，有貪者得八智。 ‘因離見道故’是說若修習諸根，得預流等任一果位所攝之有為果利根，此如見道。如彼處於無間道不得世俗智，如是此處於無間道亦不得世俗智。‘非對治故’是說他心智以神通為自性，由解脫道所攝故非對治，此處是說斷對治。

།དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་སྦྱོང་བ་ན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་རུང་མ་བྲལ་ཡང་ རུང་བས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་དྲུག་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་།ལམ་ཤེས་པ་དྲུག་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་མི་འཐོབ་པོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་དགུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ ཤེས་པ་དགུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞིག་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་འཕོ་བ་དེའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྣན་ཏེ་བཅུ་འཐོབ་པོ།།བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་པའི་ལྷག་མ་ནི་བཤད་པ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དགུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་པོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དག་ གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་ཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམ་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལྷག་མ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་བཅུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བཤད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པས་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པའི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཤེས་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་ བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སྤེལ་མར་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ་དགུ་འམ་བཅུ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པས་འཐོབ་སྟེ།དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འཐོབ་པོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྣན་ཏེ་བཅུ་འཐོབ་པོ། །བརྒྱད་དམ་དགུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་དགུའམ་བཅུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ སྨོས་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

關於’如是乃至有頂勝處’這句話，就像在修習根本定時，未離貪者獲得解脫道，以及無論是否離貪都在無間道中獲得六種智慧那樣，同樣地，在有頂離貪的無間道中也唯獨獲得法智、類智、苦智、集智、滅智和道智這六種智慧。 不獲得他心智，因為在無間道中被遮止的緣故。也不獲得世俗智，因為它不是有頂的對治。在無間道中也不獲得盡智和無生智。 關於’盡智有九’這句話，時解脫者在盡智時獲得九種智慧，因為可能會退失，所以不包括無生智。由於將獲得一切有漏功德，所以也獲得世俗智。 若時解脫者轉為不動性，則在其最後解脫道中加上無生智而獲得十智。 關於’其餘所說獲得八智’這句話，其餘所說是指未說明的部分。其餘是指什麼呢？即是指離欲界貪的第九解脫道。 為什麼呢？因為經中說’其上有貪者，修道獲七智’，所以第九解脫道是其餘部分。 同樣，離七地貪、修習神通以及間雜修習的解脫道也是其餘部分。為什麼呢？因為經中說’七地勝、神通及，獲不動與間雜修，無間道等’。 同樣，證得不動性的前八解脫道也是其餘部分。這從何得知？因為經中說’在其最後解脫道中獲得十智’，所以證得不動性的前八解脫道是其餘部分。 一切離貪加行道和勝進道都是其餘部分，因為未說明的緣故。經中廣說’以獲得未來八智而獲得’。 關於’有學是如此’這句話，是指什麼呢？是指除了盡智和無生智外，獲得其他八智。 無學在修習神通等加行道、解脫道和勝進道中，‘等’字包含間雜修習等。在修證神通、間雜修習的加行道、解脫道和勝進道中，時解脫者獲得除無生智外的九智，不動法者加上無生智而獲得十智。 關於’獲得八或九智’這句話，時解脫者除了他心智和無生智外獲得八智，不動法者除了他心智外獲得九智，因為他心智在一切無間道中都被遮止。 由於經中未加區分地說’在神通解脫道中獲得九或十智’，這樣會導致在天眼通和天耳通的兩種解脫道中也有此過失，因此詳細說明’兩種神通解脫道’。

།མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པའི་འཐོབ་པ་མེད་དེ། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་བོ། །ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་དེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ནི། སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་མ་འོངས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་མེད་པས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་འཐོབ་པོ།།གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཡིན་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ འཐོབ་པ་གཞན་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའི་འདོད་པ་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལས་གཞན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

由於天眼通和天耳通是無記性的，因此它們的解脫道也是無記性的，而對於無記法是沒有未來得的，因為經中說’無記得俱生’。 所說的’凡夫’等詳細內容是：在欲界離貪和前三禪離貪的最後解脫道上，獲得未來世俗智和他心智。 為什麼不說第四禪離貪呢？因為那屬於空無邊處所攝，而無色界中沒有他心智，因為他心智是依靠色法而修成的，且屬於禪定地。 關於’屬於禪定地的加行和神通’等內容：在加行道、三種神通的解脫道、以及無量等功德的修證中，即加行和三種神通的解脫道，以及無量等功德的修證，在這些屬於禪定地的過程中，獲得未來世俗智和他心智。 為什麼說’屬於禪定地’？因為他心智不存在於近分地中。 這樣表明：在離初禪貪時，如果是初禪的加行，則獲得世俗智和他心智；如果是第二禪近分的加行，則只獲得世俗智。直到離第三禪貪也是如此理解。 在離第四禪貪時，如果是第四禪本身的加行，則獲得世俗智和他心智；如果是更上地的近分，則只獲得世俗智。在三種神通的解脫道中也只獲得這兩種智。 什麼是三種神通？即神足通、宿命隨念智、心差別智。 為什麼說’等’字？是爲了表明：在解脫、勝處、遍處等功德的修證中，凡是屬於禪定地的解脫道，都能獲得未來世俗智和他心智，因為他心智是由根本定所攝。 所說的’除了順抉擇分’是指：雖然也有屬於禪定地的順抉擇分，但在這些過程中不獲得他心智，因為它們是見道的眷屬，而且在見道中已遮止了他心智。 關於’在其他獲得前所未有之道時’是指：除了凡夫的欲界和前三禪離貪的最後解脫道，以及禪定地的加行和三種神通的解脫道等之外的其他加行、無間道和解脫道所攝的內容。

།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་བར་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཀྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བར་ ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ལམ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལའོ། །ལམ་ས་གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ས་ འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ས་དེ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་འཐོབ་ནི་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དང་པོར་ས་གང་འཐོབ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་འཐོབ་པོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་ དང་འདྲ་སྟེ།དེར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་དང་། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་འཐོབ་པོ། །གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་ངོ་། །དེའི་ས་པ་དང་ས་འོག་མའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ས་གང་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ལམ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ས་པ་དང་།འོག་མ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཐོབ་པ་བཞིན་ནམ། དཔེར་ན། གང་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྙེད་པ་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ དག་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་པོས་ནི་དེའི་ས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ ལ།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ཐོས་པ་དང་ བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ས་ཐམས་ཅད་པ་དག་འཐོབ་པོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

那麼這是什麼呢？從欲界離貪的無間道和解脫道八種，同樣從第三禪、第四禪離貪的無間道和解脫道，以及上地近分的加行道，從三無色界離貪，在這些道中唯獲得世俗智，而不得他心智，因為在近分、無間道和無色界中已遮止他心智。 又’於何道中’等廣說，是指現證世間和出世間道。‘何地’是指未至定等地。‘最初得地’是指以離貪方式獲得初禪等，獲得彼地的未來世俗智。 如何呢？若依未至定以世間道離欲界貪而得初禪，則得未至定地和初禪地的世俗智。同樣，若依第二禪近分最初得地，則得第二禪地和其近分地的世俗智。乃至有頂亦復如是，于彼亦得有頂地和其近分地的世俗智。 ‘為離何貪’是指爲了從何地離貪。‘所得’是指所獲得的道。‘有二種’是指世間和出世間。‘加行道等’是指四種道。得彼地及下地的無漏智。 如何呢？例如，爲了從識無邊處離貪，現前修習無所有處近分所攝的世間道，或現前修習識無邊處的無漏道時，爲了從識無邊處自地離貪而現前修習彼道，以及獲得無所有處地，得彼地及下至未至定地的功德，如同從欲界離貪得初禪者，得初禪地和未至定所攝的功德一樣。 如是乃至從有頂離貪，將獲得一切地的無漏功德。第一個’又’字表明不僅是彼地，還得其他地。第二個’又’字表明不僅是出世間，還有世間。 關於’盡智中有漏亦’，‘亦’字表示無漏亦然。獲得阿羅漢果時，得到聞所成、思所成、修所成，以及不凈觀、入出息念等一切地的功德。‘等’字包含勝處、遍處等。

།སྤྲོག་མ་ཐག་པ་བཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་དཔེར་ན་སྤྲོག་མ་ཐག་པ་གཞུངས་ཏེ་བཅིངས་པ་ཐག་པ་བཅད་དེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྤྲོག་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སློབ་ པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ།ཆེར་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱིན་པ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པའོ། །རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷག་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་འབུལ་བ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་ན་ཡུལ་རྣམས་འབུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་ པ་འབུལ་གྱིས་བསུ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡུལ་ལས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འོངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཇི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་ བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མ་འོངས་པ་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་རྙེད་ཟིན་པ་མི་འཐོབ་པོ། །གང་ཞིག་རྙེད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཡང་རྙེད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ། །གང་སྔོན་མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པ་དེ་འཐོབ་པོ། །འཁོར་བར་མ་འདྲིས་པར་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ན།དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཐོབ་སྟེ། འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྙེད་པའི་ལམ་ནི་འབད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྙེད་པའི་ལམ་ནི་འབད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེས་འཕངས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་འཐོབ་ ཀྱི།སྔོན་རྙེད་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྒོམས་ཤིང་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚར་ཅིག་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་པོ། །འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་གྲངས་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྙེད་པའི་འཐོབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་རུང་བ་གོམས་པས་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་རུང་བ་འཐོབ་པའོ།།རྙེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་རྙེད་པའི་ཐོབ་པའོ། །བསྟེན་པའི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །བསྟེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་བསྟེན་པའི་ཐོབ་པའོ། །གཉེན་པོའི་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་ལམ་སྟེ།གཉེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་རྟོགས་པ་ལས་ལུས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ ལུས་བསྒོམ་པ་དང་སེམས་བསྒོམ་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་ནི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ལུས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐག་བསྲིང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པའོ།

關於’斷除繩索’的廣說，就像繩索被繫緊后切斷而得到解脫一樣。同樣地，與繩索性質相似的第九無間道金剛喻定，切斷煩惱的得，從而獲得所說的功德，如不凈觀等無學相續中所具有的功德，從獲得的角度來說就像得到解脫一樣。這就是所謂’極為修習者獲得’的意思。 ‘如得解脫’是因為解脫是有情的法性，所以是比喻說法。 關於’在自心中獲得大王位’，殊勝的王位就是大王位。其本質就是大王位性。在自心中獲得大王位，是指在自心中獲得大王位性，因為獲得了對自心的自在。 關於’為一切善法的獲得所迎接’，是指這樣的瑜伽士被不凈觀等功德一切善法的獲得如同供養般迎接，就像獲得大王位時諸地方進貢一樣，以衣服裝飾等供品來迎接。 關於’諸地方’的說明，是以地方表示地方，如此說明說話者和一切地方都來了。 關於’所獲得的’，禪定等現前，是否都獲得未來得呢？這是不存在的。已經獲得的不再獲得。已獲得後退失而再獲得的也不獲得。從未獲得而獲得的才獲得。在輪迴中未曾熟悉的無漏法及與之相應的法，若現前，則獲得與之相似的殊勝未來得，因為是通過努力而現前的。 如是所獲得的道是通過努力現前，由此所引發的力量具足，因此獲得未來得。先前所獲得的無需努力即可現前，因為已經修習獲得。因為沒有新奇歡喜，且極易現前，所以不獲得未來得。 獲得有四種，列舉數目是爲了確定。 ‘獲得之得’是指通過熟習任何功德而獲得任何功德。因為獲得本身就是得，所以稱為獲得之得。 關於’依止之得’，依止是指現前已獲得的法。因為依止本身就是得，所以稱為依止之得。 關於’對治之得’，對治是指道，因為對治本身就是得，所以稱為對治之得。這是如同通過了知身等的身等對治而稱為身修等，同樣其他有漏法也是如此。 如此，身修、心修、戒修稱為比丘。怎樣是身修呢？如經中廣說：‘身離貪慾、離渴愛、離修習’。有些人說身的對治是從第四禪離貪的。其他人說是斷除色貪的無間道。 關於’遠離之得’，因為遠離本身就是得，所以稱為遠離之得。

།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ གཅོད་པ་སྟེ།ཐག་བསྲིང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའི་འཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉི་གའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ནི་ཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་གཉིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཕྱི་མ་གཉིས་སོ།།སྡོམ་པའི་འཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་འཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡོམ་པ་ཉིད་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་འཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་ བསྲིང་བ་སྟེ།འདི་སྐད་དུ། ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སོ་དང་། སེན་མོ་དང་། རྡུལ་དང་། དྲི་མ་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་རུས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩ་དང་། མཁལ་མ་དང་། མཆིན་པ་དང་། གློ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། ཕོ་བ་དང་། ལོང་ཀ་དང་ལྒོང་པ་དང་། བཤང་བ་དང་། མཆི་མ་ དང་།རྔུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། རྐང་དང་། ཆུ་སེར་དང་། གཞུངས་པ་དང་། ཚིལ་དང་། བད་ཀན་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། ཀླད་པ་དང་། ཀླད་རྒྱས་དང་། གཅིན་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །དེ་ལ་དབང་ པོ་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་གྲུབ་ན།རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པར་གྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ འགལ་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པས་སོ། །གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་བཤད་དེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདྲེས་པ་ནི་འདུས་པའོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་འདྲེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཟླ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ལ་མ་འདྲེས་ པའི་གང་ཟག་གིས་ཡིན་པས་ན་མ་འདྲེས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་འདྲེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་གང་དག་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའོ། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ དགེ་སློང་དག་གནས་ནི་གནས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

這是斷除煩惱的獲得，即所謂的遠離之意。未來諸法的一種，即所謂的得獲。現在諸法的兩種，即所謂的得獲和隨得。如是廣說，因為得獲和隨得無差別而說，是有漏無漏諸善有為法的。對治和遠離的獲得二者，因為無差別而說，是有漏煩惱和非煩惱諸法的，因此如是有漏善法的獲得有四種：因為是善有為法故有前二種，因為是有漏故有後二種。因此如是彼等有四種獲得。無漏諸法有二種，即前二種。煩惱和無記諸法有二種，即后二種。 關於律儀獲得和毀壞獲得，律儀即是獲得，故稱律儀獲得，即是根律儀念和正知自性。此六根極調伏、極隱藏、極守護、極攝持、極修習，於後世將成熟為安樂，如是而說。毀壞即是獲得，故稱毀壞獲得。即是遠離緣身煩惱，如是說道：‘此身有發、毛、齒、爪、塵垢、皮、肉、骨、筋、脈、腎、肝、肺、腸、胃、膀胱、大便、淚、汗、唾、涕、膿、血、腦、腦膜、小便’等。 這些按次第包含在對治和遠離獲得之中。其中根律儀獲得是念和正知自性，故成立為對治獲得，那麼毀壞獲得如何成立為遠離獲得呢？如是彼是緣身煩惱遠離之相。彼亦不違為對治獲得，因為以智慧毀壞身故。所說一切補特伽羅，即聲聞、獨覺、正等覺於盡智剎那獲得功德，因說’盡智亦有漏’故。 關於十力等廣說，力等乃至大悲，彼等稱為十八不共法。關於不共，共即和合，不共即無和合，意為無伴。此等因為是不共補特伽羅所有故稱不共，因此應說唯屬彼非他者為不共。關於’知處非處十’，處非處智力是什麼呢？比丘們，如實善知處為處。

།གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ནུས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པ་དེ་ ལ་འདི་ནི་གནོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བསྟན་པས་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་གཉི་ག་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། གནས་མཁྱེན་པས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པར་སྟོན་ལ། གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དགག་པར་སྟོན་པས་གཉི་ག་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །འདུས་མ་ བྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཆར་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་ལྟར་བྱས་ན་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན པ་དང་།ཉུང་བ་དང་མང་བ་ཉིད་དང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་ གཏོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་སོགས་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། མོས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་པ་དང་སྟེ་དེ་དག་ལའོ། ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ནི་བཞིའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཐོབ་པ་དང ཐབས་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་།རོ་མྱང་བ་དང་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དག་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ།འདི་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ།