d4091阿毗達磨俱舍論釋·契經相應僧祥c3.5s dz｜d4091阿毗達磨俱舍論釋·契經相應僧祥c3.5s dz（續3）

又有具有表色和無表色，以及非具有表色和無表色四句分別。其中首先，處於中間位置的人由於心力微弱，具有表色和無表色。若有人既不住于律儀又不住于不律儀，由於心力微弱而行善或不善，則僅具有表色而無無表色，更何況是無記法。但不包括由物質產生的福德業道。 捨棄表色和未生起表色的聖者具有無表色。某聖者轉生他世后尚未生起表色或表色已經退失，則僅具有無表色而無表色。 已經說明了住于律儀、不律儀和處於中間位置者，以及具有律儀和不律儀的安立。 又問如何獲得這些律儀？由禪定所生者以禪定地獲得。當獲得第二禪定有漏的根本定或近分定時，也獲得禪定律儀，因為是同時生起的緣故。無漏律儀則由聖者以該禪定地的無漏定獲得。其中無漏律儀存在於六種禪定中，即四禪、未至定和殊勝禪定，這將在後面詳細說明。 別解脫律儀是從他人的表色等獲得。若此人對他人作表示，且他人也對此人作表示，則從他人的表示獲得，這是從僧團或個人獲得。從僧團獲得的是比丘、比丘尼和式叉摩那的律儀。其他律儀則從個人獲得。‘等’字表示自然獲得等是指佛陀和獨覺等。 又問受持別解脫律儀時應受持多長時間？終身和一日一夜受持律儀。七眾別解脫律儀是終身受持。近住律儀則是一日一夜，這是確定的。 現在問不律儀的時間是什麼？不律儀沒有一日一夜的。從終身受持惡業而生起不律儀，不像近住戒那樣有一日一夜的。為什麼？因為如此受持是不存在的。因為沒有人像近住戒那樣發願說’愿我一日一夜成為不律儀’，因為這是低劣的行為。 又問受持近住戒一日一夜時應如何受持？以低坐說話受持，清晨從他人受持，具足近住支分，不裝飾直至夜晚未盡。應低坐或蹲坐或跪坐，雙手合掌于胸前，生病者除外。在授戒師未說話之前不應先說話，也不應閉口不語。因為是一日一夜的律儀，‘清晨’是指太陽升起時。應從他人受持而非自己，因為依賴他人則即使有緣由也不會違犯。具足支分是指應完整受持八支，不應不完整。不裝飾是指除了必要的裝飾之外。

།མཚན་མོ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉི་མ་ཤར་གྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་མནོས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡན་ལག་བག་ ཡོད་པའི།།ཡན་ལག་བརྟུལ་ཞུགས་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་གཅིག་དེ་བཞིན་གསུམ་རིམ་བཞིན། །རེ་ཞིག་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའི་བར་དུ་བཞི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཆང་འཐུང་བ་སྤོང་བ་གཅིག་པུ་ནི་བག་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ ནོ།།ཡན་ལག་གསུམ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཅི་བག་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་དག་མ་མནོས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་དྲན་ཉམས་རྒྱགས་འགྱུར་རོ། །ཆང་འཐུངས་པས་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པའི་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།མལ་སྟན་མཐོན་པོ་དང་། མལ་སྟན་ཆེན་པོ་དང་། གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་ནི་དྲེགས་པར་འགྱུར་ལ་དྲེགས་པ་གྱུར་ནས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཡང་ཐག་མི་རིང་བར་འགྱུར་རོ། །དུས་སུ་ཟ་ཞིང་ཟས་ནར་མའི་དུས་ཡོངས་སུ་ སྤངས་པ་ལས་ནི་སྨྱུང་བའི་དྲན་པ་དང་།ཡིད་བྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་ན་གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་ཅི་བསྙེན་གནས་འདི་དགེ་བསྙེན་འབའ་ཞིག་གི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་ལའང་བསྙེན་གནས་ཡོད་མོད་ཀྱི། །སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བར་མིན་ནོ། ། དགེ་བསྙེན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཉིན་ཞག་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་སྟེ། བསྙེན་གནས་ནོད་ན་དེ་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་དགེ་བསྙེན་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་པ རྣམས་ན་རེ་ནི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཆེ་རྣམས་ན་རེ་སྡོམ་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཡང་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་མིང་ཆེན་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ། སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་ཕར་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་ཕར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལས། དགེ་བསྙེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ལས། སྡོམ་པ། དགེ་བསྙེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདིའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་ཕར་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་ནའོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་སྟེ།བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་བརྡས་སྤྲད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས། སྨྲ་བ་དགེ་སློང་བཞིན། ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་ཀྱང་། བརྡས་སྤྲད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་ཡང་ བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ནོད་དུ་གཞུག་པ་ལྟར་དགེ་བསྙེན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སྡོམ་པ་མེད་པར་དགེ་བསྙེན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བསྡམས་ན་ནི། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་ལ་སོགས་ཅི་ལྟར། །གལ་ཏེ་དགེ་བསྙེན་ཐམས་ཅད་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་ པ་ཡིན་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། གང་ཕྱིར་དེ་སྲུང་བ་ལས་གསུངས། །གང་ཞིག་བསླབ་པའི་ གཞི་གང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི།སྤྱོད་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་ནི་འདྲའོ།

直到夜晚結束，即直到太陽升起為止。若不如此受持，僅成為善行而已，並非近住戒。 若問為何受持八支？如是：戒律支、不放逸支、禁行支，四一如是三依次。 暫時言之，從不妄語直至四者，是為斷除本性罪過的戒律支。 唯一不飲酒，是不放逸支。 三支是為斷除遮罪的禁行支。 若問不受持不放逸支和禁行支將如何？其念失壞而傲慢。 飲酒則失去應作不應作之正念。 使用高廣大床及歌舞等，則生傲慢，生傲慢后，破戒亦不遠矣。 若於時食並斷除非時食，則能生起齋戒念及厭離心，若無此則二者皆無。 複次，此近住戒是否僅屬優婆塞？抑或他人亦可？雖他人亦有近住戒，然未皈依者則無。 非優婆塞者若於當日皈依佛法僧后受近住戒，則能生起近住戒律，否則不能。 若問是否僅以皈依便成為優婆塞？印度諸人說成為。 迦濕彌羅諸人說無戒則不成。 又經中如是說：‘大名，若在家白衣男子具男相者，皈依佛、皈依法、皈依僧，並口說請以優婆塞身攝受我，僅以此便成為優婆塞。’ 此中無相違，因為從此生起之時，承認為優婆塞，戒律，僅以承認為優婆塞，此人的優婆塞戒亦得生起，即在其說’請以優婆塞身攝受我’而承認之時。 此後說’斷除殺生’即是斷除殺生等之意，因為省略了中間語詞。 雖得戒律，為令了知而說學處，如比丘所說。 如同比丘與沙門雖已得戒，為令了知而說’汝之戒律是此此’而令受學處，優婆塞亦復如是，故說無戒而有優婆塞實不應理。 若問若皆攝受，一分行等如何？若一切優婆塞皆住于優婆塞戒，世尊說一分行、少分行、多分行、圓滿行優婆塞，如何解釋？ 此亦無違，因說彼依守護。隨守護何學處，即說為行，然皆同住于戒律。

།སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཆུང་ལ་སོགས་ཉིད་ཡིན་ཇི་བཞིན། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་ལས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་དགྲ་ བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་སྲིད་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་ཆེན་པོ་སྲིད་དོ། །ཡང་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན། འདིའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། །མི་སློབ་པ་དང་གཉི་ ག་དང་།།མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་གང་། །དེ་ཡི་སྐྱབས་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོ་གང་དག་གིས་དེའི་ལུས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ཐོབ་པས་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་ཕྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །གང་ཞིག་ཆོས ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་གཞན་དག་ཏུ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ བསླབ་པའི་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་ལ།དགེ་བསྙེན་ལ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་བསླབ་པའི་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ལོག་གཡེམ་རབ་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །སླ་ཕྱིར་མི་བྱ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་གཞན་དག་གི་ཆུང་མ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་བ་ དང་།།ངན་སོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ལྟར། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའམ། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དག་གིས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་སྲུང་བར་སླའི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྲུང་བར་དཀའ་བས་སྲུང་མི་ནུས་པའམ། འཕགས་པ་ཚེ་རབས་ གཞན་དག་ཏུ་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་ལ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་ཐོབ་པས་ན།དགེ་བསྙེན་ལ་ཡང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ཞེས་མ་སྨོས་ལ། དེ་སྤོང་བ་འགའ་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སློབ་པ་ཆེས་གཞན་དུ་གྱུར་ན། དགེ་བསྙེན་གྱི་ སྡོམ་པའི་ཡན་ལག་དག་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་།།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་བྱ་བར་མ་ངེས་པའི་སྡོམ་པའོ། །གང་ཞིག་དགེ་བསྙེན་པར་གྱུར་ནས་ཆུང་མ་ལེན་ན་དེ་དག་གིས་དེ་དག་ལ་ཡང་སྡོམ་པ་ཐོབ་བམ་མ་ཐོབ་ཅེ་ན་ཐོབ་པོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་དུ་ འོང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་སྡོམ་པ་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་བཞིན་སྡོམ་པ། །རྙེད་དེ་རྒྱུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་སྡོམ་པ་རྙེད་དེ། དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་ཤེ་ན། བདག་འདོད་པས་ལོག་པ་གཡེམ་པ་སྤོང་ངོ་ ཞེས་ཁས་བླངས་ཀྱི།བདག་གི་རྒྱུད་འདི་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མི་བྱའོ་ཞེས་ནི་མ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེའི་གཞི་ལས། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་ཡན་ལག་གི་སྡོམ་པ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་ཀྱི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ཆུང་མར་གྱུར་པ་ལ་སྡོམ་པ་ ཞིག་པ་མེད་དོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་འབའ་ཞིག་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་བསླབ་པའི་གཞིར་བྱས་ལ། ཕྲ་མ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། བསྲུང་བར་སླ་བའི་ ཕྱིར་བ་དང་།མི་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

一切戒律也都如同小等那樣，小、中、大是依據正受心的力量而定，如此解釋的話，阿羅漢也可能有小的別解脫戒，凡夫也可能有大的別解脫戒。 又若有人皈依佛法僧，此人的皈依是什麼呢？佛僧所成之法，無學及二者，涅槃皈依者，彼之皈依有三種。若有人皈依佛，即是皈依成佛之無學法，因為是以主要的法使其身體稱為佛。色身在前後也無差別的緣故。 若有人皈依僧，即是皈依成僧之有學無學法，因為獲得此法的八種補特伽羅不能分開，故成為不可分。若有人皈依法，即是皈依擇滅涅槃，因為自他相續的煩惱和痛苦寂滅的特徵是一致的緣故。 又為何在其他戒中是將斷除不凈行立為學處，而在近事戒中是將斷除欲邪淫立為學處呢？因為邪淫極為可恥，且易於持守，以及獲得不作。欲邪淫因為是污辱他人妻子且是惡趣之因，故在世間極為可恥，而不凈行則不如此。 在家人容易守持斷除欲邪淫，而難以守持斷除不凈行。聖者在其他生中也不行非法，故在不作戒中獲得斷除欲邪淫，因此對近事戒也不說斷除不凈行，而是將斷除某些行為立為學處。若學處大不相同，近事戒的支分就會變成非戒。不作即是不確定應作之戒。 若有人成為近事後娶妻，他們對妻子是得戒還是未得戒呢？是得戒。若不如此，就會成為獲得片面之戒。 如何不會破戒呢？因為如所受持般得戒，而非從因。如他們所受持那樣得到戒律，他們是如何受持的呢？說’我斷除欲邪淫’，而未說’我於此相續中不行不凈行’。 因此，他們僅從此基礎獲得斷除欲邪淫支分的戒，而非不凈行，所以對成為妻子者無有破戒。 又為何僅將斷除妄語作為近事戒的學處，而不包括斷除離間語等呢？是由於前述三個原因：因為妄語極為可恥，且易於持守，以及獲得不作。

།བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ལས། །བརྫུན་ཡང་ཟླ་ལ་སྨྲ་བ་ཡི། །བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདས་པ་ལ་དྲིས་པ་དང་། བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཞར་ལ་བརྫུན་སྨྲ་བ། འདི་ཉེས་པར་གནས་པ་ལ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདས་པར་བྱས་ཀྱང་། བདག་ཉིད་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འདིའི་བསླབ་པའི་གཞིར་མ་བཞག་ཅེ་ན། གཞག་སྟེ། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །ཆང་ཉིད། ཅིའི་ཕྱིར་ཆང་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ་ གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གཞན་ནི་སྲུང་བའི་ཕྱིར། ཆང་འཐུང་ན་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་དག་མི་སྲུང་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་འབའ་ཞིག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་གི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་།ཇི་འདི་དག་ལས་གཅིག་འཐོབ་པ་དེ་ལས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་འཐོབ་པ་མ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་གཏོགས་ཐམས་ཅད་གཉི་ག་དང་། །ད་ལྟར་གྱི་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འདོད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་། མཇུག་ལས་སོ། །གཉི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་དུ་ཐ་སྙད་བཏགས་ པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འབའ་ཞིག་ལས་འཐོབ་ཀྱི།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་ནི་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ཟག་མེད་སྡོམ་གཉིས་ནི། །དངོས་དང་དུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །བསམ་གཏན་ དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ནི་དངོས་ཀྱི་ལམ་འབའ་ཞིག་ལས་འཐོབ་ཀྱི། སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དུས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཀྱང་འཐོབ་ བོ།།ཡང་ཅི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་བམ། འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དེ། རེ་ཞིག་ངེས་པར་འཐོབ་པ་ནི། །སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས། །ཡན་ ལག་རྒྱུ་ལས་དབྱེ་བ་ཡོད།།སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་པ་ཉིད་དེ། འགའ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ནི་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བཞི་ལས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ རྣམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་གི་སྟེ། རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་དག་ཏུ་འདོད་པ་ ནའོ།།གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་རྒྱུ་དག་ཏུ་འདོད་པ་ནའོ། །གང་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་རྒྱུས་མིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ལས་ ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་སྟེ།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཚང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ལས་འཐོབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འཐོབ་པ་ནི་མ་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།སྡོམ་པ་མིན་པའི་སྡོམ་པའམ། །ཁས་ལེན་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་གསོད་པར་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་སོ། །དེའི་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་ཀྱང་འཚོ་བ་ འདིས་འཚོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ལས་སོ།།ལྷག་མའི་རྣམ་རིག་མི་འཐོབ་པ། །ཞིང་དང་ལེན་དང་གུས་བྱེད་པས། །ལྷག་མ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྡོམ་པའང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

從一切學處中超越出來的，對月亮也說妄語。對於超越一切學處的詢問，我沒有做過這樣的事情而說妄語。這將成為過失所在，因此稱為斷除妄語，即使如何超越，自己也將成為執著。 又為何不將制定的罪過作為此學處的基礎呢？已經制定，制定的罪過，即是飲酒。為何只是飲酒而不是其他呢？其他是爲了守護，若飲酒則將不能守護其他支分，因此唯獨以此建立學處的基礎，而不是其他。 別解脫、禪定和無漏三種律儀，難道獲得其中之一就能獲得其餘的嗎？答：不是。為什麼呢？欲界所攝一切兩者，以及現在業而獲得。欲界所攝即是別解脫律儀。一切是指加行、正行和後行。兩者是指有情和非有情，以及本性的罪過。 因為依有情而假立名言，所以僅從現在的蘊界處獲得，而不是從過去和未來獲得，因為那些不計為有情。禪定無漏二律儀，從正行和一切時獲得。禪定和無漏兩種律儀僅從正行道獲得，而不是從加行和後行獲得，更何況是制定的罪過。從一切時獲得，也從過去未來的蘊界處獲得。 又問：律儀和不律儀二者是從一切有情、一切支分、一切因獲得，還是有差別？答：有差別。首先確定獲得，律儀從一切有情，支分因有差別。律儀是從一切有情獲得，而不是從某些獲得。支分有差別，有些從一切獲得，如比丘律儀；有些從四處獲得，即其他的。業道是律儀的支分。 從因也有些是一切方面，有些是一個。首先什麼是一切呢？如果承許無貪、無嗔、無癡為因的話。什麼是一個呢？如果承許從小、中、大心為因的話。已說明從何獲得律儀。 不律儀一切和支分，不從因獲得。從一切有情和一切業道獲得，沒有具足不律儀的不律儀者。不是從一切因獲得，因為小心等不會同時生起。已說明從何獲得不律儀。 尚未說明如何獲得，因此當說：不律儀的律儀或從承許獲得。不律儀從兩種因獲得：具有其種性者從殺生的加行獲得；不具有其種性者從承許說’我們也要以此謀生’而獲得。 其餘分別不獲得，從田、受持和恭敬。其餘是什麼呢？即非律儀非不律儀。

།དེ་དག་གི་ཞིང་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འཐོབ་སྟེ། གང་དུ་ཀུན་ དགའི་ར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཞིང་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་ལས་སམ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་གྱི་བར་དུ་ཟན་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚེས་སམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ དམ་ཟླ་བ་གཅིག་ཅིང་ཡང་རྟག་ཏུ་མཆོད་སྟོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་དམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའམ།དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ལས་གུས་པར་བྱེད་པ་ལས་སོ། །སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ཇི་ལྟར་འཐོབ་པ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་སྡོམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོ་སོར་ཐར་བའི་འདུལ་གཏོང་བ། །བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དང་མཚན་འདས་ལས། །དེས་འདུལ་བར་བྱེད་པས་ན་འདུལ་ བ་སྟེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར། དེ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་གཏོང་སྟེ། མི་བརྡ་ཕྲད་པའི་དྲུང་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སླར་ཕུལ་བའམ། རིས་མཐུན་པ་བཏང་བའམ། མཚན་གཉིས་ ཅིག་ཅར་དུ་བྱུང་བའམ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས་སོ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དེ་དག་དང་མཚན་མོ་ཟད་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་བསྡུ་ན་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་གཏོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།ལུས་བོར་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། རྟེན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། གཞི་ཆད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་སྲིད་དུ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལས་སྨྲ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་ སྡོམ་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པ་ལས་སྡོམ་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་ཁ་ཆེ་རྣམས། །བྱུང་བ་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་འདོད། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ མེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་གཅིག་ཞིག་པས་སྡོམ་པ་ཟད་པར་གཏོང་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལྟུང་བ་གཞན་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་མེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་པས། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ ལ་ནོར་ཡང་བདོག་བུ་ལོན་ཡང་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ།།ལྟུང་བ་དེ་བཤགས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་ལོན་བཅལ་ནས་ནོར་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་གཏོང་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ བསམ་གཏན་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི། །ས་འཕོས་ཉམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་སྟེ། སྟེང་ངམ་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལས་ཏེ། ས་འཕོས་པ་ ལས་སམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བས་འཕོ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཏོགས་འཕགས་པ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས། །ཟག་པ་ མེད་པའི་དགེ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་གཏོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་ལམ་སྔ་མ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ།

由於他們的田地等的緣故而獲得，凡是僅僅供養園林等就生起無表色的，那就是相應的田地，也就是說，從財物所生的福德事，或者從發誓’在未向佛頂禮之前不吃飯’，以及’每逢初一或半月或每月都要常常供養’等等正受的誓言，或者從善或不善中生起無表色，這就是由恭敬相應的業而生。 已經說明了如何獲得律儀和不律儀。現在要說明律儀，其中首先別解脫律儀捨棄，由舍學處和死亡，以及兩性同時出現，斷善根和超越性別而舍。由於它能調伏，所以是調伏，意指是別解脫律儀。 除了近住律儀以外，它由四種因緣而舍：在能解語言的人面前從內心舍還學處，或者舍同類，或者兩性同時出現，或者由斷善根。近住律儀則由這些和夜盡而舍，如是總攝為五種舍因。 為什麼由這些因緣而舍呢？因為產生與正受相違的表業，以及捨身，以及所依損壞，以及基礎斷絕，以及期限屆滿的緣故。 有些說由墮罪而舍。其他人說由四種墮罪中任何一種而舍比丘和沙門的律儀。 其他人說由正法滅盡而舍。 迦濕彌羅人認為猶如債務財產，對於犯戒也有兩種情況。迦濕彌羅毗婆沙師說：犯根本墮罪時不捨律儀。為什麼呢？因為說由一分破壞而完全捨棄律儀是不合理的。對於其他墮罪的產生也不是破戒者，怎麼說呢？此人既有戒也有破戒，譬如有人既有財產也負債一樣。從懺悔那個墮罪后成為具戒者，而不是破戒者，譬如還清債務后成為具財者一樣。 已經說明了別解脫律儀如何捨棄。那麼禪定和無漏律儀二者如何舍呢？屬於禪定的善法由轉生和退失二者而舍。一切屬於禪定的善法由兩種因緣而舍：由上地或下地受生而舍，即由轉生地或由等至而舍，即由退失而舍。如同屬於色界的善法由轉生和退失二者而舍一樣，同樣無色界所攝聖者由獲得果位和退失而舍。無漏善法由三種因緣而舍：由獲得果位而舍前道。

།དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གཏོང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ནི་འབྲས་བུའམ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གཏོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡོམ་པ་ ནི་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་གཏོང་ངོ་།།སྡོམ་མིན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་། །ཤིང་དང་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཆད་དེ། །སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་བླངས་པའམ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ ཐོབ་ན་གཉེན་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའམ།ལུས་བོར་བའི་ཕྱིར་འཆི་བ་ལས་སམ། རྟེན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས་སོ། །ཡང་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ ལྟར་འཆད་ཅེ་ན།བར་མ་ཤུགས་ལྡན་བྱ་བ་དང་། །དོན་ཚེ་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས། །རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་གང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འདི་འཕངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཆད་པས་དེ་ཡང་རྣམ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོའི་ ཤུགས་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཏང་བ་ལས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་དམ་གཏོང་བའམ་བྱ་བ་རྣམ་པར་འཆད་པ་ལས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐར་ཕྱིན་པར་མ་བྱས་པ་ལས་སམ། དོན་ ཆད་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དོན་གང་ཞེ་ན། མཆོད་རྟེན་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། མལ་སྟན་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚེ་ལས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ རྣམས་རྣམ་པར་འཆད་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གཅོད་པར་རྩོམ་པ་ན་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བར་མ་ནི་རྒྱུ་དེ་དྲུག་གིས་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་གཏོགས་དགེ་བ་གཟུགས་མེད་ནི། །རྩ་ཆད་གོང་ དུ་སྐྱེས་པ་ལས།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་གཟུགས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་གཏོང་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཆད་པའམ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་མེད་ནི། །གཉེན་པོ་ སྐྱེས་པ་རྣམ་ཉམས་འགྱུར།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་སྤོང་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེས་འདིར་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་ཡོད་པ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ལ་ཡོད་ཅེ་ན། ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན། །མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་རྣམས་ལ། །སྡོམ་མིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིའི་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ ཟ་མ་དང་།མ་ནིང་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ། །སྡོམ་པའང་དེ་བཞིན་ལ། ལྷ་ལའང་། སྡོམ་པ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་མི་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་ན་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་མི་རྣམས་ ལ་གསུམ་མོ།།མི་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །འདོད་དང་གཟུགས་སྐྱེས་ལྷ་རྣམས་ལ། །བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གང་མན་ནི་མེད་དོ། ། ཟག་མེད་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་འདུ་ཤེས་མེད། །སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་ནའང་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང ཡོད་ལ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གིས་ནི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

從清凈諸根則捨棄鈍根之道。從完全退失則捨棄果位或殊勝果位，律儀暫且如是捨棄。 從得律儀非律儀、死亡及兩性生起三種因緣捨棄非律儀。從得律儀者，若受持律儀或由因緣力獲得禪定而得禪律儀時，由於對治力強故，彼等非律儀將舍，或由捨身故從死亡，或由所依退失故從兩性生起而舍。 複次，不屬於律儀與非律儀的無表色如何捨棄？從中品勢力、作業、所為、壽命及斷善根而舍。由凈信及煩惱勢力所引發此無表色，彼勢力斷故彼亦捨棄，如陶輪之勢力。 從捨棄正受亦將捨棄，若發誓不正受或從作業捨棄亦將捨棄，從未如實圓滿或從所為斷絕亦將捨棄。何為所為？即塔廟、園林、經堂、臥具、衣服、裝飾等事物。從壽命亦將捨棄。從斷除諸善根亦將捨棄，即當開始斷除諸善根時。如是，中品無表色由此六因而舍。 欲界善法及無色界法，從斷善根及生上界而舍。欲界所行善法無色性由二因捨棄：從斷除善根或從生色界無色界。 無色界有漏法，從生對治而退失。一切無色有漏法從生對治而退失，以何煩惱及隨煩惱，由何斷道，於此將斷除彼等及其眷屬，非由他道。 複次，何等有情具有律儀，何等有情具有非律儀？除黃門、兩性人、北俱盧洲人，諸人具非律儀。非律儀唯人道有之，余道則無。其中復除黃門、兩性人、北俱盧洲人及兩性者。 律儀亦如是，天眾亦然。律儀亦如前所說，除彼等外，諸人及諸天亦有。於二趣有律儀中，人具三種。人具足別解脫等三種律儀。 欲界及色界天眾，具禪定所生律儀。禪定律儀唯欲界、色界諸天具有，地獄則無。 無漏律儀，除殊勝禪定、無想有情外，無色界亦有。無漏律儀除殊勝禪定、無想有情外，欲界、色界諸天亦有，無色界諸天亦有。彼等由成就而有，非由現行。

།ལས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་མན་ཆད་ནི་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ལས་རྣམས་བཤད་པར་བརྩམས་ཏེ་ལས་ནི་གསུམ་ སྟེ།དགེ་བའི་ལས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལ། །བདེ་དང་མི་བདེ་གཞན་ལས་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་གཞན་དང་ངོ་། །འདི་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་ལས་ནི་དགེ་བ་སྟེ། དུས་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོབ་པའི་ ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་བདེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ། གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ལས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ལས་གཞན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་། བསོད་ནམས་བསོད་རྣམས་མིན་མི་གཡོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལས་གསུམ། །ལས་ནི་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །ཡང་ གསུམ་སྟེ།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འདོད་ཁམས་དགེ་བའི་ལས་བསོད་ནམས། །གོང་མ་ལས་སྐྱེས་མི་གཡོ་བ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ། །ལས་རྣམས་སྨིན་ཕྱིར་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་གཡོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་ དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ།ལྷའི་རིས་གཞན་པའི་ཡང་ལྷའི་རིས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ནི་ས་གཞན་པའི་ས་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ངེས་པའི་ཕྱིར་མི་ གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པས། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འབད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ གྱི་བར་དགེ་བ།།བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དེ་དག་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད། སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་མིན་མྱོང་འགྱུར། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བསམ་ གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་འདིའི་མི་དག་གི། །། མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་ཞེས་སྨོས་པ་ ནི་འདོད་པའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་ན་དེ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འོ་ནའང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས། །ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་བཤད་པའི་ལས་བར་མ་ལས་བར་མ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆད་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་པར་ འགྱུར་ལ།ལས་གང་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་ཕྱི་མེད་གསུམ་སྨིན་འདོད་ཕྱིར། །འདི་ལྟར་ལས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ འགྱུར་རམ་ཞེས་པ་ལ་འགྱུར་ཏེ།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ནི་གཟུགས་སོ།

由於是依據業而宣說的緣故，此下開始解說經中所說的諸業。業有三種，即善業、不善業和無記業。對此，‘樂與不樂他，善與不善他’，這是善等的特徵。善業即是樂業，因為能完全救護于痛苦，其果報悅意且能獲得涅槃。由於是相違品的緣故，不樂即是不善，其果報不悅意。異於此二者的業，既非樂亦非不樂者，應知即是異於善與不善二者，即所謂無記。 又，‘福德非福不動，感受樂受三業’。業有三種：福德、非福德和不動。又有三種：感受樂受之業、感受苦受之業、感受非樂非苦受之業。其中首先，‘欲界善業為福德，上界所生為不動’，應與’善’字相連。色界和無色界的善業是不動業。 為何稱其為不動呢？‘由於彼地中，諸業成熟故，不動故’。欲界的善業因其異熟而動搖。如何是動搖呢？因為不確定，會在其他趣中成熟，天眾中也會在其他天眾處成熟。色界和無色界的業永遠不能在其他地中成熟，因此由於異熟確定故稱為不動。 非福德業即是不善業，這是世間共知，對於世間共知的義理何須費力？應當以感受樂受等來解說，如是說道：‘乃至第三禪善業，感受樂受’。直至第三禪的這些地是感受樂受之地，即是欲界和三禪。此上，‘感受非苦非樂’，應與’善’字相連。第三禪以上的善業是感受非苦非樂受，因為無有樂受和苦受。 ‘感受苦受此處諸，‘不善業是感受苦受。說’此處’是爲了顯示唯在欲界有此業。這些的果報不僅僅是感受而已，而是五蘊及其眷屬。‘然而有說有中間’，有些人說，所說的感受非苦非樂受的中間業，在第四禪以下也有。 為何如此？因為’由禪差別異熟故’。若非如此，則殊勝禪的業的異熟也將不存在，任何業也不會在殊勝禪中成熟，因為彼處無有苦樂二受。‘前後無三熟欲故’，如是三業的異熟是否無前後而成熟呢？會成熟，感受樂受者是色。

།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་ ཕྱིར།འོག་མ་ཡང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ན་ནི་ལས་གསུམ་པོ་ཅིག་ཅར་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །ལས་ནི་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། རང་བཞིན་དང་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་། །དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་གྱུར་བ་ལས། །མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ལྔ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་སོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་རེག་པའི་སྟེ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དམིགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན་གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ལས་ འདོད་ཆགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཚོར་བས་དམིགས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །མངོན་ སུམ་དུ་གྱུར་བའི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཚོར་བ་གཉིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འཇུག་པ་དེར་དེ་དག་ཏུ་གང་གིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ནི་མེད་ཀྱི་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དེ་དག་ཏུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ ཞེས་བརྗོད་དེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་ངེས་དང་མ་ངེས་པ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ། །མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ངེས་རྣམ་གསུམ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཆོས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ལས་རྣམ་པ་འདི་ གསུམ་ནི་ངེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་དང་བཅས་ཏེ། རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་ཟེར། །གཞན་དག་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་ལས་རྣམ་པ་ལྔར་འདོད་ དོ།།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གང་དུ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེས་པ་གཉིས་པ་ལའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ཕན་ཆད་དུའོ། །མུ་བཞི་ཞེས་ནི་ཁ་ཅིག་སྨྲ། །གཞན་དག་ ནི་གནས་སྐབས་ངེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ནི་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་ལ་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ལ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བར་ནི་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།གཉི་ག་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡང་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །གཉི་ག་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་མ་ངེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་ཡང་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིར་འཆད་དོ།།ལས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གསུམ་གྱིས་རིས་སུ་འཕེན་པར་བྱེད། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་རིས་མཐུན་བར་འཕེན་པར་མི་བྱེད་དོ།

感受痛苦的是心和心所法。既不是快樂也不是痛苦的感受是無心的有為法，如是所說。下面也有既非快樂也非痛苦的感受業。欲界以外則無三業同時成熟的關聯。 如果業不是感受的自性，為何說是感受快樂呢？依據成熟感受而說故無過失。此外： 自性及相應，所緣及異熟，現前成就故，感受有五種。 其中自性感受是諸感受。相應感受是觸，即說為快樂感受的了知。所緣感受是諸境，如說’以眼見色時能正確感受色，而不是正確感受色貪’等。感受能正確了知那些所緣。異熟感受業即’現法受業’等廣說。現前成就感受即如說’當感受樂受時，二受滅去。樂受生起處，無其他能感受的感受，依其現前作用說為感受’。 因此，由於是異熟感受，業也說為樂受等。此又分為決定與不定。三種樂受等業應知有決定與不定，即不一定必定感受。 現法等三時，感受故定三。現法受、生受及后受，此三業是決定的。如是彼等加上不定感受成為四種。 有說業有五種。其他論師將不定感受分為異熟決定與不定兩種，主張有五種業。其中現法受業是在造業的同一世中成熟。生受業是在第二世。后受業是在此之後。 有說四句分別。其他論師說有時位決定而異熟不定的業，即現法等受而異熟不定的業。有異熟決定而時位不定的業，即異熟決定而感受不定的業。有二者皆定的業，即現法等受且異熟決定的業。有二者皆不定的業，即感受不定且異熟不定的業，如是解釋為四句分別。 此四業中三者能引生趣，現法受業不能引生同類。

།ཡང་ཁམས་གང་དག་གམ་འགྲོ་བ་གང་དག་ན་ལས་ཀྱི་ འཕེན་པ་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།ཐམས་ཅད་ན་ནི་འཕེན་པ་བཞི། །ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་ལས་བཞིའི་འཕེན་པ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ། །འདི་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། །དམྱལ་བ་ན་ནི་དགེ་བའི་ གསུམ།།དམྱལ་བ་ན་ནི་ལས་དགེ་བའི་འཕེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བསྟན་པའི། །བྱིས་པ་དེར་སྐྱེ་མྱོང་མི་བྱེད། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའོ།།བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་རིགས་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་མི་བྱེད་དེ་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་གཞན་དུའང་མྱོང་མི་བྱེད། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གང་ལ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཡང་འོག་མར་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་སྐྱེས་པར་མ་ངེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བྱེད་དོ།།འདོད་རྩེའི་མི་བསྟན་པ་ཡང་མིན། །འདོད་པའི་ཁམས་སམ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་གང་ཟག་དེ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་མེད་དོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ཅི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་ན་ཡང་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ་ཡོད་དེ།སྲིད་པ་བར་མ་འདོད་ཁམས་སུ། །འཕེན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འཕེན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྔ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། གོར་གོར་ པོ་དང་།རྐང་ལག་འགྱུས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་སྟེ། བྱིས་པ་དང་། གཞོན་དུ་དང་། དར་ལ་བབ་པ་དང་། དར་ཡོལ་བ་དང་། རྒན་པོའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་ ལས་ཀྱང་འཕེན་པར་བྱེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྒན་པོའི་བར་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་འབྲས་བུ། སྲིད་པ་བར་མ་པའི་ལས་དེ་དག་ལས་ངེས་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིས་མཐུན་གཅིག་པ་ཉིད། །དེ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། གང་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་དང་། གང་ལས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གནས་སྐབས་བཅུ་རྣམས་ནི་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྲིད་པ་བར་ མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གཞན་དུ་མ་བཤད་པ་ཡང་།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡང་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ངེས་པའི་ལས་ཅི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་དྲག་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་ཞིང་དང་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱིས། །བྱས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ པ་དང་།།ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོས་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་བའམ། དང་བ་དྲག་པོས་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའམ། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའམ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ནི་དཀོན་ མཆོག་གསུམ་མམ།འགའ་ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དང་བ་དྲག་པོ་དང་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

若問在何界或何趣中有幾種業的牽引？一切處有四種牽引。三界一切處和一切趣中，由善業和不善業隨其所應有四種業的牽引，此為總說。此為別說：地獄中有三種善業。地獄中有三種善業的牽引，而無現法受業，因為彼處無可意異熟故。 凡夫于所說離貪處，生已不受。凡夫即異生。所說即不退種性者，彼於何地得離貪，則不造生彼處所受業，而造其餘三種業。聖者于余處亦不受。配合’所說’二字，即於何處離貪的不退法性聖者，不造生彼處所受業及後後受業，因為此人不應再生下地。唯造不定受業及現法受業。 欲頂離貪者亦非。于欲界或色究竟離貪的聖者，雖是退法性者，造作生彼處所受業及後後受業亦不應理。何以故？因為下文將說：‘彼已永離果報，永離果報者無有死亡。’ 若問中有中是否也有業的牽引？答：有。欲界中有中，有二十二種牽引。欲界所行的中有有二十二種業牽引。云何？胎位五種：即羯羅藍、頞部曇、閉尸、鍵南、缽羅奢佉，及生位五種：即嬰兒、少年、壯年、中年、老年諸位。 其中，中有能牽引決定受及不定受羯羅藍業，如是乃至能牽引決定受及不定受老年業，亦能牽引決定受及不定受中有業。其中現法果，所說中有諸業中決定十一者，應知是現法受。何以故？ 因為彼是同類。彼是同類性，即中有及從其因所生十種位是由一業所牽引。其中有受業未別說者，以生受業已說故。 若問云何了知決定業？由煩惱及猛利，功德田相續，所作業若是，及害父母定。由猛利煩惱所作業，或由猛利凈信所作業，或相續所作業，或於功德田所作業，皆應知是決定。其中功德田即三寶，或某些獲得殊勝果位及殊勝等至的殊勝補特伽羅，于彼等雖無猛利煩惱、凈信及相續作業，善不善業亦成決定。

།ཕ་མ་ ལ་ནི་ཕ་དང་མ་གཉིས་གསོད་པའི་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ནི་ངེས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ ལས་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་འགྱུར་བ་ནི་དབེན་ན་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་བུད་མེད་དོ་ཞེས་རྩོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་དཔེར་ན་ཉུང་རུམ་ཞིག་གིས་གླང་གི་རླིག་པ་འབྱིན་པ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ས་དེར་འདོད་ཆགས་གཏན་བྲལ་ཕྱིར། །དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ས་གང་ཡིན་པ་དེར་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལས་ལས་དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་ངེས་པའོ། །དེ་ད་ལྟར་ངེས་ པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་ཀྱི།གནས་སྐབས་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ནི་དེ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་མི་སྲིད་པས་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་མ་ངེས་པ་དེའི་ནི་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་གང་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་ཞིང་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་གང་ཟག་ལྔ་རྣམས་ཏེ། གང་རྣམས་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། ། མཐོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་ལངས་རྣམས། །དེ་ལ་ཕན་གནོད་བྱེད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར། །གང་ཟག་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཙོ བོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡི། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཉིད་དུ་འདོད། །རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ན་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་རྟོག་པ་མེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་འབའ་ཞིག་གི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉིད། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུས་འབའ་ཞིག་གི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྨྱོན་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཞིག་གིས་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྱོ་བའི་སེམས་ནི་ཡིད་སེམས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས།སྨྱོ་བའི་སེམས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྲ་གནོད་མ་ཉམས་མྱ་ངན་གྱིས། །དེ་ལ་སྐྲག་པས་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་མཐོང་བ་ལས་སོ། །གནོད་པས་ནི་དེ་ཉིད་འཁྲུགས་ ནས་གནད་དུ་སྣུན་པར་བྱེད་པའོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ལས་སོ། །མྱ་ངན་གྱིས་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་སེམས་སྨྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་གི་སེམས་སྨྱོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྒྲ་མི་སྙན་མིན་འདོད་ ཅན་རྣམས།།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བར་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ།

關於父母，即殺害父親和母親二人的任何行為，這必定會產生果報，而非其他。若問現世果報是如何理解的？現世果報是由於田地和意樂的差別，在現世即可感受。由田地差別而成就的，如在僧團中誹謗比丘尼是女人而引起爭論，結果性別轉變的傳說。由意樂差別而成就的，如為解救公牛睪丸被夾，而轉變為男性的故事。 由於在該地已永斷貪慾，無論是善業還是不善業，在某地永斷貪慾故，此業將在現世感受果報。若問是何種業？答：此為定業。現在已確定的業，必定會成熟，而非在其他時候。若是階段性的確定業，由於不可能在具有該業時永斷貪慾，故將在該世成熟。若是不定業，則因永斷貪慾而成熟。 若問什麼樣的對境必定會在現世感受果報？答：佛陀等僧團及五種補特伽羅，即入滅定、修慈心、無煩惱、見道和阿羅漢果位者。對他們行善或作害，果報將立即感受。對這五種補特伽羅行善或作害，其果報必定在現世獲得。 由於異熟果主要是感受，因此應當了知：業的異熟果是否僅為心的感受而非身體的感受？答：有。無分別善業的異熟果，承許唯是心的感受。無分別業存在於殊勝禪定乃至有頂，此無分別善業的異熟果唯是心的感受。為何不是身體的？因為必定具有尋伺。 不善業則唯是身體的感受。為何不是心的感受？因為其異熟果是苦受，而心的苦受是憂，已說明憂不是異熟果。關於眾生心發狂，是什麼心以及因何而起？狂心是意識，即意識的異名。這也是從異熟生，應知眾生的狂心是從業的異熟而生。 由於恐懼、傷害、大種不調和憂愁而起。恐懼是由見到非人醜陋形象而起；傷害是被擾亂而擊中要害；大種不調是由四大失衡；憂愁是由失去所愛等引起，由這些原因而心發狂。何種眾生會心發狂？除北俱盧洲外的欲界眾生，補充說明：也除佛陀。

།ཡང་མདོ་ལས་ཡོན་པོ་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱོན་གསུམ་ནི་ ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ལ་སོགས་པའོ།།སྙིགས་མ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དུ། ཡོན་སྐྱོན་སྙིགས་མར་གསུངས་པ་ནི། །གཡོ་དང་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེས། །རིམ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་གཡོ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་གྱ་གྱུ་དང་མཐུན་ པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་ཞེས་བཤད་དེ།ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡོན་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་སྡང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ཞེས་བཤད་དེ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། ཆགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ཞེས་བཤད་དེ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དཀར་གནག་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ལས། །ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གནག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་ལས ཀྱང་ཡོད།དཀར་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད། མི་གནག་མི་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གནག་མི་དཀར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ལས་སོ་ཅོག་ཟད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ། མི་དགེ་གཟུགས་དང་འདོད་གཏོགས་པའི། །དགེ་བ་ཉིད་དེ་རིམ་ བཞིན་དུ།།གནག་དང་དཀར་དང་གཉི་གའི་ལས། །དེ་ཟད་བྱེད་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་གནག་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ མེད་པའི་ལས་ནི་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་ནུས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གནག་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་པོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དཀར་བའོ། །ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མེད་པའོ།།ཅི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཆོས་བཟོད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡི། །བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་དག་ལ། །སེམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་གང་། །ནག་པོའི་ལས་དེ་ཟད་པར་ བྱེད།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དག་དང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་དག་ཏུ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་ནག་པོའི་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཡིན་ནོ། །དགུ་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་དཀར་གནག་ཟད་བྱེད་པའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པ་དག་ཏུ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་དང་མི་དགེ་བ་ནག་པོའི་ལས་ཏེ། དཀར་གནག་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཀར་པོ་བསམ་གཏན་ཆགས་བྲལ་བར། །བར ཆད་མེད་ལམ་ལས་སྐྱེས་པ།།བསམ་གཏན་ནས་བསམ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པ་ཐ་མ་གང་ཡིན་པ་དེར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་པ་རྣམ་པ་དེ་བཞི་ནི་དཀར་པོའི་ལས་སྤོང་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་དམྱལ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་། ། འདོད་གཞན་མྱོང་འགྱུར་གཉིས་སུ་རིགས། །ཡང་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ནི་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དམྱལ་བ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ནག་པོ་དང་དཀར་གནག་ཡིན་ཏེ། དམྱལ་བ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་གི རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པས་ན།དཔེར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ནག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པས་ན། དེས་ན་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་དཀར་གནག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

又經中說三種歪曲，即身體的歪曲等。三種過失，即身體的過失等。三種污濁，即身體的污濁等。這些依次為：所說的歪曲、過失、污濁，是由虛偽、嗔恨、貪慾所生。應當依次了知：由身體的虛偽業所生，因與詭詐相應，故說為身體的歪曲；語言和意念的歪曲也是如此。由身體的嗔恨業所生，因與嗔恨心相應，故說為身體的過失；語言和意念的過失也是如此。由身體的貪慾業所生，因與貪著相應，故說為身體的污濁；語言和意念的污濁也是如此。 從白黑等差別中，業有四種：有黑業而異熟也黑，有白業而異熟也白，有黑白業而異熟也黑白，有非黑非白業而異熟也非黑非白，即能使一切業滅盡者。其中：不善業及屬於色界和欲界的善業，依次為黑業、白業和二者兼具的業；為滅盡彼等故，有無漏業。 不善業因為是煩惱性的，所以純黑；因異熟不悅意，所以異熟是黑。屬於色界的善業因為不與不善混雜，所以純白；因異熟悅意，所以異熟是白。屬於欲界的善業因為與不善混雜，所以是黑白；因異熟混雜，所以異熟是黑白。無漏業能夠滅盡、斷除這三種業，因為它不是煩惱性的，所以非黑；因為沒有白異熟，所以非白；因為不屬於三界，且與趣入不相應，所以無異熟。 若問：是否一切無漏業都能滅盡這三種業？答：不是。怎樣呢？法忍及離貪的無間道八種中，十二種思維，能滅盡黑業。在見道中四種法智忍，以及離欲界貪的八種無間道中的思維，即這十二種思維是能滅盡黑業之業。第九心的思維，能滅盡黑白業。在離欲界貪的第九無間道中的思維，能斷除善業和不善黑業，即能斷除黑白二業的第九品。白業則在禪定離貪的無間道中生。從初禪至四禪離貪時，在最後第九無間道中的思維，即這四種思維能斷除白業。 其他論師則認為：應分為地獄異熟業和其他欲界異熟業兩種。地獄純是不善業的異熟，故感地獄異熟的業稱為黑業。除此之外的欲界中是善業和不善業的異熟，故感彼異熟的業稱為黑白業。

།གཞན་ནི་མཐོང་བས་སྤང་ བྱ་གནག།།གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ནག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་གཞན་དཀར་གནག་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་གཞན་ནི་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཐུབ་པའི་གསུམ་སྟེ། ཐུབ་པའི་ལུས་དང་། ཐུབ་པའི་ངག་དང་། ཐུབ་པའི་ཡིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། མི་སློབ་ལུས་ངག་ལས་ཡིད་ཉིད། །ཐུབ་པ་གསུམ་དེ་གོ་རིམས་བཞིན། །མི་སློབ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་ཐུབ་པའི་ལུས་དང་ངག་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ ཡིད་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ཐུབ་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་པས་ཐུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་གཙང་མའི་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཀྱང་། གཙང་མ་རྣམ་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ནི་གཙང་མའི་ལུས་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་ པ་ནི་གཙང་མའི་ངག་དང་ཡིད་ཡིན་ཏེ།དུས་དེ་སྲིད་དམ། གཏན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ལོག་པའི་ཐུབ་པ་དང་གཙང་སྦྲ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་ལ། དེ་ལ། ལུས་ཀྱི་ལས་སྩོགས་མི་དགེ་བ། །ཉེས་ པར་སྤྱད་པ་གསུམ་དུ་འདོད།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་ལས་མིང་ཡང་། །ཡིད་ཀྱི་ཉིས་སྤྱད་རྣམ་གསུམ་མོ། །ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ ཡོད་དེ།སེམས་པ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །བཟློག་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པའོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་འདོད་དེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་ པ་དང་།གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་ཏེ། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ཏེ། མདོ་ལས་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུར་ གསུངས་བ་ནི།ཅི་རིགས་པར་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལས་ནི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་རྣམས་ལས། མི་དགེ་དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན། །མི་དགེ་བའི་ལས་དྲུག་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་ན། དངོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་གདོན་མ་ཟོས་པར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཅིག་རྣམ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་དེ་འདྲ་བར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་བྱེད་ན། ལས་ཀྱི་ལམ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་དུས་དེ་ཉིད་དུ་ཤིན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱིས་ཤི་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ།

其他是見所斷黑業。其他人說見所斷是因為不與善混合所以是黑業。 欲界所生其他白黑業。欲界所行的其他業是白黑業。其他是什麼呢？是修所斷，那是善與不善業。 經中說三種調伏：調伏身、調伏語、調伏意。對此，無學身語業及意，三種調伏依次為：無學身語業是調伏身語，無學意即是意調伏，而非意業。為什麼呢？心是勝義調伏，是通過身語二門而推知的。另外，調伏的含義是斷除，身語業是斷除的自性。因為心沒有無表色，所以不是意業，因此由意斷除而稱為調伏。為什麼只是無學而非其他呢？因為阿羅漢斷盡一切煩惱言說，所以是勝義調伏。 經中所說的三種清凈是什麼呢？那些也是：三種清凈是一切的三種善行。一切身善行是清凈身。一切語意善行是清凈語意，因為暫時或永遠斷除惡行的垢染。如此宣說是爲了區別于執著邪調伏和清凈的人們。 對於三種惡行，其中：身業等不善，許為三種惡行。身語意不善業依次是身語意惡行。貪心等也名為，意的惡行有三種。雖非業的自性，意的惡行有三種，即異於思業的貪心、害心、邪見。相反即是善行。與惡行相反即是善行，即身語意善業，以及無貪、無害、正見等。 從中總攝大要而，說為十種業道。依次善不善，從那些惡行和善行中總攝大要，經中說十業道，依次善行是善業，惡行是不善業。在這些業道中，六不善是無表。六種不善業即殺生、不與取、妄語、離間語、粗語、綺語，若令他人作，因為無有實際表業，必定是無表性。 一種有二相，邪淫因為自己完成，所以恒時是表和無表二者的自性，令他人作時不會這樣歡喜。若作彼等，那六種業道自作時也成為兩種無表，殺生當時即成兩種。若后死則唯是無表。

།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལས། །དགེ་བ་བདུན་རྣམ་གཉིས། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་བདུན་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི།ངེས་པར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །ཏིང་འཛིན་ལས་སྐྱེས་རྣམ་རིག་མིན། །བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་བསྡོགས་ལ་རྣམ་རིག་བྱེད། །ལས་ཀྱི་ལམ་ཉེར་བསྡོགས་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་དེས། །གལ་ ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོའམ།དང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ན་ནི། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ན་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །བཟློག་པ་ལས་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་ལས་བཟློག་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་མཇུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མ་ངེས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་ལམ་བྱས་ནས། །ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ན་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་ནི་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སྦྱོར་བ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་དང་པོའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཚིག་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དེ། དེ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་ པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དེའི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་རམ། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་རམ། ནོར་གྱི་ཕྱིར་རམ། བདག་གམ་མཛའ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པར་ བྱེད་པའོ།།གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་པ་རྣམས་དང་། རྒྱལ་པོས་ཆོས་འདོན་པ་ཚད་མར་བྱས་ན། ཆོས་ཀྱི་བློས་དགྲ་བོ་དང་མི་བགྲུངས་པ་རྣམས་ཆད་པས་བཅད་ན། རྒྱལ་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་ནི་གང་གིས་གང་དོན་དུ་གཉེར་བར་དེ་དེས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ།།ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ཡིན་པའོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རྒྱལ་པོས་ཆོས་འདོན་པ་ཚད་མར་བྱས་ནས་མི་བགྲུངས་པ་རྣམས་ཆད་པས་གཅོད་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་ པར་གཡེམ་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའམ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་རམ། བདག་དང་མཛའ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཁོན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པས་ ལོག་པར་གཡེམ་པའོ།།གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། པར་སིག་ལ་སོགས་པ་མ་ལ་སོགས་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་ པོ་བཞད་གད་ལྡན་དང་བུད་མེད་དང་།།བག་མ་ལེན་པའི་ཚེ་དང་གསོད་པ་དང་། །ནོར་ཀུན་འཕྲོག་ཚེ་བརྫུན་སྨྲས་གནོད་མེད་དེ། །བརྫུན་ལྔ་སྡིག་ཏོ་ཅན་མིན་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་བརྫུན་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྲ་མ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ།

從善業道中，七種善業有兩種。由於正確受持的戒律依賴於表業，七種有形的業道必定是表業和無表業兩種。 由定生無表業。由禪定和無漏所攝的戒體稱為由定所生，由於它們僅依賴於心，故唯是無表業。 加行位中是表業。業道加行位必定是表業自性。 由無表業，若以強烈的煩惱或以大信心開始加行，則成為無表業，若非如此則不成。 相反則為後續。與加行位相反的業道應知是後續，它們是無表業自性。表業則不確定，若造作業道后又修習隨順法，則成為表業，若非如此則不成。 經中說：‘諸比丘，從殺生乃至邪見有三種：從貪所生、從嗔所生、從癡所生。‘對此，何謂貪生殺生等，當如是說明：此中一切業道並非由貪等究竟成就，加行從三根本生。由於彼等加行是從三不善根所生，故依最初的等起而如是說，而非貪心等。 其中貪生殺生是：爲了其身體部分，或為遊戲，或為財物，或為保護自己或親友而殺生。嗔生殺生是：爲了解脫怨恨而殺害。癡生殺生是：如認為祭祀等和國王宣說的法為準則，以法心懲罰敵人和罪犯，國王將成為福德之器等說法。 貪生不與取是：誰貪求何物即奪取何物。嗔生不與取是：爲了解脫怨恨而奪取。癡生不與取是：如國王以法為準則而懲罰罪犯。 貪生邪淫是：貪著他人妻等，或為利養恭敬，或為保護自己和親友而行不凈行。嗔生邪淫是：爲了解脫怨恨而行邪淫。癡生邪淫是：如與母親等近親行淫。 貪生妄語等和嗔生妄語等如前所說。癡生妄語如說：‘國王戲笑及女人，迎娶之時並殺生，奪取財時說妄語，此五妄語無罪過。‘以及隨行邪見的妄語，隨行邪見的離間語等是從癡所生。

།ཇི་ལྟར་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་ལས་བྱུང་བའི། །བརྣབ་སེམས་སོགས་རྩ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །ཆགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་ནི་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཞེ་སྡང་གི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པའོ།།གཏི་མུག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་རྣམས་སྦྱོར་དང་མཇུག་བཅས་པར། །ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་ མེད་ལས་སྐྱེས།།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་བར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དང་བཅས་པར་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་ མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མི་དགེ་བར་སྦྱོར་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དངོས་སྤོང་བ་ནི་དངོས་ཡིན་ནོ། །མཇུག་སྤོང་བ་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ། ཡང་གང་གིས་གང་ཞིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་ནི། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་འབྱིན་བྱེད། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཆགས་པ་ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། །བརྣབ་སེམས་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ལོག་པར་ལྟ་དང་གཏི་མུག་གིས། །ཆེར་རྨོངས་པར་གྱུར་ན དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ལྷག་མ་ཡང་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཆགས་པའམ། ཞེ་སྡང་ངམ། གཏི་མུག་གསུམ་ཀས་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པ་བཞིར་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གསུམ་དང་།གསུམ་དང་། གཅིག་དང་། གསུམ་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དུ། གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །མིང་དང་གཟུགས་དང་མིང་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཀྱི་ གན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ།།ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གིས་གཞན་གསད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱས་ལ། དེས་ན་མགོ་མཉམ་ དུའམ་སྔར་ཤི་ན།ཅི་འདི་ལ་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེ་ན། མཉམ་པའམ་སྔར་ནི་ཤི་བ་ལ། །དངོས་མེད། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་རེག་པ་ལྟ་མཆིས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དང་གསོད་པ་པོ་མགོ་མཉམ་དུའམ། སྔར་ཤི་ནའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། གསོད་པར་བྱ་བ་གསོད་པ་བཞིན་དུ་གསོད་པ་པོ་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མེད་ལ། མགོ་མཉམ་དུ་ཤི་ན་ཡང་། གསོད་པ་པོ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་དེ། ལུས གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ།།ལུས་གང་གིས་དེར་སྦྱོར་བ་བྱས་པས་དེ་ནི་ཆད་ནས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་གྱི་ལུས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་པ་མེད་དོ། །གང་དམག་གིས་གདབ་པ་དང་། ལིངས་གདབ་པ་དང་། །མ་འཕྲིགས་པར་བཏབ་པ་དག་ཏུ་ གཞན་དག་གསད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཚོགས་པས་བཏབ་ལ།གཅིག་གིས་སྲོག་གཅོད་ནི་དེ་དང་སུ་ཞིག་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམག་ལ་སོགས་པར་བྱ་གཅིག་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ལྡན། །བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ ཏོ།དེ་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如果問：貪心等是如何從貪著等生起的？回答：從其後續而生起，貪心等從三根本生。從貪著後續而生起的是從貪著生，從嗔恨後續而生起的是從嗔恨生，從愚癡後續而生起的是從愚癡生。 不善業道已經講完。如何是善業道？回答：諸善業伴隨加行和後續，從無貪嗔癡而生。諸善業道是由善心所引發，而且必定與無貪等相應，所以加行和後續都是從無貪、無嗔、無癡而生。其中不善加行是加行業道，斷除實際是實際業道，斷除後續是後續業道。 如前所說，並非所有業道都由貪等完成。那麼什麼由什麼完成呢？殺生、害心和粗語，由嗔恨而完成。這些殺生等是由嗔恨完成的，因為具有捨棄和粗暴的心態。 邪淫、貪心和不與取，由貪慾而完成。邪淫、貪心和不與取是由貪慾完成的。邪見由愚癡完成，當極度愚癡時使其完成。 其餘三者認為由三毒完成。其餘是哪些呢？妄語、離間語和綺語，這些是由貪慾或嗔恨或愚癡三者任一完成。 所說的四種業道，即是三、三、一、三，這些依次是：所依是有情、受用、名色和名。殺生等的所依是有情，與他人妻子交往等的所依是受用，邪見的所依是名色，妄語等的所依是名蘊等。 如果有人決定要殺他人，而此人與被殺者同時死亡或先死，這是否有實際的業道？同時或先死者，無實際業道。正因如此，雖然已作加行且果報已圓滿，是否不會觸犯殺生的過失？回答：有過失。即如所說，與殺者同時死或先死的情況。 其中原因是什麼？如同被殺者被殺一樣，殺者也無過失，若同時死亡，殺者也無過失，因為已生起其他身體。以彼身造作加行已斷，生起其他相續的其他身體，因為那不是加行者，所以無業道。 在軍隊、圍攻和混戰中，為殺他人而眾多人聚集，一人殺生時與誰相應？在軍隊等中為一事，皆如作者相應。因為是一個行為，如同作者一樣都相應。這些實際上是互相加行。

།རང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་བྱེད་ན། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ། མ་ནོར་བ་ནི་གཞན་བསད་པའོ། །གལ་ཏེ་འདི་གསད་དོ་ཞེས་བསམས་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ནོར་བར་གཞན་གསད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་འདི་སེམས་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་འམ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ཏེ་གསོད་པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར གང་ཡིན་པ་ཞེས་ངེས་པ་རྙེད་ནས་དེ་ལ་སྣུན་པར་བྱེད་པས་དེས་འདོར་བའི་སེམས་སུ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྲོག་གཅོད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་དག་གི། མཐུ་དང་རྐུ་བས་བདག་གིར་བྱེད། །མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ་ལ་མཐུའམ་རྐུ་བའམ་ འདྲིད་པས།། བདག་གིར་བྱེད་ཅིང་། གང་དུ་མཐུ་དང་རྐུ་བ་དང་བྲིད་པའི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་མ་ནོར་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོད་རྟེན་ལས་འཕྲོག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནར་སྲུང་མ་གང་དག་ཡིན་པ་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བདག་པོ་མེད་པའི་གཏེར་བྲུས་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ལས་སོ། །ཤི་བའི་ནོར་འཕྲོག་ན་ནི་གསོལ་བའི་ལས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལས་ སོ།།མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །བགྲོད་མིན་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ཡི། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་བཟུང་བའམ་མའམ་བུ་མོའམ་མ་དང་འབྲེལ་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བའོ།།རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། སྣང་བའམ་མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བའོ། །དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། སྦྲུམ་པའམ། ནུ་ཞོ་འཐུང་བའམ། ངེས་པ་ དང་བཅས་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཁྱོས་གནང་ན་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་མ་ནོར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་བདག་གི་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཆུང་མའི་གན་དུ་སོང་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་ཞིག་གི་གན་དུ་སོང་ན་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མ་སྦྱོར་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།དངོས་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྦྱོར་བ་གཞན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྫུན་ཚིག་འདུ་ ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི།།ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །མངོན་པར་མ་གོ་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཚིག་ཀྱལ་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས། མ་མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། མ་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་བཅུ་དྲུག་ རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དེ་ལ།མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། །གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེ། །མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པར་འདོད་དེ་རིམ་བཞིན་བཤད། །མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བཤད་དོ།།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་རྫོགས་སོ།

如果自己殺生，以何為業道，乃至邪見業道為何等，應當解說其性相，現在宣說。殺生是故意的，不錯誤地殺害他者。如果想著要殺這個，不錯誤地殺害他人，僅此便是殺生。如果懷疑這是有情還是非有情，或是其他，而行殺害，也必定要確認是何者后對其行殺害，即是生起捨棄之心。 殺生已解說完畢。不與取是以他人的勢力和偷盜據爲己有。應當配合’不錯誤’一詞，如果對他人所擁有的東西以勢力、偷盜或誘騙據爲己有，其中以勢力、偷盜和誘騙的想法不錯誤，僅此便是不與取。從佛塔中奪取即是從佛處不與取，因為世尊涅槃時已全部攝受彼等。有些人說是從守護者處不與取。若挖掘無主之寶藏則是從地方主人處不與取。若奪取亡者財物，如果已作過分配，則是從界內所屬者處不與取。如果未作分配，則是從一切佛弟子處不與取。 欲行非行處，邪淫有四種。前往不應前往處即是以貪慾邪淫四種：前往不應前往的他人所攝受者、母親、女兒或與母親有關係者處。即使是自己的妻子，也不應前往非支分處。前往非處所，即前往光明處或佛塔前。前往非時，即前往孕婦、哺乳期婦女或持戒者處。 有些人說，如果丈夫允許則是持戒者，這要配合’不錯誤’一詞。其他人說，如果以為是自己的妻子而前往他人妻子處則不成業道，如果知道是他人妻子而前往他處，因為已作了他人妻子的結合，且已受用事物，故成業道。其他人說，因為結合在他處作，故不成業道，如同殺生一樣。 妄語是轉變認知，言詞義理明顯可知。若問不明顯可知時如何？則成綺語。經中廣說未見言見、未聞、未覺、未知言知等十六種言說。其中見、聞、覺、知等性相是什麼？眼耳意識及三者所經驗者，即是見聞識覺，依次解說。眼識所經驗者即說為見。耳識所經驗者即說為聞。意識所經驗者即是識。鼻舌身識所經驗者即是覺。 妄語已完。

། །།ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིག་།ཕ་རོལ་པོ་དག་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། མི་མཛའ་བར་བྱ་བའི་རིས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྲ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་མངོན་པར་གོ་བ་དང་། མ་ནོར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཡིན།ངག་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་ཀྱལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱལ་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ཀྱལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉོན མོངས།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ངག་ལས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཁ་གསག་གླུ་དང་གར་དང་ནི། །བསྟན་བཅོས་ངན་བཞིན། འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་སློང་ལོག་པར་འཚོ་བར་འདོད་པས་ཁ་གསག་བྱེད་ པ་དང་།ཁ་ཅིག་གཞན་དག་མགུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པས་གླུ་ལེན་ཅིང་གར་བྱེད་པ་ན་འཁྱལ་བ་དང་། དེའི་ལྟ་བར་གྱུར་ནས་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་འདོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། འདུན་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ངག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དག་གི་ཚེ། གླུ་ཡང་ཡོད་ལ་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་གླུ་དག་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེའི་ཚེ་བག་མ་ལེན་པ་དང་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡོད་ཀྱང་ལས་ ཀྱི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བརྣབ་སེམས་ནི། ལོག་པས་གཞན་གྱི་བྱེད་ལ་ཆགས། །གཞན་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཡིན་པར་ལེགས་སུ་སྨོན་པ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ་ལ་མཐུའམ་རྐུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆགས་ནས་བདག་ གིར་བྱེད་པ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།།གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །སེམས་ཅན་དག་ལ་རྣམ་པར་སྡང་བ་ནི་གནོད་སེམས་ཡིན་ཏེ། གནོད་པར་ཞུགས་པའོ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མེད་ དོ་ཞེས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ། གསུམ་ལམ་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ པས་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་སྟེ། དེ་དག་གི་འགྲོས་ཀྱིས་འགྲོའོ། །དེའི་དབང་གིས་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ ལམ་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ།དེ་དག་ཀུན་ནས་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་བསྟན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ལ། མེད་པར་ལྟ་བས་རྩ་བ་གཅོད། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་མེད་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་གཅོད་དོ། །དགེ་ བའི་རྩ་བ་གང་དག་ཅིག་གཅོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདོད་གཏོགས་སྐྱེས་ནས་ཐོས་པ་རྣམས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ནི་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་གཅོད་པར་འགྱུར་གྱི་ སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

爲了離間他人，以煩惱心所說的語言。爲了分裂他人，以及使人不和睦的煩惱心所說的語言，就是離間語。應當理解為’意思明顯且不錯誤’。 一切煩惱語都是綺語。這裡是就’語’而言，一切煩惱語都是綺語。綺語本身就是無義語，與之相應的就是綺語者。 其他則是除此之外的煩惱。其他人說，除了妄語等之外的其他煩惱語，那就是綺語。如諂媚、歌舞以及邪論等。比如比丘爲了邪命而諂媚，或有人爲了取悅他人而貪著歌舞時的戲語，以及因為邪見而誦讀邪論，同樣地誦讀哀嘆語，以及除了議論等之外的其他煩惱語，這些都是綺語。 如何解釋轉輪王時期既有歌唱又不是綺語呢？那時唱的是與出離相應的歌。其他人說，那時雖有迎娶、送嫁等言語的綺語，但不是業道。 貪慾是：以邪心貪著他人之物。對他人所擁有的東西希望成為自己的，對他人所擁有的東西通過威脅或偷盜等方式而貪著，想要據爲己有的心，就是貪慾業道。 害心是對眾生的嗔恨。對眾生懷有嗔恨就是害心，即懷有傷害之心。 認為無善惡的見解是邪見。認為沒有善業和不善業的見解就是邪見。 這就是十不善業道的特徵。什麼是業道的含義呢？關於這點： 三者是道，七者既是業又是道。貪慾等三者是業道，因為是業的道路。與之相應的思是它們的因，是它們的道路，因為它們以此為動力而造作。殺生等七者因為是身語業，所以既是業又是業道，因為能引發這些的思是隨順趨入它們的。這樣，由於是業道、業和業道，所以稱為業道。應當同樣理解無貪等和離殺生等。 所有這十不善業道都與善法的正受相違背。邪見能斷善根。以圓滿的大邪見能斷善根。斷何種善根呢？斷屬欲界生得聞所成者。斷欲界的善根，因為不具有色界和無色界的善根。只能斷生得善根，修得善根早已退失。

།ཅི་ལ་དམིགས་པས་ལོག་པར་ལྟ་བས་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་ལ་སྐུར་བ་ཡིས། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ ཁམས་ལ་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བས་ན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་དུ། ཀུན་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་ ཅིག་ཅར་དུ་གཅོད་དེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་དུ། རིམ་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་དེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དགུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དགུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོས་ཆུང་ངུ་གཅོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་དུ་དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམས་གཅོད་ཅེ་ན།མིའི་ནང་དུ། མིའི་ནང་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡིན་གྱི་ངན་སོང་དག་ན་ནི་མེད་དེ། དེ་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཉི་ག་ཡང་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་མེད་དོ། །གླིང་གསུམ་དག་ན་ ཡང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ཡང་མེད་དེ།སྡིག་པའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་འཆད། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྲེད་པ་སྤྱོད་པ་དག་གི་འཆད་པ་མེད་དེ། བསམ་པ་གཡོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ལྟ་སྤྱད། བསམ་པ་བརྟན་ པ་དང་མཁྱུད་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ནི་ང་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ངན་སོང་བ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཆད་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དང་མི་ལྡན་པ། གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཐོབ་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ།མ་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྟེ། མི་ལྡན་པ་སྐྱེས་པ་དེར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ཡང་བར་ཆད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞེ་ན། མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། །ནམ་ཞིག་འདི་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ པའམ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཡོད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཡང་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉིང་མཚམས་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱོར་ལ། མངོན་སུམ་དུ་ནི་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ། ནད་མེད་ན་ སྟོབས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་དེ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། མཚམས་མེད་བྱེད་པས་འདི་ལ་མིན། །མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ལས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞིག་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མི་དགེ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་དང་། །སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་མེད་པར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའམ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། དེའི་སྦྱོར་བས་ གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། །གནོད་སེམས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པའམ། བརྣབ་སེམས་སྐྱེས་པས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའམ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའམ། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བའོ། ། གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་གནོད་སེམས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་ཅིང་རྐུ་ནའོ། །བརྣབ་སེམས་སྐྱེས་ལ་དེའི་སྦྱོར་བས་གཟུགས་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་ཡང་གསུམ་ཉིད་དང་ངོ་། །བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པར འགྱུར་ལ་དེའི་སྦྱོར་བས་གཞན་གསུམ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

如果問到以何為所緣而以邪見斷除？由於否定因果，有人說僅僅是緣于有漏，而不是緣于無漏；僅僅是緣于同分界，而不是緣于異分界，因為僅是相應的隨眠，力量微弱的緣故。有人這樣說：‘一切’。有人說九種善根同時斷除，如同見所斷。有人說：‘漸次’，以九種邪見斷除九種善根，如同修所斷一樣，以大斷小。 如果問到在何處斷除善根？在人中。僅在人中，而惡趣中則沒有，因為彼處有染污和無染污的智慧二者都不穩固。在天中也沒有，因為果報已現前。在三洲中也沒有，在北俱盧洲也沒有，因為沒有惡意。這些也是由男女斷除。其中貪慾行者也不能斷除，因為意志動搖。那麼是什麼樣的呢？見行者，因為意志堅定和執著。 正因為如此，母親等人則不能斷善根，因為屬於貪慾行者一方，如同惡趣眾生。如果問到斷除善根的本質是什麼樣的？即是不具足。當善根的得不生起，不得生起時，生起不具足，稱為善根已斷。 如果問到他們如何重新結生？以懷疑和正見。當對因果生起懷疑或者生起正見時，由於獲得了彼等，故稱為善根結生。九種結生同時相應，但現前則是漸次，如同無病則得力量。 又他們的結生：造作無間業者此世不能。造作無間業者不能，其他人則此世也可以。這是業的章節，應當說明其中業道與思的俱起：與八不善同時生起。首先，與一同時生起是除其他外，貪心等現行，或無染污心，以其加行完成任何色法。 與二同時生起是以害心殺生，或以貪心偷盜，或以貪慾邪淫，或說綺語。與三同時生起是以害心同時殺他人並偷盜。以貪心生起，以其加行以二種色法完成時也是三種。與四同時生起是生起貪心等，以其加行以其他三種完成。如是也應配合五、六、七。

།བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་མི་སྦྱོར་བ་བྱས་ལ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ ཅིང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ནའོ།།རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་དག་དང་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་བཅུ་ཡི་བར་དག་དང་། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་དང་ནི་བཅུའི་བར་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་ནས་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཅིག་དང་ལྔ་དང་བརྒྱད་དང་མིན། ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པའོ། །གསུམ་དང་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ། །བཞི་དང་ནི་མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་ངམ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང དག་པར་ལེན་ནའོ།།དྲུག་དང་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ། །བདུན་དང་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་གནོད་པ་དང་། །མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ། ། དགུ་དང་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའམ། །ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ། །བཅུ་དང་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ། །འགྲོ་བ་གང་དག ན་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཅེ་ན། དམྱལ་བ་དག་ན་ཀྱལ་བ་དང་། །ཚིག་རྩུབ་གནོད་སེམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་གསུམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་དང་རྣམ་པ་གཉི་ག་ནས་ ཡོད་དེ།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་ཕྱིར་ན་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་སྤྱོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཚིག་རྩུབ་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྩུབ་པོས་ཞེ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ན་གནོད་སེམས་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་དང་ལོག་ལྟ་ལྡན་པས་སོ། །ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་བ་དང་།ལས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མེད་དོ། །ལས་ཟད་ནས་འཆི་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དག་མེད་དོ། །དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མ་མེད་དོ། །སྒྲ་མི་སྙན་ན་གསུམ་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ཀུན་དུ་གནོད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། སྡིག་པའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་བདུན་པ་དངོས་སུ་ཡང་། །དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ནི་རེས་འགའ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གླུ་དག་ཀྱང་ལེན་ཏོ། །སྡིག་པའི་བསམ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།ཚེ་ངེས་པ་དང་རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །འདོད་པ་གཞན་ན་མི་དགེ་བཅུ། །དངོས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དམྱལ་བ་དང་སྒྲ་མི་སྙན་ལས་གཞན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ དག་ན་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དེ།དུད་འགྲོ་ཡི་དགས་དང་ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལྷས་ལྷ་མི་གསོད་ཀྱང་འགྲོ་བ་གཞན་ན་ གནས་པ་ནི་གསོད་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ལྷ་ཡང་མགོ་དང་རྐེད་པ་བཅད་ན་འཆིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།

與八種同時生起的是由於貪慾等的緣故而不行六種，自己以貪慾行邪淫並且自己完成。暫且不善業是如此。十種善業之間，善業道十種之間與思維同時生起，如是總說后別別宣說。 一、五、八不是。其中與業道二種同時生起是住于善的五識。三種是與正見相應的意識中存在。四種是以不善或無記心正受持沙門或近事戒。六種是住于善五識中正受持。七種是住于善意識中，正受持損害，以不善或無記心正受持比丘戒。九種是住于善五識或與盡智、無生智相應的意識中正受持。十種是住于其他意識中正受持比丘戒。 在何趣中有善或不善業道現行或成就？地獄中有綺語、惡口、害心二種。在地獄中有這三種業道現行和成就二種方式，因為發出哀嘆故是綺語，因為互相誹謗故是惡口，因為以粗暴心相互嗔恨故是害心。貪慾和邪見是成就。因為無可貪著的事物故，從現行門中是無有的。因為業盡而死故，因為無佔有財物和女人故，無殺生、不與取、欲邪行。因為無需要故無妄語。正因為如此，又因為永遠分離故無離間語。 北俱盧洲有三種。貪慾、害心和邪見，不是從現行門而是從成就門，應當如是配合。因為無我所執故，因為無有損害事故，因為非惡意故。彼處七種現行。即綺語是從現行門中也有。他們有時以染污心也唱歌。因為是惡意故，因為壽量決定及無佔有財物和女人故，因為無需要故無殺生等。 欲界其他處有十不善。應當配合’現行也’。除地獄和北俱盧洲外，在欲界中有十不善業道現行，在傍生、餓鬼、天中除不律儀外。在人中也有不律儀所攝。雖然天不殺天，但是殺其他趣中的眾生。其他說：天若斷頭和腰也會死。不善業已說完。

།དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ན། །རྙེད་དང་མངོན་དུ་གྱུར་སྒོ་ནས། །བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་།འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་སེམས་ཅན། རྙེད་པ་བདུན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ ལམ་བདུན་པོ་ལྡན་པའི་སྒོ་འབའ་ཞིག་ནས་ཡོད་དེ།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ ཡོད་དོ།།ལྷག་མ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། །དམྱལ་བཅས་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས། །ལྷག་མར་བྱས་པ་ལྷག་མ་སྟེ། །དམྱལ་བ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གཞན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བདུན་པོ་འདི་དག་མངོན་དུ་ གྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ནི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་མ་གཏོགས་ཏེ་གཞན་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་དང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི། ཐམས་ཅད་བདག་པོ་རྒྱུ་མཐུན་དང་། ། རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་བྱེད། །རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་དག་གིས་ནི་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་། །སྒོམ་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ལ་འདིར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་ན ཡང་སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་དགྲ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་ནི་སྐུར་བ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མས་ནི་མཛའ་བོད་དང་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་ རྩུབ་པོས་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་ཀྱལ་པས་ནི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་མི་བཟད་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཞེ་སྡང་དྲག་པོར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ནི་གཏི་མུག་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མཐུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་སེར་བ་དང་རྡུལ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་པར་འགྱུར རོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་ནི་དྲི་ང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མས་ནི་མཐོན་དམན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོས་ནི་ཚ་སྒྲོ་ཅན་དང་། དགོན་དུང་དག་དང་ཐ་ཆད་པ་དང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་ཀྱལ་བས་ནི་དུས་ལོག་པར་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོར་འགྱུར་རོ། ། གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཁ་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུའམ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དེ་དག་གི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། རེ་ཞིག སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གསོད་པར་བྱེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་།བསད་པ་དང་། སྟོབས་མེད་པར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་དང་བསད་ཕྱིར་དང་། །སྟོབས་མེད་བྱས་ཕྱིར་འབྲས་རྣམ་གསུམ། །ཕ་རོལ་པོ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དམྱལ་བ་ དག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ།།བསད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུས་ནི་ཚེ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །སྟོབས་མེད་པར་བྱས་པའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུས་ནི་ཕྱིའི་སྨན་རྣམས་སྟོབས་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བའོ།

三種善業遍及一切處，從獲得和現行門而言，即無貪慾、無害心、正見等，這些遍及三界和一切五趣，都是從現行和具有的門而存在。 無色界和無想有情獲得七種，即在無色界和無想有情中，身語七種善業道僅從具有的門而存在。生於無色界的聖者也從無漏戒的過去和未來具有的門而存在，無想有情也從禪定戒具有的門而存在。 其餘則從現行門，除地獄及北俱盧洲，其餘是指除地獄和北俱盧洲外的其他界和趣，在那裡這七種善業道也從現行門而存在。 其中在旁生和餓鬼中除戒律外，在色界中除戒律所攝外，其他兩者都有。 十不善業道和十善業道，一切都能產生增上果、等流果和異熟果。首先，由於數數修習、串習、多作不善業，將會投生地獄，這是它們的異熟果。 假如百世中得與人同分而轉生，則殺生導致短命，不與取導致貧窮，邪淫導致妻妾有敵，妄語導致多遭誹謗，離間語導致親友分離，粗惡語導致聽聞不悅之聲，綺語導致言語不堪採信，貪慾導致貪慾熾盛，害心導致嗔恨猛烈，邪見導致愚癡深重，因為那裡愚癡增多。這些是等流果。 數數修習殺生導致外物力量微弱，不與取導致多霜多塵，邪淫導致塵土瀰漫，妄語導致臭氣熏天，離間語導致地勢高低不平，粗惡語導致荊棘叢生、荒涼、貧瘠及一切罪惡之地，綺語導致時節錯亂，貪慾導致果實微小，害心導致果實苦澀，邪見導致果實稀少或無果實。這是它們的增上果。 為什麼這些業道的果報會如此三種現前成就呢？首先，殺生因為造作殺害而產生痛苦、死亡和無力，因此由於痛苦、死亡和造作無力的緣故而有三種果報。對他人造成痛苦的異熟果是在地獄中受苦，殺害的等流果是短命，使他無力的增上果是外在藥物力量微弱。其他業道也應當如是類推。

།དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནི་ཀུན་ནས་བསྟན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་འདིར་མི་རྣམས་དང་རིས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་ན་ཡང་ཚེ་རིང་བོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་ཀྱི། དེ་ཉིད་དེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཆགས་ལས་སྐྱེས། །ལོག་པའི་འཚོ་ བ།ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལས། སྦྱང་དཀའི་ཕྱིར། ཐ་དད་དུ་བསྟན། ཆགས་པ་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལམ་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྲུང་བར་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་ འཚོའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱང་བར་དཀའ་བས་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རྟག་ཏུ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཕྱིར། །ཁྱིམ་པས་ལྟ་བ་སྤྱད་བར་དཀའ། །གཞན་ལས་འཚོ་བ་རག་ལུས་ཕྱིར། །དགེ་སློང་འཚོ་བ་སྦྱར་བར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་དག་།ཡོ་ བྱད་ལ།ཆགས་བསླང་། མ་ཡིན་པར་སེམས་པ་དག་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འབའ་ཞིག་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི། མདོ་དང་འགལ་ཕྱིར་མིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས་གླང་པོ་ཆེ་འཐབ་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལོག་པའི་འཚོ་བར་གཞག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་དུ་འབྲས་བུ་ལྔར་བཤད་དེ་ཐལ་བ་གང་ཡིན་པ། དེ་དག་ལས ལས་གང་ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་དུ་ཞིག་གི་འབྲས་བུར་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དྲིར་བཅས་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གི་།ལས་ནི་ལྔ་ཡི་འབྲས་བུར་བཅས། །སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཡིན་པའམ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་སྤོང་བའི་ལམ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དེར་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལྔས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་སར་གཏོགས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། གང་ཡང་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་ བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ།།བཞི་ཡིས་དྲི་མེད། སྤོང་བའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཟག་བཅས་པ། དགེ་དང་མི་དགེ་གང་གཞན་ ཡང་།།གང་ཡང་སྤོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་དང་། གང་ཡང་མི་དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལྷག་མ་དང་། །གང་ཞིག་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་གྱིས། །སྤོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ཟག་ པ་མེད་པ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །དགེ་བའི་དགེ་ལ་སོགས་པ་ནི། །བཞི་དང་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་གསུམ། །གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། དགེ་བའི་ལས་ལ་འབྲས་བུ་དགེ་བ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་དགེ་བ་གཉིས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ།

對於善業也同樣應當了知有三種果報：遠離殺生若是經常宣說、修習、多次實行，則會轉生於天界中。或者若是在此處轉生為與人類相似的形態，也將獲得長壽等，所有這些都應當與不善業相反地配合。 世尊所說的邪語、邪業和邪命，除此二者之外的邪命是什麼呢？這並無其他，就是身語和貪所生的邪命。瞋恚所生和愚癡所生的是邪語和邪業。由於難以調伏的緣故，所以分別宣說。貪慾是掠奪性的，由此所引發的道是極難護持心的，因此乃至活著的時候也難以調伏，爲了生起恭敬心故而將其單獨宣說。 此處所說：‘由於經常有各種見解，在家人難以行持見解；由於依賴他人生活，比丘難以行持生活。’ 有些人認為，除了對資具生起貪著以外，僅僅是由貪著生活資具所引發的身語業才是邪命，其他則不是，認為爲了自己歡喜而從事歌舞等並非邪命，這是與經典相違的。因為世尊在戒蘊經中也將觀看大象搏鬥等列為邪命。為什麼呢？因為是享受邪妄境界的緣故。 前面所說的五種果報，其中哪些業具有幾種果報呢？具有煩惱的斷道之業，具有五種果報。斷道是爲了斷除，或者因為以此斷除煩惱，所以是斷道，即無間道。 其中有漏業具有五種果報：異熟果是屬於自地的悅意異熟；等流果是由三摩地所生的後續相似法；離系果即是離系本身，也就是所斷除的；士用果是由此所引發的諸法，如解脫道及其俱生法，以及所獲得的未來法，這也是斷除；增上果是除了先前所生起的以外，一切不同於自體的諸行。 無漏的斷道具有四種果報，即除了異熟果。有漏的其他善業和不善業，也就是除斷道以外的有漏善業和一切不善業，也具有果報，即除了離系果。 其餘無漏業和三種無記業，即除斷道以外的無漏業和無記業，也具有三種果報，即除了異熟果和離系果。 善業的善果等，依次是四、二以及三種，如下文將解釋。善業有四種善果，即除了異熟果。不善有二種，即士用果和增上果。

།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་དགེ་དགེ་ལ་སོགས་པ་ནི། ། གཉིས་གསུམ་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་དགེ་བའི་ལས་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བཞི་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ལུང་དུ མ་བསྟན་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དེ་དག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ལས་ཀྱི་ནི་དགེ་བའི་ལས་གཉིས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མི་དགེ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ཆོས་གསུམ་སྟེ།གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དོ། །འདས་པའི་ཐམས་ཅད་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་རྣམས་ཏེ། འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ནི་བཞི་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །བར་མ་ཡིས་ནི་མ་འོངས་པའང་། །ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའང་བཞི་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་དོ། །བར་མ་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མ་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་བུ་མ་འོངས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་ པའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ།།རང་གི་ས་པའི་ཆོས་བཞིའོ། །རང་གི་ས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གིས་པའི་ཆོས་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །གཞན་གྱི་ས་པའི་གསུམ་དང་གཉིས། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་ པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། གཉིས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་གསུམ། །སློབ་པའི་ ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་སློབ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་པ་ཡི་ནི་ ཆོས་ལ་སོགས།།གཅིག་དང་གསུམ་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་སློབ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། སློབ་སོགས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་ལྡན། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་གཞན་པ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི འབྲས་བུའོ།།མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྔའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་དེ་ལ་སོགས། །གསུམ་དང་བཞི་དང་གཅིག་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ དང་།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ལས་ནི། །དེ་དག་གཉིས་དང་བཞི་དང་གསུམ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ།

無記有三種，除去與等流果相離的果。不善、善等，次第為二、三、四。不善業道有善業二種，即士用果和增上果。不善有三種，除去異熟果。無記有四種，除去離系果。無記的薩迦耶見和邊執見二者，是見苦所斷的不善遍行的等流果。 無記的善等，彼等為二、三、三。無記業有善業二種，即士用果和增上果。不善有三種，除去異熟果和離系果。見苦所斷的不善是無記二見的等流果。無記法有三種，即彼三種。過去的一切是四種。一切是指三世，過去業的三世法果有四種，除去離系果。 中間的未來及現在業的未來果亦有四種，即彼等。中間有二種，現在果的現在法有二種，即士用果和增上果。未生的果，未來有三種。未來果的未來法有三種，除去等流果和離系果。 自地法有四種。自地業的果是自地法有四種，除去離系果。他地的三種和二種。若是他地法無漏，則因為超出三界，有三種果，除去異熟果和離系果。若是有漏，則有二種，即士用果和增上果。 有學果等三種。有學業的有學法果有三種，除去異熟果和離系果。無學亦同。非有學非無學亦有三種，除去異熟果和等流果。無學業的果，有學法等，為一、三、二。無學業的有學法果有一種，即增上果。無學有三種，除去異熟果和離系果。非有學非無學有二種，即士用果和增上果。 除此之外的果，有學等二、二相應。除有學和無學外，非有學非無學業的有學法果有二種，即士用果和增上果。無學亦同。非有學非無學果有五種。 見所斷等，為三、四、一。見所斷道的見所斷法果有三種，除去異熟果和離系果。修所斷有四種，除去離系果。非所斷有一種，即增上果。修所斷業，彼等為二、四、三。修所斷業的見所斷果有二種，即士用果和增上果。

།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ སོ།།དེ་དག་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའི། །གཅིག་གཉིས་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དབུས་ཀྱང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ལས་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡོངས་སུ་དྲི བར་བྱ་སྟེ།བསྟན་བཅོས་ལས་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རིགས་མིན་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ལས་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བྱུང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོ་ག་ཉམས་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གང་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། གནས་པར་བྱ་བ་དང་། གོས་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་བྱེད་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ ཡིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་ལས་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོ་ག་ཉམས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་ལས་གཅིག་འབའ་ཞིག་གིས་ཚེ་གཅིག་འཕེན་ཏམ། འོན་ཏེ་དུ་མས་ཀྱང་འཕེན། དེ་བཞིན་དུ། ལས་དུ་མས་ཀྱང་ཚེ་དུ་ མ་འཕེན་ཏམ།འོན་ཏེ་གཅིག་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་འཕེན་ཅེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་སྟེ། གཅིག་གིས་ཚེ་གཅིག་འཕེན་པར་བྱེད། །ལས་གཅིག་འབའ་ཞིག་གིས་ཚེ་གཅིག་འཕེན་གྱི་དུ་མས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ལས་བྱ་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཆད་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ལས་གཅིག་འབའ་ཞིག་གིས་འཕངས་པའི་རིས་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ལས། དུ་མས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱེད་པར། །འདོད་དེ་དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱིས་རི་ལུ་གཅིག་གི་གཟུགས་ཀྱིས་བཅད་ནས་མང་པོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིར་མཚུངས་མོད་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། ཤ་ཚུགས་དང་། བོང་ཚོད་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རྣམ་པར་མཛེས་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཚང་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་ལས་ལ་ལ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་འབའ་ཞིག་གིས་ཚེ་འཕེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འཕེན ཏོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་། སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་གཉིས་ཀྱིས། །འཕེན་མེད་འཐོབ་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིས་མཐུན་པ་མི་འཕེན་ཏེ། ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པས་ ཀྱང་འཕེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་པས་འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་ མོངས་ཤས་ཆེ་ངན་འགྲོ་དང་།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །སྒྲ་མི་སྙན་སྒྲིབ་གསུམ་དུ་འདོད། །མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྐུལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣོ་བའོ། །ཉོན་མོངས་བ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

修所斷有四種，除離系果。非所斷有三種，除異熟果和等流果。 彼等非所斷，一二四依次。非所斷業果中見所斷法有一種，即增上果。修所斷有二種，即士用果和增上果。非所斷有四種，除異熟果。 又所說’依次’者，為令知中間與前後相同，如是為相應之法。此為說業品。 此應當問：論中所說由正理所生、由非正理所生、非由正理亦非由非正理所生之業，其相如何？ 有人說煩惱業是由非正理所生，即由非如理作意所生。 有人說是儀軌失壞，若行走、住立、著衣等與規定不符，因為非如理而作，故稱非正理所生。善業是由正理所生。有人說是儀軌失壞。 是由一業引一生，還是由多業引生？如是，是由多業引多生，還是由一業引生？ 依據宗義如是說：一業引一生，唯由一業引一生，非由多業。生即指同類，此後稱為生。 雖由一業所引之同類，亦由多業圓滿成就。譬如畫師以一模具勾勒形狀後由多筆完成。如是雖同爲人，然有的膚色、體態、身量、氣力圓滿莊嚴，有的具足一切肢節，有的則缺少某些肢節。 非唯由業引生，云何？由具異熟者亦能引生。一切處，無心二定不能引生，亦不由得。雖具異熟，無心二定不能引同類，因不與業同起故。亦非由得引生，因果多於業故。 世尊所說業障、煩惱障、異熟障三障，其自性如何？ 無間業及大煩惱，惡趣與無想有情，及北俱盧洲為三障。無間業為業障，即：殺母、殺父、殺阿羅漢、破和合僧、噁心出佛身血。 大煩惱為煩惱障。煩惱有二種：大煩惱及利煩惱。大煩惱即相續生起者。

།རྣོ་བ་ནི་དྲག་པོ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་དྲག་ཀྱང་རེས་འགའ་གཞོམ་པར་ནུས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཤུགས་དལ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ཉོན་མོངས་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རྩོལ་བའི་དུས་མི་རྙེད་དེ།དེ་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲིང་པོ་སྐྱེའོ། །འབྲིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་འགྲོ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། བདེ་འགྲོའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲིབ་པ་འདི་དག་གང་ཞིག་ལ་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་བཅད་པར་མི་ནུས པས་ན་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་སྒྲིབ་པ་འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་ཁམས་གང་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ། གླིང་གསུམ་དག་ན་མཚམས་མེད་དོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྟན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ན་ ཡང་མེད་ན་ཁམས་གཞན་དག་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དེ་དག་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡིན་གྱི། ཟ་མ་ལ་སོགས་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །ཕ་མ་དང་དེ་དག་རིམ་བཞིན་ཏེ། ལུས་མ་ཚང་བའི་བདག་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། བྱམས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཕ་མ་ནི་དེ་དག་ལ་ ཕན་པ་ཆུང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཕ་མ་ལ་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཆུང་ངུར་གནས་ཏེ། གང་མེད་པར་བྱས་པས་མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །བཙུན་པ་དག་ན་རེ། བློ་གསལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་འགྱུར་ཏེ། རྟ་ ཅང་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མིའི་ཡང་ཕ་མ་མི་མ་ཡིན་པ་བསང་ན་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ན། །ལྷག་མ་ཡང་གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། མི་དག་གི་ནང་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་སོ།།ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། བཞི་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ། །གཅིག་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །གསུམ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ། །གཅིག་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །གཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་སྦྱོར་བ་ སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའམ་འདིས་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བཤད་དེ། དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའི། །རང་བཞིན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་མ་བསྟན། ། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ན་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར། དེ་དང་འབྱེད་པ་པོར་ཡང་མི་ལྡན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་དང་དགེ་འདུན་ཡང་དག་ལྡན། །གང་བྱེ་བ་དེ་ལ་དབྱེན་དང་ལྡན་གྱི་འབྱེད་པ་པོ་དང་ནི མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་འབྱེད་པ་པོ་དང་ཅི་ཞིག་ཏུ་ལྡན་ཞེ་ན། དེ་ཡི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བརྫུན། །དེ་དང་འབྱེད་པ་པོར་ལྡན་ནོ། །འབྱེད་པ་པོ་ནི་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ནི་བརྫུན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་ལྡན་གྱི་འབྱེད་པ་པོ་གཅིག་སྐྱེས་པའོ། །ངག་གི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འབྱེད་པ་པོ་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་དང་ལྡན་ནོ། །བསྐལ་པ་མནར་མེད་དག་ཏུ་སྨིན། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་མནར་མེད་པ་དག་ཏུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་གིས་མནར་མེད་པ་དག་ཏུ་མ་ངེས་སོ།

銳利就是猛烈的，對此執著過重的就是障礙，比如像閹人等。煩惱的力量雖然猛烈但有時也能夠降伏，而相續不斷生起的煩惱即使力量微弱也無法降伏。相續不斷生起的煩惱爲了必須降伏而尋找精進的時機也找不到，它依靠小的而生起中等的，依靠中等的而生起大的，因此這就是障礙。 三惡趣和善趣的一部分，即北俱盧洲和無想有情是異熟障。這些障礙是對什麼的障礙呢？是對聖道和趨入聖道所生的善根的障礙。 無間的含義是什麼呢？因為不能間斷其他生世果報業的異熟，所以稱為無間，意思是說不能被壓制。 再者，應當了知這些障礙中哪些存在於哪些界呢？首先，三洲有無間罪。北俱盧洲和其他趣連提都沒有，更何況其他界。在那些地方也只是對男人和女人，不承認閹人等有。為什麼呢？因為恩德小和慚愧心小的緣故。父母與他們依次是因為成為不完整身體的主人，以及慈愛心小的緣故，父母對他們恩德小，這是衆所周知的。他們對父母的慚愧心也很小，若殺害他們就會觸犯無間罪過，正因為這個原因，餓鬼也不承認有無間罪。 尊者們說：‘對於智慧敏銳的有情會有無間罪，就像良馬一樣。‘人若殺害非人父母也不會成為無間罪。 業障已經解說完畢。其餘五趣中有餘障。其餘是哪些呢？煩惱障和異熟障。在人道中，異熟障是指北俱盧洲的人們。在天界中，是指無想有情天。 無間罪的自性是什麼呢？四種是身業，一種是語業。三種是殺生，一種是妄語，一種是殺生加行，因為如來是不可害的法性。 因果假立或以此分裂故，說僧團分裂為無間罪。僧團分裂是不和諧的自性，是不相應法，非煩惱性，無記性。僧團分裂是不和諧的無心所法，無覆無記，那麼怎麼會成為無間罪呢？分裂者也不具有這個。 怎麼說呢？分裂與僧團相應。被分裂的僧團具有分裂，而分裂者則不具有。那麼分裂者具有什麼呢？具有其罪過妄語。分裂者具有那個。分裂者具有僧團分裂的罪過，那是妄語。那也是與僧團分裂相應的一個補特伽羅。是語表和無表，那個分裂者具有那個罪過。 在無間地獄中成熟。將在中劫無間地獄中成熟。其他的在無間地獄中不確定。

།ཡང་གང་ཞིག་གིས་མཚམས་མེད་པ་མང་པོ་བྱས་པ་དེ་དག་བར་ ཆད་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་ན།དེ་ལ་དེ་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །དེ་མཚམས་མེད་པ་མང་པོས་མནར་མེད་པ་དེར་ལུས་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་གནོད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མང་བ་དང་། མི་བཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་གཉིས་ དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔར་འགྱུར་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།སུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་ལྟ་སྤྱོད་ཚུལ་ལྡན་པས། །འབྱེད་དོ། །གང་དུ་འབྱེད་ཅེ་ན། གང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཉེ་བ་ལས་གཞན་དུའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཟིལ་གྱིས་ མནན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་།བཀའ་གཉན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དང་། ཉེ་བ་ཉིད་དུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །སུ་དག་ཅིག་འབྱེད་ཅེ་ན། བྱིས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དགེ་འདུན་བྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བ་སྟོན་དང་ ལམ་གཞན་ལ།།བཟོད་པའོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་བྱེ་ནས་འདུག་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུབ་མོ་ལས། དེ་ནི་མི་གནས་སོ། །མཚན་མོ་མ་འདས་པ་ཉིད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱིར་སྡུམ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི། དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་འབྱེད་དུ་འདོད། །དེའི་ཚེ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལམ་སྐྱེ་བའི་གགས་སུ་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་ན་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེ་ན་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ཡང་གང་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། འཛམ་བུའི་གླིང་དུའོ། །གླིང་གཞན་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དགེ་སློང་དུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། དགུ་སོགས་ཀྱིས། དགུ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ཡན་ཆད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་བརྒྱད་ནི་དགེ་འདུན་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་དགེ་འདུན་ཕྱོགས་གཉིས་གནས་པ་དེ་ནི་བྱེ་པའོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གཞན་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ལས་མི་མཐུན་པ་བྱེད་ནའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་ན་ནི་གླིང་གསུམ་ན། གང་དག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནའོ། །དགེ་སློང་དུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། དེ་ནི་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས། །འཁོར་ལོའི་དབྱེ་ན་ནི་དུས་དྲུག་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། དང་པོ་མཐའ་སྐྱོན་ཟུང་གཅིག་གིས། །སྔ་རོལ་ཐུབ་པ་ནོངས་པ་དང་། །མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ནི་མི་སྐྱེའོ། །དང་བོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་ནི་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་ཐ་མ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ནི་དགེ་འདུན་དང་གིས གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།བར་མ་དག་ཏུ་ཡང་སྐྱོན་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་མི་དབྱེ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལྟ་བའི་སྐྱོན་མ་བྱུང་བའི་བར་དུའོ། །ཟུང་གཅིག་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཡང་མི་དབྱེ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཟུང་གཅིག་མ་བྱུང་གི་བར་དུའོ། །ཕྱེ་ན་ཡང་མི་གནས་པའི་ ཕྱིར་བ་དང་།དེའི་ཕྱིར་སྡུམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་ཐུབ་པ་ནོངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་ཡང་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་མཚམས་མ་བཅད་པ་སྟེ། མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དུས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཏུ་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་མ་ཡིན་ལ། ལས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དབྱེན་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་ བཏགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་།།སྤངས་དང་མེད་པར་བྱས་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཕ་དང་མ་གསོད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་སྤངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བོར་ བའོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

又如果有人造作多種無間罪，那些無間地成熟時，對於此人將會如何呢？過度的傷害會更加嚴重。他因多種無間罪在無間地獄中獲得巨大的身體和極其柔嫩的身體，而且傷害也極其眾多且難以忍受，即會感受到二倍、三倍、四倍、五倍的痛苦。 是誰這樣破和合僧呢？具足見行威儀的比丘破和合僧。在何處破和合僧呢？在遠離世尊之處。因為如來難以降伏且教誡威嚴，所以在導師近處無法破和合。是誰破和合呢？是凡夫而非聖者，因為聖者已現證法。 何時稱為破和合僧呢？對導師和其他道路生起忍可。破和合后持續多久呢？僅當夜而已，不會持續更久。必定在當夜未過之前重新和合。所說的破和合僧，這是被認為是破法輪。當時世尊的法輪也被破壞，因為成為道生起的障礙，所以稱為破法輪和破和合僧。 破法輪在何處發生呢？在瞻部洲，而不在其他洲。由幾位比丘呢？九人等。說九等是因為不能超過，八位比丘是僧團，一位是破和合者。必定僧團分為兩部時稱為破和合。其他破和合僧是破羯磨，即若在一界內作不和合羯磨。這樣的破羯磨發生在三洲，即有佛教之處。由幾位比丘呢？由八位以上。 破法輪在六時中不會發生，是哪些呢？最初最後雙賢前，導師涅槃及未結界時，破法輪不會生起。即在最初轉法輪不久和最後佛陀涅槃時這兩個時期，僧團是一體的。中間時期在過失未生之前也不會破和合，即直到戒律過失和見解過失未生之前。在未出現雙賢之前也不會破和合，即直到未出現聲聞雙賢之前。 因為破和合后不會持續，所以會重新和合。導師涅槃后因為無有對手。未結界時也是，直到未結界前，因為在一界內分為兩部稱為破和合僧。在這六個時期不是破法輪，因為依賴羯磨的緣故，一切諸佛世尊的法輪都不會生起破和合。 為何只有殺母等才是無間罪，而其他不是呢？因為捨棄恩德田及令無有。首先，殺父母是因為捨棄他們的恩德。如何是他們的恩德呢？因為生養身體。如何捨棄他們呢？完全拋棄。因為是功德田的緣故，殺阿羅漢等也是無間罪。

།གལ་ཏེ་མ་མཚན་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ལུས་གཅིག་པ་དེར་ནི། མཚན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་ཕ་ཡང་མ་ལགས་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཡང་མ་ལགས་པའི་སྐྱེས་པ་ཞིག་བཀུམ་ན་མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་མཆིས་སམ་ཞེ་ན།ཡོད་དེ། མ་མཚན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་བསད་ན་མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡང་མ་ལགས་དགྲ་བཅོམ་མ་ཡང་མ་ལགས་པའི་ བུད་མེད་ཅིག་བཀུམ་ན།མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་མཆིས་སམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། ཕ་མཚན་ཡོངས་སུ་གྱུར་བ་ཞིག་བསད་ན་མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལས་ནུར་ནུར་པོར་ཟགས་ནས་གཞན་གྱི་ མངལ་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ན་དེའི་མ་ནི་གང་ཡིན་གང་བསད་པས་ནི་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།གང་ལ་ཟླ་མཚན་བྱུང་བའམ། །སེམས་ཅན་དེ་གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱར་ཟས་ཀྱིས་བཙས་པ་དང་། དེའི་ནུ་ཞོ་བླུད་པ་དང་། གསོས་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཇི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བར་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། བསད་པར་སེམས་པ་ལ་ནི་འགྱུར་གྱི། སངས་རྒྱས་བརྡེག་པར་སེམས་ལ་མིན། །གལ་ཏེ་དགྲ་མ་བཅོམ་པའི་གང་དུ་བསྣུན་ལ་བསྣུན་པའི འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ན་ཡང་།བསྣུན་པའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་ལ་མིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་དེར་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་སོ། །ཇི་མཚམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་མ་བཟློག་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མཚམས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་འབྲས་མི་སྲིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚམས་མེད་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན་དགེ་འདུན་ དབྱེ་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲས་པ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་རབ་ཆེར་འདོད། །གང་གིས་དགེ་འདུན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། ལོག་པར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བསྣུན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ལ། །སྲིད རྩེའི་སེམས་པ་འབྲས་བུ་ཆེ།།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་གཏུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེས་བཤད་དོ། །ཇི་མཚམས་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ ཅིག་ན་རེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་བྱས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་གནས་དང་། །སློབ་པ་བསད་དང་དགེ་འདུན་གྱི། །འདུ་བའི་སྒོ་ནི་ཕྲོགས་པ་དག་།མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་སྟེ། །ལྔ་པ་མཆོད་རྟེན་ འཇིག་པ་ཡིན།།འདི་དག་ནི་མཚམས་མེད་པ་རྣམས་དང་ཆ་འདྲ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་པར་བྱེད་དེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ངེས་པར་གཏོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསོད་པ་དང་། སློབ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྔ་དང་ལྔ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

若問：‘如果母親性別轉變，是否會改變？‘在同一身體中，即使性別轉變也會改變。因此說道：‘若殺害一個既非父親也非阿羅漢的男子，是否會觸犯無間罪？‘答：‘是的，若殺害一個性別轉變為母親的人，將觸犯無間罪。’ ‘若殺害一個既非母親也非阿羅漢的女子，是否會觸犯無間罪？‘答：‘是的，若殺害一個性別轉變為父親的人，將觸犯無間罪。’ 若問：‘如果將一個女子的胚胎取出放入另一個女子的子宮中，誰是母親？殺害誰會構成無間罪？‘答：‘月經來源的女子才是母親。第二種情況是指養育、哺乳、撫養、培育的人。’ 若問：‘以惡意對如來身體出血，是否一定構成無間罪？‘答：‘若懷有殺意則構成，若僅想打擊佛陀則不構成。’ 若打擊未成阿羅漢者，打擊后其成為阿羅漢，則不構成無間罪，因為當時未對阿羅漢下手。 若問：‘若已造作無間罪的加行，未加以遮止，是否能獲得離貪果？‘答：‘具無間罪者，不可能獲得離貪果。‘為什麼？因為意樂完全相違。 在這些無間罪中，哪一個過失最大？答：‘為分裂僧團而說妄語，過失最大。‘因為明知法與非法而故意說妄語分裂僧團，這是一切惡行中過失最大的。為什麼？因為這是傷害如來的法身，也阻礙世間眾生獲得善趣和解脫之道。 在一切善行中，哪一個果報最大？答：‘在世間善業中，有頂定心果報最大。‘其異熟果持續八萬大劫寂靜。這是就異熟果而言，若就離系果而言，金剛喻定的心是最大果報，因為能永斷一切結縛。 若問：‘是否只有無間罪一定會生於地獄？‘答：‘與無間罪相似的業也一定會生於地獄。‘有些人說不一定是無間生。 什麼是與無間罪相似的業？答：‘污染阿羅漢尼、殺定性菩薩、殺有學、奪僧眾財物，這些與無間罪相似，第五是破壞佛塔。‘這五種業與五無間罪相對應：污染阿羅漢尼是為行非梵行，殺定性菩薩、殺有學、奪僧眾財物、破壞佛塔，這五種業與五無間罪依次對應。

།གཞན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ནི་དུས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་གེགས་བྱེད་དེ། གསུམ་པོ་གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། །འཐོབ་ལ་ལས་གེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །རྩེ་མོ་ལས་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི ངན་སོང་བའི་ལས་རྣམས་གེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཏེ།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་གིས་ཡུལ་འདོར་བར་བྱེད་པ་ལ་བུ་ལོན་པ་དག་ལྡང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་བགེགས་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཏེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསད་པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། ཇི་ཙམ་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། གང་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ། །གང་ཡན་ཆད་ནས་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་ནས་དེ་ནི་ངེས་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དུས་དེ་ཕན་ཆད་རྟག་ཏུ། བདེ་འགྲོ་རིགས་སུ་སྐྱེ་དབང ཚང་།།སྐྱེས་ལ་ཚེ་རབས་དྲན་མི་ལྡོག་།ཡིན་ནོ། །འདིའི་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་པས་ན་བདེ་འགྲོ་སྟེ། ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་རིགས་ངན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིའི་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བས་ན་དབང་པོ་ཚང་བ་སྟེ། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བུད་མེད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་ཞིག་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཚེ་རབས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྡོག་པས་ན་ལྡོག་པའོ། །མི ལྡོག་པས་ན་མི་ལྡོག་པ་སྟེ།ལྡོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཟོང་གིས་མ་ཉོས་པའི་བྲན་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་འབྱོར་བའི་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཐམས་ཅད་བརྙེས་ཀྱང་། ཐུགས་རྗེས་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དད་འདྲ་བར་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འདུག་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པར་ བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་ཅིང་ངལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་སྐྱེས་པ་ཉིད། །མངོན་སུམ་སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་པ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བསྐལ་པ་བརྒྱ། །ལུས་པ་དག་ཏུ་འཕེན་པར་ བྱེད།།འཛམ་བུའི་གླིང་པ་དག་ནི་བློ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་ཉིད་དུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་འཕེན་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། བུད་མེད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་འཕེན་པར་བྱེད་ཀྱི།མང་པོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེ་ལ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སྦྱངས་པས་དགུ་བཟློག་ནས་བསྐལ་ པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འཕངས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གྲོང་དཔོན་ངས་འདི་ནས་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ། རིགས་འགའ་ལ་ཡང་ཟས་ཚོལ་བ་སྟེར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་བདེ་བའམ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་མི་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ ཏེ།དེ་ཚུན་ཆད་རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，帶有異熟的業在三個時期中會造成障礙。在哪三個時期呢？在獲得忍位、不還果和阿羅漢果時，業會造成極大障礙。在頂位生起忍位時，惡趣業會作為障礙而現前，因為要超越其異熟之地，就如同一個人要離開某地時債主們會阻攔一樣。同樣，在獲得不還果時，欲界諸業會作為障礙而現前，但現法受業除外。同樣，在獲得阿羅漢果時，色界和無色界諸業會造成障礙。 關於所說的殺害菩薩，從何時起稱為菩薩呢？從開始造作相業之時。從何時起開始造作能感得相好異熟之業時，從那時起即確定歸入菩薩之列。怎樣呢？從那時以後，他常常生於善趣種姓，具足諸根，生而不忘宿命。 因為他的去處值得讚歎，所以是善趣，即生於天界和人間。在這些趣處中，也是生於剎帝利、婆羅門、長者等猶如大沙羅樹般的種姓，而非低賤種姓。因其諸根具足，故稱具根，意即無有根缺。是男子身，非為女身，更何況說是黃門等。在一切趣處都能憶念宿命。不退轉故稱不退，意即無有退轉，因為為利益一切眾生而修行一切苦行都不會厭倦。 世間所說的’未被金錢買來的奴僕’，就是指這些菩薩。這些大士雖獲得殊勝的一切圓滿，但由於大悲而隨順他人，無因地、無慢心地平等對待一切眾生，對一切加害都能忍受，也能承擔一切勞苦。 如是所說能感得相好異熟之業，是瞻部洲男子身，現見佛陀而發心，由思所生，能引百劫。因為瞻部洲人智慧銳利，所以菩薩也是在瞻部洲投生能感得相好異熟之業，而非其他處。是男子身非女身，現見導師，以緣佛的思心所引生百劫，而非更多。此業是由思所生，非聞所生，亦非修所生。 釋迦牟尼世尊以精進力消除九劫，投生於九十一劫中。正因如此，經中說道：‘長者，我憶念從此往前九十一劫以來，未曾見過為求食物而對任何種姓造作不悅意或損害’，因為從那時起自然能憶念宿世。

།མཚན་དེ་དག་ཀྱང་། རེ་རེའང་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེས། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཇི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོང་གསུམ་འགྲུབ་པ་རྙེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་ཚད་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤེ་ན་བསྐལ་པ གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ།།གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གང་གི་མཇུག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གང་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གོ་ རིམས་ལས་བཟློག་ནས་རིམ་བཞིན་དུ།རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་རིན་ཆེན་གཙུག་།གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་འབྱུང་། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཅན་དུ་རྫོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་མེ་མཛད་དུ་ རྫོགས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་རྫོགས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི། དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །གནའ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྱུར་པའི་ཚེ་བདག་ཀྱང་འདི་འདྲ་བའི་རྣམ་ པ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཡང་དང་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་རྩོད་པའི་དུས་ཉིད་ལ་བྱུང་བར་གྱུར་ལ་དེའི་བསྟན་པ་ལ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་ལོ་སྟོང་གི་མཐའི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་སྐབས་གང་ དག་ཏུ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཀུན་ལ་སྦྱིན་དང་ཐམས་ཅད་དང་། །སྙིང་རྗེའི་སྦྱིན་པས་སྦྱིན་པ་རྫོགས། །གང་གི་ཐམས་ཅད་ལ་མིག་གི་བར་དང་རྐང་པའི་བར་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལན་ལ་མི་རེ་བར་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆགས་བཅས་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ནི། །མི་འཁྲུགས་བཟོད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཁྲུགས་པ་འདི་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐར་རྒྱལ་ བསྟོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐར་རྒྱལ་ཕུག་ན་མེའི་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཐོབ་ནས་རྐང་པ་གཅིག་གིས་འགྲེང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་ཡོད་མིན་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། །རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་དུ་བསྐོར་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་གཅད་པ་གཅིག གིས་བསྟོད་པ་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ།བསྐལ་བ་དགུ་ཡང་བཟློག་གོ་ཞེས་གྲག་གོ་།བར་ཆད་མེད་ལ་ཏིང་འཛིན་བློའི། །བྱང་ཆུབ་དང་པོའི་དེ་མ་ཐག། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ།རང་རང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

這些功德名號，每一個都從百種福德而生。若問福德的數量有多少，有人說：‘除了接近菩薩以外，等同一切眾生受用果報的數量。‘有人說：‘由一切眾生業力所成就的三千大千世界。‘有人說：‘其數量唯有佛陀才能了知。’ 再者，世尊在為菩薩時，曾供養多少佛陀呢？在第一個無數劫中供養了七萬五千佛，在第二個無數劫中供養了七萬六千佛，在第三個無數劫中供養了七萬七千佛。 若問在哪個無數劫的末尾出現何佛？按照相反次序依次是：毗婆尸佛、燃燈佛、寶髻佛，出現在三無數劫的末尾。第一無數劫圓滿於圓滿正覺的寶髻如來，第二無數劫圓滿於世尊燃燈佛，第三無數劫圓滿於如來毗婆尸佛。 在這一切之中，最初是釋迦牟尼佛。古時有一位名為釋迦牟尼的圓滿正覺佛，世尊在為菩薩時，曾在他面前最初發愿：‘愿我也能以如是相成佛。‘他也是在爭鬥時代出現，其教法也如是住世一千年。 再者，菩薩在何種階段圓滿何種波羅蜜多？對一切佈施，以及以悲心佈施圓滿佈施波羅蜜多。若能以悲心佈施一切，從眼睛乃至雙足，不求殊勝回報，僅此便能圓滿佈施波羅蜜多。 即使帶著貪著被截斷肢體，不生嗔恨，便圓滿忍辱與持戒波羅蜜多。當雖未離貪而被截斷肢體時，絲毫不生嗔恨，這便是圓滿持戒與忍辱波羅蜜多。 以讚歎星王佛圓滿精進波羅蜜多。世尊為菩薩時，如來星王入火界定未得成就，單足而立，以一偈讚歎：‘如你這般的大沙門，天界大地上別無其匹，此世間中亦不存在，聞法天子處亦不存，天宮勝處亦不可得，十方之中皆不可見，遍尋具山林之大地，何處能得如是勝者？‘以此一偈讚歎時，圓滿精進波羅蜜多，據說還逆轉了九劫。 在無間定中圓滿禪定、智慧波羅蜜多。在初次證悟之際，于金剛喻定中圓滿禪定與智慧波羅蜜多。以各自圓滿的波羅蜜多而成為波羅蜜多。

།མདོ་ལས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ་དུ་ གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ཞེ་ན།བསོད་ནམས་བྱ་དང་དེ་གཞི་དང་། །གསུམ་པོ་ཇི་ལྟར་ལས་ལམ་བཞིན། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སེམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འབའ་ཞིག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་སེམས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཞན་དག་ནི་བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡིན་ན།འདིར་ནི། གང་གིས་སྦྱིན་བྱེད་དེས་སྦྱིན་པ། །འདིར་ནི་འཇིགས་པ་དང་། ལན་ལ་རེ་བ་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མཆོད་དང་ཕན་གདགས་འདོད་པ་ཡིས། །གང་གིས་གཞན་དག་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཕན་ གདགས་པར་འདོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ལུས་དང་ངག་ལས་སློང་དང་བཅས། །སློང་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གང་གིས་དེ་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ཚེ་སྐྱེས་བུ་དགེ་ཡིད་ ཀྱིས།།རང་གི་རྫས་དག་སྦྱིན་བྱེད་པའི། །དེ་ཚེ་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས། །སྦྱིན་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་འབྲས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད། །སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་། །བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་མིན་ཕྱིར་སྦྱིན། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན། དེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན། དེས་དེ དག་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ནི་ཡིན་གྱི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་བདག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་ མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།སྦྱིན་པ་དེ་གཉི་གའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་གཉི་གའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བཀུར་སྟི་དང་བྱས་པ་གཟོ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སྦྱིན་བདག་དང་། །དངོས་དང་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས། །དེ་ནི་རེ་ཞིག། །སྦྱིན་བདག་ཁྱད་འཕགས་དད་སོགས་ཀྱིས། །སྦྱིན་བདག་ གི་ཁྱད་པར་ནི་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

經中說到佈施所生的福德事業基礎、持戒所生的和修行所生的福德事業基礎，共三種福德事業基礎。為什麼這三者是福德事業基礎呢？ 福德事業及其基礎，三者如同業道一般。這三者都相應是福德，所以是福德事業基礎。就像它們既是業又是業道，或僅是業道，所以稱為業道一樣。 其中，首先佈施所生的福德事業基礎中的身語業是三者都具備的。由此引發的思是福德和事業。與此同時生起的諸法僅是福德。 持戒所生的僅是身語業也是三者都具備的。修行所生的慈心是福德事業基礎。因為以慈心門中與之相應的思進行造作的緣故。 與此同時生起的思是持戒和福德事業。與此同時生起的其他法僅是福德。 佈施是什麼？如果所佈施的也是佈施的話，此處：由能施者所作的佈施。此處不認可出於恐懼、期望回報、貪著等的佈施，因此爲了區別而說：以供養和利益之心。以供養他人和利益他人這兩種心而行佈施。 所謂能行佈施者是什麼呢？身語業及其發起。發起又是什麼呢？即能發起此的心和心所的聚集。 此處說道：‘當人以善心，佈施自己的財物時，這些善的蘊集，稱之為佈施。’ 其果報是大受用。如是佈施，為自利他利，為二利，非為二利而施。 其中，未離貪者或凡夫未離貪者對佛塔行佈施時，因為不能利益他人，所以僅是爲了自利。 聖者離貪者對眾生行佈施時，因為利益了他們，所以是爲了利他，而非為自利，因為已經完全超越了異熟地，除了現法受報外。 聖者離貪者或凡夫未離貪者對眾生行佈施時，此佈施是為二利。 聖者離貪者對佛塔行佈施時，此佈施除了現法受報外也非為二利，他僅是出於恭敬和報恩而佈施。 佈施的果報是大受用，這是總說。 其差別由施主、物品和福田的差別而定。其中，施主殊勝由信等。施主的差別是具足信心、持戒、多聞等功德。

།སྦྱིན་བདག་དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་བདག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི། གུས་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད། གུས་པ་དང་། རང་གི་ལག་པ་དང་། དུས་དང་། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་དང་། དུས་དང་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་བདག་དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱིན་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། བཀུར་སྟི་རྙེད་པར་འགྱུར། ལོངས་སྤྱོད རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར།ལོངས་སྤྱོད་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་དུས་སུ་རྙེད་པར་འགྱུར། ལོངས་སྤྱོད་པར་ཆད་མེད་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་གཞན་དག་གིས་པར་དུ་མི་ཆོད་པར་འགྱུར། མེ་ལ་སོགས་པས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་བདག་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཡིན་པ་དང་།དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཕུན་སུམ་དངོས། །ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁ་དོག་ དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དེ་འདྲ་བ་བྱིན་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རིམ་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་བཟང་གྲགས་དང་ལྡན་པ་དང་། །དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་དང་། །དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་ལུས་ཕྱིར། །ཁ་དོག་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་ནི་གཟུགས་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ།།དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་ནི་དྲི་བཞིན་དུ་གྲགས་པས་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་ནི་རོ་མངར་བཞིན་དུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་ནི་ལུས་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ པ་དང་།བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་བའི་ལུས་སུའང་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཕན་འདོགས་དང་། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཁྱད་འཕགས། །རེ་ཞིག་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ལ། སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་སླར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་རེ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་འགྱུར་བའི་མི་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་སྟོང་འགྱུར་དུ་རེ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་དོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མ་དང་གཞན་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། མཆོག་ནི་གྲོལ་བའི་གྲོལ་བ་ལའམ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྦྱིན་པ་གང་བྱིན་པ་ནི་དེ་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་མ་གྲོལ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དག་སྦྱིན་པ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་ལས།བརྒྱད་པ། མ་གཏོགས་ཏེ་མཆོག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འཇིགས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྦྱིན་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་བདག་གི་ཕ་དང་ མེས་པོ་དག་གིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་།མཐོ་རིས་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གྲགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱིན་པ་ནི། སྔ་མ་དག་ན་རེ། ནམ་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འོངས་པ་ལ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇིགས་པས་སྦྱིན་པ་ནི་གང་མེད་པར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ནས་དམ་པ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ།

由於這樣的施主的佈施的殊勝，爲了佈施的果報而成為殊勝。這樣的施主以恭敬等而行佈施。以恭敬、親手、適時、不損害他人而行佈施。因此獲得廣大恭敬、適時和無間斷。因此該施主如是佈施依次獲得四種殊勝：獲得恭敬，獲得廣大受用的信心，獲得適時受用而不錯過時機，獲得無間斷受用，即其受用不被他人所間斷，不被火等所損壞。 如是已說施主如何殊勝，以及由其殊勝而佈施殊勝。複次，如何是事物殊勝呢？‘色等圓滿事，稱為殊勝’，若所佈施之物具足色、香、味、觸圓滿，如是即是事物殊勝。佈施如是事物將獲何果？依次：‘妙色具名稱，歡喜極年輕，適時觸樂身’。佈施圓滿色者將獲得妙色。佈施圓滿香者將如香氣般名聲廣揚四方。佈施圓滿味者將如甜味般令人歡喜。佈施圓滿觸者將獲得極其年輕的身體，如同女寶般適時觸之安樂之身。 複次，如何是福田殊勝？‘趣及苦利益，功德田殊勝’。首先，由趣殊勝而殊勝者，如世尊所說：‘若於畜生趣中佈施，當期望百倍果報。若於破戒人佈施，當期望千倍果報。‘由苦殊勝而殊勝者，如於病人及看護病人佈施等。利益殊勝者，如於父母及其他有恩者。功德殊勝者，如’若於持戒者佈施，將獲十萬倍果報’等。 在一切佈施中，最殊勝者是于解脫者或菩薩。為利益一切眾生而佈施于菩薩，雖其未解脫，但佈施于未解脫者為最殊勝。如世尊所說八種佈施中，除第八外皆為殊勝。何為八種？親近佈施、因怖畏佈施、因施予我而佈施、因將施予我而佈施、因往昔父祖行佈施而佈施、為生天而佈施、為名聲而佈施、為莊嚴心而佈施、為心資具而佈施、為瑜伽資糧而佈施、為獲得最勝義而佈施。其中親近佈施者，前人說：‘于親近而來者行佈施。‘怖畏佈施者，見到現前毀壞而行誓願佈施。其餘易解故未詳分別。

།མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ སྦྱིན་པ་བྱིན་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞལ་དུ་མེད་དོ། །དེ་བས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སྦྱིན་ན་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་མོད་ཀྱི་གཞན་ཡང་། ཕ་དང་མ་དང་ནད་པ་དང་། །ཆོས་སྨྲ་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་མིན་ལའང་། །སྦྱིན་པ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ ཡིན།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་གཞལ་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞིང་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་ལ། ཆོས་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་གང་དུ་གཏོགས་པར་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐྱེ་དགུ་མ་རིག་ པས་ལྡོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་སྟེ། ཕན་ འདོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལས་རྣམས་ཀྱི་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་ཤེས་པར་འདོད་པས་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་དྲུག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཇུག་དང་ཞིང་དང་གཞི་དང་ནི། །སྦྱོར་དང་སེམས་ལ་བསམ་པ་དག་།དེ་དག་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ལས། །ལས་ཀྱང་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ཉིད། །མཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བྱས་པའི་རྗེས་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གང་དུ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། །གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་དུ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བྱེད་པའོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསམ་ པ་ནི་དེ་དག་ཏུ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་བྱའོ།།དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་ཕྱིས་བྱའོ་ཞེས་སེམས་པ་སྟེ། ལ་ལ་མཇུག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་ལྕི་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ནི་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱིས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་ནི་ཞིང་དེ་ཉིད་ལ་ གཞིའི་དབང་གིས་ལྕི་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕ་དང་མ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་གིས་ཐམས་ཅད་ཆེ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ལྕི་བ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།གང་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དེའི་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་བྱས་པ་དང་བསགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ལས་བསགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལྔས་ཡིན་ཏེ། བསམས་བཞིན་པ་དང་རྫོགས་པ་དང་། །མི་འགྱོད་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། །འཁོར་དང་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལས།།བསགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ན་བསམས་བཞིན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བབ་ཅོལ་དུ་བྱས་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྫོགས་པས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གཅིག་གིས་ངན་སོང་ དུ་འགྲོ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་གྱི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་།ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གཅིག་གིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་བཅུའི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ལ་གང་ཞིག་གིས་ཇི་ཙམ་གྱིས་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དེ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ན་ནི་མ་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་ན་ནི་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ ལྟར་ན་མི་འགྱོད་པ་དང་།གཉེན་པོ་མེད་པས་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དེ་ལ་འགྱོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། གཉེན་པོ་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཁོར་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ལམ་མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་མི་དགེ་བའི་འཁོར་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱས་པའི་ལས་ནི་མ་བསགས་པ་ཡིན་ནོ།

經中說，對於預流果向的人佈施，其果報不可衡量。較之更勝者，對預流果的人佈施，其果報更不可衡量。此外還有：‘父母與病人，說法者及最後生菩薩，雖非聖者，佈施亦不可衡量。‘這五者雖是凡夫，但從果報角度而言，佈施亦不可衡量。其中所說’最後生菩薩’，是指最後有者。 在四種殊勝福田中，說法者應歸屬何類？說法者能為無明所盲的眾生賜予智慧之眼，能開示順違之理，能成就無漏法身，總之能行持一切佛陀事業，故為大善知識，應視為饒益之類。 欲知諸業輕重者，略說應知六種因：‘末尾及福田，基礎與加行，思維及意樂，由此大小故，業亦有大小。‘末尾是指作業之後所作；福田是指於何處作損益；基礎是指業道；加行是指為此所作身語之業；思維是指完成業道之事；意樂是指思維應如是作、如是後作等。 有些業因末尾所攝而成重業，因為果報決定故。有些因福田殊勝而成重業。有些于同一福田中因基礎而成重業，於他處則不然。如殺害父母較偷盜等為重，其他類推。若一切因緣皆重大者，其業應知極為沉重。若一切因緣皆輕微者，其業應知極為輕微。 關於’業已作已集’之說，云何為已集業？有五因：‘思已及圓滿，無悔無對治，眷屬及異熟，是名已集業。‘云何為思已？是經思慮而作，非無心亦非輕率。云何為圓滿？有些因一不善行墮惡趣，有些因三不善行墮惡趣，有些因一業道墮惡趣，有些因十業道墮惡趣。於此，若未圓滿令其墮惡趣之業，即為未集；若已圓滿，即為已集。 云何為無悔無對治？於此業不生悔意，不依對治。云何為眷屬？于不善業道亦依不善眷屬。云何為異熟？異熟決定。善業亦當如是配。除此之外所作之業即為未集。

།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དུའོ་ཞེས་བཤད་པ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ། མཆོད་རྟེན་ལས་བཏང་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །བསོད་ནམས། །ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང བ་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལ་ལེན་པ་སུ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་ཡིན་བླངས་པ་ཡོད་ན་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། སུ་ལ་ཡང་ཕན་བཏགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་བསོད་ནམས་ སུ་འགྱུར་ན་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྒོམ་པ་དག་ལ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཆོད་རྟེན་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འདོད་པར་བྱའོ། །ལེན་མེད་བྱམས་སོགས་བཞིན། དཔེར་ན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེན་པའམ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་ཀྱང་། རང་གི་སེམས་ལ་བསོད་ནམས་སྐྱེ་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ཅན་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པར་བྱས་ན་རང་གི་སེམས་ལ་བསོད་ནམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་དད་པ་ནི་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་དགྲ་ཤི་ཡང་དགྲ་བསད་པའི་བསམ་པ་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགྲའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དེར་ཡང་བྱེད་ན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཆེས་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྦྱིན་པའི་ བྱ་བ་དག་བྱེད་ན།བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པས་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ཞིང་ངན་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར། །ངན་པའི་ཞིང་ལའང་ འབྲས་ཡིད་འོང་།།ཞིང་ངན་པ་ལ་ཡང་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་པ་མཐོང་སྟེ། རྒུན་འབྲུམ་གྱི་ས་བོན་ལས་ནི་འབྲས་བུ་མངར་བ་ཉིད་སྐྱེ་ལ། ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ནི་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཁ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་ཞིང་ངན་པ་ལ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པའི་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཞིང་ངན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ས་བོན་དེའི་འབྲས་བུ་ཆུང་བའམ། འབྲས་བུ་མེད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའི་ཞར་ལས་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྨྲས་པ། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས། །དེ་སྤོང་ཚུལ་ཁྲིམས། མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྤོང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་རྣམ་གཉིས་སོ། །རྣམ་པར་རིག བྱེད་གང་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅས་ལས་ཀྱང་། །གང་རང་བཞིན་གྱིས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱིས་བཅས་པ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྤོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་ནོས་པས་དེ་ལས་འདས་ན། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མདོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་བཞིས་ནི་རྣམ་པར་དག་།ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

對於’帶有貪慾的向佛塔布施是爲了自己’這種說法，如果沒有受用者，如何成為福德呢？福德有兩種：由捨棄因而生起的是從捨棄本身所生；由受用因而生起的是從受用本身所生。其中，從佛塔舍施因所生的福德，從受用因所生的則沒有。 對於’如果沒有任何接受者怎麼會是福德，有接受者才是福德，沒有則不是’這種說法，有什麼理由呢？因為沒有對任何人產生利益。這不是理由，如果僅僅從利益他人才成為福德的話，那麼修習慈心等無量和正見就不會成為福德了。因此應當承認對佛塔布施也是福德。 無接受者如同慈心等。比如對慈心等雖然沒有接受或利益他人，但在自己的心中生起福德，同樣地，即使功德者已逝，對其生起信心也會在自己的心中生起福德。 如果這樣的話，佈施就成為無意義了？不是的，因為由這種行為所引發的信心是最殊勝的。比如即使敵人已死，由殺敵之心所引發的身語業，以敵人想繼續對其行事時，會生起更多的非福德，而不是僅僅由想法；同樣地，即使導師已逝，由對其信心所引發的佈施行為，也會生起更多的福德，而不是僅僅由想法。 如果說對良田佈施會產生悅意的果報，那麼對惡田佈施就會產生不悅意的果報嗎？因為因果不錯亂的緣故，對惡田佈施也會產生悅意果報。即使是惡田也可見到種子與果實不錯亂，如葡萄種子生出甜果，楝樹種子生出苦果，同樣地，即使對惡田，由利益他人的增上意樂佈施種子也會成就悅意果報，而不會是不悅意的。惡田的過失不會使該種子的果報變小或無果。 由佈施所生福德事業的附帶內容已完。 現在要說明由持戒所生的福德。如所說：破戒是不善之相，斷除它即是持戒。不善之相稱為破戒，斷除它就是持戒。這種斷除的持戒也有兩種：以表業斷除的和以無表業斷除的。 持戒不僅僅是斷除破戒，怎麼說呢？也包括佛陀所制定的。雖然有些本性上不是破戒，但佛陀制定了非時食等戒，因此持戒有兩種斷除：由受戒而違犯則會生起破戒。 持戒的簡要說明已完。以四種功德而清凈。此持戒以四種功德而清凈，相反則不清凈。

།ཇི་ལྟར་ན་ཡོན་ཏན་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རྒྱུས་མ་སྨྲས་དང་། །ལ་བརྟེན། རེ་ཞིག་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འཕན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་རྒྱུ་ལྔས་ཏེ།དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་དང་། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཕན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་ རེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འཇིགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ནམ་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། ངན་འགྲོས་འཇིགས་ནས་བསྲུང་བའོ། །ལེགས་སུ་སྨོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ནས་བསྲུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྫོགས་སོ།། །།བསྒོམ་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡི། །དགེ་བ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ཅི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ལ་བསྒོམ་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་སེམས་ལ་དགེ་བ་ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོན་ཏན་གྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད དེ་མེ་ཏོག་གིས་ཏིལ་འབྲུ་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ།།རེ་ཞིག་སྦྱིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དོན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །འབྲལ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་གཙོའི་ཕྱིར། །སྦྱིན་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་ནི་ འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་གང་ཟག་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་ བ་རྣམས་ན་རེ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་ཚད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་འཆད་པ་ནི། བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བསོད་ནམས་ཅི་ཙམ་གྱིས་ན་བསྐལ་པར་མཐོ་ རིས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ།དེ་ལ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་བ་གཞན་དག་གི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། ཚངས་བའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་ནི། །བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་གནས། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། །དེ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །མདོ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས། །ཡང་དག་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཆོས་སྦྱིན། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དག་ཆོས་ལོག་པར་འཆད་པའམ། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་འདོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཆེར་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་དགེ་བར་མ་པ་གསུམ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་། བསོད་ནམས་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །ངེས་འབྱེད ཆ་མཐུན་དགེ་རྣམ་གསུམ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའོ།

如何是四種功德？答：依于戒律，首先是未被破戒所染污，未被破戒相續等煩惱和隨煩惱所染污，因依止於念住，也依止於破戒的對治，依止於不生起的殊勝，因迴向涅槃故也依止於寂靜。 其他人說由五因：即清凈身業道，近分清凈，未被分別所染污，攝持正念，迴向涅槃。 有些人說戒律有四種：畏懼戒是因畏懼殺生、惡名、懲罰和惡趣而守持。希求戒是因貪著三有、受用和恭敬而守持。隨順菩提分戒是求解脫具正見者所持戒。清凈戒是因無垢染故為無漏。戒律講完。 等持善修，何為等持？即是具有三摩地自性及其俱生法。為何稱為修？因修習於心。彼三摩地於心極善修習，使心相續成為功德自性，如以花熏芝麻。 首先說佈施能得大受用，那麼持戒和修行有何果報？為得生天持戒為主，為得解脫修行為主。佈施雖能得生天，但持戒更為主要。持戒雖能得解脫，但修行更為主要。 經中說四種補特伽羅能生梵福，何為梵福？毗婆沙師說：即所說相應異熟業量而已。古代論師解釋：因能住天界一劫故。梵福有四，能令住天界一劫的福德即是梵福，因梵輔天壽量為一劫故。其他部派偈頌亦云：‘生起梵福者，一劫住天界。’ 財施已說訖。當說法施：此說如是：以無煩惱心，如實而說法。以無煩惱心如實宣說即是法施。因此，若有人邪說正法，或以求得利養、恭敬、名聞之煩惱心說法，則大大損減自身福德。 已說三種福業事差別之善。複次，福分、涅槃分、抉擇分善三種。順福分即是悅意異熟。

།ཐར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་ལ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་གཏམ་ཐོས་ནས་སྤུ་ཟིང་བྱེད་པ་ དང་།མཆི་མ་ཀྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབྱར་ཡུལ་གྱི་སེར་གནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལས་ས་བོན་ཡོད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། འོག་ནས་བཤད་ པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡིག་འབྲུ་དང་། བརྒྱ་དང་། བགྲང་བ་དང་། སྙན་དངགས་དང་། གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས། །ཀུན་ནས་སློང་བཅས་རྣམ་པ་གསུམ། །ཡིག་འབྲུ་བརྒྱ་དང་གྲངས་བཅས་དང་། །སྙན་ དངགས་གྲངས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན།།སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡིག་འབྲུ་དང་བརྒྱ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ནོ།།བགྲང་བ་དང་སྙན་དངགས་ནི་ངག་གི་ལས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །བགྲང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ་ཡིད་ལ་སྡོམ་པའོ། །ད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒྲིབས་ངན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ དང་།བསྒྲིབས་པ་དང་། ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དྲི་མེད་དགེ་།གྱ་ནོམ། གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འདུས་ བྱས་དགེ་བསྟེན་བྱ།བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གོམས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་དོན་དུ་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་འབྲས་ བུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་མདོ་དང་ མཐུན་པ་ལས།ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བཞི་པའོ།། །།ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་བཤད་པ་ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ནི་སྲིད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པའི་ རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། དྲུག། །དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་དག་སྟེ་དེ་དྲུག་ཀྱང་། །འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །མདོ་ལས་འདོད་ཆགས་ཕྱེ་ནས་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ ལས་བདུན་དུ་བཤད་དེ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ ཡིན་ཞེ་ན།ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་སུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ནང་དུ་ཁ་བལྟས་ཕྱིར་དང་དེར། །ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ཕྱིར་བཤད། །དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཁམས་དེ་ཉིད་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་དོ།

與解脫相順應的是什麼呢？就是生起時能趨向涅槃的。對於聽聞輪迴過患和涅槃功德讚歎之語后，能令毛髮豎立，淚水涌出的人，應當知道他具有與解脫相順應的善根，就像從夏季田地中新芽的生長可以知道有種子存在一樣。 順抉擇分有暖位等四種，下文將會詳細說明。 在此世間，所謂文字、百、計數、詩歌、數目等是什麼性質呢？由加行所引發的業，具有等起的三種。文字、百及計數，以及詩歌、數目，依次為如是。所謂由加行所引發，是指由方便差別而引發。三種業是指身業、語業和意業。其中，文字和百是由加行引發具有等起的身業。 計數和詩歌是語業，這些都是五蘊的自性。計數是意業，即心的攝持。 現在要說明諸法的一些異名：有覆、不善、有罪過、有煩惱等，是煩惱法的異名。無垢、善、妙、殊勝等，是善法和無漏法的異名。除了不善和殊勝之外的是中性。 有為善法應當修習。‘應當修習’是有為善法的異名。其餘的則成為不應修習。為什麼無為法不應修習呢？因為不能熟習，而且如果爲了獲得果報而修習，也沒有果報的緣故。 一切其他法都是有上的。解脫是無上的。沒有比涅槃更殊勝的，因為它是善的和常住的，所以是最為殊勝的。 《阿毗達磨俱舍論順正理疏》中，這是第四品’分別業品’。 如說’從業生起種種世間’，而這些業也是由隨眠力量所積集，沒有隨眠則不能成就有，因此應當了知隨眠是有的根本。 這些總略而言有六種。是哪六種呢？貪慾以及嗔恚，慢、無明和見，以及疑，這六種，由於貪的分類成為七種。經中將貪分開后，從這六種隨眠說為七種。 欲貪隨眠、嗔恚隨眠、有貪隨眠、慢隨眠、無明隨眠、見隨眠和疑隨眠。 什麼是所謂的有貪呢？二界所生的有貪。從色界和無色界所生的稱為有貪。為什麼這樣說呢？因為內向及於彼，為遮解脫想而說。那些大多是對禪定起貪著，這是內向的，有些人對那界本身起解脫想，爲了遮遣這種想法，所以說為有貪。

།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཕྱེ་ནས་ལས་བཅུར་ཡང་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་དང་། །ལོག་དང་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་དང་། །ལྟ་བ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་དང་བཅུ། །ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་ལས་ལྟ་བ་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་བྱས་ན་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ལྔ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལྔ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཡང་ཆོས་མངོན་ པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུའང་འཆད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་ དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པ།།མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །དེ་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་བཅུར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས། འདོད་པའི་ཁམས་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་ཆར་ཡང་ཡོད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་བདུན་ཡིན་ལ། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཡང་བདུན་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་སྟེ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་འོག་ཏུ་ལམ་གོམས་ པར་བྱས་པས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའང་དེ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།ལྟ་བ་མཆོག་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་དུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ནི་ རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་ཡང་ལྔ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཡང་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་ལ། །གཟུགས་ཁམས། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་བོར་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་ཁམས། ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འདོད་དོ། །ཇི་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་གིས སྤོང་ངམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ།

如同在《阿毗達磨》中所說，將那六種隨眠分開后又說為十種業。如何分法呢？五見即是：薩迦耶見、邪見、邊執見、見取見以及戒禁取見，共為十種。從六種隨眠中，將見分為五種則成為十種。五種見的自性是：薩迦耶見、邊執見、邪見、見取見和戒禁取見。非見自性的五種是：貪慾、嗔恚、慢、無明和疑。 又在《阿毗達磨》中說，從這十種隨眠中，欲界相應的有三十六種，色界相應的有三十一種，無色界相應的有三十一種，共為九十八種。如何分法呢？三界的這些隨眠簡要來說可分為見所斷和修所斷兩種。其中，首先欲界中見所斷的有三十二種。是哪些呢？ 所說：‘其中十及七七八，除去三種二種見，欲界苦等見，依次而斷除。‘如是所說的十種隨眠中，欲界中苦諦見所斷的全部十種都存在。集諦見所斷的是其中七種，滅諦見所斷也是七種，除去薩迦耶見、邊執見和戒禁取見。道諦見所斷的是八種，除去薩迦耶見和邊執見。 如是，欲界隨眠中見所斷的就是這三十二種，因為僅僅以見諦就能斷除。四種是修所斷，即是貪慾、嗔恚、無明和慢。因為在見諦之後，通過修習道路而斷除。 因此，薩迦耶見是一種，是苦諦見所斷；邊執見也是如此。邪見有四種，是苦諦、集諦、滅諦和道諦見所斷；見取見和疑也是如此。戒禁取見有兩種，是苦諦和道諦見所斷。貪慾、嗔恚、慢、無明等都是五種，即四諦見所斷和修所斷。因此，這些見有十二種，疑有四種，貪慾有五種，嗔恚有五種，慢有五種，無明也有五種。如是，欲界的隨眠就是這三十六種。 ‘除去嗔恚即色界。‘從這些中除去五種嗔恚，色界的隨眠是三十一種。如同色界一樣，‘無色界亦然。‘隨眠有三十一種，如是認為共有九十八種。 如是，阿毗達磨論師們認為從這六種隨眠中，通過差別、行相和界的區分而有九十八種。如是所說的見所斷隨眠是否僅僅以見而斷除呢？答曰：不是。

།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིན། །སྤང་བྱ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །གང་དག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་ལས་སྐྱེས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་ སྐྱེས་མཐོང་དང་བསྒོམ་གཉིས་ཀྱིས།།བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ། ས་ལྷག་མ་དག་གི་ཕྲ་རྒྱས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་ མིན་སྤང་བྱ་བསྒོམ་གཉིས་ཀྱིས།།ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་གཉི་གའི་ཡང་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་མིང་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་བསྟན་པས། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ ཆད་དང་།མེ་དང་དམན་ལ་མཆོག་ལྟ་དང་། །རྒྱུ་མིན་ལམ་མིན་དེར་ལྟ་བས། །དེ་དག་ལྟ་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པས་ན་འཇིག་པའོ། །བསྩགས་པས་ན་ཚོགས་པ་སྟེ། མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ།།རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དེ། འདི་དག་གི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་ཚོགས་ ལྟ་བའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་ལྟ་བ་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ཡིན་གྱི། བདག་གམ་བདག་གི་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཏུ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལས་རྟག་པར་ལྟ་བའམ་ཆད་པར་ལྟ་བའམ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡོད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དམན་པ་ལ་ མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་འདི་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་བའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གང་ལ་ལ་དག་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་བདག་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ལྟ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་སོགས། །བདག་རྟག་རྒྱུར་ནི་མངོན་ཞེན་ པ།།བར་དུ་འཇུག་པས་དེ་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །དེ་དག་ལ་བདག་དང་རྟག་པར་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བས། དེ་བས་ན་ངེས་བྱས་སོ་ཞེས་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་རྟག་ པར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ།ཅི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དམ་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཞི་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ བཞི་པོ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྟེ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་ལས་ནི་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ།

那麼是什麼樣呢？有頂地所生的是忍，所斷是見所斷。凡是從有頂地所生的隨順忍所斷的，都是見所斷，而不是修所斷。 餘地所生的見斷和修斷二者，以忍所斷，即其餘地的隨眠法和隨順忍所斷，對聖者來說是見所斷，對凡夫來說是修所斷。 非忍所斷是修斷二者，一切地的隨眠若是以智所斷的，對二者都是恒時修所斷。 五見是以名稱來說明，而非以自性來說明，那麼它們的自性是什麼呢？我見和我所見、常見和斷見，以及邪見、見取見，非因計因、非道計道見，這些就是五見。 我見或我所見是薩迦耶見。因為壞滅故為壞，因為積聚故為蘊，即是多的意思。這既是壞滅又是積聚，所以稱為壞蘊，即是五取蘊。 爲了斷除常想和一合想而如此說，這些的先行是執我。因為見壞蘊故為薩迦耶見。一切緣有漏的見都是薩迦耶見。 為什麼只說我見和我所見是薩迦耶見呢？爲了讓人瞭解此見是對壞蘊的，而不是對我或我所的。 對於執著為我的事物，見為常或見為斷即是邊執見，因為執著常邊和斷邊。 認為苦等諦不存在的是邪見。見劣為勝是見取見。 見非因為因，見非道為道，是戒禁取見。如果見非因為因是戒禁取見，為什麼不是集諦所斷呢？ 有些人見自在天或生主為因時，執著其為常、一、我、作者而見，因此，由於顛倒故執著自在天等為我、常的因，因為有中間的趣入，所以是苦諦所斷。 對它們執著為我和常的這兩種，是以見苦本身來斷除的，因此決定。即使執著為因，也是以此來斷除。 所說的由於顛倒而執著為我和常，是否僅有這兩種顛倒呢？顛倒有四種：于無常見常、于苦見樂、于不凈見凈、于無我見我的顛倒。 那麼這四顛倒的自性是什麼呢？從三見出生四顛倒：從邊執見和常見出生常顛倒，從見取見出生樂顛倒和凈顛倒，從薩迦耶見出生我顛倒。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱུ་གསུམ་དག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གསུམ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། ངེས་རྟོགས་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར། །དམིགས་པ་ལ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་དང་།ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་མེད་པའི་སྒོར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། དག་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་ངེས་པར་མི་རྟག་པ་དང་། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། །སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིར་ནི་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི།སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས། །ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་མཚུངས་བར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འབའ་ཞིག་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱི་ གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ང་རྒྱལ་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ང་རྒྱལ་བདུན། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བྱེ་བྲག་མེད་ པར་སེམས་ཁེངས་པ་ལས་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་བའམ། མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མཉམ་པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཆེ་བ་བས་ཀྱང་བདག་ ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་བོ་ལྔ་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་སེམས་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཁྱད་བར་ཆེས་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ དམན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པའི་ང་ རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་།བདག་ཆུང་ངོ་སྙམ་བའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ། །བདག་དང་མཉམ་བ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་མཆོག་མེད་དོ། །བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་དོ། །བདག་བསད་མན་པ་མེད་ཅེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ང་རྒྱལ་འདི་དག་ཉིད་ལས། དེ་དག། །རྣམ་ དགུ་གསུམ་ལས་གསུམ་གང་ལས་ཤེ་ན།ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བའི་ང་རྒྱལ་ལས་ཏེ། དེ་ལས་དང་པོའི་གསུམ་ནི། ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པའི་གསུམ་ནི་ཆུང་བའི་ ང་རྒྱལ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པའི་གསུམ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །ཡང་ང་རྒྱལ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཅི་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་ བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དམ་ཞེ་ན། ངེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི།གསོད་སོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ།

有人問：其他煩惱不也是顛倒嗎？答：由三種原因而建立為顛倒，是哪三種呢？由於顛倒、決定了解、增益的緣故。即由於對所緣顛倒、由於決定了解、由於增益。其中，斷見和邪見是趨入無的門徑，所以不是增益。執著戒禁為最勝，是緣于清凈而已，所以不是一向顛倒。其他煩惱不是決定和常見的自性，因此不是顛倒。 經中說’于無常見常’是想顛倒、心顛倒、見顛倒。這裡只是見為顛倒，心和想是由於見的力量。由於見顛倒的力量，與之相應的想和心也說為顛倒。 又問：為何只有隨眠有分類而其他沒有呢？答：慢也有分類。怎樣分呢？說有七慢：慢、過慢、慢過慢、我慢、增上慢、卑慢、邪慢。 總的來說，心高傲即說為慢。由於趣入的差別而成為七種：比自己低劣者認為自己高或與相等者認為相等而心高傲是慢；與相等者認為自己高是過慢；比高者認為自己更高是慢過慢；對五取蘊認為是我或我所是我慢；未得殊勝功德而認為已得是增上慢；比極為殊勝者認為自己稍微低劣是卑慢；與非功德相應而認為自己具有功德是邪慢。 論中說有九種慢：我最勝的慢相、我相等的慢相、我低劣的慢相、有比我勝、有與我等、有比我劣、無比我勝、無與我等、無比我劣。這些就是從這些慢中分出九種。這九種從哪三種分出？從慢、過慢、卑慢分出。其中第一組三種是依見的三種慢，即過慢、慢、卑慢。第二組三種是卑慢、慢、過慢。第三組三種是慢、過慢、卑慢。 又問：這七種慢由什麼斷除呢？答：由見道和修道斷除。這些是由見道和修道二者斷除，這是說一切都是由見道和修道所斷。 問：未斷修所斷的聖者是否一定會現行呢？答：不一定。即修所斷的殺生等纏縛。

།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གིས་བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་བར་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་ སྲེད།འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་འཇིག་པའི་སྲེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྐྱེ་བོའི་སྲིད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཟུང་ སྟེ།བདག་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ས་སྲུང་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཕགས་པ་ལ། རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཇིག་པའི་སྲེད་པའི་བར་དུ་ གཟུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རྒྱས་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་བས་ན་རྐེད་པ་བཅག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལྡང་བར་མི་ནུས་སོ། །གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་འགྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་འགྱོད་པ་ཡང་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འཕགས་པ་ལ་ནི་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དུ་དག་གཅིག་ཡིན། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། ། ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པ། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་དུ་འགྲོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་གིས་སྤང་བར བྱ་བའི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལྟ་བ་བདུན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། །མ་རིག་པ་གཉིས་དང་། ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། །སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལས་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ།དགུ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་གཉིས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཏེ། རེས་འགའ་ ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་དམིགས་སོ།།རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ལ་དམིགས་སོ། །ཡང་ཅི་ཕྲ་རྒྱས་འབའ་ཞིག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །དེ་ཡང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་དུ་མའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། འགོག་དང་ ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ།།ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་མ་རིག་འབའ་ཞིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་གསུམ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མ་འདྲེས་ པ་ཡིན་ལ།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།

由煩惱所纏縛，故意殺生乃至說妄語等，這些是修所斷法的所緣，因此應當以修道斷除。同樣，滅愛也應當以修道斷除。若問何為滅愛之法？對三界無常性的追求即是滅愛。‘同樣’一詞也包含了有情的生有方面，如’愿我成為護地大象’等願望。修所斷中，既有我慢的種類，也有我執的我慢，但聖者則如’等類我執不生’。‘等’字所說包括直至滅愛。 若問為何未斷除這些卻不生起？因為由見而增長的緣故。我慢的種類和我執的我慢是由薩迦耶見而增長，因此如同腰被折斷就無法再站起來。殺生等纏縛是由邪見而增長。滅愛是由斷見而增長。生有方面的貪愛是由常見而增長。不善之追悔也不會生起。雖然不善追悔也是修所斷，但聖者不會生起，因為是由疑惑所引發。 複次，在九十八種隨眠中，遍行有幾種？非遍行有幾種？苦諦與集諦所見所斷的諸見以及疑惑，與彼相應者，以及唯由見苦、見集所斷的不共無明，如是七見、二疑、二無明，這十一種隨眠因為緣于自界一切，故是同分遍行。 其中九種上緣。在同分界遍行的十一種隨眠中，九種也是不同分界的遍行。哪九種？除去兩種見。除去薩迦耶見和邊執見這兩種，有時緣於一個不同分界，有時緣于兩界。 複次，是否唯有隨眠是遍行？答：不是。與彼相應者，除得亦是遍行。與遍行隨眠相應生起的諸法也是遍行。得則因為有多種果故不是這樣。 在九十八種隨眠中，緣有漏者有幾種？緣無漏者有幾種？見滅、見道所斷的邪見、疑惑，與彼相應者，及唯無明，六種是緣無漏境。見滅所斷隨眠有三種：邪見、疑惑、無明，以及與彼相應者和不共者；見道所斷也是這些。如是六種是緣無漏，其餘則成立為緣有漏。

།དེ་ལ་ཡང་། འགོག་པ་རང་གི་ས་པ་སྟེ། །ས་དྲུག་དང་ནི་ས་དགུའི་ལམ། །དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ རྣམས་ཀྱི་ཡུལ།།ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་གིས་པའི་འགོག་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ཀྱིས་ལ་དམིགས་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉིད་ལ་དམིགས་ སོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་ས་དྲུག་གི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་སྤྱོད་པས་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་ས་དགུའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམིགས་སོ།།ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་ པར་མི་འདོད་ཅེ་ན།འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །འདོད་ཆགས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་བྱེད་མེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་ དངོས་པོ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་ན།འགོག་པ་དང་ལམ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞི་དང་དག་དང་མཆོག་འགྱུར་ཕྱིར། །ང་རྒྱལ་མ་ཡིན་མཆོག་འཛིན་མིན། །འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ནི་ཞི་བའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཁེངས་པར་གྱུར་པར་འོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ གཉིས་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ཕྲ་རྒྱས་ དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན།ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སུ། །ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བདེ་དག་རང་གི་ས་པའི་ རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རང་གིས་དག་ཏུ་ཡང་། རང་གི་རིས་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་ བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཉིད་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཉིད་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་བཏང་བ་བྱས་ནས་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ལས་མིན། །ཟག་ པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ།ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ནི། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ ཀྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་སྣམ་བུ་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལས་གོང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་གཉིས་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལས་གོང་མ་ཡང་འོག་མའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ཏུ་གནས་མི་རྙེད་དེ། རྡོ་ལེབ་བསྲེགས་པ་ལ་རྐང་པ་དག་གིས་གནས་མི་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།

其中，滅諦是自地所緣，六地和九地之道，是其行境之境。道是互為因。緣滅的邪見等是緣于自地的滅，欲界所行者緣于欲界，乃至有頂亦緣于有頂。 緣欲界所行者是六地法智分道，以及一切色界、無色界對治所緣。色界無色界所行八者亦緣一切九地隨智分道。因為道是互為因。 為何貪慾、嗔恚、慢心、見取、戒禁取不許緣無漏法？貪慾不緣無漏是因為是所斷。貪慾是所斷，若其緣無漏法，則如同善法欲一樣應成非所斷。 嗔恚不緣無漏是因為無所害。嗔恚生於能害之事，而滅道非如是。因為寂靜、清凈及最勝故，非慢非見取。滅道二者因為寂靜故不應生起我慢，因為是清凈義故，於二者亦非戒禁取。 見取是於劣法執為最勝，而彼二者本為最勝，故不應緣無漏法。 此九十八隨眠中，從所緣門而增長者有幾？遍行隨眠從所緣門于自地一切處增長。非遍行者唯于自品增長。 如是苦見所斷者于苦見所斷品增長，乃至修所斷亦于修所斷品增長，于余則不然。總說已，別說：無漏及上地境非所緣增長。 緣無漏之隨眠不從所緣門增長，亦不增長於上地所緣。為何？因為所緣事非我所及是對治故。 任何為我見和有見所執為我所的事物上，其他隨眠亦能增長，如濕布沾塵。無漏法及上地非如是，故緣彼者不能增長。 涅槃與道二者是緣彼諸煩惱的對治，上地亦是下地的對治，故於彼不得安住，如燒熱石板不能立足。所緣門增長者已說訖。

།གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གང་ནི། །དེ་དེར་མཚུངས་པར་ལྡན་སྒོ་ནས། །རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར འགྱུར་རོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་མ་སྤངས་ནའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། །གོང་མའི་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །རེ་ཞིག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ།།འདོད་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྨོངས། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བདག་ཤི་ནས་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བ། །ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན། དུ་དག་ཅིག་ནི་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་མི་དགེ་རྩ་བ་ནི། །འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་རྨོངས་པ་ཡིན། །འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་གཞན་པའི་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །གང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བར་ཡོད་དོ།།ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་དུ་དག་ཅིག་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་དང་མ་རིག་བློ་གྲོས་དེ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཐ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཅུང་ཟད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་གཉིས་མཐོ ཕྱིར་དེ་དག་ལས།།གཞན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གནས་པས་རྩ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ནི་མཐོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བརྟན་པ་དང་། འོག་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་ མཐོང་ངོ་།།བཞི་ཞེས་ནུབ་ཕྱོགས་པ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞིར་འདོད་དེ། སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་རྨོངས་དེ་དག། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་སྟོན་པ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྲིད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འབའ་ ཞིག་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བར་འདོད་ཅེ་ན།རྨོངས་པས་བསམ་གཏན་པ་གསུམ་ཕྱིར། །འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ལྷག་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས། གང་དག་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གསུངས་པ་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཞག་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདྲི་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་།དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། གཞག་པར་བྱ་བའོ།

任何隨眠與任何法相應，則彼隨眠即由相應門而增長。此句意為：某一隨眠與某一法相應，則彼隨眠即由相應門而增長。‘即’字是爲了特別說明’只要未斷除’的意思。 在九十八隨眠中，有多少是不善，有多少是無記？ 上界一切皆無記。首先，色界和無色界中的一切隨眠都是無記。 欲界中的身見和邊見，以及與彼等相應的愚癡，身見和邊見以及與它們相應的無明在欲界中都是無記。為什麼呢？因為不違背佈施等善行，即認為’我死後將獲得安樂’而行佈施、持戒。斷見也因隨順解脫而非不善。 其餘諸隨眠於此為不善。其餘隨眠在欲界中都是不善。 不善根有幾種？應說有幾種非不善根：欲界不善根是貪、嗔、癡。一切貪慾、一切嗔恚，以及除了與身見、邊見相應的愚癡之外的一切愚癡，這三者在欲界中是不善根，即貪不善根、嗔不善根、癡不善根。既是不善又是不善根者，即是不善根所攝。 其餘隨眠非不善根，這是已成立的。 無記根有幾種？幾種非無記根？無記根有三種。三種是什麼？愛、無明和慧，‘彼’字表示是無記。迦濕彌羅諸師說：愛、無明和慧，乃至異熟所生者，凡是無記的一切都是無記根。 由二相及高舉故，非余。疑因具有二相而不適合作為根，因為動搖。慢因具有高舉特徵而不適合作為根，因為與根的性質不相符。在世間所見根是穩固且處於下方的。 西方諸師主張四種。西方諸師認為無記根有四種：愛、見、慢、癡等。‘等’字表示是無記，即無記的愛、見、慢和無明。為什麼只承認這些為無記根呢？因愚癡故有三種禪修者。如是，禪修者有三種：以愛增上、以見增上、以慢增上的禪修者，而這些都是由無明所引生。 經中所說的十四無記事，是否都是無記？答：不是。那麼是什麼呢？這是從應置而不答的問題而說為無記。問題有四種：應一向記、應分別記、應反詰記、應置記。

།དེ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ། མགོ་གཅིག་དང་ནི་རྣམ་ཕྱེ་དང་། །དྲི་དང་གཞག་པར་ལུང་བསྟན་པ། །འཆི་དང་སྐྱེ་དང་བཟང་བ་དང་། །བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་ འམ་ཞེས་འདྲི་ན་འཆིའོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་སྐྱེའམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཉོན་མོངས་བ་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །མི་འདི་བཟང་ངམ་ངན་ཞེས་འདྲི་ན་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་ལ་ལྟོས་ཏེའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ངན་ཏོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ངན་སོང་ལ་ལྟོས་ཏེའོ་ཞེས་ཟེར་ན་བཟང་ངོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་ཕུང་པོ་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། མོ་གཤམ་ གྱི་བུ་སྔོ་བསངས་སམ་དཀར་ཤམ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ཇི་ལྟར་ན་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གང་གི་ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེས་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་འདས་ པ་དག་གིས་ནི་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་དག་གིས་ནི་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མདོར་བསྡུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །སྤྱིའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ ཚོམ་དང་མ་རིག་པའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག། །འདས་དང་ཉེ་བར་གནས་རྣམས་ཀྱིས། །འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་གྱི། །གང་ལ་སྐྱེས་ཤིང་མ་སྤངས་པ། །དེ་དག་དང་དངོས་དེ་ལྡན་འགྱུར། །དངོས་པོ་གང་ལས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་སྐྱེས་ཤིང་མ་ སྤངས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་ཏེ།དེ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱིས་དེ་དག་མ་འོངས་པས། །ཀུན་དུ། དེ་གང་ལ་མ་ སྤངས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་རང་དུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་འོངས་པ་གཞན་ གྱིས་ནི་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཆོས་དག་གི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད། མི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དག་གིས་ནི་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ།།ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ལྡན། །ལྷག་མ་ཡང་གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་ཏེ། སྤྱིའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་མ་སྤངས་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འདི་རྫས་སུ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

對此依次而言，一向決定和分別，詢問和安立所授記，死和生以及善，自他等等應當了知。如果問’一切有情都會死嗎？‘應當一向決定授記說’會死’。如果問’一切都會轉生嗎？‘應當分別授記說’有煩惱者會轉生，無煩惱者則不會’。如果問’這個人是善還是惡？‘應當反問’相對於什麼而問？‘然後再授記。如果說’相對於天’，則應授記說’是惡’。如果說’相對於惡趣’，則應授記說’是善’。如果問’眾生是異於蘊或非異？‘因為眾生之實體不存在，應當安立，如同問’石女之子是藍色還是白色？’ 如果問’這為何是無記？‘因為以無記性本身而無記。任何補特伽羅的任何隨眠，緣于任何所緣而增長，彼即與彼事相應。此中應當說從’過去者與何相應’乃至’現在者與何相應’。總之，煩惱有二種：自相煩惱即貪慾、嗔恚、我慢等。共相煩惱即見、疑、無明。 其中首先，過去和現在的貪慾、嗔恚、我慢，於何處生起且未斷除，彼等即與彼事相應。於何事生起過去和現在的貪慾、嗔恚、我慢且未斷除，彼等即與彼事相應。因為彼等是自相煩惱，故必定不是從一切生起，也不是遍一切處生起。 意識相應的未來煩惱，應當配合’於何未斷’。意識地的未來貪慾、嗔恚、我慢，彼等即與三世一切事相應，因為意識的對境是三世故。其他未來的貪慾、嗔恚僅與未來事相應。其他是指什麼？即五識身相應的貪慾、嗔恚，對於將生法即是如此。 彼等不生者與一切相應。五識身不生法即與三世一切事相應。餘者一切相應。餘者是指什麼？即三世的見、疑、無明，因為是共相煩惱，故彼等一切亦與一切事相應，這是就’若未斷除’而言。 過去和未來是實有還是無？若是有，則因為一切時中都有，諸行將成為常。

།འོན་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དང་དེར་ལྡན་པ་ འམ་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཡོད་པར་ནི་གསལ་བར་ཁས་འཆེ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འདས་ པའི་གཟུགས་ཞིག་མེད་ན་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མ་འོངས་ པའི་གཟུགས་ཤིག་མེད་ན་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ སྟེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་མེད་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ལུང་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། རིགས་པ་ལས་ཀྱང་ཡུལ་ཡོད་ཕྱིར། །ཡུལ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། །མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞིག་མེད་ན་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས ཕྱིར།གལ་ཏེ་འདས་པ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཚེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་བ་དང་ད་ལྟ་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་ནི་འདི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟར། དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད། །གང་དག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། དུས་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ ཡིན་གྱི།གང་དག་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཡོད་པ་མ་འོངས་པ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི། རྣམ་བཞི་དངོས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། །མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། །གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གང་དག་ཆོས དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན།དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ན་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་འགྲོ་བ་ན་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་འདོར་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་འདས་པར་འགྲོ་བ་ན་ཡང་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདོར་གྱི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་གསེར་གྱི་སྣོད་བཅོམ་ནས་གཞན་དུ་བྱེད་པ་ན་དབྱིབས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཁ་དོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གང་དག་ཆོས་དུས་དག་ཏུ་འཇུག་པ་ན་འདས་པ་ནི་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་གྱི་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཆགས་པ་ན་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དག་ཡིན་ནོ།