d4220量釋論釋釋迦慧 瑪·格瓦洛卓c3.5s｜d4220量釋論釋釋迦慧 瑪·格瓦洛卓c3.5s（續16）

關於”佛世尊”等，謂佛世尊具顛倒分別者說為彼。由除佛外皆處染污位故，為隨順眾多所見而作，佛世尊如所見而安立，非真實如是，此將顯示。如是為隨順迷亂所見而說法，為顯示無執著因。 由具離二相故者，謂由離二即是真實故，離二識體之領受即是見真實。故生離二識時即見真實。“執著所顯相違”者，謂執著我等。“如是安立”者，謂分別內外體性諸處而安立。 “遮除整體執著等”者，謂顯示色等為多時，則遮除彼一常等執。雖色之種種與識之種種過失相同，謂識成一而種種，如是色成一而種種，如前所說相過失相同。彼一切由同時顯現青等識體同時所緣門中成立互異。論師不許成立彼義。 如是雖成互離體性青黃等一所緣，然此中由某相可許一性，而外則不然，由一切相違故，為顯示此而此中安立。 《量評釋疏》第五十六品：識差別即成領受體性者，謂體性亦非遮遣非彼體性，此說差別。

། གཅིག་མི་སྣང་བས་ཀྱང་གཞན་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་དམིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གཅིག་མི་སྣང་བ་ན་ཡང་གཞན་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་བསྒྲིབས་པ་ན་ཡང་ཕྱི་མ་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་སྔ་མའི་ཆ་བསྒྲིབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆ་སྒྲིབ་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་ཉིད་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པ་ན་གནས་པ་དེ་ལ་ཡུལ་གཅིག་གིས་བསྒྲིབས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་ བར་ནི་འདོད་ན་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གཅིག་མི་སྣང་བས་ཀྱང་གཞན་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་སོ། །ཤེས་པ་དེ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གཞན་ཉིད་ལ་དེར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོའི་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བདག་གིར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཕྱི་མས་འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཅན་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་ཉིད་ལ་དེའི་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲིབས་པའོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ ཁས་བླངས་ནས་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་གི་ངོ་བོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་སུ་ མྱོང་བའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཕྱི་རོལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

“由一不顯故余亦不顯”者，謂同時所緣識體性青等中，一不顯時余亦不顯故。若問：一被遮蔽時後者豈不顯現？答：此不然。此時生起別識，非遮蔽前分，由識無形故不能遮蔽分。此次第唯于外境有，以處於異處者可被一處遮蔽故。 若許爾，識之種種顯現亦由與分別相應之他識分別而取。故”由一不顯故余亦不顯”未成立者，為此說”如是何時”等。“由他識”者，謂由與彼分別相應。“不尋求彼識”者，謂于異分別影像增益為彼故，意為不執著根識種種。 “由非彼體性故”者，意為后識所分別”此是青”等所取性，非根識體性。彼分別成為后識所取分，非前者，由唯自證體性故。故說”趣入義”等，謂于義趣入彼識，意為趣入自分。“斷”者謂遮蔽。 此亦由許外境必須如是承許而說，非由事力，以外境真實未成故。如是”成一體性”等，意為如所說心種種顯現成為領受體性識自性一相，而非外境種種顯現。

།བློ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྨ་བྱ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེའི་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། སྣ་ཚོགས་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ ཏེ།རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་དེར་འཛིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་འཛིན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཡན་ལག་གི་ ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་གང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ནུས་པ་ཅན་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའམ། ཅི་སྟེ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་པ་དེའི་ཚེ། །གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གི་གཟུགས་ཆོད་པ་ན་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསལ་བྱེད་ལ་ སོགས་པའི་གཞུང་འགོད་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྟེ། སོ་སོར་ནུས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སོ་སོར་སྐྱེས་ཕུལ་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྒྲ་ཟློས་ པའི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སོ་སོ་སོ་སོར་ཞེས་སྨོས་སོ།།དེའི་དོན་ནི་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་སོ་སོར་སྐྱེས་ཕུལ་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་མ་ཚོགས་པའི་གནས་ན་སོ་སོ་ནུས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ན་ནུས་པ་སྐྱེ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡང་གང་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕན་ཚུན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་འགྲོ་བ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་རུང་བ་ན་གནས་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ རྐྱེན་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་མ་ཆོད་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པ་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

雖非如取種種心相而不分別，“孔雀等”者，意為取孔雀等體性者不成分別。“如取種種心相”者為異品喻。若問其取如何？說”彼種種”等，謂取依孔雀等之種種，意為具分別之取。由”于彼”等顯示分別而取。“外物”者為他者所有。 此說若依支分體效能分別種種者，則成立已成，若依有支體性，則因具差別未成立。“若如是”等為宗義。“成無缺種種體性顯現”者，意為雖支分色被遮，由有支體性無缺故。由”他”等安立明等論典。“於此亦”等為答。 “于各別”者，謂非聚集位，意為各別無能。“若各別殊勝生”為經。為顯各別聲重複義故說”各各”。其義為”一一”，與”各各殊勝生”相連。此說未聚集位各別無能，聚集時生能，以極微剎那故。 若問彼等殊勝從何生？說”從互近行緣”，近行謂前前近取極微互相趣向。等字攝取處所相應及無間緣，意為從住于無他極微所隔處所之自近取。

།གཞན་དང་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་འཇོག་པར་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རང་གི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་ནུས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི་ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཅིག་ཅར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡན་ལག་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ཡན་ལག་རྫོགས་པ་ཡང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་དུ་མའི་འབྲེལ་བ་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངེས་པ་ཅིག་ཅར་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་གཞན་གྱིས་མི་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འགྱུར་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཡན་ལག་རྣམས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་ལ་ཁྱད པར་ཉིད་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཚེ་ཡན་ལག་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ ལག་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བ་དང་ལྡན་པའོ།།ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱང་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡིན་ཏེ། འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འགའ་ཞིག་གིས་འགའ་ཞིག་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གཏོགས་པའི་ལས་ཀྱང་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡིན་ནོ།།བརྒྱུད་བས་འབྲེལ་པ་རྟོགས་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལས་ཡན་ལག་ཅན་ལ་འདུ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ཅན་ཡང་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་བརྒྱུད་ པས་ཡན་ལག་ཅན་ལ་གནས་པའི་ལས་ཀྱང་འདུ་བ་དང་ལྡན་པའི་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ལས་ཡན་ལག་ལ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།

“從彼彼”者，顯示彼為助緣之差別。關於”能安立因即是境”，若問：豈非所緣為具極微相之識？如何極微能自安立？如是，青等是極微相，而圓等非是，以極微未成故。青等相亦是識，如是極微成為境。 若問：豈非說無同時取多？故說”非同時取多”等。“當一支分差別”者，意為當一支分所差別之有支具足支分亦能取。“同時多差別關係”者，由不能同時決定多差別與有支之關係故。如是，他不許同時取非互差別之差別。即說”如是彼等支分”等。 雖許爾，雖互支分無差別，由許一有支差別故能取。故說”是故有支亦”等，此是”當一支分差別”等之處。“支分上功德等實”者，謂支分上具和合之系屬功德、業等。有支實亦於一一支分，由許和合故。 “由某取某”者，謂亦取耳等和合功德支分所屬業，亦是業之功德。“了知間接關係”者，如是有支業于有支具和合，有支亦于諸支分，如是由間接，住于有支之業亦由具和合之和合而與支分關係。

།གང་གི་ཚེ་རྭའི་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལང་ཉིད་དོ། །ཅིག་ཅར་དུ་མ་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་གཞན་ནི་གང་གི་ཚེ་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅིག་ཅར་དུ་མ་ མི་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་གཞན་མི་འདོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ།གཞན་དང་གཞན་མཐོང་བའི་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདི་སྐད་དུ་རང་ལས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་པ་གཞན་མི་ འདོད་པ་དེ་བས་ན་དོན་གྱིས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་ཅིག་ཅར་བློ་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིག་ཅར་སྨོས་པ་ནི་མ་ལུས་པ་མཚོན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་རྫས་ཐམས་ཅད་ལ་བློ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་ པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་དག་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡོན་ཏན་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཐ་དད་པའི་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ཅན་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྫས་ཐ་དད་པའི་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་ལ་ཡོན་ཏན་ ཆེན་པོ་འདུ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་གཞན་དག་ལ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བཞིན་དུ་རྫས་གཞན་ལ་བ་ལང་གི་སྤྱི་ཉིད་དང་གཞན་ལ་རྟ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་བཀོད་པ་གཅིག་ཏུ་ གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་གཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་དོ།།སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་སྤྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཕྱི་ རོལ་གྱི་དོན་ཉེ་བར་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲ་བས།སྤྱི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྤྱི་ཁས་བླངས་ནས། གལ་ཏེའང་དཀར་པོ་ཉིད་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་གཉིས་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་གསལ་བ་དང་གསལ་བར་སྣང་བ་ ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཤེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་བ་ཡང་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་ཡིད་ཉིད་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བློ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ།

“當角之此性”者，即牛性。同時取多之過失，說”當同時”等。于不同時取多之宗，他豈不是不許同時取毛毯等？見彼彼同時瓶等事物，為何如是說？意為自不許瓶等言說差別，故由義成一性，當成同時取。或與”同時成一智”相連。說”同時”者為顯示無餘，意為於一切實成一智。 于不許取差別與差別所依者，無此過失。“功德、總相等異實和合”者，謂有異實和合者如是稱。如是，于某有大功德和合，于余為小。如是，于異實有牛總相，于余有馬性等。 “聲等許為一體性”者，雖聲等三德轉變，由住於一配置性故，數論師許為一。“種種顯現”之語為經。由”於一有法亦”等解釋。“此遮總相實有”者，若許為境，由說不待外境，當顯總相非實。 許總相已，說”若亦白性等”。“此二顯現差別”者，由次第有不明顯與明顯顯現故。于彼自性中，由所取智無異體性遍，與彼相違亦由異體性智所取，如是為能遍相違所見。“為他意性”者，意識以意為所依。

།རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཤེས་པ་མི་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཅན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ནི་སྒྲ་ལས་འབྱུང་བ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་མི་གསལ་བའོ།།གལ་ཏེ་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དང་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིན་ཏེ། རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་པོ་གང་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་ལས་གང་ གི་ཚེ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་རྟོག་པ་བསལ་བའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་བུ་དེའི་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།མཐོང་བ་ལས་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ལས་ངོ་ཤེས་པ་ཐ་དད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་ ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཐོང་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐོས་པ་དང་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་གང་ལས་ཤེས་པར་གྱུར། མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། སྒྲས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྒྲས་དོན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲས་བསྟེན་པར་གྱུར་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དབང་བོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ངོ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྗེས་སུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དོན་ཡོད་པ་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྗོད་པའི་སྤྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ནས་དེ་དབང་པོའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་ནས།དེ་ནི་དེ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་དེ་དང་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་དང་ དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་གི་རྗེས་འབྲངས་ནས་བརྗོད་དོ། །དུས་སྔར་འབྱུང་བའི་ ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དུས་སྔར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པར་རོ།

“由隨行某相故”者，如是從青等聲生不明顯識時，亦生隨行如青等體驗相。“他從聲生”者，謂不明顯體性。“若由聲生及根識”者為他說，謂具角等義者稱為牛，如是由聲生識了知者，由如是教示，當由具除聲生分別差別見之人眼見。 “見則相反”，由見自性而異於了知，意為已說是分別識自性。“由見如是當知”者，由聞義及見如是從何知？非唯如是，以聲不觸自相故。“聲于彼義”者，謂根境義，意為不能顯示。 “聲所依義”者，與”豈隨行根境了知”相連。意為不隨行，以聲自身未顯義有故。許隨行分別表詮總相為境已，遮彼為根境，為遮除彼故，說”於此隨行分別亦”等。 與”了知彼彼境”處相連，意為當體驗聲、香等彼彼境。“與根識境義同時生耶”者，謂與能取自識同時生。此隨毗婆沙宗義而說。“先時生性”者，謂先於眼等識時生性。

།དེ་ནི་མདོ་སྡེའི་གཞུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྔར་མིག་དང་གཟུགས་དང་ཕྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཁས་ལེན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་བསྐལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེ་ཞིག་གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྔར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞིང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་གཉིས་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གསུམ་ པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཡུལ་གྱི་དོན་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ ལྟར་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཡུལ་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དབང་པོའི་ཡུལ་འགགས་པར་གྱུར་བ་རང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བས་ན་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེ་ནི་བདེན་ཏེ།འོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ། །ཁས་ལེན་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ཕྱེད་རྒས་པའི་ཚུལ་དུ་འདིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ ལ་དེ་དང་འགལ་བ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ།།བརྟན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །གང་ལ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཁྱད་ པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བྱར་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཚིག་གིས་སོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་ལོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ།།དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་ཡུལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་དོན་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་འདིར་ཡང་འདིའི་དོན་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེའི་རྟེན་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

此隨經部宗義而說，彼等許先有眼與色，後有眼識。“二者皆隔絕故”者，且當眼等識先於色等，而為剎那，爾時第一剎那為色等，第二剎那為眼等識，第三為意識，如是由第二剎那已過故，根境義成隔絕。 于毗婆沙宗，第一剎那即有眼、色及眼識，第二剎那為意識，如是亦由一剎那已過故，根境成隔絕。于毗婆沙宗，根境滅已生具自相意識而滅，是故豈非由能安立於識之因性而成境？此誠然，然毗婆沙師不如是許。 縱許，眼識等境亦應如是，而此未以半老方式獲得。由於成辦事業差別能遍，與彼相違亦為無差別，如是為能遍相違所見。“從彼常住事物”者，謂從非剎那。“彼亦為有時”者，謂助緣。於何非果，謂不能作用殊勝功能相，故稱彼。是故說”無可殊勝”。 “由彼”者，謂由等無間緣語。“彼”者，遮根識所緣緣性。“由彼緣亦”者，謂由根識等無間緣。“異於根識境”者，謂次於根境生性之色等。“如是此中亦，了知此義為根識”者，謂意為第二剎那色等境之所依為根識。

།དེ་ཡང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལས་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ཡིད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་ ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དུས་ མཚུངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དོན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དེ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དང་བྱེད་པའི་དུས་ མཚུངས་པ་མེད་པ་ཅན་ནོ།།དུས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་ཤེས་དུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་ཤེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའོ། །གང་ལ་དེར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་བྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ཏོ། །འགག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་དུས་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་དབང་པོའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དོན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དོན་དེ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དོན་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྔར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ དུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དང་།གཉིས་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དོན་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་དུས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་དུས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

此於盲等亦無，故由因不具足，盲等不生如是意。是故彼等無見色等過失之過，此為攝義。 “若根即心”等偈為前宗。由”於何根識體性”等解釋。由根與境第一剎那同時故，第一剎那有根識，第二剎那有意識境之境剎那，其後意識境根識為等無間緣及作用非同時。 為顯非同時故說”具自知時”，自知謂意識，彼為第二剎那。於何有彼生者如是稱，意為第二剎那生性。“此于根識時非有”者，謂意識境義。“由滅故”者，意為于意識境時根識已滅故。 如是根識與境為因故先有，由為意識因故，根識與意識境之境，彼根識與境先於意識有。如是說第一剎那有眼與色，第二有眼識與意識境義，故根識與意識境由同時故，應理為俱有。 若非爾時”不成因”者，若意識境義與意識同時，爾時不成因。是故”彼亦非境”者，意為由非因故，亦不成境。

།ཇི་ལྟར་དུས་མཚུངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོན་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་མེད་པའམ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་འགགས་པ་ན་གཉི་ག་ཡང་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ན། །དོན་བཅས་དང་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། །དོན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་རུང་ བ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདུས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཤེས་པའི་རྒྱུ་སྟེ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་འདུས་བྱས་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འབད་རྩོལ་དང་ཆོས་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་། །ཕན་ཚུན་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རང་བཞིན་གང་གིས་ཚོགས་པ་དེས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་སེམས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལ་ཅིག་ཅར་རང་བཞིན་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གང་གིས་ཅིག་ཅར་རང་བཞིན་གཅིག་གིས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་གཞན་གྱིས་ཡིན། དེ་བས་ན་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ཡང་ འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོའམ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་དད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་འདོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ནང་གི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་དུ་བདག་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གང་གིས་ཚོགས་པས་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པ་དེ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གཞན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པ་ དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེར་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

為顯示同時如何不應理為因，故說”如是於此”等。“果亦與彼同”者，意為與因同時。為顯示”彼相生即應為所取義”故，說”複次”等。 “彼無或樂等”者，由彼等非異故，一滅時二俱滅故。“與境俱行時，具境而行”者，意為具境根適宜性有時。“由決定所作等故”者，謂從識生及識因，即自德所作。等字攝取勤勇及法性等。 “彼等樂等互為異性者不異”中，“互”僅為表示，意謂亦不異於心。由彼自性聚集生一心心所，即由彼亦生余心。以於事物無二自性同時，何故由一自性同時生，由余餘生。是故由因差別果成差別。 若無因差別而果成差別，則成無因過。如許樂苦體性或心心所差別，如是亦應許了知非了知所作差別。“由內因差別”者，意為由根、境、作意自性殊勝故。 此說由何殊勝聚集生樂體性了知，由異殊勝于異剎那住而生苦體性，如是為異了知，以於一一剎那住異自性故。

།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པའི་ཐུན་མོང་གི་ནུས་པ་ལས་མ་འདས་པར་འཇུག་པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ ཡིན་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་མཚུངས་པ་ལས་མ་འདས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དུས་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ལན་ཡིན་པ་ནི་བླ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དུས་གཅིག་ལ་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ ཐ་དད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ཡང་བརྗོད་བར་བྱ་སྟེ།ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ནང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་པ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ན་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། རྒྱུ་འབྲས་བུ་དུ་མ་ལས་ སོ་སོར་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འབྲས་བུ་སོ་སོ་ལ་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་རྒྱུ་རང་གི་རང་བཞིན་འཕོ་བ་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དོར་བ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གཅིག་གིས་དུ་མ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བརྒལ་བ་དེར་འགྱུར། རང་བཞིན་གཅིག་འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་འཕོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་ཅི་ལྟར་འབྲས་བུ་གཞན་ལས་འཕོ་བར་འགྱུར། འཕོ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་འབྲས་བུ་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེད་པར་གྱུར་ན་དེ་སྐྱེད་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉེ བ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་དུ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཉེ་བ་ཙམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དུ་མ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་གིས་བཟློག་པར་འགྱུར།རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དག་གི་འབྲས་བུའི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་ པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

雖於一一剎那有差別，然由不離生了知共同功能而轉，生差別果時唯生了知體性，非生非了知體性。如稻種由田等差別具殊勝，生具殊勝苗時，唯生稻苗，非生麥苗，以不離同等功能而轉故。 即此由”譬如”等設喻顯示。若此是對異時樂等之答，然同時性心心所如何互異？此亦當說，由彼聚集即由內差別所作故。如是聚集生異自性決定自性具差別，由彼生異了知，如是有何相違？ 由多因果各別決定自性，于各別果成異自性。如是因非舍自性而生果。若因舍自性成果，爾時云何一自性生多之詰難？一自性轉於一果，彼一自性云何轉于余果？若轉，果應成一自性。 當因生一果時，由生彼自性近故生，爾時由生多果決定自性近故生多果，何能遮止？因自性異與不異之果異與不異，即由生異與不異決定自性，生果異與不異自性。若由生異決定自性生不異，爾時成無因。

།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གཅིག་ཅི་ལྟར་དུ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་ གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཅིག་ཀྱང་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་འདིར་ཡང་ཅི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་འཕོས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འོ་ན་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་བའི་རང་བཞིན་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ རྟོགས་པ་སྐྱེད་པར་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་གང་ལས་ཡིན་ཞེ་ན་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་གཞན་ལས་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་བརྒྱུད་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པ་ཡོད་ན་རྟོགས་པ་ཐ་དད་ པར་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཀྱི།རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །བློ་དང་ནི། བདེ་སོགས་དེ་ཉིད་སྐྱེད་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའོ།།རིམ་གྱིས་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློས་གཟུགས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལས་དུས་ཕྱིས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ན་རིམ་གྱིས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རིམ་གྱིས་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་བ་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཡང་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་མེད་ན་ངེས་པར་མེད་པ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་འཛིན་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་སྔོ་སོགས་བཞིན། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་མྱོང་བ་མེད་པ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པར་རྟོགས་ པར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ངེས་པ་ན་ཡང་ཡུལ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ནུས་པ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།

若問一自性如何生多？由其具如是自性故。若非爾，一亦云何生？此中已說因非舍自性而生果。 若爾，何故聚集不生了知與非了知自性？非也，由彼即是決定生了知自性故。若問如是自性從何而有？從自因而有。彼復從自余因，如是因之相續無始。 是故若有生了知決定，由具異自性相之差別而生異了知，非了知與非了知自性，如是即為決定。旁論已足。 “智及樂等即彼生”中，“智及樂等”為分別。“次第取”者，謂與樂等俱生智現見色，后時意識決定樂等，如是”次第取”即解釋經中”次第取”之語。 前說由非因故，非與樂等俱生識之境，此非也。以由俱生因效能生識故，樂等即有功能。是故亦非成境，故說”由返亦”。無彼定無即為返。 “無境取”等中，若如青等，樂等於生根識有功能時，如何于無樂等受時唯青等於某時有受，如是亦應唯從根境生之樂等為識所受。如是應知樂等功能異於青等。決定功能差別時，思擇與境俱功能亦無相違。

།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་ཡང་ནུས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་ནུས་པ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བ་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྟོགས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་འདི་ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདི་ལས་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པ་འདིའོ།།དབང་པོའི་དོན་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་དབང་པོས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ན་དབང་པོའི་དོན་རྟོགས་པའི་དུས་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་དང་ ཡིད་ལྡན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དབང་པོའི་ཡུལ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ལ་དམིགས་ པ་ཡང་བདག་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡིད་གཉིས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པ་དག་དང་ཡིད་ལྡན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡོད་པའི་དུས་ནའོ།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དྲུག་པའོ། །གཅིག་ནི་དོན་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་བློས་སོ། །གཞན་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བློས་སོ།།གང་ཞིག་གང་དང་རིགས་མཐུན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་མྱོང་ཕྱིར་ན་དོན་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་འདྲ་བ་མྱོང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཏོ།

由於在青黃等各別中亦見功能，故於聚集亦不相違。即此說”于青等各別”等。若謂唯許領受樂等，故說”如是亦許”等。“無了知”者，謂無所取。“如是亦從此樂等”者，謂從此義之樂等。 “于根境了知時”等中，若根不了知樂等，則于根境了知時不應了知樂等，此為意趣。“彼亦”者，謂樂等。意為由具我及意而生性之意識。“從根境生”者，謂由外色等力所生，與根識同時而生性。 如是于境所緣亦無從我、境、根和合而生性之識，意為無根識。“彼識亦”者，謂根識。“第二意非有”者，由不許根識同時及具意而生性之二識同時生故。 “后時生性識有時”者，謂欲取樂等識有時。樂等非有，由與根識俱滅故。“彼等一”中，“彼等”為所取第六格。“一”謂取境根智。“余謂受樂等”者，謂由意智。 “若誰與誰同類，彼即彼之近取”者，此已於成立後世品中說。“由受彼故正受境”者，由受如樂等自性之境故。此說樂等即是真實領受自性。

།དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མྱོང་བ་ལ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མྱོང་བར་ཁས་ལེན་པ་ན་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་གཞན་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་པ་ཡང་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མྱོང་བ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་མྱོང་བ་ཉིད་ནི་བདག་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་དང་གཞན གྱི་བདག་ཉིད་རིག་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཤེས་པ་ལ་རང་རིག་པ་དང་གཞན་རིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་མྱོང་བར་ཁས་ལེན་ན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་གཞན་མྱོང་ བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འོན་ཀྱང་ཤེས་པ་གཞན་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རང་རིག་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ནི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འགྱུར་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་སྣང་བར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་གཅིག་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་གཟུང་བ་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་པ་ལ།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །མི་འདོད་པ་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ པའོ།།བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ནི་བར་མར་གནས་པའོ། །འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གོམས་པ་གང་ལ་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།

“彼非有于外境”者，謂領受自性非有于異於領受之境。“于彼受亦”者，謂若許受異境，則不應理受之相。若問何故？說”由領受是自證性故”。除自證性外，不能說其他領受自性，由其即是了知自性故，了知亦是自證性故。 若是他受，則不成自受。他受性非自受，由自他差別自性故。即此說”由自他自性知相違故”。識無由自證及他證差別之二性，由識即一自性故。于彼若許他受則不成自證性，若許彼則無他受。 若謂然識有他證自性，故說”自證亦必”等。“由他領受性不成故”者，意為由不可能見非現量所緣之義故。 雖許如是，然許樂等如識由所取能取相而顯現差別。若謂由一顯現差別所取性住故不定，故說”樂等亦境”等。境相即所取相，喜相即能取相。我等廣說彼等相非勝義，即成立無二。 欲即希求，不欲即背離，舍住即處中。“欲不欲差別及舍住”為分別。彼等即是有情自性，於何習氣有彼自性相，即說為彼。

།དེར་སྣང་བ་ཅན་ མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱི་རོལ་ཉིད་དང་དེ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྣང་བ་ཅན་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་སྒོམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་བ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་ དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ།།འདི་ལ་ཡོན་ཏན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དེའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ལས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བློར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བློ་ ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་བློ་ལ་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྐྱེས་བུ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུས་བློ་ངེས་པར་བྱས་པའི་དོན་ཤེས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་ཡང་བློ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་ལས་ཀྱང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་རང་བཞིན་མིན་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ཉིད་དོ། ། ཡུལ་དང་སེམས་དག་གི་བར་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དོན་སེམས་མ་ཡིན་པ་ནི་བློ་ཡིན་ཏེ་དེའི་འདི་ནི་བློ་གནས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །བློ་དང་སེམས་དག་ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ།མངོན་སུམ་དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དང་དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསལ་བར་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་དྲན་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དྲན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་བཤད་དོ། །དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མྱོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིས་ནི་དྲན་པའི་རྣམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

“非彼顯現”者，意為不成為外境差別顯現，此為語義。于外境性及無異於彼顯現性中，若外境無差別，則雖修習有差別，亦遍非差別性，與彼相違亦是差別性，如是即遍行相違所緣。 “此中無功德故”者，謂彼士夫心性非樂等功德。“因果”者，謂由境力而成具境相行性之智。是故智為果，境為因。 “彼亦有于士夫”者，謂境相生起。如是安立智中住境相於士夫。是故由彼即是受者性故，顯示士夫定解智之義得知。 是故士夫如智亦是諸境之果，且與彼等異類，如是即不定。若彼非自性，“領受”者即非樂等自性之心性。境與心間具境相之非心義即是智，此即智住。“彼”者，謂樂等。由”樂等”等而釋彼。 若謂智與心亦無差別，故說”現量憶念相”等。“現量憶念相”者，意為具現量相及憶念相。明顯顯現性為現量相，與分別相關為憶念分別，由一切分別知皆是憶念性故。 由”喜不喜等相”說明現量相。“憶念相”連於”受當受”。此即解釋彼憶念相。

།ཇི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བ་འཇུག་པ་བསྡུས་ནས་གཉིས་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྕགས་གོང་དང་ནི་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །ལྕགས་ཤིན་ཏུ་འབར་བའི་གཟུགས་ལ་ནག་པོ་ ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལས་ཐ་དད་པ་དམིགས་པའི་ལྕགས་གོང་གི་ངོ་བོ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བའིའོ། །ལྕགས་གོང་ལ་ཡང་མེ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་མདོག་ནག་པོ་ཞིག་ནས་གཟུགས་གཞན་དུ་ སྣང་བར་འགྱུར་བ་ན།དེ་ལ་མདོག་ནག་པོ་ཡང་མེད་ཅིང་ཡོད་ན་ཡང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་མ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཅིག་ཅར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉི་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་སྟོང་ལྡན་གྱིས་སོ། །རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་གི་རྐྱེན་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའོ། །སྟོན་ཀའི་མར་ངོའི་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་ཀའི་མཚན་གྱི་ཆ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ ཚེ་སྐར་མའི་ཁྱད་པར་གསལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དུ་མ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དུས་ན་སེམས་པས་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་དམིགས་པ་བརྟན་པོར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་མོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རིག་པ་ ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཅིག་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ཚེ་གསལ་བས་བསྒྲིབས་པ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དུས་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་རྣམ་གཞག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་ སྦྱར་རོ།

由”如何領受樂等”等，攝集憶念相及現量相本性領受行相，而顯示為二。“意樂等相”者，為現量相之總結。 唯以意樂聲說樂，由樂以身識安立性而有無分別現量相故。“如鐵丸與火”為分別。極熱鐵形有黑性。 “說不定”者，由許有異於火所緣之鐵丸自性故。“若如是”者，謂宗論者。于鐵丸由與火相關故，黑色壞滅而顯現異色時，于彼無黑色，縱有亦由混合故不可得，此為意趣。 “同時多心所”者，由許同時生起”受及思想及，欲及觸慧念”等故。“日”者，謂具千光明者。“如緣”者，謂心所之緣境等相為可欲不可欲。 “秋季下半夜”者，意為秋季夜之後分。爾時明瞭了知星宿差別。“顯現為多”者，謂如是於心造作時由思而了知。有時以堅固執持所緣為相者是勝解。如是于余亦應隨理說了知。 “一時”之解釋為勝伏時，是故一時由明顯覆蔽亦于勝伏時，樂等差別安立成就，應與將說之”謂”字相連。

།སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། འཆི་ལྟས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ལུས་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ལས་དངོས་པོ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡང་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའང་འཆི་བའི་དུས་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འགའ་ ཞིག་འཆི་ལྟས་ཀྱི་མིང་ཅན་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྩོམ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །བརྡའི་རྟེན་ཅན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ནི་བརྡའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་བརྡ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡའི་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྡ་ལ་བྱང་བ་དག་གི་ནི་འདི་ལ་བརྡའི་རྟེན་ཡོད་བས་ན་བརྡའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །དོན་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་ བཟླས་པས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྨི་ལམ་ན་ཡང་དྲན་པ་དྲན། །དེ་ནི་དེ་འདྲའི་དོན་ལྡན་མིན། །རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དྲན་པའི་ཤེས་པ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སད་པས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པར་ དྲན་པ་ཇི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།གསལ་བར་སྣང་བ་དྲན་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་འཆད་པར་བྱེད་དེ། རྨི་ལམ་ན་དམིགས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ གྱི་བསྡུ་བའོ།།དེ་དང་མཚུངས་པར་སྣང་བ་དྲན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་གོང་གི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མི་གཙང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་ བ་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་བའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཅག་གི་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ལས་གསལ་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་གྱི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྒོམ་པ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། །རྗེས་དཔག་རྗེས་སུ་དཔག་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་བཤད་པའི་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་ བྱེད་དོ།

“等”字所說，攝取”速旋轉及死相等”。如是，如輪速旋轉身體時，雖無實物動搖亦明顯所緣如動搖。又于死時，身心某些狀態顯現為名為死相之非實物。 “隨順彼成立”者，謂于明顯隨順之作意及喜不喜相。“依名言者是分別”者，謂未熟習名言之分別是依名言。如是住于共相分別時為立名言。后時生起性之分別，于熟習名言者，由此有名言依故為依名言。彼二義亦應視為重複。 “夢中亦憶念憶，彼非具如是義”。于夢境位亦生起憶念知，彼由醒而憶念。彼憶念于夢境位生起明顯顯現知，非如具義憶念般具如是義憶念。意為”無明顯顯現憶念”。 由”夢中亦”等而釋彼。夢中所緣亦是彼，亦是明顯顯現知，此為差別攝集。于誰有與彼相等顯現憶念，即說為彼。 “由修習非真實義所生”者，謂由修習骨相等所生不凈。“一切”等者，謂由修習所生遍處地等名者。由彼非真實作意故，顯示于汝等宗等論中非明顯顯現及有分別性，此為他疑。 “於何有彼果”者，顯示為他修習語性。“錯亂及世俗知，比量從比量生”等，如《量抉擇》所說現量似現，由”現量似現”等而釋。

།དེ་བཞིན་དུ་མང་པོ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མང་པོ་ནི་དུ་མ་ཉིད་དོ། །དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལ་བརྡར་བྱས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་བ་ལ་བརྡར་བྱས་པའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་བརྡའི་ རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྒྲའི་རྟོག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཕྱེ་བ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆུ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ གཅད་ན་ཆུ་ལ་བརྡར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྫས་གང་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་བརྡ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་།སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་འདུས་པ་གཞན་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཆུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་འདུས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ་བརྡ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདེན་པའི་ཆུ་ལ་ཆུའི་སྒྲའི་བརྡ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །འབྱུང་བ་འདུས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་བརྡའི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ ཆུ་དྲན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འཆད་དེ། འདི་ལ་ཆུའི་སྒྲའི་བརྡར་བྱེད་པས་ན་བདེན་པའི་ཆུའི་བརྡའོ། །དེ་དང་མཚུངས་པ་ནི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པས་བཟུང་ནས་སོ། །བརྡ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ལས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྔར་མཐོང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པའི་དུས་ན་དོན་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་སྒྲོ་ འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པའོ།

“如是依止遮遣多之果”者，“多”即眾多性。遮遣彼之果即是”一”之聲，於何有彼即說為彼。“一向執著”者，應與”分別行起”之處相連。 “于非如是遮遣立名言”者，謂于遮遣非上生法者立名言。應連於”顯示為有性之分別生起”。如是分別后，由”依名言”等顯示：除聲之分別外，無餘三種分別知，然聲之分別以某種方式分別時，安立為三種。 “遮遣非水而依水立名言”者，謂依名言事於何立水等名言，如瓶等分別而了知彼，于蜃氣等其他大種和合亦生起。是故說”依非真實水，于彼大種和合”等。“依名言”者，謂依于真實水之水聲名言。“于彼大種和合”者，謂于非水名言依處之蜃氣等。 如是，由先前領受水之憶念為先導，于彼起錯亂。他人如是解釋：由此立水聲名言故為真實水名言。與彼相等即大種和合，如是由依彼而執取。由依名言彼故與水等法相順，此為彼等之義。 了知三相因即比量，于有因之知即說為從比量生。“于先見隱蔽義”者，由於攝持關聯時由見義門一向增益而行，故如是假立名言。比量知及彼果知。

།ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲའི་རྟགས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ། དབང་སྐྱེས་མིན་པ་བསྒྲུབ་དོན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། སྔ་མ་གཉིས་པོ་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་དོན་གཞན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ལས་མངོན་སུམ་བསྟན་དུ་མེད་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཅན་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།འོ་ན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཉིད་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་པའི་མདོའི་ཆ་དེ་ལས་དྲངས་ལ། སྔ་མ་གཉིས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་ནི་ངོ་བོ་སྟེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མངོན་ པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་གཟུང་ངོ་།།བརྡ་དྲན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེས་ཁྱབ་པ་ནི་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དྲན་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་བ་དེ་ལྟར་ན་འགལ་བས་ཁྱབ་པ་དམིགས་པའོ།།དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བཏང་བ་འདི་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བ་དེ་བྱས་ཤིང་ཡུལ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སྤྱིར་བཏང་བ་འཇུག་པས་རྟོགས་པ་ དང་བྲལ་ཞིང་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དགོངས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ལྷག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཡིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ ན་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཚིག་ནི་ཅིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་སྣང་བ་གང་ལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དེ་དག་ནི་དེ་ལ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་ནོ།

若問：何故唯將聲之分別分為三種？為此說”為證非根生”等。“從前二者”指依名言分別知及增益為異義之分別知。“為遮遣彼自性”者，為遮遣蜃氣知故。 “說現量相之差別為無錯亂”者，意為從根境和合所生知外，現量不可說，無錯亂，具了知自性。 若問：何故說于隱蔽義分別知比量等三？為此說”于比量”等。“自當以他次第配”者，意為從”為證”經分引出，應觀此處”前二自”。 “憶念等”之解釋為自性，即憶念等自性。“等”字攝取希求等自性。“瓶等知為名言憶念之因”者，應作語詞配釋為”瓶等知之因”。 與現量相違即非現量性，彼遍由先前領受之憶念力而生，如是為相違遍知。“應知為特殊規定”者，此”現量離分別”之總說，由作特殊規定並舍彼境而總說行起，以義顯示：離分別及無錯亂之知即現量。顯示應以此意趣了知余相。 “非根所生而唯意”者，意為是分別。如是，由說離分別故，二月等知因明顯性，特殊規定語全不應理。“於何顯現知”者，謂於色等。彼等為此處所說。

།གང་གིས་ན་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་བརྗོད་པས་ འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དབང་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་བརྗོད་པ་སྟེ།དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་འདིར་ཡིད་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ བདུན་པ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདིར་བཞི་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡིད་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཙམ་ གྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར།འདིར་བཞི་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་གང་ལས་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁྲུལ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། །རྗེས་དཔག་རྗེས་སུ་དཔག་ལས་ བྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་འབྱུང་བརྗོད་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་རབ་རིབ་བཅས། །ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་སོ། །བྱ་བ་དང་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལས་ཀུན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོའི་ལས་ཀྱི་སྒྲ་བྱ་བའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདིའི་རྟོགས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོས་མ་ཡིན་ཏེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ལྟར་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ཆོད་པ་མེད་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན ནོ།།ཡུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྟེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་བྱས་པའི་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་པོ་ལ་རྟོགས་པས་བྱས་པའི་ཤེས་པ་ཐ་དད་པའི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ ཐུན་མོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

“由說依根而成相違”者，《量抉擇》中說二月等知依于根，由說依根性而與此處立為唯意相違。 《量理論釋》第五十七品： 若非如是，此處”第四為特殊規定”者，於此不應有錯解。若二月等知雖是唯意而許無分別時，僅由”現量離分別”此相，因未遮遣二月等知，如是”此處第四為特殊規定”之語他亦應許，則從何有錯解？ 是故，由”錯亂及世俗知，比量從比量生”等而遮遣，即由”憶念生說從言生”及”現量似現具翳”等聲。 關於”作用及能立”，意為即作用性及能立性。“由一切業”之解釋為”由一切作用”，顯示經中業聲應說為作用語。 “依名言門”者，謂依”此是此義之了知”如是各別境安立，非由所生及能生事，因不應理故。“彼作用即是彼”者，如何作用即是能立，如何無間而成就，如是能立自之作用亦即是彼，由彼得安立故。 “當觀待余境安立依”者，謂當觀待義相似。“由彼所作差別知”者，由根了知所作差別知之分別相，因與青黃等共同故。

།ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་དང་། དབང་བོ་དང་དོན་ཕྲད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དག་གཞན་གྱི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་གཞལ་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཤེས་པ་གཉིས་ པོ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཤེས་པ་དག་སྟེ།ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡུལ་གཅིག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་སྔར་བྱུང་བའི་ངང་ ཚུལ་ཅན་ནི་ཚད་མ་ཉིད་ལ།དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྲད་པའི་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཆ་མེད་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཤེས་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཤེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ ན་སྟ་རེའི་རྫས་སྟེང་འོག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་དམིགས་ན།སྟེང་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་བར་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་སྟ་རེ་དང་འབྲེལ་པས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པར་དམིགས་ནས་བཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་དབང་གིས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ལས་ཐ་དད་པར་ཏེ། དེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་དེ་རྟོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དོན་དང་འདྲ་བ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ལ་ཕྱི་རོལ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་འགོག་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཡིན་གྱི། རང་རིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་འཆད་པར་བཞེད་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

為遮除他人認為見知、根境和合及差別知為量的觀點，故說”如是捨棄所量自性”等。“彼二知”者，謂差別及差別所依知，由緣差別及差別所依事故，彼等為異境者。 “前後生知同一境”等，前生性相為量，後生性相為量果。“若不趣入某和合相”者，意為無分事，如說”一切自性皆近”。 “于知生知之因”者，意為從前知所生為後知之因。“依事”者，謂作用與作者之安立。“依彼彼知”者，意為依彼彼增益知。 如是，若見斧體上下相續不斷而生，則于上下運動作用差別增益知生起。今由斧相聯而見木等異境后，生起砍伐等作用增益知。由彼力安立作用與作者。 “無異成作用”者，謂異於所斷及能斷事，由不見彼相故。由彼無故，即由無異成作用故。“由何為作者”者，不然，安立作者由是作用之因故。 如是，首先承許外境，了知彼為果，與境相似為量，外境為所量。今欲解釋”遮遣外境為先，自證為果”等論文，故說”唯識”等。

།གཞལ་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་གཏོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའིའོ།།དེ་ཉིད་འདིར་ནི་དཔྱད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའིའོ། །དོན་དམ་པར་ཐ་སྙད་འདི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཞིང་འདིའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །མཚན་ཉིད་ ནི་ཡོད་པ་ཅན་དང་ལྡོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཞི་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཅན་དང་མངོན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཅན་ཏེ་ཁྱབ་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཁྱབ་ཆེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་རྡུལ་ཕྲན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མའི་རྣམ་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་དོན་མཚུངས་ཅན་གྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདིས་སྔོན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་དྲན་པ་དེ་ནི་སྔོན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཅན་ཉིད་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་དང་དེ་ལས་མཚུངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ལ་དྲན་པ་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་དྲན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཞེན་པས་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཞེན་པ་དེ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དེ་དག་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྟེན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྟེན་པའོ།

“除所量體驗外無有體驗”等，是主張外境實有者之說。“此處當觀察”等，是論著作者之說。“勝義中無此言說故”者，謂如”此為所體驗，此為彼之體驗”等如是方式之言說。 “相是否具有及遮遣”者，意為遍及一切所相故具有，不入非所欲故遮遣，即離無遍及及過遍之義。 “由多性及極微性故”者，由是多性故不能相似，因多極微相不顯現故。由是極微性故不能相似，因屬極微之細相於識不顯現故。 “爾時由境相等”等者，意為具同境。如是，當於青境生起體驗識，由此等無間緣，于彼青體驗生起憶念知，彼憶念由具有與青體驗同境性故有相似及由彼相等，因由等無間緣體驗所生故。 是故，顯示緣外青等之憶念亦成為前體驗知獲得境性。不隨一切相者，如是體驗知為明顯顯現，憶念則不明顯，等無間緣之無間知非如是有。 “見此”者，謂如前所說憶念由執著外境而趣入故。“依彼生起”者，謂依外境。“如是執著”者，謂見等。“依彼境相”者，謂見聞等依境相，即如是安立，故彼依境相。

།གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་མཐོང་ངོ་། །འདི་ཐོས་སོ་ཞེས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དག་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་འདི་མཐོང་ངོ་། །འདི་ཐོས་སོ་ཞེས ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡི་སྔོ་སོགས་ངོ་བོ་ཡི། །རང་བཞིན་དེ་ཉམས་མྱོང་དེ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་སྔོན་པོའི་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་མཐོང་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སོ། །དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ན་ཡང་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བློ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལའོ། །གལ་ཏེ་བློ་ནི་དེ་རྣམ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བའིའོ། །གང་ལ་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པའི་ཁྱད་ པར་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ཚད་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་དོན་དང་འདྲ་བ་མེད་པར་ལས་སོ་སོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འདི་ལ་དོན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པས་ན་ཁྱད་པར་རོ། །ཤེས་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ན་ མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཤེས་པ་ལ་གཞག་པའི་དོན་རྟག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཐ་དད་པ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

“顯示互相依止”者，依”見此""聞此”之執著，成立見聞與境相聯，復依此而有”見此""聞此”之執著。 “彼之青等自性，其體性體驗亦”者，與樂等相應而生起青等自性之體驗。是故，體驗青等自性，而非青之體驗是青之體驗。然由見力安立者，是由錯亂力。 “境體驗亦應如是”者，是宗論師所說，意為體驗識自性時，境體驗亦應是體驗自性。 “識不待異相故”者，是說外境者之說，識之體驗不待境相，因唯依自取故。“若於彼不待”者，謂待于境。“于彼”者，謂于體驗。 “若識具彼相”等者，是宗論師之說。具有相差別者即具相差別，即由”具青等相”而解釋。“由彼相”者，由青等相。 “如前”者，如說量之安立，由一切無體驗自性差別及無相似，不能成各別業之差別。“如何違背所體驗相”者，意為由識相恒時體驗故。 此中，由境差別故為差別，由識自體為差別故為見差別。由恒時了知安立於識之境故如是顯示，意為由無別而緣故。此是明顯因義，意為由一性而緣故。

།ཤེས་པ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།གང་གིས་ན་བདག་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་རང་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་བཞིན་དུ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ཉིད་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་མྱོང་བ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་ པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།གཅིག་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་རང་གི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་སྒོ་ནས་འཁྲུལ་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཐ་དད་པར་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་འགལ་བར་བརྗོད་པ་ཡང་ རིང་དུ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིག་ཅར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལ་འགལ་བར་དོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིག་ཅར་བ་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་ བདག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་གཞན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་འདི་ཡང་གཞན་དུ་རྒྱས་པར་དཔྱད་ཟིན་པས་རེ་ཞིག་གཞག་གོ། ། ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་འཁྲུལ་པས་ཟླ་བ་གཉིས་པར་ཤེས་པས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཀར་པོ་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །ནང་གི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ནུས་པའོ། །རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།

若識中無二體驗，云何緣取自我及青等？然唯自所緣即是青等，青等亦是緣識，除青等體驗外，無有餘眼等識。 “是故雖現為異”者，是依執著如錯亂而如是說。勝義中，樂等體驗即青等體驗，實為無二，如前已廣說。 “由緣為一故”者，意為由無別而緣故。是故，由自心所及他相續心與心所門中說錯亂者，明顯不知因義。 心與心所無一性所緣，因一切各別差異皆是自體體驗自性故。對一性所緣因之諍難亦極明顯。 對”由同時所緣故”因義生疑諍，因同時中無雜多性錯亂故。此中亦無決定，因無違反能害之不可能故。如是已說一識中不容有自體驗與他體驗，因一法中二自性相違故。因不成立亦由此遣除。我等於他處已廣察此義，暫且止之。 “如二月”者，如由錯亂知二月，由一性所緣故無異於彼，此亦如是。“白相識及為果”者，如是配詞。 “某識”者，謂任一轉識。“內習氣”者，謂阿賴耶識中住之功能。“令極醒”者，謂生起殊勝識時，生無礙功能。

།དེས་ན་ཤེས་པ་གང་གི ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེའི་ནུས་པའི་རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ སོ།།ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚུལ་གཉིས་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ ཚུལ་གཉིས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དེ།ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་དེ་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་གྲུབ་པ་དེའི་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་དེའི་ དེ་ལྟར་མྱོང་བ་ཡིན།འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཡུལ་རྟགས་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དེས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཞལ་ བྱར་རྟོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་རེ་ཞིག་རང་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ལ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གྲུབ་པ་ དེའི་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་འདིས།བྱེད་དང་བཅས་པར་རྟོགས་ཉིད་ཕྱིར། །ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཉིད་འགྱུར་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ལེའུའི་གཞུང་དུ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་བཞེད་པ་དེ་བཤད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་ བྱའི་རང་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འོག་ནས་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཞལ་བྱ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཡུལ་སྣང་བ་འདིའི་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་རང་རིག་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིགས་སོ་ཞེས་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

“是故彼識”者，與欲生青等識之俱有識相連，即”令極醒而生起”。由剎那剎那功能自性異異，由後後殊勝剎那生起他故。 “轉變”者，謂生果相。“趣近”者，謂成為阿賴耶識自性時。是故，由一識為無明所染故有二相等者，由現似二相故說有二相，因如錯亂而安立故。彼識非二相性，因為無二故。 “若時成就彼事”等者，是承許外境而如是說。彼識如是體驗，由可意不可意門而體驗境者，謂識自體即是境體驗。然如境所量而增益，于彼假立體驗之名言。 由彼彼于外境了知為外所量是果，暫非自證，如是說明。說有外境時第二果之分別者，是對說所知為內之果分別而言第二，應觀此”若時成就彼事”等文，如《集量論》現量品中”由了知有作用故，即成量果”等文所許之果，非自證果。 是故，下文《集量論》中無如是安立了知外境為果之分別。於此《集量論》文中，若時外境為所量時，“此境顯現是量”等者，是顯示于說有外境者亦應理自證為果之第三果分別。此亦下當解說。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་ལ། །རང་རིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། ། ཞེས་བརྗོད་ནས། དོན་ངེས་པ་ནི་དེ་དངོས་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་འབྲེལ་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་དོན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རང་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེའི་དོན་རྟོགས་པ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི། གང་ཚེ་ཡུལ་བཅས་ཤེས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཡུལ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྟོག་པ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་རིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་རང་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་ངེས་པ་ནི་དེ་དངོས་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་ཅིང་རྟོགས་པ་བསྒྲུབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྔར་བཤད་པའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་འདིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཚད་ མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་བཤད་པ་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མྱོང་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་དོན་མེད་པ་ལ་རང་རིག་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་རང་རིག་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་ དོན་དག་ཡོད་ན་ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཅིག་ལ་བློ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་ན་དོན་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དབང་གིས་བློ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་བློ་ལ་རྣམ་པ་ཇི་སྲིད་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་ལ་བརྟེན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དོན་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ལན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྨྲ་བའི་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་འཆི་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཆི་ལྟས་ཡིན་ནོ། །མཚམས་ སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རྫས་གཅིག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

“于無外境時，自證是果”如是說已，又說”決定義即彼事”。其關聯為：若時具境之識是義時，隨順自證之義了知可意不可意。 此即”若時具境識”等所說，由”具境”等而解釋。說此唯識果分別者，“自證是果”者，此由”決定義即彼事”等文說明併成立唯自證果之分別，此為其義。 不應視此為異於前說唯識果分別之他果分別，因此即顯示彼故。如是，暫於《集量論》中說二果分別：承許外境時，體驗外境是果，無境時自證是果。 今為顯示于外境自證是果故，說”縱有外境”等。“由一識成多相，故亦得多相義”者，若由境力安立識時，由瞭解差別門中，識有幾許相顯現，彼一切皆應依于境，如是則境亦成多相。 “此非答”等者，是宗論師之說。身心變化為根識錯亂因之死相顯示者，是死兆。若問何為無相續？說”即異相”。“有情差別”者，謂畜生差別，因一體可能背向故。

།གལ་ཏེ་དེ་ནི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་རྫས་འགའ་ཞིག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྔར་དབང་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དེ་བས་ན་དེ་མཐོང་བ་ལས་དེའི་དྲན་པ་སད་པས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།དབང་པོའི་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མྱོང་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་དོན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཚད་མ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དང་འདྲ་བའི་དོན་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འདི རང་རིག་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ།འོན་ཀྱང་ཆ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དོན་ངེས་པ་ནི་རང་གི་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཏེ། དོན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཉེ་བར་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དང་འདྲ་བ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་གཞལ་བྱ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཡུལ་སྣང་བ་འདིའི་ཚད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་གང་ཡིན་པའི་གཞུང་དེ་ལས་འདི་ཐ་དད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ཡང་གི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །རང་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཚེ་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ངག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་གཞལ་བྱ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རང་རིག་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་རང་ རིག་པ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཚད་མར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་སྣང་འདི་ཡི་ཚད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རང་རིག་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ་ བརྟེན་པ་ན་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཤེས་པ་འདིའི་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

若謂”此是對根作損害”者，是說：有情差別于某事物背向者，由先前對根作損害而背向，因此由見彼而喚起其憶念，生起與背向相關之意識，非根識變化。 若時于外境體驗是果，與境相似性是量時，量與量果當成異境，因體驗自性是境故，與境相似義是境故。是故”勝義此雖自證”等所說中，“然由此分”者，由決定義是自證自性故，由此分，即由安立義相之因性。“假立”者，由是安立義之因故，假立為與境相似。 《集量論》“若時外境是所量”等，此說第三果分別。此應異彼《集量論》文了知，即”若時外境是所量時，此境顯現是量”等文。于”外境是所量”中，“是”字義為”亦”字。配為”自證是果”。此時”時”字應補出。 故語義為：若時外境亦是所量時，自證是果。是故此成第三果分別。如於外境許自證是果，如是應許能取相是量。為除說所知為內品之疑，故有”此境顯現是量”之文。說外境者依自證是果時，唯境顯現是此識之量性，非能取相。

།ཇི་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བ་ནའོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་མེད་ནའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དོན་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་དབང་པོ་ དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བ་ན་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པའི་ས་ཕྱོགས་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱས་པ་ལ་ཡང་འདིར་འབྲས་བུ་ལྡོག་པ་བརྗོད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁས་བླངས་ནས་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དག་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་། །འཛིན་པའི་རྣམ་པ་མྱོང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །སྣང་བ་ཅན་གང་དེ་གཞལ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་ མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སྣང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་གཞུང་གི་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའོ། །གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མིན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔག་བྱ་དཔོག་པའི་འབྲས་གནས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་གཞལ་བྱ་དང་འཇལ་བྱེད་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་དུ་དུ་མ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ་དེ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

“如彼余緣近時”者，謂色與光等近時。“彼無時”者，謂無根時。“如是暫且義亦是因”者，謂今根與作意近時，于無青等空處亦不生識。 如前所說，于內習氣所作亦能說此果返，然承許已而顯示。“如何許能取相是量當解說”者，于”彼等量果亦，是體驗能取相”中，能取相是量。 “具顯現者是所量”等處配合者，謂與《集量論》中”具顯現”等所說文處配合，此為其義。“若咒等”等中，謂手等自性而生。 由如是故，“勝義雖無亦了知所取能取”者，意為勝義中無一識自性。“所量能量果安立”者，意為雖無，亦作此所量能量等安立。 “如是則表有之差別”者，謂於何事有，即于彼說為表示許為真實之差別特徵之相。如樂苦等者，由彼差別是有故。如是，於一識若有所量等差別，如樂等覺，應推知為多性。 若識雖具有差別相而許為一，如是於樂等亦應成一。彼亦不許，故說”彼於樂等他”等。

།གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་གཅིག་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བློས་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་དེས་དེ་གཅིག་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ངོ་བོ་གཅིག་མཐོང་བ་མེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རང་ཉིད་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་བདག་རིག་སྟེ། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་འདིས་ནི་རང་རིག་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་དེ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་བདག་ཡུལ་ཅན་དཔོག་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ ལ།གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་འབྲས་གནས་པ། །ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་སྔར་བཤད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ལ་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ། གཞལ་བྱ་དང་འཇལ་བྱེད་དང་འབྲས་བུ་ བཞག་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་ རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་རིག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ལོའོ།།ད་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ རིག་པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་རིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱེད་པ་བྱེད་པ་པོར་བྱས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རུང་བ་ཉིད་གང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དེ་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་མྱོང་བའི་སྒྲ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

“一性亦不應理”者，謂于無二覺體上一性不應理，如將顯示：如覺遍斷，彼體不應成一。“由無見一體之因故”者，應補出”由錯亂故”。 能取相由是彼自性故，即遍斷自性故，謂是自證自性故，此為其義。由此因故，應補出”是自證，即安立彼能取相”。此義為：以此相能安立成為自證果者是能取相。 由”即是體驗自性明瞭”等而解釋。“彼體境者推度于”等所攝義為：于說所知為內品中所說”所量能量果安立”者，于說外境者亦應配合前說貪等自證現量，與說所知為內者于自證現量安立所量、能量、果相同。 此即由”于彼此唯識”等而解釋。“有謂某時相違”者，謂法稱論師說貪等是自證，故說作用相自證果體是量性。今說能取相即適性是量性，如是相違，因於義增益顛倒故。 “所說自證亦”者，謂論師所說貪等自證是果。“作用作為作者”者，由能取相相之適性以自體性體驗者是自證故，非體驗聲表事成。

།ཡུལ་དག་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་འདོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་ན་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པས་བློ་ཚུལ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དག་ཡུལ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། །རྣམ་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་དེ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འདི་ཡིན་གྱི་ཤེས་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡུལ་འགགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་འདས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ནིའོ། །དོན་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ ཤེས་པ་ལ་ཡང་དོན་གྱི་རྣམ་པའི་དོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཡང་དོན་གྱི་རྣམ་པའི་དོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པའི་རིགས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྡན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ལའོ། །དོན་གྱི་ ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ནུས་པའོ།།འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིན་ཏེ། དྲན་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཚུལ་གཉིས་པ་ཡིན་པ་ནི་བླ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལས་ཡིན།དེ་རྣམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་གཉིས་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

“境等許為境性”者，意為：雖與根等同為識之因，然許青等為境性，而根等非是。“由剛過相證知二相”者，由安立境等為境性故。無相之識不能安立境各別決定。是故具境相之識及彼體驗相，如是成就二相。 “彼境顯現”等中，“彼時”者，無疑彼為外境相而非識相，因彼時境已滅故。若謂分別識同時生起自性之相是過去境相者，故說”如是境相顯現彼”等，由與識同時故顯為現在。 “具義且識亦非離義相疑”者，如眼等識具義時，疑此青等相是外境非識，如是于緣過去分別識亦非離義相疑，因具外有彼類相故。“非具彼”者，謂非具青相。“此作用”者，謂分別識作用。“義能力”者，謂外境能力。 “緣過去識境”等是他說，意為：憶念識具境相二相則可。體驗即眼識等具境相者從何而來？若彼成無相，則一切具境識皆不成二相，如是而思。

།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ལས་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་འདིའི་ཡུལ་མི་གསལ་བའི་རྣམ་པ་དེ་གང་ལས་ཡིན།ཡང་གི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་གི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གསལ་བའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་ ན་ངག་གི་དོན་ནི་གསལ་བའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་དང་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པའོ། །འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་དུས་ན་གཞན་གྱིས་ ཀྱང་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་དུས་ན་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་མཚུངས་པ་ན་གནས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གཞན་ལས་ཐོས་པ་མེད་པར་ཡང་བཟུང་བར་འགྱུར་ན་བཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བརྗོད་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཀྱང་ཆོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན གནས་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཆོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གིས་ལན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའི་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོ་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་སྒྲས་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྐྱེས་བུས་རིག་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དོན་འཆད་པ་པོས་མངོན་པར་དཔྱད་ནས་གཞན་ལ་ཚིག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཆད་པ་པོས་དཔྱད་པའི་དོན་ཉན་པ་པོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདག་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以”如是”等作答。“義相從何來”者，謂此憶念之境不明相從何來？“又字於他次第配”者，謂”彼義相亦無”中，此又字應知配于”由離明相故又”。故語義為：由離明相故及無義故又。 “無有義相”者，謂義相。此中攝義為：如眼等境之外義一體了知時，他亦能取，如是意識境若是外體，爾時一補特伽羅了知時，余處於同境補特伽羅亦應不待從他聞而能取，然實不能取，因無了知故。如是應知彼非外性，此為其義。 即說”由彼無間隔故”。“說亦不能了知”者，是論師所說。“眼亦是間隔故”者，由眼根于取他身內事物有間隔故。 “由與我相屬故非能取”者，非是答，因由”說亦不能了知”文說明非答故。“一切補特伽羅”等是迎他意疑。“各別自”者，意為各別自正體驗及補特伽羅各別不共。 “是故與我相屬義由聲顯示補特伽羅能知”者，意為：當說者觀察意境義而以語向他顯示時，聽者雖能了知說者所觀察義，然是知與我相屬義。

།དེ་བས་ན་བརྗོད་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འཆད་པ་པོས་དཔྱད་པའི་དོན་ལ་ཉན་པ་པོས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོས་རྟོགས་པ་ ཡིན་པའོ།།བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྣང་ཅན་ནི་མ་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ རྣམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྱུར་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་འཆད་པ་པོ་དང་ ཉན་པ་པོ་དག་གི་སེམས་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཐ་སྙད་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བློས་བསླད་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སྣང་བ་མེད་ན་ཡང་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་ པས་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་དོན་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་དྲན་པ་ན་དེའི་རྣམ་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྣམ་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་དེ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འབའ་ཞིག་བཤད་པ་མ་བྱས་པར་རེ་ཞིག་།ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ སོགས་པ་འཛིན་པ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ཤེས་པ་དང་དེ་ཤེས་པ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཅེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་གི་ཟླས་དབྱེ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་དེའི་སྐྱེས་བུའི་དྲུག་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།

“是故說亦不能了知”等所說者是成立已成，意為由聽者不能取說者所觀察義故。“若是現在”者，謂若意識境義由說者聽者了知為各別性。“如何自體相屬”者，意為各別差異。“於何無彼自性”者，謂不共中無共性。 “非彼顯現”者，謂離彼不共意境相，即一相之義。雖許如是，然由意境識相非外且識相是不共故，如前所說不能連結說者聽者心，故說”于說識相者”等。“此一切言說是心增益”者，意為雖無自顯，然如眩者見二月，由錯亂執為一。 又字表示：如前說若意識所取境成差別時，如某補特伽羅憶念時了知彼相，如是他人亦應了知彼差別相，于說識相者亦無此過失，為顯此義故說”無異於如自體識”等。 引”彼亦體驗”等偈頌后，未僅解釋偈頌，暫且以”境識彼識之，差別故二相”等釋量集論文，解釋者自身說”境識謂取色等，即眼等識”等。由某解釋者詞分析為”境識及彼識之差別”，了知彼之補特伽羅為第六格。

།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་དེ་ཤེས་པ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གཞན་གྱིས་དེའི་ཚེ་བརྗོད་པར་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྡུ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེའི་ཤེས་པ་སྟེ།ཡུལ་ཤེས་པ་ལ་ དེའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་དམིགས་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་དེས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ཤེས་ པ་དེའི་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་བསྡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་སྒྲ་སྨོས་པ་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པས་བཟུང་བ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དོན་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལྟར་ན་ངའི་སྔོན་པོ་ཤེས་པ་དང་སེར་པོ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་སྟེ་ཤེས་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས་ འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་བཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

此亦不應理，因為即使無相，由分別與無分別自相差別門，能以他方式說明境識及彼識之差別，故為顯示另一歸攝，境識之彼識即是彼境識之識，“境識之彼識”是由結合差別而成第七格之歸攝。 以”緣取境識之相，由彼轉為境相體驗之此識”如是相而轉起後生有分別識，稱為彼境識之識。如是依歸攝而說彼字則有果，為解釋”境識為後生識所取時，由與境相隨屬此是境識”之相而取之義故。 如是”我生起青識、黃識”，為取境相隨屬之境識之識所取。為明此義故說”了知境相識”，意為由”此是體驗境相之識”之相而了知。 “即彼是差別”者，謂境識即識是差別，此說明取業。境識為自能取識所取為與境相隨屬性，即是差別，因境識之識所取相性使境識成差別故。 即說”由體驗相差別故”之義，謂由”此是體驗境相之識”之相，識之識趣入取境識體驗相，由此差別，因由取青等相門安立境識故。

།དེ་བས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་སྲིད་དུ། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་ངོ བོ་སྒྲུབ་པས་ཤེས་པ་དེ་ཚུལ་གཉིས་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདིར་བློ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགའ་ཞིག་བློ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་མི་འདོད་དེ། རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་ན་བློ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ན་དོན་དུ་རང་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་དང་རང་སྣང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དོན་དུ་རང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱོར་བའི་དུས་ན་དམ་བཅའ་བ་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།།འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྣང་བ་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་གང་ལ་སྣང་བ་སྟེ། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བཤད་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དངོས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏོ།

是故，當境識自取為境相性時，由是具境相之境識故為二相，如是所說，即是”由境識彼識之，差別故二相性”。是故因義后當明瞭。 若問：何故由成立境體性而成立彼識為二相性，而不成立能取相？為此說”故於彼此智”等。有謂智不許體驗相，若不許爲了知體性則不成智體。“即由此故”者，顯示量集論作者。 由義相性自體了知體性而顯現，如是則顯現為義。如是由義相性即是所作性故，當說所立。“顯現為義及顯現為自”者是攝義。“顯現為義自”者，與”說是立宗”相配。意為顯示能立果。結合時無立宗結合。 “彼境識之識”等是量集論文。其解釋為”具取境相性之了知”，謂具有以”此是體驗境相之識”之相而取之性者，名為彼。“彼是隨順境之顯現識”者，謂隨順境即由境相所轉體驗之識所顯現者，即有所取相者，說名為彼。 其解釋”由緣具境相識故”者是因義，謂緣體驗境相之識者名為彼。由是彼事故。由顯示因義體故為因義。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་དངོས་སུ་འདི་འདྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།རང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བས་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་བཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ། །རང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ ན་རང་སྣང་བའོ།།དེ་ཉིད་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་གཟུང་བའི་རྣམ་པས་བསྒྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གཙོར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་འདི་ནི་ཚུལ་གཉིས་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའམ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤེལ་ནས་འཆད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚུལ་གཉིས་ལས་བཟློག་པ་ཙམ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་ན་རྟོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ རང་བཞིན་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་སྟེ། ཡུལ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་ པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁས་ལེན་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ དམིགས་པར་གྱུར་པས་འཛིན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྣང་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

因義直接應知如是：由自能取識以境相所轉而取故，境識與所取相隨屬。結合當說。“自顯現”是量集論文。由顯現為自了知體性故為自顯現。 即由”顯現為具境相識”等而解釋。此亦主要顯示識之識亦由所取相所轉。若不爾，則此量集論文”若唯了知境體而非自體”是為遮遣二相故。 若不爾，若唯境體成為境識而非自體，由”體驗”等廣說。說”唯了知境體”者，僅為顯示遮遣二相而說，然無人許唯境體是識。若唯是境體，則成如境非了知體性之非識自性故。 “自體”者由成諍論基而引。如是勝論師等了知識無相。爾時識之識亦即境識之識與境識之識無差別，此顯不許。 應觀察許”境識是體驗自性而非具境相”者。“無差別”之解釋為”若無差異”。意為欲取所緣境識之識與顯現為具境相識無差別。

།གལ་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་འབའ་ཞིག་ཡུལ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་ཤེས་པ་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་པའི་ རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པས་བདག་ལ་མེད་པའི་རྣམ་པ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ལ་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་ སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་གྱི་ཤེས་པས་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོན་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ཡུལ་གྱི་ཤེས་པས་ཤེས་པ་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དོན་དང་འདྲ་བ་མེད་པར་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཤེས་པའི་ཤེས་པས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དོན་དུ་མ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ མ་ཡིན་པའི་གཟུང་བ་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པས་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་ པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དོན་དང་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若唯具體驗相是境識時，則自能取識亦僅由”此境識具體驗相”之門而生，非由”此是體驗此境相之識”之相，此是攝義。所緣不于自無相之自能取無迷亂而安立。 為明此義故說”不由境體驗相境者所生”，謂具有如”體驗青等境”之相之識之識，不由境體驗相境者所生，即不由境識所生之義。境識是彼境。 由”是故”等釋者即攝過失。不僅境識不應生起具境體驗相之識，且若境識亦離境相，則不成體驗青等境，以無與義相似故不成體驗境。由”如是境識”等而明此義。 “彼識”者，謂取境識之識。“具取境相識之性”者，謂具有”體驗境相之識”之取性者，名為彼。如是則生隨順所緣之識。 “若不爾”者，若許境識離境相性，則識之識不以境相性取境識為具境相者，以語根有多義故。于非境相之所取執為境相性不應理。 或由境相性不成境識差別，意為非由異於所取相之所取相而成境識差異。體驗青等之體性彼不成境識，以無與義相似故。

།དེས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་དོན་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐལ་བ་བཟློག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དང་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས པ་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆ་གཉིས་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པས་བསྒྱུར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པ་ན་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་འཛིན་པའི་ཆ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱེད་པ་ པོའི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ལས་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ བཟུང་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ། དེ་ལ་འདིར་ཉམས་སུ་ མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྨོས་པའོ།།དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་། །དེའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ བསམས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འདྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བས་ན་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་འདོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་བསམས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་ པ་དེ་ཉིད་ལ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

此顯前說義。為顯遮遣過失故說”取與轉亦然”，“具如是所說自性”者是遮遣過失。取境相為識性之識之識，及成為體驗識，彼如所說自性亦然，如是則彼境識成為體驗青等之自性。是故於彼亦即于體驗識有境相。 “具二分所緣”者，謂識之識由境相所轉之體驗，如是趣入時，緣境識之所取分與能取分，非唯能取分。此是作者第三。 “由一相差別”者，是如是性相之第三。由體驗一相而成差別是境相，謂且許境識體驗一相已，取彼而隨屬異於彼之所取相性相，以如是決定”此是體驗青等”故。 量理論釋第五十八品。此中”體驗識僅是表徵”者，謂頌中所說體驗識。“觀察識亦”者，謂分別識亦然。“由彼識”者，謂由取觀察識之識。 “如所思義相體驗相似”者，謂如所思義相體驗即觀察識自身是了知體性故說為體驗。相似者，意為顯現為如所思義相體驗之性相。如是取觀察識之識成與所緣觀察識相似故成相似。 他人讀為”自體”，于彼亦應觀察生為體驗所思義相之自體者即是彼自體。

།རང་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིའོ། །དེ་བས་ན་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དཔྱད་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་ན་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ ནོ།།ཤེས་པ་འདི་འདྲ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ངའི་བསམ་པ་འདི་འདྲ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་འདི་འདྲ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་གཟུང་བའི་ རྣམ་པ་བརྗོད་དོ།།བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་དེའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཤེས་པས་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ དམིགས་པར་འདོད་པའོ།།ཅི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་རྟགས་སུ་གྱུར་བ་དོན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དོན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ མི་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་ལྟར་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདྲི་བ་འགོད་པས་བཟློག་ན་གནོད་པ་ ཅན་གྱི་ཚད་མ་བསྟན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཚེ་དེ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

“具自境者”謂具觀察識之境者。因此，取觀察識之識亦由隨屬觀察相而成差別，如是則觀察識亦具境相。 “此識具如是義”中，“具義”表示所取相，“識”表示能取相。如是”我思如是”中，“如是義相”即此表示所取相，“思”表示能取相。 “由如是具境相之境識為彼識所緣”中，由彼識即取境識者所緣取。何者？欲緣境識。如何？具境相，即由青等相所轉。是故”彼具境相”者即境識。 由”緣具彼相”等證成果因性。如是”由緣具彼相故”是因義。此”緣具彼相”之安立是以具彼義相為因相，以由存在於義之相而安立故。 即所說”由是具彼義相之因故”，于欲成立義相為因者，如是所說之宗法成為果因。“余時則為自性因”者，若不許如是所說因果性時即是自性因，以如由具彼相之識所緣，安立為具彼相性即是由彼量為因故。 “何故如是亦然耶”等設問，由顯示違返有害量而成立因遍。為顯彼時不許故，“後後識”等是集量論作者所說。

།ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐལ་བའི་གཞུང་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་འདིའི་ཚེ། ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཤེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ པ་ཡུལ་སྔ་མ་བསྐལ་པར་སྣང་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པར་ བྱ་བའི་གཞུང་ཉེ་བར་འགོད་པའོ།།འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ཤེས་པ་ཞེས་བདུན་པའི་བསྡུ་བ་ཡིན་གྱི་འདི་ཟླས་དབྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་སྔ་མའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་པོ་འབྱུང་བའི་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྐལ་པ་ལའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པའི་ཡུལ་ལ་ཆའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།བསྐལ་པའི་ཡུལ་ལ་དེ་འཛིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་གཞུང་དེའི་བཤད་པ་ནི་དོན་སྔ་མ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་བསྐལ་པའི་ཡུལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐལ་བ་བཟློག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །གང་ལ་དམིགས་ པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དག་ལ་སྔ་མ་བསྐལ་པའི་ཡུལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་བསྐལ་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་རིག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་རེ་རེས་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་གསལ་ བར་བྱེད་དོ།།ཐལ་བ་བཟློག་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡུལ་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་བཟློག་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

“後後識”等是應成論式。若此離境相者成為境識時，不僅有”識之識不由境識成差別”此過，更有此過：後後所生識不成現見前境且不能得，此是其義。 即彼後後，謂于體驗識不生彼識等後者。由”云何”等而明之。“後後即”者是引述將釋論文。其釋為”于體驗識彼識”等。“于體驗識彼識”是第七格結合，非此分別，以不欲說體驗識為后故。識之識是後者。 “前識之境”者，謂第一識所生境青等，對后識而言是隔絕者。“不取後後”者，意為不成隨屬隔絕境分。不許取隔絕境，以彼等是無間識之境故。 集量論文”以非彼境故”之釋為”以前義非後後識之境故”。故意為非由外境力于識之識現隔絕境。 “如是”等顯示遮遣過失。故應許具境相之境識。意為于所緣諸識現前隔絕境。由境識所生境相力，識之識了知現為隔絕境，非余。 “由一一相增”者，即明無間性。“顯示遮遣過失”者，謂從”前境”等開始顯示遮遣。

།བུམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བུམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་དང་པོས་བུམ་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤེས་པ་གཉིས་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་ཤེས་པ་ལས་ཤེས་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པས་བུམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་པས་སོ།།བུམ་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བུམ་པའི་རྣམ་པ་དང་བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། བུམ་པའི་ཤེས་པ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་ གསུམ་པའི་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ནི་བུམ་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་བུམ་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་རེ་རེས་ལྷག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བས་ན་རྣམ་པ་གང་དང་གང་གིས་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།བསམས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མདོ་མཛད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །ཤེས་པ་གཉིས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནིའོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་ པ་གཉིས་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དེ་དག་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྒོ་ནས་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་ཡུལ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་འོངས་པའོ། །ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དང་རང་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ན་གཟུང་པ་དང་འཛིན་ པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་གོ།།ཡུལ་ཉིད་དུ་སྟེ་གཟུང་བ་ཉིད་དུའོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།

“由瓶體驗識之識”者，意為由緣取體驗瓶相之識。說”瓶體驗識”表示第一識取一瓶相。“了知為具瓶相之識”者，謂了知”具瓶相”及了知”是識”。 如是，若許第一識之所取相及能取相是第二識之所取相，則第二識較第一識多一相。由彼識之識，即由第三識緣取體驗瓶之彼識。“是瓶識之識”者，謂是彼瓶識之識。 因此，瓶相、知瓶相之相、及知瓶識之相，此三者成為第三識之所取。即所說”了知具瓶相之瓶識之識”。 “如是于余等”者，意為應知于第四識等亦是由一一相增。因此，後後識由何相取前前識，即具彼相，此為決定。若非如是，則生非如是體性之識。如是由見違返有害量故，遍已成立。 應補充理解：“以此意趣經師顯因遍”。彼第二識是取境識之識。“由義體”者，謂由所取性。如是，境識中所具之所取相及能取相二者亦成為取識之識的所取相，以于彼現為所取故。 “由彼門而來”者，謂由所緣境識之門而來。“具現境及自現相”者，謂具所取相及能取相。“為境”即為所取。此是釋”由義體”。

།གསུམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པར་སྣང་བ་འདི་ཤེས་པ་གསུམ་པར་ཡུལ་ཤེས་པ་འཛིན་ པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རང་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དོན་དེས་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་སྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་དེས་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་སྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲོན་མ་ ཡིད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དེར་ཏེ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོང་བ་ལ་རེག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་འཇོག་པ་དེ་ལ་རེག་པ་མེད་ པར་ཏེ།རྣམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཡུལ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཉམས་སུ་ མྱོང་བར་ངེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཅན་ནོ།།དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཞེན་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་གྱི་རྣམ་པ་མེད་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཤེས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ།།ཡང་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལའོ། །ཡུལ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་དག་གཉིས་མེད་དངོས་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ ཏེ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་བའོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རང་སྣང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

“由第三”者，謂具取識之識本性的識。如是，此現為具境相之識，于第三識成為決定所取之取境識本性的識。 其中，“現為具境相之識”表示決定隨屬能取相。“識”表示是自現。“若具境相”等是迎接他人意趣之疑。 若謂”補特伽羅由彼義令具相而生”者，意為由彼作為因的義相令具相而生，即使識無相亦令執為具相之義。 “作意燈”者，謂同於光明之等無間緣，意為將憶念。由”云何”等而釋彼義。 “于境加行無觸”者，謂于境加行識安立自相時無觸，意為由無安立相之識。如是，若識本無相，則境亦不成安立相。若爾，意為境及光明等亦非因。 具體驗決定識之因性者，即成為體驗識之因性者。“于執著義相之識”者，謂於後生無義相之識所執著增益之識，稱為彼。或者可作”由錯亂配合執著義相”之語法安排。 初體驗識是于眼等境。“若境及體驗相二無別體”者，意為所取及能取。意為若彼唯成體驗體性。“能取”者，謂能取初體驗。將住于體驗自性一體，意為將成自現。

།དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་ཤེས་ པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ན་ཕྱིས་རྒས་པའི་ཚུལ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པའི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་ པ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཅན་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པར་རོ། །འདི་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་འཛིན་པ་དེ་ཙམ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་ཉིད་སྣང་བའི་ ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དོན་གྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། བློ་གཉིས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པའི་འཛིན་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཉམས་སུ་ མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ནི་འབྲེལ་ཞིང་ལྡན་པ་སྟེ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པས་བསྒྱུར་བའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་ འགྱུར་རོ།།དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཤེས་པ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དེ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་ངོ་། །ཡུལ་དང་ཤེས་པའི་ རྣམ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱོར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་དོན་ཅི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ གིས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མ་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཁྱབ་པ་བསྟན་པས་ན། དེ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如是，若初識無相，后識亦然，則意為未得後起之理。“非隨順境之識現”者，意為不現為隨順境之體驗識，謂體驗中所具之識中之所取能取，于彼不現為所取相。 “非分別”之解釋為：不取現於具境相識之差別。“具境相體驗識”者，謂具如是現者。“差別”者，謂異於能取相。意為此唯是能取相，以具唯取彼量之相故。 即所說”以自身現為一體性故”。“取義相”者，謂決定義相，意為第二心具決定義相。或者，義相之取即是取為義相，即體驗識。即彼相屬具足，是所取相，以相屬正和合故。具彼之心稱為彼。 由境相所轉之體驗識于識之識現為所取相。“具後起時之識等非”者，意為具取識之識本性之第三識等。“與自相屬者合”者，謂與作為因之義。“境及識相”者，意為境相及識相。 關於”合”等中”以一決定所緣故”此因，如何非不成、相違、不定等，如我等先前所示，然亦未說。由論師於他品中顯示遍故，即所說”遍亦從量決定”。

།དོན་དུ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ།།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་སྣང་བ་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་དྲུག་པའི་བསྡུ་བ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ། ནང་གི་ས་བོན་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་ལས་འཛིན་པ་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་མ་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ས་བོན་དང་མྱུ་གུར་སྣང་བའི་བློའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ ལས་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།བློའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་བློ་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུར་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བློའི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་མེད་པ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅི་ལྟར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅི་ལྟར་ན་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ས་བོན་དང་མྱུ་གུར་སྣང་བ་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ས་བོན་དུ་སྣང་བ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་མྱུ་གུར་སྣང་བ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་བ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་མེ་ཡོད་པ་དེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་སུ་གྱུར་པའི་དུ་བ་སྣང་བའི་དུས་ན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་དུ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་གནས་ སྐབས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་མེར་སྣང་བའི་བློ་ཡང་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཡང་དངོས་པོར་སྣང་བའི་བློ་དངོས་པོར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ ལ་བརྟེན་ནས་སོ།

“因無現義之心”者，意為在無青等之處所。所欲現義之眼等識的生起，其習氣成熟，即有能生果之功能。一切皆作第六格結合。彼成熟即為心要，謂具內種子作意者。此後應取作意之聲與業。 “無差別”者，謂有任何異於眼等之因。“若非爾則不成”者，謂于成立外因之因上有疑之不成。 “若時無外境”等是迎接他人意趣之疑。說無所緣識者謂：種子與芽非勝義有，然由現為種子與芽之心所取相而安立種子與芽。心之所取相亦非真實有。 即所說”以心現為種子生芽即是錯亂故為無”，意為心所現種子與芽即是錯亂故為無。 “云何從種子生芽”等中，“芽生”者，應配為”如是具作者安立相云何”。若問何以不爾？即說”于現種子與芽”等。現為種子非因，現為芽非果，以彼無故。 “見煙時非有彼火”者，謂于現為因相之煙時，主張內知之現煙心為煙，即彼生起之位時無外火，以不許彼故。爾時亦未經驗現火之心，以彼具後起本性故。 “依于了知事物”者，謂雖無外事，然依于現事物之心了知為事物。

།དེ་ཉིད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བའི་བློ་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུར་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་བློ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།བློ་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགལ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཅི་ལྟར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་སྦྱར་རོ།།སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ངེས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེས་བསྟན་པའི་དོན་འགོད་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་དུ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། །མྱུ་གུར་སྣང་བ་ ཅན་གྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་རྟོག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལའོ།།འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དེ་བློ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་གཅིག་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བོར་ནས་གཞན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཅིག་བོར་ནས་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ ལས་འབྱུང་བ་ཅན་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཉེས་པ་འདི་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱོན་སེལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཞན་ལ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྔར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོར་རྟགས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།

為通過解釋偈頌而顯示彼義，故說”彼體性”等。“于種子等差別現心之後即生起”者，顯示與現種子與芽相關之心能成立因果事物之現量與不可得。意為心具自證相亦是事物故，無違于因果事體。 “如何從種子生芽”等中，應配為”生起名為芽之事物”。“以各別決定故”者，謂隨順其隨行與返遮之決定故。 “如是”等是以喻顯示義之安立，“若有現為種子之心為因”者顯示隨行與返遮。“于思現為芽之識將生”者，謂于安立為果。 “無相違”者，謂於此全無能害量，然有能立，心由現量所立。“義不成故”者，如前已說由現量與比量二者不成外境故。 “舍一安立”等中，如何捨棄說外境識之安立而依於他外境安立有不成外境相之過失，如是說內知者亦舍一安立，即舍外境安立而依於他安立，從僅依識安立而生者，無處時決定相之過失不入於此，以於他品已說除過故，於此亦已說故。 現為煙之識先生起，以先決定因相故。

།ཕྱིས་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་པའི་མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ན་དང་པོར་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་དང་པོར་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་སྨོས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་དུ་བ་རྟོགས་པའི་དུས་ནའོ། །གང་ལས་དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་འབྲས་བུར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ལས་སྔར་ མེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནང་ན་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དུ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།བག་ཆགས་ནི་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་པ་སྔ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་གསལ་བ་ནི་ནུས་པ་ཡིན་ལ་སད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་བློ་ གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེར་སྣང་བའི་བློ་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་བར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མེར་སྣང་བའི་བློས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་པ་ནི་ལ་ལར་དུ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཚང་མང་ལ་སོགས་པ་མེར་སྣང་བའི་བློ་དང་བཅས་པར་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འོ་ན་མེར་སྣང་བའི་བློ་ཉིད་དུ་བར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་བླ་སྟེ། མེར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་བློའི་ཁྱད་པར་ གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་ནི་སྔར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མེར་སྣང་བའི་བློ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་གི་ཚེ་ཡང་མེར་སྣང་བ་དེ་མ་ཐག་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་རིག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་མེར་སྣང་བའི་བློ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྒྱུད་གཞན་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་འབྱུང་བར་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་མེར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ།

后隨因而起現為火之識，如是則先得果性，以現為煙之識先為果性故。后為因，以他處許現為火之識為因性故。 為顯示彼非理，故答”前非果”。“爾時”者，謂了知為因相之煙時。“由何現為煙之識成為果”中，若於了知為因相之前即內經驗現為火之識，爾時則了知後起本性之現為煙識為因。 習氣是內近取，具前識本性殊勝相而明顯即是功能與覺醒，具生起之心稱為彼。此中攝義為：現為煙之心非從一切識生，然唯由現為火之識相續轉變所能生者，即是現為煙之因。 非為現為火之心所成因之識，有時不被觀為現為煙識之因，以于酒店等具現為火心時亦正觀現為煙心故。若謂爾時現為火心即是現為煙之因則可，然無能生現為火之其他心差別。 非爾，以為因相之現為煙心亦于無前起本性之現為火心時生故。是故，若時于現為火之無間現為煙心了知時，亦是能生現為火心之阿賴耶識心為煙之因。 是故，由相續轉變門中能生現為火之相續識，從彼生現為煙之心，推度作為因之相續識具生現為火之功能。

།དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་ཉིད་དཔོག་པར་འགྱུར་ རོ།།མེར་སྣང་བའི་བློས་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་མེར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མེ་སྣང་བའི་བློ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དུ་བར་སྣང་བའི་བློའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མར་གྱུར་པས་མེར་སྣང་བའི་བློའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་གསལ་བར་སད་པ་ཅན། །བློ་ཉིད་ཀྱི་གོ་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུ་བར་སྣང་བའི་བློའི་རྒྱུ་མེར་སྣང་བའི་བག་ཆགས་གསལ་བར་སད་པ་ཅན་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ པས་མེར་སྣང་བའི་བློ་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཡང་འཇུག་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གགས་ བྱེད་པ་མེད་པ་ན་འདི་ན་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མེར་སྣང་བའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཅན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དེ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་མེ་གང་གིས་དུ་བ་སྐྱེད་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དུ་བས་དཔོག་པར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དུ་བ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་འཇུག་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་དེས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དུ་བ་ལས་རྒྱུར་འདོད་པའི་མེ་ དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ན་འདི་ལྟར་དཔོག་པར་བྱའོ།།དུ་བའི་རྒྱུ་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་གགས་བྱེད་པ་མེད་ན་མེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དེ་ལས་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པར་ནུས་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་ན་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེའི་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ད་ལྟར་བློ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པར་ནུས་པའི་བློ་ད་ལྟར་གྱི་སྟེ། དུ་བར་སྣང་བ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཅན་དེ་ ནི་དེའི་ཚེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是則從果推度因性。現為火之心由推度自近取前識具生現為火心之功能之義，而推度將生之現為火心。以推度現為煙心之因相續識成為後後剎那，是現為火心之因故。 為顯示此義，故說”具明顯覺醒習氣之心自能了知”。以推度現為煙心之因，即具明顯覺醒現為火之習氣，由彼相關之他剎那轉變，能生現為火心之燒煮等現識之功能故。 正因此故，註釋者特別說”將成”。如是則求作用者之趣入無相違，以無障礙時，此處將成現為燒煮等之因即現為火心，具如是意樂而趣入故。 于說外境者則不同，如是首先由所生煙作為果而推度能生煙之火，彼已成過去故，不成燒煮等功能。將生者不生煙，如是則何能趣入求作用者？ 是故，彼亦應說：由作為果之煙推度所許為因之火時，求作用者應如是推度：若無障礙，為煙因之火有生火功能，故從彼將生具燒煮功能之火。如是具分別而趣入，故無過失。 “非火”者，謂非了知外火，以彼于識不成差別故。“現為火之現在心”者，謂明顯現為具燒煮功能之現在心，彼與現為煙同時者，爾時無故。

།འོན་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མེར་སྣང་བའི་བློ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །མེར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་པ་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་མེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།མེར་སྣང་བའི་བློ་འོངས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ན་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་རྟོགས་པའི་དུས་ནའོ། །དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྟེ་དམིགས་པར་གྱུར་པ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་མེར་སྣང་བའོ། །བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་མེར་སྣང་བའི་བློ་ལས་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་རོ། །མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན། དེ་རུང་བག་ཆགས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་པོའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །མེར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་བག་ཆགས་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྙིང་པོ་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གྱུར་པས་མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་དུ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལས་དུ་བ་ཡིན། །མེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེར་ སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མེ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བ་ན་དུ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་མེ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེའམ་མེར་སྣང་བའི་བློ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དུ་བར་སྣང་བའི་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་ པས་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མེར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཉིད་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་གསལ་བར་སད་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ མིར་སྣང་བའི་བློས་རྒྱུ་ཐག་ཉེ་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

然而如前所說之相，意為唯能了知成為自近取之心相續具生現為火心之功能。生於具生現為火心功能之識中的現為煙心是從火生，非從外火生，亦非因將有現為火心而生。 “爾時”者，謂了知因相時，即觀現為煙之識時。如是相之心即現為火。以無心故非所生心，以無生故。若許從現為火心生現為煙心時則有此過。 具生現為火識功能之心相續能生現為煙心，非一切能生。為顯示此故說”如是具彼功能習氣為體”等。體字是解釋生因與緣之異名。謂具生現為火功能習氣、心之殊勝體性之體，即前前後後剎那相續中具有生因與緣者。 由成後後剎那，具生現為火識功能之相續能生現為煙識，此為語義。因此故從火生煙。“從火”者，謂具生現為火識功能之取識即是火，從彼生時，現為煙心從火生，非從外火或現為火心生，此為其義。 以現為煙心依賴同一聚合，故推度自因性之現為火識之可生法性，是故從果推因，非從因推果。為顯示此故，說”具明顯覺醒習氣之體”等，謂現為火心推度近因，此為語義。

།དཔེར་ན་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རོས་ཏེ། རྒྱུས་རྟོགས་པ་རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །མཁས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ ཡང་དག་པའི་གཞུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པའི་རྩོད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྩད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྩོད་པ་སྟེ། ཚད་མའི་གྲོགས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རྔམས་ཏེ་སྨྲ་བས་ཕྱི་རོལ་ གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་ཁས་བླངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་མི་གསལ་བ་འདྲེན་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུང་དཀར་པོ་ལ་ སོགས་པ་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་གྱི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་མིག་སེར་ཅན་དག་གི་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསལ་བ་མི་གསལ་བ་དང་འདྲེན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཁ་དོག་མཚུངས་པ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁ་དོག་གཞན་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྷག་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རང་ལས་རྟོགས་པའི་ངོ་བོའི་འཛིན་པའི་ཚུལ་གཉིས་པ་ཅན་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཆ་འགའ་ཞིག་གིས་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་ཡུལ་ས་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་མེད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བུམ་པས་སྟོང་པའི་ས་ཕྱོགས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་ནུས་ཉིད་མཐོང་ བ་གལ་ཏེ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

例如，依賴同一聚合之色等，由因了知因法推度，此處亦同，此為攝義。“諸智者”表示隨順正理之說識論者。 “不待正理諍論”者，正理諍論即正確論辯，以具量為伴故唯識論，不待彼而傲慢宣說，依外境而說。“依”之解釋即是”許”。 “等”字者，謂從”明、不明、雜等”而來。“顛倒顯現差別”者，謂如白螺等，黃眼者之識了知顯現與如實白色相違等故。明、不明、雜等差別說于同色。“等”字攝取余色，此為差別。 勝義中應許一性，彼亦是余識之相，如是則成立顯現為境之識。是故成立從自了知體性之二取相。“由某分”者，謂從形等。“縱有餘因亦不生”者，應視為”無所欲說之因”。 根、光明及作意于空無瓶等之處所境，生無瓶等之識。如是于瓶等識，若不待彼而有功能時，彼瓶等識何故不生於空無瓶之處所？ 如是，見不待彼等之餘識有功能，若彼等一切相皆成空無生識功能時，則不成有餘因功能。

།གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པས་སྟོང་པའི་ས་ཕྱོགས་ལ་བུམ་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ས་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་ པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ལྟོས་པར་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཉེ་བ་དག་གིས་དེ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མེད་ན་གཞན་དག་ཉེ་བ་ན་ཡོད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་གཞན་དེ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དང་ ལྡན་པ་དེ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་ལ་གྲགས་པའི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་ལྟར་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བར་ནུས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའོ།།འབྲས་བུ་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་བའི་ས་ཕྱོགས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་དག་ཡོད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་ལས་གཞན་པ་ནིའོ། །གལ་ཏེ་ མར་མེ་ཡོད་ན་ཡང་མིག་མི་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་མཐོང་བར་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མར་མེ་ཙམ་གྱི་བློ་ཡོད་ཕྱིར། །གཉི་ག་དག་ཀྱང་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བ་སྟེ།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་འབའ་ཞིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གཉི་ག་དག་གི་ཡང་ངོ་། །གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་མ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་མ་བྱས་པར་མཚུངས་པའི་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚུངས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ།དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་འཛིན་པའོ། །ཡང་གནོད་པ་མ་བྱས་པའི་སྒྲ་དང་ལས་འཛིན་པ་ཉིད་བྱའོ། །དེ་ནས་སྐྱེས་བུ་གང་དག་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་པའི་དོན་ཅན་བྱའོ། །ཉེ་བ་དང་ཤིན་ ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་ཉེ་བར་གནས་པས་ཉེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དག་ལ་སྟེ།ཉེ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་གནས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།

由於不在空無瓶之處所生瓶識，而在具瓶處所生識，故了知是彼等瓶等共同之功能。 “具所待及近者唯爾因”者，謂無彼時，縱有餘近因亦不生果，即具彼所待余因，及具彼余近因，唯爾之因果，否則不見隨行及返遮故。 “無月等”者，謂顯現為外境之所知月等。“如何此是由果返遮故見有功能”者，謂真實月等。“果返遮”者，謂于空無月等處所，縱有餘因亦無果故，此為其義。 “如是余輪等”者，謂燈外餘者。若有燈時，于不明眼等不生顯現為輪之識，爾時成為見之功能。“以唯有燈心故，二者亦非因”，如是配釋。 “如見青黃”者，謂同時見青黃，非唯青黃隨行返遮。若問云何？則二者皆是。解釋”唯一”即是”后無差別”。 “具無損同根等”者，謂既是同，又具根等，此為業持。又應作無損聲及業持。次於”諸補特伽羅有彼”者，應作具義。 “近及極近住”者，謂由近住故近及極近住，即近及最極近住之義。此僅為近之表示。如是亦應觀”住極遠住”等。

།དེ་ལྟར་ ན་མདོ་མཛད་པས་ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་འདི་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།།གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་དང་ཆེས་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་ཆེས་གསལ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ཐག་རིང་པོར་གནས་པས་མི་ གསལ་བ་དང་།ཆེས་རིང་པོར་གནས་པས་ཆེས་མི་གསལ་བ་དང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་རིང་པོར་གནས་པས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐག་ཉེ་བ་ན་གནས་པས་གསལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་ན་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཆོད་མ་ ཆོད་པ་ཡིན་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་མ་ཆོད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གལ་ཏེ་སྣང་བ་ཡང་གཅིག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་སྟེ་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྡུལ་ཕྲན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལས་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པའི་ལྟ་བ་བོའི་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་དག་ཡིན། སྣང་བ་ལ་ཡང་དེ་ཡོད། ཉེ་བ་ན་སྲབ་པ་ཉིད་ཡོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལྟར་སྣང་བའི་དོན་ཉེ་བའི་སྣང་བ་ཆུང་བ་ལ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་ན་སྲབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར། ཐག་རིང་པོ་བཞིན་དུ་ཉེ་བ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་སྲབ་པ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པས་ན་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་དག་ལས་དེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ལ་སོགས་ པའི་ལྟ་བ་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ནི་ཆོས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གནོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བར་བྱ་བ་ ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཟློག་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，經作者欲以近遠差別而配釋，故意說此義。“明、不明及極明、不明”等，應觀為”極明及最極明”。 如是，應配為：由住遠故不明，由住極遠故極不明，由住最極遠故最極不明。如是，由住近故明，由住極近故極明等配釋。 “若彼斷未斷”者，謂決定分別，意為首先應說彼等中未斷分之過失。“顯現”之解釋即是”顯現”。“如境難得差別”者，若顯現是一，則不應有明不明體性。若是多，則由無微塵差別故，何由住遠見者有明不明？ 顯現亦有彼，近處有薄性者，如是顯現義近顯小，由小性故成薄性。若不爾者，微塵等雖近住，如何成薄性？如遠處，近處亦當成能障，謂由顯現薄性為能障因故成障。 “于余亦”之解釋為”于顯現”，以彼異於能障故。“無薄”者，意為大體無薄性。“唯爾”者，謂由近遠等見者差別而異。 如是，“示法非法”等中，由生意樂門而作利益者，示為法。由生不悅門而作損害者為根本，如是以返遮配釋非法。彼等即如是相之法非法，以是利益損害相之因果故。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཅན་ཏེ་འབྲས་བུའོ།།ལས་གང་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པའམ། ལས་གང་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་ གནོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་པོར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྟའི་ཁའི་མེ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའམ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ བསྐལ་པ་ན་གནས་པ་དག་ལ་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་འདི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །རིམ་གྱིས་བྱེད་པ་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པས་རིང་པོར་གནས་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ཡུལ་རུང་བ་ན་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་བཟུང་ངོ་།།མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་དང་སྒྲ་དང་མར་མེ་སྨོས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ནི་གཞན་དག་ ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་མཚུངས་པ་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དུས་མཚུངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཕྱིར་ཤེས་ལས་མེད་གསལ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ལས་ཡུལ་མེད་པ་གསལ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར།དེ་བས་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྐྱེད་པའོ། །གང་ གི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་དང་རིགས་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།

“於一切有情利害”等中，由能成辦、能生故為能成辦者，即果。於何業有成辦利害果，或於何業能成辦、能生有情利害，即稱為彼。 凡能成辦一切有情利害之業，即從主宰所生之馬口火，以有情及器世間從福非福所生故。非於一切能害或能利，以于遠處境界二者皆無故。 是故，法非法為能害能利之能示者，如是非決定，作是念。以”此中亦”等作答。“漸次作”者，謂能害能利，以雖由生相續而住遠時，若住于可及境時，有能害能利故。 “顯現差別等”中，等字攝取法非法。“現量非現量”者，謂生自體知時為現量，生分別識時為非現量。說知、聲、燈者，以彼等他亦許為剎那故。 “同時者于果成辦無能”者，謂若果因同時，則因時果已成，如是因即無能。“由知無故明”者，謂由知而境無明，即極明。 是故，“聲等無間”中，聲等因所生後起自性知之因聲等前剎那所生。由何因所生，即與彼同類明顯，謂知之因所生知，與彼因同類即明顯。

།དེའི་རྒྱུའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡོད་པ་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་ མ་སྔ་མར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པས་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་ བ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གཅིག་པ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་རྒྱུ་མཚུངས་པས་སོ། །དུས་སྔར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་སྐྱེས་པ་དང་ཤེས་པ་འདྲ་བ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ དུས་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་ཉིད་ལས་འདྲ་བ་ཉིད་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཊཱི་ཀཱ་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་ལྟར་ཁས་ལེན་ཏེ། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་ བའི་རིགས་པ་འདིས་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དང་རང་སྣང་བ་དག་གིས་ཚུལ་གཉིས་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞིང་།དུས་ཕྱིས་དྲན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མྱོང་བ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་སོ། །དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འདིས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དུས་ཕྱིས་དྲན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན། །ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་གཏན་ཚིགས་གཞན་སྡུད་པ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་ དུ་སྣང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་དེས་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱིར་བཤད་པ་སྔར་ཡང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ ཉིད།།ཅེས་བཤད་པ་འདིར་ཚུལ་གཉིས་པའི་སྒྲ་ནི་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞར་ལ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལྟར་ནི་དེ་བས་ན་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཙོ་བོ་བསྟན་ནས་རང་རིག་པ་ཉིད་ནི་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞར་ལ་ འོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

“其因無間有與境俱生自性之知”者，謂彼知之因前剎那生起自性之境無間生起自性，與彼同類第二剎那所攝之境，凡有與彼俱生自性者，即稱為彼。“如是俱生境”者，謂與知同時生起第二剎那生起自性之境。 “由同一因亦”者，謂與知同因故。從前剎那時第二剎那生起自性之境生起，與知相似第三剎那作用，故與前時第二剎那所攝境同時，此為其義。以從第一剎那生起自性之境生相似性故。 有些註釋者如是承許：由”境知彼知之差別”此理，成立境顯現與自顯現二相，由”后時憶念亦”此句，成立知即自證體性，即能所領受，如是了知。為明顯此義，故說”由此理”等。 “后時憶念亦，二相性”如是配釋者，即量論集作者。如是，依一所立而攝余因相應，此為意趣。此亦由”由境顯現”等而說，以已說他相不許故，由彼成立二相性等已說故。 “總說先亦有”者，以此說”境知彼知之差別，故有二相性”中二相之聲是總因性故。“附帶性”者，謂非主要性。如是，故說知之二相性非有為主要后，自證性是二相性之附帶，此為其義。

།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱོང་བ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་བཞེད་པ་དེའི་ཚེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རང་རིག་པ་བཤད་པར་འགྱུར་ བ་དེ་ལྟར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།མྱོང་མེད་པར་ནི་དེ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཞན་འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་རིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། དེའི་ཚུལ་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ གི་དོན་གྱི་གྲུབ་པ་ཉིད་བསྟན་ནས།ཡང་རང་དབང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཞན་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དགུ་པ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་ རྣམ་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཁྱད་པར་རོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་ནི་བྲིས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་དེས་སོ། །ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་དང་སེར་པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི་དེ་ལྟ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་སེར་པོའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐ་དད་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེར་རོ། །རང་རིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པར་བཞེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ངོ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ ནི།ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ཤེས་བྱ་བ་དེ། །ངོ་ཤེས་པ་ཡི་སྒྲ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཤེས་པས་ངོ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དུས་ཕྱིས་དྲན་པ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཟུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མྱོང་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ འདྲ་བའོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མྱོང་བར་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དོན་དང་འདྲ་བ་མྱོང་བ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཤེས་པ་ཡང་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ངེས་མེད་པར་ནི་ངེས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་དེ་ཡང་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་ལ་དྲན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་ཅིང་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་པས།ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དགག་པ་གསུངས་སོ།

若是其他所立，則說明不應理。若許以領受與能領受之相為二相性時，則由”是故二相性非有”此句說明自證，如是則非他所立。“無領受則非彼”者，配為不說其他能立。 若自證性成為其他所立時，則說明其二相性諸能立之義已成后，復說其他獨立能立之能立則為妙善。 《量理論釋》第五十九品： “取境相體性之差別”者，謂由取相差別故為差別。取境相即繪畫。即彼體性，即自性差別所有者，由彼差別。“互相差別”者，謂如藍識、黃識等差別。“如是是非彼”者，謂是藍識非黃識。“如是亦差別”者，謂每一剎那。 為欲說明彼自證性故，說”如前說”等。“由認知等相”者，“由境知彼知之差別”此說認知之語。如是由境知之境相之知之知為認知。等字攝取”由后時憶念”此句。 “彼亦是領受”者，謂與境相似。無有不許領受境相者。若知體性所成之與境相似是領受，則知亦是領受。 “彼亦”等中，“無定則非定”此經句，由”無領受則無憶”等釋文而說，量論集作者說遮遣知他性之領受。

།གང་གི་ཚེ་དོན་དང་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པའི་ ཚུལ་གཉིས་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་སྣང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བསྡུ་བ་སྟེ། ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ནི་དོན་དང་ འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཆད་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མྱོང་བ་དེ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་པའི་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་གྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་བློའི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྔར་བྱུང་བའི་བློ་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དེ་ལས་མ་འོངས་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་འདྲ་བ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཕྱིས་འབྱུང་བས་མྱོང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དེ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དོན་གང་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་འདི་ལ་ཡོད་ པས་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའོ།།གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་རྣམ་པ་བདག་ཉིད་ལ་བཞག་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཆད་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་བས་ན་གཟུང་བ་ ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དམིགས་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པའམ་གཞན་ལ་ཡུལ་དུ་སྟེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་ པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བློ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་བློ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ།

“當與境相似體性成二相”等中，當知之二相成立時，由見自體性顯現領受故，如是配釋。“亦是自體性亦是顯現故”者，為差別總攝，即知體性所成境相之義。即由”與境相似體性所成”而說明。 若暫由識領受境相彼體性時，則知之自證成立。“具境相體性”者，謂識不領受自體性之自性為境相所轉義。 “境智”者，謂後起智所取性所許前起智雖成，然由前識已滅故，不為現量他識所領受，然由彼所成未來所取相之相似性，為後起所領受，由領受彼故。 若謂境亦應成領受，故說”由不許自體由自體領受故”等。凡於何境有無領受，即說為彼。由此境顯現有故，具境顯現。“於他”者，謂於藍等。 外向即顯現為所取者，謂所緣斷相自體安立亦如斷相而見，由見為所取故，是故所取性遍斷相是知體性所成，如是說知顯現為所取。 如前說相，如所說知所顯現，欲為所緣顯現之知，或於他境即藍等而執取。如是”此領受智亦”者，謂前領受所許能取性之後起智顯現為外向，如彼余知差別之智。

།དེ་རྟག་ཏུ་བདག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནང་ མངོན་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིན་གྱི།གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་བློ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ རང་གི་བློ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་བལྟས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་རང་གི་བློ་ཉིད་ཡིན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བློ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་བལྟས་པས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་བློ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་བལྟས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།དེའི་ཚེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་བལྟས་པ་ལ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བློ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲན་པས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བློ་བཞིན་དུ་གཟུང་བའི་བློ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པའི་གཟུང་བའི་བློ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་ལས་མྱོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བ་ཙམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་སོ། །འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །འོ་ན་མྱོང་བ་འདྲ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མྱོང་བ་ནི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། འདྲ་བ་ཙམ་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དག་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྒྲོ འདོགས་པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་མྱོང་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཁྲུལ་པ་སྟེ།བསླད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཀྱང་འཁྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་སྔ་ཕྱིའི་ཐ་དད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོད་པ་དག་གི་ཡང་ངོ་།།གཞན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིའོ། །དཀར་སོགས་སྣང་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་འཆད་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། །ཅིག་ཅར་སྐྱེས་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མྱོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནང་གི་མྱོང་བ་དཀར་པོ་ལ་ སོགས་པ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཅན་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།

“彼常于自”等中，“內向執取相”者，謂內自證體性應理性之相，非所取相義。是故應知此智是自體領受，非他識領受。 若謂由是自智故外向者，謂凡是智為他識所領受者，由是自智之因故，彼能取智不以外向而轉，以自智為所緣故不成外向義。 “爾時亦不成外向”者，謂由緣自智故，憶念亦如領受智，應見所取智為能取相義。憶念之所取智亦不顯現為能取相，如是顯現為所取性。 “若由如是領受”者，謂唯與境相似領受體性之識。一切相似外境亦爾。“則領受應相似”者，謂唯與境相似相。領受即領受境，謂唯相似不成領受境義。 由”若”等而說明彼。知體性所成藍等體性領受，于外境增益，由彼增益而錯亂為此是外境領受。“染污”亦後起者，為總義。是故由增益亦令錯亂，由此說明前後差別。 “一切”者，謂瓶等斷者亦爾。“他境有者”，謂藍等境有者。于白等顯現諸分別體性。“俱時士夫”者，謂當白等領受時，即內領受白等所緣體性領受。

།དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ དམིགས་པ་ནང་གི་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་བའི་དོན་ཅན་གྱི་མྱོང་བ་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལས་ནང་གི་མྱོང་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་མངོན་ སུམ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་གཞན་ལ་གཞན་མངོན་སུམ། །ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཙམ་གྱིས་གསལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གསལ་བ་ཉིད་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་འགལ་བ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ།།འདི་ནི་ཐལ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་ གྱུར་པ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐལ་བ་བཟློག་པ་བསྟན་ཏོ།།བཟློག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བ་བཟློག་པས་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་གཉིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་གསལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་དུས་ནའོ། །ལ་ལར་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་ མྱོང་བར་མི་འདོད་པ་དེ་ལ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་ཡུལ་དེ་དག་ཅིག་ཅར་མངོན་པར་གསལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་སྔར་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཅིག་ཅར་དོན་དང་བདག་ཉིད་ མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

“由白等所緣非現量故”者，謂凡是白等所緣者非成現量義。一切有情之白等所緣內領受體性明顯者，若成白等所緣體性時，則成現量領受義之領受現量。 當許白等所緣之內領受異於其他義成現量時，白等所緣非現量，以明顯之知與彼相違故。“於他現量為他現量”者非也。 是故若不依自領受，僅由白等外境存在性而得明顯，然此亦不應理。如是說”由境有性不成明顯”。明顯性遍於能明顯性，與彼相違即非明顯能明顯性，如是為能遍相違所緣。 此是應成能立，以非明顯能明顯亦明顯性，一切皆應成所緣故，是故此即返成能害量。如是由”白等顯現非非明顯”等說明應成返遮。 “由返”者，謂由應成返遮成立自證，以白等明顯成立為能明顯故。“于境所緣之所緣”者，謂于境所緣之第二能知識，由不許自證故，自體非明顯。“爾時”者，謂于遍斷境所緣時。 “于某處若究竟”者，謂于不許由他識領受知者，知體性、境體性及境體性之境，同時獲得明顯。若如是，則前有之知亦如是，謂同時成為境及自體明顯，以無差別故。

།ཁྱད་པར་གང་གིས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་བདག་ཉིད་ལ་ཡུལ་དག་ཅིག་ཅར་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་དག་ཁོ་ན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དང་ཡུལ་ཅིག་ཅར་མངོན་པར་གསལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དུས་ན་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དོན་མཐོང་བས་ཅི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་མངོན་པར་གསལ་བར་མཐོང་ཞིང་། འདི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེས་བུ་གཟུགས་མཐོང་བ་ན་དེ་མཐོང་བ་ཡང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཆད པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་ན་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ནང་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་གཞན་འཛིན་པ་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་མེད་པ་དེས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་འཛིན་པར་ མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཅིག་ཅར་མཐོང་བ་ནི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་ཀྱང་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁས་བླངས་ནས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་ དང་དེ་དམིགས་པའི་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་རིམ་གྱིས་ཀྱང་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ན་འདི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མི་འགྱུར་རོ།།འོན་ཀྱང་དུས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་དང་དམིགས་པ་དག་ལས་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་ དུས་ན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་གསལ་བའི་དུས་ནའོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་འདྲ་བའོ། །དེ་རབ་ཏུ་མྱོང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་འདྲ་བ་རབ་ཏུ་མྱོང་བ་ ནའོ།།ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་ཡུལ་མ་བཟུང་བ་ཅན་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་དང་ཡུལ་ནི་ངོ་བོ་དང་ཡུལ་ཏེ། དེ་དག་མ་བཟུང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་མ་བཟུང་བ་ནི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་འགགས་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

何以一切知識之最後于自體與境同時明顯，而非唯於前知，以無如是差別故。是故成立自證，以無自證則不可能同時明顯知體性與境故。 “彼所緣”者，謂白等領受。“彼不成知”者，謂于執取白等時不成所緣。“由見境如何成差別”者，謂眼識明顯見此，耳識明顯聞此等。 士夫見色時不了知彼見者，謂于斷色執取時，不了知緣色是內或非內，以不許自證故。由彼差別執取他者，須先了知差別，以無差別了知則不能執取差別所依故。此中無差別了知，如是為因不可得，即應成。 “同時或漸次”者，此中同時見為隨理者。所說漸次者是承許，若境與彼所緣同時生起自性相屬時，則雖有漸次執取，亦不成”此見”。然非同時生起自性之境與所緣，無有相屬性，以于知時無境故。 “非能明顯，爾時境”者，謂于與境相似知明顯時。“彼亦”者，謂知體性所成與境相似。“彼領受者”者，謂于內體性所成與境相似領受時。 “雖知體性與境非所執”者，知體性即自體。體性與境即體性與境，凡有彼等非所執者，說為彼，以不許自證故。體性非所執者，以境于識時已滅故。

།གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་འདིའི་བཟུང་བ་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོང་བ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དག་ལའོ། །དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདིའི་རྒྱུའོ། ། འདི་ལྟར་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་མྱོང་། །ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་སོ། །སྔར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་རྟོགས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང བའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཤེས་པ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་མཐོང་བ་རྟོགས་པའི་དུས་སོ། །གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་རང་ཉིད་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་ཤེས་པ་སྔ་མ་འཛིན་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཞན་གྱི་ ངོ་བོ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་གསལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བ་ལས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནམ།ཅི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་ཕྱོགས་གཉིས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པར་ནི་འཇུག་པ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པས་བདེ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་བཟློག་ པས་སྡུག་བསྔལ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྣམ་པས་འདོད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེ་ན། རྟེན་དམིགས་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གོམས་པ་ནི་ཡིད་ལ་དབྱེ་བ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དགའ་བ་དང་གདུང་བའི་བྱེ་བྲག་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མངོན་པར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདོད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔར དམིགས་པའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དང་པོར་བློའི་རང་བཞིན་ཉིད་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དག་གོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

“必定此領受是此”者，謂此知之所取是領受。“于彼等”者，謂于領受與能領受。“如是假立因”者，謂此”是彼領受”之假立因。 “如是由相似亦領受”者，謂僅由相似性而無自體領受自性。“先”者，此解釋為于見白等時。相對於見之了知時而說”于見白等時”，謂由他知了知見之時。 “亦非由他某者，以不應理故”者，謂由他知自身非領受，亦不應理執取前知故。“如是則有領受為他體性過”者，謂內明顯領受，為異於白等明顯之他體性耶？為自體性耶？如是說二邊中，先說他體性邊之過。由”若”等顯示自體性邊。 “差別轉起者”者，此解釋為”由正喜等相”，謂由正喜相轉於樂，由相違轉于苦，由希求相轉于欲。此復由何？說”依所緣習氣差別”。依、所緣、習氣為分別。習氣謂具心分別功能。 “喜憂差別欲等體性”中，喜差別相為樂，遍憂差別相為苦，希求相為欲。“彼等”者，謂樂等。“先安立為所緣體性”者，謂先安立為智自性，為異識之因義。如是顯現者，謂顯現為樂等體性。“彼等”者，謂諸智。“由彼等體性”者，謂由知體性。

།སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་པོའོ། །མྱོང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་པོ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུད་ལ་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་འདོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ འདི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བ་དག་གིས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །སྤྱི་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །ཅི་ལྟར་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དྲན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་ཅི་ལྟར་གསལ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་སུམ་དང་བདག་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །མཐོང་མེད་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ། །དོན་གཅིག་ནི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བ་དང་ཤེས་པ་ འཛིན་པ་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ལྡན་པའོ།།མཐོང་བ་མེད་པ་དང་དོན་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དང་པོར་སྦྱར་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དབང་ཕྱུག་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཕྱུག་དགའ་བ་ལས་བདེ་བ་གསལ་བར་དམིགས་ཤིང་སྡུག་ བསྔལ་མི་གསལ་བར་དམིགས་པའོ།།མི་དགའ་བ་ལས་ནི་བཟློག་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བློ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་གཡོགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ནང་གི་ཉེ་ བར་ལེན་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དེའོ།

“由他士夫所緣”者，謂無錯謬決定樂等果差別之比量者。“當領受”者，謂明顯領受如是顯現之樂等體性義。 是故說”如樂等領受者”等，謂由具有緣彼之知，故為彼受用者。此謂雖于相續中生起樂等，非由領受樂等受用者性而許，然由後生有緣彼之知故，于比量者相續中亦有緣彼之知，如是則全無差別。 “二者此必定有，由樂等所生及顯現彼性”者，意謂由生與相似二者安立所緣故。“凡諸共相即成事物”者，此為所思。為令憶念如前所說，故引”如是性之論典如何無待于明顯”等文。 “現量與自證”者為分別。“不見”者，謂法與非法。“一義”者，謂自體，于彼樂等所取與能取知和合，即一義相應。凡先具不見、一義相應者，說為彼。 “自在歡喜不喜等”中，由自在歡喜，明顯緣樂而不明顯緣苦。由不喜則相反。如是”彼智如是顯現”者，謂由不見等障覆，不執他樂等體性之如是顯現智，即由隨順樂等相似及內取力所生者。

།གལ་ཏེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བས་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ན་མི་གསལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་ ཡང་ཁས་མི་ལེན་ན་དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཁས་ལེན་པ་དང་འགལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་མྱོང་བ་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་ཐལ་བ་བསྒྲུབ་པ་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་འཛིན་པར་འདོད་ཀྱི་རང་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དག་གི་མྱོང་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མྱོང་བ་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་དེ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་སམ།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའམ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པ་ གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དོན་དམ་པར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་པའི་ཡུལ་མེད་པ་ཅན་ནི་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རང་རིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི། རང་རིག་པ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ གིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་ན་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་སྟེ།བདག་དང་གཞན་དག་གི་མྱོང་བའི་ཐ་དད་དག་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ གཞན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ལན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འགོད་པའོ། །ཆོས་འདི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་པ་དག་གིའོ།

若欲成立自他樂等領受相等，豈不違現量？如是論難者謂知他樂等時成不明顯分別，若不許彼，則與承許相違。是故自他樂等相等領受不應示於他。 說”執為樂等”等者，此謂是應成立，若汝許樂等由他知執取而非自證時，則不得自他相續之領受，領受將成相等。樂等即自證體性，非由他識或自相續或他相續所執取，此立場得成。 爾時，自相續樂等領受為自證體性故。他相續之他知許為樂等境性，勝義中不執樂等自體，無境者顯現不明顯故，自他領受差別應理，當如是顯示。 說”彼時無執取”等者，士夫非由樂等知之知所執取，然彼非自證。所許者，謂領受他樂等，非由自證性，若許由他相續某相執取樂等時，樂等執取相等，則彼二者，即自他領受差別亦為我等所遮。 若許他樂等非由他執取時，則許不領受他樂等，如是非成答，故引見等。“此法者”謂毗婆沙師等。“他等”謂彌曼差等。

།གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྐྱེས་པ་ ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པར་སྨྲ་བའི་ནང་གི་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རང་རིག་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་དེར་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ རྣལ་འབྱོར་བ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཅི་ལྟར་ན་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་མྱོང་བར་འགྱུར།གལ་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ལྟར་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པ་དེར་སྣང་བ་སྐྱེས་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྣང་བར་སྐྱེས་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་བར་སྐྱེས་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ལས་དེར་སྣང་བར་སྐྱེས་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གིས་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེར་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་ནི་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་གཟུང་བ་ནི་ འདི་ཡིན་ཞིང་འདིའི་འཛིན་པ་ནི་འདི་འཛིན་པའམ།ཤེས་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་ཆོས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

“當苦生起時非苦領受”者，謂自證論者之內證體性苦僅生起即是苦領受，非緣彼而生。“我等之苦等非瑜伽師所領受”者，謂他相續中之苦等非瑜伽師所領受。如是唯自證是苦等領受，非生起彼顯現之知。 他人苦等於瑜伽師相續中不生且非生，如何由自證體性領受而得領受？若爾，云何樂等對瑜伽師之知成現量耶？若問何者？ 說”由生起彼顯現故緣故成現量”者，謂他相續所住樂等許為所緣，由瑜伽師知所緣故成現量。“由彼顯現生起”者，謂由苦顯現生起。如是雖瑜伽師知無領受他苦，然由瑜伽力生起彼顯現，僅由此安立樂等為現量性。若苦顯現非即苦等，則由何領受彼等？生起苦等自性即是領受。 說”彼即非領受”者，謂生起彼顯現之意識非領受苦等自性義。自即自性差別，即苦。“某”者，謂生起唯由自相續了知之自性義。“離他法差別”者，謂此所取是此，此能取是此執取，或由某他知執取，離如是相之所取能取事之他法差別義。

།བློ་རང་ཉིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྟགས་ཉིད་དུ་འགའ་ ཞིག་གི་ཚེ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། །སྒྲིབ་གཡོགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་ནི་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལིང་ཏོག་དང་མིག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་གནོད་པ་གཟུང་ངོ་། ། ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བློ་ལས་གཞན་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའོ། །ཉེ་བ་དང་བསྐལ་བ་དག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ མ་ཡིན་པར་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་དོན་འགའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཉེ་བ་དང་བསྐལ་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བློའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དོན་གང་ལ་ཞེས་པ་ནི་དོན་གང་ལ་བློའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གསལ་བ་སྟེ་བློ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་རྟོགས་པ་གསལ་བར་མི་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་སོ། །དེ་ཤེས་པ་ཤེས་པ་མེད་ན་འདི་ཤེས་པ་ཉིད་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བྱེ་བྲག་དེ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཤེས་པ་མེད་ན།དེ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་འདི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་དང་ དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ལ་དེ་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ལས་ཤེས་པ་དེས་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྟགས་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱོགས་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ།ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་ལ་རྟགས་ཡིན་ནའོ། །བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བའོ། །མཐོང་བ་སྟེ་དམིགས་པ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མ་མཐོང་མཐོང་ཅན་དག་གི་དོན་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་པོར་མངོན་པར་འདོད་པ་ལས་གཞན་གྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་མངོན་སུམ་འཇུག་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའོ།

“知自身”者，謂所量即是因相，有時能了知義。“彼差別”者，謂根之差別。“無障覆”中，障覆謂墻壁等。“等”字攝取被花萼、眼翳等所損害。“由不能知性”者，謂彼具超越根之差別故。 “于彼知之異者何”者，謂趣入境。“彼亦不成”者，謂知。“近遠不應理故”者，謂非現量所緣者一切無差別，與某義俱無近遠故。“具知差別之義於何”者，謂於何義有知差別，說為彼。 是故”義明顯”者，謂義明顯即知義。“若不許義了知明顯”者，是”不許”之處。“某義差別即成自性”者，意謂無待于知差別性。 “彼知之知若無，此知性非有”者，謂彼義差別之知，若無彼知，無能取事，則此義差別知性非有。“緣境所緣時”者，謂領受具境執取性之知。“彼與彼”者，謂緣境。 “如是于彼，彼知性勝義有性故”者，謂由彼義，彼知之知性勝義中有，以成所知性自性故。“若非知為因”等者，顯示第二邊，謂若非知之義差別為知之因。由自身非現量故不見。凡具不見見者是義，謂非現量所緣義。“異於許為見者”者，謂由彼境者許現量趣入者所許。

།ལྟ་བ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་གྱིས་ཏེ། གང་ཞིག་དེའི་དོན་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ མི་འཇུག་པའོ།།མཐོང་བ་ལ་ལར་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཅི་ལྟར་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པས་དོན་མ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་གང་ཞིག་དེ་ལ་ཤེས་པ་ འཇུག་པ་དེས་ཀྱང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་མྱོང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་དོན་དེ་དག་ནི་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ ཤེས་པ་ནི་མེད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་དམིགས་པ་ཅན་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བ་པོར་མངོན་པར་འདོད་པ་གཅིག་གིས་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་བོར་མངོན་པར་འདོད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གཉི་ག་ ཡང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དོན་མྱོང་བ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐལ་ཆེས་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པས་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བ་བོར་མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དམིགས་པ་ཅན་གྱིས་དོན་དེ་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བ་པོའི་དོན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་དེས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་ན་ཡང་གལ་ཏེ་བློ་ལ་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བ་པོ་མངོན་ པར་འདོད་པ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་མ་མཐོང་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་གཞན་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལ་བློ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་རྟགས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དེ་མི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གཞན་མཐོང་བ་ལ་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བ་པོར་མངོན་པར་འདོད་པའི་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་ཡང་མི་ཤེས་ པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་བློའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ཆོས་ལ་ལྟོས་མེད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་པོའི་རང་གི་ཆོས་ཏེ་ཤེས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཅན་ནོ།

異於彼等見者，謂于彼等義不趣入知。“于某見無見”中，見即是緣，如是無見即是無緣義。如當時由色等未生知故許為未見義，如是雖由趣入彼知而生境緣，然由不許為現量故非領受性，是故非現量所緣義成不見性。由自亦非自身領受性之知無差別故。 若如是相義領受所緣者，亦如一許為見者之士夫所執取，如是異於許為見者之其他士夫亦當見。以二士夫于境緣無義領受故等。即說”如是相者”等。是故為免太過，許為見者之士夫亦應許由非現量境所緣者不見彼義。 是故若生見者士夫之義知，然彼非現量性，如是彼不緣彼義差別。如是雖不知義差別，若於知是因性待許為見者士夫，則于彼等不見義之其他士夫亦有外義差別故，亦成推知知之因。 為顯示彼故，說”不知彼義差別”。“于其他士夫見亦”者，謂于許為見者士夫之彼境者生知時，亦是不知義差別性，以非現量性所緣故。“他有”者，謂非見者之其他士夫亦有不知義差別成知之因。 “于自法無所待”中，謂推知士夫之自法即知，無所待於他知。

།སྐྱེས་བུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་པོའི་ བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་ཆོས་རང་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆོས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་རྒྱུ་སྟེ་རྟགས་ནི་རང་གི་བློའི་རྟགས་སོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་བློ་ལྡོག་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ལས་ཏེ། རྒྱུ་གཞན་ཡོད་ན་ཡང་དབང་པོ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་མི་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་མི་འགྲུབ་པའོ། །དེའི་རྟགས་མ་ཡིན་ཞིང་ བློ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བློ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འགྱུར་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། ཅི་ལྟར་གཟུགས་དང་ཡིད་ལ། བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པ་འགའ་ཞིག་ལས་རྒྱུ་འགའ་ ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྱིར་དབང་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་ལྡོག་པ་ལས་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྤྱིར་བློ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་གཟུགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ གཏོགས་པར་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་སྤྱིར་དབང་པོ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།བློའི་རྒྱུ་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དབང་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ལྡོག་པ་ལས་སྤྱིར་རྒྱུ་ཙམ་འགྲུབ་པ་ན་བློ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ནི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་འོན་ཀྱང་བློའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བློའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ན། །བློ་འདིའི་འབྲས་བུ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བློའི་ ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་སྐྱེ་བ་ཅན་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།བློའི་རྟགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།