d4220量釋論釋釋迦慧 瑪·格瓦洛卓c3.5s｜d4220量釋論釋釋迦慧 瑪·格瓦洛卓c3.5s（續2）

།དེ་བས་ན་རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་དཔོག་ཅེ་ན།དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དྲན་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་བཙུམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་མིག་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་ བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་པས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རེས་འགའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ རྣམ་པ་འདིས་དེ་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ།།འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ དེ་ལྟར་དོན་ཆུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟར་རོ།།རྒྱུ་ཙམ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་ བྱེད་དེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁྱད་པར་མ་བསྟན་པས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

是故由無因故，我亦非比量境。若問如何由識果比度非現量眼等？說”根等”等。“等”字攝念種子等。識即是果，由其有時有故。 如是雖有色及光作意等，由閉眼等位無識故，及開眼等位有故，成立識果待余因性。是故此成有待，說成立根等，由此識有待及有時有故，此識有何因如是相即立名為根。 “非如是性”者，謂非色性等色差別義。 “如是不廣少許義成立樂等果”者，“如是”謂如識。由唯待因性不廣少許義成立許為我德樂等果，由許樂等有隨一因未說差別有因故。我非如是，由許為常作者受者等相故。

།གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཁས་ བླངས་པའི་བདག་ལ་འབྲས་བུའི་རྟགས་མེད་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་།བདག་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་མེད་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མི་དམིགས་པ་དེས་བདག་དེ་སེལ་བ་ན་ཅི་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་ བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསལ་ཞིང་སྤངས།མི་དམིགས་པ་འདི་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་གཏན་ཚིགས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད། རྒྱང་པན་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་མཐུ་ ཡིན་ལ།ས་ཡང་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དེ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ས་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པར་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་མ་མཐོང་བ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་ པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པར་སྨྲའོ།།གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ཏེ་ཡང་དེ་ཉིད་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པར་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་སྨྲས་ནས།གཞན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུས་པ་ཉིད་མ་མཐོང་བས་ལྡོག་པ་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདིའི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་འདིའི་ཁྱབ་པ་མི་འགྲུབ་བོ། །འདི་ལ་གང་གིས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྲུབ་པས་གྲངས་ཅན་གྱི་བདག་གི་དོན་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདུས་པ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ ཡང་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མི་ནུས་པ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་མེད་ན།འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་མེད་པ་དེ་ལས་ཞོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གང་གིས་གང་ཞིག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན། སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །འོ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ནི་ཞོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་དང་འདྲ་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

由如是所許我無果相故，唯不得我時，佛等說”無我由不得故”，以此不得遮彼我時，何故我論者遮遣”唯由不得故是無我”？若此不得非能立，如何能立因命等相從異品返？ 順世外道許有知時唯是大種力，地亦是大種自性。如是順世外道雖許地有知不可得，然以彼非量不見，立為因說從異品返，用以成立語等非一切智等。 “他”者謂數論，彼亦雖許乳等不得酪等，然說”眼等是他義，由和合故”，由不見非他義兔角等有和合性說返。如是暫時此相違，由唯不見亦不成此因遍。 於此由何定知眼等由和合故成他義即成數論我義，謂和合者必為他義？ 所說”如許乳等不得酪等”者不應理，由乳等中定有得酪等故。何者？說”比量”。說”由比量亦從有能生故”，若乳等無酪等功能，則從無功能乳等不生酪等。 合云：若彼於此無生能，則彼不從此生，如稻種于麥芽。從乳等生酪等，是故乳等有酪等功能，此是似果因相違法合。

།ནུས་པ་ཉིད་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཡང་ནུས་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིས་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ནུས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་གཞན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞོ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་གཞན་ཡོད་ན་སྟེ་གཞན་ ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ན།ཞོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡོད་དེ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞོ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ནི་འགྱུར་རོ། །མི་དམིགས་པ་ཚད་མར་མ་བྱས་ལ། ཡང་དེ་ཉིད་ཚད་མར་བྱེད་ པ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ལྡོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་བདག་ ཉིད་ལྡོག་པ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཟློག་པར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ཤིང་ལྡོག་པ་ན་ཤིང་ཤ་པ་ལྡོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་དང་ ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་དེ་སྐད་དུ་ཤིང་ཤ་པ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཤིང་དེ་ནི་ཤིང་ཤ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ངོ་བོ་ཤིང་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཤིང་ཤ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ ན་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཤིང་ཤ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཤིང་ཤ་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་འབྲེལ་པ་ ཁོ་ནས་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ།།རྒྱུ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ཟློག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱེ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཆད་དོ།

功能即是酪等，由因果無別故。論師說”此功能是何”等，是否即是后得所見事物？抑或是異於酪等之他物？ “如是”者，謂如酪等成就時，于乳等位應可得，由無差別故。若謂是他者，謂若功能是異於酪等之他，爾時，若有他，即有他功能時，酪等全無，如是思惟。 由有生酪等力故，乳等中唯有酪等假立。不以不得為量，復以彼為量，此是相違。 “此等”者，謂我論者，為結語。由唯不見無返故，唯與彼相屬，謂許唯與因相屬性為所立性，自性返時，自性成自體性立為因返，或由聲待后說分別。如樹返時樹奢婆返。 何故？由唯于有枝等差別說名樹奢婆故，彼樹是樹奢婆自體。舍自體樹，如何有樹奢婆？何故？由自體即樹自性是體故，由是樹奢婆體故。 是故能立樹奢婆等成自性者，唯由自性相屬故，由與如說相樹等所欲立自性相屬故無錯亂。 “由因”者，補”返時”。配”果當返”。何故？由無錯亂故，謂果於因無錯亂義。“因”等為解釋。

།གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལོག་པ་ན་འབྲས་བུ་མི་ལྡོག་ན་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུར་འདོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ལྡོག་པ་ནི་འབྲས་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་དེ། དེར་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཉི་གར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་གཏན་ཚིགས་ལྡོག་གོ།།དེ་ལྟ་མིན་ན་གཅིག་ལོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་འབྲེལ་པ་ལོག་པས། ཇི་ལྟར་གཞན་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་འབྲེལ་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་མི་འགྱུར་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ འདི་ལྟར་མི་ལ་མི་དག་ལ་རྟ་མི་བདོག་ཅེས་ཏེ།རྟ་མེད་ཅེས་ཏེ་ཕྱུགས་ཀྱང་བདོག་པ་མིན་ནམ་ཅི། དེ་བཞིན་གཅིག་ཅིག་ཉེ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉེ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གཞན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉེ་བར་འགྱུར་ཉེ་བར་མི་འདོད་ པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་མི་ལ་ཕྱུགས་ནི་བདོག་།ཅེས་ཏེ། དེ་བཞིན་རྟ་ཡང་བདོག་གམ་ཅི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་འབྲེལ་བ་ཁོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རང་བཞིན་འབྲེལ་པའོ།།དེའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་དམ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དག་ གིས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལ། ངེས་པར་འདི་ལ་གཞི་ ཆོས་ཅན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལའོ། །རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ལ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བཟློག་སྟེ་དམིགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

“若不爾”者，若因返時果不返，則彼所許果非彼因之果。是故若因果事成就，因返必定能返果。 即說”彼因果體成就”等，因果事成就者，決定因中果體，令無錯亂。是故如前說方式，“二俱”者，謂由彼體性及從彼生相，唯由自性相屬故，所立返故因返。 “若不爾一返”者，謂由無關所立返，如何他不返？能立法無關返不返，如於人說”人無馬”，謂無馬，豈非亦有牲畜耶？ 如是”由一近故”者，謂由無關所立因近故，如何他所立法近？非所欲近，如於人有牲畜，如是亦有馬耶？由是如是故，唯由自性相屬與所欲立事相屬故，因令了知所立。 “彼亦”者，謂自性相屬。“彼體相”等者，謂所立自性體相或從彼生相。無自性相屬則不生，即以同法異法喻顯示。 是故異法喻果由無所立因故顯示無因。如是說所立能立無則不生。是故於異法喻，定不許此中有實有所依。“此中”者，謂于自性果因。于自性不得則許，由彼應顯示返得故。

།ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་མི་འདོད་ཅེ་ན་དེ་དག་མེད་ནའང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་དག་མེད་ན། རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་དེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་མི་མཐུན་པ་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་དེ་རྟོགས་ཕྱིར། ལྡོག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེའི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་མི་ཤེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མི་ ཤེས་པའི་མི་ལའོ།།དེ་ནི་དཔེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་སྟོན་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། བྱས་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པས་བྱས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་ན་གྲུབ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ སྒྲུབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་དེའི་ངོ་བོར་སྟོན་གྱི།ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ལོག་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ཕྱིས་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱས་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་གཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚད་མ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་དཔེས་སྟོན་གྱི་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཚད་མ་མི་སྟོན་ན་དེའི་ཚེ།ཆོས་གཅིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ འཁྲུལ་པར་དོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དཔེས་ཚད་མ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཚད་མ་དེས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱས་ པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་བྱས་པ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་དང་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་གྱི། དུས་གཞན་དུ་གནས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

若問何故不許所依，說”彼等無亦”等。“彼等無”者，謂無自性及因時，無自性及果之因，謂非有，如是由說異品亦了知彼故，由了知返故。 為成立彼故說”如是”等，于自性因顯示所立彼體能立自體性，于果因顯示所立因事為因性。“于彼等不知”者，謂于不知彼體及因事之人。 由”彼于喻”等顯示，所立法顯示為彼體性。以何相顯示？由與彼量相屬，謂由與所作量相屬，所作成就時，由成就無常性顯示彼自體效能立自體性，非如有些人錯解後由因緣所生無常性。 為顯示彼故說”所作體性”等，所作體性生因即是無常體性時生，謂唯生無常體性義。如是量亦由喻顯示，非唯不見。當下說合。 “若不爾”者，若不如是顯示量時，由有一法故，由有能立法故，“他亦”者，所立法亦應有，由無決定故。能立於所立可疑錯亂。是故應由喻顯示量。 由彼量亦”與所立法彼量相屬”者，謂與能立法量相屬。云何顯示？說”唯從自因”等，謂從所作因唯生如是所作壞滅性及剎那住法，由剎那性是壞滅性，非住余時義。

།ཡང་ཇི་ལྟར་རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་ སྐྱེས་ཤེ་ན།གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱས་པ་དེའི་ཡོད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྒྲུབ་པ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཏེ། ཡང་ན་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅེ་ན། དོན གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྒྲུབ་པ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་རྣམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཚད་མས་དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ན་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རང་བཞིན་དེའི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རྒྱུའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནའོ། །མེ་མེད་ན་ཡང་དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མེ་དེའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། དུ་བ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་ བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དང་། དུ་བ་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་དང་རྒྱུ་མེ་མེད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་ལྡོག་པ་ཡུལ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ལ་གཞི་མེད་པར་ཡང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལ་ལྡོག་པར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པོ། །དེ་ ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་མི་ཤེས་པ་ལ་དཔེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལ་དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དག་རང་གི་ཚད་མ་ཇི་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཙམ་མ་ངེས་པའི་མཁས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནི། དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ནའོ། །གང་གི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།

又云何唯從自因生？說”從他”者，謂遮遣從自因異壞滅因所作彼有故，由遮遮無常體性故，此亦當下顯示。 或於能立中所立法為因事，或於喻中由有所立彼故有能立故，以此相顯示為因性。“或”聲待說自性因體性。 又問何所立顯示為因事？說”異義”者，謂異於能立之所立，于果因是此相義。 如是由顯示喻之量成立彼體及因事時，謂由所立自性彼體能立體性及因事極成時。配”無火亦無煙”。 何故？如是無常體性及火，如其次第是所作性及煙之自體及因，“及”聲為攝義。由如是故，如何所作及煙此之自體無常及因火而有？定無。 是故如是于說未顯境返體時，雖無所依，于異法喻亦極成返。如是，首先為顯示彼體及因事故，于不知彼等者當說喻。 于彼等由如自量極成彼體及因事，唯未定支分法之智者，由彼體及因事故唯因者，謂唯支分法。“為何義”者，謂為決定隨行及返故。

།བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ངེས་པའི་ཚེ། དེ་བརྗོད་པས་ དཔེ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།ཡང་གང་གི་ཚེ་བླུན་པོ་ལ་དཔེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ། དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་ན་ཡང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལ་གཞི་མེད་པར་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡོག་པ་འགྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་གཞིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་ དགོངས་ཤིང་རིགས་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞི་སྤོང་བར་མཛད་དོ།།འདི་ལྟར་དེར་འདི་སྐད་དུ་འོ་ན་གང་གི་ཚེ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ལས་བྱས་པ་ཉིད་ལྡོག་ཅེས་བརྒལ་བ་དང་། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞི་སྤངས་པའི་ ཕྱིར།དེའི་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དེ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དཔེ་དག་གིས་འབྲེལ་བ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་འབྲེལ་བར་ཤེས་ན་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྨྲས་པས། དོན་གྱིས་གོ་བས་ ཅིག་ཤོས་ལའང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མ་སྨྲས་པ་ལ་ཡང་དྲན་པ་ཡང་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚིག་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དོན་གྱིས་གོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞུང་འདི་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ འདི་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་རྟག་པ་སྔ་མ་འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།འགའ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲགས་པར་འགྱུར་བས་གང་ཡང་རུང་བ་སྨྲས་པ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ནས། ཡང་དོན་གྱིས་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་མཐུན་པའམ།ཆོས་མི་མཐུན་པས་སོ། །གཉི་ག་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་སྨྲས་པ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །གཞུང་དེར་ཡང་སློབ་དཔོན་དཔེས་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་དང་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེའི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རབ་ ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི།མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། དོན་གྱིས་གོ་བས་དཔེ་གཅིག་བརྗོད་པས་དཔེ་ཅིག་ཤོས་འགྲུབ་པར་བཤད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། ཡང་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ན་དོན་གྱིས་གོ་བས་ཅིག་ཤོས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་སྨོས་པས་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

所說義由自身成就故，“爾時”者，謂決定隨行及返時，由說彼說喻何為？又于愚者當顯示喻時，雖顯示彼，于異法喻無所依亦如所說理成就返故。是故阿阇黎思惟異法喻所依何用，于理門等舍所依。 如是于彼說：“若爾何時敵論者不許虛空等常時，云何從常返所作性”難問，于彼阿阇黎由舍所依故，彼疑亦無，由彼無故於彼不轉”。 由喻說相屬因故，若知因相屬，說同法異法隨一，由義了知，于余亦唯由彼二隨一雖不說亦生正念。 彼亦阿阇黎配文故說”或由義了知”，此文出理門。“又”聲待此中前分別生，說”由極成故說隨一亦是能立”已，復出”由義了知”等故。 “由隨一”者，謂由同法或異法。“為顯二俱”者，謂由說隨一亦是能立故。于彼文中阿阇黎思惟由喻于自性因及果因如次顯示彼體及因事，非唯見不見，說由義了知說一喻成余喻。 卷第五 又若云何由義了知成余？說”如是”等。“凡”者，謂總說攝一切所作。

།བྱས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྨྲས་ན། གསལ་བར་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་བྱས་པ་ཉིད་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པར་ བྱས་པ་ཉིད་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཚད་མས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཚད་མས་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚད་མ་ གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱས་པ་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་ པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའོ། །བྱས་པ་ཡོད་ན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པས་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་ངོ་བོར་ཤེས་པས་ནི་བྱས་པ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་མིས་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བས་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པར་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་ཐ་དད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཆོས་མཐུན་པས་སྦྱོར་བ་ལ་ཤུགས་ཀྱིས་ཆོས་མི་མཐུན་པ་རྟོགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཆོས་མཐུན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ མེད་ན་བྱས་པ་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཆོས་མི་མཐུན་པ་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ནས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པ་ལ།སྒྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པའི་མི་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དྲན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་ པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་བརྗོད་པས་ཇི་ལྟར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་བྱས་པ་ཉིད་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་མེད་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་མེད་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རུང་པའི་ཕྱིར་རོ།

若說”凡所作任何皆唯是無常”，則明顯必定決定此無常法是此所作性彼量相屬，謂唯由量決定與所作性量相屬。 于果亦豈非必有因？彼非彼自性耶？是故說”若無異義”。為顯示由何量見故說”由決定彼有故”，謂由有所作必定有無常性義。 合者，非因果事，若有時必有彼者是彼自性，如彼體性。由有所作必定有無常性故是自性因。如是由知彼體，知所作性是無常性體性之人，由義了知決定”若無所立無常性則無所作性”。如是無自體性無常性時，不應有彼體性所作性。何故？由無所立能立差別故。 如是，首先說由同法合由勢力了知異法。于異法合亦當了知同法故說”如是”等。“若無彼”者，謂說若無無常性必定無所作性，唯由說異法了知彼體性，于了知能立是所立體性之人生隨行念，當配下說。 若云何由如所說異法能了知彼體性？說”如是”等。此無常法是此所作性體性，是故若無彼，若無無常性則無所作性。“若不爾”者，謂若非無常性體性時，則不應理”若無彼則所作性不有”故。

།རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་བྱས་པ་ཉིད་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དྲན་པ་འབྱུང་ངོ་། ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་གང་ལ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྦྱོར་བས་གཉི་གས་རྟོགས་པར་བཤད་ནས། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་བརྗོད་པས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ བར་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྨོས་པ་དེ་ཁོ་ནས། དུ་བ་ནི་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་ན་དུ་བ་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མེ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་མེ་དེ་དུ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དོན་གཞན་ མེ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དུ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཁྱབ་པ་གང་དེར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ངོ་བོ་དུ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་དབང་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་མེད་ཀྱང་མེ་མེད་ཀྱང་དུ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དུ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དུ་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེའི་རྒྱུ་མེ་ཡོད་དོ། །འདི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དོན་གཞན་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུར་འདོད་པ་ཡོད་ན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་འཇོག་ཅིང་བདག་ཉིད་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ཡོད་པ་དེ་ཡང་དུ་བ་ལ་ ཡོད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དུ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཤེས་པའི་མིས་མེ་མེད་ན་དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མེ་མེད་ན་ དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན།ལྡོག་པ་བརྗོད་པ་འདིས་མེ་ལས་དུ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་བོ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མེ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ལས་འབྱུང་བར་ ངེས་ན།ཤུགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།

是故由了知彼體性，了知所作性是無常體性，生隨行念。 于自性因說由隨一合了知二俱已，于果因亦如是等，“凡”者謂總說攝一切。 若說”彼必有火”，唯由說隨行，決定”煙是火果”。何故？是故有煙必有火。若不爾，若火非煙因，爾時異義火無決定與彼相屬故，無決定與煙遍相屬故。 是故體性煙體性成獨立。由獨立故，雖無彼，雖無火，煙自體無不具故應不無而唯有，然非爾。是故應許煙是果。如是若許煙是果，必有彼因火。 “此唯”等是此文初。“有異義”者，謂有許為果，安立自體及自性體各別安立。果是果性亦由有彼有因，即由彼有。由因有亦有于煙，是故煙是果，如是由隨行知彼果性之人，由勢力了知”無火無煙”。 彼由異法了知隨行故說”如是”等。若說”無火無煙”，由說此返，決定”從火必生煙”，如是決定因果事。配”從火必生”，謂唯從火生義。如是若決定從彼生，由勢力了知隨行。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་སྨོས་པས་དུ་བ་ནི་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་མེད་ན་དུ་བ་ཇི་སྟེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་ལྡོག་པ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་དོན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ་གང་ཞིག་མེད་ན་གང་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་པ་དེ་ནི།དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་བརྗོད་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་སོ། །འདིར་གཞན་གྱིས་འཁྲུལ་པ་རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྟག་པ་ དང་མི་རྟག་པ་དག་གི་དོན་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་དེ་མ་ཡིན་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ཉན་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཁོ་ནའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཅི་ཉན་པའི་ཤེས་པ་སྒྲ་རྟག་པ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་ རྟག་པ་ཞིག་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉན་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྟག་པའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་དག་མེད་ན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དོན་མེད་ན་ཉན་པའི་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ལོག་ན་ལྡོག་གོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རེ་ཞིག་རྟག་པའི་དོན་མེད་པ་ལ་ནི་མེད་དེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཉན་ པར་བྱ་བ་ཉིད་འདི་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འོན་ཀྱང་དེ་དག་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་ལས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ཡིན་ན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མེད་པས་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལས་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས། སྒྲ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་མེད་དོ།

若不爾，若由說異法不說”煙是火果”者，爾時無彼何故煙不有而唯有，故返不決定。是故是異義，若無彼必無此者是彼果，故由說返了知隨行，此理得成。 此中他錯說”常”等。常無常義之果，謂常無常義果。彼體即彼，亦非彼。如是聞識唯是聲法故不共，于彼為聞識是常聲果？抑是無常果？不知。 是故聞識非常義果性，亦非無常義果性。然無彼等，無常無常義則無聞識，彼等返則返義。且於無常義無，由於瓶等無常無故。于無無常義亦無，由於虛空等無常故。 宗論者說”非無”，此所聞性若無常無常則無，如是不能知。若決定無彼等則無者，爾時定是果性，然無”無彼等則無”。何故？由於所聞性于常無常義彼等有疑故。 是故由於常無常事無，由所聞性決定，云何依彼等體，依常無常體性，于聲成疑？是故所聞性于常無常無返。

།འོ་ན་ཇི་ལྟར་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡོད་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨོས་ཏེ།རྟོག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ལ་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ལ་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་དཔེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱའི་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དོན་གྱིས་གོ་བས་གང་ཡང་རུང་བས་ཅིག་ཤོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ མི་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།གང་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་ལྡོག་པ་འགྲུབ་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པས་མ་མཐོང་བ་ཙམ་བརྗོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཏན་ ཚིགས་མེད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དྲན་པར་ལྟ་འགྱུར་རེ་སྐན།དེ་མེད་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འབྲེལ་པ་མེད་ན། གཅིག་ཡོད་ན་གཞན་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་མི་སྲིད་པས། གཅིག་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་ན་གཞན་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟགས་ཅན་རྒྱུ་ དང་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་དག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའོ། །འབྲས་བུ་དང་ ཁྱབ་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་དགག་པའིའོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགག་པའི་ཐ་སྙད་བསྒྲུབ་པའི་ཡང་ངོ་། །གཏན་ཚིགས་ནི་རྟགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལྡོག་པ་ན། རང་དང་འབྲེལ་བ་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་ཁྱབ་པར་བྱ་བཟློག་པར་བྱེད་ པས།རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དོན་འབྲས་བུའམ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་དགག་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་སོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱང་སྟེ། འདིས་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་བྱེད་རྒྱུ་འམ་རང་བཞིན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

若問”云何說由所聞性不共故無于常無常”？說”由無決定有”等。由於常無常無決定有所聞性故，說”于常無常無所聞性”。 是故於果因，應由喻說所立能立是因果事，非唯見不見。如是由義了知，由隨一了知余，非余故說”若時”等。 “若不成有煙處有火”者，謂由無相屬故不成隨行。若時隨行不成，爾時無火無煙，云何由勢力成返？如是由異法說唯不見，不成無所立無因故，云何由彼門憶隨行？ 無彼，若無如所說相屬，不應一有時余成立，由一有時果性自性因有時，為成立余故，為成立有相因果自性故。 “如所說”者，謂彼體性及從彼生相。“是故”者，謂由說故。“無因自性”者，謂無因及無自性遍。為遮某果及所遍。“又”者，亦為遮言說。因者謂相。 何故？如是唯彼因遍時，返自相屬果及自性所遍故。是故為欲成立遮某義果或所遍故。由”又”聲亦言說，此說”又”聲義。應說因作因或自性遍返因性。

།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའི། གཞན་ཡང་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་འབྲེལ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་དམིགས་པར་རིགས་ཤིང་རུང་བ་ཡོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བལྟར་རུང་བཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མི་དམིགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟར་རུང་བའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཡང་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དགག་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དགག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི ཕྱིར།དེའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་མི་དམིགས་པ་ན་བལྟར་རུང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི། རང་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མི་ དམིགས་པ་དང་།ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའོ། །གཉི་གའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་དང་དགག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྟེ་མི་དམིགས་པ་འདི་མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ཀྱང་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མར་བཤད་དེ། འདི་གཉིས་ལས་གོང་དུ་རྣམ་པ་ བརྒྱད་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་ཤི་ན། དེ་དང་དེ་འགལ་ལ་སོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གོང་དུ་ཐལ་བ་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་གསུམ་གཟུང་ངོ་། །རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་འགལ་བ་ ནི་དེ་འགལ་ཏེ་རང་བཞིན་དང་འགལ་བ་དང་རྒྱུ་དང་འགལ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་འགལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་དེ་དང་དེ་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དང་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་ དང་།རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་བསྡུའོ། །དེ་དང་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དང་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་མི་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པ་དག་སྟེ། དེ་མི་རྟོགས་པ་དང་། དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ གི་དབྱེ་བ་སྟེ་དེས་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་དུ་མར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དེ་མི་རྟོགས་པས་ནི་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་བསྡུས་སོ། །དེ་དང་འགལ་བ་རྟོགས་ པས་ནི།རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་འགལ་བ་དམིགས་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པ་གསུམ་བསྡུས་སོ།

何故唯說彼二為返，而非余？說”若無相屬”，謂思惟除彼二外無相屬。于應可得而合理者說此，謂可見義。 “彼不得亦”者，謂可見自性不得亦是遮因。此非唯遮因，然由是遮境言說之因故，說彼因即遮因。何故非遮因？由如是不得時，可見不得是自遮體故。 “因遍不得”者，謂因不得及遍不得。“二亦”者，謂遮及遮言說。“如是”者，謂如是則不得此略說為三種，亦說多種，如此二前分八種。 由何種？說”彼彼相違等”。由”彼”聲取前自性、因、遍三。彼等自性等三相違是彼相違，謂由自性相違、因相違、遍相違差別唯三種。 有彼彼相違者是彼彼相違等，由”等”聲攝相違果及因相違果。彼彼相違等是彼彼相違等。彼等不了知及了知，謂不了知彼及了知彼相違等義。彼等差別，謂由彼配合。是故由配合門說多種。 其中由不了知彼攝三種不得：自性不得、因不得、遍不得。由了知彼相違攝三種：自性相違得、因相違得、遍相違得。

།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྔར་ བཤད་པའི་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་འཆད་དོ། །རྒྱུ་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དམིགས་སུ་རུང་བ་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ རང་གི་བདག་ཉིད་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་དུ་མར་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དང་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་དེ་མ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། དེ་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་དང་འགལ་བ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ དང་འགལ་བ་དམིགས་པའོ།།འགལ་བའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་དག་གིས་སོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མི་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསམ་པའི་སྐབས་སུའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་དག་མི་འཁྲུལ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའམ་ རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།མ་མཐོང་བ་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཏན་ཚིགས་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ པའོ།།མཐོང་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནས་དོན་གཞན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ན་སྟེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ན། གཞན་དག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ ཡིན་པའི་རྟགས་གཞན་དག་དང་སྟེ།བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དོན་གཞན་དག་དང་། ངེས་པར་ཡོད་པའི་ངེས་པ་གང་དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་རྟགས་ལ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་ པར་བྱའོ།

由”等”聲攝相違果得及因相違果得，如是攝前說八種不得。“遮因唯三種”等釋頌義。配”因有可得而可見不得”。配”遍及自體有可得”。 配”彼三種遮因由配合說多種”。云何由配合？說”由彼彼相違等不了知及了知差別配合門”。即由”彼不了知”等分別，“彼不了知”謂自性、因、遍不得。“了知彼相違”謂得自性、因、遍相違。 “了知相違果”謂得相違果等差別配合，謂由得因相違果等差別配合。“如所說”者，謂前思擇不得分別處。 由如是由相屬力是能了知故，決定因果事之所立能立無錯亂，或決定自性彼體相由果性自性相無所立不生決定。 “非不見”者，謂非由唯不見無所立因而定不生。“非見”者，謂亦非由見所立能立俱有。是故唯由從彼生無餘義不生，云何余，謂若非從彼生。 與異相非相異因余及所欲立異義，定有定如是，且先說異相因。于非異義因，應許唯與所立法相屬。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞིག་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་དོན་གཞན་པ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་འདོད་ན་ཆོས་དེ་ལས། ངེས་པར་ཡོད་པའི་ངེས་པ་གང་ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན། གོས་ལ་ཚོན་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གོས་གྲུབ་ ཟིན་པ་ལ་ལེ་བརྒན་རྩི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ཚོན་ཕྱིས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་མ་ངེས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དོན་གཞན་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ལ་ཉེས་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་པས། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན། སྒྲུབ པའི་ཆོས་གྲུབ་ན་མ་གྲུབ་པ་དང་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་དང་གཉིས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་དེ་གྲུབ་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པའམ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་སྔར་གྲུབ་པ་དང་ རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འགལ་བ་གནས་ཤིང་ཆོས་འགལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ནི་འདིར་ཆོས་འགལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ནི་འདི་ཁོ་ ན་ཡིན་ཏེ།ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ནི་འདིར་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཐ་དད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཡང་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་འགལ་བ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་ཐ་དད་ པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་གང་ཡང་དོན་གང་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་རིལ་རྫས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ན། གཅིག་སྐྱེ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ལ། འཇིག་ན་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།

非如是，若許無常性中以作性為因緣能生者外，有錘等異因緣，則于彼法，云何有定有定？如衣之染。如於已成衣，後生以藍等為因緣之染，于彼不定生，如是。 非唯有此過於許無常性因是異義，更有餘過故說”複次”等。若無常性法是異因緣，則異於作性等自體。如是若許所立法是異因緣，則能立法成時不成及異因二。 彼亦必有異體性，如是已成體雖成而所立法不成或異因者，不應是彼自性。因先成及異因不應是自性。如是諸法差別唯此，謂住相違法及具相違法，此中成與不成是相違法。如是異因唯此，謂能生差別之異因。 異因此中應見是異聚，此說異自體及異因。若許彼相違法住及異因亦非能異，爾時無一事於一義有異，則一切世間成一物。若謂由三德無差別故許一切唯一，故說”是故”等。 “是故”謂由一故。俱生滅者，謂一生時一切生，滅時亦滅義。於一切果皆合一切為因。“若非爾”者，謂若不許俱生等則不成一切一。

།འོན་ཏེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་མིང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བར་ཟད་དེ། མང་པོ་རྣམས ལ་གཅིག་ཅེས་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་དོན་ཁས་བླངས་ནས། དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་མི་ རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ཅིང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་།དངོས་པོའི་དུས་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ན་མི་རྟག་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོའི་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་། འཇིག་པ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་འདེབས་སོ། །སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཅན་སྒྲའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་ཚིག་ཐ་དད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཚིག་ཐ་དད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཇི་སྟེ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར། གང་ གིས་ན་རྟགས་ལས་གོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།བདེན་ཏེ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དངོས་པོ་འདིའི་རང་བཞིན་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་རྟོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་ སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་རྟོགས་ ཤེ་ན།བློ་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་བློ་ཞན་ཅིང་གཡེར་བག་མེད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།

若許由相合等差別互為異體，爾時唯成名異，以于多法假立一名故。何故？由許互異義而如是說故，謂說一故。 說”雖無異因異義”等，謂依汝宗雖無無常性異因，不待壞因，然於事物時無常性不成故，於事物有時彼無常不成故，思於事物后時成無常性。 豈不等同非彼自性？謂如我等說由無常性待異故非作性體，如是汝等說無因者亦不成滅是作性體義。 由”無常性”等答。“剎那住法”謂剎那住體性。若事物即是無常性，云何法與有法聲無常性異說？故說”法”等。法與有法語異能詮異性，彼因下當說。 若事物即是無常性，現見事物時，何故不現見彼？何故由相比知？誠然，若唯執取，此事物自性剎那住法即是無常性者，雖如見而現證，唯不了知而已。 何故事物自性是剎那住法？說”由唯從自因如是生故”，謂由唯從事物因生為剎那住法故。若如見亦何故不了知？說”智劣”等，配”于彼智劣及放逸”。

།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་པས་བསླུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་ཏེ། དུས་རེས་འགའ་ནི་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ རྒྱུས་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་པས་བསླུས་ཏེ།འདི་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་ཤིང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ། །དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་འདིར་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་བསླུས་ཤིང་བྲི་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་རྟོགས་ཤིང་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་ངེས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་པ། འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བས་ བསླུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཡང་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་འདྲ་བ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེས་བསླུས་པས་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་སྐད་དུ་འཆད་དོ། །འདི་ནི་འདིར་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དངོས་པོ་བཞིན་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་ན།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལྟར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་བཞིན་ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྒལ་བའི་ལན་དུ་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་པས་བསླུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ བཤད་པ་གཞན་གྱིས་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པར་འགྱུར། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་གཟུང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་ནི་སེར་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་རྒོལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ནི་བརྒལ་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལན་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་དགོས་སོ།

“常”字配”如是有疑惑所迷”。由有時見有體驗因，常如是有疑惑所迷，謂如於一剎那所見，一切時皆如是，常如是有疑惑增益為一性成迷亂。“疑惑”聲此中唯于迷亂，非疑。 由彼迷惑減損，雖以現量見彼剎那住法性，然不了知如所經驗亦不決定。第二不定因”由生余相似迷惑”，或配”由第二等剎那生與初剎那相似彼迷惑故，雖見亦不了知”，有如是釋。 此應思擇，若由是事物自性故，剎那住法性如事物是現量，則如青等自體，彼亦何故不如所經驗而決定？對此難答”由常如是有疑惑迷故”。 他說若剎那性是現量，何故疑為常有？經驗智所取青不迷執為黃，豈非如是難耶？如是則以所難為答。是故應說常如是有增益迷亂之因。

།ཡོད་པ་དམིགས་པས་ཞེས་རྒྱུ་བཤད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ སྐད་ཅིག་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།གཞན་གྱིས་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་བཟུང་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བརྒལ་བ་དང་། ཡོད་པ་དམིགས་པས་ཞེས་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ། བརྒལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པས། འདི་ནི་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་འདྲ་བ་སྐད་ ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱི་དག་གི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པས་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣར་མི་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བས་བསླུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདིའི་དོན་བཤད་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་ཟློས་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་བསླུས་པའི་རྒྱུ་འདི་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ཡང་བརྗོད་དགོས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡོད་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བཏུབ་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་འདོད་དེ། དེ་ལ་ནི་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡོད་ པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ན་ཡང་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱོགས་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ སྔ་མ་ལ་ནི་ཡོད་པ་དམིགས་པ་བཤད་དོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་དམིགས་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ ཡོད་པ་དམིགས་པ་ན་ཡང་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་འདོད་ལ།འདྲ་བ་གཞན་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡོད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

豈非已說”由見有”為因？雖如是說然非理。如是經驗剎那事物即是見有，依彼他難：若剎那性為現量所取，何故於彼顛倒了知？說”由見有”即以彼為因，所難之因不應為答因。 若謂第二等剎那有如前剎那相似之有為所見，此是”見有”聲義，故說由見有如初剎那相似第二等剎那故，不能分別前後剎那差別故不了知。此亦極不悅耳，由”生余相似迷惑”已說此義故成重複。 複次應說此迷惑因有何差別。如是見有時亦有生余相似剎那，此中非欲說唯於一剎那見有，此非世間言說所許故，及不可得故。如是見有非迷亂因。 然此中唯欲說相續見，彼中唯有生余相似。如是生余相似時亦有見，不見生余相似非迷因，以應一切常迷故。是故此二分無少差別。 此中有說：前說見有，后說見生余相似為差別。彼亦非理，由如所說理見有亦是見生余相似故。 他說：雖見有時亦有生余相似然不欲說，雖生余相似時亦有見有然不欲說。

།དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དམིགས་པ་ལ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་ན་འཁྲུལ་ པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མ་བསྙད་པར་འགྱུར་ལ།འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་ན་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་བརྗོད་པར་མི་འདོད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་པོས་ནི་མུ་སྟེགས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ནང་ན་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་པས་བསླུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་པས་ བསླུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་དོགས་པས་བསླུས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོད་པར་མི་ དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྷག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་ལྷག་པར་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པར་བྱེད། འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ།དེའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ས་བོན་ནང་ན་ཡོད་པས་བསྐྱེད་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསླུས་པས་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ནང་ན་ལྟ་ཡོད་དུ་ཟད་མོད། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། བློ་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་བཅོས་ངན་པའི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ནང གི་ཉེས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་གྲང་ན།སངས་རྒྱས་པ་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་རྣམས་ལ་གོ་ཇི་སྟེ་མངོན་སུམ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བས་བསླུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་སྤྱི་ཡིན་ནོ།

此亦非正確。若不欲說見有中生余相似，則不說迷亂因相；若無見生余相似則不成迷亂因相，故不欲說彼等非理。 是故應另作解釋：初迷亂因說外道迷亂因邪見執著習氣種子內有。此中文義是：由”常如是有疑惑迷”，謂由執著非剎那性迷亂所迷義。說非剎那者由執著非剎那故，雖見亦不了知義。 云何成常如是有疑惑迷？說”由見有”，“見”聲是余分，于如住剎那有外，更見為非剎那性等相，執取故見有是非剎那性等迷亂種子，由彼力如是生迷亂故。 說由無始來邪見執著種子內有所生非剎那性迷亂所迷故不了知。雖迷亂種子唯內有，然彼經驗智如何不決定所取相？說”智劣”。 執著非剎那見者由習惡論見故，由內過失雖見剎那性亦不如實決定，況佛教以理教決定剎那性者，何故不唯由現量力生剎那性決定？彼等無執著惡論故。 是故說”由生余相似迷”，此是共迷亂因。

།ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་མི་རྟོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་འདྲ་བ་གཞན་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་སྟེ། དེ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྔར་ཡང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཁོ་ན་ལ་འཇིག་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི བསླུས་པའི་རྒྱུས་གཏན་ཚིགས་ལ་མི་ཕེབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་མཐོང་བ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་པའི་དད་ཅན་ཉིད་དུ་ ངེས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། ཡོད་པ་ཉིད་དམིགས་ན་དེ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཕྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་མཐོང་ནས། ཕྱིས་རྒྱུན་ ཆད་པ་ན།འདི་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་དམིགས་པས་དང་། མི་གནས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་འདི་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་དུས་ཡིན་པས། ངེས་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ན་དེ་མངོན་ སུམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་སྔར་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དོ། །དཔེ་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་གཟུང་བ་ན་དེ་གཟུང་བ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་གང་གིས་རྒྱུ་དེའི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བ་རྒྱུ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་མ་རྟོགས་པས། ནུས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་རྟོགས་པའི་མི་དེས་ཕྱིས་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་དེ ལས་འབྲས་བུ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ།འབྲས་བུ་མཐོང་བས་རྟོགས་པ་བཞིན་ཏེ། རྒྱུའི་ནུས་པ་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱས་པ་གྲུབ་པའི་དུས་ན། བྱས་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ཡང་རུང་བའོ།

如何知道”由如所說迷亂因雖見亦不了知，非由事物非剎那故”？為此說”最後剎那”等。不與余相似剎那相續之剎那是最後剎那，于見彼者決定為”已壞”故。此前亦已了知唯於一一剎那壞，僅由如所說迷因不決定因相而已。 若成非剎那，則后亦應然，無差別故。壞因不應理故。見最後剎那時，云何決定為壞性？如是爾時亦有見有，若見有則不了知無。 說”后”等。非說僅由見最後剎那即決定。然見最後剎那后，相續斷時，由不見此不與余剎那相續瓶等，及由見異彼餘事物，及了知不住故，爾時決定為”此已壞”，即于決定時由現量力安立無常性，由比量先已安立。 說”如生果功能”等喻。生果功能即生果之能。彼亦是因體性，功能非異因故。故思于取因時即取彼。然”未見彼果”謂人雖見因，由未見彼因之果故不了知彼體性，彼未了知功能自體之人，後於因生果時，由見果而了知，如了知因功能。 是故於成所作時，應許唯由所作因成所作體性無常性。若不爾，“為有餘因相耶”謂或可有異有因之因相。

།རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་རུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དུས་གཞན་ནའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ དག་གི་ལྟ་བས་འདི་བཤད་དོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་གཞན་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་དོན་འདི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དེ། ཉེས་པ་གཞན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་གཞན་ཡིན་ནའོ།།དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྙད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ། དེ་ལ་དངོས་པོ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕན་པར་བྱེད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་དགོས་པ་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁས་ལེན་ན། དེའི་ཚེ་དངོས་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་དེ་ལ་ཡང་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་དགོས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དགོས་པ་དེ་ཉིད་དངོས་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས།དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལས་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འབྱུང་བར་ ཁས་ལེན་ན།རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་དེ་ལྟར་འབྱུང་དུ་ཟད་མོད། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བའམ་མི་གཡོ་བ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མི་ གཡོ་བ་ནི་དོན་གཞན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་ཡང་།དེའི་ངོ་བོར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་མེད་དོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་དེ་ ཡང་དོན་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ན་རྟགས་གང་གིས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའམ།འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་སྟེ། འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའམ་ཞེས་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་གསུམ་ལ་སྐྱོན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

“或為無因相”謂不待因唯成無常性，此依某宗說”于異時”者之見而說。“無常性唯成異法”謂若法為異因相，已以”如是”說此義，為說余過故復引。 “若爾”謂若無常性是異法。事物不與無常性相應，無關聯故。為說此故說”于彼不須故”，于彼事物不須無常性，或於彼無常性不須事物，無益故。 若為成關聯，許事物有無常性所作功用即自然壞性相，則應許為事物自體性，否則于彼亦無關聯。若許如所說無常性所作功用時，彼功用即是事物自體性無常性，何須異法無常性？若許由無常性生自然壞體性，唯從自因如是生而已，無常性無義。 複次，事物為自性動或不動？初者則無常性無義。第二者雖與異法無常性相應，不應成彼體性，以不應成無常體性故，無常性無義。 所欲成立法無常性或苦性等余法，從異法生時，以何因成彼因或果性？“或”聲攝因果性。於三種觀察過失”非因果”等。

།ཡང་ན་རྒྱུའམ་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་པ་གཉིས་བྱས་པ་ལ། གཞན་རྣམ་པར་བརྟག་པ་གསུམ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་སྟེ་དགོས་པར་མ་བྱས་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྣར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དེ་ནི་དོགས་པར་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྟགས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ ཏེ།ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གསུམ་པ་བསྩལ་ན་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ཉིད་གནས་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་པས་དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ཆོས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ སྔར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཕྱིས་འབྱུང་བ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་ཡང་ག་ལ་ངེས་ཏེ། ངེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ ལ་ལྟོས་པ་ནི་རྒྱུ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་རྩོམ་པ་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། བྱས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གོ་བར་བྱེད། རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཡང་ཡིན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ནའོ། །དོན་གཞན་གྱི་རྒྱུ མཚན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གཞན་གྱིས་འོ་ན་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་པ་སྟེ། །མ་མཐོང་ལས་མིན་མཐོང་ལས་མིན། ། ཞེས་སྨྲས་པས། མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་རྟོགས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

若問：作”為因或果”二種觀察時，何故不作第三種”非因果”觀察？為此說”非因果”等。因極不悅耳故不作此疑，此是略義。非因非果者，由無與所立因相關聯故，于有因相所依法上不能推度有彼所立法，以不可推度有故。 若加第三分則觀察仍存，為顯彼亦不應理故說”于彼”等。由所作體性故，異因相法後生故，所作先成為因性。若許後生者為果，亦何定？唯不定。“彼”謂無常等法于所作事成已。“如何彼”謂事物。果亦待余因相非必有于因所作性，因相於果作不定故。 彼果法能知因相即能顯彼因相，所作效能顯所立法，能了知故名能顯彼。此既是如是法亦是因相故，攝為差別語，即是不定。 “是故”等為結語。“是故”謂由是。異因相所立法于所作等體性事不必有故，不可推度。 他說”若爾”等，由說”無有不生定，非由不見非由見”故，說見不見非隨行返系所依。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དུ་བས་མེ་མི་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ། མེ་ཡོད་ན་དུ་བ་མཐོང་ལ་དེ་མེད་ན་དུ་བ་མ་མཐོང་བ་མ་རྟོགས་རྣམ པ་གཞན་གྱི་དུ་བས་མི་འཁྲུལ་པ་ནི་མེད་དེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དག་ཁོ་ནས་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་འདེབས་ཏེ། མེ་ཡོད་ན་དུ་བ་མཐོང་ལ། དེ་མེད་ན་མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་དུ་བས་མི་ འཁྲུལ་པར་ནི་མི་སྨྲའོ།།འོན་ཀྱང་མེའི་འབྲས་བུ་དུ་བ་སྟེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར། །འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་ ཡིན་ནོ།།མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །དེ་དག་གིས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་དམིགས་པའོ། །མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དེ་དག་ ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྲོགས་བྱེད་ན་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རེས་འགའ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མངོན་སུམ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རེས་འགའ་ནི་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་སོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྒྱུར་འདོད་པ་རྣམས་ཉེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མི་དམིགས་པ་ལས་སོ། །དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིར་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པ་འདིས་ནི་དེ་ན་མེ་ཉེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་ཡོད་པ་དང་ཡུལ་གཞན་ནས་འོངས་པ་དང་མེ་ཉེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རེ་ལྡེ་དང་རྩིག་ པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་སྟེ།དེ་དག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། མེ་ཉེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་དུ་བ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་ཉེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་ཡུལ་དེ་ན་ཡོད་པའམ། ཡུལ་གཞན་ནས་འོངས་པའམ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་འདི་ ཙམ་གྱིས་ན་དུ་བ་མེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མི་དམིགས་པས་བསལ་ཏོ།

若如是，云何了知”煙不錯於火”？思為：有火則見煙，無火則不見煙，未了知，除此外無煙不錯，因果事亦唯由見與不見而了知。 以”如是”等答：不說僅由”有火則見煙，無火則不見”而煙不錯。然煙是火果，云何？由隨果法性故。果法隨行亦非僅由見與不見，而是由現量與不可得為特殊量故。 “現量與不可得”二詞亦唯顯現量，欲顯為因果事物相是現量，離彼餘事物相是可得。現量與不可得二者互為助伴則能成立，非單獨。或以不可得為先導之現量能成立，或以現量為先導之不可得。 其中，先說初者”成彼相”等。彼相謂無常相，由諸欲為因者于近前不可得故。由此成可得相之不可得，遮止彼處於火近前亦有、從余處來、於火近前有薪柴墻等為因性，若彼等為因性，則於火近前亦應可得煙。 於火近前亦有于彼處，或從余處來，或有餘因，僅由此相非煙為火所生，彼等一切皆為如所說不可得所遮。

།དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་སྔ་ན་མི་དམིགས་པ་ལས་གང་དག་དམིགས་ན་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱེད་ དེ།དེ་ལྟར་ན་མི་དམིགས་པ་གྲོགས་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཉིད་དག་ཏུ་བཤད་དམ། གང་དག་རྟ་སྔ་ན་མི་དམིགས་པ་ལས་བ་ལང་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་དམིགས་པས་འཁྲུལ་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ན་ཡང་རྟ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ གཞན་ནས་མ་འོངས་པ་དང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱ་བར་ནུས་ན་དེར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འཁྲུལ་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མངོན་སུམ་སྒྲུབ་ པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་ཉེ་བས་འབྲས་བུ་དེ་འབྱུང་བར་མཐོང་བ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་གི་ཚེ་གཅིག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི། དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་ ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཉེ་ན་ཡོད་པའི་དུ་བ་རྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་དམིགས་པ་མེད་ཀྱི།མེ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ནི་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་པའི་མངོན་སུམ་དང་། མི་དམིགས་པ་དག་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྟེ། དུ་བ་ལ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་མེ་ཁོ་ན་ལས་དུ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ། དེ་མེད་པར་ནི་མེ་མེད་པར་དུ་བ་དེ་ཡོད་ན། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདས་འགྱུར། །རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལས་ཀྱང་དུ་བ་གཅིག་ཅིག་ལན་ཅིག་མཐོང་བར་ཟད་ཀྱི། ཕྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་མཐོང་བས་མེའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་ ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།།དེ་ལྟར་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལན་ཅིག་ཀྱང་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱེ་མ་དག་ལས་ནི་འབྲུ་མར་ལན་འགའ་ ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།།འབྲས་བུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་ཏེ། འདིས་ནི་ཁྱབ་པ་བསྙད་དོ།

由成可得相者先前不可得，而後可得者，決定為彼等之果。如是說明以不可得為助伴之現量成立因果事，或遮遣諸說”由先前不見馬而見牛即刻可得”為錯亂者。若於彼亦能決定先前無馬、非從余處來、非他相續之因，則彼亦成因果事。是故豈成錯亂？然不能決定彼。如是已說以不可得為先導之現量能成立。 今說以現量為先導之不可得”由一”等。諸由近而見彼果生者中，若一無時不可得，即是彼果。火及薪等近有煙，馬等無則非不可得，然火等無則成不可得。如是互俱現量與不可得於諸欲顯因者，無疑成立為因性。 “彼亦”謂如所說果相，煙有彼。是故唯從火生煙。若從彼余亦生者，爾時”無彼則無火有彼煙，超越有因成無因”。 若思：僅見一火等聚生一煙一次而已，后見者唯是異者，云何由一次見成火果？為此說”由如是一次見亦”等。“如是見”謂如剛說現量與不可得。何故？若非果則不見從非因生一次，如從沙不生油一次。 “果亦”等顯偈義。“若”等立彼論，此說遍。

།འཁྲུལ་པར་སྨྲ་བས་མེ་མེད་པར་ཡང་དུ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་མེད་པར་དུ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དུ་བ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་མེད་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟའི་བ་ ལང་ལྟ་བུའོ།།མེ་མེད་པར་ཡང་དུ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དུ་བ་ནི་མེ་ལས་གཞན་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དོན་གཞན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་གཞན་པོ་མེད་ན་ཡང་མེ་ཡོད་ན་ཡོད་པས་རྒྱུ་གཞན་པོ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དེ་ ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཅི་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མེ་དེའམ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། བསྟན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་དུ་བ་ འབྱུང་བར་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གིས་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས། དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དུ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མེའི་མཚན་ཉིད་ནི་དུ་ བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ།

說錯亂者說”無火亦有煙”等，此顯宗法。“是故”謂由無火有煙故。“成非彼因”謂火非彼煙之因，此是所立果。 比量為：若物無某物而有，則非因，如牛之於馬。“無火亦有煙”是能遍相違。思為：如是則成無因。 若謂”由有餘因故”，謂若煙由火外帝釋頂等為因故非無因者。然非如是，于所計余因亦同故。如是，彼無時余因無時，有火則有，故彼余因亦成非因。 複次，火與彼余因，為是生煙自性？抑非耶？若非自性，爾時火或帝釋頂等余亦然，從非所說自性、非生煙自性，云何生煙？何故？由自非彼自性，非生煙自性故不生，彼煙成無因性。 若是生煙自性者，爾時二者皆是火性，以火相為生煙自性故。此下當說。

།འཁྲུལ་པར་སྨྲ་བས། དེ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དུ་བ་གང་ཞིག་མེས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་གཞན་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་ནི་མི་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་ལས་འབྱུང་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་།དེ་དང་འདྲ་བ་མེས་བསྐྱེད་པའི་དུ་བའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བ་ཞིག་གཞན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། མི་འདྲ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མེ་དང་མི་འདྲ་བ་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་དེ དང་འདྲ་བ་ཡིན།མེས་བསྐྱེད་པའི་དུ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན། མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་འདི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་མེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དུ་བ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་མེ་དང་ མི་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ན་ནི་མེས་བསྐྱེད་པའི་དུ་བའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བ་འབྱུང་ན་ནི་དེ་དག་གི་ནུས་པ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་དག་གི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་ལ། མི་འདྲ་བས་ནི་མི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཐ་དད་པ་འབྲས་བུའི་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་མཐའ་དག་གི་སྣ་ཚོགས་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་གང་ལས་སྐྱེ་ཡང་རུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ ཏེ།གལ་ཏེ་མི་ནུས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། དུ་བ་གང་ལས་འབྱུང་བར་མཐོང་བ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པས་ཏེ་མེའོ། །དེ་དང་ རིགས་མི་མཐུན་པའི་དོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ། མེད་པར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་རང་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་གཞན་ ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེས་འགའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དུ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

錯亂論者說”非彼”等，不說唯由火所生煙亦從他生，若彼從他生則成無因。若謂如火所生煙之自性相似者從他生故，立宗者說”從不相似”等。從與火不相似、非生煙自性者生，云何與彼相似？ 非火所生煙之自性，如是所許錯亂境，由從與彼相似、與火相似因生故，由生故成與彼相似，成與煙相似。若從不相似、從與火不相似亦生與彼相似，若生與火所生煙自性相似者，由彼等功能不定故，因相似與不相似之功能，無”定生相似，不相似唯生不相似”故，因差別非能作果差別，故一切差別成無因。 若謂從任何因生亦非無因者，說”一切從一切”等。若從無能亦生，則應一切從一切生，然非如是。 “是故”等中，“是故”謂由此，見煙從何生者，由見相即火。“從與彼異類義”謂從非火之義。 “若如是”謂若煙成無因性則應常有或無。何故？無因事物不待自成辦故，不待余因故。若謂雖不待余因亦成有時者，說”諸事物有時”等。“彼煙”等顯彼義，應非不生而一切時生。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འབྱུང་བ་ལ་དུ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་འབྱུང་བ་ལས་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དུས་བཞིན་ཏེ། གང་གི་དུས་ན་དུ་བ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་དུས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་དུས་ན་ཡང་དུ་བ་འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དུ་བ་མེད་པའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱེད་འོག་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྟོས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རུང་བའི་ཡུལ་དང་དུ་བ་ལ་ལྟོས་ནས། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དུས་ དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་འབྱུང་བར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་ཉིད།གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་སྨོས་པ་ནི་མཚོན་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་རྫས་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཡུལ་དང་དུས་གང་དག་ལ་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་འདྲ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་ཅིག་ཤོས་དག་ཏུ་ངེས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འབྲས་བུའི་དུས་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཅིག་ཤོས་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །འདི་དག་ངེས་ པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ནི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དུས་དེ་གཉི་གར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡོད་པའི་དུས་ཁོ་ན་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ ལ་ལྟོས་ནས་རེས་འགའ་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བལྟར་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རུང་བ་ཉིད་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་ པའམ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་སྤངས་ནས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་མི་ལྟོས་ལ། གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་སྤངས་ནས་གཞན་ན་ཡོད་པའོ།

何故？由彼生時煙之自性生不待因故無不具足，如所欲時，即如何時欲煙生時。或”爾時亦”謂所欲時亦煙不生，以無煙時無差別故。 為分別下半，說”諸待事物”等。如是依所依處及煙，有果無果二者之有無時，即次第彼生果生可能不可能，由具彼等故。說”時”為顯示，于處及事亦當如是說。 若不如是許者，于有果無果之處時，若有可能不可能相同性者，于彼不應定為有彼及余，以果時即有彼，即有果。彼余即異品，即無果。由此等不應定故，或由可能性相同故，于有果無果二時皆應有果。或由不可能性相同故，不應有果。是故唯有彼時是可能性，諸事物亦依彼成有時。 若謂所欲處時等僅是可見性，僅此非因事，為此說”彼可能性亦”等。由如是若是無因性則應常有或無，然非如是故，說”是故”等。舍何而有者則不待彼，於何有者則有待。 若謂雖于某處等有，然云何有待彼等？說”如是”等。“如是有”謂舍一于余有。

།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དེས་ནི་དེ་ལ་ཕན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེར་ངེས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ནའོ། །ཡུལ་དང་དུས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མཚོན་པ་སྟེ་རྫས་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། །གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ ནའོ།།ལན་ཅིག་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཏེ་གང་དག་ཉེ་ན་མཐོང་བ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ནའོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་དེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བའོ། །དེར་ངེས་པ་ཡིན་ ན་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ལ་ཡོད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མེ་ལས་གཞན་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འབྱུང་ན་ནི་དུ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དུ་བ་ནི་དེས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མེས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ་རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དུ་བ་བསྐྱེད་པར་རུང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་ནི་དུ་བ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རུང་བ་ཉིད་ཡོད་དེ་དེས་ན་མ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མེ་དང་དུ་བ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་གལ་ཏེ་དུ་བ་མེ་ལས་གཞན་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མེ་དེ་དུ་བ་བསྐྱེད་པ་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དུ་བ་མེ་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་དུ་བ་བསྐྱེད་པ་ན་མེ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ། །མེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་ཇི་ལྟར་མེའི་ཡིན་པར་འགྱུར།དེ་བས་ན་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེས་ལན་འགའ་ཡང་དུ་བ་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དུ་བ་ཡང་དུ་བའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཡང་ན་དུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་མེ་ལས་གཞན་པ་ལས་འབྱུང་ ན་ནི་དེ་དུ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མེ་ལས་གཞན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དུ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ ན་ནི་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པས་དུ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ།།དོན་འདས་པ་ཉིད་གཟུང་བ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གལ་ཏེ་བརྒྱ་བྱིན་སྤྱི་བོ་མེའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

若謂事物唯待處等，而處等不作彼利益者，說”彼等所作利益”等。“于彼不應定”謂不應定唯有處等故。“是故”謂由此。說”處時”為顯示，亦當攝事。“於何”謂于處等。 “一次見”謂如所說現量，若近見彼等中任一缺。“若異”謂若此非彼所生自性。“彼”謂煙。若於彼定，若定有於火等聚，云何從非火生？即不應生。若生則非煙，以煙是彼所生，即火所生自性差別故。 如是因亦是生如是果自性，即能生煙自性。于為因者，雖離煙位亦有可能性，故非不遍相。如是火煙互待性定住自性中，若許煙亦從非火生者，爾時彼火非生煙自性。如是，若煙從非火生時，生煙非唯火自性。非火自性者云何是火？是故由非生煙自性故，火終不生煙。 煙亦不成煙自性，說”或煙”等。或從非火生則非煙。何故？由從非生煙自性非火生見故。若許欲為煙因非火亦如火是生煙自性者，爾時若是彼自性，若是生煙自性，即是火故煙無錯亂。 為令易取前義，說偈：“若帝釋頂火”等。

།མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དུ་བ་བསྐྱེད་ པའི་རང་བཞིན་མིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བླ་ཆོས་སུ་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་ཏེ། མེར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་མེའི་རང་བཞིན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ སྤྱི་བོའོ།།དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་ལས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། དུ་བའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་དུ་བའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ནས། མེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །དེ་ཡི་ནུས་པའི་བྱེ་ བྲག་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་གཞན་ལས་བྱེ་བྲག་ལྡན་པ་སྟེ། མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དུ་བ་དུ་བའི་རྒྱུ་མིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུ་བ་མེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་འཐོན་པར་ཁས་ལེན་ན་དུ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ ཏེ།།ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་འོ་ན་ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟོད་པའོ། །ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཁས་མི་ལེན་ན། ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ལས་ཕན་ཚུན་ རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག་སྐྱེ།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྣང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་བསྡུའོ། །ཀླན་ཀ་པའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ། མིག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ གཟུགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུ་བ་ཡང་མེ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་མེ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་མེ་མ་ཡིན་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ལ།རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རང་བཞིན་གཅིག་པུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལས་ནི་ལེན་འདེབས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་དེའི་རང་བཞིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་སོ་སོར་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ན། འོན་ཀྱང་ ཚོགས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།

“若是火自性”謂若非生煙自性之義。上法中如是說。帝釋頂即是火，以火名言施設因僅此故。“若彼非火自性”謂非生煙自性，“彼”謂帝釋頂。“從彼”謂從帝釋頂。 何故不生？說”煙因自性火”等。配詞為”有煙因自性者”，當定取”唯火”。“具彼功能差別”謂由成能生煙功能因故異於餘事，即不同。“煙從非煙因”謂若許煙從非火自性生出，彼煙則成無因，如所說。 他說”若爾今云何”等。“若爾”謂不忍。“今”謂若不許煙等一從異類生，云何從異助緣生一異類果？云何？說”譬如”等。“等”聲攝光明及作意。 難者意謂：若爾，識從眼自性亦生，從非眼自性色及作意亦生，此非無因；如是煙亦從火生，亦從非火帝釋頂生，亦不成無因。 “彼自性一能生”等為答：眼等中無彼自效能生自性者不互待而各別能生。若有爾時由因各別錯亂故成無因，然聚集能生是彼自性，即能生自性。

།དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཚོགས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཁོ་ནས་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཟིན་ན་དེ་ཅི་སྟེ། དེའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་ཅེ་ན།བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྔར་ཡང་མ་ཡིན་ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན། རེ་རེ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་ནི་ འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་རང་གི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ངེས་པ་ཉེ་བ་ན་བྱེད་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པ་མཐའ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་རང་བཞིན་ན་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདོན་ཏེ། འདིར་ནི་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་ པས་འདི་ནི་གདོན་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་དེ་བོར་ནས་ཚོགས་པ་གཞན་ལས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཚོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་གི་རྒྱུ་སོ་སོ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ནི། དུ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་ན་དེ་ཡང་རྟགས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་བའི་རྒྱུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུ་བ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྒྱུན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་ ལས་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གནས་པའི་རྟེན་རྒྱུ་དང་པོའི་ཚོགས་པ་དེ་མེད་ན། དུ་བའི་རྒྱུན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དུ་བའི་རྒྱུན་མེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ རྒྱུར་གྱུར་པ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །འདིས་ནི་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མེ་འདས་པ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ནི་དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ ན་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས། དུ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་གནས་ཤིང་། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

由非彼自性不應能生故，僅說”聚集能生”即成彼自性，既已成此，何故又別說”是彼自性”？雖然如此，為定取唯于聚集位是彼自性，非前非后亦非各別故而說。 總義是：因於一果近其因功能定，一切別定作因。有謂”聚集能生或彼自性是自性”，此中全不須”或”聲，故不應誦。 若舍彼聚復從余聚生眼識，爾時由從餘生故成無因。果唯隨彼聚，非別因，故無錯亂，此為所思。 若作是念：火等聚唯生煙初剎那，彼亦非相，以不取彼故。取煙因者唯是取前前煙相續因，云何從彼比度火等聚？為此說”彼聚即”等。果相續自性住所依初因聚若無，煙相續即無故，是故合煙相續為火果，比度為因之燒等相續。現量中不可作剎那分別言說。 此亦遮遣若作是念：唯比度過去火，彼于求作用者全無所需。爾時義是：依前前火等剎那，生後後煙剎那故，彼聚相續轉即是果自性住及果因轉因。

།དུ་བའི་སྐད་ཅིག་ མ་ཅིག་ཁོ་ན་མེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངེས་པ་འདི་ནི་མེད་ཀྱི་ཇི་སྲིད་དུ་བུད་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐལ་བ་མ་ལྷག་པ་དེ་སྲིད་དུ་དུ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་འབྱུང་བ་མི་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྲེག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་ ནུས་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་མེས་དུ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་འདུག་པ་སྐྱེད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་གཟུང་ལ་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་དུ་ངེས་པར་བཟུང་ནས།དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་སྲེག་པའི་རྒྱུན་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་འགལ་ལོ། །སྲེག་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་དུ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་ གཞན་ཡིན་ལ།སྲེག་པའི་རྒྱུན་འགགས་པ་གནས་ཁང་ལ་སོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་དུ་བའི་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་གསལ་བར་འཇིག་རྟེན་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་པ་ནི་མང་པོ་རྣམས་ལ་བྱ་བས། མང་པོ་ལས་གཅིག་འབྱུང་ན་རྒྱུའི་ཐ་དད་པ་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་སོ་སོའི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་དག་དང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། འབྲས བུ་གཅིག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་གནས་པའི་འབྲས་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་གང་གིས་ན་དེའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་དུ་མ་ཉིད་ དུ་འགྱུར་བ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དག་ལས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དུམ་བུར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་ཚོགས་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ན། གང་གིས་ན་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ དག་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ན་མིག་གི་སྐད་ཅིག་མ་མིག་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཟུགས་ཙམ་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ལས་ཐ་དད་པར་སྐྱེའོ། །འབྲས་བུ་ ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པར་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འདི་ཁོ་ནར་ཟད་ལ་དེ་ཡང་ཚོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་བས་རེ་ཞིག་གཞག་གོ།

“唯一煙剎那為火所生，余非”此定則無，乃至薪柴一切成灰無餘，煙剎那生起無違。是故總義是：由現量定取能生後後燒剎那相續轉火生住煙相續轉，如是于余定取已，于求彼者比度能作用燒相續無違。 燒相續不斷煙差別是一，燒相續滅住房等處煙亦定是異，此二差別世間亦明顯定取。彼即如是。 或當別說：聚謂于多，若從多生一，豈非因差別不成差別耶？若許別因加行差別，爾時由加行差別與果無差別故成多，或由與一果無差別故加行成一耶？ 為此說”彼聚即”等。是自性住果自性住所依。即此顯示：由彼門成多果之助緣，加行不成分段。然從聚生果時，唯生如是一異於同類異類，如從眼色作意生眼識時，眼剎那唯以眼為因，色剎那唯取色，如是有分別識唯以作意為因而異生。 于果加行差別僅是異於同類異類，彼亦唯從聚生有，非余。此說多故且止。

།གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར་ལན་འདེབས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བ་ ལང་གི་རྭ་ལས་སྨྱུག་མ་དང་།བ་ལང་གི་སྤུ་དང་ལུག་གི་བ་ལ་དག་ལས་རྩཝ་དཱུར་བ་སྐྱེ་བ་བསྡུའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེ་པ་ལ་ཨུཏྤལ་ ལ་སོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ངོ་།།ུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་རང་གི་ས་བོན་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་རང་གི་ས་བོན་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུའི་ རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྒྱུ་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་ཤིང་གང་ལ་ས་བོན་དང་སྡོང་བུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་ བར་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྣམ་པར་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ངེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ཡོད་པའོ། །ལྡོག་པ་ནི་དེ་ མེད་ན་མེད་པའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་སྟེ། དེ་ལས་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་རྒྱུ་གང་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པར་མཐོང་བ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། གང་ལ་རྒྱུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ རོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མེ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུར་འདོད་པ་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

由聚為能生故，助緣亦成無數能作，義謂無次第生。“若又”等為答異類生疑。“等”聲攝牛角生竹及牛毛羊毛生吉祥草。“于彼亦”謂于異類生果亦爾。“雖如是說”謂于青蓮等異類生說青蓮等。 青蓮等從自種青蓮等相出生者，是從自種出生，故定有自性差別。何故？由因自性差別故，由二因聚相自性差別故。水生樹從種子及莖生者說為彼，彼亦由因差別互異。 此差別不須成立，故說”如是”等。“分別”謂了別差別。“極分別相”謂由分別錯因相似相而定相。隨行謂有則有，返謂彼無則無。隨行及返即隨行返，從彼果自性隨所見隨行因之隨行者是彼因，配詞為”有隨行因者”。 若對因說時，隨行火等彼自性是彼因，即所欲果煙等之因。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་རང་བཞིན་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་རིགས་ མི་མཐུན་པ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལན་ཅིག་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མངོན་སུམ་དང་། མི་དམིགས་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་དེས་དེ་རྟོགས་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ ལྡོག་པ་རྟོགས་སོ།།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ངེས་པ་མ་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་འགའ་ཞིག་གིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་དང་མ་ མཐོང་བ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ནི་མ་ལུས་པར་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དག་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མཐོང་བ་ཡང་གལ་ཏེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མཐོང་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ པ་མ་ལུས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་མཐོང་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྡོག་པ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་དུ་བ་གསལ་བ་གཅིག་ལ་ལན་ཅིག་མཐོང་བས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་ བ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་ཡང་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལ་རྟག་པ་ཉིད་མཐོང་ཡང་སྟེ་འདི་ནི་གཞན་ལ་གྲགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ དྲུག་པ།གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་ ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་མཐོང་བ་ལྡོག་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ལས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་འབྲས་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ན། དེ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཇི་ལྟར མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།

由如是互相觀待而定因果自性故，不從因及異類生。“由一見不見亦”者，謂由如前所說現量及不得，成立因果事故，由彼因果成立而了知，即了知隨行及返。 “非余”者，謂未定因果事之見不見，不能了知隨行及返。何故？由隨行返了知唯依見不見，須依一切見不見故。若見因遍同品，爾時能成隨行；如是于不見，若因遍不見所立返，爾時能成返。 如由一次見明顯煙成立為果，一切皆如是，如是豈謂由見不見某同品異品，能定一切隨行返耶？亦非，如見虛空等無質礙性某者是常，此說他所許。 卷六。“于余”謂於樂等。“余”謂由見無質礙性為無常因故，非成由見一切皆如是。故見於隨行是錯亂。如是見瓶等某無常無無質礙性，唯見於樂等無常故，故不見一異品非能定返之成立。 是故唯由定因果事而定隨行返。他說”果”等，“彼”謂已成因果無則不生，云何于自性因是無則不生？

།རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་བསྒྲུབས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ན་གཞན་འདི་སྙམ་དུ་རང་བཞིན་དེ་ ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེ་ལ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཡང་གཞན་སེལ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བས། དམ་བཅས་ པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་སེམས་ཤིང་།དེ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ན་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་སྔར་བཤད་པ་བཟླས་ཏེ། རང་བཞིན་ལ་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོད་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡིན། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་ཉིད་རྣམ་པར་འཆད་དོ། །ཡོད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་མེད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ མེད་ན་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་སྨོས་པའི་ཡོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ངོ་བོ་གང་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཁོ་ན་བྱས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་དངོས་སུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡོད་པ་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་བོར་ནས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གཞན་གྱིས་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨས་ཏེ།དམ་བཅས་པ་ནི་ཕྱོགས་བསྟན་པའོ། །དེའི་དོན་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་སྤྱིའོ། །དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིས་མགོ་ གཅིག་ལ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་དངོས་ གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐུན་དངོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའོ།

“僅與自性有相關之體性亦是因”等，豈非已成立自性因之無則不生？誠然，他作是念：如其僅與自性相關者，說彼無則不生，則所立義一分成因。 論師亦由后當廣成遮余，思遮一分所立義，重說唯與彼相關無則不生前說，故說”于自性亦無則不生”等。于自性亦即于自性因亦無則不生。 何為所立？與有相關。“若”等即分別此。“許有無則不生”謂有即無常等，如是若無彼，則所立法僅與有相關亦無，說為因之有即無。何故？由所立能立無差別故。無差別性即”唯體性”等所顯。 唯無常等體性說為依僅有所作自性者，由不待余因故，自體真實有，即所作性。彼有亦舍自體所成無常性，如何有耶？ 他說”若爾”等。立宗即示宗，其義謂法法處總，其一分即所立法體性成因。如說”聲是無常，由無常故”及”無常，由所作故”，計一則因不成。 論師說”彼無過”等。“自性”謂由體性。“各自體”謂自體，由住彼故。“從同事餘事”中，“同事”聲示同類，“餘事”謂異類。

།དེ་དག་ལས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་མཐུན་པར་འདོད་པ་དང་ཞེས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་རང་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་གིས། །ཞེས་ འདོན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་དངོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་དོན་དུ་བཤད་དགོས་སོ།།སྟེན་པ་ནི་སྟེན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱིའོ། །རིགས་ དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྟོགས་འགྱུར་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་དང་རྟགས་དག་གིས་བརྒྱུད་པས་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་བརྟགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ།རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞིག་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཅན་གྱི་ཆོས་གང་གིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་ཁྱད་པར་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་གཞན་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དེས་ན་ཐ་དད་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། སྒྲའི་དོན་རྣམ་པར་གནས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་སྟོན་ཏེ། གང་དག་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ ལ་གནས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ནི་རང་དང་གཞན་དུ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པ་དང་འདྲ་ཞིང་གཅིག་ཏུ་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདྲེ་བར་བྱ་བ་གཞན་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་དེ། དེས་ན་འདྲེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཡང་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་གི ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དག་གིའོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པའོ། །ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པའོ། །ངོ་བོ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ། དེའི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

從彼等，如是亦”許同類”當解釋。若讀作”由彼等自事餘事”者，亦應解釋”自事”聲為同類義。依止即能依止，有彼者說為彼，即有返義。“彼因”謂返因。“類別”謂法差別，即無常性等。 “由彼差別當了知”者，謂由返自體差別所作性等門，由聲及相間接了知如是事故。由如是故，觀待返差別而安立返，無常性由無常聲詞法了知之差別，由彼余無常聲外所作聲，如是一切當說。 由彼因故差別安住，聲義安住差別。“一切事”等顯頌義，謂有住自體自性者說為彼。住自體事彼等為自他，不與異自體相似合一。何故？應成所合余非余，應成自性。 若念瓶等差別有三德成自性，故唯是合，故說”若亦此等”等。“此等”謂諸事。“成自性”謂無別。“體”謂自體。“無別”謂一。彼體不能安立為彼等差別。何故？由三德成一性時，無彼瓶等差別故。

།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ། དེ་ཁོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞིང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ ལ་མ་གཏོགས་པ་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་ཐ་མི་དད་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པས་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་ཐ་མི་ དད་པ་ཉིད་ཀྱང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་ལེན་ན། ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཁོ་ནར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་གཅིག་པ་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པས་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་དང་མ་ འདྲེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་སེལ་བ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་སྤྱི་དོན་གཞན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་མཚུངས་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་བསལ་བའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་དང་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་ཡང་དོན་དུ་མ་ དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་སྤྱི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསལ་བའི་ཁྱད་པར་དག་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཡང་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་གི་སྤྱི་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཉིས་ ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་འབྲས་བུའི་རྫས་དག་ལ་ཡང་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཉིས་ཉིད་ཀྱང་རྫས་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་ཡང་རྫས་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ ཅན་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུའི་རྫས་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྫས་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར་གཉིས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསལ་བ་རྣམས་མཚུངས་པའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་གྱི་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ན་ནི་འགྱུར་རོ། །དེ་ བས་ན་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་སྤྱི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

若諸事成一體，爾時諸事應成無別，由無別故及有故，除彼無別體外亦無異體故。若謂雖三德無別，由瓶等差別增減所作，故說”彼”等。由三德無別亦與增等差別相違故。 是故若許諸事互隨行，唯住一體。彼一體亦由住自體自性，不與士夫體相雜，如是亦唯成遮余。 勝論師許由異總義諸事相同，為遮彼故說”異義亦”等。有性及牛性等異義，雖與多義相關，然非彼等差別之總。何故？由非彼體故，與差別相不同故。 若謂雖非彼體，由具非一故是彼等總者，爾時二性等相應及果實亦應成總體，由二性亦具非一實故。“等”聲攝多性等。如是相應亦以非一實為依。果實謂有分，具多能作實故。 若謂有差別，如是雖關二性等，諸差別不成相同體，若關牛性等則成。故唯牛性等是總。為此說”由余相關亦”等。

།འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་འདོར་བ་ནི་མེད་ ན།དེ་ཇི་ལྟར་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཀྱང་མཚུངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། དེ་བས་ན་འབྲེལ་པ་ཅན་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ དེ་དང་ལྡན་པ་སྤྱི་དང་ལྡན་པ་དག་ཏུ་ནི་འགྱུར་ཏེ།འབྱུང་པོའི་མགུལ་ཆིངས་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་པོ་ནི་གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་མགུལ་བར་ཕྲེང་བ་རིང་པོས་བཅིངས་པ་དེ་ནི་འབྱུང་པོའི་མགུལ་ཆིངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་པོའི་མགུལ་ཆིངས་གཅིག་པོ་དེས་འབྱུང་པོ་རྣམས་དེ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསལ་བ་རྣམས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་མ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་པོ་ཆིངས་མའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཆིངས་མའི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དོན་གཞན་ནི་དུ་མ་དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་སྤྱི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ མེད་དེ།འདི་ལྟར་བློ་ནི་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འདི་གཉིས་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་གོ་ཞེས་བསྲེ་ཞིང་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་དུ་སྣང་ངོ་། །གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ནི་སྤྱི་གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་གཅིག་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྤྱིའི་བློས་སྤྱི་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་པོ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཆིངས་མ་གཅིག་དང་ འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此說：雖與牛性等相關，然差別不捨不共體，如何雖與牛性等相關而成相同體？是故由如二性等之餘相關者牛性等具差別，亦不令余差別相同，然差別成具彼具總，如星宿鬘。 星宿謂諸星宿，以長鬘系其頸者為星宿鬘。如一星宿鬘令諸星宿具彼而非相同，差別亦如是。由雖與一相關而差別不相同故，亦非無別知境，亦非一相無錯知境，如星宿。如非系鬘性之星宿非一相系鬘境，此亦如是。 如是且異義雖與多相關，然非彼等總。亦無執總知，如是覺唯由彼等自性于彼等差別自性，合此二為一體而現為總境。 “具一相關”者，謂非現為”此等是具一總相關”。若執為具一相關者，爾時總覺應取總。“如星宿”者為異法喻，謂非如執”諸星宿具一系鬘”。

།གལ་ཏེ་བློས་ནི་སྤྱི་འབའ་ཞིག་པ་མཐོང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། གསལ་བ་རྣམས་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་མཐོང་བའི་སྤྱི་མཐོང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ག་ལས་བློ་དེ་སྤྱི་ མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ག་ལས་ངེས།གལ་ཏེ་འདི་ནི་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་སྤྱིའི་བློ་ཞིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་སྤྱིའི་བློ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་བསྲེ་བ་ ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་སོ།།འདི་ལ་ས་བོན་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ས་བོན་མེད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་མི་རུང་ན། མ་འདྲེས་པ་རྣམས་བསྲེ་ཞིང་སྐྱེ་ པ་འདི་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་དག་ལ་འབྲས་བུ་སྤྱིར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་ཡོད་པ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་དེ་དག་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཏེ་འདི་ནི་ འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།སྤྱིའི་མཐུས་གསལ་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་ནི་གསལ་བ་དག་དང་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་ རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་གསལ་བ་རྣམས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་གྲངས་དང་ ལྡན་པ་དང་འབྲས་བུའི་རྫས་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གང་དག་ལ་དངོས་པོ་གཅིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་དེ་དག་ལའོ། །འབྱུང་པོ་ཆིངས་མ་གཅིག་པ་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་གྲངས་དང་ལྡན་པ་དང་འབྲས་བུའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་དང་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འདྲ་བར་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་གཅིག་དང་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱི་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་འདྲ་བར་འཁྲུལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་དེ།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ནའོ། །སྤྱི་ནི་ཇི་ལྟར་གསལ་བ་དག་དང་ཐ་དད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་སྤྱིའི་བློ་ལ་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

若謂覺唯見純總，於差別執為一者是見彼之見總錯亂，云何由”見彼”而定彼覺是見總？若生如是總覺”此是諸差別之總”，爾時應定為見彼，然總覺於一切時唯合差別自性，此可信。 此有無因故名無因。彼如是亦是錯亂，故如是說。若謂彼不應理，由錯亂生不應無因，此合不雜亦是錯亂故，應有此因，彼因即是總。若有一果總知者，彼一果者是錯亂因。“彼等唯”者謂差別，此當下說。 由總力於差別亦不應成一相錯亂，如是錯亂因是相似。總與差別相極不同，由彼非色相形相故，差別定為色相形相故。 若謂由唯具一相關故，雖無錯亂因亦成一相錯亂境，爾時于具數及果實等，“等”聲攝分別等。有一事者為具彼，于彼等。于具一系鬘星宿亦應成一相錯亂然不成，故於具數及果實等及星宿等亦無相似錯亂故，非由具一總門于具總者有相似錯亂。 “是故”等為結，“是故”謂如是故。總如許與差別異，由於總覺無執著故，由無顯現故總非他。

།ཁས་བླངས་ནས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱི་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ ཡང་སྤྱི་དེ་ཡང་གསལ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར།གསལ་བའི་ངོ་བོ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞུང་འདིས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཆ། རང་རང་ངོ་བོ་ལ་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་རྣམ་ པར་བཤད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རིགས་མཐུན་པར་འདོད་པ་རྣམ་པ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་མཐུན་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྣམ་པར་བཀྲོལ་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལོག་ཅེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དང་གང་ལས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཉིས་པའི་དོན་སྟོན་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་གང་དང་གང་ལས་ཐ་དད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐ་དད་པ་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་སོ་སོ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་ཤིང་བརྡར་བཏགས་པའི་སྒྲ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་ ཀྱང་བྱས་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་དུ་མ་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དང་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དང་གང་ལས་ལོག་ པ་དེ་དང་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་རྒྱུར་བྱས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སོ།།ཐ་དད་པ་དེ་དང་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པའི་སྒྲ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་ཐ་དད་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྒྲ་གཅིག་གིས་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཕེལ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐ་ དད་པ་གཅིག་བརྗོད་པས།ལྡོག་པའི་ཐ་དད་པ་གང་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་དེ་བརྗོད་པས་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ལྡོག་པའི་རྟེན་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་རྟོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་གཅིག་ལས་ཀྱང་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་གཅིག་ལས་ཀྱང་དེ་ལོག་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཉིས་པའི་དོན་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པ་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དག་ལས་ལྡོག་པ་དེ་སྙེད་ཡོད་དོ།

且當說所許：縱使有總，彼總亦如差別住自體自性故，不與差別他體相雜。此文解釋頌文”由住各自體”至”如是說”。 “是故”者，由住各自體故。一切色等事許同類為同相，及”從他”謂返異類，成差別。此解釋”從異同事體”。 何故返？由自體自性一體故，謂由住各自體故。“從何何”等顯第二頌義：諸事從何何差別，于彼彼差別為令知故，於差別各別安立名言所假立聲為因者，雖體無別，能知具作性無常性等諸多法，非於一有法有多自性。 若爾云何是多法？故說”由作彼彼差別因”，謂依止從何何返彼彼差別因。為顯彼彼差別故，凡諸名言聲定能詮各自差別，故一聲雖不增一切差別，然說一差別，由說彼返差別所安立者，唯盡其自相，返所依自相盡，唯成究竟瞭解。 何故？由彼一，謂由非彼因非彼果彼一返故有差別。“是故”等顯第二頌義：由從同類異類返故，於一事隨對幾他體，有爾許從他體返。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ལ་དེ་ལ་མེད་པའི་ལྡོག་པའི་མཚམས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅན།དེ་ནི་དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཐ་དད་དུ་བྱས་པ་ དག་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ།།གང་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་བཙལ་བ་ཅན་དང་འབྲས་བུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ཅན་ཏེ།གང་དག་ལ་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་བཙལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དཔེ་སྟོན་ཏོ། །གང་ལ་རྒྱུ་བཙལ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི། བཙལ་ མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེས་ན་སྒྲ་བཙལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཅན་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བཙལ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གློག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འབྲས་བུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི། ཉན་པ་ཅན་ཏེ། དེས་ན་སྒྲ་ཉན་པ་ཅན་ནི་དེའི་ འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དོན་བྱེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་དོན་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་ཐ་དད་ལ། མཉན་པ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ལ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །ཁྱད་ པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྡོག་པའི་ཐ་དད་པ་གང་ཞིག་གོ། །ཆོས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི། མིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ལ་བྱའོ། ། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སྒྲ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྒྲས་གོ་བར་མི་ནུས་སོ།

何故？于所欲說有法，有彼所無返際有法之因果者，是彼所無因果者，由彼差別故，由非彼因者及非彼果者差別故。有幾返，遮彼幾因果者之名言義聲差別亦爾許。 有所欲說因果者是彼因果者，如聲有尋求因及耳識果。若非如是者是非彼因果者，不遮彼名言義者，謂有果轉返相義，如是配詞。如”聲剛尋即生者”等為喻。有尋求因者名”剛尋即生者”。 故聲剛尋即生者是非彼因者，謂遮非尋求因閃電等義。有耳識果者是能聞者，故聲能聞者是遮非彼果者義。 一切名言由是作用因故，作用亦是因果事相故，瓶等聲亦應配遮非彼因果者義。 “是故”等顯第三頌：由返差別亦異，所聞亦異，如其自性決定故，雖一有法無異體。“差別”者謂分別何異，即返差別。“由何法”之釋為”名”。“聲”謂義，由欲說力”法”聲用於聲。彼不能由他欲說聲外聲了知。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་ཡང་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྟགས་ཀྱང་སྒྲ་དང་འདྲ་བར་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པས་རང་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྒྲ་དང་རྟགས་ནི་སྒྲ་དང་རྟགས་དག་སྟེ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་པར་བཅད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སྒྲུབ་པས་དངོས་པོའི་རང་གི ངོ་བོ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཏེ།རྣམ་པར་བཅད་པ་ནི་གཞན་བཟློག་པའོ། །ཚད་མ་གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་འདེབས་ཏེ། ཆོས་ཅན་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་རོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་ཀྱང་ཆོས་མ་གྲགས་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྒྲ་གཞན་རོ་མངར་རོ། །གྲང་ངོ་། །འཇམ་མོ། །ལྕིའོ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་རྟགས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པས་དངོས་ པོ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུང་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་གང་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚད་མ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དངོས་པོའི་ཆ་ཤས་མ་བཟུང་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་གཞན་ ཡང་མ་གྲགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཚད་མ་དང་སྒྲ་དང་པོ་ཁོ་ནས་བསྒྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་གཞན་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་དང་སྒྲ་གཞན་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཚད་མ་གཅིག་གིས་སྒྲོ་ འདོགས་པ་གང་ཞིག་གསལ་བ་མ་བྱས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་དང་སྒྲ་གཞན་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་ཚད་མ་གཞན་དང་སྒྲ་གཞན་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་རྟགས་དག་གིས་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །གཅིག་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོས་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་མ་མཐོང་ཆ་གཞན་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་མངོན་སུམ་ དུ་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

是故由無常與所作聲異故，所立義一分非因。他亦說”聲與”等，由標亦如聲遮他了知自所立故說”標”。聲與標即聲標二者，由彼了知遮別，非不待遮別之成立了知事自體，云何知此？遮別謂返他。 “餘量等”為答：雖現量了知有法，為成立無常性等如其自性故，餘量比量轉。如是雖了知有法味等，爲了知法未知差別故，轉餘聲”味甜”、“冷”、“滑”、“重”等。 若標亦由成立唯了知事，爾時由現量取無分事一切相故，于彼爲了知何者餘量比量轉耶？有何未取事分？如是餘聲亦不爲了知未知而安立，由初量聲成立了知一切故。 若時為遮增益他法故餘量餘聲轉時，為遣某量未明增益故，餘量餘聲得轉。是故由余量餘聲轉故，聲標二者了知遮他。 為顯彼故說”如是”等：義自體即義體。一即無分，自體由自性現量，有何未見余分為比量等諸量所觀察？有何未見余體異現見體？由體無分故唯見一切。是故不應餘量觀察。

།ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་བའི་ཚིག་ཏུ་ བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་གྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། དོན་གྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའོ། །གང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ཚད་མས་ཆོས་ཅན་ མ་གྲུབ་ན་སྒྲུབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཅན་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་སྒྲ་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཏེ།སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གང་ཞིག་གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། གྲུབ་པ་ནི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ལས་འབྲེལ་པའོ། །བདེ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །གང་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་མཚུངས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐ་དད་པ་ཅན་དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གང་དང་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐ་དད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཐ་དད་ པའི་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་འདི་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐ་དད་པའམ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་པ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཚད་མ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་ཅིང་ཡུལ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡང་ ཉེས་པ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན།གཟུགས་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་སྟེ། ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།

“諸量”者由明差別作複數詞。“義體一”等為解釋：義體一即無分。凡比量所轉處，首先必須許為現量。何故？由先量未成有法則不可能成立，由所依不成故因不可能。是故須極成有法，如成立聲無常，聲由現量成就，故由自體唯現量成就故，一切相成就。 何故？由無餘聲成立體外未成體故。若有一未成體，由成未成一體相違故非彼體，非聲體。彼即”何者何與”等所顯：成即從未得法系屬，樂即得隨轉。有成樂一者名為如是，謂法性相同。 何體與何共成樂一者非而成樂異者，不應為彼體，與何成樂異者不應為彼體，配為：由差別言說安立差別因唯爾許故。 “若非爾”者，若不許此差別因，爾時應無差別言說，如差別或因差別此已如前說。由如是故，于現量有法聲等，為遍斷彼體故，于彼有法無餘量比量轉處無境。 若謂于汝亦同過失，說”由見色同法等”，不應配如貝現銀相，“如”聲義為”似”。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངུལ་གྱི་གཟུགས་དང་ཉ་ཕྱིས་ ཀྱི་གཟུགས་ཆོས་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐོང་བ་ལས་ཏེ།ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་གཟུགས་ཁྱད་པར་ངེས་པར་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ན་འདྲ་བར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ཀྱི། ཆོས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་ རྒྱུ་མཚན་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་ཡོན་ཏན་གཞན་བརྟན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ནའོ།།འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡོན་ཏན་གཞན་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཁོ་བོ་ལ་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འོན་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་ལྟར་ཚད་མ་གཞན་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ན་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། གང་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར སྦྱར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉ་ཕྱིས་གཟུགས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཟུང་བ་ལ་ཡང་དཀར་པོའི་ཆོས་མཐུན་པས་དངུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ངེས་པའི་གེགས་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་གཞན་བསྟན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ནའོ།།གལ་ཏེ་ཉ་ཕྱིས་ལ་གཟུགས་ཁྱད་པར་ཅན་བཟུང་ནས་དངུལ་ལོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐོང་ནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ ཉ་ཕྱིས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཉ་ཕྱིས་ལ་ནི་དངུལ་དང་མཚུངས་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་འདྲེན་མར་སྣང་བར་རྟོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་རྟོགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སྤྱིའོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་རྟོགས་ན་ནི་གཉིས་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དངུལ་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་གཉིས་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ཧ ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་གཞན་ལ་ཡང་གཉིས་ཉིད་དུ་བརྟགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཉ་ཕྱིས་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུས་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་མཐོང་གི་སྤྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

云何？由見銀色與貝色同法，由貝色差別未定唯為相似知因故說為色同法，而實全無所謂同法。“若”等者，若不由相似錯因等緣分別心配屬堅固等余德而增益。 此說若不由錯因配屬余德則於我亦成過失，然而增益，故如遮說為遮除增益故餘量轉。“若”等為解釋：於何有見真實一切自體，如是配詞。如於取貝特色時亦由白同法配銀相，如是若不由見定障如何所見定障錯因相似餘生等相德余堅固等配屬增益。 若謂非於貝取特色已增益為銀，然由見貝銀色共相，為此說”于貝”等：貝非有與銀相似及特殊不共二體。何故？應成如是覺知顯現雜糅共相別相體故。 “若不別知”者，若不如是別知分別”此共相""此別相”，不應觀二，由不應觀銀有二體故。由無異顯亦應太過，于許一性余亦應觀二。是故由貝不應二體故，見貝色士夫唯見別相自相，非共相。

།ངེས་ པའི་རྐྱེན་ནི་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པས་དེ་སྤྱི་དངུལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངུལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་འཛིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ པོ་འདི་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་།ཇི་ལྟར་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲ་བ་གཞན་སྐྱེ་བས། སྐད་ཅིག་མ་འདྲ་བ་གཉིས་པ་སྐྱེ་བས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱི་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མ་འཕྲིགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ དེའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དེས་ཀྱང་ཕྱིས་ཀྱང་ངོ་བོར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པར་འཁྲུལ་ལོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་བརྟན་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་རང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྟེ།གཞན་ཞིག་གང་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འཚམ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་སྒྲོ་འདོགས་པར་ཡང་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བའི་འབྲས་ བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།དོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚད་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཅོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་སྒྲོ་འདོགས་པ་འགོག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོའི་ཆ་ཤས་དངོས་ པོའི་ཆ་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཅན་བལྟར་རུང་བ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་དངོས་པོའི་ཆ་ཤས་དེ་ནི་མཐོང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐོང་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་རིལ་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན། རྗེས་སུ་དཔག པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོར་དངོས་པོ་འཛིན་པར་ཁས་ལེན་ན། མེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་གཅིག་ངེས་པར་གྱུར་པས། ཆོས་ཅན་ལ་ཆ་ཤས་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་འཛིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཚད་མ་གཞན་དོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

定因為習等，由彼不具故，貝色差別未決定，妄執見彼共相銀色共相。“是故”者，由現執取銀色共相慢故，此見者于貝增益為銀。如於貝增益為銀，如是于見聲等有法時，由生余相似錯因，由生第二剎那相似，未辨前後剎那差別補特伽羅增益為彼體故，由前剎那亦后增益為體及增益為有故，錯亂為住。 是故於聲等剎那無我等體此，由自因如是所生餘事堅固等幾許他體，由適合為何因所生增益亦唯爾許，能遮彼、能遮彼增益諸量生起有果，成有義。“諸量”者由明差別說為複數詞。 彼等遮果、遮增益果諸量，非為顯了未知事分而轉，由於無分可見有法已見事分故。何故？由於無分不應見一分故。由如是故，現量見事一切德即見全體。然由不定錯因故，成立謂遮錯比量轉。 “由比量”等”亦”者，對現量攝義，若許比量因亦以成立體執事，由定有法火等一法故，由有法無分故執一切法，爾時思惟餘量無義。

།སེལ་བའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཁས་ལེན་ན་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་འདིར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འགའ་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚད་མ་གཞན་མི་འཇུག་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པས། མེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ།ཆོས་གཅིག་ངེས་ན་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཆོས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པས་ཚད་མ་གཞན་མི་འཇུག་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་མི་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ངེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་པོས་ངེས་པའི་ཆོས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། མ་ངེས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེལ་བ་ལ་ཉེས་པ་འདི་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཅིག་གིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཅིག་རྣམ་པར་གཅད་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པའི་དོན་ དུའོ།།གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཇུག་པ་ལ་ཕྱིས་དེར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་དོན་མི་ཤེས་པ་རྟགས་ལས་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། དུ་བ་གློ་བུར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ན་མ་བསམས་པ་ལས་དུ་བ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ལས་མེ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་བ་ལས་མེ་རྟོགས་པ་ལས་མེ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མི་སྲིད་དོ།

遮增益遮，若許由比量了知此，則不成前說過失。“某”等為解釋：配為”于現量所見某有法”，謂現量所見某有法。說”于某非一切有法成現量”，如前說理餘量不轉。 若時由比量亦以成立了知火等事，非遮增益。“爾時”者，以成立方式了知時，由定一法故，由與所定法不異故，由與定法不異故定一切法，餘量不轉，余比量不轉。若謂雖不異然非定一切法。 說”若定彼”等：“彼”者為初比量所定法，“彼體”謂定法體，由是不應不定。于遮此過不成之解釋為”若時”等：爾時由一比量遮一增益，非遮余增益故，為遮余增益故。“余”者如比量。 說”余未知”等：先由彼相違相增益顛倒轉，後由彼顛倒為先不知義由相定，此定非有，由離顛倒亦有比量故。由”如是”等顯示：由突然煙者，謂由某處不思而突然生煙了知火。“于彼”者，由突然了知火，不可能增益為非火。

།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྒྲུབ པའི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པ་འདི་ལ་ལན་བཤད་ཟིན་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱིས་ཆོས་ཅན་རྟོགས་ན། དེའི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཅན་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འོན་ཏེ་ཆོས་ཅན་ལས་ཆོས་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་ཐ་དད་པར་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ ཆོས་མ་འབྲེལ་པ་ནི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྐབས་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དུ་བ་གློ་བུར་དུ་མཐོང་བ་ལས་མེ་རྟོགས་པ་དེ་ ལ་ཡང་དེ་མཐོང་བ་ལ་ཕྱོགས་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ལ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ངེས་པ་མེ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་མ་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།།མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་ག་ལས་ཤེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ཏེ། མེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ཁོ་ ནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །ཕྱོགས་དེ་མེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་བློ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། མེ་དང་ལྡན་པར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས་ཏེ། མེ་དང་ལྡན་པར་སེམས་པ་མེད་པ་དེས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེས་དབེན་པ་ སྟེ་ངོས་དབེན་པའི་ངོ་བོར་ངེས་པ་བྱེད་པ་ན།དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུས་ཕྱོགས་དེར་དུ་བ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ། དེ་ཡང་མེ་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་གཞན་དང་འདྲ་བར་འཛིན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་ པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་གཉི་གའི་ཆ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། ཕྱོགས་ལ་དེར་འཁྲུལ་པ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་ལ་ཡང་རྟགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཅད་ པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

“是故”者，若謂是故比量非於一切遮，阿阇黎說”於此”等：已說比量以成立方式轉此答，若由現量了知有法，由彼諸法不異於有法故應了知一切，故比量無義。若許法異於有法，由許異故非與有法俱成自體相系屬。 無常性等亦非從有法自體生，有法亦非從無常性等生。是故無系屬法于彼有法無了知，此亦已於”非成因果則于彼不可能有比量”中間說訖。由如是故，于由見突然煙了知火彼，于見彼處補特伽羅亦定有未定彼自體、未定有火自性體。 未定從何？唯從顛倒，唯由執為同於無火處故。由”彼亦”等顯示：“彼亦”者謂補特伽羅。彼處雖有火，由何心耶？由離執有火，由無思有火彼空，謂空於火，于決定為空體時，由執非彼為彼故，豈非顛倒？唯是顛倒。如是乃至未見彼處煙時，彼亦執為同於余無火處。 于某所比，縱無顛倒智然有疑惑，疑亦依二分，故於處觸彼錯亂。是故於遣疑亦唯應由相遮。

།རྟགས་ཁོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བར་མེའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་ པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལ་གུས་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་ བྱེད་གུས་པར་ཡང་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་དེའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་རྟགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་ གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྣམ་པས་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྟགས་ལས་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཚད་མ་འགའ་ཞིག་གིས་ཆོས་ཅན་གྲུབ་པར་ གྱུར་ན་དེ་ལས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཆོས་ཅན་དེའི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟགས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད།རེ་ཞིག་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྟགས་གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྲང་ན། མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གོ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་ནི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི ཕྱིར་ལ།སྤྱིའི་ཡང་གཞན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་འགའ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་འགའ་ལའང་དེའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྤྱིའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་ ཅན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པ་གང་ལ་གཞན་གྱི་ཆ་སྟེ། ཟླ་བོ་རྣམ་པ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཆ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་དེ་ཙམ་སེལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཆ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་གྱི་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ ཅན་ཡིན་ནོ།

唯由相了知所比者，于彼所比定有顛倒及疑，如是離彼增益及疑之補特伽羅，于彼所了不隨相，不依處法，如是亦不敬彼相隨行及返，然今隨行亦敬。是故了知者有增益及疑于某所比，由相力遣增益及疑，是故於一切遮增益。 是故如是說相由遮境者，為遮境者。“異”者，若不待遮由相了知事，則由某量成立有法，由彼所成體，有法體未成，爲了知何故相轉？且若有增益，為遮彼故轉余相為遮境者，若無增益，現量後生分別智如何為遮他境者？ 彼亦定應許為遮他境者，由汝見為共相境者故，由共相亦以遮他為相故。是故說”于某見亦”等：于見色等某現量後生智，謂共相境者，即由此故分別。於何相無增益他分，謂無增益對分，于彼轉彼亦唯為遮爾許境者，為遮爾許相境者。

།འདི་སྐད་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྔར་ཞུགས་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་དངོས་པོ་ལ་བསྒྲུབ་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོན་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།འདི་ལ་རྟགས་མེད་པས་ན་རྟགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཞེས་ངེས་པའི་ཤེས་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་ པ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཤེས་པས་ཏེ་སྒྲོ་བཏགས་ པའི་ཡུལ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་མ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ཁྱད་པར་གང་ལ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལ་མི་བརྟེན་པའོ་ཞེའམ་བདག་མེད་ པའོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པ་དང་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཡིད། །གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ངོ་བོའི་ཕྱིར། །ངེས་པའི་ཤེས་པ་དང་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནོད་པར་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་དད་པ་མཐོང་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཉ་ཕྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པ་མཐོང་ཡང་ཉ་ཕྱིས་ ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དངུལ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ།

如是知現量後生分別智不遮先入增益，然由彼于增益境無故，唯為遮境者。若分別智於事成立轉，則於一切相定，如是已說。 由”色等”等顯示偈頌，“等”聲攝聲等。此無相故非有相，為決定智”此是色等”。“若無增益”者，于現見色等時，爾時若無顛倒增益，彼如何成遮境者？此許為上半偈前分說。 由”于無增益境有故”等為答：決定智由於增益境無故為遮境者，如是配正。由”於何彼”等遮：於何差別此，謂補特伽羅。于增益境差別彼不依或無我，不當定。何故？ 由定及增益心， 所害能害體故。 定智與彼相違增益智為所害及能害體故。由”一切事”等成立唯所害及能害體：雖見異於一切同類異類事，然非如是如所見一切相現知及定。何故？由於剎那性等某差別可能障礙故，由可能有錯因故。如雖見貝殼異於一切，由可能有貝殼同於銀錯因故不定。

།རྣམ་པ་གང་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི་དེ་མཐོང་བ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་སུམ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྟོགས་པ་པོ་འདིའི་དྲན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ཀྱི་འོག་རོལ་ དུ་འབྱུང་བ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་ངེས་པ་དག་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །གནོད་པར་བྱ་བ་དང་གནོད་ པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ།འདི་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དབེན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་སྒྲོ་འདོགས་པས་དབེན་པ་ལ་འཇུག་ཏུ་ཟད་མོད། འོན་ཀྱང་གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དབེན་པ་ཉིད་གཞན་སེལ་བར་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྒྲོ་འདོགས་པས་དབེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ངེས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་སེལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་པས་དངོས་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་མ་གཏོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། གལ་ཏེ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བས་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ ནས་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་བྱེད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་མི་ངེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ངེས་པ་དང་སྒྲ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་གོ། །སྒྲུབ་པ་ མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ།ངོ་བོ་གཞན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པ་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་དང་སྒྲ་ཡང་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་འཇུག་གོ། །རྒྱུ་དེས་ན་ངེས་པ་དང་སྒྲ་དེ་དག་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་སྒྲ་དག་གིས་རྣམ་པར་བཅད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་ན་ནི། དངོས་པོ་གཅིག་པུ་གཅིག་ཅིག་ལ། སྒྲའམ་བློ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་དུ་བྱས་ན། ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཞན་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཞན་ཡུལ་ཏེ། མ་བཟུང་བའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

唯于無錯因相，雖見彼無差別，雖現量無差別，此了知者憶念經驗后時定。由現量雖無差別，唯于離增益境定故，知增益及定為所害能害體。由所害能害體因故，知此定於離增益轉，于離增益轉而已。 然若謂非遮他境者，說”彼離即遮他”，謂離增益。是故由於離增益轉故，現量後生定智亦由爾許為遮行境者，非由成立定事自體。何故？如是于定某色性等相時，除剎那性等余相不見故。 卷七。若現量後生定智唯由成立定事自體，爾時于定彼自體，由事無分故不應理，由不應不定余相故。由定及聲唯入遮增益，非成立故，於一事有幾分增益，謂增益余體，為遣彼故，為遣增益故，唯爾許定及聲亦唯爾許轉。由此因故，彼等定及聲為異境者。 “異”者，若不待智及聲遮而顯事體，則於一事，若聲或智一遍，於一切相為境，由定體遍故，非余境。此謂亦余亦境相故為余境，由無未取相故，彼事余相為境，是為語義。

།ཡང་ན་དངོས་པོ་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་བློ་གཞན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོགས་ཟིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲ་དང་བློ་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་པ་ནི་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཡུལ་གཅིག་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་འགོད་དེ་བྱེ་བྲག་པ་གང་གི་ལྟར་ནའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་ལ ཕན་ཚུན་དང་རྟེན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་ཏེ། བློ་ནི་དོན་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཐ་དད་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནས་འཛིན་ཅིང་ངེས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཁྱད་པར་རེ་རེ་ལ་ཐ་དད་དེ་བློའི་ཡུལ་ གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པས།སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལས་གཅིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་ཐ་དད་ པ་ཡིན་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །མཉན་པ་སྨོས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། བློ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་རྟེན་ཏོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དག་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ འཇུག་གོ།།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་སྟེ། སྒྲ་དང་ཞེས་པ་གཞན་དག་རྣམ་གྲངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐལ་བའི་འདིར་མི་འགྱུར་རོ། །ལན་དུ་དེའི་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་ཡན་ལག་ སྟེ།།རྒྱུ་ནུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ག་ལས་མི་གཞན་པའི་བདག་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་གཟུང་བ་བྱས་ན་ཕན་བྱའི་སྟེ་ཁྱད་པར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཞིག་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྟན་པར་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་དག་ཁོ་ན་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་གཞན་དག་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པར་ཁས་ལན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་དོན་གཅིག་པུ་ཉིད་དེ་ནི་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་དོ། ། ཁྱད་པར་ཅན་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་རྟེན་ནུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བཟུང་ན་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་མ ངེས་པ་གང་ཞིག་ཡོད་དེ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

或者彼事非為余智聲之境。因此，唯于已了知彼轉之聲智，成為異名，成為同境者。由”如誰”等近立前宗，如毗舍師迦。 于瓶等義，由異於互及所依故，有種種差別相異，為具種種差別。智唯由成立取定異於彼義差別相體。彼亦於一一差別異，由顯示智境差別，聲等亦唯由義顯示。 由”彼何”等顯示：差別謂實性等，互異。“從所依”者，謂異於所差別。彼因者，謂差別異因。說”聞”為近喻，智等亦同。“彼等依”者，謂彼等差別依。“唯于彼等”者，謂唯入於差別，入為能詮。“是故”者，謂如是故，聲等不成異名相之過於此。 答以”如是亦”等：于種種差別有益支分，謂何等因功能，由不異於彼體，所差別定智一取一切自體，則何差別聚別未定？皆唯定故。為顯此說”差別”等：雖許唯差別異為所差別義入餘聲智因，然具彼一義，即彼等聲智所取境。所差別具種種差別有益依功能何等，彼體于自體無異。是故由一差別門取亦為一切自體取。如是則彼差別別何未定？唯定故。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་གཟུང་གི། ཁྱད་པར་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོར་གཟུང་བའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྟེ། ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་བཟུང་བ་གཞན་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན པ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་འཛིན་དུ་ཟད་ མོད།དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀོ་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཚོགས་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་ བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པ་ནི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཤེས་ན། འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་གཟུང་སྟེ། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁྱད་པར་ཅན་གཟུང་ན། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཟུང་ན་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡང་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕན་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ནི་དེ་འཛིན་པ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཤེས་ན་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གཉི་ག་གཟུང་བས། ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཁྱད་པར་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གཟུང་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཛིན་པ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་མེད་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་མི་འཛིན་ནའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བའོ།

何故？由取為益於一切差別故。若謂由一差別門唯取所差別自體，非為益於差別，說”自體”等。益性由不異於自體故為取自體。“彼”者謂所差別，配”唯無不取益性余”。由如是因故。 “此”者謂所差別，其自體取為自性者，即亦取為益性。由一差別門唯取所差別益於一切差別性成自體而已。然彼異差別如何取耶？是故說”彼等”等：差別聚與所差別成所益能益者，由於自體系屬故，彼所益能益系屬成為自性，是為語義。 是故知一益體，由系屬故取二，謂取差別及所差別。即由”差別”等顯示：如是首先取所差別，即取成其自性益體。取彼則亦取成差別等自性所益體，由無取彼則無取益體故。是故知一則取差別及所差別二，故所差別雖由一差別差別而取，亦為取一切差別。 “由無取彼則無”者，謂由無取差別則無故。“若異”者，謂若不取差別。“如是亦不取”者，謂亦不取所差別為能益於差別等。

།གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་དང་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞིག་མ་ བཟུང་བ་ནི་མེད་དེ།དངོས་པོ་ལ་ཤ་ཆས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྲེལ་པ་ཅན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འཛིན་གྱི་འདི་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རྣམས་ མི་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་གཟུང་ན་ཕན་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་མ་བཟུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལ་ཡང་ཕན་པ་པོ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མ་བཟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་འབྲེལ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཅན་གཉིས་པ་གཟུང་བ་མེད་པར་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དཔེར་ཡང་རྗེ་ ཁོལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཁོལ་པོ་གཟུང་བ་མེད་པར་རྗེ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་གཅིག་ཞུགས་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ ཁྱད་པར་དོན་གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྟེ།ཁྱད་པར་རྣམས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་གཞན་རྣམས་རྣམ་གྲངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་མཚུངས་སོ། །ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ནུས་པ་གང་དག་གིས་ཁྱད་པར་ ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་དེ་དག་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐལ་བ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གཟུང་ན། ནུས་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གཟུང་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐལ་བ་འདིར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ།།ལན་དུ་ཆོས་ཕན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོའི་ནུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནུས་པ་ཅན་དེའི་ཅི་ཡིན་པར་ འགྱུར་ཏེ།ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

若謂于所差別爾時智聲轉因之差別，唯取彼為能益，非為益於余差別，說”益於余”等。益於餘者，謂無不取益於余差別之體性，由事無分故唯皆取。 若謂取所差別不待系屬為能益，非取此為能益，故不取差別，是故說”能益”等。如是取者，謂取為能益時亦無不取所益差別。何故？由將成不取彼為能益故。此說由系屬故，無不取第二系屬而取能益為能益。 如是亦說”如主僕”，謂無取仆不能取為主性。由如是由一差別門，雖入一智聲，亦取一切差別及所差別一切自體故，于說差別為異義者亦同，謂于說差別等為異義者亦同成異名過。 具功能者由何等功能益於差別，彼等功能異於具功能者。是故無此過者，謂取一差別能益功能別時，取一切功能，由取彼等亦取一切差別，無成此過。 答以”法益”等：法謂差別等，若許彼等能益功能異於具功能者，則彼具功能者將成何性？全無且非彼系屬，是為語義。

།གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཅན་དེ་ལས་ནུས་པ་དེ་དག་ལས་ཕན་པ་མེད་པ་ནའོ། །འོན་ཏེ་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ནུས་པ་གང་དག་གིས་ ནུས་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ནུས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་གཞན་དག་ཁས་བླང་དགོས་ཤིང་དེ་དག་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕན་གདགས་པར་བྱ་དགོས་ལ།དེ་ལ་ཡང་ནུས་པ་གཞན་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐུག་མེད་འགྱུར་དེ་ཉིད་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ སྟོན་ཏེ།ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཁྱད་པར་རེ་རེའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་དག་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅན་དེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལས་ཕན་པ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་མེད་ཅིང་བདག་ཉིད་ཀྱིར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་ན་ཅི་སྟེ་དེའི་དེ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འབྲེལ་པ་མེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ནུས་པ་དག་ཅེས་བྱ། འོན་ཏེ་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ ཕན་པ་ཁས་ལན་ན་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་འདིས་ནུས་པ་གང་དག་གིས་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་དག་གལ་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་ཅན་ཆ་ཤས་མེད་པ་འདི་གཅིག་པུས་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ནུས་པ་དག་གིས་ཁྱད་ པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ནའོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ཁྱད་པར་གཅིག་གཟུང་ན་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཟུང་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་གཟུང་ནའོ།།དེ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ནུས་པ་ལ་ཕན་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་ལ་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་ པའི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ནུས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་དེ་སྟེ་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་གཟུང་བས་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་གཟུང་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་གིས་ཀྱང་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་བྱེ་བྲག་མ་ངེས་པས་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།

何時耶？若彼具功能者無從彼等功能得益時。若為成立系屬故許為能益，爾時由何等功能益於功能，應許異余益於功能之功能，彼等亦為成立系屬故應益，于彼亦若思余功能，如是則成無窮。即由”若”等顯示。 差別及所差別謂各差別。“能益性等”者謂功能等，非成彼所差別自性及體性，然唯異。若所差別既無從彼受益亦無成自性，云何彼等為彼所有？由無系屬故，何故名具差別功能？若為成立系屬故許從所差別益於差別功能彼等，則此所差別由何等功能益於益差別之功能，若許彼成自性，爾時此無分所差別一由成自性功能益於益差別之功能。 由”如是”等成立取一切自體：取一差別時，即取異益彼之益差別功能。“取彼”者，謂取益差別功能。彼能益者，謂益於益差別功能。云何？謂具一切成自性益功能，謂具一切成自性益益差別功能之功能彼事，由取如是事故，由取能益一切差別功能亦由彼等所取功能取所益差別故，說”何有未定別”之過在此。

།འོན་ཏེ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་ཏེ། ནུས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་བརྟག་དགོས་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དག་ཀྱང་བརྟག་དགོས་པས་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དང་། དེའི་ནུས་པ་རྣམས་ཏེ་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་པའི་ནུས་པ་རྣམས་ནུས་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཁོ་ན་ ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་ཅིང་ཐུག་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་དག་དང་། འབྲེལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་དག་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ཁོ་ན་དང་ཐུག་པ་མེད་པར་ འབྲེལ་གྱི།ཁྱད་པར་ཅན་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཕན་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ལ་ཕན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ནུས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གཅིག་པུ་ནམ་ཡང་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མ་བཟུང་བས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་དུ་ཡང་འཛིན་པར་མི་ འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་དག་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཉེས་པ་བརྗོད་དགོས་ པས་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་འགོད་དེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་དག་ཉི་ཚེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་དང་བྲལ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྟེན་པར་འགྱུར་ན། ཁྱད་པར་ཅན་དེ་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པ ཅན་ནོ།།མ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ལའོ། །ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ཅེ་ན། སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་བྱ་བ་ལ་གཏད་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་གང་ལ་རྟེན་དམིགས་ པ་དོན་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།

若謂將成此過，謂若許益於功能之功能等亦唯異於所差別事，爾時亦應觀察異益彼功能，如是亦應觀察益彼等，如是則由無窮故，差別及彼功能等，謂益差別功能等唯至於異異功能無窮，由無窮系屬故。如是差別等系屬異功能，彼等亦唯系屬異，如是前前功能唯與後後異功能無窮系屬，非與所差別。 是故”彼益體”者，謂益功能體。謂益差別功能等之何等功能之體性，是為語義，由功能等不異彼故。所差別一切時不與益差別彼等功能俱取故，不取具彼性為具益差別功能性。由不取彼故亦不取為所差別性，是故思惟別覺唯無義。 首先如是于所差別入智聲時說過。于唯入差別時亦應說過，為說彼故，由”若復”等近立差別分。若聲智等唯於差別別之差別，謂入離依，將成能知性所依，由所差別彼不繫屬故，由非境故，不由了彼門一聲智亦不了一切差別。 於此亦說”爾時亦彼過”等。“彼”者謂所差別。“由未發故”者，謂由未顯故。“于彼”者，謂于所差別。云何無義？說”成立遮遣”等：由趣入所作義故，名言施設所依所緣有所作用，于彼如是說。

།ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཇི་སྙེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་པས། སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་དག་གིས་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་བྱ་བ་དེར་མི་ནུས་ལ་ནུས་པ་ལ་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྗོད་པས་སྒྲ་སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ སྒྲ་དག་གིས་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རྣམས་སུ་འདོད་པ་བ་ལང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲའམ་ཤེས་པ་ཞུགས་པར་ གྱུར་ན་ནི་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་འགའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཙོ་བོ་ལ་ལྷོས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དག་ཅེས་བརྗོད་དེ། འདི་ནི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སྒྲས་ཁྱད་པར་དག་ཁོ་ ན་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྒྲ་དག་གིས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་མི་འཕེན་ཅིང་།མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དེ་དག་གཙོ་བོ་གང་གི་ཡང་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས། ཇི་སྟེ་ཁྱད་པར་དག་ཡིན་ཏེ། མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་མི་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་སྒྲ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཁྱད་པར་ཅན་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྒྲ་སྦྱོར་བ་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་མཚུངས་སོ། །དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པས་སྟོན་ཏེ།མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་ཁྱད་པར་གཅིག་གི་ཉེ་པར་མཚོན་ན་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སོན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།

“一切”者，謂前解者名言所有益與不益境。彼亦由無第三相故，由二相故，說”由成立遮遣”。此是如是相之第三。 牛性等差別不能作彼義，而聲等不說功能明顯差別，何用無果聲合？由如是聲等不說能作義明顯差別故，許為差別之牛性等非成差別及非別，如是若於某所差別由差別門入聲或智，則由主要差別基所差別某支分故，由成差別故，依彼依主要故如是說，說為差別等。此是差別安立之理。 當聲唯說差別時，由聲不發彼所差別、不顯故，彼等差別非成任何主要支分，云何是差別？唯非也，是為語義。 若復雖不說所差別，然由聲所知差別等能表所差別故無過，無聲合無義過者，同成取一切差別過。即由”首先”等顯示。“由無則無故”者，謂差別于所差別無錯亂故。“彼”者，謂所差別，雖由一差別近表，由無分故近表一切自體，故有取一切差別過在此。

།གལ་ཏེ་གང་ལ་སྒྲས་མངོན་སུམ་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཐལ་བ་འདིར་འགྱུར་གྱི། གང་ལ་དོན་གྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྒྲས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།ཁྱད་པར་ཅན་འདི་སྒྲས་མངོན་སུམ་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རུང་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་དེས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སྒྲས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་ཡང་རུང་སྟེ། འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁྱད་ པར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དུས་དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་ བས་ཤེས་པར་བྱས་པས་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྱི་ན་སྟེ།སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་རྣམས་ཐ་དད་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་ནུས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པར་གཟུང་བར་ཁས་ལེན་ན།ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་མཐོང་ན་མ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་གཞན་ མིན་ཞིང་གཞན་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།།འོན་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཟུང་ན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གཟུང་བས་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་ དོགས་པ་བསུ་བར་བྱེད་དེ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དེས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་ལ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཆ་མེད་ཅིང་ཆ་ཤས་མེད་པར་གཟུང་ན་ དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཆ་མེད་པའི་གཟུང་བའི་ཚེ།མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དེ་ནི་བཟུང་ཡང་འཁྲུལ་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་པས་སོ། །ཚད་མ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་ བས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཕྱི་མར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་པོ། །དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚད་མ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དུས་སྔར་འབྱུང་ བ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།ཚད་མ་ཕྱི་མ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།

若思于聲直接說所差別者成此過，于由義力說者則不然，故說”此由聲表亦可”等。此所差別由聲直接顯亦可，此所差別由彼表示之聲所表差別等表示亦可，此有何差別？全無差別。如是首先由差別力表時，決定彼所差別是一切能益者，謂能益一切差別。如是則如前成取一切差別過，故所說”由所知表故”不應理，由前說過故。 由益差別功能等若異則成無窮，故由彼功能等無異故，若許取所差別彼益一差別，由彼益一差別自性見彼所差別時，未見諸餘差別益功能差別非異亦不成異。然唯非異，由彼因故，取彼則由取所差別彼，即取能益一切差別體性。 由”若”等迎他思疑：彼決定智雖取事一切自體，“余”者如量。由”若思此”等即顯彼：若取無分無支分事，爾時謂取無分事時，有何余未取分？唯一切處取故，彼雖取亦不定錯亂故。“餘量”者，謂余比量。 成立論者說”若如是”等：為遮錯亂所許后量，成遮境，謂遮余境。“異彼後起量”者，謂如前生決定智，如后量為遮境。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲོ་འདོགས་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་ནི། །འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པ་གཞན་སྒྲོ་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་ལ། གཞན་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་ པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་ལ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་ལ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོའིའོ། །རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་ འཇུག་པར་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྔར་འབྱུང་བ་ནི།གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་པོ། །གཞན་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་འདོད་པས་ནི་ངེས་པའི་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པར་ འགྱུར་ཏེ།གཞན་དུ་ན་འཁྲུལ་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ངོ་བོ་གང་ཞིག་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་པ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ངེས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་རྟོགས་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དེ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ངེས་པའི་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་བཞིན་དུ་ངེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་དག་གིས་སོ། །གཞན་ གྱིས་ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་འདོད་པ་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་ཡང་རྣམ་པ་མ་ངེས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་ན། གལ་ཏེ་ངེས་པའི་དབང་ཁོ་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་ ན་ཀོད་ཇི་ལྟར་མ་ངེས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེན་འདེབས་ཏེ། རྟོགས་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ གྱིས་སོ།།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཛིན་པ་དེ་ཡང་ངེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེར་སྣང་བས་ཏེ་དངོས་པོ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་བས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ ལྟ་བས་ནའོ།

何故？說”由入無增益境故”。由”為遮錯亂”等顯偈：由有遮余相增益果故，成遮余境，前決定智亦如是為遮余境。說”因無增益”等：由入無增益境故。 即此解釋說”於何相此”等。“於何相此”者，謂能了者。由彼因故，前生定入增益決定智成遮余境。 複次，于定所取義為遮錯亂故許餘量者，應許定境亦非定，否則不應錯亂故。彼亦不應理故說”複次”等：何等體性諸定未定，云何是彼等境？唯非境故。何故？如是諸定了自義，謂彼義定，若許定境，如余相非許定境性如是。“彼等”者，謂諸定。 他說”今云何”等：許為遮現量所取增益餘量說遮餘者，亦許現量所取未定相，若唯由定力取者，云何亦是未定現量所取？故同成過。由”現量”等答：由離分別故。“彼”者，謂現量。 取青等何等相之取亦非由定。云何？由現彼故，由無分事一切相現故，是取一切相。“是故”者，謂如是故。

།ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་དབང་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་འཛིན་པ་དང་། མི་འཛིན་པ་དག་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པ་མ་ཡིན་ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་མི་འགལ་ལོ།།ངེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་མ་ངེས་པ་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མཐོང་ནས་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་ཀྱང་། ཆོམ་ རྐུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མ་ངེས་པས་འཇུག་པ་ཐ་དད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུའོ།།འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དང་འཚམ་པའི་ཐ་སྙད་ཡིད་གཅུགས་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ལ། ཆོམ་རྐུན་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་པས་ནི་དེ་དང་འཚམ་པའི་ཐ་སྙད་ འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་སྣང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་ངེས་པ་དང་འཚམ་པའི་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ངེས་པས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་ངེས་པ་དང་འཚམ་པ་འཇུག་པའི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་ནི། མི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ངེས་པའི་དབང་གིས་དེ་འཛིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ན་དེའི་ཚེ། རྣམ་པ་གཅིག་ལ་ཡང་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱིས་ ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལས་དྲན་པའི་ངེས་ པ་མི་འབྱུང་སྟེ།གང་གིས་ན་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བས་རྣམ་པ་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་དོན་དུ་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཚད་མ་གཞན་འཇུག་པར་འདོད་ཅེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།འོན་ཀྱང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་དེ་དག་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པ་འབྱུང་གི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆ་ཤས་རྣམས་སྤངས་པ་ཆ་མེད་པ།མངོན་སུམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་ལའང་། ཁྱད་པར་གང་ལ་རྟོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དེ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

現量之取與不取，非由定與未定力而次第，然由現與不現力故。是故雖未定，唯由現故安立為現量所取不相違。諸定則不如現量由唯現取未定相。 若問何故？說”某”等：如見人已雖定為人，于盜賊等余未定，有異轉異名言，如是由定為人故，現順人名言親近等，由未定為盜賊故，不現順彼名言怖畏等。是故有順定異轉者是定取，無順定異轉者是不取。 由如是故說”是故”等：“此”者謂相。“若非爾”者，若不由定力安立彼取者，爾時於一相亦許定相亦不成彼謂定取。 他又說”何故”等：“異一切”者，謂離同類異類。“如彼”者，何故不如所領受般從一切差別生定憶，由此遮餘論者許為遮余相故於余差別入餘量耶？ 成立論者說”由無俱作故”：定因唯是領受。然亦有串習等俱作，于有彼等相唯生定，于余則不。即由”是故”等顯示：離一切青等自相差別，舍諸支分無分，現量遍取自體，於何差別有了知俱作緣，彼成了知、成定。

།ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་འཆད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་སོ། །ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ངེས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།བུད་མེད་ཤི་བའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། ཀུན་དུ་རྒྱུ་དང་འཕྱོན་མ་དང་ཁྱི་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་བཞིན་རོ་མྱགས་པ་དང་། ཉལ་པོ་བྱ་བ་དང་། བཟའ་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་འབྱུང་བ་ལྟ་ བུའོ།།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །བློ་གསལ་བ་ནི་རྣོ་བ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་ རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གསལ་བས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་བག་ཆགས་གོམས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དེའི་བག་ཆགས་དེ་གོམས་ཤིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མ་ཡོད་དུ་ཟིན་ ཀྱང་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་བཞིན་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་བསྐང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་པ་ལ་སོགས་པའི་ གཏམ་གྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན།དེ་མཐོང་བ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆོས་དུ་མ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྨན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་དང་ཤུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ བསྡུའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མངོན་སུམ་ལས་ཁྱད་པར་ངེས་པ་བྱེ་བྲག་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་ངེས་པ་མང་པོ་དག་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་དག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ངེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སོ།

由”異一切”等解釋：“唯由彼”者，謂唯由領受。“於一切差別”者，謂于剎那性等，由領受智于生定須待余因故。由”領受”等顯示待余因性：如於分別串習者，謂如有何分別串習俱作生定之義。 舉例說”譬如”等：雖見死女身無差別，然于遊行者、淫女、狗等次第，如分別串習生腐爛、交合、食等分別。俱作不唯分別串習，然亦有餘故說”于彼”等：“于彼”者，謂于見色無差別。明慧者謂銳利性。如瑜伽師由明慧唯見便定剎那性等。 彼習氣串習者，謂彼定智習氣串習相續，如於某人雖有多德，如串習而定德。此重說前說”如分別串習”者，為圓滿彼因故。 場合者，謂時機，如於醫等談時，由見彼雖有多法，定為醫等。“等”者，謂如是等，由等聲攝求及勢力等。領受現量取因是生差別定俱作。 若爾，何時諸多定有如說因時，彼等定如何次第生？說”彼等”等：“彼等”者，謂定因。

།ཤིན་ཏུ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པ་གང་ཞིག་གིས་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོར་སྐྱེའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། ཤིན་ཏུ་དང་ ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ངེས་པ་རྣམས་སྔ་ཕྱི་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བསྡུའོ།།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཕ་ཉིད་མཁན་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ ཀྱང་ཕ་འོངས་པ་མཐོང་ནས་བདག་གི་ཕ་འོང་ངོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི།མཁན་པོ་འོང་ངོ་སྙམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ལ། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ ཀྱང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ། མངོན་སུམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་འགྱུར་གྱི། ངེས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་ལ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཚང་ན་མངོན་སུམ་ལས་ངེས་པ་སྐྱེའི། འབའ་ཞིག་ལས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཁོ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་དང་རྟགས་དག་གིས་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པ་གྲུབ པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གང་གི་ཚེ་རྟ་ལས་བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱིས་ལྡོག་པ་དང་། རྟ་ལས་བ་ལང་ལྡོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པའམ། ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལྡོག་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་དག་དངོས་སུ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་སྤྱི་ཁོ་ན་ ལ་ལྡོག་པའོ་ཞེས་མིང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་། །སྒྲ་དག་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་གཞན་སེལ་བའི་དོན་ཅན་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་དང་། གཞན་ལས་འདི་ལོག་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་།ངེས་པ་གཉི་གའི་ཡུལ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། བརྡའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན། བརྡ་དང་མཐུན་པར་འདི་དག་གི་ཡུལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་དབྱེའི། དོན་དམ་པར་ནི་ལྡོག་པ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

“由極近及最極近等差別”者，謂何定之定因最極近者，彼先生。由”等”聲攝極及最極大性等差別諸定前後性。 說”譬如”等顯示舉例：當父即親教師時，於一人雖生者及教導者無差別，然見父來定知”我父來”，非定”親教師來”，由父性定因最極近故。 雖是剎那性，有分別串習無我性俱作，然于未見真實者，豈不應由現量定剎那性等耶？故說”于彼定亦成時”等：無錯亂因則成，非唯由定因緣。由如是無錯亂因及具足俱作緣，從現量生定，非從唯彼，是故說”唯由領受”等。是故成立聲因遮余。 複次，當說或知”牛體異馬”及”牛異馬”時，為異及有異二者實有差別耶？抑或無耶？若如初分別，則唯于共相說異名。于第二亦不成智聲差別。 故說”于彼亦”等：于遮余義聲亦有異余及此異餘聲表能所，及二定境，隨施設，順施設分別彼等境能所，勝義無異及有異差別，是為結語。

།དེ་ཉིད་གཞན་སེལ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། རྟ་ལས་བ་ལང་གི་ལྡོག་པ་ཡང་གཞན་ལ་རྟ་ལས་བ་ལང་ལོག་པ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟ་ལས་ལྡོག་ པ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བ་ལང་གི་རྫས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ།ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྟ་ལས་ལྡོག་པ་ལས་བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱང་ལོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་ལོག་པ་ལས་རྟ་ལས་ལྡོག་པ། རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ལོག་པ་བ་ལང་ལས་དེ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་རྟ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་རྟ་ལས་ལྡོག་པ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་བ་ལང་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བ་ལང་ལ་རྟ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟ་ལས་བ་ལང་གི་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གཏན་ནས་ལྡོག་པ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དངོས་སུ་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་ མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་དོན་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཡང་སྒྲའི་དོན་ཉིད་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པས་དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་ཞིག་ཕྱིའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཅན་ ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་ཉིད་སྒྲའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་གཞི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ལ།སྒྲའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཅན་དེ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པ་རྣམས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འོག་ནས་འཆད་ པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལྡོག་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་ཐ་དད་དེ་འདི་ལྟར་དེའི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། རྟ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་ཐ་དད་དེ། རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་ སྨྲ་ན་ནི་ཆོས་ཙམ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ།རྟ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་ཆོས་ཅན་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ལས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲས་རྟོགས་པའོ། །སྒྲ་དང་སྒྲ་རྟོགས་པ་ཞེས་མི་འདྲ་བ་ གཅིག་ལུས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།སྒྲའི་ཐ་དད་པ་དང་། སྒྲ་ལས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由”即彼遮余亦”等顯示：牛異馬及牛體異馬，非謂此二各異，然所異即是異。若馬之異即非馬性異於牛體，爾時由差別故，從馬異亦應異牛體。是故從彼異之馬異即非馬性，從彼異於牛應有，故應有馬。 若此即是馬，則從馬異即非馬性相牛應異。若爾，由牛有馬故，則無牛異馬。由如是故說”是故”等：此說外自相中異及有異真實性，由異自相即異體故。 此雖非直接聲義，然說者聞者將顯現及所分別義合為一，于彼亦起聲義增上慢，故此處亦說。何時依外境于分別中有法為種種法所依時，彼即是聲義，故唯于彼有同基等。從為聲義有法亦不應說異及異性，此下當說。 若異及有異無差別，云何聲智差別？如是彼”非馬性”聲異，“非馬”聲亦異。如是所知亦異：說”非馬性”則知唯法，說”非馬”則知有法。故說”聲”等：從表能所聲所了知者是聲了知。說”聲及聲了知”作不同，謂聲差別及從聲了知之差別，是為結語。

།བརྡ་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡིན་ནོ། །བརྡའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་འོག་ཉིད་ནས་ཁྱད་པར་གཞན་ནི་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནས་དྲང་ངོ་། །གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ མེད་ཀྱང་བརྡ་ཐ་དད་པ་ཅི་སྟེ་མི་རུང་ཞེ་ན།གཉི་གས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་གཉི་གས་དོན་གཅིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཉི་གས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་བརྡ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་ཐ་མི་དད་ནའོ།།ཐ་དད་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། བ་ལང་གི་བ་ལང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དྲུག་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ། ཐ་དད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་ཐ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བརྡ་མེད་པ་དང་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པར་བརྒལ་བ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཉི་གས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དག་གིས་དོན་གཅིག་ཅིག་བརྗོད་མོད་ཀྱི།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྡས་ཐ་དད་པར་བྱས་པའི་ཤན་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་དབྱེ་ཐ་དད་འབྱེད་པ་ཡིས་ཐ་དད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་ པའི་དྲུག་པས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་སྟེ།དོན་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རག་ལས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རག་ལས་ པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པ་དག་ལ་ཡང་འདོད་པས་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་སྒྲ་དག་གོ། །ཐ་དད་པ་ལ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ པ་ལ་ནི་དཔེར་ན་བདག་གི་ལྟ་བ་པོ་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་སོ།

施設即名與所名連結，由彼差別故。施設差別下文”遮余差別”等當說。 “于所詮無差別”者，直接由”由能所法聲”引申。他說”由所詮無差別故”等。若問：雖所詮無差別，何不許施設差別？說”二者”等：由能所法聲二者詮一義故，是為結語。 若二者所詮一，則施設無義。“若爾”者，謂能所法無差別時。“差別分別”者，謂差別詮說，即”牛之牛性”第六格。“彼”者，謂差別分別之分別，由依差別故。由依異基而轉，如”天授以瓶注水”。 如是于無施設及無差別分別之詰難，先為遣除無分別過失說”二者”等：雖由能所法表詞詮一義，然于所詮由施設作差別之影像差別，是其因，非由勝義實體差別，如由差別分別之第六格差別詮說，如是次第配合”如”字，如異義成立顯示。 由”即彼聲轉”等顯示：謂”依境自性”者，謂依外自相。何故？由於無者亦應無由士夫欲力轉過故。“彼等”者，謂依欲轉聲等。於差別如”王人”。于無差別如”我見者是我”。“如何”者，謂由何差別顯示相。

།དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱར་བ་སྟེ། དོན་དེ་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་ པ་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །བ་ལང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་གཅིག་བརྗོད་མོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བ་ལང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་བ་ལང་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་བ་ལང་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཙམ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྡས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ན། དོན་གཞན་མ་ཡིན ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་དད་པའི་དོན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས།འདིའི་བ་ལང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དྲུག་པས་ཏེ། གང་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཅན་ལས་ཆོས་དོན་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ལ་དྲུག་པ་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་ཐ་དད་ཡིན་ཡང་རུང་། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། ཡང་ཐ་དད་ པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་དོར་བྱེད་པས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་གོམས་པ་ལས་སྒྲའི་དོན་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཙམ་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་ཐ་མི་དད་པ་ལ་ཡང་ངོ་།།བ་ལང་གི་བ་ལང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་ཐ་དད་པར་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དོན་ཐ་མི་དད་པ་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་འཇུག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པའི་དབང་གིས་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བས། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་གཅིག་གི་ཚིག་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་ བུའོ།།དེར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་མང་པོའི་ཚིག་གིས་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱེད་ཅེས་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ནི་གཅིག་ལ་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པ་ཉིད་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།

“如是配合”者，雖義無差別，依如差別配合，雖於事物自相無差別，無礙顯示如差別。由如是故。 示”牛”表有法，示”牛性”表法，此二雖詮一義，為知某差別故，為顯示牛性相即異非牛，由牛性聲唯顯異非牛性。如是由施設作差別，雖非異義，由表異義分別，以”此牛性”第六格，配合”有異義”語。顯示有法與法如異義。 何故？由習見如是配合故，如見”天授以瓶注水”等於異事物配第六格習故。此說：無論是否實異，唯由差別分別欲樂作配合，從習見配合唯顯如異聲義而已。 “由彼量”者，謂唯由分別配合。“於一切”者，于無差別亦爾。于”牛之牛性”等，勝義中法與有法亦無差別，如是于無差別他者亦無礙由士夫欲力轉表差別聲故。 由見外所詮雖無如是，由士夫欲力聲等轉故，說”譬如”等：於一事物某時示單數詞，如”汝”。彼中雖無差別，即無一性差別，于彼事物以複數詞示，如”汝等”。是故由見一亦有複數詞故，知聲轉非如實義。

། ཁ་ཅིག་ལྟར་ན་བླ་མ་ཁྱེད་ལ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཚིག་ལས་གཅིག་ལ་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་སྦྱར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་བསྒྲེ་བས་གཅིག་ལ་མང་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་ཅིའི་མང་པོའི་ཚིག་ཙམ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད། རེ་ཞིག་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཙམ གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་ཐ་དད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཉེས་ པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་འགོད་པར་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་དག་གིས་གཅིག་ཅིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་དགོས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། བ་ལང་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྫས་ཉིད་དང་ས་ ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་ནོ།།དེ་དག་སྤོང་བ་ནི་རང་གིར་མི་བྱེད་པའོ། །མི་སྤོང་བ་ནི་རང་གིར་བྱེད་པ་སྟེ། སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བརྡའི་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཅན་ཞིག་གི་ཞེ་ན། རྟོག་ པ་པོའི་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཞི་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་རིལ་པོ་གཅིག་ལ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། མ་ཧེ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ངེས་པར་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྟ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ མཚན་ཉིད་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཙམ་ནི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཆོས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བརྡའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།རྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་གཞན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་ནི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བརྡའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ འགྲེལ་པས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པའོ། །རྟ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གཅད་པ་ནི་མ་ཧེ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཏེ་ཡོད་པ་ ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རོ།།གོང་བུའི་ཁྱད་པར་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བ་ལང་ལ་སྟེ། ཅི་འདི་ལ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དམ་ཞེས་རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཙམ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་དི་ལྟར་ཤེས་པར་འདོད་པར་དེའི་ངོར་རྟ་ལས་ ཐ་དད་པ་ཙམ་དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

若有人說：如”尊師汝等”敬語詞中，於一亦用複數詞。此應思考：是由敬語使一成多，還是僅得未得複數詞？首先非第一種，因唯由詞不能造事物故。若如第二種，則成立唯由欲樂聲轉。如是則已遣除無差別分別過失。 為遣除無施設差別過失，說”故彼安立無義”等：若謂由能所法聲詮一故無義者，然彼義實有：對牛性，實性及土性等是余差別。遮彼即不攝受，不遮即攝受。遮與不遮，如其次第，是彼二能所法表詞施設差別。 云何差別？隨分別者欲，隨覺者欲，彼基是因。此說：於一總體雖定有非馬性、非水牛性等余差別，然不待余差別，唯遮馬相非馬性，是表法非馬性聲施設差別因；即彼非馬未遣余差別，是表有法非馬聲施設差別因。 為明彼義，說”何時”等：分別者謂聞者。從彼馬異水牛等遮除，謂非水牛性等。不待彼有，謂不待有。于聚差別，謂于牛，欲知此是否非馬性，唯遮馬時。為如是知者，謂對如是欲知分別者，為令知如是唯異馬故。

།དེ་ལྟར་བརྡར་བྱས་པའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཙམ་ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་པ་ལ་བརྡར་བྱས་པའི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་གོང་བུ་འདི་ལ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་སྟོན་ པར་བྱེད་དོ།།རྟ་ལས་རྣམ་པར་གཅད་པ་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ན་རྣམ་པར་གཅད་པ་གཞན་ནོ། །དེ་དག་མི་འདོད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་ཏེ། རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལང་གི་རིལ་པོ་སྟེ། རྟ་རྣམ་ པར་གཅད་པ་ཁྱད་པར་གཞན་མ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་པའི་བ་ལང་གི་རྫས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཅད་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་ལ་འདི་ནི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲ་རབ་ཏུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པར་གཅད་པ་གཞན་དག་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་དེ་ལ་སྟེ།རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྨྲ་བ་པོས་འདི་ནི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཅན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཁྱད་པར་གཞན་མ་སྤངས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཁྱད་པར་གཞན་མ་སྤངས་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ ནི་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲ་འདིས་རྟ་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཁྱད་པར་གཞན་མ་སྤངས་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཁྱད་པར་གཞན་མ་སྤངས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔ་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལའོ།།སྒྲ་རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་ཅན་དག་གཞན་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ནི་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ནི། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་དངོས་ པོའོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་འདིའི་བ་ལང་ཉིད་དཀར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་འདི་དག་དང་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་ གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

“如是施設聲”者，謂由施設唯遮馬而遮余差別之非馬性聲，令知顯示此聚有非馬性。從馬遮除即非馬性，對彼，遮水牛等是余遮除。“彼等無不欲”者，謂有所待，即分別者。“彼”者，謂牛總體，具有未遮余差別遮馬之牛實，是為結語。 如是為顯示故，于未遍遮余遮除，配”此是非馬”聲者，謂于未遍遮水牛等余遮除之未遍遮余差別，即于彼遮馬，說者配此是非馬有法表詞。何故配？說”為如是顯示”，為顯示未遮余差別遮馬故。 他人讀為”為如是顯示故，配彼未遮余差別遮馬”。爾時義亦是：由此”此是非馬”有法表詞，配彼未遮余差別遮馬。何故？為如是顯示故，為顯示未遮余差別故。由表法聲遮余差別故，“從前”者，謂于表法聲。 異因聲轉於一他者是同基性。所遮及能遮體性是差別與差別基事。如”此牛性白”等為例說：如是唯於法轉此等，非同基性，亦非差別與差別基事。何故非同基性？說”由彼量”等。