d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s｜d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s（續4）

同樣地，力量衰退、身體衰退、感官衰退以及非時死亡，都是因為過度親近女色而導致非時死亡。 如果能夠善加節制女色，則會增長記憶力、智慧、無病、壽命，感官強健，名聲力量都會增長，並且延緩衰老。 對此，善於節制和守護女色的人，會增長記憶等功德。其中記憶是指不忘失過去之事。智慧是指能夠分析判斷的智慧。無病是指安樂而住。壽命是指生命。感官是指眼等器官。強健是指身體豐滿。名聲是指美譽。力量是指身體的能力，這些都會增長髮達，同樣也會延緩衰老，即不會過早白髮等。 沐浴、涂香、涼風、糖等食物，飲用涼水、牛奶、肉湯、豆湯、清酒，行歡后遠離貪慾再服用這些，如此可使身體光澤和力量重新生起。 對此，前述與女色親近之後，遠離貪慾的人應當服用沐浴等。其中塗香是指用檀香等香料塗抹身體並改變膚色。涼風是指冷風。糖等是指各種食物，應當食用這些。涼水是指冷水。豆湯是指用穀物製成的。清酒是指酒的精華。這一切都是在行歡作樂之後，遠離貪慾時服用享用。 如此行持，此人的身體光澤和力量就會重新生起。雖然與女色相遇會立即減損身體力量，但如此調養滿足，就會增長精氣和力量的意思。 醫生具足多聞行為，精通醫術且富有慈悲，無礙無害守護身體，安置此等之後，國王自享善果受用，無病、威力、威嚴、名聲都會長久增長。 其中醫生是指精通醫術的人，具足多聞和行為圓滿，即具足思維和正確圓滿的功德。精通醫術是指善巧精通於治療。慈悲是指具有憐憫。無礙無害是指無有違逆且無有障礙損害。守護身體是指保護國王身體，如此安置並令其守護身體，國王即地主的名聲就會一直增長。

། དེ་ཡང་རང་གི་དགེ་བའི་བསོད་ནམས་སུ་བྱ་བའི་ལས་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བདེ་བར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་གང་ཞིག་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེ་སྐད་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནད་མེད་ཅིང་ལུས་བདེ་བར གནས་པ་དང་།མཐུ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་། གཟི་བརྗིད་ཅེས་པ་ལུས་ཀྱི་གཟི་མདངས་དང་གྲགས་པ་སྟེ། སྙན་པས་ཁྱབ་པ་ཡུན་རིང་དུ་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་ བ།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ལེའུ་བདུན་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་སྟེ། སྔར་བརྩམས་པའི་ཁ་ཟས་བསྲུངས་ པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ལ། དུག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲེས་པར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚད་ལས་ལྷག་པའོ། །ཚད་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་ཟོས་ན་སྲོག་ཉེ་བར་ འཇོམས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཉིད་རན་པར་ཟོས་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ཚོད་རན་པ་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོད་རན་པར་བཟའ་བ་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པར་བཟའ་ཞིང་སྤྱད་པའོ། །དེ་ལ་ཕན་ཞིང་དགོས་པ་བྱེད་པའི་གཞུང་ལ་ ནི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཤད་ཅིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དུས་ཀུན་ཏུ་ནི་ཚོད་ཟིན་བཟའ། །དེ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་ནད་མེད་པའམ། ནད་དང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་དུས་ཀུན་ཏུ་ཞེས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟས་ཚོད་ཟིན་ཅིང་། ཚད་དང་ ལྡན་པ་བཟའ་བར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཚད་དང་ལྡན་པར་ཟ་བ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་སྨིན་པའི་ལས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་ཞིང་ཚོད་ཟིན་པར་ཟ་བ་དང་། ཚོད་ཟིན་པར་བཏུང་བ་དང་། ཚོད་ཟིན་པར་བལྡག་པར་ བྱའོ།།ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོད་རན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་དེ། ཚད་ཀྱང་མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཟས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཟས་ཀྱིས་ལྟོ་བར་གནོད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྙིང་གར་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ གཉིས་སུ་ཟུག་ཅིང་གནོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཕོ་བ་ཤིན་ཏུ་མི་ལྕི་བ་དང་། དབང་པོ་ཚིམ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གནས་དང་། སྟན་དང་། མལ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དབུགས་འབྱིན་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། གཏམ་ ཟེར་བ་ན་བདེ་བར་གནས་པ་དང་།དགོངས་ཀ་དང་། ནང་པར་བདེ་བར་ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་། སྟོབས་དང་ཁ་དོག་ཉེ་བར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གིས་ཀྱང་ཚད་དང་ལྡན་ཞིང་ཚོད་ཟིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེ་འབྲུ་དང་། སྐྱུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཚད་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྱི། ཚད་དང་མི་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

此外，這是為自己積累善業福德的事業，其果報是具有大受用等而得以安樂受用。對於受用者而言，所謂的受用，即是長期受用，無病而身體安樂， 具有威力即受用資具，以及威嚴即身體光澤和名聲，美譽廣大長久增長。 《醫方明處方精要釋·月光論》為大師月官所著，此為第七品釋文。 此後當說適量食用飲食品一章。‘此後’是指緊接著，即在前述守護飲食之後，開始論述適量食用飲食。因為即便是具有功德的食物，即使未與毒等混合，若過量食用， 或極少量食用都會危及生命，而適量食用則是眾生的生命所在。飲食是指應當食用之物，適量是指有節制，適量食用即是有節制地食用。對此有益且有必要的論述 稱為品章，當對此詳加解說闡明。‘應當經常適量進食，此能生長胃火’，對此，無論是健康之人還是患病之人，‘經常’即一切時中都應當適量地進食。 為何如此？因為適量進食能生長胃火，即能完成消化的功能。此處應當理解為適量食用、適量飲用、適量舔食。 關於適量的特徵，大師如是說道：量度應當依據胃火之力和食物的性質，即食物不會對腹部造成傷害，不會堵塞心部，不會刺痛兩脅造成傷害， 不會使腹部過重，令諸根滿足強健，遠離飢渴，在住處、座位、臥具、行走、呼氣、吸氣、言談時安樂而住， 傍晚和清晨能夠順利消化，增長氣力和容色，這些就是適量的特徵。這些也表明適量適度最為重要，穀物、酸性等物質能生長胃火的自性，若適量食用則能生長胃火，若不適量則不能。

།ལྕི་ཞིང་རང་བཞིན་གཡུང་བའི་རྫས་འོ་མ་དང་བུ་རམ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན། རྫས ནི་ལྕི་བའམ་ཡང་བའང་རུང་།།ཆད་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫས་ལྕི་བ་ནི་བུ་རམ་ཤིང་དང་། འོ་མ་དང་། འབྲུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། རླན་ཅན་གྱི་ཤ་རྣམས་སོ། །ཡང་བ་ནི་ཆར་གྱི་ཆུ་དང་། རཀྟ་ཤ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྲས་རྩ་སྣར་དང་། དྲུག་ཅུ་ པ་དང་།མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། བྱ་ལ་ཝའི་ཤ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཚད་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་རག་ལུས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྫས་ལྕི་བའམ། ཡང་བ་དེ་དག་ཟ་ཞིང་སྤྱད་པ་ན། ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཆ་འདྲ་ བར་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ་བའམ།ཡང་ན་ལྕི་བ་ནི་ཚད་ལས་གཞན་དུ་བྱ་ལ། ཡང་བ་ལ་ནི་ཚད་གཞན་ལས་ཞེས་སོམ་ཉིར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། ལྕི་བ་ལས་ནི་ཕྱེད་འགྲངས་བྱ། །ཡང་བ་ལས་ནི་རབ་འགྲངས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཟས་ལྕི་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བ་ལས་ ནི་ཕྱེད་འགྲངས་ཙམ་དུ་བཟའ་བ་དང་ཁ་ཟས་ཡང་བ་ཆར་ཆུ་དང་།སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི། རབ་ཏུ་འགྲངས་བར་མི་བཟའི། གཞན་དུ་ན་རན་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲངས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་དང་རླུང་དག་གིས་ཡོན་ཏན་མང་པོ་ཡང་བ་ལ་ནི། ཆ་མཉམ་པར་གནས་པས་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚོད་མ་ཟིན་པར་ཉེས་པར་ཟོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་ལྕི་བ་ལ་ནི་སླ་བ་དང་ཆུའི་ཡོན་ཏན་མང་དུ་གནས་པས་མེའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་ཅིང་། ཐུན་མོང་གི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡོད་པས་མེའི་དྲོད འབྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བླག་འཇུ་བ་དེ་ཙམ་ལ། །ཚོད་ཟིན་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྟེ། ཚད་ཇི་ཙམ་ཟས་ཟོས་ན་བདེ་བླག་ཏུ་གཅོད་པ་མེད་པར་ཞུ་ཞིང་དེངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ལ་ནི་ཚོད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ ཅིང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཆུང་གྱུར་ན། །སྟོབས་དང་གཟི་མདངས་འཕེལ་མི་འགྱུར། །རླུང་གི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཟིན་ཅིང་། ཚད་ལས་ཆུང་ཞིང་དམན་པར་གྱུར་ པ་ཟོས་ན་སྟོབས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར།གཟི་མདངས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚད་ལས་ ཤིན་ཏུ་ཆེས་པ་ཡང་།།ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་པ་ནི་ཟས་ལྷག་པར་མང་པོ་ཟོས་པ་སྟེ། དེས་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་མྱུར་ཞིང་རིངས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་དོ། །མ་ཞུའི་ཟས་ནི་མི་བཟད་པ། ། དེ་ཡིས་རླུང་སོགས་གཟིར་གྱུར་པས། །ཅིག་ཅར་རྣམ་པར་འཁྲུག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞུགས་གྱུར་ནས། །རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་བེའུ་སྣབས་སྐྱེད། །སྟེང་དང་འོག་གི་ལམ་དག་ཏུ། །བསྐྱོད་པས་གསུད་ཅིང་ཟུག་བྱེད་པ། །བརྐམ་ཆགས་ཅན་ལ་འཕྲལ་སྐྱེད བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་མ་ཞུ་ཞིང་ལྷག་པར་ཟོས་པ་མི་བཟད་ཅིང་གནོད་པར་གྱུར་པས་དེས་རླུང་སོགས་ཞེས་པ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འཁྲུག་ཅིང་གཡོ་བར་གྱུར་པས་ཅིག་ཅར་དེ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུག་ཅིང་ལྡང་བར་བྱེད་པས་ན། རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་ ཞེས་པ།རྩ་སྦུབས་འགགས་པར་བྱས་པས། བེའུ་སྣབས་ཞུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

何況說重而本性粘稠的物質如牛奶和甘蔗等。因此， 物質無論重或輕，都應當注意份量。所謂重物質是指甘蔗、牛奶、穀物、豌豆、濕肉等。輕的是指雨水、紅米（即早熟稻）、六十日稻、豌豆、野雞肉等。這兩者都要注意份量，這些都取決於份量的意思。 食用這些重或輕的物質時，對於食物的方法要習慣，是否要經常同樣地食用，或者重的要用不同的份量，輕的又用其他份量，爲了解除這種疑惑而說：重物食用一半飽，輕物不要太飽足。 對於食物重而難消化的要食用到半飽，對於輕的食物如雨水、早熟稻等，不要食用到極飽，而是要適量食用到舒適安樂的程度。因為火和風對輕物質的諸多功效，以平衡方式存在而生起火的暖性，即使不當食用也只會產生輕微過失。 重物質中存在眾多柔軟和水的功效，與火相違，由於存在其他共同功效而減弱火的暖性。 容易消化的程度，稱為知量。即完全確定份量，食用多少食物能輕易無阻礙地消化吸收，這樣的量稱為知量。 食物不知量少了的話，力量和光澤都不會增長，會成為一切風病的因。即食物的量不當，少而不足時，既不會轉為力量，也不會轉為光澤，身體不會增長茁壯，同樣會成為一切風病的因，即會產生並引發風病。 過量則會迅速產生一切過失。即食物過量，食用太多，會迅速產生並激發三種過失。 不消化的食物難以忍受，由此風等受到折磨，頓時變得混亂，隨即進入其中，堵塞脈口併產生腹脹，在上下通道中，因移動而刺痛，對貪慾者立即產生。即食物不消化而過量食用難以忍受而有害，由此風等即風、膽和痰變得混亂激動，同時這些一起混亂升起，因此堵塞脈道，產生所謂的腹脹病。

།ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་དེ་སྐྱེད་ཅེ་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞུགས་གྱུར་ནས། །ཞེས་པ་སྟེ། ཟས་མ་ཞུ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་དུ་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཞུགས་ཤིང་དེ་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ ཅིང་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཟས་མ་ཞུ་ཞིང་འདུག་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་ནས། སྟེང་དང་འོག་གི་ལམ་དག་ཏུ་བསྐྱོད་ཅིང་། བླ་འོག་ཏུ་དྲི་མ་དང་། ཟས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་འདྲེན་ཅིང་འཕོ་བར་བྱེད་པས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ རྒྱུས་གསུད་པའི་ཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སུ་ཞིག་ལ་ཞེ་ན། བརྐམ་ཆགས་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཟའ་བཏུང་ལ་ཆགས་ཤིང་ལྟོ་འདུན་ཅན་ཏེ། སེམས་མ་བསྡམས་པ་དག་ལ་གནོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འཕྲལ་དུ་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་། ཕལ་ཆེར་ཤེས་རབ་ཉེས་པ་ཡིས། །ནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཟས་ལ་བརྐམ་པའི་མི་རྣམས་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་གསུད་པ་འབྱུང་། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་རླུང་ལས་གཟེར་མགོ་འཁོར། །ཁོང་སྦོས་འདར་ཞིང་རེངས་སོགས་འགྱུར། ། མཁྲིས་པ་ལས་ནི་འཁྲུ་རིམས་འདེབས། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་ཞིང་ཁ་སོགས་འགྱུར། །བད་ཀན་སློན་ཞིང་ཡན་ལག་ལྕི། །ཚིག་ཐོགས་མཆིལ་མ་མང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་མ་ཞུ་བ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནད་འདི་དག་འགྱུར་ཏེ། དེ ལས་ཀྱང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ་བའི་ཁོང་པ་གཟེར་བ་དང་།མགོ་འཁོར་ཞིང་ལྕི་བ་དང་། ཁོང་སྦོས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པའི་མ་ཞུ་བ་ལས་ནི་འཁྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་སློན་ཞིང་སྒྱུགས་ པ་དང་།ཡན་ལག་ལྕི་བ་དང་། ཚིག་ཐོགས་པ་དང་། ཚིག་འབྱིན་མི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ཅན་དང་གསུད་ཅིང་གཟེར་ཟུག་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་བ་ལས། མིང་དོན་དང་ལྡན་པ་བཤད་པ་ནི། ཟས་ནི་འཇུ་བར་མ་གྱུར་ལ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་མི་འགྲོ་བར། །མ་ཞུའི་གནས་སུ་བེའུ་སྣབས་འགྱུར། །དེས་ནི་བེའུ་སྣབས་ཅན་ཞེས་བཤད། །རླུང་ལ་སོགས་པ་རབ་འཁྲུགས་པས། །གཟེར་ཟུག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཟུག་ཅིང་། །ཁབ་ཀྱིས་ལུས་ནི་འབིགས་པ་ལྟར། །རྣོ་བར་ཟུག་པས་གསུད གཟེར་ཡིན།།ཞེས་པའོ།

若問何因生此病？‘入于彼中’者，即由於食物未消化，內部風等進入並與之合一混雜，從而產生粘液病。 同樣，食物未消化停留之處，上下通道執行，上下排出污穢、食物等於體外，因此產生劇烈的絞痛。 對誰而言？對貪慾者而言。即對飲食貪著且貪食者，對於心不調伏者會立即產生如是危害。 又如所說：‘多因智慧過失，疾病群得以生起，對於貪食之人，尤其會生絞痛。’ 其中風引起刺痛頭暈，腹脹顫抖僵硬等。膽引起腹瀉發熱，腹熱口渴等變化。痰濕潤肢體沉重，言語遲鈍唾液增多。 其中，未消化之風等病根會引起這些疾病。其中風引起的未消化會導致腹痛、頭暈沉重、腹脹等癥狀。與膽混合的未消化會引起腹瀉等病。痰多者會引起嘔吐、肢體沉重、言語遲鈍、無法發聲等癥狀。 關於未消化之粘液病及絞痛特徵的總結，具名義解釋如下：‘食物未能消化，上下不能執行，未消化處成粘液，此稱為粘液病。風等極為紊亂，各種刺痛所刺，如針刺身體般，銳痛即為絞痛。’

།ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཉམ་ཆུང་ཞིང་། །མེ་དྲོད་ཞན་དང་ཤུགས་བཀག་པའི། །ཟས་ནི་རླུང་གིས་བཀག་པ་དང་། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་བར་བཀག་པའི། །ཉེས་པ་བེ་སྣབས་དཀྲུགས་པས་ན། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུར་གནས། །འཁྲུ་དང་སློན་ པར་མི་བྱེད་པར།།གཟེར་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་པ། །བེ+ེ་སྣབས་དེ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་པ་མཆོག་ཏུ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་སྦེག་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མེ་དྲོད་ཞན་པ་སྟེ། བད་ཀན་མང་པོས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་ གྱུར་པ་དང་།ཤུགས་བཀག་པས་ཞེས་བྱ་བ། འཕྱེན་དང་བཤང་བ་དང་། གཅི་བའི་ཤུགས་བཀག་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུའི་ཟས་ནི་རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་ལམ་ཉེ་བར་བཀག་པར་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་གྱིས་བར་དུ་ཞེས་པ་དབུས་སུ་ལམ་བཀག་པའི་རྒྱུས་ནི། ཟས་དེ་བེའུ་ སྣབས་སུ་གྱུར་ཅིང་།ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། འཇུ་བའི་སྒོ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་བེའུ་སྣབས་སུ་བྱས་ནས་དཀྲུགས་ཤིང་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པས་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ཏེ། ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་གནས་ཤིང་། གཟེར་བ་དང་ཁོང་པ་དང་། ཡན་ལག་སྙོམ་ ཞིང་ཟུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམ་པ་མང་པོའི་སྤྱིའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ཟས་དེ་མར་འཁྲུ་བ་དང་།ཡར་སློན་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་མ་གཏོགས་པར། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་བེའུ་སྣབས་སུ་གྱུར་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ ན།ནད་དེ་ལ་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ཞེས་བྱའོ། །ཉེས་རབ་གདུག་།བེ་སྣབས་མི་བཟད་ཀྱིས་སྦུབས་བཀག་།རྩིབ་ལོགས་ཀུན་ཏུ་དྲང་པོར་འགྲོ། །ཤིང་བཞིན་རེངས་པར་གྱུར་ན་ནི། །མ་ཞུ་ཤིང་འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །མྱུར་དུ་གསོད་བྱེད་དེ་སྤང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་སྟེ། ཤས་ཆེར་གནོད་པར་གྱུར་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་མི་བཟད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦུབས་བཀག་པ་སྟེ། མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་མི་བཟད་ཅིང་གདུག་པས་རྩ་སྦུབས་ཀྱི་ཁོང་སྟོང་པར་བཀག་ཅིང་གོ་སྐབས་ཀྱི་བར་ཆད་པས་རླུང་ལ་སོགས པ་རྣམས་རྩིབ་ལོགས་ཀུན་ཏུ་ཐད་ཀར་ཕན་ཚུན་འགྲོ་ཞིང་།དྲང་པོར་འགྲོ་བས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པས་ན། ལན་འགའ་སྐྱེས་བུ་དེའི་ལུས་ཤིང་བཞིན་དུ་རེངས་ཤིང་དབྱིག་པ་བསྒྲེང་བ་ལྟར་གྱུར་ན། ལུས་གཡོ་བར་མ་ནུས་པར་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ནད་དེའི་མིང་མ་ཞུ་བ་ཤིང་ འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་མྱུར་དུ་གསོད་ཅིང་འཆི་བར་བྱེད་པས་གསོར་མི་རུང་བ་སྟེ། དེ་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཟུག་ཐབས་ཤིང་འདྲ་བའི་མ་ཞུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཕྲོད་ལྷག་ཟ་མ་ཞུ་བར། །ཟད་བྱེད་མ་ཞུ་དུག་གི་ནི། །མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་མི་བཟད་པ། །དུག་གི་མིང་ཅན་ གང་ཡིན་དེ།།དུག་གི་ཚུལ་ཅན་མྱུར་གསོད་བྱེད། །གསོ་དཔྱད་བྱ་བར་དཀའ་བས་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་འཕྲོད་པ་ནི་ཟས་བསྲུང་བའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ། རླན་ཅན་གྱི་ཤ་ལ་སོགས་པ་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བ་མ་འཕྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ནོ།།ལྷག་པར་ཟ་བ་ནི་ཟས་ཀྱིས་འགྲངས་པའི་སྟེང་དུ་ཡང་ཟ་བའོ། །མ་ཞུ་བར་ཟ་བ་ནི། སྔར་དེ་ཞག་གི་ཟན་མ་ཞུ་བར་གང་ཟ་བར་བྱེད་པའོ།

特別是對於體弱的人，火力微弱且氣力受阻的人，食物被風阻礙，被痰液阻隔的過失，由於未消化物攪動，如同刺痛般存在。既不下瀉也不上吐，產生難以忍受的疼痛等癥狀，這就是未消化物。也就是說，‘特別’是指最為虛弱的人，同樣地，火力微弱即由於痰液過多導致胃火衰退，‘氣力受阻’是指屏住呼吸、大小便氣力受阻的人的食物被風病阻礙通道，同樣地，被痰液在中間即中部阻礙通道的原因，使食物變成未消化物而外泄，沒有消化的途徑，過失變成未消化物后攪動擾亂的未消化物，如同刺痛般普遍存在，成為疼痛、腹部和四肢麻木疼痛等多種病癥的共同原因，該食物既不下瀉也不上吐，除此之外，如前所述的風等難以忍受且難以承受的病癥，都是由未消化物引起的，因此這種病稱為未消化物病。 過失極其猛烈，未消化物難忍阻塞通道，遍佈肋部筆直行走，如木般僵硬時，稱為木樣未消化病，應當迅速避免這種致命疾病。也就是說，風等過失極其猛烈，即嚴重危害，難以忍受的未消化物阻塞通道，即難忍且猛烈的未消化物阻塞脈道的空腔，阻礙空隙，使風等遍佈所有肋部直行往來，由於筆直行走遍佈，有時使人的身體如木般僵硬，像豎起木棒一樣，當身體無法活動時，這種病稱為木樣未消化病，這會迅速致命，無法醫治，應當避免和捨棄，這就是稱為木樣絞痛的未消化病。 不相宜過量食用未消化時，消耗性未消化毒性的特徵，那個難以忍受的帶毒之名，具有毒性特徵迅速致命，因難以醫治而應捨棄。也就是說，不相宜是指在飲食護理章節中所說的，濕潤肉類等和牛奶等同食不相宜等。過量食用是指在已經飽足的情況下還繼續進食。未消化時食用是指在前一頓飯未消化時進食。

།དེ་ལྟར་ན་མི་འཕྲོད་པར་ཟ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཟ་བ་དང་། མ་ཞུ་བར་ཟ་བའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་དུག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། མ་ཞུ་བའི་ ཉེས་བ་དུག་གི་མཚན་མ་ཅན་གྱི་མ་ཞུ་བ་དང་།མི་བཟད་པ་ཤིན་ཏུ་གསོར་མི་རུང་བ་དུག་གི་མིང་ཅན་ཏེ། དུག་དང་མཚན་མ་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུག་གི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། དུག་དང་ཚུལ་འདྲ་བ་དང་། མྱུར་དུ་གསོད་བར་བྱེད་པ་དང་། གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་བྱ་བར་དཀའ་ བས་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་མ་ཞུ་བ་ནི་བྱ་བ་དྲོ་བས་གསོ་དགོས་ན། དེ་དུག་གི་དབང་གིས་མི་འཕྲོད། དུག་ནི་བསིལ་བས་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུག་ལ་ནི་གསོ་བ་བསིལ་བ་ཕན་ལ། དེ་ནི་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ལ་མི་འཕྲོད་པ་སྟེ། མ་ཞུ་བ་ནི་ དྲོ་བའི་བྱ་བའི་རིམ་པས་གསོ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་གཉི་ག་དང་ལྡན་པའི་མ་ཞུ་བའི་དུག་གི་མིང་ཅན་དེས་ནི་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མ་ཞུའི་བེའུ་སྣབས་འགྱུར། །གསོར་རུང་ཤུ་དག་རྒྱམ་ཚ་དང་། །པོ་སོན་ཆ་ བཅུག་ཆུ་དྲོན་ནི།།འཐུངས་པས་སྐྱུག་བཅུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན་ཏེ། མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ཅིང་། གསོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། མ་ཞུ་བེའུ་སྣབས་སུ་གྱུར་པ་གང་གསོར་རུང་ཞིང་། བཅོས་ པའི་ཐབས་ཡོད་པའི་མ་ཞུ་བ་དེ་ནི་མྱུར་དུ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་ཅིང་སློན་པར་བྱའོ།།ཅི་ཞིག་གིས་སློན་དུ་གཞུག་ཅེ་ན། ཤུ་དག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པོ་སོན་ཆ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོན་པོ་འཐུངས་བས་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །དེ་ནས་ནི། དུགས་དང་མས་གཏོང་ རེང་བུ་དག་།དྲི་མ་རླུང་དག་ལེགས་རྒྱུ་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ། སློན་པའི་རྗེས་ཉིད་ལ་མ་ཞུ་བས་ཉེན་པ་ལ་དུགས་བྱ་བ་སྟེ། མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ཅན་གྱིས་ཉེན་པ་ལ་དུགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བཤད་པའི་དུགས་རྣམས་ཅི་རིགས་སུ་བྱ་བ དང་།དེ་བཞིན་དུ་མས་གཏོང་བའི་རེང་བུ་སྟེ། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁང་པའི་དུད་པ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པ། དྲི་མ་དང་རླུང་དག་ལེགས་པར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དག་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རླུང་རང་གི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་འབྱིན་ པར་བྱེད་པ་སྦྱར་ཞིང་གཏོང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར། འཕྲལ་དུ་ལེགས་པར་དག་པ་ནི། །གནོད་པ་དེ་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་འཁུམས་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཤིན་ཏུ་དུགས་བྱ་དཀྲི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལག་ངར་ལ་སོགས་ པའི་ཡན་ལག་འཇས་པ་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིང་།ཡོན་པོར་འཁུམས་པ་དག་ལ། ཤིན་ཏུ་དུགས་བྱས་ནས་འཇམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། བལ་གོས་ལ་སོགས་པས་དཀྲི་བར་བྱའོ། །གསུང་ནད་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་། །རྟིང་པར་མེ་བཙའ་གདབ་པར་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།མ་ཞུ་བ་གཟེར་ཐབས་ཅན་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་ཞིང་སྟོབས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལ། རྐང་པའི་རྒྱབ་ཀྱི་ཆ་ལོང་མོའི་འོག་།རྟིང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་སུ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པས་མེ་བཙའ་བཏབ་པ་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེའི་ཉིན་སྨྱུང་བར་གཞག་།ཁྲུས་ བཏང་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་སྤྱད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བ་བེ+ེའུ་སྣབས་དང་གསུད་པས་ཉེན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་དེ་ལྟར་བྱས་པས། སློན་དང་ཁྲུས་ཀྱིས་དག་པར་གྱུར་པ་དེའི་རྗེས་ལ་དེའི་ཉིན་པར་སྨྱུང་བར་བཞག་ཅིང་ཟས་བཅད་པ་དང་། ཁྲུས་བཏང་ལྟ་བུར་འབྲས་ཐུག་སླན་ཏེ་དང་། སྐ་ བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་རིམ་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།

如此，不適當進食、過量進食和未消化而進食的人，具有毒性的特徵。未消化的過失具有毒性徵兆的未消化，以及極其難以治癒的具有毒性之名，因為與毒性徵兆相似故為毒性之相，與毒性形態相似，能迅速致死，治療和醫治都很困難，應當捨棄和避免。 其原因是未消化需要用溫熱來治療，但因毒性而不適合。毒性應當用涼性來治療，毒性以涼性治療有效，但這對未消化的粘液不適合，因為未消化需要用溫熱的方法來治療。 因此，具有這兩種特徵的未消化毒性之名能夠致死，所以一定要捨棄和避免。 然後未消化的粘液轉變，可治癒者用白芷、巖鹽和蔥白煮成溫水，飲用后催吐。 其中’然後’是吉祥之意。未消化的粘液等極其難忍且致命，而對於轉為未消化粘液且可治癒、有治療方法的未消化，應當迅速催吐和清除。 用什麼來清除呢？用白芷、巖鹽和蔥白煮成的溫水飲用后催吐。 然後，熱敷和栓劑，使污穢和風氣順暢執行。 其中’然後’是指用催吐藥后，緊接著對受未消化所困擾者進行熱敷，即對受未消化粘液所困擾者，按照熱敷章節所述的各種適當熱敷方法。 同樣，用栓劑，即用蔥白、房煙和鹽等製成的，能使污穢和風氣順暢執行的，也就是能使大小便排出的風回到自己位置並排出的藥物來使用。 這是因為’立即完全清凈者，其害將得以平息’。 對於肢體蜷縮者，應當充分熱敷幷包裹。 對於前臂等肢體像麻痹般蜷縮彎曲者，充分熱敷使其柔軟后，用毛布等包裹。 對於極度加重的胃病，建議在腳跟處施以灸法。 對於未消化引起的劇烈疼痛且極度加重的情況，在腳背部分踝關節下方稱為腳跟的兩處，用鐵針等施以灸法是受推崇的。 此後當日應禁食，如沐浴般調理。 對於受未消化粘液和脹氣所困擾的人，這樣處理后，通過清除和沐浴得以清凈，之後當天應當禁食斷食，如同沐浴般用稀粥、粥等配方逐漸治療。

།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་གསོར་རུང་བ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་བསྟན་གྱི། གཟེར་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པ་མ་བསྟན་པ་དང་། གསུད་པ་གསོར་རུང་བ་ལ་རྟིང་བར་མེ་བཙའ་བསྟན་ གྱི།སློན་དང་ཁྲུས་ཀྱིས་གཟེར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇུ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། མ་ཞུ་མི་བཟད་ཉེན་གྱུར་ཀྱང་། །གཟེར་འཇོམས་སྨན་ནི་བཏུང་མི་བྱ། བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་མེ་དྲོད་ཉམས། ། ནད་ཀྱི་སྨན་ནི་འཇུ་མི་ནུས། །དེ་ཡིས་ནད་པ་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཐུ་ཞིང་འཆི་བ་དག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བས་ནི་སྨན་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟས་ཞུ་ཞིང་སྨིན་པར་མ་ནུས་པས་མ་ཞུ་བ་སྟེ། ཟས་ཞུམ་ནུས་པ་དེས་མི་བཟད་པས་ཉེན་པར གྱུར་ཅིང་།ཤིན་ཏུ་གཟེར་ཟུག་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཀྱང་། གཟེར་འཇོམས་པའི་སྨན་ཤིང་ཀུན་ཅན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པར་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་བས་མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་མ་ཞུ་བའི་ཉེས་པས་བཅོམ་པའི་མེའི་དྲོད་དེས་ནི་མ་ཞུ་བའི་ ནད་ཀྱིས།སྨན་དང་ཟས་ཀྱི་རིགས་འཇུ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་སྨན་དང་ཟས་དང་ཉེས་པ་འདི་དག་གིས་མ་ཞུ་བས་ཉེན་པའི་ནད་པ་འཕྲལ་དུ་དེའི་མོད་ལ་ཐུ་ཞིང་གནོད་པའི་ཁྱད་པར་འཕེལ་ཞིང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་ ཞུ་ནས་ལྟོ་བ་ནི།།རྩུབ་སྲར་གྱུར་ལ་སྨན་དག་ཀྱང་། །ཉེས་པའི་ལྷག་མ་སྦྱང་ཕྱིར་དང་། །ཕོ་བའི་མེ་ནི་བསྐྱེད་ཕྱིར་གཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུའི་ཁ་ཟས་ཞུ་ཞིང་སྨིན་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ལྟོ་བ་རྩུབ་ཅིང་སྲ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། ཕོ་བ་རེམ་རེམ་པོར་གྱུར་པ་ལ། ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ཞུ་ཞིང་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་གཏང་བར་བྱ་ཞིང་སྦྱང་བར་བྱའོ། །མ་ཞུའི་འགྱུར་བ་ཞི་བ་དག་།ཉམས་སྨད་པར་ནི་བྱས་ལས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བའི་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཉེས་པ ལས་བྱུང་བའི་བེའུ་སྣབས་དང་།སྙོམ་པ་དང་། གཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞི་བ་དག་ནི་ཉམས་དམད་པ། སྨྱུང་བ་དང་ཞི་བར་བྱས་པ་དང་། དུགས་དག་བྱས་པ་ལས་དེ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཉམས་དམས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གསུམ་ཉེས་པ་ རྣམ་གསུམ་ནི།།བརྟགས་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉམས་སྨད་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་། ཞུ་བར་བྱས་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ཉེས་པ་རྣམ་གསུམ་ནི་ཞེས་པ། ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་ཚུལ་བརྟགས་ཤིང་རིམ་པ་ འདིས།ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པའི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆུང་ལ་སྨྱུང་བ་ཕན། །འབྲིང་ལ་སྨྱུང་དང་གཞུ་བྱ་བ། །ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྦྱང་བ་སྟེ། །དེ་ཡིས་དྲི་མ་རྩ་ནས་འབྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ཉེས་པ་རྣམ་ པ་གསུམ་པོ་ལ།ཆུང་ངུ་ལ་ནི་སྨྱུང་བར་གནས་པ་ཉམས་དམད་པ་ཕན་ཞིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་མེ་དང་རླུང་འཕེལ་བར་བྱས་པས་དཔེར་ན་རླུང་དང་ཐན་པས་ཆུའི་ཚོགས་ཉུང་ཞིག་གི་གནས་སྐེམས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

為什麼對於未消化的嘔吐物可以使用催吐藥等方法，而不說明能夠止痛的藥木昆等藥物，以及對於可治療的痛癥說明要在腳跟處灸療，而不說明通過沐浴和洗滌來止痛，以及幫助消化的藥物等。爲了否定這些思考，而說： 即使未消化引起難忍的危險，也不可飲用止痛藥。未消化的嘔吐物使消化之火衰退，無法消化治病的藥物。因此病人會立即衰弱而死亡。 對此，應當理解為’不消化時不應飲藥’。由於食物不能消化成熟而成為不消化，因為食物不能消化而變得難以忍受，即使伴隨著劇烈疼痛，也不應飲用止痛的藥木昆三味等藥物。 為什麼呢？因為嘔吐物未消化而使消化之火衰退，被未消化的過失所損害的消化之火，無法消化治療未消化病的藥物和食物。因此，由於這些藥物、食物和過失，未消化所困的病人會立即、當下衰弱，特殊的危害增長，因藥物的配製而死亡。 食物消化后腹部變得粗硬時，也應服用藥物，爲了清除過失的殘餘，以及爲了生起胃火。 即使人的食物已經消化成熟，當腹部變得粗硬，即胃部僵硬時，爲了消化和清除過失的殘餘，爲了生起胃部的消化之火，應當服用和清除藥物。 未消化的變化平息，是由於使其衰減而成。 所謂未消化的變化，即從食物未消化的過失所生的嘔吐物、昏沉、疼痛等的平息，是由於使其衰減、禁食、使其平息、熱敷等而得以近息和衰減。 這三種過失，觀察后應當徹底清除。 所說的使其衰減有禁食、使其消化、熱敷三種，這三種過失即小、中、大的情況，以此次第，通過小等過失的區分各自觀察思維后應當徹底清除。 其中對小過失禁食有益，對中等過失應禁食和消化，對大過失則應清除，由此從根本拔除污垢。 其中即對三種過失，對小過失則安住于禁食、使其衰減有益且相應，因為這也通過增長火和風，就像風和乾旱使少量的水乾涸一樣，對此會有益。

།འབྲིང་ ལ་ཞེས་པ་ཉེས་པའི་སྟོབས་འབྲིང་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཟས་བཅད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཞུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཤུ་དག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་ལ་སོགས་པས་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཉེས་པ་འབྲིང་པོ་འཇོམས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཚོགས་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་བ་ལ་ཐལ་བ་ དང་།ས་རྡུལ་དག་དང་འདྲེས་པའི་རླུང་དང་ཐན་པས་ཆུའི་ཚོགས་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་བ་སྐེམས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཆེ་ལ་ཞེས་པ་ཉེས་པ་མང་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ནི་སྦྱང་བ་སྟེ། ཁྲུས་དང་སློན་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སྨད་པར་བྱ་བ་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་པས་དེ་ཡིས་དྲི་མ་ཞེས་པ་རླུང་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་ཅིང་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འདམ་བུའི་ཞིང་ཆུ་མེད་པ་དག་ཏུ་ནི་འབྲས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་ འདྲའོ།།དེ་བས་ན་ཉམས་མཐོས་པའི་མ་ཞུ་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཉམས་དམད་པ་མ་བྱས་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། ཉམས་དམད་བར་གྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཉམས་བརྟ་བ་མ་བྱས་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ནད་གཞན་དག་ལ་ཡང་། །རང་ནད་ གཞི་ལས་གོ་བཟློག་པས།།གསོ་བ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་འདིས། རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞན་དག་ལ་ཡང་རང་གི་ནད་གཞི་ལས་གོ་བཟློག་པ་ཞེས་པ། རང་གི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ་ཞིང་བཟློག་ པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་རང་གི་ནད་གཞི་ཡིན་པས་ན། རང་གི་ནད་གཞི་སྟེ། རང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚིམ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ཉམས་དམད་པར་བྱ་བ་དང་། ཉམས་དམད་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་དེ་དང་མི་མཐུན་ པ་ལྕི་བ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་རྗེས་འབྲེལ་ཡོད། །རྒྱུ་ལས་གོ་བཟློག་རྣམ་སྤང་བ། །སྨན་པས་ཅི་ལྟ་ཅི་ལྟ་བར། །ནད་ལས་གོ་བཟློག་སྦྱར་བའམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གོ་བཟློག་པའི་སྨན་ བྱས་སུ་ཟིན་ཅིང་།ཉེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན། ནད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་ཞེན་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ནད་གཞི་དང་། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་སྨན་སྤངས་ཤིང་དོར། སྨན་པས་ཇི་ལྟར་རིགས་ཤིང་འོས་པའི་སྨན་ནད་ལས་གོ་བཟློག་པའི་ སྨན་དེ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་རིམས་ལ་གླ་སྒང་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། ནས་ཐུག་སླ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། གཅིན་ནད་ལ་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ནས་ཟན་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། མཁྲིས་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཁྲུས་སྨན་གྱིས་འོག་ནས་གདོན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནད་ལས་གོ་བཟློག་པའི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་བཅོས་པའི་ཐབས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ལས་རྣམ་ལྔ་དུ་བ་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། མིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་མཁྲིས་པ་སེལ བར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།རིམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

對於中等的，即過患力量處於中等程度的，應當採用’斷食’即斷絕飲食，同樣地，‘清洗’即用白芷、水晶等進行治療。這兩種方法能夠降伏中等程度的過患，就像灰塵和混合著塵土的風與乾旱能使不太大的水量乾涸一樣。 對於重大的，即過患眾多且具有力量的，應當採用凈化，即通過沐浴、清洗等方式降低體力的治療方法是有益的。因為通過催吐藥等凈化方法，能夠從根本上清除’垢穢’即風、膽、痰、大便、小便等，就像沒有水的稻田中稻穀等無法生長一樣。 因此，對於由體力過強引起的消化不良，如果不降低體力就無法平息；對於由體力衰弱引起的，如果不增強體力也無法平息。 同樣對於其他疾病，通過與病根相反的方法來治療。即以同樣的小中大等次第，對於發熱等其他疾病也要採用與病根相反的方法，即用與疾病原因相反的藥物來治療和對治。 所謂病根，即是疾病的原因。與之相反即是與之不相符的，例如對於因飽食和體力增強而產生的病，應當降低體力；對於因體力衰弱而產生的病，則相反要增強體力。 同樣，對於因沉重、油膩、寒冷等引起的病，要用與之相反的輕、澀、溫熱來治療；對於因輕、澀、溫熱引起的病，要用與之相反的重、油膩、清涼等來治療。 對於與病有關聯、過患力量強大、病情持續且頑固的，不能用與病因相反的藥物，醫生應當根據具體情況使用與病癥相反的藥物來調配或給予。 例如對於發熱給予藿香、胡黃連、稀粥等，對於泌尿系統疾病給予兩種黃色藥物和炒米飯等，對於膽汁向上泛起時要用瀉藥從下方排出。 同樣，要採用與病癥相反的兩種主要醫療方法和五種治療方式，包括鼻菸、眼藥等。例如，雖然藿香和胡黃連能夠祛除膽病，但它們治療發熱的方式與治療其他由膽引起的疾病的方式是不同的。

།དཔེར་ན་སྐྱེར་པ་ནི་ཚིལ་དང་། བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཙོ་ཆེར་གཅིན་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཚིལ་དང་བད་ཀན་ལས་བྱུང་ བའི་ནད་གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ཀྱང་འོག་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་བྱེད་པ་སྦྱོར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་ནད་ཀྱི་གོ་བཟློག་པ་དེའི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དང་ནད་ཀྱི་གོ་བཟློག་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡོད་ པས་ན་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་ནད་ཀྱི་གཞི་ལས་གོ་བཟློག་པ་དང་། ནད་ལ་གོ་བཟློག་པ་དག་ལ། གོ་མ་བཟློག་པར་གྱུར་པའི་ལས་དེའི་དོན་བྱེད་པ་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱུག་བྲོ་བ་ལ་སློན་སྨན་བཏང་བའམ། ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ལ་ཁྲུས་བྱ་བའམ། ཆང་ནད་ལ་ཆང་ སྦྱིན་པའམ།མེས་ཚིག་པ་ལ་མེས་བསྲོད་པའམ། ཞི་བ་དང་། རྒྱས་པའི་ལས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་བསྡུས་པ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དོན་གཉིས་ཀས་བྱེད་པ་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྟེན་ཅིང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་ལ་སློན་སྨན་དང་། ཚད་པས་ འཁྲུ་བ་ལ་དྲི་མ་སྦྱང་བ་དང་།ཆང་གི་ནད་ལ་ཆང་བླུད་པ་དང་། མེས་ཚིག་པ་ལ་མེ་ལ་བསྲོད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ནང་དུ་ཞེན་པའམ། ལམ་ལོག་པར་སོང་བ་ལ་དུགས་བྱ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་བསྐ་བའི་རོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དྲོ་བ་དང་། གྲང་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པས་ ཕྱི་རོལ་དུ་གདོན་ཅིང་།རང་གི་ལམ་ནས་རྒྱུ་བར་བྱ་བ་དང་། བད་ཀན་ནང་དུ་ཞེན་ཅིང་རེངས་པར་གྱུར་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་ནས་བསིལ་བའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པས། དེའི་གནོད་པ་ནང་དུ་ཞུགས་ནས། བད་ཀན་གཞུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་གོ་བཟློག་པའི་དོན་བྱེད་དོ། །ཉེས་ སྨིན་མེ་དྲོད་སྐྱེས་གྱུར་ནས།།ཉམས་བརྟ་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩི་སོགས་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་པ་རྣམས་སྨིན་ཅིང་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ནི། མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་དང་། གསུད་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེན་པ་དེ་མ་ཞུ་བའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་ གྱུར་ཅིང་།ཉེས་པ་སྨིན་ནས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེས་ཤིང་འཕེལ་བར་གྱུར་ནས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པའི་སྣུམ་གྱིས་བྱུག་པ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དག་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ལས་བརྟགས་ཏེ།ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་དང་། རོ་ཙ་བའི་ཆོ་ག་དག་བསྡུའོ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བའི་དབྱེ་བ་ཡང་དང་པོར་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་ ཡོད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་ནད་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བརྟགས་ནས། སྨན་པས་འདི་དག་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་མ་ཞུའི་བེའུ་སྣབས་ཏེ། །དེ་ནི་མིག་དང་མཁུར་བ་སྐྲང་། །སྒྲེགས་པ་ཟོས་མ་ཐག་འདྲ་འབྱུང་། །མཆིལ་ མ་མང་ཞིང་ཉེས་གཡོ་ལྕི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་འཕེལ་བ་ལས། མ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བེའུ་སྣབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་མ་ཞུ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་མཁུར་བ་སྐྲངས་པ་སྟེ། མཁུར་བ་དང་མིག་གི་ཁུང་བུར་གཏོགས་པ་ སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲེགས་པ་ཟོས་མ་ཐག་པའི་འདྲ་བ་འབྱུང་སྟེ། མ་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཆིལ་མ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་བད་ཀན་འབྱུང་བ་དང་ཉེས་པ་རྣམས་སྨིན། རང་གི་གནས་ནས་གཡོ་བ་དང་། བད་ཀན་གྱེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ལྕི་བར་ འགྱུར་རོ།

例如，雖然檸檬草能夠消除脂肪和痰，但主要是用來消除尿病，而對於其他由脂肪和痰引起的疾病則不是如此。這些內容下文中老師也會詳細闡述。 ‘應當運用其作用’是指：對於病因和疾病的相反作用，這是具有病因和疾病相反作用的方式，所以稱為作用。其含義是對於疾病的基礎和疾病本身進行相反的治療，對於未進行相反治療的病癥，應當運用其作用進行治療。 例如，對於嘔吐要服用催吐藥，對於發熱引起的腹瀉要進行沐浴，對於酒病要飲酒，對於燒傷要用火溫暖，要進行平和和增益的治療。這些在概要中都有詳細解釋。 通過兩種方式進行治療，既要依靠神靈，又要進行藥物調配，對於嘔吐要用催吐藥，對於熱性腹瀉要清除污垢，對於酒病要飲酒，對於燒傷要用火溫暖，對於膽汁內聚或走錯通道要進行熱敷，依靠苦、酸、澀味，通過溫熱和寒冷的生活方式來居住，使其從體外排出，使其從自身通道執行。 對於痰液內聚和僵硬的情況，從外部採用寒涼的生活方式，使其危害進入體內，使痰液融化，這樣就是相反的治療作用。 ‘病邪成熟，生起火力后，應當觀察體力，塗抹油脂，並配製飲品和軟膏等’是指：病邪成熟融化時，未消化的鼻涕和咳嗽等癥狀消除，擺脫了未消化的病邪，病邪成熟后通過禁食等方法，胃火也生起增長后，爲了觀察體力，要塗抹芝麻油等油脂，飲用藥油，使用軟膏灌腸等適宜的方法。 根據地域和時間等因素考慮，按照規矩進行配製是有益的。‘等’字包括了滋補和壯陽的方法。軟膏灌腸的分類也有三種，即首先凈化等方式。這些也要根據疾病和藥物等情況的方式來考慮，醫生應當合理配製這些。 ‘痰液未消化的鼻涕，會導致眼睛和臉頰腫脹，打嗝時出現如剛吃完的樣子，唾液增多而病邪沉重’是指：由於痰液增多，未消化的狀態稱為鼻涕，其中痰液未消化的特徵是這樣的：眼睛和臉頰腫脹，即臉頰和眼窩部分會腫脹。 同樣，打嗝時會出現如剛吃完的樣子，即會出現未消化的癥狀，唾液特別多而痰液分泌，病邪成熟，從自身位置移動，痰液向上分泌並變得沉重。

།རླུང་ལས་རེངས་བག་གཟེར་བ་དང་། །བཤང་གཅི་འགགས་ཤིང་སྦོས་དྲོད་ཉམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མིང་རེངས་བག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གཟེར་ཞིང་འཇུག་པ་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་འགགས་ ཤིང་ཐོགས་པ་དང་།སྦོས་ཤིང་གསུས་པ་རྒྱས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་ཡན་ལག་སྙོམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་ལས་ཁོང་ཚ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རྨོངས་བག་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ཞིང་ཚ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ མ་ཞུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོང་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཅན་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཞུ་བེའུ་སྣབས་སྨྱུང་བ་བྱ། །རེངས་བག་ལ་ནི་དུགས་རབ་བྱ། །ཚ་བའི་མ་ཞུ་སྐྱུག་སྨན་དག་། བཏང་བའམ་གནས་སྐབས་གང་ཕན་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་སྟེ་ཟན་གཅོད་པར་བྱའོ། །རེངས་བག་སྟེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ་བ་ནི་དུགས་རབ་བྱ་བ་སྟེ་ཤས་ཆེར་དུགས་བྱའོ། །ཚ་བ་སྟེ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ བ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསུམ་པོ་དག་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །མ་ཞུའི་བེ་སྣབས་ལྕི་བ་ན། །རྩ་སྦུབས་ཐིམ་ལས་ཡུན་རིངས་ཅན། །བད་ཀན་རླུང་ནི་འདྲེས་མཚན་མ། །དེ་དང་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ལྕི་བར་གྱུར་པ་རྩ་སྦུབས་སུ་ཐིམ་ཞིང་ཞེན་པར་གྱུར་བ་ལས་ཡུན་རིངས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ཞུ་བའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་ཤིང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ཅན་གྱི་མཚན་མ་ མིག་སྐྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི།མ་ཞུ་བ་དེ་དང་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པར་སྒྲུབ་ཅིང་གསོ་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སྨྱུང་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དངས་མ་ལུས་ལས་ཟས་དད་ཆུང་། །སྙིང་ན་སྒྲེགས་པ་མནམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ཀྱི་དངས་མའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ལས་ནི་ཟས་དད་ཆུང་བ་སྟེ། ཟས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། སྙིང་ན་ཞིང་སྒྲེགས་པ་མནམ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཅུང་ཟད་གཉིད་ལོག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངས་མའི་ལྷག་མ་མ་ཞུ་བ་འདི་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཅེས པ།དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་གཉིད་ལོག་པར་བྱའོ། །མ་ཞུ་ཀུན་གྱིས་ཉིན་པར་ནི། །ཟས་མ་ཟོས་པར་གཉིད་ལོག་ལ། །བཀྲེས་གྱུར་ཡང་ལས་རན་པར་བཟའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ཀུན་གྱིས་ནི། བེ་སྣབས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་དང་ ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་།ཟས་མ་ཟོས་པར་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པར་བྱ་ལ། དེ་ནས་དེ་བཀྲེས་པར་གྱུར་ཅིང་ཟས་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས། འབྲས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཟས་ཡང་བ་ལས་རན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཚོད་ཟིན་པར་ཉུང་ཟད་བཟའ་བར་བྱའོ།

關於’由風引起僵硬疼痛，大小便阻塞，腹脹消化力減退’這句話，由風引起的不消化，稱為僵硬，其癥狀為：疼痛發作，大小便阻塞梗澀，腹部脹滿膨大，消化之火力減退，四肢麻木。 關於’由膽引起腹內發熱口渴頭暈，昏沉嘔吐酸熱’這句話，由膽引起的不消化，稱為腹內發熱，其癥狀為：口渴嚴重，頭暈目眩，昏沉嘔吐酸水，身體發熱。 關於’不消化痰液應禁食，僵硬應多做熱敷，熱性不消化應服催吐藥，或隨病情采取有益之法’這句話，對痰引起的不消化痰液應禁食斷糧。對僵硬即風引起的不消化應多做熱敷。對熱性即膽引起的不消化應服用催吐藥。或者根據具體情況對這三種採取相應治療。 關於’不消化痰液沉重，溶入脈腔時日長久，痰風混合之癥狀，應與之相應治療’這句話，不消化的痰液變得沉重，溶入脈腔粘著，由此產生稱為’長期’的特殊不消化。由痰和風混合相關而產生的不消化痰液性質，具有眼睛浮腫等癥狀，對此應與該不消化相應地治療，即應以禁食來治療。 關於’精華未盡身體食慾小，心痛嘔吐有異味’這句話，食物的精華殘餘未完全消化時會導致食慾減退，即對食物沒有興趣，並伴有心痛和嘔吐異味。 關於’對此應稍作睡眠’這句話，對這種精華殘餘不消化，應稍微睡眠一會兒。 關於’所有不消化白天不吃食物而睡眠，飢餓時也要適量進食’這句話，所有患有不消化的人，無論是痰液等四種類型的不消化，都應在白天不吃食物而睡眠，之後當感到飢餓並對食物產生慾望時，應適量食用由米等製成的易消化食物，即要把握分寸少量進食。

།མ་ཞུ་ སྤྱི་ཡི་མཚན་མ་ནི།།རྣམ་པར་འགགས་སམ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་། །ན་ཞིང་རླུང་ནི་མི་གསལ་རྒྱུ། །མཁྲེགས་ཤིང་ལུས་ལྕི་མགོ་བོ་འཁོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བ་སྤྱིའི་མཚན་མའམ། རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ནི། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་། འཕྱེན་ལ་སོགས་པ་སྲ་ ཞིང་རྣམ་པར་འགགས་པར་གྱུར་པའམ།ཡང་ན་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ན་ཞིང་རྨྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་མི་གསལ་བར་རྒྱུ་ཞིང་ཤེས་པར་དཀའ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བཤང་བ་མཁྲེགས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། མགོ་ བོ་བསྐོར་བ་ལྟ་བུར་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་དག་ནི་མ་ཞུ་བ་བཞི་ཆར་གྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཟས་ཚོད་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཉིད། །གཅིག་པུ་མ་ཞུར་མ་ཟད་ཀྱི། །མི་འདོད་གགས་བྱེད་ཚིག་མ་ཚོས། །ལྕི་དང་རྩུབ་དང་མི་གཙང་གྲང་། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་དད་ ཆུ་མང་དང་།།བསྲེས་པའི་ཟས་ནི་འཇུ་མི་འགྱུར། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་བཀྲེས་པ་ཡིས། །ཉེ་བར་གདུངས་ཤིང་ཟས་མི་འཇུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ལྷག་པར་གྱུར་པར་ཟོས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཞུ་བར་གྱུར་པར་མ་ཟད་ཀྱི། མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཟོས་པ་དང་། འགག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩ་སྒོའི་སྦུབས་ཀྱི་གགས་བྱེད་པ་དང་། ཚིག་པ་སྟེ་བཙོས་པ་ཐལ་དྲགས་པ་དང་། མ་ཚོས་པ་སྟེ་ལེགས་པར་ཚོས་ཤིང་སྨིན་པར་མ་གྱུར་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་འཇུ་དཀའ་བ་དང་། རྩུབ་སྟེ་སྣུམ་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་སྟེ་མ་དག་པ་དང་། གྲང་བ་སྟེ་ཁེངས་པ་དང་། ཚ་བ སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ཚ་བར་བྱེད་པ་དང་།སྐམ་པ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་སྲ་བ་དང་། ཆུ་མང་བ་སྟེ། ཆུ་མང་པོ་དང་བསྲེས་པའི་ཟས་འདི་དག་ནི་འཇུ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དེངས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ཉེས་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ ཡང་གང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་གཟིར་བར་ཟོས་པ་དེ་ཡང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ནི་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པའོ། །ཁྲོ་བ་ནི་སེམས་འཁྲུགས་པའོ། །བཀྲེས་པ་ནི་བྲུ་བ་ཚ་བས་གདུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཟོས་པ་དེ་ཡང་འཇུ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཕན་དང་མི་ཕན་བསྲེས་པ་དང་། །ཟོས་པ་མཉམ་ཟ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་དང་། འཕྲོད་པ་དང་མི་འཕྲོད་པ་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་ཟོས་པ་ནི། མཉམ་པའི་ཟས་ཟ་བ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་རྣམས་འདོད་དོ། །འགྲངས་ རྗེས་སླར་ཡང་ཟ་གྱུར་བ།།ལྷག་པར་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཟས་འགྲངས་བར་ཟོས་ཤིང་ལོངས་སྤྱད་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་སླར་ཡང་བཟའ་བ་ཟ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུས་མིན་ཆེ་བའམ་ཆུང་ཟོས་པ། །མི་ མཉམ་པར་ནི་ཟ་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་དུས་ལ་མ་བབ་པའམ། དུས་ལས་ཡོལ་བར་ཟ་བའོ། །ཆེ་བ་ནི་གང་ལྷག་པར་ཟོས་པའོ། །ཆུང་བ་ནི་ཚད་ལས་ཆུང་ཞིང་དམན་པར་ཟོས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་མཉམ་པར་ཟ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་གསོད་པའམ། །མི་བཟད་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པར་ཟ་བ་དང་མི་མཉམ་པར་ཟ་བ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་གསོད་ཅིང་འཆིང་བར་བྱེད་པའམ་མི་བཟད་ཅིང་གསོ་དཀའ་བའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

關於消化不良的一般徵兆：排泄物阻塞或過度排泄，疼痛且氣息不清，身體僵硬沉重且頭暈目眩。這就是說，消化不良的一般徵兆或表現爲：大小便和嘔吐等變得堅硬且阻塞，或者大小便等過度排泄，並且會感到疼痛和昏沉，氣息不清且難以察覺，大便變硬，身體沉重，頭暈目眩。這些都是四種消化不良的共同特徵。 不僅僅是食量過度會導致消化不良，不想吃的食物、堵塞通道的食物、過熟或未熟的食物、沉重且粗糙的食物、不潔凈且寒冷的食物、體內發熱而口渴的情況下，以及與大量水混合的食物都難以消化。在悲傷、憤怒和飢餓的折磨下食用的食物也難以消化。 這就是說，不僅僅是過量食用會導致消化不良，而且勉強食用、堵塞通道（即阻塞脈道通路）、過度烹飪和未充分烹飪（即未完全熟透）、沉重難消化、粗糙（即無油）、不潔凈（即不純凈）、寒冷（即凝結）、發熱（即使身體內部發熱）、乾燥（即大多堅硬）、含水過多的食物都難以消化吸收，只會產生痰液的問題。 此外，在悲傷等情緒困擾時食用的食物也是不適宜的。悲傷是指被悲傷折磨，憤怒是指心神不寧，飢餓是指被飢餓之火折磨，這樣食用的食物也難以消化，會導致消化不良的痰液問題。 將有益和無益的食物混合食用被認為是等量食用。這就是說，將有益和無益、相宜和不相宜的食物混合在一起食用，諸位導師認為這就是等量食用。 飽食之後又繼續進食被稱為過量食用。這就是說，在已經吃飽且享用食物之後，又繼續進食的情況就應當知道是過量食用。 在不當時間食用過多或過少都是不均衡的食用。這就是說，不當時間是指不在進食時間或超過進食時間。過多是指過量食用，過少是指量少不足，這些都應當知道是不均衡的食用。 這三種情況都會導致死亡或引發難以治癒的疾病。這就是說，等量食用和不均衡食用這三種情況都會導致死亡或引發難以治癒的疾病。

།དུས་སུ་གོམས་ཤིང་གཙང་ལ་ཕན། །སྣུམ་དྲོ་ཡང་དང་མ་ཡེངས་དང་། །རོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་མངར་བག་ཆེ། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་མིན་དལ་བར་མིན། །ཁྲུས་བྱས་བཀྲེས་ཤིང་དབེན་པར་གནས། །ཁ་གདོང་ལག་པ་རྐང་པ་བཀྲུས། །ལྷ་དང་ཡི་དགས་ རྗེད་ཅིང་སྦྱིན།།བླ་མ་བྱིས་པ་མགྲོན་མཆོད་བྱས། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་རབ་བརྟགས་ཏེ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་ནི། །མ་སྨད་སྨྲ་འམ་ཡིད་འོང་སྨྲ། །སྐྱེ་བོ་གཙང་ཞིང་གུས་པས་སྟོབས། །ཡིད་འོང་གཉེན་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཟས་ནི་དུས་སུ་བཟའ་ཞིང་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་དུས་ནི་བཤང་དང་གཅི་བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་འོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཡོལ་ནས་ཟོས་པ་དེ་ནི་རླུང་གིས་བཀག་ནས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་འཇུ་བར་ འགྱུར་བ་དང་།ཟས་ལེན་ཅིང་ཡི་གར་འོང་བ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གོམས་ཤིང་བསྟེན་པར་གྱུར་ན་འཕྲོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་བཟློག་པ་མི་འདོད་ཅིང་གནོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཙང་བ་ནི་གང་ལས་འོངས་ཤིང་ ཅི་ལྟར་གཡོས་པ་ཤེས་པའོ།།ཕན་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་རིགས་གང་གིས་ཁམས་སྙོམས་པ་མཉམ་པ་ཡིན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། མ་སྙོམས་པ་རྣམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་ཕན་པའོ། །ཟས་སྣུམ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཡང་བས་ནི་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་ བྱེད་དེ།ཅུང་ཟད་དྲོ་བས་ནི་ལུས་སྦྱོང་ཞིང་ལུས་ཟུངས་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མྱུར་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་བཟློག་ཅིང་ལུགས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྣུམ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་བརྟས་ཤིང་འཕེལ་བ་ དང་།རྒས་སྲ་བ་དང་། སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གནོད་པ་མེད་པར་འཇུ་བར་འགྱུར་ལ། མ་ཞུ་ན་ཡང་གནོད་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དྲོ་བས་ནི་ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་འཇིག་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མ་ཡེངས་པ་ཡིད་ལ་གཏོད་པ་སྟེ། ཡིད་གཞན་དུ་ཡེངས་པའམ། ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་ཟ་བའམ། སྨྲ་བཞིན་ནམ། དགོད་བཞིན་དུ་ཟ་ན། སྣུམ་མདངས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། རྨྱ་བ་དང་། གནས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མི་རྟོག་པར་འགྱུར་ རོ།།རོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བའི་རོ་དང་ལྡན་པའོ། །མངར་བག་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕལ་ཆེར་མངར་བའི་ཤས་མང་བའོ། །ཤིན་ཏུ་དལ་ཆེས་པར་བཟའ་བ་ནི་ ངོམས་ཤིང་ཆོག་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་།མང་དུ་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་བག་འགྲངས་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཇུ་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲུས་བྱས་པ་ནི་གཙང་སྦྲའི་ཆོ་ག་བྱས་པའོ། །བཀྲེས་པ་ནི་བྲུ་བ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དབེན་པར་གནས་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ མ་བསྐོར་བའོ།།ཁ་གདོང་ལག་པ་རྐང་པ་གང་དང་གང་གིས་བཀྲུས་ཤིང་དག་པར་བྱས་པའོ།

在適當時候食用，習慣且清潔有益。油膩溫熱且專注，具六味而偏甜。不太快也不太慢，沐浴飢餓獨處時。洗凈口面手與足，供養天神與餓鬼。供養上師童子客，觀察一切諸畜生。善加觀察自身已，說悅耳語勿誹謗。潔凈恭敬心佈施，與可愛親友同食。 對此，應當適時進食受用。所謂時間，如下文’大小便凈除’等論述所說。過時而食，則為風所阻，極難消化，且會阻礙食慾與美味。 所謂習慣，是指若自身習慣受用則適宜，反之則不宜且有害。清潔是指知曉食物來源及烹飪方式。 有益是指何種食物能使諸大種平衡，使不平衡者趨於平衡。與此相反則為無益。 油膩、溫熱、輕盈能生火力，稍微溫熱能凈身不擾身體精華，易於消化，能使偏離正道者回歸正途。油膩能穩固諸根，使身體強壯增長，延緩衰老，生長力量，使膚色光澤。 輕盈是指食物本性無害易消化，即使未消化也無大害。溫熱能開胃，能破除痰濕。 專注意指專心，若心散亂，或過快進食，或邊說邊吃，或邊笑邊吃，則不生潤澤，會嘔吐，食物不能安住，不能辨別功過。 具六味是指具足甜、酸、咸、苦、辣、澀六味。偏甜是指以甜味為主。 過於緩慢進食則難以知足滿足，會過量進食，會產生飽脹感，難以消化。沐浴是指行清凈儀軌。飢餓是指具有食慾。獨處是指不被眾人圍繞。 口面手足皆已洗凈清潔。

།དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་རྣམས་མཆོད་ཅིང་རྗེད་པ་དང་། ཡི་དགས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་མ་དང་། བྱིས་པ་དང་། མགྲོན་དུ་བོས་པའམ། གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་སྦྱིན་ པར་བྱ་བ་དང་།ཁྱི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་ཞིང་། ཕྱུགས་ལ་སོགས་པའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བརྟགས་ཤིང་། རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་ལ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངའི་འདི་ནི་གོམས་ཤིང་བསྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་ པས་གནས་པ་དང་།མ་སྨད་པ་སྟེ་ཟས་ལ་དཔྱས་མི་བརྗོད་པ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨྲ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་གཙང་ཞིང་གུས་པས་སྟོབས་ཤིང་བྱིན་པའམ། གཡོས་སུ་བྱས་པ་དེ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སྙིང་དུ་སྡུག་པའི་གཉེན་དང་ལྷན་ཅིག་ བཟའ་བར་བྱའོ།།ཟས་ནི་རྩ་དང་སྐྲ་སྤུ་སོགས། །འདྲེས་ཤིང་ཁོང་དུ་སླར་བསྲོས་དང་། །ཚོད་མ་ཟས་ངན་མང་བ་དང་། །ཚ་ཆེས་ལན་ཚྭ་མང་བ་སྤང་། །ཕྲུམ་དང་ཞོ་དང་ཕྲུམ་སྐམ་དང་། །བ་ཚ་ཚྭ་དང་ལ་ཕུག་རྗེན། །ཕག་རྒོད་ལུག་དང་བ་ལང་ཉ། །མ་ཧེའི་ཤ་ དང་རིད་དང་སྐམ།།མ་ཤ་ཆུ་ལྡུམ་ནིས་ཤ་པ། །པད་རྩ་འབྲས་ཁུར་མྱུ་གུར་གྱུར། །ཚོད་མ་སྐམ་དང་ནས་འདྲ་དང་། །བུ་རམ་ཕྲ་མོ་བཟའ་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲུམ་ནས་བུ་རམ་ཕྲ་མོའི་བར་དུ་བཟའ་བར་མི་བྱའོ། །བཟའ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་པ་ ཡིན་ཏེ།ཕྲུམ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་གོམས་པར་རྒྱུན་དུ་བཟའ་བ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། འདི་དག་ལན་འགའ་ཡང་བཟར་མི་རུང་བར་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྲུམ་ནི་བའི་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའོ། །བ་ཚ་ནི་ཡ་བཀྵར་ལ་སོགས་པའོ། །ཚ་ནི་ཆང་ཐམས་ཅད་ ཤིན་ཏུ་སྐྱུར་བར་སོང་བའོ།།ལ་ཕུག་རྗེན་པ་ནི་ལ་ཕུག་རྒན་པོའོ། །ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་སྦྱར་རོ། །རིད་པ་ནི་པགས་པ་དང་རུས་པ་ཙམ་ལུས་པའོ། །སྐམ་པ་ནི་རླན་མེད་པའོ། །ནིས་པ་ནི་གང་བུ་ཅན་གྱི་འབྲུའི་བྱེ་བྲག་གཅིག་གོ། །ཆུ་ལྡུམ་ནི་ཨུཏྤལ་ ལ་སོགས་པའི་སྡོང་བུའི་ཚོད་མའོ།།འབྲས་ཁུར་ནི་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཁུར་བའོ། །མྱུ་གུར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱི་སོ་འཐོན་པའོ། །ཡ་བ་ཀ་ནི་གྲ་མ་ཅན་གྱི་འབྲུའི་བྱེ་བྲག་གོ། །བུ་རམ་ཕྲ་མོ་ནི་བུ་རམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཆུང་ངུ་ཞིག་གོ། ། སཱ་ལུའི་འབྲས་དང་གྲོ་དང་ནས། །དྲུག་ཅུ་བ་དང་སྐམ་སའི་ཤ།། ཨ་རུ་སྐྱུ་རུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །མུངྒ་ཁ་ར་པ་ཏོ་ལ། །ཞུན་མར་ཆར་ཆུ་འོ་མ་དང་། །སྦྲང་རྩི་སེའུ་འབྲུ་རྒྱམ་ཚ་བཟའ། །མིག་དང་སྟོབས་ཕྱིར་མཚན་མོ་ནི། །འབྲས་གསུམ་སྦྲང་རྩི་མར་སར་བཟའ། །མི ནར་འཇོག་པར་བྱེད་གང་དང་།།ནད་སེལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་བསྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རཀྟ་ཤ་ལི་ལ་སོགས་པ་དང་། སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐམ་སའི་ཤ་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་ཕན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མཚན་མོའི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་མར་སར་དུ་སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྨན་གྱི་རིགས་གང་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་བདེ་བར་འཇུ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྨན་གང་ནད་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པར་ བྱེད་པ་དེ་ཡང་བསྟེན་ཅིང་བཟའ་བར་བྱའོ།།པད་རྩ་བུར་ཤིང་ཙོ་ཙ་དང་། །མོ་ཙ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་དང་། །ལ་དུ་ཁུར་བ་བུ་རམ་ཅན། །ཟས་ནི་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། །མངར་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བརྟན་པ་རྣམས། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། པདྨའི་རྩ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་དང་པོར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ།

同樣地，應當供養諸天並使其歡喜，應當佈施給餓鬼，應當供養並佈施給上師、兒童、邀請的客人或突然到來的客人，也應當佈施給狗等，也應當善加觀察牛等畜生，佈施草等。 ‘善加觀察自己’，意思是’這是我所熟悉和依賴的’，以及要經常保持正念，不貶低，即不對食物說挑剔的話，不說話，或說些令人愉悅且適宜的話。應當由清潔且恭敬的人供養佈施，或烹飪后與令人愉悅且親愛的親友一起食用。 應當避免食用摻雜了草根、毛髮等的食物，以及回熱的食物、蔬菜過多的劣質食物、過熱和過鹹的食物。 不應食用酸奶、酪、乾酪、堿鹽、鹽和生蘿蔔，野豬肉、羊肉、牛肉、魚肉、水牛肉，以及瘦肉和乾肉。 不應食用豆類、水生植物、豆莢、蓮根、米糊、發芽的穀物、干蔬菜、類似大麥的穀物和細糖。 關於從酸奶到細糖之間的這些食物都不應食用。‘不應食用’這句話的意思是：禁止經常習慣性地食用酸奶和酒等，而不是完全禁止偶爾食用這些東西。 其中，酸奶是由牛奶等製成的。堿鹽是指堿性鹽等。酸是指所有酒變得極其酸澀。生蘿蔔是指老蘿蔔。‘肉’是指與瘦肉等所有肉類相關。瘦肉是指只剩皮骨的肉。乾肉是指沒有水分的肉。豆莢是指一種帶莢的穀物。水生植物是指蓮花等莖的蔬菜。 米糊是指由稻米等磨成粉後製成的糊狀食物。發芽的是指稻米等長出芽的。大麥類是指一種帶須的穀物。細糖是指一種特別細小的糖。 應當食用稻米、小麥和大麥，六十日稻和旱地肉，訶子、余甘子、葡萄，綠豆、酸棗、苦瓜，酥油、雨水、牛奶，以及蜂蜜、芝麻、巖鹽。 爲了眼睛和體力，晚上應當食用三果、蜂蜜和酥油的混合物。 應當服用能夠幫助消化的和能夠治療疾病的食物。 蓮根、甘蔗、椰子，芭蕉、芒果果實，以及甜點、糊狀食物、含糖食物，凡是重、油膩、甜、難消化、穩固的食物，都應當首先食用。

།ཙོ་ཙ་ནི་རྒྱ་སྟར་གྱི་འབྲས་བུའོ། །མོ་ཙ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཁུར་བ་བུ་རམ་ཅན་ནི་བཟའ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །འཇུ་དཀའ་བ་ནི་རོ་རྟུལ་བའོ། །བརྟན་པ་ནི་བརྟན་པོར་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ ཐོག་མར་བཟའ་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐ་མར་བཟའ། །བར་དུ་སྐྱུར་ཚ་ལན་ཚྭ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ་ནི། ཡང་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། རྣོ་བ་དང་། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྨན་རྣམས་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཟས་ཀྱི་ཐ་མ་རྫོགས་པའི་དུས་སུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཟས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྔར་ལན་ཚྭ་ཅན་བཟའ་བར་བྱའོ། །ལྟོ་ཡི་ཆ་གཉིས་ཟས་ཀྱིས་ཏེ། །ཆ་གཅིག་སྐོམ་གྱིས་དགང་བར་བྱ། །རླུང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་ནི། །ཆ བཞི་བར་ནི་ལྷག་མར་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལྟོའི་ཆ་གཉིས་ནི་ཟས་ཀྱིས་དགང་བར་བྱའོ། །ལྟོའི་ཆ་གཅིག་ནི་སྐོམ་སྟེ་བཏུང་བས་དགང་བར་བྱའོ། །རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་རྟེན་དུ་ནི་ལྟོའི་བཞི་པ་ལྷག་མར་གཞག་ཅིང་ལུས་པར་བྱའོ། །འདི་ནི རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གཞུང་ལས། རླུང་མེའི་ཤས་ཆུང་ནད་མེད་དང་། །རྒྱལ་པོའི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ལ། །རིམ་འདི་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བྱ་ཡི། །གཞན་དག་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད། །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟས་ཟོས་ཟིན་ནས། དེའི་རྗེས་ ལ་སྐོམ་བཏུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། ཟོས་རྗེས་སྐོམ་ནི་བསིལ་བའི་ཆུ། །ནས་དང་བག་ཕྱེའི་གཡོས་བྱས་ཟོས། །ཞོ་ཆང་དུག་འབགས་སྦྲང་རྩི་ལ། །ཆུ་བསིལ་རྗེས་སུ་འཐུངས་ན་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ བ་ནི་ཆུ་ཉིད་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ།རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཚོ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ནི་བསིལ་ཞིང་གྲང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པའོ།།དེ་ཡང་གང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེ་ན། ནས་དང་བག་ཕྱེ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ཟོས་པ་དང་། ཞོ་དང་། ཆང་དང་། དུག་དང་། སྦྲང་རྩི་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་འཐུངས་ན་ཕན་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མི་འཇུ་འགགས་ལ་ཆུ་དྲོན་གཏང་། །ཚོད་མ་མུངྒའི་ གནོད་པ་ལ།།ཞོ་ག་ཆུ་དང་དར་བ་དང་། །རང་སྐྱུར་རྩབ་མོ་བཏུང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་པ་ལ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་དྲོན་མོ་བཏུང་བར་བྱ་བ་ལ། ཚོད་མ་དག་དང་། མུངྒ་ཟོས་པ་ལས་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་དང་། འབྲས་ཁུ་མནན་པའི་རང་སྐྱུར་གྱི་རྩབ་མོ་བཏུང་བར་བྱའོ། །སྐེམ་པོ་རྒྱས་ཕྱིར་ཆང་བཏུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སྐེམ་ཞིང་ཤ་ཆུང་བ་དག་ལ། ལུས་རྒྱས་ཤིང་ལུས་ཟུངས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐོམ་དུ་ཆང་བཏུང་བ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །སྦོམ་པོས སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་བཏུང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སྦོམ་ཞིང་ཤ་ཆེ་བ་དག་སྐེམ་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐོམ་དུ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་བཏུང་བ་སྟེ། སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་བའི་སྐོམ་བཏུང་བར་བྱའོ། །གཅོང་ཆེན་ནད་ལ་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅོང་ཞེས་བྱ་བ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གློ་ གཅོང་ཆེན་པོ་ན་བ་ལ་ཤ་ཁུ་བཏུང་བར་བྱའོ།།དྲོད་ཆུང་ཤ་ཟོས་ཆང་བཏུང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ཤ་ཟོས་པས་ནི་སྐོམ་དུ་ཆང་བཏུང་བར་བྱའོ།

措扎是印度的果實。摩扎是水果樹的果實。含糖的糕點是食物的一種。難消化的是味道遲鈍的。穩固的是穩固存在的，這些應當首先食用。 與此相反的應最後食用。中間食用酸、辣、咸。對此解釋如下：與前述相反的是，輕、粗糙、辣、銳利、動態性質的藥物，以及具有苦、辣、澀性質的食物應在最後進食。在食用過程中，應食用酸、辣和前述的鹹味食物。 胃的兩份應以食物充滿，一份應以飲品充滿。在風等存在處，應留下四分之一的空間。對此解釋如下：胃的兩份應以食物充滿。胃的一份應以飲品即飲料充滿。對於風等過失的所在和依處，應留下四分之一的胃部空間。 這並非在所有情況下都要如此行事。如論中所說：‘風火力弱無病者，及具王者安樂者，此法常當相應用，其餘諸人無定準。’ 如是進食之後，應當飲用飲品，因此說道：‘食后飲用涼水。食用大麥和麵粉製成的食物，酸奶、酒、帶毒之物、蜂蜜后，飲用涼水有益。‘對此解釋如下：飲食之後飲用的應是水，這是最好的，因為是一切味道的生源，是一切眾生共同受用，具有維持生命等功德。其特點是具有清涼寒冷的性質。 那麼這與什麼相應呢？食用大麥和麵粉製成的食物，以及酸奶、酒、毒物、蜂蜜之後飲用，會有益處而安適。 對於不消化和阻塞，應飲用溫水。對於蔬菜和綠豆造成的損害，應飲用酸奶水、乳清、自然發酵的酸液。 對此解釋如下：對於食物不消化和大小便阻塞者，應飲用煮沸的溫水。對於因食用蔬菜和綠豆而引起的疾病，應飲用酸奶水、乳清和壓榨米湯發酵的酸液。 瘦弱者為增長應飲酒。對此解釋如下：對於瘦弱而肉少者，爲了使身體豐滿和增長身體精華，飲用酒作為飲品是有益的。 肥胖者應飲蜂蜜水。對此解釋如下：對於肥胖而多肉者，爲了使其消瘦，應飲用蜂蜜水，即蜂蜜與水調配的飲品。 對重大癆病應飲肉湯。對此解釋如下：對於稱為癆病的重大肺癆病患者，應飲用肉湯。 消化力弱而食肉者應飲酒。對此解釋如下：對於消化之火力弱而食用肉類者，應飲酒作為飲品。

།ནད་དང་སྨན་སོགས་སྦྲུམ་བུད་མེད། །ཟན་བཅད་དཀའ་ཐུབ་ལས་རྣམས་ཀྱིས། །སྐེམ་དང་བྱིས་པ་རྒན་ པོ་ལ།།འོ་མ་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རྨྱ་བར་གྱུར་པའི་མི་དང་། སྐེམ་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒན་པོ་དག་ལ་སྐོམ་དུ་འོ་མ་བཏུང་བ་ནི་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་ཟོས་རྗེས་བཏུང་བ་ནི། །གང་ཞིག་ ཟས་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས།།མི་མཐུན་མི་འཕྲོད་མེད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོར་བསྡུ་ན་ཟས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྐོམ་དུ་བཏུང་བར་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཟས་དང་མི་འདྲ་ཞིང་། དེ་དང་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དུས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ བསྔགས་ཤིང་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མི་འཕྲོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྣུམ་པ་ལ་རྩུབ་པ་དང་། རྩུབ་པ་ལ་སྣུམ་པ་དང་། གྲང་བ་ལ་དྲོ་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་གྲང་བ་དང་། མངར་བ་ལ་སྐྱུར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ལ་མངར་བ་དང་། མངར་བ་ལ་ཁ་བ་དང་། ཁ་བ་ལ་མངར་བའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་མ་ལས་གཡོས་བྱས་པའི་ཟས་དང་། འོ་མ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྐོམ་དུ་རང་སྒྱུར་གྱི་རྩབ་མོ་ལ་སོགས་པ་བཏུང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཟས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལས་ཡོན་ཏན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར མི་འཕྲོད་པ་མེད་པ་མི་བྱ་བའི་ཚིག་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།རྩབ་མོ་རང་སྐྱུར་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ནི་མི་འཕྲོད་པ་ཡིན་ཏེ། འོ་མ་དང་སྐྱུར་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བ་ནི་མི་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྔར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟས་དང་སྐོམ་ཡོན་ཏན་མི་མཐུན་ཞིང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ཀྱང་མི་འཕྲོད་པ་མེད་པར་གྱུར་བ་བཏུང་བ་དེ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྐོམ་འཐུངས་པའི་ཡོན་ཏན་སྨྲས་པ་ནི། ཟས་རྗེས་སྐོམ་འཐུངས་ངོམས་དང་ཁྱབ། །སྟོབས་ འཕེལ་ལུས་ནི་བརྟན་བྱེད་ལ།།ཟས་སྡུད་སྙི་བར་འགྱུར་བ་དང་། །འདྲུལ་ཞིང་རྣམ་པར་འཇུ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ཀྱི་རྗེས་སྐོམ་འཐུངས་པ་ནི་ངོམས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཁྱབ་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟི་མ་དངས་འཕེལ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་བརྟན་ཞིང་མཁྲེགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་ཚོགས་སྡུད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་གནས་བར་བྱེད་ལ་སྒོང་བར་བྱེད་དོ། །སྙི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་བསྡུས་པ་དེ་ལྷོད་ཅིང་སྙི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟས་དེ་ཉིད་འདྲུལ་བར་བྱེད་ཅིང་ སླ་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇུ་ཞིང་བདེ་བར་འཇུ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད། །དབུགས་ལུད་གློ་རྡོལ་ཆམ་པ་དང་། །གླུ་ལེན་སྨྲ་མང་ལ་ཆགས་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐོམ་འཐུངས་པ་དེ་ནི། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནམ་ཚོང་ནི་མཆན་ཁུང་དང་། དཔུང་པ་གཡས་གཡོན་གྱི་བར་མཚམས་ལ་ནམ་ཚོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་ལས། ནམ་ཚོང་མགོ་དང་སྐེ་བའི་རྟེན། །མགོ་འཛིན་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར ན་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ནད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་མང་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།

對於疾病和藥物等孕婦，以及禁食苦行等勞作，對於消瘦者、兒童和老人來說，牛奶如甘露般有益。這是說，對於病人等體弱多病的人，以及消瘦者、兒童和老人等，飲用牛奶作為飲品，如同甘露般有益。 簡而言之，飯後飲品，任何與食物性質不同，且無不相宜者，這在一切時候都受到讚譽。這是說，總的來說，飯後應當飲用的飲品，是指那些與食物不同，且與之性質不相同的飲品，這在任何時候都受到讚譽且有益，而且不會產生不適。 例如，對於油膩者用粗糙的，對於粗糙者用油膩的，對於寒冷者用溫熱的，對於溫熱者用寒冷的，對於甜味用酸味的，對於酸味用甜味的，對於甜味用苦味的，對於苦味用甜味的。 如此說來，對於牛奶烹製的食物和牛奶製品，就應當飲用自製的酸漿等飲品，因為這與食物的性質不相違背。因此才說’無不相宜’這個詞，雖然酸漿等酸性飲品與牛奶等性質不相同，但這是不相宜的，因為之前已經說明牛奶與酸性物質一起食用是不相宜的。 因此，飲用那些與食物性質不同，特性不同但又不會產生不適的飲品，是最受推崇的。 現在說明飲用飲品的功德：飯後飲品使人飽足遍佈，增長力量使身體穩固，聚集食物使其柔軟，消化吸收。這是說，飯後飲用飲品能使人飽足滿意，遍佈週身，增長氣力而使身體強健，同樣使身體穩固，使肢體穩固堅實，同樣能夠聚集食物使其凝聚。使其柔軟是指使聚集的食物鬆軟，使食物消化變軟，同樣能夠完全消化吸收。 這對於鎖骨以上疾病，呼吸、咳嗽、肺病、感冒，以及喜歡唱歌多言和聲音嘶啞者有害。這是說，飲用飲品對鎖骨以上的疾病有害。這裡的鎖骨是指腋下和左右肩膀之間的部位稱為鎖骨，如經中所說：‘鎖骨是頭和頸的支撐，也稱為持頭。‘因此，對於這以上部位的肢體疾病有害。同樣對於呼吸不暢、咳嗽頻繁、肺病和感冒也有害。

།དེ་བཞིན་དུ་གླུ་ལེན་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་པོ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་སློན་པ་དང་། སྐད་ འགགས་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ནས། ལྐོག་མར་གྱུར་པའི་ཟས་ལས་བྱུང་བའི་སྣུམ་དང་འདྲེས་ཏེ། སློན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལས་རྣག་འཛག་གཅིན་ནད་མིག་།ལྐོག་ནད་རྨ་ཡི་ ནད་ཀྱིས་ཉེན།།སྐོམ་སྤང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ལུས་ལ་མཛེ་ལ་སོགས་པས་ཉེན་ཅིང་རྣག་འཛག་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིན་ནད་དེ། ལྒང་པའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལྐོག་མའི་ནད་ན་བ་དང་། རྨའི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་ཅིང་གནོད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐོམ་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །ཀུན་གྱིས་སྐོམ་འཐུངས་ནས། །མང་སྨྲ་ལམ་ཞུགས་ཉལ་བ་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནད་མེད་པའམ། ནད་དང་ལྡན་པའི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐོམ་འཐུངས་པར་གྱུར་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་མང དུ་སྨྲ་ཞིང་འདོན་པ་དང་།ལམ་དུ་ཞུགས་ཤིང་འགྲོ་བ་དང་། ཉལ་ཞིང་གཉིད་ལོག་པ་སྟེ། དུས་དེའི་ཚེ་ཉིད་འཕྲལ་དུ་བྱ་བ་དག་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །ཟས་ཟོས་ནས་ནི་ཉི་ཚན་མེ། །རྟ་ཞོན་རྐྱལ་དང་འདེགས་པ་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ཐོགས་ ཉིད་ལ་ཉི་ཚན་ལ་སོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ།ཉི་ཚན་ནི་ཉི་མའི་ཐན་པས་གདུངས་པའོ། །མེ་ནི་མེ་ཚ་བ་ལ་འདེས་པར་གྱུར་པའོ། །བཞོན་པ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བའོ། །རྐྱལ་བ་ནི་མཚོ་ལ་སོགས་བར་རྐྱལ་བའོ། །འདེགས་པ་ནི་གུར་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱོད་ པ་སྟེ་དེ་སྤང་བར་བྱའོ།།ཟས་དང་སྐོམ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚོད་ཟིན་པར་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པར་ཟོས་པ་དང་འཐུངས་པས་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པས་དེའི་དུས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།བཤང་དང་གཅི་བསལ་སྙིང་ལ་དྲི་མེད་ཉེས་པ་ལམ་མིན་པར་མི་འགྲོ། །སྒྲེགས་པ་དག་ཅིང་བྲུ་བ་ཚ་གྱུར་ཐུར་གྱི་རླུང་ནི་ཐ་མལ་རྒྱུ། །དེ་བཞིན་མེ་ཡི་དྲོད་བདོ་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཡང་། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་ཆོ་གར་སྦྱར་བཞིན་ཟ་བ་ དེ་ནི་དུས་སུ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ལེགས་པར་བསལ་ཞིང་བཏང་བ་དང་། སྙིང་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་དངས་ཤིང་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་དང་། ཉེས་པ་སྟེ་རླུང་ལ་སོགས་བ་ལམ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་ལོག་པར་མི་འགྲོ་ཞིང་། རང་གི་གནས་ན་གནས་པ་དང་། སྒྲེགས་པ་དག་ཅིང་དྲི་མ་མནམ་པ་མེད་པ་དང་། བྲུ་བ་ཚ་བར་གྱུར་ཅིང་བཀྲེས་པས་ཟ་འདོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐུར་གྱི་རླུང་ཐ་མལ་པར་རྒྱུ་བ་སྟེ། ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་རླུང་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བདོ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་དང་། དབང་པོ་གསལ་ཞིང་རང གི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་གསལ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཡང་བར་གྱུར་ཅིང་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པའི་ཆོ་གར་སྦྱར་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཟས་ལ་སྤྱོད་པའི་དུས་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་དག་འདོད་ཅིང་བཞེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་བར་ བྱའོ།

同樣地，對於唱歌和多言談而貪戀並且反覆嘔吐，以及聲音嘶啞也會造成損害。這些會損害未消化之處，與喉嚨中的食物所產生的油脂混合，從而引發嘔吐等疾病。 對於身體流膿、小便疾病、眼疾、喉疾、傷口疾病所困擾者，應當戒飲。即是說，凡是身體被麻風等疾病困擾而流膿者，以及同樣患有小便疾病即膀胱疾病者，患有眼疾者，患有喉疾者，被傷口疾病困擾損害者，這些人都應當戒除飲水。 所有人飲水后，應當避免多言、行路和睡眠。即是說，所有人，無論是健康者還是患病者，在飲水之後都應當避免多言誦讀、行走路途和躺臥睡眠，在那個時候應當立即避免這些行為。 飲食之後應當避免日曬、火熱、騎馬、游泳和搬運。即是說，在飲食之後應當立即避免日曬等，日曬是指被太陽暴曬所煎熬。火熱是指接觸熾熱的火。騎乘是指乘坐馬匹等行進。游泳是指在湖泊等處游泳。搬運是指搬運帳篷等物品到其他地方，應當避免這些。 即使食物和飲品具有功德且適量，如果在不當時間飲食也會損害身體。因此，以’大小便清除’等偈頌說明其時間： ‘大小便清除，心無垢，過患不行非道。腹部清凈且飢餓熾熱，下行風平常執行。同樣火力旺盛諸根明凈且身體輕盈。依法適量進食，此乃適時。‘即是說，大小便清除排出，心中無垢即心清凈無畏懼，過患即風等不行非道而住于自處，腹部清凈無異味，飢餓熾熱而欲食，下行風平常執行即下行風如常排出，同樣胃火旺盛，諸根明凈能清楚進行各種活動，同樣身體輕盈無礙，這就是適量飲食之法，如此進食，諸位導師認為是飲食的適當時機。 《八支心要廣釋·詞義月光》，由導師月喜所造，為第八品之廣釋。 此後將解說了知藥物等差別品。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སྟེ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པར་བཟའ་བའི་རྗེས་ལ། སྨན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནུས་ པ་དང་འཇུ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཤེས་བར་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཕན་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་གང་གི་ཕྱིར་ཟས་དང་སྐོམ་འདི་དག་ནི་ཟས་དང་། རོ་དང་། ནུས་པ་དང་། འཇུ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་སྦྱར་བར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྨན་ནམ་རྫས་ནི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དང་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྨན་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རོ་ལ་སོགས། །དེ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པས་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་རྣམ་ གཉིས་རོ་དང་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྨན་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་གྱི། རོ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཚིག་སྐྱར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་ལྔའི་ བདག་ཉིད་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་དེ་ཡང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་རྫས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་གནས་པས་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་སའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན།དེའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེའི་དྲིའི་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སའི་ཡིན་ལ། རོའི་ཤས་ཆེ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུའི་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རེག་པའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཡིན་ནོ། །སྒྲའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ཏེ། གང་དང་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྨན་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔས་སྐྱེད་པ་ཡིན་ན། དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་བསྐྱེད་པ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། ས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་བརྟེན་པའི་གནས་སུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་རྟེན་དུ་བྱས་པའི་དགོས་པ་བྱས་པས་ན། དེས་བསྐྱེད་ཅིང་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་མེའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཆུའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གྱུར་ཅིང་། སྐྱེད་པར བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན།སྨན་གྱི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཆུའི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་རོ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དགོས་བ་བྱས་པས་དེས་དེ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

對於’如是說’，‘其後’是指在前述之後，即在知量而食之後，將要解說藥等差別了知品。 其中說’藥等’，‘等’字包含功能和消化等。 應當了知彼等差別，即應當通達其性相，爲了能夠了知彼等而說此有益品。 其原因是此等飲食，應當觀察飲食、味、功能、消化等而配製，而非其他。 其中，藥或物質因為勝過味等而首先宣說，即’諸藥本身之味等，彼依彼故為最勝’。 藥有二種，在味、功能等中最為殊勝。為何如此？因為味等彼等依止並住于藥，而非味等單獨存在，因此彼為最勝。 ‘彼亦是五大之體性’，即藥亦以果實性質動與不動等方式而住，彼即是五大之體性，應當了知是從五大種而來，並非虛空等因之物質。 虛空等因之物質的五大種之體性，各自以自性而住，故能說此是虛空大種，此是地大種等，而地等諸大種是五大種之體性，故以彼詞而說。因此，非與五大種之體性為一。 以五種近緣而觀察，其中以香氣分最勝者是地之所屬，以味分最勝者是水之所屬。 以色相功德分最勝者是火之功德。以觸功德分最勝者是風之所屬。以聲功德分最勝者是虛空所屬，因為彼等恒時相應。 雖未明說’何者’等詞，應知已經表達。 若此藥是由五大種所生，則是由何大種如何而生？為此而說：‘依地而生’，即以地為所依處而生。 如是，由地大種作為所依而作用，故說是由彼所生所造。 同樣，‘彼為水之生處’，即成為水之生處，由作為生因，故藥之生處是水的，如是水大種以具味而作為生處之作用，故說由彼所生。

།ཆུ་ནི་སྐྱེ་གནས་མེ་དང་རླུང་། །ནམ་མཁའ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་ལས། །དེ་སྐྱེས་གྱུར་དང་ཁྱད་པར་བྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་དེ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། རྫོགས་པར་འཐོན་པ་དེ་ནི་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེད་དེ། དེས་ན་དཔེར་ན་མེ་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགོས་པ་བྱེད་ལ། རླུང་ནི་གཡོ་འགུལ་གྱིས་སོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གོ་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་སྐྱེས་པར་གྱུར་བ་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ལས་དེ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་གང་ཁྱད་པར་དུ་གཞན་རྣམས་ཚུལ་ཐ་དད་ཅིང་། རང་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་པའི་བར་དེ་རྣམས་ཀྱང མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྨན་ཐམས་ཅད་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཆར་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ན། འདི་ནི་སའི་འོ། །འདི་ནི་ཆུའིའོ་ཞེས་མིང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། མིང་ནི་ཤས་ཆེ་ལས་གྱུར་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྫས་གང་ལ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་། གང་གང་གི་ཤས་ཆེ་ཞིང་མང་བར་གྱུར་པ་དེས། དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སའི་མིང་ཅན་ཡིན་ལ། ཆུའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཆུའིའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྨན ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས། །འབྱུང་བས་སྨན་ནི་རོ་གཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ལས་སྨན་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན། སྨན་རྣམས་ནི་རོ་གཅིག་ཁོ་ནར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རོ་མང་ཞིང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་འདི་ལྟར་གང་རོའི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་པོ་ཆུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་ཆ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། གཞན་ ལས་རོ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྨན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ལས་སྨན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྨན་ལ་བརྟེན་པའི་རོ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་། འབྱུང་བ་འདུས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ཡོན་ཏན་གཞན་ལྟར་སྨན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ཉིད་རོ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྫས་གཅིག་པུ་ལ་རག་ལུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རོ་ནི འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་གི་།གཅིག་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། སྨན་ལ་བརྟེན་པའི་རོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་གཉིས་ཤས་ཆེ་བ་ལས་སྨན་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རོ་ཐ་དད་པ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་ལེའུ་ལས།མངར་བ་ལ་སོགས་རོ་སྐྱེ་བ། །ས་ཆུ་མེ་ས་ཆུ་དང་མེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རོ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ལ་མང་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་འདི་ནི་སྨན་མངར་བའོ། །འདི་ནི་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་རྣམས་སོ་ ཞེས་བྱ་བར་གནས་ཀྱི།མངར་བའི་སྨན་དེ་ལ་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

關於’水、生處、火和風、虛空等聚集而生，由此產生差別’這句話， 藥物生長和出現，以及完全成熟，是由火、風和虛空等的聚集而生。聚集以因果方式產生，因此，例如火以成熟的方式起作用，風以運動的方式起作用，虛空以開放空間的方式起作用。 不僅僅是由火、風和虛空的聚集而生，而且其他具有不同性質和本性的差別特徵，也是由火、風和虛空等的聚集而產生的。 如果這樣所有藥物都是由五大元素產生的話，為什麼要說’這是地的’、‘這是水的’這樣的名稱呢？為此說：‘名稱是由主要成分而來。’ 雖然這些都是物質的成因，但是以某一成分較多或占主導地位的，就以其名稱來命名。由地的成分較多而生的就稱為地的，由水的成分較多而生的就稱為水的。這樣，所有藥物都是由五大元素構成的。 因此’由元素聚集而生，故藥物不是單一味。‘這句話的意思是，因為藥物是由大元素的聚集而生長的緣故，所以藥物不會只有一種味道，而是有多種不同的味道。 這裡不應該這樣質疑：味道的原因只是水這一大元素，其他大元素不是，因為它們是無味的。果不應該從與因不相似的其他元素產生。 因為’由元素聚集而生’這句話是這樣說明的：就像藥物是由大元素聚集而生一樣，依附於藥物的不同味道也是由元素聚集而生，而不像其他性質那樣依賴於藥物。 因此是大元素的聚集產生味道，而不像顏色等那樣只依賴於單一物質。這樣，味道是由大元素聚集而生，而不是由單一元素產生。依附於藥物的諸味的原因是大元素的聚集。 有些是由兩種元素占主導地位而使藥物的甜味等味道明顯，這在瞭解不同味道的章節中說：‘甜味等味道的產生，是由地水火、地水和火等。’ 這樣，所有味道都是由元素聚集而生，其中以較多或主要成分來確定’這是甜味藥’、‘這是酸味藥’等藥物，但這並不意味著甜味藥中就完全沒有酸味等其他味道的成分。

།མྱངས་པར་གྱུར་པ་དང་ནུས་པའི་དབང་གིས་རྫས་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་རོ་དུ་མ་སྣང་ལ། ཆུ་ནི་རོ་མི་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། རོ་དྲུག་ཅར་དང་ལྡན་ཡང་མི་གསལ་ཞིང་མི་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་སྨན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་རོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པས། རོ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་རོ་གསལ་བ་མང་པོ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ནད་ཀྱང་ཉེས་གཅིག་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སྨན་རོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱིས་ན་ནད་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ནད་ནི་ནད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །ཉེས་པ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་རོ་ལ་བརྟེན་ལ་རོ་ཡང་སྨན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྨན་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་བོའི་བདག་ཉིད ཅན་ཡིན་པས་རོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་དེ་དང་ཕྲད་པ་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ནི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནད་ཀྱང་ཉེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་གསུམ་ཅར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ ཡང་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རླུང་གི་རིམས་སོ། །འདི་ནི་མཁྲིས་པའི་རིམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདིར་རོ་ནི་གང་། རོ་རྗེས་ནི་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་གསལ་བར་རོ་ཞེས་བཤད། །མི་ གསལ་རོ་རྗེས་མཐའ་མར་ནི།།ཅུང་ཟད་གསལ་བ་དག་ཏུའང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལས་གྱུར་པའི་སྨན། རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ། མངར་བ་ལ་སོགས་བའི་རོ་གང་གསལ་ཞིང་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་རོ་ཞེས་ བྱ་བར་བཤད་དེ།འདི་ནི་མངར་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་སྐྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །རོའི་རྗེས་ནི་མི་གསལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་གང་ཟ་བ་ན། ལྕེས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་རོ་རྗེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཐ་མར་ཞབས་སུ་ཅུང་ཟད་ཅེས་ཉུང་ཤས་ཅིག་རོ་དང་བཅས་པ་ གསལ་བ་དག་ཏུའང་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲིས་པ། མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་ལ་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བར་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཡིན་ལ། ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེས་ ན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་གནས་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོན་ཏན་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལྕི་སོགས་དང་། །རོ་ནི་ས་ལ་ སོགས་བརྟེན་པས།།མཚུངས་པར་སྤྱོད་བར་ཉེར་གདགས་པས། །རོ་ལས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ན་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན་པར་ནི་འབྲས་བུ་ལས་དཔག་པར་བྱའོ། །དེས་ན་སྨན་གྱི་ ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་ཡིན་ལ།ལྕི་བ་དེ་བསྟན་པའི་རོ་ཡང་ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་ཡིན་པར་མཚུངས་ཤིང་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་ན་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་ཆ་འདྲ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཆོས་དང་མཚུངས་པར་བསྒྲེའོ། །དེ་ལྟར་ན་ མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་གདགས་པས་ཆ་འདྲ་བས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི།རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་རོལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལས་མིང་དུ་སྒྲོས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།

由於經過品嚐和功能的作用，諸物質之間會顯現出多種味道，而水則是味道不明顯的，雖具有六味但是不明顯且不顯著。如是，如同元素聚合是藥物產生的因，同樣也是甜等諸味的因，所以一切味道都是由元素聚合而產生的，並說明有許多明顯的味道。 因此疾病也非一種過失。這是說，正因為藥物有各種味道的緣故，所以疾病不是單一的。其中疾病是指疾病的集合，過失是指風等。這也依賴於味道，味道又依賴於藥物，藥物是大種性的緣故，由於與各種味道相遇而產生風等，由於產生這些而成為疾病。因此疾病也不是具有單一過失，意思是說不是具有全部三種過失。 在此也應當以推理配上’也是多種’，如說’這是風熱病’，‘這是膽熱病’等。其中此處何為味？何為味之後？為此而說：其中明顯稱為味，不明顯為味之後，最後也認為稍微明顯。對於由五大元素所成的藥物，作為一切味道之處的那些，其中凡是明顯且確定方式可知的甜等味道，那就稱為味，如說’這是甜味’，‘這是酸味’。味之後是指不明顯的，如食用庵摩羅等時，舌頭未能明顯覺察的稱為味之後。最後稍微帶有一些味道的也認為是明顯的。 問：說甜等味道具有重等性質是不合理的，因為甜等諸味本身是性質，重等也同樣是性質，因此說重等性質存在於甜等性質中是不合理的，因為勝論派說’性質中無性質’的緣故。為此而說：藥物性質重等和味道依于地等，由於相同運作而假立，從味而假立名稱。對於味的所依等，實際上藥物性質重等也是從果推知。因此藥物性質是重，表示重的味道也是重性質，相同且共同運作，由於一起運作故稱為相同運作。假立是指相似運作，與他法相配。如是，由於相同運作的假立，以相似性而假立重等性質存在於味等中，而實際上味等並不存在性質。因此從主要的味而假立名稱。

།དེ་ལ་སའི་ སྨན་ལྕི་དང་སྦོམ།།སྲ་ཞིང་དྲི་ཡི་ཤས་རབ་ཆེ། །ལྕི་ཞིང་བརྟན་དང་འདུས་པ་དང་། །ཉེ་བར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྨན་ནི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་དྲི་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཤས་ རབ་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།སའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྨན་དེའི་ལུས་ནི། ལུས་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྕི་བ་ནི་འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །བརྟན་པ་ནི་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པའོ། །འདུས་པ་ནི་ཡན་ལག་མཁྲེགས་ཤིང་སྲ་བའོ། །ཉེ་བར་འཕེལ་བ་ནི་ལུས་ཟུངས་ རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ།།ཆུ་ཡི་གཤེར་དང་ལྕི་བསིལ་སྣུམ། །རྟུལ་ཞིང་བསྐ་ལ་རོ་ཤས་ཆེ། །འཇམ་ཞིང་བད་ཀན་འདྲ་བ་ལ། །འདྲུལ་ཞིང་ཚིམ་བྱེད་སྡུད་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྨན་ནི་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། རོའི་ཡོན་ ཏན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལུས་ལ་སྦྱར་ན་ལུས་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་སྦུབས་གཤེར་ཞིང་བད་ཀན་འདྲ་བ་འཛག་པ་དང་། ཟས་འདྲུལ་ཞིང་མྱགས་པ་དང་། སེམས་ཚིམ་ཞིང་ངོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚིགས་དང་རྐང་ལག་སྡུད་ཅིང་འབྱོར་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མེ་ཡི་རྩུབ་རྣོ་ཚ་ཞིང་སྐམ། །ཕྲ་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ། །ཚ་ཞིང་འབར་ལ་མདོག་སྐྱེད་ཅིང་། །གསལ་ཞིང་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྨན་ནི་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཟོས་ཤིང་སྤྱད་ན་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་པ་དང་། མདངས་འབར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་སྐྱེད་པ་དང་། གསལ་ཞིང་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཟས་སྨིན་ཅིང་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་རྩུབ་ཅིང་ཁྱབ་ལ་ཡང་། ། རེག་པའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་ཡང་ལ་དྲི་མ་སེལ། །རྣམ་དཔྱོད་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྨན་ནི། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། རེག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལུས་ལ་བརྟེན་ན་རྩུབ་པ་དང་། ཡང་བ་དང་། དྲི་མ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའི་ཕྲ་ཞིང་དངས་ལ་ཡང་། །སྒྲ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་སྟེ། །ཁོང་སྟོང་ཡང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྨན་ནི་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྒྲའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལུས་ཀྱིས་བསྟེན་ན་ཁོང་སྟོང་སྟེ། ནང་སྟོང་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲིས་པ། རླུང་དང་ནམ་མཁའི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ། ཉེས་པ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨན་གང་ལ་རྩུབ་པ་དང་། ཁོང་སྟོང་གི་ལས་བྱེད་པ་མང་དུ་སྣང་ལ། དེར་ནི་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཉེ་བར་གདགས་པས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་མཐོང་ནས། སྐྱེས བུ་དམ་པ་དག་ལ་འདི་ནི་ལྷ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ།

關於這些，地性藥物沉重且厚實，堅硬且香氣特性顯著，沉重、穩固、凝聚，並能增長。對此解釋如下：其中，地性藥物具有沉重等功效，且香氣特性極為顯著。地性藥物對身體的作用是：使身體等變得沉重。其中，沉重是指難以消化且有份量；穩固是指能使身體強健；凝聚是指使肢體堅實牢固；增長是指能使身體組織增長。 水性藥物濕潤、沉重、清涼、滑膩，遲鈍而澀，味道特性顯著，柔和似痰，能腐化、滿足、收斂。水性藥物具有濕潤等功效，且味道特性顯著。用於身體時，能使身體柔軟滑潤，使脈道濕潤並流出似痰液體，使食物腐化軟化，使心滿足知足，使關節和四肢收斂緊密。 火性藥物粗糙銳利、熾熱乾燥，細微且形色特性顯著，熾熱燃燒，能產生膚色，明亮且具有成熟性質。火性藥物具有粗糙等功效，且形色特性顯著。服用使用后，能使身體發熱，光澤煥發，產生膚色，明亮有光澤，具有使食物成熟消化的功效。 風性藥物粗糙、遍佈、輕盈，觸感特性顯著，粗糙輕盈且能除垢，能產生智慧並致病。風性藥物具有粗糙等功效，且觸感特性顯著。依附於身體時，能產生粗糙、輕盈、除垢等功效作用。 空性藥物細微、清澈、輕盈，聲音特性顯著，能使體內空虛輕盈。空性藥物具有細微等功效，且聲音特性顯著。身體依靠它時，能使體內空虛，並使身體輕盈。 有人問：風和空是無形的，怎麼會有以它們為性質的物質存在呢？這個問題並不存在過失，因為某些藥物明顯具有粗糙和空虛的作用，因此被假立為風性和空性的名稱，就像看到信心、持戒、多聞、佈施等行為后，對殊勝的人假立’此人是天神’的稱號一樣。

།དེ་ལྟར་འགྲོ་ན་དོན་དང་ནི། །སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དབང་གིས་ནི། །སྨན་མིན་ཅི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་འདིས་ན། སྨན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་པས།འགྲོ་བ་སྟེ་འཁོར་བའི་གནས་འདི། སྨན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་རྫས་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དགོས་པ་བྱེད་པས་སྨན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གྱེན་དུ་ཉེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་དགོས་པ་དེའི་དོན་བྱེད་ པར་ནུས་པ་དག་གིས་སྟོད་དུ་ཉེས་པ་སེལ་ཏེ།མེ་དང་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བའི་སྨན་གང་ཡིན་པ་དག་ཕལ་ཆེར་དེ་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནི་འཕར་བར་བྱེད་པ་དང་། མེ་ནི་རིང་དུ་འབར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་རོ་སྟོད་ཀྱི་ནད་བསལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མེ་དང་རླུང་ ཤས་ཆེ་བའི་སྨན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་དེའི་སྨན་ཡིན་ནོ།།འོག་གི་ཉེས་པ་སེལ་བར་ནུས་པའི་སྨན་ནི་དོན་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་། ཆུ་ཤས་ཆེ་བའི་སྨན་གང་ཡིན་པ་དག་ཕལ་ཆེར་ནི་དེའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ས་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་དང་། དྲི་དང་རོ་ནི་ཆུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འོག་གི་ནད་སེལ་བའི་རྒྱུའི་དབང་གིས་ས་དང་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བའི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ། དེའི་སྨན་གྱི་མེ་དང་རླུང་གི་མ་ཡིན་ལ། སྟོད་ཀྱི་ཉེས་པ་སེལ་བ་ནི་ས་དང་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རྫས་ལ་འགའ་ཞིག་སྨན་དུ་འགྱུར་ བ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་རྫས་ལ་ལ་དག་ལ་ལར་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བ་གཅིག་གིས་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་དབང་ཁ་ཅིག་གིས་ནད་ཁ་ཅིག་ལ་ སྨན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་པོ་སོན་ཆ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་གིས་སྔ་མ་ལས་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་རྫས་ ཐམས་ཅད་སྨན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྨན་གྱི་གྱེན་དུ་འགྲོ། །ཕལ་ཆེར་མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། སྨན་གྱི་རིགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། གྱེན་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྨན་སློན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཞེས་པ་མང་དུ་མེ་དང་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ། མེ་དང་རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གྱེན་དུ་འགྲོ་བས་མེ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་བས་རླུང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐུར་དུ་འགྲོ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི། །ས་ཆུའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ཐུར་དུ་འགྲོ་ཞིང་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ས་དང་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ས་ལྕི་བ་དང་། ཆུ་གཞོལ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་གང་དག་ཡོད་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆ་འདྲེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྨན་དང་། སྟེང་དང་འོག་གི་ཉེས་པ་ཆ་མཉམ་པར་སེལ་བའི་སྨན་ནི། སྔར་སོ་སོར་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཞུང་མངས་པར་འགྱུར་བའི་དོགས་པས། རྒྱུད་གཞན་དག་ལྟར་འདིར་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

對於’如是行於義，由諸配伍力，無有非藥者’這句話，是這樣解釋的：如此由大種所生的這些，由具重等功德，行於輪迴之處，無有任何非藥物之物，否則一切皆能除病起作用故即是藥。 又如何能向上除過患之作用，由能作彼義用者，能除上部過患，凡是火風分大之藥物多能作此，因為風能上升，火能遠燃之故。因此，由除上部病之義力，凡是火風分大之藥，彼等即是其藥。 能除下部過患之藥，是能成辦彼義，凡是水分大之藥物，多具此功能，因為地性重，香味是水之自性。如是，由除下部病之因力，凡是地水分大之物，即是其藥，而非火風之藥。除上部過患者非地水分大者。 如是，由因義力，某些物成為藥，而非一切皆是。同樣，由配伍力，某些物對某些成為藥，而非一種配伍對一切病成為藥。然而由某些配伍力對某些病成為藥，如此波森茶等藥物配伍差別，由其他而勝過前者，由其他亦成他性，而非一能作一切。因此由配伍力一切物皆是藥。 關於’藥物上行者，多具火風分’，在這些藥物類中，上行即向上執行之藥，‘多’即大量具火風分，即火風本性。由於上行故知是火，由輕故知是風。 ‘下行者多具，地水功德分’，藥物下行即向下執行具瀉下性者，是地水分大，因為地重，水向下流故。 ‘如是藥’，‘如是’之詞表示圓滿，即所說藥物之一切皆圓滿之義。 混合性藥物及平等除上下過患之藥，由前別說義力可知，為恐文繁，如其他續部此處未說。

།དེ་ལྟར་སྨན་བསྟན་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རོ་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རེ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི། རོའི་བྱེ་བྲག་།འདི་ཡི་འོག་ནས་སྟོན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རོའི་བྱེ་བྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གྲངས སུ་ངེས་པར་ཆད་པར་འདིའི་འོག་ནས་ཞེས་པ།རོ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས་གཞུང་རྩོམ་པར་བྱེད་པས་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་བཤད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་པས་མ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྨན་གྱི་ནུས་པ་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི། སྨན་མཐུ་ལ་ལས་ བཤད་པ་ནི།།ལྕི་སྣུམ་བསིལ་དང་འཇམ་པ་དང་། །ཡང་རྩུབ་ཚ་དང་རྣོ་བ་སྟེ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་མཐུ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་དང་། གཏུགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་སྨན་གང་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་ ཐམས་ཅད་ལ་མཐུའམ་ནུས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་གིས་བཤད་པ་ནི། སྨན་གྱི་མཐུ་ནི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འཆད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདིས་ནི་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་དག་འདོད་ཅིང་འཆད་ཀྱི། རྣམ་པ་གཞན་ གྱིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ངེས་པ་གཞན་དུ་འདོད་དོ།།སྨན་མཐུ་ཙ་ར་ཀས་བཤད་པ། །གང་གིས་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ། །མཐུ་མིན་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་ཀྱི། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐུ་ཡིས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་སྨན་གྱི་མཐུའམ། ནུས་པ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ནི། དངོས་པོ་གང་གིས་བྱེད་པ། གང་ལ་ཞུགས་ཤིང་བྱ་བ། གང་ཞིག་བྱེད་ཅིང་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོ་བཙུན་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་བཤད་དོ། །མཐུ་གང་གིས་བྱས་པ་གང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ན། ནུས་པ་ནི་མཐུ་ཡིན་ཞིང རོ་ཡང་མཐུ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། སྨན་དེའི་མཐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནུས་པ་ཉིད་ལས་མ་འདས་པ་མཐུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་ནི་སྨན་དེའི་མཐུ་ལ་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཐ་དད་པར་འདོད་དེ། སློབ་དཔོན་ལ་ ལས་ནི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལ་མཐུ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ལ་མཐུར་འདོད་ཀྱི། ནུས་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལ་ནི་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལ་མཐུར་འདོད་ན་ནི། ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པོའི་ཆ་ཕྲ་མོའི་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡོན་ཏན་ནི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་གི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པས་བྱེད། རྫས་དེའི་ནུས་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་འདོད་ཀྱི་སྨན་གང་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྨན་དེའི་མཐུ་དང་བྲལ་ཞིང་། མཐུ་མ་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོའི་རིགས་དེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། བྱ་བ་གང་ཞིག་ཀྱང་རྫོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེས་ ན་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐུས་བྱེད་ཅིང་ནུས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是說明藥物之後，當說明依此而有的甜味等，即是：‘味的差別，在此之後將要宣說。‘意為味的差別六十三種數目的確定，在此之後即是從’味的差別’一章中將要造論而宣說解釋。此處因為所要解釋的內容很多，所以未說。 現在開始解說藥物的功效，即是：‘有些藥物的功效，說為重、潤、涼、柔，輕、澀、熱和銳，如是分為八種。‘藥物的功效是普遍無礙無阻的，因此任何藥物具有任何些微功德種類，那一切都稱為功效或力用。 對此，其他諸位阿阇黎解說：藥物的功效分為重等功德的八種差別。如是以此種類，阿阇黎們認為是八種數目而解說，其他種類則認為是其他數目的確定。 ‘藥物功效，遮羅迦所說，以何作何事，非力不能作，一切由力成。‘聖者遮羅迦解說藥物的功效或力用是：以何事物所作，趨入何處，完成何事的事物自性，即是其功效，如是尊聖遮羅迦解說。 以’以何作何事’之語，力用即是功效，味也是功效，如是依藥物的功德重等任何一切，那一切都稱為該藥物的功效，即是不離力用而生起的功效。 總的來說，諸位阿阇黎對藥物功效有不同的認識。有些阿阇黎認為重等八種功德是功效，他們認為這些是殊勝性的功效，而不承認微細的力用。若承認微細力用為功效，則重等八種功德的微細事物將存在於一切中，這是不合理的。 因此見到具有殊勝力用的重等八種功德稱為功效。所以這八種是功德。即是說，由何等配合而作，即是該物質的力用。 如是遮羅迦認為，任何藥物具有任何功德種類，那一切若離開該藥物的功效，非為功效，則該種類事物不能作任何事，不能完成任何作用。因此，一切作用都由功效而作，由力用而得以完成。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཐུ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པོ་ཉིད་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ། རོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་མཐུ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེས་ན་ལྕི་ལ་སོགས་པ་ཉིད། །ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཡོན་ཏན་མ་ལུས་སྙིང་པོར་ནི། །གྱུར་པས་མཐུ་ཞེས་བཤད་པ་དག་།དོན་དང་མཐུན་པར་བཏགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ན་སློབ་དཔོན་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། མཐུ་ཞེས་བཤད་ཅིང་ནུས་པ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་ནི་གཞུང་དང་དོན་མཐུན་ཞིང་ལྡན་པར་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཉིད་དེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ནུས་པའོ། །ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་གི་དམ་པར་གྱུར་པའོ། །ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྟགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འདི་རྣམས་ནི་ཐ་སྙད་ གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འདི་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཐོས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། འདི་ནི་ལྕི་བའོ། །འདི་ནི་ཡང་བའོ། །འདིའི་ཡོན་ཏན་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས། གཅེས་པ་མང་དུ་ཡོད་ན་ཡང་། །ཐ་སྙད་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གཅེས་པ་མང་དུ་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་གཅེས་པར་མང་དུ་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི། རོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨོས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རོལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་ དེ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་བར་འོག་ནས་བཤད་དེ།བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྟག་པ་ན། རང་རང་གི་ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་། བད་ཀན་ལྕི་ཞིང་བསིལ་ལ་སྣུམ། །ཞེས་བཤད་ཀྱི་མངར་བར་མ་བཤད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་སྣུམ་བཅས་ བསིལ་ཞིང་ཚ།།ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡང་བར་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་གོ་ནི་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ། །སྲིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་བཤད་དེ། །དེ་བས་ལྕི་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་འདིས་ན་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་སྙིང་པོར་ གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལས།གང་གོ་བཟློག་པར་གྱུར་པའི་རོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། རོ་དང་འཇུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་དག་ལ་དེ་སྲིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ། མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཙོ་བོར་མ་གྱུར་པས་མཐུ་ཞེས་དེ་ལ་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ནི་ལྕི་པ་ལ་ སོགས་པ་ཉིད་མཐུ་ཉིད་ཀྱི།རོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ཚ་དང་བསིལ་ཉིད་གཉིས། །སྟོབས་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ནི་སྨན་གྱི་ཚ་བ་དང་བསིལ་བ་གཉིས་ལ་མཐུ་གཉིས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ།།དེ་ཡང་རྫས་གང་གིས་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ་སྟེ་དེའི་མཐུ་ཞེས་བྱའི། ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ནི་མཐུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཚ་བ་དང་བསིལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་གཉིས་པོ་འདིར་སྔར་བཤད་པའི་སྟོབས་ལྔར་མ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་དེའི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་ནི། སྨན་ནི་སྣ་ཚོགས་བདག་ཉིད་ཅན། །ཉི་མ་ཟླ་བའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན། །འགྲོ་འདི་གསལ་དང་མི་གསལ་ལས། །ནམ་ཡང་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如果這樣說一切作用都是威力的話，為什麼只說重等八種功德是威力，而不說味等功德是威力呢？因為它們也都有作用。為此說： 因為重等具有特殊能力，以及是一切功德之精要，所以稱為威力，這是符合意義的命名。 也就是說，大師仙人遮羅迦說重等八種具有特殊能力，且是一切功德之精要，所以稱為威力或能力，這是符合論典和意義的命名。 其中，具有特殊能力是指功德超勝，即殊勝的能力。一切功德之精要是指一切功德中最殊勝者。 名言包括世間和論典的安立。其中這些是主要名言。 世間人們這樣說和見到：‘這是重的，這是輕的，這個的功德是這樣的’。同樣在論典中說：‘雖有多種重要，以主要名言為準’等。 另外說’多種重要’是指重等多次被說為重要，而味等則不是如此。同樣也說是’主要’，即從味等功德中，這些被認為是最殊勝的，如下所說： 在觀察痰等病的自性時，說各自具有重等功德，如說’痰重且涼潤’，而未說甜；說’膽帶油涼熱’，而未說輕。 因此為避免混淆，雖然味等也可能有威力，但未說它們是威力。因此是重等。 也就是說，由於這樣教說的原因，從一切功德之精要等中，為避免混淆味等，即味和消化等其他功德，雖然也有威力，但因不是主要的，所以未說它們是威力。因此只有重等是威力，而味等不是。 其他論師說熱和涼兩種是力。 也就是說，其他論師教導說藥物的熱和涼兩種是兩種威力。‘兩種’是確定語。 即任何物質能做任何作用，那就是它的威力，而重等八功德不是威力。這是因為在此前所說的五力中，熱和涼性質的兩種威力包含了所有未包含的內容。 對此說其理由：藥物具有各種自性，具有日月之力，此世間永遠不離明與暗。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་འདི་འགྲོ་བ་ན་སྨན་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ གཅིག་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་ལ།དེ་ཡང་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་ཉིད་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ན། དེའི་རང་བཞིན་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྫས་འདི་དག་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ འདའ་བར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོག་མ་འདི་སྨོས་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་འགྲོ་བ་འདི་དག་ནི་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཆོས་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གནས་བ་དག་ ཀྱང་།ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྨན་ལ་ལ་ནི་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། སྨན་ལ་ལ་ནི་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལ་ལ་ནི་ཚ་བའི་མཐུ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་གྲང་བའི་མཐུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་མགོ་ འཁོར་སྐོམ།།རྨྱ་རྔུལ་ཚ་ཞིང་མྱུར་འཇུ་བྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚ་བ་དང་བསིལ་བའི་མཐུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན། སྨན་ཚ་བའི་མཐུ་ཅན་ནི་མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །མྱུར་འཇུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། ། རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །བསིལ་བ་དག་ནི་ཚིམ་བྱེད་ཅིང་། །འཚོ་དང་རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རབ་དང་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་བསིལ་ཞིང་སྟོབས་གྲང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ལ སོགས་པ་དང་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཚིམ་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཚོ་བ་ནི་གཟི་མདངས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །རེངས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཤིང་བཞིན་རེངས་པར་བྱེད་པའོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་དེ་དག་གསལ་ཞིང་རྙོག་པ་ མེད་པར་བྱེད་པའོ།།ད་ནི་ཕོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྫས་འཇུ་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕོ་བའི་མེ་དང་ཕྲད་པ་ལས། །གང་ཞིག་རོ་གཞན་བྱུང་གྱུར་པའི། །རོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཐར་ཞུ་བ། །དེ་ནི་ཞུ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕོ་བའི་མེ་དང་སྨན་ ཕྲད་ཅིང་འདུས་པ་ལས་གང་རོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་གཞན་དག་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཟས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ན། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བའི་རོ་རྣམས་ཀྱི་ཞུ་བའི་ཐ་མར་གང་ཞིག་ཞུ་ཞིང་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཞུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ དྲང་སྲོང་དག་གིས་བཤད་དོ།།ཇི་ལྟར་མངར་བའི་རོ་ཟོས་པ་ན། དང་བའི་རོའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དག་གིས་ཞུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། མངར་དང་ལན་ཚྭ་ཞུ་རྗེས་མངར། །སྐྱུར་བའི་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་བ་ཡིན། །ཁ་དང་ཚ་དང་ བསྐ་བ་རྣམས།།ཞུ་རྗེས་ཕལ་ཆེར་ཁ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངར་བ་ནི་རོ་ཞིམ་པའོ། །ལན་ཚྭ་ནི་ཚྭ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཞུ་བའི་རྗེས་མངར་བའོ། །རོ་སྐྱུར་བ་ཟོས་པའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རོ་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁ་བར་འཇུ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ཏུ་འདིར་སྨོས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་དེ། འབྲུ་ལ་གནས་པའི་རོ་མངར་བ་ནི་ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་བར་འགྱུར་ལ། དེས་ནི་འབྲུ་ནི་རོ་མངར་ཡང་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་བ་ཡིན་པས། མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ།

對此，在這世間，藥物雖然本性相同，但顯現為各種不同的形態。其中日月最為強大，因此不會超出其自性。因為它們具有這樣的本性。對此，首先這些物質雖然多種多樣，但不會超出日月的自性。爲了說明這個比喻，下面說道：就像這些眾生永遠不會超出明暗顯現的法則一樣。同樣，以動與不動的方式存在的各種本性，也不會超出日月的自性。因此，有些藥物具有太陽的本性，有些藥物具有月亮的本性。所以，有些具有熱性的力量，有些具有冷性的力量。 其中熱性會引起頭暈、口渴、昏迷、出汗、發熱，並能快速消化，能平息風病和痰病。這裡’其中’是指在熱性和冷性兩種力量中，具有熱性力量的藥物會引起頭暈等癥狀。‘快速消化’是指能使食物迅速消化。平息風病和痰病是指能治癒風病和痰病。 冷效能使人滿足、滋養、僵硬，並能凈化血液和膽汁。具有冷性和寒性力量的藥物能使人滿足等，並能凈化血液和膽汁。其中’滿足’是指產生愉悅感。‘滋養’是指增長光澤。‘僵硬’是指使身體像木頭一樣僵硬。凈化血液和膽汁是指使它們清澈無濁。 現在說到’胃’等偈頌中所說的物質消化：當與胃火相遇時，某些味道轉變成其他味道，最終消化的味道，這就是所謂的消化。當藥物與胃火相遇融合時，其味道發生改變，即從甜味等轉變為其他味道，在食物作用的最後階段，甜味、酸味和辛辣味最終消化成熟，這就是所謂的消化，這是仙人們所說的。 就像食用甜味時，會產生清凈味的特性，這就是懂得醫論的人所說的消化。正因為如此而說：甜味和鹹味消化后變甜，酸味消化后仍是酸味，苦味、辛辣味和澀味，消化后大多變成苦味。其中甜味是指美味。鹹味是指鹽類，這兩者消化后變成甜味。酸味食用后仍然是酸味。苦味、辛辣味和澀味大多消化后變成苦味。 這裡說’大多’是因為有些與此處所說不相符，如穀物中的甜味消化後會變成酸味，因此穀物雖然是甜味但消化后變成酸味，會產生膽汁且性質沉重。

།དེ་བཞིན་དུ་ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བསྡུས་བ་ལས། འབྲུ་ནི་མངར་དང་སྐྱུར་བ་ཉིད། །དེ་བཞིན་སེའུ་སྐྱུར་ཡང་མངར། །ཏིལ་མར་ཁ་བར་གྱུར་པ་དང་། །པི་པི་ལིང་ཡང་བསྐ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲུ་ནི་མངར དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་བར་འགྱུར་བ་དང་།སེའུ་སྐྱུར་ཡང་མངར་བར་འཇུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་སྐྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་བར་འཇུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཚ་ཡང་ཞུ་རྗེས་བསྐ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་ འབྲས་བུ་མཉམ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཞེས་པ་ལྕེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཞུ་བའི་རྗེས་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་མངར་བའི་རོ་མྱངས་པ་ན་ལུས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་བྱེད་པ་དེ་ནི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཡིན་ ཏེ།རོ་མངར་བ་དེ་ཞུ་བ་དང་། དེ་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ། གང་གཞན་རོ་ཞིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི། རོ་མངར་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་མངར་བའི་ལས་ནི་འཇུ་བ་རྟུལ་བ་དང་། ལུས་ཟུངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྨན་ནི་བཟང་དང་ངན། །ལ་ལ་རོ་ཡིས་ལས་བྱེད་ལ། །གཞན་དག་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་གཞན་དང་ནུས་པ་དང་། །མཐུ་ཡིས་ལ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། སྨན་དང་། རོ་དང་། ནུས་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས ཀྱི་ནང་ནས།སྨན་བཟང་དང་ངན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ལས་སྨན་ལ་ནི་རོ་ཡིས་བྱེད་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་བཅས་པས་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་། ནུས་བ་བསིལ་བར་བྱེད་པས་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རླན་ཅན་གྱི་ཤའི་ཆུ་ནི་ནུས་པ་དྲོ་བ་ཡིན་པས་མཁྲིས་པ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་མར་ནི་ཞུ་རྗེས་ཁ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བཤང་གཅི་སྐྱེད་ལ། རང་སྐྱུར་ཡང་རྩུབ་ཅིང་དྲོ་བ་ཡིན་པ་དང་བིལ་བའི་རྐང་ནི་རྩུབ་པས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ནི་ནུས་པ་བསིལ་བ་དང་། ཞུ་རྗེས་མངར་བས་བད་ཀན་སྐྱེད་པ་དང་། ཡང་ཞིང་རྩུབ་ཀྱང་རླུང་ མི་སྐྱེད་པ་དང་།ལན་ཚྭ་ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་ཞུ་རྗེས་མངར་བས་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཡང་བད་ཀན་ལ་ཕན་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཅའ་སྐ་ནི་སྣུམ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཞུ་རྗེས་མངར་བས་རླུང་སེལ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས། རླུང་སེལ་བ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་ཀུན་ དོང་དག་ནི་སྣུམ་པ་དང་།ཚ་བ་དང་། ལྕི་བས་རླུང་སེལ་བར་བྱེད་ལ། དེ་དག་ནི་སྣུམ་པ་དང་། ལྕི་བས་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ཕུག་སྒོང་པོ་ཡང་ཞུ་རྗེས་མངར་བས་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྱི་ཤ་ལ་ནི་ནུས་པ་ཚ་བས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་དང་།ཤ་ནི་ནུས་པ་དྲོ་བས་རླུང་སེལ་ཞིང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ཀུ་ལངྠ་ནི་རོ་བསྐ་ཡང་ཞུ་རྗེས་བསིལ་བས་རླུང་སེལ་ཞིང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་གྱི་དཔེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

同樣地，對於訶子、蓽茇、胡椒等也要這樣運用。這在《醫論集要》中說：‘穀物雖甘后變酸，同樣酸棗后變甘，芝麻油變成苦味，胡椒也會變澀味。’ 因此，穀物雖然是甘味，但消化后變成酸味；酸棗雖酸但消化后變甘；芝麻油雖酸但消化后變苦；胡椒雖辛但消化后變澀。因此，由於存在這些不一致的情況，所以說’大多’。 關於’味道和消化后的效果相同’，‘味道’是指舌頭所感知的甘、酸等味道，‘消化后’的效果與此相同。例如，當品嚐甘味時使身體滿足等作用，就像花朵一樣，甘味消化后與之相同。其他美味等作用，就是這甘味的果實，所以都是一致的。甘味的作用是消化遲緩、增長身體精華等。 關於’藥物有優劣，有些以味道起作用，有些以消化起作用，有些以其他功效、能力和力量起作用’這句話，‘其中’是確定的意思。在藥物、味道、能力和力量中，藥物的優劣是指有效和無效的作用。 有些藥物通過味道起作用，澀味能平息痰濕，涼效能生風。濕潤肉湯因其熱性而生膽汁。同樣，芝麻油消化后因苦味而生大小便，雖然本身是酸味但性質粗澀溫熱；木藍根因粗澀性而生膽汁；余甘子因涼性和消化后的甘味而生痰濕，雖輕澀但不生風。 食鹽舌嘗鹹味，消化后甘味能除膽汁又益痰濕；補骨脂和蓽茇因油性、溫熱性和消化后甘味而除風；胡椒也相似所以能除風；大蒜和昆冬因油性、辛熱性和重性而除風，但因油性和重性又生痰濕。 圓蘿蔔也因消化后甘味而生痰濕。印度茄、刺天茄、毒魚草因熱性而生膽汁；肉因溫熱性而除風且生膽汁；枸杞雖澀但消化后因涼性而除風且生膽汁。這些只是部分舉例說明。

།སྨན་གྱི་རོ་སོགས་གང་དང་གང་། །སྟོབས་ལྡན་ ཉིད་ཀྱིས་གནས་བྱེད་དེ།།ཤིན་ཏུ་ཟིལ་གནོན་དེ་དང་དེ། །སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཉིད་དུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་རོ་དང་། ནུས་པ་དང་། འཇུ་བ་དང་མཐུ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨན་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་ ནི།སྨན་གྱི་རིགས་དེ་ཤིན་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་སྟོབས་ཆུང་བ་གཞན་དག་ཕམ་པར་བྱས་ནས། གནས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་བྱ་བ་གང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རོས་ནི་འདི་བྱས་སོ། །ནུས་ པས་ནི་འདི་བྱས་སོ།།སྟོབས་ཀྱིས་ནི་འདི་བྱས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་བརྗོད་པ། བསྡུས་པ་ལས་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པ་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། །གང་འདི་ལྟར་རོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པས་རོ་གཞན་དག་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གནས་ཤིང་། དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི། རང་དང་གཞན་གྱི་སྟོབས་ལ་གནས་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། གཉི་གའི་ཚུལ་གྱིས་རང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྨྲས་པ་ནི། ཡོན་ཏན་མི་འཕྲོད སྦྱར་བ་ནི།།མང་པོས་ཉུང་ངུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མི་འཕྲོད་པ་དག་སྦྱར་ཞིང་བསྲེས་པ་ནི། མང་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས། སྟོབས་ཆུང་ངུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡོན་ཏན་མི་འཕྲོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི། རྫས་མི་འཕྲོད་ པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བྱའོ།།ཡོན་ཏན་མི་འཕྲོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་སྨྲ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་བཤད་པ། སྦྱོར་བ་ནི་རྫས་གཉིས་སམ་རྫས་མང་པོ་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མི་འཕྲོད་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་འཕྲོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མི་འཕྲོད་པའོ། ། རང་བཞིན་མི་འཕྲོད་པ་ནི། དཔེར་ན་སྨན་ཡང་བ་དང་། ལྕི་བ་སྦྱར་བ་དང་། ཆབ་དང་བསིལ་བ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་མི་འཕྲོད་པ་ནི། དཔེར་ན་རླུང་གི་ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར། །སྨན་རྩུབ་པ་དང་། རོ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསིལ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཕན་ཚུན་རིགས་མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི། གང་ཟས་ཀྱི་རིགས་ཉུང་ངུ་རྫས་ཀྱི་རིགས་མང་པོས་ཟིལ་གྱིས་མནན ནས།དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་གནས་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྦྲང་རྩི་ནི་མངར་དུ་ཟིན་ཀྱང་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རོ་མངར་བ་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་། སྦྲང་རྩི་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མི་འཕྲོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་རིགས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལས་ཀྱང་གང་ཞིག་གང་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས།རང་རྒྱུད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་སོམ་ཉིར་གྱུར་པ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ནི། རོ་དང་འཇུ་བའི་མཐུ་དག་ནི། །དེ་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཞེས་བྱ་ བ་ཡིན་ཏེ།རོ་དང་ནུས་པ་དང་འཇུ་བ་དང་། སྟོབས་རྣམས་ནི་ཅི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཞིང་ནུས་པ་མཉམ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འཇུ་བས་ནི་རོ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་དེའི་ནུས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས། རང་གི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། དེའི་ནུས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། རང་གི་ ནུས་པ་གསལ་བར་སྟོན་ཏོ།

關於’藥物的味道等任何一種，以具力者而住，極其勝伏彼等，成為能作因而住’這句話，在藥物類別中的味道、功效、消化和力量等任何一種，其中具有力量者在藥物中安住，那就是極其勝伏其他微弱力量的藥物種類，使其他藥物失效后，彼等安住即成為能完成任何作用的因，能完成所應完成的事。這就像’以味道做了這個，以功效做了這個，以力量做了這個’等。 爲了說明這個意義，從簡略中擴充套件解釋此處所示，如此這般，屬於味道等類別中，以具力安住于其他味道，勝伏彼等而成為能作因，由於依靠自他力量而住、具力、微力、二者方式各自作業，因此爲了說明此處所要闡述的內容說：‘諸多不相宜功德，眾多勝伏少數者。‘因為不相宜的功德相合混合，眾多具力者勝伏微弱者而獲勝。 這裡所說的’不相宜功德’是指不相宜物質的配伍。不應說為功德不相宜性。如同聖者遮羅迦所說：配伍是指兩種或多種物質的組合，其不相宜有二：自性不相宜和果不相宜。自性不相宜例如輕重藥物相配，水與寒涼相配等。果不相宜例如爲了消除風病，粗糙藥與味道同時配伍，同樣寒熱同時配伍等。 如此，自性功德不相宜的藥物配伍，同樣果不相宜的藥物配伍，相互種類不相應的配伍，以眾多物質種類勝伏少量食物種類，而住于彼處作為能作因。例如蜂蜜雖甜卻能平息痰，甜味能生痰，但蜂蜜能平息痰是因為具有不相應不相宜的功德。 如此，對於相應種類特徵的配伍中，某者被某者勝伏后，成為自因而生疑惑，爲了遮遣此疑說：‘味與消化力等，以彼力而勝伏。‘即味道、功效、消化和力量等，雖然如何同時配伍且功效相等，自性消化也勝伏味道使其功效消失後，通過顯示自己的作用，勝伏其功效，而顯明自己的功效。

།དེ་བཞིན་དུ་རོ་དང་འཇུ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མཐུས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། མཐུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་སོགས་དེ་ལྟར་སྟོབས་ནི་མཉམ། །མ་བཅོས་པ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རོ་དང་འཇུ་བ་དང་མཐུ་དང་ སྟོབས་རྣམས་ནི།དེ་ལྟར་ཞེས་པ་རྣམ་པ་འདིས་སྟོབས་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་སྟོབས་ནི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་མ་བཅོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བཤད་དེ། རྫས་གང་གི་རོ་མངར་བ་དེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་འཇུ་བ་མངར་བ་དང་ལྡན་པ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་བསིལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རོ་སྐྱུར་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རོ་ཚ་བ་དང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཇུ་བའི་ཚ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་ཆང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ལས་འོ་མ་ནི་རོ་མངར་ལ་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་བསིལ་བ་དང་། ཆང་ནི་སྐྱུར་ལ་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་དྲོ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ནི་རོ་ཚ་ལ་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་དྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། སྨན་དེ་དག་ནི་རོ་དང་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་དང་སྟོབས་མཉམ་པས་མ་བཅོས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རོ་དང་འཇུ་བ་དང་ནུས་པའི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པས་ནི། མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་དཀའ་བས་དེ་མི་ཤེས་པས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ན་མཐུ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། གང་ལས་ནི་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ་ནི། རོ་སོགས་མཉམ་པའི་ལས་གང་ནི། །ཁྱད་འཕགས་དེ་ནི་མཐུ་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རོ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་གང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྨན་གང་ལ་སྣང་བ་དེ་ནི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ བྱའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ན་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྫས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྨན་གཉིས་རོ་མཚུངས་པ་དང་ནུས་པ་མཉམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་སྨན་གཅིག་ལས་གཞན་བྱེད་ལ་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་ལས་གཞན་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོབས་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྨན་རེ་རེའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་རང་གི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་མཐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་གཞན་གྱི་མཐུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དན་ཏི་དང་ནི་ཙི་ཏྲ་ཀ་།རོ་སོགས་ མཚུངས་ཀྱང་དན་ཏི་འཁྲུ།།ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུམ་འདྲ་ཡང་འཁྲུ། །འོ་མ་མར་འདྲ་མར་དྲོད་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྨན་དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་རོ་དང་ནུས་པའི་ཞུ་རྗེས་མཚུངས་ཏེ། ཙི་ཏྲ་ཀ་ལ་རོ་དང་ནུས་པ་དང་འཇུ་བའི་རྗེས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་དན་ཏི་ལ་ཡོད་དུ་ ཟིན་ཀྱང་།དན་ཏི་ནི་དན་ཏི་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངར་བ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་རོ་མངར་བ་ལ་སོགས་པར་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒུན་འབྲུམ་འཁྲུ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཤིང་མངར་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་། མར་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འོ་མ་ནི་འོ་མར་གྱུར་པས་དྲོད་མི་སྐྱེད་ཀྱི། མར་གྱིས་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐུ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

同樣地，味道和消化這兩者也被功效所勝，而功效又被這些力量所勝。味道等如是力量平等，未經加工者具有力量。這是說，味道、消化、功效和力量，如是說的方式是力量相等且相同，其力量是針對味道等而言，未經加工的任何物質都具有力量。 任何物質具有甜味，如前所述具有甜的消化和具有涼性功效的，就是力量大的。同樣地，酸味如前所述具有酸的消化，同時具有熱性功效的；同樣地，辛味具有如前所述的辛熱消化，並具有溫熱功效的；同樣地，牛奶、酒和石榴等，牛奶是甜味、具有消化性和涼性功效，酒是酸味、具有消化性和溫熱功效，石榴是辛味、具有消化性和產生溫熱功效，這些藥物在味道、消化、功效和力量相等，所以稱為具有未經加工的力量。 我們通過味道、消化和功效的本性如何，由此對作用進行推理而瞭解，但功效這個概念本性難以瞭解，如果因為不瞭解而產生懷疑：什麼是功效？應該從什麼來推理呢？ 對此說道：味等相等的任何作用，殊勝者即從功效而生。也就是說，由於味道等相等且相同，任何作用特別殊勝的藥物，應知是從功效而生。通過這種推理可以瞭解所謂的功效，這是物質的功效。 即使兩種藥物味道相同且功效相等，其中一種藥物產生某種作用而另一種產生其他作用，由此應知是具有力量的。如此，每種藥物進退特徵的性質，其自性事物由因緣和合而生，具有決定性的特徵，這就是所謂的功效，而不是其他事物的功效。 丹提和叉得拉迦，味等雖同但丹提瀉，甘草葡萄相似卻瀉，牛奶似酥但酥生熱。這是說，如此藥物丹提和叉得拉迦在味道和功效的消化後果相同，叉得拉迦具有的味道、功效和消化後果，丹提也都具有，但丹提以其自身特徵能夠導致瀉下，而叉得拉迦則不會，這種差異特性就稱為功效。 同樣地，甘草和葡萄雖然都是甜味等相同，但葡萄能導致瀉下而甘草不會。同樣地，牛奶和酥油等雖然相似，但牛奶作為牛奶不會產生熱性，而酥油會產生熱性。同樣地，一切都是由功效所致。

།འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྤྱི་དང་ ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་སྨས་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྤྱི་ཡི་ལས་ཏེ་དེ་ཡང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་གམ་རྣམ་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ཡང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ རོ་དང་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་དང་མཐུ་སྤྱིའི་ལས་རྫོགས་པ་ཡིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྩོམ་བར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྤྱིའི་ལས་བྱུང་བ་ན་སྤྱིའི་རྐྱེན་སྤྱིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པའི་དོན་ཏེ། རྣམ་པ་འདིས་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་ ལས་ཉིད་བཤད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་སྨན་ལ་བརྟེན་པའི་རོ་དང་མཐུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་སྤྱིའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ལས་ཀྱང་སྤྱི་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་ལས་བཤད་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་ དབྱེ་བས་སྨན་དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་ལས་གཞན་དང་གཞན་བྱེད་པའི་ཚུལ་སྨྲས་པ་ནི།སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྨན་དབྱེ་ཐ་དད་གྱུར་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱིར་བཤད་པའི་སྨན་གྱི་རོ་དང་འཇུ་བ་དང་ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྣ་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བྱ་ལ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་དགེ་བ དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཤིང་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ།ཁྱད་པར་གྱི་དབྱེ་བ་དེས་སྤྱིར་བཤད་པའི་སྨན་རྣམས་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་ འགྱུར་ཞིང་དུ་མ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ལ།རོ་ལ་སོགས་བ་ཡང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་སྨན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལས། ལ་ལ་ནི་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚུངས་པར་སྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་ནུས་ པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚུངས་པར་སྐྱེད་པ་ཡིན་པས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། གྲོ་དང་ནས་ནི་མངར་བ་དང་། །ལྕི་ལས་རླུང་འཇོམས་སྐྱེད་པ་ཡིན། །ཉ་དྲོ་འོ་མ་བསིལ་བ་དང་། །སེང་གེ་ཁ་ཡི་ཕག་མ་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོ་དང་ནས་དག་ནི་རོ་མངར་བ་དང་ཡོན་ཏན་ལྕི་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གྲོ་ནི་རླུང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། ནས་ནི་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བས། ཉ་ནི་རོ་མངར་དུ་ཟིན་ ཀྱང་ནུས་པ་དྲོ་བ་ཡིན་གྱི་གྲང་བ་མ་ཡིན་ལ།འོ་མ་ནི་མངར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞུ་རྗེས་ནུས་པ་བསིལ་བ་ཡིན་གྱི་དྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སེང་གེའི་ཤ་ནི་མངར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞུ་རྗེས་ལ་སོགས་པ་ཁ་བ་ཡིན་ལ། ཕག་གི་ཤ་ནི་མངར་བ་ཡིན་པ་ལས། ཞུ་རྗེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མངར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རོ་དང་། ཞུ་རྗེས་དང་། ནུས་པ་ཐ་དད་ཡིན་པར་དཔེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如是，一切事物都為總相和別相所遍，因此論作者說：‘如是藥等之總相作用，彼亦’。其中’如是’一詞表示圓滿語或相狀義。彼亦即藥等之味、消化、功能、力量等總相作用圓滿，而非別相。即從構成之大種總相作用而生，從總相緣、總相因而生，乃至於此。 或者相狀義為：以此相狀說明藥等總相作用，而非別相。大種所依之藥的味、力等如何生起，顯示總相因，如是其作用亦唯顯總相，此為其義。 於此，說明藥等總相作用后，以別相分類闡述彼等諸藥各自產生不同作用之理：‘種種緣之差別，藥分成異類’。總說之藥味、消化、功能等作用亦成差別，成為特殊。由何成差別？由種種緣之差別成異，種種緣即指以不同方式安住之大種。 彼亦即由諸有情過去所造善不善業所生之大種，彼等種種差別如是周遍轉變之種種緣所生之諸藥差別即特殊。由此特殊差別，總說諸藥之作用差別而成多種安住。味等亦依此，故彼等作用亦隨藥之差別而異。 如是二種藥中，有些由構成之緣平等生起，有些由功能生起之緣平等生起，故緣安住為種種。為顯示彼等一分之例而說：‘小麥大麥甘重性，能除風病所生起，魚暖乳性清涼性，獅子口味豬肉性。’ 小麥與大麥雖具甘味及重性，然小麥能除風，大麥生風，此乃由種種緣所生故。如是由種種緣所生，魚雖甘味然性暖非寒，乳雖甘味然後效力清涼非暖。 如是由種種緣所生故，獅子肉雖甘味然後效等為苦，豬肉甘味且後效等亦為甘。如是一切亦由種種緣所生故，以喻依次顯示味、後效、功能之差別。

།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར ཞེས་བྱ་བ།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ལེའུ་དགུ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་རོ་ཐ་དད་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ། རོ་ཐ་དད་ པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རོ་རྣམས་ནི་སྨན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་། སྨན་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རོ་ལ་སོགས། །དེ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པས་མཆོག་།ཅེས་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྨན་མེད་པར་རོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ ན་དང་པོར་སྨན་བཤད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བརྟེན་པ་པོའི་རོའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་བསྟན་པ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རོ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་ནི་རོའི་ཁྱད་པར་ཏེ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པའི་ལེའུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རོ་ནི་རེ་ཞིག་ཆུའི་རང་བཞིན་ དང་།དང་པོ་མི་གསལ་བ་ཡིན་པ་ལ། དེ་ནི་དུས་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་མི་མཉམ་ཞིང་། ཚིག་པ་ལས་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་སྨོས་པས་ནི། རོ་དག་ཆུའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ལ་སོགས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་རོའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཤས་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རོ་འབྱུང་བའི་ཚུལ སྨྲས་པ་ནི།མངར་བ་ལ་སོགས་རོ་སྐྱེ་བ། །ས་ཆུ་མེ་ས་ཆུ་དང་མེ། །མཁའ་རླུང་མེ་རླུང་ས་དང་རླུང་། །གཉིས་གཉིས་ཤས་ཆེ་ལས་རིམ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་གཉིས་གཉིས་ཤས་ཆེ་ཞིང་ལྷག་ པ་ལས་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་སྟེ།འབྱུང་བ་གཉིས་གཉིས་གང་ལ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་རོ་གང་ཞིག་རྩོམ་པ་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ སྨྲས་པ་ནི།ས་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་ཆུ་ཞེས་པ་ས་དང་ཆུའི་འབྱུང་བ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི། རོ་མངར་བ་འབྱུང་ལ་མེ་ས་ཞེས་བྱ་བ་མེ་དང་སའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་སྐྱུར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཆུ་དང་མེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ། ཆུ་དང་མེའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་ལན་ཚྭའི་རོ་འབྱུང་ངོ་། །མཁའ་ རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་ཁ་བ་འབྱུང་ངོ་།།མེ་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་ཚ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ས་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ས་དང་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་བསྐ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་གཉིས་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤས་ཆེ་ཞེས་སྨོས་ པས་ན་རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེས་ན་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་ཤས་ཆེ་བའི་ཤས་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་གང་ཞིག་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ་དེར་རོའི་ཁྱད་པར་གཞན་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ན་རོ་མངར་བ་ནི་འབྱུང་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ས་དང་ཆུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

《八支心要註釋·詞義月光》，由親近月亮的阿阇黎所作的第九章註釋。 現在將解說了知不同味的章節。在解說藥物等差別了知章節之後，將解說了知不同味的章節，因為諸味是依託于藥物的緣故。如前所說：‘藥物本身的味等，依託于彼故為勝’，因為沒有藥物就不會觀察到味等。因此，首先解說藥物，然後開始講述了知能依託的味的差別。 其中，諸味的不同即是味的差別，爲了了知這些而有益的章節，將解說並闡述。其中，味首先是水的自性，最初是不明顯的，由於具有六種時間的緣故，以及由大種功德的多少而產生不均衡，從燒煮而成甜味等六種差別。如是提到水，即知味是水的變化，等等是以俱生方式起作用，因此，聚合才是真正的味的造作者。 因此，關於從大種偏多的差別中產生味的方式，說道：‘甜等味的產生，地水、火地、水火，空風、火風、地風，二二偏多而次第產生。‘即甜味、酸味等六種味的產生，是從兩兩大種偏多而產生，按照所說的次第而產生，即從哪兩種大種偏多，就產生相應的味。 若問從哪些大種偏多產生何種味，按照次第說：‘地水’等，即從地和水大種偏多產生甜味，從火和地偏多產生酸味，從水和火偏多產生鹹味，從空和風偏多產生苦味，從火和風偏多產生辛味，從地和風偏多產生澀味。如是從二二產生。 說’偏多’是表明一切味都是從大種所成。因此，雖是從聚合產生，但是以偏多的部分來完成，在何處何者偏多，即在彼處產生其他味的差別。如是，以偏多的緣故，雖然甜味是由一切大種產生，但說是從地和水產生。其餘諸味也應如是類推。

།ད་ནི་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལས་རོ་ནི་མངར་བ་དག་།གང་ཞིག་ མྱངས་པའི་ཚེ་ན་ནི།།ཁ་ལ་ཆགས་ཤིང་ལུས་ཀྱང་ནི། །ཚིམ་བྱེད་དབང་པོ་རབ་དང་བྱེད། །གྲོག་མ་ལ་སོགས་དགའ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་རོ་མངར་བ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་མྱངས་ཤིང་ལྕེ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ན། ཁ་ལ་ཆགས་ཤིང་ འབྱར་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱང་ཚིམ་ཞིང་བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲོག་མ་ལ་སོགས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་དགའ་ཞིང་སྲེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུར་བ་ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་ཅིང་། །སོ་བརྩེ་སྤུ་ ནི་ལྡང་བ་དང་།།མིག་དང་སྨིན་མ་འཛུམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་སྐུར་བ་ནི་མྱངས་པའི་ཚེ་ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་ཅིང་། གཤེར་བ་འདུ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སོ་བརྩེ་བ་དང་། སྤུ་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དང་། མིག་གཉིས་དང་སྨིན་མ་གཉིས་འཛུམ་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ལན་ཚྭ་ཁར་ནི་མཆིལ་མ་འདུ། །མཁུར་བ་གྲེ་བ་ཚ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ལན་ཚྭ་ནི་ལྕེས་མྱངས་པ་ན་ཁར་མཆིལ་མ་འདུ་ཞིང་འཛག་པ་དང་མཁུར་བ་དང་གྲེ་བ་ཚ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་བ་ཁ་ཡི་དྲི་མ་སྦྱོང་། །ལྕེ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཁ་བ་ནི མྱངས་པར་གྱུར་པ་ན།ཁའི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་དག་པར་བྱེད་དེ། ལྗན་ལྗིན་སེལ་བ་ཡིན་ཞིང་ལྕེ་འཇོམས་ཏེ། རོ་གཞན་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རང་གི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཉེ་བར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚ་བ་ལྕེ་རྩེ་སྐྱོ་བྱེད་ཅིང་། །ཙག་ཙག་ བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།།ཁ་མིག་སྣ་ལས་འཛག་བྱེད་ཅིང་། །མཁུར་བ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཚ་བ་ནི་ལྕེ་ལ་མྱངས་པའི་ལྕེའི་རྩེ་མོ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་ན་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྕེ་བེམ་བེམ་པོར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཙག་ཙག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེ་ལྕེ་ལ་རེག་པ་ལྟར་ལམ་ལམ་པོར་བྱེད་པའམ། སྐེ་ཚོའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་པ་ལྟར་ཚ་བ་ཙག་ཙག་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དང་མིག་དང་སྣ་ལས་ཆུ་འཛག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཁུར་བ་མེ་ལྕེས་ཕོག་པ་ལྟར་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐ་བས་ལྕེ་ནི་བེམ་པོར བྱེད།།གྲེ་བ་རྩ་སྦུབས་འགགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་བསྐ་བ་ནི་ལྕེས་མྱངས་པ་ན་ལྕེ་བེམ་བེམ་པོར་བྱེད་དོ། །རོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བར་གྱུར་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲེ་བ་དང་རྩའི་སྦུབས་འགགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རོ་ཡི་ཚུལ་ནི་དེ་དག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོའི་ཚུལ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

現在爲了說明甜等諸元素的性質和作用而說：其中甜味者，當品嚐之時，粘附口中且令身體滿足，令諸根清凈，螞蟻等喜愛。 即在六味之中，應知甜味者，當品嚐與舌相觸時，粘附口中而有粘性，如是令身體滿足安樂，令諸根清凈歡喜，如是螞蟻等微小生命也喜愛貪著。 酸味令口水流出，令牙齒敏感毛髮豎立，令眼睛和眉毛皺起。 酸味在品嚐時令口水流出，生津，如是令牙齒敏感，毛髮豎立，令雙眼和雙眉皺起收縮。 鹹味令口中生津，令腮部和喉部發熱。 鹹味被舌品嚐時令口中生津流出，令腮部和喉部發熱。 苦味能凈化口中污垢，能損壞舌頭。 苦味當品嚐時，能凈化口中污垢使之清凈，除去粘膩，損壞舌頭，即破壞感受其他味道的能力，也就是說破壞其自身作用的能力。 辛味令舌尖疲乏，且令生刺痛感，令口眼鼻流出液體，令腮部灼燒。 辛味品嚐于舌時令舌尖疲乏而生痛感，即令舌頭麻木。所謂生刺痛感，即如觸及火焰般灼熱，或如塗抹辣椒醬般辛辣刺痛。如是令口、眼、鼻流出液體，令腮部如被火焰觸及般灼燒。 澀味令舌麻木，令喉部和脈道阻塞。 澀味被舌品嚐時令舌頭麻木，令味覺減退不能如實感受，如是令喉部和脈道阻塞。 諸味之性質即是如此。 在說明諸味的性質后，這是上師總結其自性義理之語，應知甜等諸味之性質即具有如前所說之相。

།ལས་ནི་རོ་མངར་བ་དག་གིས། །སྐྱེས་ནས་འཕྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་། །ལུས་ཟུངས་མཐུ་སྟོབས་རབ་སྐྱེད་ཅིང་། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་གློ་རྡོལ་སྐེམ། །མདོག་མདངས་སྐྲ་དང་དབང་པོ་བཟང་། །ལུས་བརྟས་སྐད་འགགས་ཕན་ཞིང་ལྕི། །ནུ་ཞོ་སྐྱེད་ཅིང་ རྨ་འབྱོར་བྱེད།།ཚེ་རིང་འཚོ་བྱེད་སྣུམ་པ་དང་། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དུག་རྣམས་སེལ། །ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ཚིལ་བཅས་དང་། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་ནད་སྐྱེད་ཅིང་། །ལུས་སྦོམ་དྲོད་འབྲི་ཆང་ནད་དང་། །གཅིན་ནད་ལྦ་བ་རྨེན་སོགས་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་མངར་བ་བསྟེན་ ཅིང་སྤྱད་ན་ལས་འདི་དག་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་སྐྱེས་ནས་འཕྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྐྱེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འཕྲོད་ཅིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཅུད་ཀྱི་དངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སྟོབས་ བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་གློ་རྡོལ་བ་དང་སྐེམ་བ་དང་མདོག་མདངས་དང་། སྐྲ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བཟང་ཞིང་བསྔགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་སྐད་འགགས་པའི་ལྐོག་མ་ལ་ཕན་པ་དང་བུད་ མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱེད་པ་དང་།རྨ་དང་རུས་པ་ཆག་པ་འབྱོར་ཞིང་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་རིང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་མདངས་སྐྱེད་པ་དང་། སྣུམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་དུག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་རོ་མངར་བ་དེ་ཧ་ཅང་དྲགས་ཤིང་ཤས་ཆེར་བསྟེན་པར་གྱུར་ན། ཚིལ་དང་བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་སྦོམ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆང་ནད་ནི་འོག་ནས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུར་ བ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་སྣུམ།།ཞིམ་ཞིང་འཇུ་བྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །དྲོ་བའི་ནུས་སྐྱེད་རེག་པ་བསིལ། །ཚིམ་བྱེད་འདྲུལ་བྱེད་ཡང་བ་སྟེ། །བད་ཀན་ཁྲག་མཁྲིས་རྒྱས་པར་བྱེད། །རླུང་འགགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་དྲགས་ན། །ལུས་ལྷོད་རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་ དང་།།གཡན་པ་སྐྱ་རྦབ་མེ་དབལ་དང་། །འོར་ནད་ཐོར་བུ་སྐོམ་རིམས་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་སྐྱུར་བ་བསྟེན་ཅིང་སྤྱད་ན། ཁོང་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་པ་དང་། ཞིམ་ཞིང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་འཇུ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་ཟས་ལེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲོ་བའི་ནུས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། བསྐུས་ན་རེག་པ་ཁ་བ་ལྟར་བསིལ་བ་དང་། ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་འདྲུལ་ཞིང་སླ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བ་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལམ་འགགས་ཤིང་འཁྱིལ་བ་དག་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་སྐྱུར་བ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་དྲགས་ཤིང་ཤས་ཆེར་ཟོས་ན་ལུས་ལྷོད་ཅིང་མི་མཁྲེགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

甘味有這些功效：從出生就適宜，能增長身體精華的力量，對嬰兒、老人、肺病、消瘦有益， 能改善膚色光澤、毛髮和感官，增強體力，對喉嚨嘶啞有益且性質沉重，能增加母乳，促進傷口癒合， 延年益壽，滋潤身體，能祛除風、膽和毒素。若過度食用，會引起肥胖和痰病， 使身體肥胖、降低體溫，引起酒病、尿病、淋巴結腫大等疾病。 關於這些，服用甘味會產生這些作用。即從出生就適宜，因為從出生開始就相宜且相應，能大大增長精華等身體組織的力量，即會產生特殊的力量。 同樣，對嬰兒、老人、肺病和消瘦者，以及膚色光澤、毛髮和感官都有益處。 同樣，能增強體力，對喉嚨嘶啞有益，能增加女性乳汁，促進傷口和骨折癒合， 能延年益壽，增加光澤，具有滋潤的功效，同樣能祛除風病、膽病和中毒引起的疾病。 若過度服用甘味，會引起和增長脂肪及痰病，使身體肥胖等，酒病將在下文說明，會引起這些等疾病。 酸味能生火力，滋潤，美味易消化，開胃， 增長暖性，觸感清涼，令人滿足，助消化，性質輕盈， 能增長痰、血、膽，能疏通阻滯的風。 若過度服用，會使身體鬆軟，引起眼花、頭暈， 瘙癢、白癜風、熱病、瘡瘍、疹子和乾渴發熱。 關於這些，服用酸味能產生和增長體內火力，同樣具有滋潤、美味悅心、助消化成熟、開胃進食的功效， 同樣能增長暖性，塗抹時觸感如雪般清涼，能令人滿足，使食物易於消化軟化，同樣性質輕盈，能增長痰、膽和血， 同樣能使阻滯盤結的風通暢執行。若過度服用酸味，會使身體鬆軟無力，同樣會引起眼花等病。

།ལན་ཚྭ་སྲ་དང འཁྱིལ་བ་དང་།།འགགས་པ་འབྱིན་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱིས་རྡུལ་ཞིང་རྣོ། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་གཅོད་འབྱེད་བྱེད། །དེ་ནི་དྲགས་པས་རླུང་ཁྲག་དང་། །སྐྲ་འབྱི་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་དང་། །སྐོམ་མཛེ་དུག་དང་མེ་དབལ་རྣམས། །སྐྱེད་ཅིང་སྟོབས་ནི་འབྲི་ བར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ལན་ཚྭ་ཅན་བསྟེན་ཅིང་ལོངས་སྤྱད་ན། སྲ་བ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁྱིལ་བ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འགགས་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲ་བ་ནི་རེངས་ཤིང་འགྱུར་མི་ཤེས་པའོ། །འཁྱིལ་བ་ནི་བཤང་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་པ་འཁྱིལ་ཞིང་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་པའོ།།འགགས་པ་ནི་རྩ་སྦུབས་རྣམས་འགགས་པ་སྟེ། དེ་དག་འབྱིན་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲོད་སྐྱེད་དེ་མེའི་ཤས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། དུགས་ཀྱིས་རྡུལ་ འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རྣོ་ཞིང་འཇུག་པ་མྱུར་བ་དང་། ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་ཟས་འདོད་པ་དང་། གཅོད་ཅིང་ཁ་གཉིས་སུ་བྱེད་པ་དང་། འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་ཚྭའི་རོ་དེ་དྲགས་ཤིང་ཤས་ཆེར་བསྟེན་པས་རླུང་དང་ཁྲག་གི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྤྱི་ཐེར་དུ་ འགྱུར་བ་དང་།རྒས་སྲ་བའི་མཚན་མ་སྐྲ་དཀར་བ་དང་། གཉེར་མ་ཞེས་པ་པགས་པ་འདུས་པ་དག་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྟོབས་འབྲི་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་བ་རང་ཉིད་ཞིམ་མིན་ཞིང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་སྲིན་སྐོམ་དུག་། མཛེ་དང་བརྒྱལ་དང་རིམས་སློན་བྲོ། །ཚ་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་འཇོམས། །འདྲུལ་དང་ཚིལ་དང་ཞག་དང་རྐང་། །བཤང་དང་གཅི་བ་སྐེམས་པ་དང་། །ཡང་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་བསིལ་ཞིང་རྩུབ། །ནུ་མའི་ནད་དང་སྐད་འགགས་སེལ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲགས་གྱུར་ནས། །ལུས ཟུངས་ཟད་ཅིང་རླུང་ནད་སྐྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཁ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཞིམ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རང་ཉིད་ཡི་གར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཡི་ག་འཆུས་པ་ནས་བད་ཀན་གྱི་བར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འདྲུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་ཞིང་ གཤེར་བའི་ཚུལ་ཅན་དག་སྐེམ་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བཞིན་ཡང་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་ཤིང་ཤེས་རབ་འཕེལ་བ་དང་། བསིལ་ཞིང་གྲང་བའི་ནུས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྩུབ་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མའི་ནད་དང་། སྐད་འགགས་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་སེལ་ཞིང་ འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ།།རོ་ཁ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པར་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་གྱུར་ན། ལུས་ཟུངས་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ཟད་ཅིང་འབྱེ་བ་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བས་ལྐོག་ནད་འགགས་པ་དང་། །མཛེ་དང་མ་ཞུ་འོར་ནད་སེལ། ། རྨ་འཇིག་བྱེད་ཅིང་སྣུམ་པ་དང་། །ཚིལ་དང་འདྲུལ་བག་སྐེམས་པར་བྱེད། །དྲོད་སྐྱེད་འཇུ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེད། །སྦྱོང་ཞིང་ཟས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད། །འཆིང་བ་གཅོད་ཅིང་རྩ་སྦུབས་དག་།རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་བད་ཀན་སེལ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲགས་གྱུར་པས། །སྐོམ་སྐྱེད་ཁུ བ་སྟོབས་ཟད་ཅིང་།།བརྒྱལ་ཞིང་ལུས་འཁུམས་འདར་བ་དང་། །རྐེད་པ་རྒྱབ་སོགས་ན་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཚ་བས་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ལྐོག་ནད་ནི་ལྐོག་མའི་ཕྱོགས་སུ་བྱུང་བའི་ནད་དོ། །འགགས་པ་ནི་བྲང་འགགས་ཤིང་བད་ཀན་ གྱིས་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་བྱའོ།།ལ་ལ་ནི་གྲང་བའི་འདར་ནད་ལ་ཨུ་དར་དུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

鹽味堅硬且凝結，能除阻塞生暖熱。油和熱敷能出汗，開胃且能切開分。若過量則生風血，脫髮白髮及皺紋，渴病麻風和熱病，生起並使力量減。 關於這些，食用鹹味時，能除堅硬，能除凝結，能除阻塞。其中堅硬是指僵硬不能變化。凝結是指大便等積聚凝結不能排出。阻塞是指脈道阻塞，能除去這些。同樣能生暖熱即增長火大，油性和熱敷能出汗，銳利且快速吸收，開胃使人想吃，切開分解，能使分開。 過量食用鹹味會生風病和血病，同樣會脫髮成禿頭，衰老徵兆白髮，皺紋即面板皺褶，同樣會生渴等，減弱並損壞力量。 苦味本身不美味，開胃蟲渴和中毒，麻風昏厥和熱病，熱膽和痰都能除。腐爛脂肪油腳病，大小便都能幹，輕盈心正涼且澀，乳病喉塞能消除。若是過度服用時，身體精華盡風生。 關於這些，苦味本身不美味且能開胃，本身不可口。同樣從開胃到痰病都能降伏。同樣能幹燥腐爛等潮濕性質的病，同樣輕盈，心正增長智慧，生涼性的力量，同樣澀性，女人乳病，能除去喉塞的咽喉病。 過度服用苦味時，身體精華等會耗盡分散，會生起風病。 辛味能除喉嚨病，阻塞麻風不消化，瘡病都能使消除，油性和脂肪乾燥。生暖消化開胃口，清凈能使食物化，能斷繫縛脈道中，完全打開除痰病。若是過度服用時，生渴精液力量盡，昏厥身縮及顫抖，腰背等處生疼痛。 關於這些，辛味能除喉病等，喉病是指喉部生病。阻塞是指胸悶由痰增盛所生的病。有些人說寒性的顫病稱為優陀羅。

།གཞན་དག་ནི་གྲང་བའི་དུས་སུ་ཁྱད་པར་དུ། གྲང་བ་ཆུ་ཡི་རེག་པ་ལས། །ལྐོག་མར་སྐྲངས་པར་གྱུར་པའི་ནད། །གག་པ་ཞེས་བྱ་བད་ཀན་འབྱུང་། །ཞེས་བཤད་ དོ།།མ་ཞུ་བ་ནི་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་ཅན་ནོ། །རྨ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི། རྨ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་སྐྲངས་བག་ཅན་འཛུམ་ཞིང་འབྲི་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་རྨ་འབྱོར་བ་དག་གི་གགས་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་པ་དང་། ཚིལ་ལ་སོགས་པ་སྐེམས་ཤིང་འབྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བ་དང་།མ་ཞུ་བ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་སྦུབས་སྦྱོང་བ་དང་། ཟས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། འཆིང་བ་གཅོད་པ་སྟེ། རྣོ་བས་ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་འཆིང་བ་དམ་པོ་ལྷོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་སྦུབས་ཀྱི་ཁ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པར་བསྟེན་ཅིང་ཟོས་པས་ནི་སྐོམ་དད་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱལ་བ་ནི་རྨོངས་པར་གྱུར་པའོ། །ལུས་འཁུམས་བ་ནི་ཡན་ལག་འཇས་པ་ལྟར་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདར་བ་དང་། རྐེད་པ་དང རྒྱབ་ན་བ་སྟེ།དེ་དག་ཏུ་གཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་པས་འདེབས་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྐང་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐ་བས་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ། །ལྕི་ཞིང་ཁྲག་ནད་རྣམ་པར་སྦྱོང་། །སྐེམ་ཞིང་རྨ་འཚོ་བསིལ་བ་དང་། །འདྲུལ་ དང་ཚིལ་ནི་རྣམ་པར་སྐེམས།།བེའུ་སྣབས་འཁྱིལ་ཅིང་སྲི་བར་བྱེད། །རྩུབ་ཅིང་པགས་མདོག་རབ་དང་བྱེད། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་དྲགས་ན། །བཤང་འགགས་ལྟོ་སྦོས་སྙིང་ནད་དང་། །སྐོམ་དང་སྐེམ་ཞིང་སྐྱེས་མཐུ་ཉམས། །རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་ དྲི་མ་སྲི།།ཞེས་བྱ་བ། རོ་བསྐ་བ་བསྟེན་ཅིང་སྤྱད་པས་ནི། མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྕི་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁྲག་གི་ནད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་འཁྱིལ་ཞིང་ཐོགས་པ་དང་། བཤང་བསྲི་བར་ བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དང་། པགས་པའི་མདོག་རབ་ཏུ་དངས་ཞིང་མདོག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་བསྐ་བ་དེ་བསྟེན་པ་དྲགས་ཤིང་ཤས་ཆེར་ཟོས་ན་བཤང་བ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་མཐུ་ཉམས་ཤིང་ཁུ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ བ་དང་།དྲི་མ་སྲི་བ་སྟེ། གཅིན་དང་ཕྱི་ས་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་སྨྲས་པ་ནི། ཞུན་མར་བུ་རམ་སྟར་ག་གསེར། །མོ་ཙ་ཙོ་ཙ་པ་རུ་ཤ། །ཉེའུ་ཤིང་ར་མཉེ་བ་ནས། །ར་ཛ་དན་བ་ལ་གསུམ། །མེ་ད་གཉིས་དང་པརྞི་བཞི། ། འཚོ་བྱེད་ཛི་བ་རི་ཤོ་བ། །ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་པིམ་བི། །ཤྲ་བ་ནི་གཉིས་བི་ད་རི། །ཅུ་གང་ཀྵི་ར་ཤུ་ཀུ་ལ། །ས་ཧ་འོ་ཅན་གཤྨ་རི། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གཟེ་མ། །རྒུན་འབྲུམ་སྦྲང་སོགས་མངར་བའི་སྡེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞུན་མར་ནས་རྒུན་འབྲུའི་བར་གྱི་སྡེ་ཚན་ནི་རྫས མངར་བ་སྟེ།སྨན་མངར་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མོ་ཙ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཙོ་ཙ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཉེའུ་ཤིང་ནི་ཨ་བི་རུའོ། །ར་མཉེ་པ་ནས་ནི་བི་རའོ། །ར་ཛ་དན་ནི་བ་ན་ཡ་བྲི་ཡའོ། །བ་ལ་གསུམ་ནི་བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བལ་དང་། ནཱ་ག་བ་ལའོ། །མེ་ད་གཉིས་ནི་མེ་ད་དང་། མ་ཧཱ་མེ་དའོ། །པརྞི་བཞི་ནི་ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞིའོ། །འཚོ་བྱེད་ནི་ཛི་བན་ཏིའོ། །ཛི་བ་ཀ་ནི་ཀུ་ར་ཙ་ཤིར་ཤའོ། །རི་ཤོ་བ་ནི་བི་ལ་བར་དྷའོ། །མ་དུ་ཀ་ནི་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་གོ། ། བིམ་བི་ནི་ཏུན་ཏ་ཀེ་རིའོ།

其他人說，尤其是在寒冷的時候，‘由於寒冷的水觸碰，喉嚨腫脹的疾病，稱為感冒，是由痰引起的。‘未消化是指未消化的粘液狀態。破壞傷口是指：使極高的腫脹性傷口收縮減少。也會阻礙傷口癒合。同樣，使油脂等乾枯減少，生起並增長火熱，使未消化的得以消化，開啟食慾，清凈脈道，分解食物，切斷束縛，即以銳利使關節的緊密束縛鬆弛，開啟脈道口，祛除並消滅痰。若過度服用這種熱性，則會引起口渴等。昏厥是指神志不清。身體蜷縮是指肢體如麻痹般。同樣，顫抖、腰痛和背痛，即被難忍的刺痛等所刺，等字包含使腳和肋部疼痛。 ‘澀味能祛除膽和痰，沉重並能凈化血病，乾燥且癒合傷口清涼，腐爛和脂肪都乾枯。使粘液凝結並收斂，粗糙使膚色極清凈。若是過度服用此味道，大便阻塞腹脹心病生，口渴乾枯精力衰，脈道阻塞垢物聚。‘這是說，服用澀味能祛除並消滅膽和痰，具有沉重的功效，能凈化血病等，使粘液凝結阻滯，使大便收斂，同樣非常粗糙，使面板顏色極為清凈明亮。過度服用這種澀味會引起大便阻塞等，使人精力衰退精液耗盡，垢物聚集，即小便和糞便阻塞。 說到甜味等物質類別：‘酥油糖蜜星伽果，木扎措扎帕盧沙，阿魏樹和拉涅巴納，拉匝丹和三巴拉，兩種美達四帕尼，活命吉瓦日紹巴，甘草馬度卡比姆比，兩種舒拉瓦比達日，楮實克希拉舒古拉，薩哈乳類嘎希瑪日，牛奶糖蜜樹膠等，葡萄蜂蜜等甜類。‘從酥油到葡萄的類別是甜味物質，即是甜味藥物的意思。其中木扎是水樹果實。措扎是紅花果實。阿魏樹是阿比茹。拉涅巴納是比拉。拉匝丹是巴納雅比利雅。三巴拉是巴拉、阿提巴拉和那嘎巴拉。兩種美達是美達和瑪哈美達。四帕尼是薩拉帕尼、剋日希納帕尼、蒙嘎帕尼和瑪沙帕尼。活命是吉萬提。吉瓦嘎是庫拉匝希日沙。日紹巴是比拉瓦爾達。馬度嘎是馬度嘎花。比姆比是頓達克日。

།ཤྲ་བ་གཉིས་ནི། ཤྲི་བ་ནི་དང་། མ་ཧཱ་ཤྲི་བའོ། །བི་ད་རི་ནི་ཀྵི་ད་རིའོ། །ཅུ་གང་ནི་ཏུ་ཀ་ཀྵི་རའོ། །ཀྵི་ར་ཤུ་ཀུ་ལ་ནི། ཀྵི་ར་ཀ་ལོ་ལིའོ། །མཧཱ་གཉིས་ནི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་དང་། ཀྵུ་དས་ཧའོ། །འོ་མ་ཅན་ནི་འོ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀཤྨ་རི་ནི་ཀད་ཕ་ལའོ། །གཞན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །སྐྱུར་བ་སྐྱུ་རུ་ཨ་མླིཀ་།བ་ལུང་དང་ནི་སྟར་བུ་དང་། །སེའུ་འབྲུ་རྡུལ་དང་དར་བ་དང་། །ཚ་དང་ཀུ་ཤུ་ཨ་མྲ་དང་། །མླ་ཏ་ཀ་བྷ་བྱ་དང་། །ཀར་མ་རྡ་ཀ་བིད་ཐའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱུ་རུ་ར་ནས་ཀ་པིད་ཐའི་བར གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་སྨན་སྐྱུར་བའི་སྡེ་ཚན་ཡིན་ནོ།།མླི་ཀ་ནི་ཙུ་ཀྲི་ཀའོ། །བ་ལུང་ནི་པི་ཟ་པུ་རའོ། །གཞན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཚ་མཆོག་རྩལ་རུ་ཁ་རུ་ཚ། །བི་ད་རྒྱ་མཚོ་བཀོད་པའི་ཚ། །མཚོ་ཚ་སྐམ་ཚ་རོ་ཉེ་དང་། །ཀྵ་ར་ལན་ཚྭའི་སྡེ་ཚན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚ་མཆོག་ནས་ལན་ཚྭའི་བར་ནི། ཚའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་གྱི་ཚོགས་སོ། །ཚ་མཆོག་ནི་རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚའོ། །རྩལ་རུ་ཚ་ནི་སོ་བར་ཙ་ལ་སྟེ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་རུ་ཙི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་ཚ་ནག་པོའོ། །བི་ད་ནི་ཁ་རུ་ཚ་ནག་པོ་དྲི་མི་ཞིམ་པའོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཚ་ནིས མུ་ཏྲ་ལ་ཝ་ནའོ།།རོ་ཉེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞ་ཉེ་ནག་པོའོ། །ཀྵ་ར་ནི་ས་རྫི་ཀ་དང་། ཡ་བཀྵ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་བ་ཀྱི་ལྕེ་པ་ཏོ་ལ། །ཙནྡན་ཨུར་ཤི་བ་ལེ་ཀ་།ཅི་སྐྲིགས་ནིམ་པ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །རྒྱ་སྤོས་ཨ་ཀར་བ་ཙ་ཀ་།ནག་ཏ་མ་ལ་སེར་པོ་གཉིས། །གླ་སྒང་མུར་བ་བ་ཤ་ ཀ་། པ་མརྒ་པོ་སོན་ཆ། །འཁར་ལྕགས་སླེ་ཏྲེས་བྱི་ཚེར་བ། །རྩ་བ་ཆེ་ལྔ་བྱ་གྲི་གཉིས། །བོང་ང་ཤུ་དག་བི་ཤལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱི་ལྕེ་བ་ནས་བི་ཤ་ལའི་བར་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་སྨན་ཁ་བའི་སྡེ་ཚོམས་སོ། །ཅི་སྐྲིགས་ནི་ཀ་རི་ཏ་ཏིག་ཏའོ། །ནག་ཏ་མ་ལ་ནི་ཀ་རཉྫའོ། ། སེར་པོ་གཉིས་ནི་ཡུང་བ་དང་སྐྱེར་པའོ། །བ་ཤ་ཀ་ནི་ཨང་ཏ་རུ་ཤ་ཀའོ། །བྱི་ཚེར་བ་ནི་དུར་ལ་བའོ། །རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ནི། བིལ་བ་དང་ཀ་ཀྵ་རི་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་གྲི་ནི་བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའོ། །ཚ་བ་ཤིང་ཀུན་ན་ལེ་ཤམ། །བྱི་དང་ག་དང་ཚ་བ་ལྔ། །ཀུ་ཐེར་སོགས ལྡུམ་རྔད་སྔོ།།མཁྲིས་པ་གཅིན་དང་གོ་བྱེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་ཀུན་ནས་གོ་བྱེའི་བར་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི། སྨན་ཚ་བའི་སྡེ་ཚན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚ་བ་ལྔ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བཅའ་ སྒའོ།།ཀུ་ཐེ་ར་སོགས་ལྡུམ་རྔད་སྔོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོད་མའི་ནང་ནས་ལྡུམ་གྱི་སྔོ་རྔད་ཀུ་ཐེ་ར་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཁྲིས་པ་ནི་རི་དགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཁྲིས་པའོ། །གཅིན་ནི་བ་ལང་དང་ར་ལུག་ལ་སོགས་པའི་གཅིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །གོ་ བྱེ་བ་ནི་པ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བསེ་ཤིང་འབྲས་བུའོ།།བསྐ་ཚན་ཨ་རུ་བ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩི་སེང་ལྡེང་ཤི་རི་ཤ་།ཀ་དམ་ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། །མུ་ཏིག་བྱི་རུ་ཨན་ཙན་བཙག་།ཀ་པིད་ཏ་གཞོན་ཁར་ཛུ་ར། །པད་ཙ་པདྨ་ཨུཏྤ་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨ་རུ་ར་ནས་ཨུཏྤ་ལའི་ བར་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རོ་བསྐ་བའི་སྨན་གྱི་ཚོགས་སོ།།ན་ཙན་ནི་ལིག་བུ་མིག་དང་དངུལ་རྡོའོ། །བཙག་ནི་སུ་བར་ན་གི་རི་སྟེ། བཙག་ཡུག་སྣམ་མོ། །ཀ་པིད་ཐ་གཞོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལི་ཀ་པིད་ཐ་གཞོན་ནུའོ། །ཁར་ཛུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་པིད་ཐ་རློན་པ་དང་། ཁར་ ཛུ་ར་མ་སྨིན་པའོ།

兩種舍利婆，即舍利婆和大舍利婆。毗達利即克希達利。楚剛即都卡克希拉。克希拉舒古拉即克希拉卡洛利。兩種摩訶即摩訶薩訶和克修達薩訶。含乳即因有乳等。迦濕摩利即迦得帕拉。其他易知。 酸性藥物：酸果阿姆利迦、巴隆和星布、小豆塵和達爾巴、鹽和蘋果芒果、摩羅塔迦巴維亞、迦爾瑪爾達迦位元。從酸果到迦位元這一類是酸性藥物類。阿姆利迦即楚格利迦。巴隆即比扎普拉。其他易知。 最上鹽、巖鹽、黑鹽、毗達海鹽、海鹽、干鹽、礦鹽和鹹鹽類。從最上鹽到鹹鹽是鹽類藥物組。最上鹽即巖鹽和舌嘗鹽。巖鹽即索巴扎拉，異名為如齊迦。黑鹽即黑色鹽。毗達即不香的黑色鹽。海鹽即木札拉瓦那。礦鹽即黑色礦鹽。鹹鹽即薩爾吉迦和亞瓦鹹鹽等。 苦味藥物：狗舌、巴托拉、旃檀、烏爾希、巴列迦、吉格里格、楝樹、普切舍爾、檀香、阿迦爾、巴扎迦、那格塔瑪拉、兩種黃色、格拉剛、木爾巴、巴沙迦、帕瑪爾嘎、波松查、鐵、斯列泰、刺草、五大根、兩種鳥格里、洋蔥、白芷、毗沙拉。從狗舌到毗沙拉這一類是苦味藥物類。吉格里格即迦利塔替克塔。那格塔瑪拉即迦然扎。兩種黃色即薑黃和醋栗。巴沙迦即昂塔如沙迦。刺草即杜拉巴。五大根即比爾瓦和迦克沙利等。鳥格里即布利哈提和康達迦利。 辛味藥物：辛味、興昆、那列善、必當嘎和五辛、古特爾等蔬菜、膽汁、尿和果比耶。從興昆到果比耶這一類是辛味藥物類。五辛即必必玲、必必玲根、烏蒙、吉札迦和甲薩。古特爾等蔬菜即蔬菜中的古特爾、希格如、鳥如巴等。膽汁即野獸和鳥類等的膽汁。尿即牛、羊等八種尿。果比耶即帕拉迦，是貝樹果。 澀味藥物：阿如、巴如拉、蜂蜜、紫檀、希利沙、迦擔、烏東巴拉、珍珠、珊瑚、安贊、赭石、迦位元幼果、卡爾竹拉、帕扎、蓮花、烏特帕拉。從阿如到烏特帕拉這一類是澀味藥物類。安贊即鉛礦和銀礦。赭石即蘇巴爾那吉利，即赭石布。迦位元幼果即巴利迦位元幼果。卡爾竹拉即濕潤的迦位元和未成熟的卡爾竹拉。

།འབྲས་རྙིང་ནས་རྙིང་གྲོ་རྙིང་དང་། །མུངྒ་སྦྲང་རྩི་ཤ་ཁ་ར། །སྐམ་སའི་ཤ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི། །མངར་བ་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་རོ་མངར་བ་ཕལ་མོ་ཆེ་དེ་དག་ནི། བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་མོད་ཀྱི།འབྲས་རྙིང་པ་དང་། ནས་རྙིང་པ་དང་། གྲོ་རྙིང་པ་དང་། སྲན་མུངྒ་སྟེ། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། སྐམ་སའི་ཤ་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། འདི་དག་མངར་ཡང་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་མངར་བ་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱུ་རུ་སེ་འབྲུ་མ་གཏོགས་བའི། །སྐྱུར་བ་ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་སྐྱུར་བའི་སྨན་ཕལ་ཆེར་ཞེས་པ་མང་དུ་སྟེ། མ་དུ་ལུང་ག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་མྱང་ ཚ་མ་གཏོགས།།ལན་ཚྭ་ཕལ་ཆེར་མིག་ལ་གནོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་མིག་ལ་ཕན་ནོ་ཞེས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །སླེ་ཏྲེས་པ་ཏོ་ལ་བཅའ་སྒ། །སྒོག་སྐྱ་པི་པི་ལིང་མ་གཏོགས། །ཁ་དང་ཚ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི། །རོ་ཙ་འབྲི་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕལ་ཆེར་ཏེ་རོ་ཙ་ཞིང་ཁུ་བ་འཕེལ་བ་ལ་གནོད་ཅིང་འབྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཞན་དུ་ན་སྨན་ཁ་བའི་ནང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏོ་ལ་མ་གཏོགས་པ། སྨན་ཚ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་བཅའ་སྒ དང་།སྒོག་སྐྱ་དང་། པི་པི་ལིང་སྟེ། གསུམ་མ་གཏོགས་པ་སྨན་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་གཞན་དག་ནི་རོ་ཙ་བ་འབྲི་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་བ་ཡིན་ལ། རླུང་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐ་ལས་ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས། །ཕལ་ཆེར་བསིལ་ཞིང་སྲི་ བར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་བསྐ་བ་ཤི་རི་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕལ་ཆེར་ཏེ། མང་དུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་སྲི་བར་བྱེད་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ནི་ནུས་པ་དྲོ་ཞིང་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རོ་ཚ་ སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་རྣམས།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲོ་ནུས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། རིམ་པ་མ་འཆོལ་བར་ཚ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚ་བ་ནི་ཚ་ཞིང་དྲོ་བ་ཡིན་ལ། སྐྱུར་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཡིན་ཏེ། ལན་ ཚྭ་ནི་མཆོག་ཏུ་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་དང་བསྐ་དང་མངར་བ་རྣམས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསིལ་བ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཁ་བ་དང་བསྐ་བ་དང་མངར་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ། གོ་རིམས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་ཁ་བ་ནི་བསིལ་བ་ ཡིན་ལ།བསྐ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསིལ་བ་ཡིན། མངར་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དང་ཚ་དང་བསྐ་བ་རྣམས། །དེ་བཞིན་རྩུབ་ཅིང་དྲི་མ་སྲི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྩུབ་ཅིང་དྲི་མ་ སྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཁ་བ་ནི་རྩུབ་པ་དང་དྲི་མ་སྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྩུབ་ཅིང་རབ་ཏུ་དྲི་མ་སྲི་བ་ཡིན་ཏེ། བསྐ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་ཅིང་དྲི་མ་སྲི་བ་ཡིན་ནོ།

關於’陳舊的大米、陳舊的青稞、陳舊的小麥、綠豆、蜂蜜、白糖，除了乾地的肉以外，大多數甜味會生痰’這句話，除了陳舊的大米、陳舊的青稞、陳舊的小麥、綠豆、蜂蜜、白糖和乾地的肉以外，其他具有甜味的藥物大多會產生和增長痰濕。 關於’除了醋栗果實以外，大多數酸味會生膽’這句話，大多數具有酸味的藥物，如馬度龍迦等，都會產生和增長膽汁。 關於’除了巖鹽和舌嘗鹽以外，大多數鹽類會傷害眼睛’這句話，言外之意是巖鹽和舌嘗鹽對眼睛有益。 關於’除了獨活、波托羅、薑黃、韭菜、胡椒以外，大多數苦味和辛味會減少食慾並生風’這句話，在所有苦味和辛味藥物中，大多會減少食慾和精液，同時會生風。但是，在苦味藥物中除了獨活和波托羅，在辛味藥物中除了薑黃、韭菜和胡椒這三種以外，其他苦味和辛味藥物會減少食慾並生風，而這五種藥物則能增進食慾並降伏風。 關於’除了訶子以外，澀味大多具有清涼和收斂作用’這句話，所有澀味藥物如合歡等大多具有清涼的功效，並能收斂大便等，但訶子除外，它具有溫熱的功效並能導瀉。 關於’辛味、酸味和鹹味按順序具有溫熱性’這句話，辛味、酸味和鹹味按照順序具有溫熱的功效，其中辛味是溫熱的，酸味是極熱的，鹹味具有最熱的功效。 關於’苦味、澀味和甜味同樣具有清涼性’這句話，苦味、澀味和甜味按照前面的順序具有清涼的功效，即苦味是涼性的，澀味是極涼的，甜味是最涼的。 關於’苦味、辛味和澀味同樣具有粗糙性並能收斂污垢’這句話，苦味、辛味和澀味按照順序具有粗糙性並能收斂污垢，即苦味具有粗糙性並能收斂污垢，辛味極其粗糙並能極大收斂污垢，澀味最為粗糙並能收斂污垢。

།ལན་ཚྭ་སྐྱུར་མངར་སྣུམ་བ་དང་། །བཤང་གཅི་ཐུར་གྱི་དབུགས་འབྱིན་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། མངར་བ་རྣམས་ནི་སྣུམ་པ་དང་། བཤང་གཅི་དང་ཐུར་གྱི་དབུགས་འབྱིན་ཅིང་འདོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ལན་ཚྭ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། བཤང་གཅི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབུགས འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།སྐྱུར་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྣུམ་པ་དང་། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབུགས་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མངར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་པ་དང་། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབུགས་ཤིན་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་ཚྭ་ལས་བསྐ་ དེ་བས་ཀྱང་།།མངར་བ་མཆོག་ཏུ་ལྕི་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ལན་ཚྭ་ལས་ནི་རོ་བསྐ་བ་ལྕི་བ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ། རོ་བསྐ་བ་བས་ཀྱང་རོ་མངར་བ་མཆོག་ཏུ་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །སྐྱུར་ལས་ཚ་དང་དེ་བས་ཀྱང་། །ཁ་བ་དག་ནི་ཡང་བ་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་སྐྱུར་བ་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ཀྱང་ཚ་བ་ཡང་བ་ཡིན་ཞིང་རོ་ཚ་བ་དེ་ལས་ཀྱང་ཁ་བ་དག་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །རོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ནི། རོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབྱེ་བ་ལས། །སྦྱོར་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་། །བརྟག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ དུ།།རགས་རིམ་ཇི་བཞིན་ཕྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་བོ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལས་འོག་ནས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་སྦྱོར་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་འདི་རྣམས་ལ་བརྟག་ པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་རོ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་། བརྟག་པ་དྲུག་ཅུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རགས་རིམ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རགས་པའི་གོ་རིམས་ལ་ལྟོས་ཤིང་མཚོན་ནས། རོ་གསལ་བར་མྱང་བའི་ཚུལ་དང་། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། རོ་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་རབ་དང་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ལས་ནི་རོ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པས། ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཞིག་ལུས་ལས་དགོས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་རགས་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱེ་ཞིང་གྲངས་སུ་ཆད་པར བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་ཉིད་རོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྔ་རེ་རེ་ཕྲི་བ་ལས། །ལྔར་གྱུར་པ་ནི་རོ་གཉིས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་གཉིས་སྦྱར་བ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། རོའི་གཞི་སྨན་དང་འབྲེལ་པའི་སྦྱར་བ་གཉིས་པ་དེ་ལ་རོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ ལས་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རེ་རེ་ཕྲི་བ་ལས་གྱུར་ཏེ། མངར་བ་ཕྲི་བའི་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱུར་བ་ཕྲི་བའི་ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁ་བ་ཕྲི་བའི་ཚ་བ་དང་བསྐ་བ་གཉིས་དང་། ཚ་བ་ཕྲི་བའི་བསྐ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་རེ་རེ་ ཕུལ་བའི་རོ་ལྔ་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ཁ་བ་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ཚ་བ་སྦྱར་བ་དང་། མངར་ བ་དང་བསྐ་བ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མངར་བ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུར་བའི་གཉིས་པ་ནི་མངར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རེ་རེ་ཕྲི་བར་གྱུར་ན། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལན་ཚྭའི་གསུམ་པར་འགྱུར་རོ།

關於’咸、酸、甜、油膩以及大小便和下行氣的排出’這句話，味道中的鹹味、酸味、甜味都是油膩的，並且能排出大小便和下行氣。‘按照順序’這個詞也要應用在這裡，即鹹味能產生油膩，排出大小便和外氣；酸味能產生極度油膩，極度排出大小便和外氣；甜味能產生非常油膩，非常排出大小便和外氣。 關於’鹹味比澀味重，甜味更為沉重’這句話，鹹味比澀味重，‘比那個更’是指比澀味更重的是甜味，這是其含義。 關於’酸味比辛味輕，苦味更輕’這句話，酸味是輕的，比那個更輕的是辛味，比辛味更輕的是苦味。 關於諸味的分類解釋：‘依據諸味的分類，配伍有五十七種，檢驗有六十三種，是按粗略次第而分’這句話，以諸味為基礎的藥物配伍，按照下文所說的方式相互混合配伍並分類，可分為五十七種不同的配伍，而且對這些又可分為六十三種檢驗方法。 如何做到諸味配伍五十七種和檢驗六十種呢？‘按粗略次第’是指，依據粗略的次第觀察，按照明顯可以品嚐到的味道方式，做相應的配伍，而不是從細微乃至殊勝的分類來說，因為細微的味道是無量的。而且只是按照身體所需要的程度，依照粗略次第來分類並確定數量。 關於配伍本身通過二味等分類的解釋：‘從那五味中各減一味，成為五種二味配伍’這句話，二味配伍是第二種，即與味道基礎藥物相關的第二種配伍，對那五味進行配伍而成。 如何配伍呢？是通過各減一味而成：減去甜味后配伍酸味等，減去酸味后配伍鹹味等，減去苦味后配伍辛味和澀味二者，減去辛味后配伍澀味。這樣，去掉甜味等每一味后的五味就會形成配伍。 酸味等是用來配伍的，即：甜味和酸味配伍、甜味和鹹味配伍、甜味和苦味配伍、甜味和辛味配伍、甜味和澀味配伍，這樣甜味就分成五種。酸味的第二種是相對甜味各減一味后，分成三種，即：鹹味和苦味配伍、鹹味和辛味配伍、鹹味和澀味配伍，這樣鹹味就成為第三種。

།ཁ་བའི་གཉིས་པ་ནི་ལན་ཚྭ་ལ་ལྟོས་ནས། རེ་རེ་ཕྲི་བར་གྱུར་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚ་བ་དང་ཁ་བ་ལ་ལྟོས་ ནས་གཅིག་ཕྲི་བར་གྱུར་ན།དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉིས་པ་དེ་དག་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་མངར་བཅུ་སྐྱུར་དྲུག་སྟེ། །ལན་ཚྭ་གསུམ་སྟེ་ཁ་བ་གཅིག་།བཞི་པ་ལ་ནི་མངར་པོ་ བཅུ།།སྐྱུར་པ་བཞི་པོ་ལན་ཚྭ་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པ་མངར་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་རོ་གསུམ་པ་ལ། རོ་མངར་བ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ དང་།།མངར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུའོ། །སྐྱུར་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རོ་སྐྱུར་བ་གསུམ་པའི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱུར་བ་དང་ ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དྲུག་གོ། ། ལན་ཚྭ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལན་ཚྭའི་གསུམ་པ་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཁ་བ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་བ་ནི་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་། བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དབྱེ་བ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་མངར་པོ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཞི་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དབྱེ་བ་བཞི་པ་ཅན་ལ་རོ་མངར་བ་དབྱེ བ་བཅུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་ དང་།མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ལན་ཚྭར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་ བར་སྦྱར་བ་དང་།མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་བཅུར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུར་བ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱུར་བ་བཞི་པོ་དབྱེ་བ་བཞིར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ།

第二種鹹味相對而言，如果各自減少一種，則分為兩種，即：咸與熱的結合，咸與澀的結合。熱味與鹹味相對而言，如果減少一種，則分為一種，即：熱與澀的結合。如是，這些第二種分為十五種。 第三種甜味十種，酸味六種，鹹味三種，苦味一種。第四種甜味十種，酸味四種，鹹味一種。對此，‘第三種甜味’是指，在三味藥中，甜味分為十種，即：甜與酸和鹹的結合，甜與酸和苦的結合，甜與酸和熱的結合，甜與酸和澀的結合，甜與咸和苦的結合，甜與咸和熱的結合，甜與咸和澀的結合，甜與苦和熱的結合，甜與苦和澀的結合，甜與熱和澀的結合，如是為十種。 ‘酸六種’是指，酸味三種的分類成為六種，即：酸與咸和苦的結合，酸與咸和熱的結合，酸與咸和澀的結合，酸與苦和熱的結合，酸與苦和澀的結合，酸與熱和澀的結合，如是為六種。 ‘咸三種’是指，鹹味三種分為三類，即：咸與苦和熱的結合，咸與苦和澀的結合，咸與熱和澀的結合，如是分為三種。 ‘苦味一種’是指苦味與熱和澀的結合，僅為一種。如是第三種成為二十種。 ‘第四種甜味十種’是指，在四種分類中，甜味分為十種。即：甜與酸和咸和苦的結合，甜與酸和咸和熱的結合，甜與酸和咸和澀的結合，甜與酸和苦和熱的結合，甜與酸和苦和鹹的結合，甜與酸和苦和澀的結合，甜與酸和熱和澀的結合，甜與酸和苦和澀的結合，甜與咸和熱和澀的結合，甜與咸和苦和澀的結合，如是分為十種。 ‘酸味四種’是指，酸味四種分為四類，即：酸與咸和苦和熱的結合，酸與咸和苦和澀的結合，酸與咸和熱和澀的結合，酸與苦和熱和澀的結合，如是分為四種。

།ལན་ཚྭ་སྣ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རོ་ལན་ཚྭའི་བཞི་པ་ནི། དབྱེ་བ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ ཏེ།ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐྱུར་གཅིག་པུ། །མངར་བ་ལྔ་ལ་བསྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། རོ་སྐྱུར་བའི་དབྱེ་བ་གཅིག་པུ་བསྟེན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱུར་བ་ དང་།ལན་ཚྭ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་རོ་མངར་བ་ནི་དབྱེ་བ་ལྔ་བསྟེན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་ བ་དང་།མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྔ་མ་དང་བཅས་པ་ལྔ་པ་དབྱེ་བ་ དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།སྨན་ནི་རོ་དྲུག་གཅིག་པུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨན་ནི་རོ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་སྟེ། སྤྱིར་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་འདུས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་རོ་དྲུག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་འདྲེས་པ་ནི་གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་ནི་རོ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བའོ། །དེ་རྣམས་བྱེ་བྲག་གི་ཆོ་གས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་དེ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རོ་དབྱེ་བ་དེ་གཉིས་གཅིག་པུ་གཉིས། དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ དག་ཏུ་བརྟག་།སྣུམ་གྱིས་གཞན་དག་ཟིལ་མནན་ཅིང་། །ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་ལས་བཤད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་བ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་བསྡུས་ཏེ་སྨྲས་པ་ནི། ལྔ་པ་དྲུག་དང་རོ་ནི་ཐ་དད་དྲུག་།བཞི་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པ་བཅོ ལྔ་ཡིན།།དབྱེ་བ་གསུམ་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་ཉིད་དེ། །སྨན་ནི་རོ་དྲུག་དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རོ་ལྔའི་སྦྱོར་བ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐྱུར་གཅིག་པུ། །མངར་བ་ལྔ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པས་ནི། དེ་ལྟར་ལྔ་པ་ལ་ ནི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།རོ་ཐ་དད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་སྟེ། རོ་དྲུག་གི་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཞི་པ་དང་ གཉིས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བཞི་པ་དང་། གཉིས་པའི་རྣམ་པས་ཕྱེ་བའི་རོ་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་། བཞི་པ་ལ་ནི་མངར་བོ་བཅུ། །སྐྱུར་བ་བཞི་པོ་ལན་ཚ་གཅིག་།ཅེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་བ་གསུམ་ པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བའི་རོ་རྣམས་ནི། དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་ཏེ། གསུམ་པ་མངར་བཅུ་སྐྱུར་དྲུག་སྟེ། །ལན་ཚྭ་གསུམ་སྟེ་ཁ་བ་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཉི་ཤུའོ། །གཅིག་ཉིད་དེ། སྨན་ནི་རོ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྨན་ནི་ རོ་དྲུག་གཅིག་པུ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པའོ།

所謂’一種鹹味’是指，鹹味的第四種分類成為一種，即與鹹味、辛味、苦味和澀味相配。如是分為十五種。 ‘第五種唯一酸味，甜味依於五種’是指，五種分類中，酸味的分類唯一依於此，即酸味與鹹味、苦味、辛味和澀味相配。第五種中甜味依於五種分類而住，即甜味與酸味、鹹味、苦味、辛味相配，甜味與酸味、鹹味、苦味、澀味相配，甜味與鹹味、苦味、辛味、澀味相配，甜味與酸味、苦味、辛味、澀味相配，甜味與酸味、鹹味、辛味、澀味相配。如是五種，加上前面的五種成為六種分類。 ‘藥物唯有六味’是指，藥物稱為六味唯一，即甜味、酸味、鹹味、苦味、辛味、澀味，總體唯一彙集而成為一。 如是配合成為五十七種。‘未混合者成為六味’是指，未混合者與一、二等配合相關，唯一性成為六味，即甜味、酸味、鹹味、苦味、辛味、澀味。這些以差別儀軌而配合，其差別在油的儀軌中成為六十三種，即’以油壓制其他，依少量次第而說’。 爲了記住這些分類差別，用偈頌總結說：‘五種六種及六種差別味，四種二種共十五種，三種分類二十一種，藥物六味如是六十三’。 問：五味的配合有多少？答：六種。如說’第五種唯一酸味，甜味依於五種’，如是第五種配合分類為六種。‘六種差別味’是指從未混合的本性而言，即甜味、酸味、鹹味、辛味、澀味，成為六味的分類。‘四種二種共十五種’是指，四種和二種的分類為十五種，如是以四種和二種分類的味成為三十種分類。又如說’四種中甜味十種，酸味四種鹹味一’，故為十五種。 ‘三種分類二十’是指，以三種分類分別諸味，分類成為二十種，即’三種中甜味十種酸味六，鹹味三種苦味一’，故為二十種。‘唯一藥物六味’即’藥物唯有六味’。‘如是六十三’是指諸味的分類有六十三種。

།དེ་དག་ཀྱང་གོང་དུ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དུ་ཆད་པའི་བཅོས་མར་ཡོངས་སུ་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པར་བཤད་པ་དང་། མ་བཅོས་པའི་རོ་ དྲུག་སྟེ།རོ་དྲུག་ཅུར་རོ་རྣམས་དབྱེ་བར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས། མཚོན་ཅིང་ལུས་ལ་དགོས་པའི་ཡུལ་དུ་རིགས་པ་ཉིད་ལས། རགས་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱེ་ཞིང་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། ཕྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བརྩིས་པའི་ཚུལ་ འདི་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དབྱེ་བ་ཡང་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྲ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཕྲ་བར་བརྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རབ་དང་མཆོག་ཏུ་བརྟག་པའི་དབང་དང་། དེ་བཞིན་རོ་དང་རོ་རྗེས་ཀྱི་དགོས་པའི་དབང་ལས་ནི། འདི་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ གྲངས་མེད་པ་ཡིན་པས་ན།འདི་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེ་རྣམས་རོ་དང་རོ་རྗེས་རོའི་དབྱེ་བ། །རབ་དང་རབ་མཆོག་དག་ཏུ་བརྟགས་པ་ལས། །རྩིས་ལས་འདས་པར་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ནི། །ནད་དང་སྨན་གྱི་དབང་ལས་ཉེ་བར་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་དེ་རྣམས་ནི་རྩིས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་བརྩི་བར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། རོ་དང་རྗེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་ཏེ། དེ་བས་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས། །བྱུང་བས སྨན་རྣམས་རོ་གཅིག་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རོ་དང་རྗེས་དེ་གཉིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་མངར་བའི་རྗེས་ནི་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱུར་བའི་རྗེས་ནི་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱུར་བ་ནི་ལན་ཚྭའི་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ཚྭ་ནི་ཁ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་སྙེགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་པོ་ཉིད་ལ་ཅི་རིགས་པར་རོ་དང་རོ་རྗེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ན་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ལ། རོ་དྲུག་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་རབ་དང་རབ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་ པ་ལས་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་སུ་ཞིག་འགོག་།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ན་རབ་དང་། རབ་མཆོག་དག་ཏུ་བརྟག་པ་ལས་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རོ་སྦྱར་བ་དང་། མ་སྦྱར་བའི་དབྱེ་བ་མཆོག་དང་། རབ་མཆོག་དག་ཏུ་བརྟག་པ་ནི་འདི་ལྟར་མངར་བ་དང་། རབ་ཏུ་མངར་བ་དང་། རབ་མཆོག་ཏུ་མངར་བ་དང་། ཅུང་ཟད་མངར་བ་དང་། ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་མངར་བ་དང་། ཅུང་ཟད་རབ་མཆོག་ཏུ་མངར་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་རོའི་དབྱེ་བ་དེ་རྣམས་ནད་ཀྱི་སྨན་གྱི་དབང་གིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནད་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའོ། །སྨན་ནི་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའོ། །ནད་དང་སྨན་གྱི་མངར་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དམ། དབང་དུ་བྱས་པའམ། དེ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བབ་བབ་ཏུ་འཆོལ་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།ནད་དང་སྨན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ལེའུ་བཅུ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་ པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་ནད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ནད་ཀྱི་སྨན་གྱི་དབང་དུ སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཤད་ལ།དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའི། བབ་བབ་ཏུ་འཆོལ་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

上述所說的五十七種人工調配的分類及其配製方法，以及未經調配的六種味道，即六十種味道的分類，這是根據需要而言，作為身體所需的對象來說，只是按照粗略的方式來分類和解說，並非細微配製方法僅限於此，分類也不僅限於六十三種。因為從極其細微的觀察，以及從最上和殊勝的觀察，同樣從味道和後味的需要來看，這些分類是無量的，爲了說明這些而說： ‘這些味道和後味的分類，從最上和殊勝的觀察，超越計數而產生，是根據病和藥的作用而配製。’ 以六十三種數目分類的這些，是超越計數的，因為數量極多而無法計算。這是如何呢？從味道和後味的分類而來，如說：‘因此從元素聚合而生，諸藥非一味。‘即是說，味道和後味二者是這樣的：甜味的後味是酸味等，酸味的後味是甜味等，同樣，酸味是鹹味等，鹹味是苦味等。雖然’這些’一詞涵蓋一切，但若僅就五十七種而言，根據味道和後味的分類也會變得無量，僅就六種味道而言，從最上和殊勝等的觀察來看會變得無量，誰能否認這點？ 因此說’從最上和殊勝的觀察’，味道的調配與未調配的分類，從最上和殊勝的觀察是這樣的：甜味、極甜味、最甜味、微甜味、極微甜味、最微甜味，同樣也應用於其他味道。 另外，這些味道的分類是根據病和藥的作用而配製的。其中，病是指風等，藥是指訶子等。病和藥的甜味是爲了它的目的，或者是根據它的作用，或者是依據它而觀察配製的，不是隨意配製的，這就是其含義。 所說的’病和藥’應當理解為僅是舉例說明而已。 《醫論八支心要註釋·詞義月光》，由大師月官詳細編撰的第十章註釋。 接下來將解說了知病等方法的章節，即在此之後開始論述了知病等的內容。因為前面說過六十三種味道的分類也是根據病的藥物作用來配製的，因此應當根據病情來配製，而不是隨意配製。

།དེ་བས་ན་ནད་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ན་ལེའུ་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནད་རྣམས་གཞི་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་ཤེས་པར་མི་ནུས་ལ། དེ་བས་ན་ནད་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། ལུས་ཟུངས་དང་དྲི་མ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པས་ན། ནད་ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གནས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ནད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཕན་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་རྣམས། །རྟག་ཏུ་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དང་དྲི་མ་ རྣམས་ནི།ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དང་དྲི་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བ་དང་འདྲ་བས་ན་རྩ་བ་སྟེ། རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རླུང་དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་དང་། ། བསྐྱོད་དང་ལས་སྤྱོད་ཤུགས་འབྱིན་དང་། །ལུས་ཟུངས་ལེགས་པར་རྒྱུ་བ་དང་། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་གསལ་བ་དག་།མི་གནོད་པ་ནི་རྗེས་འཛིན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དེ་ནི་རླུང་མི་གནོད་ཅིང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་མཉམ་པར་གནས་ན ལུས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་གྱེན་དུ་དབུགས་འབྱིན་ཅིང་གཏོང་བའོ། །དབུགས་རྔུབ་བ་ནི་དབུགས་སྡུད་ཅིང་ཐུར་དུ་འཇུག་པའོ། །བསྐྱོད་པ་ནི་དབུགས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་ཞིང་རྩོལ་བའོ། །ལས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཇུག་པའོ།།ཤུགས་འབྱིན་པ་ནི་བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་རླུང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྱིན་པའོ། །ལུས་ཟུངས་ལེགས་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ཟུངས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དག་གཟུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ལེགས་པར་རྒྱུ་བ་ནི་མཉམ་པར་གནས་ཤིང་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་རླུང་ཉིད་མི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཐོར་ཞིང་འཁྲུགས་པ་སྡུད་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་གསལ་བར་གནས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་མི་གནོད་ཅིང་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་འཇུ་དྲོད་མཐོང་བྱེད་དང་། བཀྲེས་སྐོམ་ཟས་ལེན་མདངས་ཡིད་གཞུངས། ། བློ་ལྡན་དཔའ་སྙིང་ལུས་འཇམ་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་མཁྲིས་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་འཇུ་བ་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུ་བ་ནི་ཟས་སྨིན་ཅིང་འཇུ་བའོ། །དྲོད་ནི་མེའི་ཤས་སོ། །མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་འཛིན་པར ནུས་པའོ།།བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་པའོ། །སྐོམ་པ་ནི་འཐུང་འདོད་པའོ། །ཟས་ལེན་པ་ནི་ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའོ། །མདངས་ནི་བཞིན་མདོག་གསལ་ཞིང་གཟི་མདངས་ཆེ་བའོ། །ཡིད་གཞུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ། །བློ་དང་ལྡན་པ་ ནི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའོ།།དཔའ་སྙིང་ནི་སེམས་ཀྱིས་རྟུལ་ཕོད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བའོ། །ལུས་འཇམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མདངས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་བརྟན་ཞིང་སྣུམ་ཉིད་དང་། །ཚིགས་འབྲེལ་བཟོད་ལ་སོགས་ པས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བད་ཀན་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ། ལུས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།

因此，這些疾病應當根據其自身業的性質如實推斷而了知。爲了了知這些，故撰寫此品。在此，若無病基則無論如何也無法了知諸病。因此，應當了知作為這些疾病之基礎的身體組織和廢物是什麼。所以不僅要了知疾病，這是確定的。如是，對於應當了知的疾病等，當解說並宣說有益之品，此為其義。 ‘病、身體組織及廢物，恒時是身體之根本’，此中，病、身體組織及廢物，即是病、身體組織及廢物等，它們恒時即一切時中是身體之根本，因為身體是從它們產生的緣故。由於與根本相似故稱根本，即是主要因的意思。 ‘彼風出息與入息，運動及諸事業力，身組織善巡行及，諸根明利等，無害即是攝持也。‘此中，身體之風若無害，以出息等平衡安住時，則攝持並支撐身體。其中出息是向上呼出氣息。入息是收攝氣息向下進入。運動是對一切當做之事精進努力。從事事業是趣入身語意之事業。發力是排出大便、小便和體外之風。身組織善巡行是指以身組織之聲表示精華等以及膽和痰。它們善巡行即平衡安住並進入。由於平衡執行的狀態本身，它們成為風無害的因，因為能收攝並平息分散混亂的緣故。 同樣，諸根明利即眼等根于取境時明利安住。具足這些功德則無害並攝持。 ‘膽能消化視物及，飢渴取食光澤正，具慧勇敢身柔軟’，此中，無膽病變時以消化等攝持並支撐。其中消化是食物成熟消化。暖是火的部分。見是能取色。饑是欲食。渴是欲飲。取食是開胃並欲受用。光澤是面色明亮且有光彩。正直是具慧。具慧是有智慧。勇敢是心中勇猛即堅定不動。身柔軟是身體肌膚柔軟，以這些支撐身體。 ‘痰以堅實與潤澤，關節相連忍等也。‘此中，痰具足不變堅實等而攝持身體。

།བརྟན་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དོ། །སྣུམ་པ་ཉིད་ནི་ལུས་སྣུམ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཚིགས་འབྲེལ་པ་ནི་ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་བར་དེ་རྣམ་པར་འབྲེལ་ཞིང་དམ་ དུ་གནས་པའོ།།བཟོད་པ་ནི་གནོད་པ་ལ་མི་འཁྲུགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པས་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཟུངས་ལས་གཙོ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཚིམ་བྱེད་འཚོ་བྱེད་གཡོགས་པ་དང་། །སྣུམ་དང་བརྟན་དང་འགེངས་པ་དང་། །མངལ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་ པར་བཤད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཅུད་ཀྱི་དངས་མ་ལ་སོགས་པ། ལུས་ཟུངས་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་བདུན་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་ཅིང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ ཟུངས་ཚིམ་ཞིང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་དངས་མའི་བཅུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྲོག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁྲག་གི་ལས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རུས་པ་གཡོགས་ཤིང་ཁེབས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤའི་ལས་སོ། །ལུས་སྣུམ་ཞིང་བཅུད་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཚིལ་གྱི་ ལས་སོ།།ལུས་བརྟན་ཞིང་མཁྲང་པོར་བསྒྲེང་བ་ནི་རུས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ལུས་ལ་རུས་པ་མེད་ན་ཤའི་གོང་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རུས་པའི་རྐང་སྦུབས་འགེངས་པ་ནི་རྐང་གི་ལས་སོ། །མངལ་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁུ་བའི་ལས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བཤད་ དོ།།བརྟན་པར་བྱེད་པ་བཤང་བ་ཡིན། །འདྲུལ་དང་འབྱིན་པ་གཅིན་གྱི་ཡིན། །བ་སྤུ་བརྟན་པ་རྔུལ་གྱི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་བརྟན་ཅིང་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི། །བཤང་བའི་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཟས་འདྲུལ་ཞིང་མྱགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ འབྱིན་ཞིང་འདོན་པ་ནི།གཅིན་གྱི་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །སྐྲ་དང་བ་སྤུ་བརྟན་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི། རྔུལ་གྱི་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནི་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ཡིས། །སྐེམ་དང་མདོག་གནག་དྲོད་བག་དགའ། །འདར་དང་ལྟོ་སྦོས་བཤང་བ་སྲི། ། སྟོབས་དང་གཉིད་དང་དབང་པོ་ཉམས། །སྨྲ་མང་མགོ་འཁོར་ཞུམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་ནད་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་སྐེམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྐེམ་པ་ནི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཟད་པས་སྐེམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བའོ། །མདོག་ནག པ་ནི་ཁ་དོག་ཉམས་པའོ།།དྲོད་བག་ལ་དགའ་བ་ནི་དྲོ་བ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །འདར་བ་ནི་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བའོ། །ལྟོ་སྦོས་པ་ནི་གསུད་པ་རྒྱས་པའོ། །བཤང་བ་སྲི་བ་ནི་བཤང་གཅི་འགགས་པའོ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པ་ནི་དེ་དག་དང་བྲལ་བའོ། །སྨྲ་ མང་བ་ནི་མ་འབྲེལ་བར་མང་དུ་སྨྲ་བའོ།།མགོ་འཁོར་བ་ནི་ལུས་མལ་ན་མི་གནས་ཤིང་འཁོར་བའོ། །ཞུམ་པ་ནི་སེམས་མི་དགའ་ཞིང་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །མཁྲིས་པ་བཤང་གཅི་པགས་མིག་སེར། །བཀྲེས་སྐོམ་ལུས་ཚ་གཉིད་ཆུང་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ན།བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་སེར་པོར་བྱེད་པ་སྟེ། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་སྲི་བ་དང་། པགས་པ་དང་། མིག་གི་མདོག་ཁ་དོག་སེར་པོར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་གཉིད་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ།།བད་ཀན་དྲོད་ཉམས་མཆིལ་མ་མང་། །ཁོང་སྙོམ་ལྕི་དང་ཤ་མདོག་དཀར། །ལུས་གྲང་ཡན་ལག་ལྷོད་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གཉིད་ཆེ། །དངས་མའང་བད་ཀན་དང་འདྲ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་འཕེལ་བས་མེ་དྲོད་ ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དྲོད་ཉམས་པ་ནི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པའོ། །མཆིལ་མ་མང་བ་ནི་མཆིལ་མ་ལྷག་པར་འབྱུང་བའོ། །ཁོང་སྙོམ་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཆུང་ཞིང་སྒྱིད་ལུག་པའོ།

堅固就是不動搖性。潤澤性就是身體變得潤澤性。關節相連就是關節之間相互連線並緊密安住。忍耐就是對傷害不生嗔恨，以此等作為利益之事業。 身體精華中主要依次為，滿足、養護、覆蓋，潤澤、堅固、充滿，精液是生育之因。 關於此，精華等七種身體精華中的殊勝和主要七種，依次為滿足等，諸位阿阇黎如是宣說開示。其中滿足就是令身體精華滿足且令心歡喜，是精華之主要作用。 養護並維持生命是血液的作用。覆蓋並遮蔽身體骨骼是肉的作用。令身體潤澤且有營養是脂肪的作用。 令身體堅固且挺直是骨骼的作用，否則身體若無骨骼則成為肉團。充滿骨髓腔是骨髓的作用。生育併產生是精液的主要作用。 令堅固是大便的作用，腐化和排出是小便的作用，毛髮堅固是汗的作用。 關於此，令身體堅固並排出是大便作用的主要。食物腐化消化並向外排出是小便作用的主要。令頭髮和毛髮堅固保持是汗的主要作用。 風增長時會產生，消瘦、膚色暗、喜暖、顫抖、腹脹、大便乾結，力量、睡眠和諸根衰退，多言、頭暈、沮喪。 關於此，風病增長產生時會產生消瘦等。其中消瘦是由於血等耗盡而消瘦虛弱。膚色暗是膚色衰退。喜暖是明顯渴求溫暖。顫抖是搖動和震動。腹脹是腹部膨脹。大便乾結是大小便阻塞。力量等衰退是失去這些。多言是無關地過多言語。 頭暈是身體不能安住而旋轉。沮喪是心不歡喜而痛苦。 膽汁使大小便、面板、眼睛發黃，產生飢渴、身熱、少眠。 關於此，當膽汁增長時，會使大便等變黃，即大便和小便乾結，面板和眼睛顏色變黃，同樣也會產生飢餓、口渴、身體發熱和少眠。 痰使體溫下降、唾液增多，情緒低落、沉重、膚色白，身體寒冷、四肢鬆弛，咳嗽、呼吸不適、嗜睡，精華也與痰相似。 關於此，痰增長會使體溫下降等。其中體溫下降是胃火衰退。唾液增多是唾液過多分泌。情緒低落是興致低落且懈怠。

།ལྕི་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །ཤ་མདོག་དཀར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་མདོག་ དཀར་ཞིང་སྐྱ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་གྲང་བ་ནས་གཉིད་ཆེ་བའི་བར་ཡང་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དངས་མའང་བད་ཀན་དང་འདྲ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅུད་ཀྱི་དངས་མ་འཕེལ་བར་གྱུར་ན། དྲོད་ཉམས་པ་ནས་གཉིད་ཆེ་བའི་བར་བད་ཀན་དང་འདྲ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁྲག་འཕེལ་མེ་དབལ་ཁོང་འབྲས་མཆེར། །མཛེ་དང་རླུང་ཁྲག་མཁྲིས་པ་ཁྲག་།སྐྲན་དང་རྙིལ་ནད་མིག་སེར་དང་། །བསྐྱོད་དཀའ་དྲོད་ཉམས་རྨོངས་བག་དང་། །མིག་དང་གཅིན་པགས་དམར་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་འཕེལ་བ་ལས་ནི་མེ་དབལ་ལ སོགས་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་ཁྲག་ནི་རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་འདྲེས་པའོ། །རྙིལ་ནད་ནི་སོའི་ཤ་ལས་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་ལྷག་སྐྱེ་བའམ་སྐྲང་བའོ། །བསྐྱོད་དཀའ་བ་ནི་རྐང་ལག་ལྕི་བ་ལ་བྱའོ། ། ཡང་ན་བྱང་གྱ་ཞེས་པ་གདོང་ལ་དམར་པོ་ཏལ་ཏིལ་བྱུང་བའི་པགས་ནད་ལ་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཤ་འཕེལ་ཝ་བ་རྨེན་བུམ་དུང་། །མཁུར་ཚོས་བྲང་ལྟོ་བརླ་སྦོམ་ཞིང་། །མགུལ་སོགས་ལྷག་པར་ཤ་ཡང་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་འཕེལ་བ་ལས་ནི ལྦ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཁུར་ཚོས་དང་། བྲང་དང་། ལྟོ་བ་དང་། བརླ་སྦོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མགུལ་པ་ལ་སོགས་པར་ལྷག་པར་ཤ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཤའི་སྟེང་དུ་ཤ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །ཚིལ་འཕེལ་དེ་འདྲ་དེ་ བཞིན་ངལ།།ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ཀྱང་དབུགས་རྒོད་ཅིང་། །རྐུབ་ཚོས་ནུ་མ་གསུས་འཕྱང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་འཕེལ་བ་ནི་ཤ་འཕེལ་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་ལྦ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ངལ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ཅིང་གཡོ་ བ་དག་ལ་ཡང་དབུགས་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྐུབ་ཚོས་དང་ནུ་མ་དང་གསུས་པ་དག་ཀྱང་སྦོམ་ཞིང་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕྱང་བར་འགྱུར་རོ། །རུས་འཕེལ་རུས་ལྷག་སོ་ལྷག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་འཕེལ་བས་ནི་རུས་པའི་སྟེང་དུ་རུས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སོའི་སྟེང་དུ་སོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྐང་འཕེལ་ལུས་ལྕི་མིག་རྩ་གཡུང་། །ཚིགས་ཀྱི་མགོ་བོ་སྦོམ་པ་དང་། །ཚིགས་ལ་ཐོར་བུ་གསོ་དཀའ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་འཕེལ་ནས་ནི་ལུས་ལྕི་བ་དང་། མིག་རྩ་གཡུང་ཞིང་ཞན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚིགས མདུད་ཀྱི་མགོ་བོ་རྣམས་སྦོམ་ཞིང་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཚིགས་ལ་ཐོར་བུ་གཡོ་ཞིང་མི་བཟད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁུ་འཕེལ་བུད་མེད་ལ་རབ་གདུ། །ཁུ་བའི་རྡེའུ་དག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་ནི་བུད་མེད་ལ་རབ་ཏུ་གདུ་ཞིང་ ཆགས་པ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཁུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྡེའུ་དག་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །བཤང་འཕེལ་ལྟོ་སྦོས་རྒྱུ་འཁྲུག་ཅིང་། །ལུས་ལྕི་ལྟོ་བ་ན་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། ལྟོ་བ་སྟེ་ཁོང་སྦོས་ཤིང་གང་བ་དང་། རྒྱུ་མ་ འཁྲུག་ཅིང་ཀྲུག་ཀྲུག་ཟེར་བ་དང་།ལུས་ལྕི་ཞིང་བསྐྱོད་དཀའ་བ་དང་། ལྟོ་བ་ན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་འཕེལ་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན། །གཅིས་ཀྱང་མ་གཅིས་སྙམ་སེམས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་ ཅིང་ལྷག་པར་ན་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཅིས་ཤིང་བཏང་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་གཅིས་པ་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འདོར་བ་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་འོང་བས་ན་གཅིས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

沉重是指身體的肢體沉重。膚色白是指身體的顏色白而偏灰。同樣地，從身體寒冷到嗜睡之間都會產生。 ‘精華也與痰相似’這句話是說，如果精華增長，從體溫下降到嗜睡之間都會像痰一樣產生。 血液增長會產生熱病、腹內腫瘤、脾病、麻風、風血、膽血、瘤、牙齦病、黃眼病、行動困難、體溫下降、昏迷傾向，眼睛、小便和面板會變紅。風血是指風和血混合而產生的病。膽血是指膽和血混合。牙齦病是指牙齦肉因血液而產生贅生物或腫脹。行動困難是指手腳沉重。或者說’面瘡’是指臉上出現紅色斑點的面板病。其他的都容易理解。 肉增長會產生癭瘤、淋巴結腫大、貝殼狀腫塊，面頰、胸部、腹部、大腿變粗，頸部等處肉也會特別多。同樣地，面頰、胸部、腹部、大腿會變粗，頸部等處會特別長肉，就像在肉上又長出肉一樣。 脂肪增長與此相似，也會疲勞，稍微活動就會喘息，臀部、乳房、腹部會下垂。脂肪增長與肉增長相似，會產生癭瘤等病，同樣會疲勞，稍微活動就會喘息，臀部、乳房和腹部會因肥大而下垂。 骨頭增長會產生骨贅生和多生牙。骨頭增長會在骨頭上長出骨頭，同樣牙齒上也會長出牙齒。 筋增長會使身體沉重，眼筋無力，關節頭變粗，關節處會出現難以治癒的結節。筋增長會使身體沉重，眼筋變弱無力，關節結處變粗大，關節處會出現活動的難以忍受的結節。 精液增長會對女人產生強烈慾望，會形成精結石。精液增長旺盛會對女人產生強烈慾望和貪戀，會形成精液結石。 大便增長會使腹部脹滿，腸道紊亂，身體沉重，腹部疼痛。大便增長會使腹部脹滿膨脹，腸道紊亂咕咕作響，身體沉重難以活動，腹部疼痛產生劇痛。 小便增長會使尿道疼痛，即使已經小便也會感覺沒有小便。小便增長會使尿道疼痛加劇，即使已經小便也會感覺沒有小便完，因為反覆出現所以會覺得要小便。

།རྔུལ་འཕེལ་རྔུལ་ཆེ་དྲི་མི་ ཞིམ།།གཡན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྔུལ་ཆེན་ནང་དུ་འཕེལ་བས་རྔུལ་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ། །གཡན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིག་རྡུལ་ ལ་སོགས་དྲི་མ་རྣམས།།མང་བས་ལྕི་ལ་སོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མིག་རྡུལ་ནི་མིག་གི་དྲི་མའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མིག་རྡུལ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་མང་ཞིང་འཕེལ་བས་ལྕི་ཞིང་ མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་གཡའ་བ་དང་། འདྲུལ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་བསྡུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཟད་ཅིང་འབྲི་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། རླུང་ཟད་མཚན་མ་ལུས་མི་བདེ། །སྨྲ་ཉུང་རྩོལ་བ་ཆུང་བར་འགྱུར། །དྲན་པ་མི་གསལ་ བད་ཀན་འཕེལ།།སྔར་བཤད་པ་ཡི་ནད་རྣམས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཟད་ཅིང་འབྲི་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ནི་ལུས་མི་བདེ་ཞིང་སྒྱིད་སྙོམ་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་གཅོམ་ཆུང་བ་དང་། རྩོལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཆུང་ཞིང་ཞན་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བ་སྟེ། རིག་ཅིང་ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་ནད་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། མཆིལ་མ་མང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་ཟད་དྲོད་ཉམས་གྲང་བ་དང་། །མདོག་ཉམས་བྱེད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཤིང་རྟུལ་བ་དང་། ལུས་གྲང་ཞིང་བསིལ་བག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། མདོག་མདངས་ཉམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ཟད། །མགོ་འཁོར་བད་ཀན་གནས་སྟོངས་ཤིང་། །སྙིང་འདར་ཚིགས ནི་ལྷོད་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་མལ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་གནས་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྟོངས་ཤིང་བསྐམས་པ་དང་། སྙིང་འདར་ཞིང་གཡོ་ལ་འཛག་པ་དང་། ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ ལྷོད་ཅིང་ཤིག་ཤིག་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཅུང་ཟད་རྩུབ་ངལ་སྐམ་པ་དང་། །ན་ཞིང་སྒྲ་ཆེར་མི་བཟོད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅུད་དམ་དངས་མ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུས་རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། ཁ་སྐམ་པ་དང་། ན་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། སྒྲ་ཆེར་གྲགས་པ་མི་བཟོད་ཅིང་། ཚིག་སྨྲས་བརྣག་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་ཟད་སྐྱུར་དང་བསིལ་ལ་དགའ། །རྩ་ལྷོད་པགས་པ་རྩུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་རོ་སྐྱུར་བ་དང་། རེག་པ་བསིལ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་འདོད་པ དང་།རྩ་ལྷོད་ཅིང་རྙིང་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་རྩུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤ་ཟད་དབང་ཉམས་མིག་མཁུར་བའི། །རུས་སྐམས་ལྷུ་ཚིགས་ན་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་དབང་པོ་ཉམས་ཤིང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། མིག་ དང་མཁུར་བའི་རུས་པ་སྐམས་ཤིང་ཤ་ཟད་པ་དང་།ལྷུ་ཚིགས་རྣམས་ན་ཞིང་བཅག་པ་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིལ་ཟད་གཉིད་ཆེ་དཔྱི་རྐེད་མངོན། །མཆེར་པ་ཆེ་དང་ལུས་སྐེམས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་དཔྱི་དང་རྐེད་པ་མངོན་ཞིང་ ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་།མཆེར་པ་ཆེ་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ལུས་སྐེམས་ཤིང་རིད་པར་འགྱུར་རོ། །རུས་ཟད་རུས་ཟུག་སོ་དང་ནི། །སེན་མོ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་རུས་པ་ཉིད་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སོ་དང་སེན་མོ་ དང་།སྐྲ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཞིང་འབྱི་བར་འགྱུར་རོ།

汗液增多汗液大量且氣味不香，也會生癢。這是說，汗液在內部增多，汗液變得極大，使身體產生不香的氣味。應知也會生癢併產生。 眼垢等污垢，因數量多而變得沉重等。這是說，眼垢是眼睛的污垢。‘等’字包含耳朵等處的污垢。如此，眼垢等污垢因數量多且增長而變得沉重且大量產生，同樣’等’字所說包含發癢、腐爛等。 其耗盡減少的特徵是：風耗盡的特徵是身體不適，言語減少精進微弱，記憶不清楚痰增多，產生前述諸病。這是說，風耗盡減少的特徵是身體不適且懶散，言語減少且怯弱，做身體勞作也微弱且衰弱，記憶不清楚即覺知感受微弱，同樣在痰增長的情況下，會產生前述的暖性減退、唾液增多等疾病。 膽汁耗盡暖性減退且寒冷，使膚色減退。這是說，膽汁耗盡的特徵是火暖減退且遲鈍，身體寒冷且涼爽，使膚色光澤減退。 痰耗盡，頭暈痰之處空虛，心顫關節鬆弛。這是說，痰耗盡的特徵是頭暈即身心不安定，痰之處如鼻等空虛且乾燥，心顫動搖且流散，諸關節鬆弛且不穩固。 稍微粗糙疲勞乾燥，疼痛且不能忍受大聲。這是說，精華或精氣耗盡的特徵是，身體粗糙，疲勞且睏乏，口乾，疼痛且虛弱，不能忍受大的聲響，說話難以持續。 血耗盡喜歡酸味和涼爽，脈鬆弛面板粗糙。這是說，血耗盡的特徵是喜好且渴求酸味和涼爽觸感，脈鬆弛且衰老，身體面板粗糙。 肉耗盡感官減退眼窩骨幹枯關節疼痛。這是說，肉耗盡的特徵是感官減退且不能執取自己的對境，眼睛和臉頰骨幹枯且肉耗盡，諸關節疼痛且感覺像斷裂。 脂肪耗盡嗜睡臀腰顯現，脾臟增大且身體消瘦。這是說，脂肪耗盡的特徵是臀部和腰部顯現且感受微弱，脾臟增大且增長，身體消瘦且瘦弱。 骨耗盡骨痛牙齒以及指甲毛髮等脫落。這是說，骨耗盡的特徵是骨頭本身疼痛，同樣牙齒、指甲和毛髮等脫落且減少。

།རྐང་ཟད་རྐང་སྦུབས་སྟོང་པ་དང་། མགོ་འཁོར་རབ་རིབ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་རྐང་གི་རུས་པའི་སྦུབས་ཁོང་སྟོང་དུ་འདུག་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། རབ་ རིབ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མུན་པར་འཐོམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཁུ་བ་ཟད་པས་རིང་ནས་འབྱུང་། །ཡང་ན་ཁུ་བ་ཁྲག་ཉིད་འབྱུང་། །རླིག་པ་ཤིན་ཏུ་ན་བ་དང་། །ཕོ་མཚན་ཚིག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁུ་བ་རིང་ཞིང་འགོར་ ནས་འབྱུང་བ་དང་།ཡང་ན་ཁུ་བ་ཁྲག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རླིག་པ་དེ་འབྲས་བུ་སྦུབས་ཅན་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་འཇུག་པ་དང་། ཕོ་མཚན་ཚིག་ཅིང་དུ་བ་འཐུལ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ། །བཤང་ཟད་རླུང་ནི་རྒྱུ་མའི་ནང་། །སྒྲ་བཅས་ འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུར་བྱེད།།ལྟོ་བར་རྒྱུ་ཞིང་གྱེན་དུ་འགྲོ། །སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་མི་བཟད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་རླུང་རྒྱུ་མའི་ནང་ན་རྒྱུ་བ་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུར་ཡན་མན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟོ་བར་གྱེན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བས་ན་བར་བྱེད་ པ།སྙིང་ག་དང་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་སུ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་གཟེར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་ཟད་གཅིན་ནི་ཉུང་སྲི་དང་། །མདོག་འགྱུར་བའམ་ཁྲག་བཅས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་གཅིན་ཟད་ཅིང་ཅུང་ཟད་འབྱུང་བ་དང་། སྲི་ཞི་ངན་པར་འབྱུང་བ་ དང་།མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྔུལ་ཟད་སྤུ་འབྱི་སྤུ་འགྲེངས་ལ། །པགས་པ་རྣམས་ནི་འགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྔུལ་ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་སྤུ་འབྱི་ཞིང་ལྷུང་བ་དང་། བ་སྤུའི་བུ་ག་འཛུམས་ཤིང་འགྲེངས་པ་དང་། པགས་པ་རྣམས་འགས་ཤིང་འགྱེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རྣམས། །ཟད་པས་བརྟག་དཀའ་དྲི་མ་ཡི། །རང་གནས་བསྐམས་དང་ན་བ་དང་། །སྟོང་དང་ཡང་བ་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་རྡུལ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རྣམས ཟད་པའི་མཚན་མ་ནི་བརྟག་པར་དཀའ་སྟེ།དེ་བས་ན་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་དྲི་མའི་རང་གནས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་བསྐམས་པ་དང་། ན་བ་དང་སྟོང་པ་དང་། ཡང་བ་ལས་ཟད་པ་བརྟག་པར་དཀའ་བའི་དྲི་མ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དང་། དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་དང་འཕེལ་བ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས། མདོར་བསྡུས་ནས་སྨྲས་པ་ནི། ནད་སོགས་རང་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི། །ཡོན་ཏན་འདི་ནི་བཟློག་པ་དག་།ཟད པ་དང་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ལས།།འཕེལ་འབྲི་སྨན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་གོ་བཟློག་པ་ཟད་པ་ལས་ནི་འཕེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། རང་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གོ་བཟློག་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་ནི་འབྲི་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ནད་ལ་སོགས་པའི་ནམ་མཚན་ཉིད་ལས་གོ་བཟློག་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རླུང་གི་ནད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལས་གོ་བཟློག་པ་ནི་སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཁྲིས་པའི་ནི་བསིལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནི་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་རྣམས་ལས་གོ་བཟློག་པ་ཟད ཅིང་།བྲི་བ་ལས་ནི་ནད་འཕེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གོ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་འཕེལ་ཞིང་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ལས་ནི། འབྲི་ཞིང་ཟད་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

關於’腳力衰竭，腳骨空虛，頭暈目眩’這句話，腳力衰竭的徵兆是腳骨內部變空虛，同樣會出現頭暈，目眩，陷入昏暗迷糊的狀態。 關於’精液衰竭則遲緩而出，或者精液變為血液，睪丸劇痛，感覺陽具灼熱’這句話，精液衰竭的徵兆是精液遲緩而出，或者精液變成血液，睪丸即陰囊劇痛難忍，感覺陽具灼熱冒煙。 關於’大便衰竭，風在腸內，伴隨聲響盤旋，在腹中上行，心窩肋部難忍疼痛’這句話，大便衰竭的徵兆是風在腸內執行時伴有聲響並如盤旋狀上下游走，同樣在腹部向上執行而產生疼痛，心窩和肋部兩處難忍地疼痛刺痛。 關於’小便衰竭，小便減少渾濁，或改變顏色或帶血’這句話，小便衰竭的徵兆是小便減少，渾濁惡臭，顏色改變，或帶有血液。 關於’汗液衰竭，毛髮脫落豎立，面板開裂’這句話，汗液衰竭的徵兆是毛髮脫落，毛孔閉合豎立，面板開裂分散。 關於’極細微垢物，衰竭難以察覺，從垢物所在處乾燥、疼痛、空虛、輕浮而知’這句話，眼垢等極其細微垢物衰竭的徵兆難以察覺，因此應從垢物自身狀態等來了解判斷。因為是垢物自身所處之處，故稱垢物所在處，從眼睛等處的乾燥、疼痛、空虛、輕浮等狀態來了解難以察覺的垢物衰竭。 如此廣說了疾病、身體組織、垢物的衰竭與增長之後，簡要說道：‘疾病等自身如何的性質，與此相反的性質，從衰竭與增長，醫者當知增減。‘關於這句話，如何了知呢？從與自身性質相反的衰竭可知增長，從與自身性質相反的增長可知減少，這是與疾病等性質相反的性質。比如風病的性質與之相反的是油膩等，膽病的是清涼等，痰病的是粗糙等。從這些相反性質的衰減可知疾病增長，從這些相反性質的增長可知疾病衰減。

།དྲི་མ་ཐོགས་ལས་འཕེལ་བ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་འབྱུང་ལས་ཟད་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ཐོགས་ཤིང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པ་ལས་ནི་འཕེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། ཤིན་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ལྷག་པར་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཚུལ་འདིས་ཀྱང་ཤེས་པར་ བྱའོ།།དྲི་མ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། ཟད་པ་གཉི་ག་ཡང་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་གང་ཞིག་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འཕེལ་བ་བས་ཆེས་ལྷག་པར་འཕེལ་ཏེ་གནོད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན། ལུས་ནི་དྲི་མས་བརྟེན་པས་ན། །འཕེལ་བས་ཟད་པ་གནོད་ པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཏེ་ཕུང་པོ་འདི་ནི་དྲི་མས་བརྟེན་ཅིང་གྲོགས་སུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ལྷག་པར་གྱུར་པས་ཟད་ཅིང་འགྲིབ་པར་གྱུར་པས་ཆེས་ལྷག་པར་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་གཞི་གང་ ལ་བརྟེན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་རླུང་ནི་རུས་པར་གནས། །མཁྲིས་པ་རྔུལ་དང་ཁྲག་ལ་གནས། །བད་ཀན་ལྷག་མ་གནས། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རླུང་ནི་རུས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། མཁྲིས་པ་ནི་རྔུལ་དང་ཁྲག་ལ་གནས་ སོ།།བད་ཀན་ནི་ལྷག་མ་ལ་གནས་པ་སྟེ། རུས་པ་དང་། རྔུལ་དང་། ཁྲག་ནི་གནས་པ་པོ་དང་ལྡན་པས། དེ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་དངས་མ་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་གནས་ཏེ། དེ་དག་ལ་གནས་པ་པོ་མེད་པས་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་དེ་རྣམས་ལ་བད་ཀན་བརྟེན་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་འདི། །ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡིན། །འཕེལ་དང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྨན། །གཅིག་གི་གང་ཡིན་གཞན་གྱིའང་དེ། །ཞེས་བྱ བ་ལ།གང་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་ན་ནད་དྲི་མ་རྣམས་གནས་དང་གནས་པ་པོ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གང་བརྟེན་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་པ་ན་བརྟེན་པ་པོའི་ཡང་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་གཅིག་གི་སྨན་གང་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་རླུང་གི་གནས་རུས་པ་ འཕེལ་བའི་སྨན་དེས་ནི།དང་པོ་རླུང་ཡང་འཕེལ་བར་བྱེད་ལ། རུས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དེས་ནི་རླུང་ཡང་ཟད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རུས་པ་རླུང་གཉིས་ལ་འདི་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རུས་པ་དང་རླུང་གཉིས་མ་འཕེལ་བ་དང་། ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་འདི་ལྟར་ མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཕལ་ཆེར་བརྟས་པས་འཕེལ་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་རྗེས་མཐུན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ཟད་པ་ཡིན། རླུང་དང་རྗེས་མཐུན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ནད་དང་ལུས་ཟུངས་འདི་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་བརྟས་པར་བྱས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱས་ པས་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།འཕེལ་བ་དེ་ཡང་བད་ཀན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཞན་དག་ཏུ་ནི་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བརྟས་པ་ལས་འཕེལ་བར་འགྱུར་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་པོའི་ཚུལ་ ཅན་དང་ནད་དང་ལུས་ཟུངས་འདི་དག་ཟད་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཉམས་སྨད་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན། གང་ཡང་རུས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་སྣུམ་པ་དང་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་རླུང་ཟད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།

關於’污垢積聚則增長，極度排出則知減’這句話，應當瞭解大小便等污垢受阻不排出則會增長，極度排出則會減少。不僅如前所述，也應當以此方式瞭解。 污垢的增長和減少兩者都會引發疾病，其中減少比增長更容易造成嚴重的危害。因此， ‘由於身體依賴污垢，減少比增長更有害。‘這句話的意思是，這個身體即五蘊是依靠污垢而維持的，所以污垢過度增長和減少都會造成傷害，但減少造成的傷害更大。 對於疾病等這些事物，它們依靠什麼基礎呢？為此說道：‘其中風依骨而住，膽依汗血而住，痰依其餘而住。‘這是說，在風等這些之中，風依靠骨頭而住，膽依靠汗液和血液而住。 痰依其餘而住，即除了有風、膽所依住的骨頭、汗液和血液之外，其餘的精華、肉、脂肪、骨髓、精液、大小便等其他部分，由於沒有其他依住者，稱為’其餘’，痰依靠並住于這些精華等其餘部分。 因此，‘互為能依所依者，增長減少之藥物，一者所用亦用彼。‘這句話的意思是，既然如此，疾病污垢等都是處所和依住者互相增長，一方減少時依住者也會減少，所以對一者有效的藥物對另一者也同樣有效。 那麼，是否增長骨頭的藥物也會增長風，減少骨頭的藥物也會減少風呢？‘骨與風二者非此。‘這句話的意思是，對於骨頭和風兩者，增長和減少的藥物並非如此配合。 ‘多因滋養而增長，隨順痰故如是也，與此相反則減少，隨順於風。‘這句話的意思是，因為這些疾病和身體組織大多是通過滋養而增長，這種增長是隨順痰的特性的。 說’大多’是爲了表明在其他情況下也有一些不是這樣的。因為通過滋養而增長的緣故，要減少這些依住者性質的疾病和身體組織，就要採取相反的方法，即通過減損（也稱為節食）來使其減少。 因此，能增長骨頭的油膩和甘甜等藥物反而會減少風。

།གང་རླུང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་རྩུབ་པ་དང་། ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་པ། སྨྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ནི་རུས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རུས་པ་རླུང་གཉིས་ལ་འདི་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ཕལ་མོ་ཆེའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་སྨྲས་པ་ནི།འཕེལ་དང་ཟད་པ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །སྨྱུང་དང་བརྟ་བར་བྱ་བ་ཡིས། །ནད་ནི་རིམ་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །རླུང་མ་གཏོགས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བལྟ་བའི་ཚུལ་ལས་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། ཉམས་སྨད་པའི་ཚུལ་ལས་ནི་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེས་ ན་ནད་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་ཟད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྨྱུང་བ་དང་བརྟ་བར་བྱ་བ་དག་གིས་ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་རིམ་གྱིས་གསོ་བར་བྱ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་འཕེལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་སྨྱུང་བ་དང་ཉམས་སྨད་པས་གསོ་བར་བྱ་ལ། ཟད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་བརྟ་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱ་བས་ བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་རླུང་གསོ་བར་བྱ་བ་དག་ལ་རླུང་འཕེལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སྨྱུང་བར་བྱ་བས་གསོ་དགོས་ལ། རླུང་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་བརྟ་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོགས་པར་གྱུར་པས། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། རླུང་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གསོ་བའི་རིམ་ པ་དེ་ལ་རླུང་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ།འདི་ལས་གཞན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་ལ། །དེ་ཉིད་བཟློག་ཐབས་སྦྱར་བར་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ནད་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྱུང་བ་དང་། བརྟ་བར་བྱ་བ་དག་གི་བཟློག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱ་བ་སྟེ། འཕེལ་བ་ནི་བརྟ་ བར་བྱ་བ་དང་།ཟད་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བར་བྱ་བས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཁྲག་སྐྱེས་ནད། །གཏར་ག་བཀྲུ་སྨན་དག་གིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་སྐྱེས་ཤིང་འཕེལ་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལས། གཏར་ག་བྱ་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བདག་གིས་གསོ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཤ་ཆེར་སྐྱེས་ལས་བྱུང་བའི་ནད། །གཏར་ག་མེ་བཙའ་ཐལ་སྨན་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་ཆེར་སྐྱེས་ཤིང་སྦོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་གཏར་ག་བྱ་བ་དང་མེ་བཙའ་གདབ་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པས གསོ་བར་བྱའོ།།ཚིལ་ཆེས་སྦོམ་སྐེམས་གསོ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་ཆེས་ཤིང་འཕེལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི། སྦོམ་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསོ་བར་བྱ་ལ། ཚིལ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་སྐེམ་པོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།།རུས་པ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་ལ། །མར་དང་འོ་མ་ཁ་རར་སྦྱར། །དེ་བཞིན་འཇམ་རྩི་གཏང་བས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི། སྨན་རོ་ཁ་བ་དང་སྦྱར་བའི་འོ་མ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇམ་རྩི་ མས་གཏོང་བས་གསོ་བར་བྱའོ།།བཤང་བ་འཕེལ་ལ་འཁྲུ་བས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་འཕེལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་དྲག་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ཆོ་གས་གསོའོ། །བཤང་བ་ཟད་ལས་བྱུང་བའི་ནད། །ར་ལུག་ནང་ཁྲོལ་ཟན་དྲོན་དང་། །སྦྱར་ཐུག་མ་ཤ་གཉིས་སོགས་སྦྱིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི། ར་དང་ལུག་གི་ནང་ཁྲོལ་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཟན་དྲོན་དང་། སྦྱོར་ཐུག་དང་། མ་ཤ་གཉིས་པོ་སྟེ་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། མོན་སྲན་དཀར་པོ་གཉིས་སྦྱིན་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་རྒྱ་སྣེའུའི་ཚོད་མ དང་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབ་མོ་རང་སྐྱུར་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་བསྡུའོ།

增長風病的粗糙藥物以及寒冷等，會使身體衰弱，與飢餓相應會使骨骼消耗。因此對於骨骼和風這兩者說明如下，論著作者根據大多數情況而說：‘對於增長和消耗所生之病，以飢餓和滋養之法，應當逐漸治療，風病除外。’ 由於從觀察的方式會增長，從衰弱的方式會消耗，因此對於病的增長和消耗所生之病，應當以飢餓和滋養之法逐漸治療和調理。對於由增長所生之病應以飢餓和衰弱來治療，對於由消耗所生之病應以滋養和滿足來調理。 如此，對於需要治療風病者，對由風增長所生之病應以飢餓之法治療，對由風消耗所生之病需要滋養，因為理解到這一點，所以說’風病除外’，即在這個治療次第中風病除外，應當另外處理。 ‘對於由此所生者，應當採用相反方法’，對於由風所生的諸病，所謂’此’即是飢餓和滋養二法的相反方法來治療，即對增長者應以滋養之法，對消耗者應以飢餓之法來治療。 ‘特別是對血液所生病，應以放血和瀉藥來治’，對於病的治療中特別是對血液增長所生之病，應以放血和服用瀉藥來治療調理。 ‘對於肉過度增長所生之病，應用放血、灸法和烈性藥’，對於肉過度增長和肥大所生之病，應以放血、施灸和使用烈性藥等來治療。 ‘脂肪過多應治療肥胖和消瘦’，對於脂肪過多增長所生之病，應以治療肥胖的兩種儀軌方式來治療，對於脂肪消耗所生之病，應以治療消瘦的兩種儀軌方式來治療。 ‘對於骨骼消耗所生者，應以酥油、牛奶和糖調配，同樣以軟膏涂敷來治療’，對於骨骼消耗所生之病，應以苦味藥物調配牛奶等來治療，同樣以軟膏涂敷來治療。 ‘對於大便增多應以瀉下來治療’，對於大便增多所生之病應以強烈瀉下的儀軌來治療。 ‘對於大便消耗所生之病，應給予羊內臟、熱飯、湯羹和兩種豆類等’，對於大便消耗所生之病，應給予山羊和綿羊的內臟腸等煮熟的食物，以及熱飯、湯羹、兩種豆類即綠豆和白豆，等字包含了薺菜湯、酸奶清和自然發酵的酸味等。

།གཅིན་འཕེལ་གྱུར་ལ་གཅིན་འབྲི་བ། །གཅིན་ཟད་ལས་བྱུང་གཅིན་སྙི་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་མང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི། གཅིན་འབྲི་བའི་གསོ་བའི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །གཅིན་ཟད་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི།གཅིན་སྙི་བ་གསོ་བའི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །རྔུལ་མི་འབྱུང་ལ་རྩོལ་དང་བསྐུ། །རྔུལ་འབྱུང་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྔུལ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི། རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པས་རྔུལ་དབྱུང་བའི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །ལུས་ ཀྱི་མེ་དྲོད་རང་གནས་འདུག་།ཆ་ཤས་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བརྟེན། །དེ་རྣམས་འབྲི་ཞིང་རབ་འབར་བས། །ལུས་ཟུངས་འཕེལ་དང་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཅེས་བྱ་བ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཡིན་ལ། རང་གནས་སུ་འདུག་ཅེས་བྱ་བ། རང་གི་གནས་ཞུ་བའི གནས་ཀྱི་བར་ན་འདུག་པ་དེའི་ཆ་ཤས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ལུས་ཟུངས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་ཆ་དེ་རྣམས་འབྲི་ཞིང་ཉམས་དམས་པས་དངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ།ཆ་ཤས་དེ་རྣམས་ཉིད་རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་སྟོབས་ཆེ་བར་གྱུར་པས་ནི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཟུངས་དང་པོ་ཕྱི་མ་ནི། །རྒྱས་བྱེད་ཟད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཟུངས་ཀྱི་དང་པོ་དངས་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱི་མ་ཁྲག་ཅེས་བྱ་བའི་ལུས་ཟུངས་རྒྱས་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཟུངས་ཀྱི་དངས་མ་ཟད་ན་ཕྱི་མ་ཁྲག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པར་ འགྱུར་རོ།།ནད་དང་། ལུས་ཟུངས་དང་། དྲི་མ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལ་གནོད་པའི་རིམ་པ་དང་། ནད་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་སྨྲས་པ་ནི། ཉེས་འཁྲུགས་པས་ནི་ལུས་ཟུངས་ཉེན། །གཉི་གས་དྲི་མ་ལ་གནོད་བྱེད། །འོག་ན་གཉིས་ཏེ་མགོ་བོར་བདུན། །བུ་ག་དང་ནི་རྔུལ་འབྱུང་ བའི།།དྲི་མའི་གནས་ནི་དྲི་མ་སྟེ། །རང་རང་གནས་སུ་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་པ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡང་ཞིང་གཡོས་སོ། །དེས་ན་ལུས་ཟུངས་བྱ་བ་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེན་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་ དང་ལུས་ཟུངས་དེ་གཉིས་ཀ་འཁྲུགས་ཤིང་གཡོས་པས་ནི་དྲི་མ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ལ།གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲི་མ་དེས་ནི་དྲི་མའི་གནས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན། དྲི་མའི་གནས་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། འོག་ན་གཉིས་ཏེ་བཤང་བའི་ལམ་དང་གཅི་བའི་ ལམ་མོ།།མགོ་བོར་ནི་དྲི་མའི་གནས་བདུན་ཏེ། མིག་གཉིས་དང་རྣ་བའི་བུ་ག་གཉིས་དང་། སྣའི་བུ་ག་གཉིས་དང་། ལྐོག་མའི་བུ་ག་གཅིག་སྟེ། བུ་ག་ནི་བུ་གའི་ཁུང་བུ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྔུལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པའི་བ་སྤུའི་བུ་ག་རྣམས་ཏེ། དེ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དྲི་མའི་གནས་ཡིན་ལ།དེ་རྣམས་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་དྲི་མས་གནོད་པ་སྐྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ལུས་ཟུངས་དང་དྲི་མའི་གནས་དེ་རྣམས་སུ་རང་རང་གི་གནས་པ་དེ་རྣམས་སུ་རང་གི་ནད་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་ཉེས་བས་གནོད་པ་སྐྱེད་ལ། དྲི་མའི་ གནས་རྣམས་སུ་ནི་དྲི་མས་གནོད་པ་བསྐྱེད་ནས་རང་རང་ཇི་ལྟ་བའི་ནད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།