d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s｜d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s

D4311

རྒྱ་གར་སྐད་དུ། །ཥྚཱངྒ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ནཱ་མ་བཻ་ཌཱུརྱ་ཀ་བྷཥྱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བཤད་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨན་གྱི་བླ་བེ+ེ་ཌཱུརྱ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་མ་ལུས་པ་ཡི་ནད། །རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པས་ལུས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། །འདོད་དང་གཏི་མུག་ཁྲོ་བ་སེལ་བ་ཡི། །སྨན་པ་སྔོན་མེད་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྔོན་ གྱི་དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ།།ཚེ་རིང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ན། །ཆོས་དང་ནོར་ཡང་བདེ་བར་སྒྲུབ། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་ལུང་བཤད་པ། །རབ་ཏུ་གུས་པས་བྱ་བར་གྱིས། །གནས་དང་པོ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་ནི། །ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དྲན་ ནས།ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་བུ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་དོ། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་གིས་སྨན་དཔྱད་ལོབས་ནས། ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ལ་བཤད་དོ། །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཀྱང་སྔོན་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་དང་། ནབ་སོ་སྐྱེས་དང་། ཐང་ལ་ གནས་དང་།དཀའ་གཉིས་སྤྱོད་དང་། མུ་ཁྱུད་དང་། འདྲོ་བ་སྐྱོང་གི་བུ་དང་། ཤོལ་འདྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་དོ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་དོ། །དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་ ལོབས་ནས།དྲང་སྲོང་རེ་རེས་ཀྱང་སྨན་དཔྱད་ཞིབ་མོ་རྒྱས་པ་སོ་སོར་བྱས་པའི་གཞུང་རྩིང་ཞིབ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་མང་པོ་མཐའ་དག་མ་ལུས་པ་ལས་བཏུས་པ། །རྩིང་ཞིབ་རན་ཅིང་བསླབ་པའི་མདོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ པའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་བྲིས་སོ།།དེ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་ཚོང་མན་ཆད་ལུས་ཀྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དཔྱད་དང་། གདོན་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་དང་། ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་མིག་དང་རྣ་བ་དང་གླད་པའི་ནད་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་དང་།།མཚོན་གྱིས་སྨས་པའི་རྣག་གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། །སྡིག་སྤྲུལ་ཟོས་དུག་དང་རྩི་དུག་གིས་པོག་པའི་དཔྱད་དང་། རྒས་སྲ་ཞིང་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། །ཡན་ལག་མདོ་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ནི་མདོ་བརྒྱད་པོ་འདིར་འདུས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་མ་སྙོམས་ཏེ། གྱུར་ན་ནད་ ཡིན་ཏེ་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།འདི་གསུམ་འཕྲོད་སྙོམས་ལ་གྱུར་པ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་ཏེ། འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་མོད་ཀྱི། །དེ་ལ་ཡང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྙིང་ག་ཡན་ཆད་བད་ ཀན་གྱི་གནས་སོ།།སྙིང་ག་མན་ཆད་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་ནི་མཁྲིས་པའི་གནས་སོ། །ལྟེ་བ་མན་ཆད་ཟས་ཞུ་བའི་ས་དང་། རོ་སྨད་མན་ཆད་རྐང་པ་ཡན་ཆད་རླུང་གི་གནས་སོ། །ཡང་དེ་ལ་ན་ཚོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་བསྟན་ན། བྱིས་པའི་ཚེ་ན་ནི་བད་ཀན་ནོ། །དར་ལ་བབ་ པའི་ཚེ་ནི་མཁྲིས་པའོ།།རྒས་ཕན་ཆད་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། །ཉིན་མཚན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། སྔ་དྲོ་ནི་བད་ཀན་ནོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ནི་མཁྲིས་པའོ།

梵語：八支心要名琉璃註釋 藏語：八支心要醫論註釋 頂禮一切遍知！頂禮世尊如來、應供、正等正覺、醫王琉璃光如來！ 貪等一切無餘病，相續相連遍滿身，能除貪慾癡與嗔，無上醫王我敬禮。 如古先賢仙人常識子等所說：欲求長壽時，法與財亦當安樂成就，壽命明論當以至誠恭敬而行。 第一章醫療儀軌長壽等醫論：大梵天憶念后，向大梵天之子眾生主宣說。眾生主學習醫論后，向天醫星宿二子宣說。天帝釋也曾向古大仙人常識子、生於空、住于平地、行二難、輪圍、護眾生子及移動等宣說。 這些大仙人又向仙人如火入等宣說。仙人如火入等學習醫論后，每位仙人各自撰寫詳細廣大的醫論，形成粗細各異的論典。後來大醫師破戒者從眾多醫論中摘要編撰，取其不偏不倚易學之處，彙集成八支醫論。 所謂八支醫論是指：從頸部以下身體各種疾病的醫治、小兒科醫治、各種魔癥醫治、頸部以上眼耳腦等各種疾病醫治、兵器所傷膿瘡醫治、蛇咬毒藥中毒醫治、延年益壽醫治、婦科醫治等八個部分。 因此，一切醫療儀軌都包含在這八部分中。其中，人的一切疾病根源有三種：風、膽和痰。風膽痰三者失衡時即為病，能損害身體。 這三者若調和無偏時，身體保持正常狀態而得以生存。風膽痰三者雖遍佈全身，但也有其特定部位：心間以上為痰之處，心間以下至臍以上為膽之處，臍以下食物消化處和下身至足為風之處。 若從年齡區分：童年時為痰，壯年時為膽，老年後為風的自性。日夜也分三時：早晨為痰，正午時為膽。

།སྣུར་སྨད་མན་ནི་རླུང་ངོ་། །མཚན་མོའི་ནམ་སྟོད་ནི་བད་ཀན་ནོ། །ནམ་གྱི་གུང་ལ་མཁྲིས་པའོ། ། ནམ་གྱི་སྨད་མན་ཆད་ནི་རླུང་གི་དུས་སོ། །ཡང་དེ་ལ་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་པའི་རྗེས་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གི་བར་དུ་ནི་བད་ཀན་གནས་སོ། །དེ་ནས་ཟས་དེ་ཞུ་བར་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ནི་མཁྲིས་པའོ། །ཟས་ཞུ་ནས་དངས་སྙིགས་ཕྱེད་ཕན་ཆད་ནི་རླུང་གི་དུས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས མེའི་དྲོད་ཀྱིས་འཇུ་བའི་བྱེ་བྲག་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་སྐྱེས་ནས་ཟས་ཟོས་པ་ཡང་ན་མྱུར་དུ་འཇུ། །ཡང་ན་རིང་དུ་མི་འཇུ་བར་བྱེད་དེ། འཇུ་བ་མི་སྙོམས་སོ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེས་ནས་ཟས་ཟོས་པའི་མེ་དྲོད་རྣོ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ སྐྱེས་ན་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་པར་བྱེད་དོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ཤས་མཉམ་ན་ཟས་འཇུ་བའི་མེའི་སྟོབས་ཀྱང་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ན་ལྟོ་སྲའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེན་ལྟོ་འཇམ་ཞིང་སྙིའོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེན་ལྟོ་སྲ་ཆེ་ པ་ཡང་མ་ཡིན།།སྙི་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མ་རན་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཤས་སྙོམས་ཏེ་སྙོམས་པ་ནི་ནད་གཞི་སྙོམས་ཏེ་ནད་མེད་པའོ། །ཡེ་ལུས་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་པོ་ནི། །མའི་མངལ་དུ་ཟླ་མཚན་དང་། ཁུ་བ་ཆགས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས་ལུས་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནད་ཀྱི་མགོ་སྟེ་དེ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནས་དཔེ་སྲིན་བུ་གདུག་པའི་དུག་དང་འདྲའོ། །ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། །ཆེ་བ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆུང་ངུ་སོ་སོར་བལྟའོ། ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་འཕྲོད་སྙོམས་ན། །ལུས་ཟུངས་འཕྲོད་སྙོམས་པ་ཡིན་ཏེ་ནད་མེད་པའི་མཆོག་གོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་ཤིག་ལྷག་པར་ཕྱེ་ན། ནད་གཞི་རྣམ་གཉིས་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྨད་པར་བྱ་བའི་རང བཞིན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནི་རྩུབ་པ། །ཡང་བ། གྲང་བ། །སྲ་བ། ཕྲ་བ། གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཇམ་བག་ཅན། །ཚ་ཙག་ཅག་བྱེད་པ། །དྲོ་བ། ཡང་བ། དྲི་ང་བར་མནམ་པ། ཁོང་འཁྲུ་བ། །གཤེར་ཏེ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ལྕི་བ།བསིལ་བ། འཇམ་པ། སྣུམ་ཞིང་རྟུལ་བ། བརྟན་པ། ནལ་ནལ་པོ་འབྱར་བག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་ཤས་ཆེན་ལྡན་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སུམ་ཆར་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་ ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཟུངས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅུད་དང་ས་མ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་བདུན་ནོ། །འདི་བདུན་དང་སྙིགས་མ་བཤང་གཅི་དང་། རྡུལ་སོགས་པ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱིས་གནོད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་སྙོམས་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་རྟས་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་མ་སྙོམས་ན་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་ནོ་ཅོག་གི་དང་། ཟས་ཟོས་སོ་ཅོག་གི་ རོ་ནི་མདོ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བྲོ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་རྩི་སྨན་ཐ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རོ་དྲུག་གི་སྟོབས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་མངར་བ་དང་ སྐྱུར་བ་དང་།ཚ་བྲོ་བ་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ།

從下午開始是風時。夜晚前半段是痰時。夜晚中段是膽時。夜晚後半段是風時。另外，在剛吃完飯後的一小段時間內是痰時。從那以後到食物消化期間是膽時。食物消化后，精華和糟粕分離之後是風時。其中，所食用的食物被火熱消化的差別，從風、膽和痰來看分為四種：其中風生起后，所食之物或者迅速消化，或者長時間不消化，消化不均勻。膽生起后，食物的消化之火變得過於猛烈。痰生起后，使食物消化之火變小。風、膽、痰這三者均衡時，消化之火的力量也是均衡的。其中風分大時，胃堅硬。膽分大時，胃柔軟而鬆弛。痰分大時，胃既不太硬也不太軟，是適中的狀態。風、膽、痰三者均衡，即病根平衡，無病。 身體最初的病根是：從母胎中月經和精子結合那時起，身體開始形成等，這是疾病的開端，由此而生，就像毒蟲的毒一樣。另外，從風、膽、痰的差別來看，身體的自性是風、膽、痰每一種又各自分為大、中、小三種。風、痰、膽三者調和均衡時，身體組織調和均衡，是無病之最。風、膽、痰三者中任何兩者過度增長，就會因病根二者而成病，是應當降服的自性。 其中風的自性是粗糙、輕盈、寒冷、堅硬、細微、動搖。其中膽的自性是柔和、灼熱、溫暖、輕盈、臭味、腹瀉、濕潤而稀薄。其中痰的自性是沉重、清涼、柔軟、油膩遲鈍、穩固、粘稠有粘性。風、膽、痰這三者中兩者份量增大的稱為二者病。三者都成病的稱為聚合病。 其中所謂七種身體組織是：精華、血漿、血液、肉、脂肪、骨骼、骨髓和精液七種。這七種和廢物大小便、汗等都會受到風、膽、痰三者的損害。風、膽、痰三者均衡時，使全身強壯。風、膽、痰不均衡時，會損害身體。 其中所有藥物和所有食物的味道總的分為六種：甜味、酸味、鹹味、苦味、辛味、澀味六種。六種味道也依賴於不同的藥草。六種味道的力量也是按順序逐漸增強。其中最初的甜味、酸味、鹹味這三種能夠祛除風。

།ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བས་ནི་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བསྐ་བ་དང་ཁ་བ་དང་མངར་བས་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ཚ་བའི་ནད་སྐྱེད་དོ། །སྨན་ གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ།ལ་ལས་ནི་ནད་ཞི་བར་བྱེད། ལ་ལས་ནི་ནད་ལྡང་བར་བྱེད་དེ། ཐ་མལ་ནི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་སྨན་གྱི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚ་བ་དང་། བསིལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །སྨན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ལྕི་བ་དང་། རྟུལ་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མཉེན་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། སྐམ་ བག་ཅན་ནོ།།འདི་ལས་བཟློག་ན་ཉི་ཤུར་སྦྱར་རོ། །ནད་གསོ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་དབྱར་དགུན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་སྦྱོར་ཞིང་གཏོང་བའི་ལས་ལ་མཁས་པ་དང་། འདི་གསུམ་སྦྱར་ཞིང་ལོགས་པར་སྦྱོར་བ་ནི། ནད་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ གཅིག་པུ་སྟེ།མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལྟར་མ་འབྱོར་ཏེ། ཆུང་ངམ་ལོག་པར་སྦྱར་ཏམ། ལྷག་པར་སྦྱར་ཏེ་ཆེས་ན་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་མ་སྙོམས་པ་ལས་ནད་དུ་ འགྱུར་རོ།།ནད་མེད་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་ན་ནད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་གི་ནད་རྟག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕྲལ་དུ་སྣང་ པ་དང་།མ་འཕྲོད་པ་མ་སྙོམས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི། གློ་བུར་གྱི་ནད་ཡིན་ཏེ། འདི་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ནད་འདི་གཉིས་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནད་ཀྱི་གནས་ཀུན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གཏི་མུག་གཉིས་ཀྱི་ ཡིད་ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ནད་གཞིར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནད་ཀྱི་ཐབས་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བལྟ་བ་དང་། ལག་པའི་མྱང་བས་རེག་པར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཐབས་དྲི་བ་དང་གསུམ་གྱིས་བརྟག་གོ། །དེ་ལ་ནད་པའི་ནད་བརྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྔར་ ནད་གཞིར་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་ལྕི་ཡང་ཟོས་རྗེས་དཔྱད་པ་དང་།ནད་གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པར་གྱུར་པས་ནད་ཆེར་གྱུར་པ་དང་། ནད་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ་ནད་ཀྱི་མིང་ཅི་ཡིན་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུས་ནད་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ནད་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་སའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ལ་ཡུལ་སའི་བྱེ་བྲག་གི ཆུ་དང་ཤིང་རྩི་ཉུང་ཞིང་།རི་ཉུང་སྐམ་ས་ཆེ། རུས་པ་ཅན་རླུང་ཆེ་བའི་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། རླུང་ནད་ལྷག་པར་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་སྤྱི་སེར་ཆེ་སྟེ། ཆུ་མང་རི་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཤིང་མེད་པའི་ཡུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ནི་བད་ཀན་ལྷག་པར་ཆེ་ཤིང་རླུང་དུ་ཡང་ འགྱུར་རོ།།སྐམས་དང་གཤེར་ས་དེ་གཉིས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཐུན་མོང་ཙམ་དུ་གྱུར་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱང་ཆེས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡུལ་ས་ལས་བལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

苦、熱、澀可以祛除痰病。澀、苦、甜可以祛除膽病。其中熱、酸、咸會引起膽病和血熱病。 藥物的差別可分為三種：有的能平息疾病，有的能引發疾病，平常的則使身體保持正常狀態。 藥物的功效有兩種：熱性和涼性的功效。 藥物消化後有三種性質：甜性、酸性和熱性。 藥物的功效有十種：重、鈍、涼、油、滑、澀、軟、穩、極細、乾燥。 與此相反則為二十種。 治療疾病的差別在於夏冬的差別、藥物的差別、以及精通配藥和施藥的技術，這三者結合並正確配製，是消除疾病的唯一原因，是最殊勝的。 如果這三種方面不具備，或者配製太少、配錯了、或者配製過多，就會受到疾病的危害，應當知道這就是疾病。 所謂疾病，是由風、膽和痰不平衡而產生的。 無病是指風、膽和痰的病根相宜且平衡時的自然狀態。 所謂疾病，簡而言之有兩種：一種是飢渴等病常住的自然狀態。 暫時出現的，由不相宜不平衡而成病的，是突發性疾病，這是兩種。 這兩種病也應當知道因身心的差別而有兩種病位。 其中貪慾和愚癡是心病，這兩者被指為病根。 其中診病的方法有三種：觀察、用手觸控、詢問病情這三種方法來診斷。 其中診察病人的病有五種：觀察先前成為病根的不適飲食的輕重食用後果，從病的情況來了解，認識病的實質特徵，因食用會致病的飲食等而病情加重，明確認識病的名稱區別，應當用這樣的方法來了解病情。 另外診察病情也有兩種：從地域差別和身體差別來看有兩種。其中從地域差別來看，水和樹脂少，山少而乾燥大，多巖石而風大的這樣的地方，風病特別大而且會成為血病。 地域普遍發黃而水多，山佔大部分而無樹木的這樣的地方會產生痰病過重並會成為風病。 乾燥和潮濕的地方如果相等，處於適中狀態，那麼風病、痰病和膽病等疾病也會很平均。 因此，從地域來看分為三種。

།སྨན་པས་ ནད་ཀྱི་དམིགས་གསོ་དཀའ་སླ་ལས་སྨན་སྦྱར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ནད་ཀྱིས་བཏབ་ནས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ནས་ལོ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུན་ཇི་སྲིད་ལོན་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་གི་དམིགས་ལས་བརྟགས་ ཏེ།སྨན་པས་སྨན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨན་པས་སྨན་གཏང་བ་ཡང་མདོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྟོད་དུ་དྲང་ཞིང་སློན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་གཏང་བ་དང་གཉིས་སོ། །ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་རིམ་པས་གསོ་བ་ ནི་མཆོག་ཏུ་སྨན་བཟང་སྟེ།སྨན་ལངས་པ་ནས་གཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སློན་སྨན་གཏང་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྨན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་བཏང་ཞིང་གསོའོ། །སེམས་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པ་དང་བརྟན་ཞིང་དགའ་བ་ དང་ལྡན་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བརྙས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་སེམས་མི་དགའ་ཞིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོད་ཇི་ཙམ་པ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་འདི་ནི་སེམས་ནད་གསོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ ནོ།།སྨན་བཏང་ཞིང་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་ཐབས་མདོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་། ནད་གཡོག་དང་། ནད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ནད་གསོ་བའི་མདོ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་པོའི་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ན། ནད་གསོ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨན་དཔྱད་ཐམས་ཅད་བྱར་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྨན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྨན་པ་ཆེན་པོ་མཁས་ཤིང་ལུགས་ཆེ། ཀུན་གྱི་སྟེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཙུག་ལག་བཤད་པ། དཔྱད་ཀྱི་ལུང་ལེགས་པར་ལོབས་ པ་ཡིན།།སྨན་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བའི་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་མི་བྱེད་ཅིང་བརྩོན་པ་ཡིན། ཕྱིའི་བཀྲུ་བཤལ་དང་སྨན་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཙང་སྦྲ་ཆེ་ཞིང་ནང་གི་འདོད་ཆེན་མེད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པའི་གཙང་སྦྲ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྨན་པའི་ཡོན་ཏན་ ནོ།།དེ་ཡང་སྨན་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཏེ། སྨན་སྣ་ཚོགས་སོ་སོའི་བརྐོ་སྐམ་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྨན་སྣ་རེ་རེ་ཡང་མཐུ་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན། ཆར་པ་ཆེན་པོའམ་ཐན་ པ་ཆེས་པའམ།ཉི་ལྷགས་དང་གྲིབ་མས་ཧ་ཅང་གནོད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། །ས་བཟང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་སོ་སོའི་སྨིན་པར་ལྡན་པ་དག་ནད་དམིགས་ཐ་དད་པ་དང་། འཕྲོད་པའི་སྨན་དམིགས་སུ་ཕན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་བཞི་ནི་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །ནད་གཡོག་གི་ ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ནད་པ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་བསྙེལ་མདོངས་ཡོད་ཅིང་གཤོར་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ནད་པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རུང་མི་རུང་གི་ཆོ་ག་སྨན་པས་བསྟན་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་མི་འཁྲུལ་ཞིང་རྒྱུས་ལོབས་ པའོ།།ནད་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་ན་ནད་གསོར་རུང་སྟེ། གསོ་བའི་ཡོ་བྱད་འབྱོར་ཏེ་ཕྱུག་པ་དང་། སྨན་པའི་དཔྱད་ཉན་ཅིང་བཀའ་བློ་བདེ་བ་དང་། ནད་པ་རང་གི་ནད་གང་དང་གང་དུ་ན་བ་ཤེས་པ་དང་། སྨན་དང་དཔྱད་བྱས་ན་ཕོག་སྙ་ཆེ་ཞིང་སྟོབས་དང་ལྡན་ པ་བཞིའོ།

醫生根據病情的難易程度配製藥物有兩種：一是根據患病後從瞬間、片刻到年月等時間的長短，二是根據突發疾病的輕重程度來診斷，醫生據此配藥。 醫生用藥大致有兩種：從上部引導嘔吐等以及通過導瀉凈化，以及用於平息疾病的用藥兩種。 按次序治療身體疾病以上等藥物為最佳，從服藥開始，施以導瀉藥、催吐藥、芝麻油、藥酥油、蜂蜜等進行治療。 治療心理疾病需具備智慧和穩重喜悅之心，如果因他人輕視等而導致心情不悅煩亂，應當以理性方式思考自身程度如何、情況如何等，這是治療心理疾病的最佳方法。 用藥治病的方法要點有四種：醫生、藥物、護理人員和病人四種。這四種治病要點中的每一種又各有四種，具備這十六種要素，則可進行治病等一切醫療。 其中具備四種功德者為醫生：這些是什麼呢？精通醫術的大醫精深廣博，是眾人的依靠；講解醫療典籍，善於理解醫療教言。 親見配藥施藥等實踐，不懈怠懶惰而精進；外在清潔導瀉配藥等保持衛生，內在無貪慾而有慈悲心，具備清凈，這是醫生的功德。 藥物也需具備四種功德：各種藥材按照各自儀軸採挖晾乾等；每一種藥材都具有效力等功德；藥材生長時，未受大雨或嚴重乾旱或日曬風吹陰影過度損害，從良田中生長，各自成熟，對不同病癥有效，對癥治療有益，這四種是藥物的功德。 護理人員的功德也有四種：對病人慈愛；內外衛生，細心謹慎而勤勉；對病人的病情能遵醫囑不忘不錯，熟知飲食等適宜與否的規矩。 病人也具備四種功德才適合治療：具備治療條件而富有；聽從醫囑而易於溝通；病人自知何處發病；經過藥物和治療后反應良好且體力充沛四種。

།དེ་ལྟར་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན། ནད་གསོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒན་སྲན་ཆེ་ཞིང་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་བྱར་རུང་ངོ་། །སྨན་པས་ནད་པ་ཞིག་གསོ་ན། ནད་གསོར་རུང་བའི་ནད་པ་ནི། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ པ་དང་།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕོག་སྙ་ནུས་ཤིང་བཟོད་པ་དང་། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་སུ་ལྡན་པའི་མི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་བསྲུང་ཞིང་དབང་པོ་ཞི་ཞིང་ཐུབ་པར་སྲུང་ནུས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནད་པའི་ནད་གསོ་བ་ལ། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ཕོག་སྙ་ནུས་ཀྱང་ནད་གནད་དུ་བབ་པར་གྱུར་ཏམ། ནད་གཞི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་ནི། གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་པའི་ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ཕོག་སྙ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ལ། ནད་ཀྱང་གནད་ལ་བབ་པར་མ་སོང་། ནད་གཞི་ཡང་ཆུང་། ན པའི་ནད་དམིགས་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་མི་སྣང་སྟེ།ནད་གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལ་མ་རྟགས་ཙམ་ཞིག་སྔར་སྣང་ངམ། ནད་ཀྱི་དམིགས་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་རྟོགས་པ་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་ནད་གང་ཡང་རུང་བའི་བླ་བརྣན་གྱི་ ནད་ཕྲན་ཚེགས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མ་བཏབ་ན་དེ་ནི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གསོ་སླ་བའོ།།ཡང་ནད་པ་ཞིག་ན་སྟེ་མི་བདེ་ན། མིའི་རང་བཞིན་དང་། དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་དང་། ཡུལ་སྐམ་ས་དང་། སེར་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། ། མི་བདེ་བའི་ནད་ཀུན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་མཐུན་ཏེ། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། སྨན་དཔྱད་བྱ་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་དང་ཡང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་འདི་འདྲ་བའི་ནད་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་ན། མི་དེ་བཙས་པའི་ཚེའི་བླ་སྐར་གང ཡིན་པ་དང་།གཟའ་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཐོག་མར་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཉི་མ་དང་སྦྱར་ན་བཅས་པའི་ཆེའི་སྐར་མ་ལ་གནོད་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། ནད་འདོམ་པ་སྣ་གཉིས་ཀྱིས་མ་དག་སྟེ། ནད་སྣ་གཅིག་ན་བ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། ཐུར་དུ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་ སྒོ་གཉིས་ཀ་ནས་ཁྲག་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།ཡང་ན་ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཁྲག་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ན། འདི་ལྟར་མ་འདོམ་སྟེ། ཁའམ་སྨད་འགའ་ཞིག་ནས་ཁྲག་འོང་བར་ཟད་པ་དང་། ནད་སྙིང་དཀྱིལ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་ སླ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏར་ག་སྣ་ཚོགས་གདབ་པ་དང་། ཆུའི་སྲོག་ཆགས་པད་པས་ནད་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་སྣ་གཉིས་འདོམ་པའི་ནད་ཀྱིས་ བཏབ་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།སྨན་དང་། ཁ་ཟས་ཕན་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་ཟིན་པ་དང་། ཚེ་སྲོག་ལ་ཐོགས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

如此具備這十六支醫療分支，則能治療疾病等，以及使人長壽耐老等一切事情。 醫生若要治療病人，可治之病人應具備：年富力強，能忍受並適應一切醫療儀軌，具備這兩種條件的人能遵守醫療儀軌，能避免不當飲食，諸根寂靜而能自制，這樣的病人容易治癒。 又若病人雖年富力強且能忍受，但病情已入要害或病情嚴重等，則難以治癒。 病人年富力強且具備忍受等條件，病情未入要害，病情輕微，病癥也不明顯，僅見病情徵兆或明確瞭解病癥特徵，且未被髮熱等任何疾病的其他小癥所困擾，這不算嚴重，容易治癒。 又若有人生病不適，是由人的自然狀態、夏冬季節、乾燥地區、潮濕等有害的體質等所致。 一切不適之病都不相同，如此差異，且具備十六支醫療分支的病癥容易治癒。 又若要醫治被病所困之人，應將此人出生時的本命星宿和行星相配，與最初發病之日相配，若未損害出生時的星宿，且病癥不相混雜即只有一種病癥，口吐血及下行出血即上下兩處出血這樣的情況，或者從口鼻等處皆出血這樣的情況則難以治癒，若不相混雜，僅從口或下部某處出血，且病情不太嚴重這樣的情況則容易治癒。 其中難治之病是指：需要各種放血療法，需用水生物螞蟥吸病血，需用炒麥子灰配製的藥物涂敷，以及被兩種混雜病癥所困的這樣的病癥難以治癒，僅能靠藥物和有益飲食維持，只能延續生命，這樣的稱為難治之病。

།དེ་ལ་སྔར་གསོ་སླ་བའི་དམིགས་བསྟན་པ་དང་གསོ་དཀའ་བའི་དམིགས་བསྟན་པ་ རྣམ་གཉིས་དང་མི་མཐུན་པ་ནད་གཞི་ཡང་ཆེ་ལ་ནད་སྣ་ཡང་འདོམ་པ་དང་།སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཀྱིས་བཙོས་ཤིང་བསྒྱུར་དུ་ཡང་མི་རུང་། ཚེ་སྲོག་གིས་ཟིན་པ་ཡང་མི་འདྲ་ལ་གསོ་བའི་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ཀུན་དང་རབ་ཏུ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་དང་། སེམས་ཀྱང་འཁྲལ་འཁྲུལ་ དུ་གྱུར་ཏེ།མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་པ་ཀུན་འདོད་པ་དང་། གཉེན་ནམ་མཛའ་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་འདོད་ཅེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྨོངས་ཤིང་མི་དྲན་ལ། མྱོས་ཏེ་མ་སྨྲས་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་བརྗེད་པ་དང་། ཁྲོ་བར་གྱུར་ཏེ་སྨན་པ་དང་། ནད་གཡོག་དང་། དཔྱད་ དུ་བྱ་བ་རྣམས་ལ་གཤེ་ཞིང་འཚིག་པ་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་ཆེར་གྱུར་པ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྨན་པས་ནད་པ་ལ་བལྟས་ནས་འཆི་ལྟས་སྣང་ཞིང་། མིག་འགྱུར་ལ་ཉམ་ཐག་པར་སྣང་ཞིང་སྨན་པ་ལ་ཡང་ཁྲོ། རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཁྲོ། སྨན་པ་དང་རྒྱལ་པོ་དང་མི་མཛའ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ཁྲོ་ཞིང་འཚིག་།ཡོ་བྱད་མི་འབྱོར་ལ། སྨན་པས་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱས་ན་ཡང་བྲེལ་ཏེ་མི་ཁོམ་ཞེའམ། སྨན་པས་དཔྱད་བྱས་ཀྱང་ཉན་དུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། ནད་པ་གཏུམ་ལ་མྱ་ངན་ལ་གནས་ཤིང་དཔྱད་བྱས་པས འཇིགས་ཏེ་ཕོག་སྙ་ཆུང་བ།དྲིན་མི་གཟོ་བ། རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་སྨན་པ་ལ་བརྙས་པ། ཚེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟར་མཐོང་ན། ཐབས་མེད་དེ་སྨན་པས་ཐོང་ཤིག་།ཚེ་རིང་བར་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའི་རྒྱུད་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་རིང་བར་འདོད་ པའི་རྒྱུད་ལས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོ་བསྡུ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཚེ་རིང་བར་འདོད་ན་ཡང་དཔྱད་དང་ཆོ་གར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། མིང་གིས་བགྲང་བ་ལས། མདོ་དམིགས་ཀྱིས་བཤད་པའི་གནས་རྣམས་སུམ་ཅུ་དང་། བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། ནད་གཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དཔྱད དང་།གདོན་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། མིག་ནད་དང་། སྣ་ནད་དང་། ཁ་ནད་དང་། རྣ་ནད་དང་། གླད་ནད་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་དང་། རྨ་དང་། མཚོན་གྱིས་ཕོག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྐང་ལག་དང་འབུར་བ་ལ་ སོགས་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ།

對於前述易治療的對象和難治療的對象這兩種情況，與之不相符的是：病根深重且病癥複雜，不適合用藥物和飲食調理改變，生命力的狀況也不同，與所有治療方法都極不相符， 心智也變得混亂，渴求所有不適宜且有害的事物，說想要見親人或親友等，神志不清難以記事，昏迷不語，忘記所需之物，對醫生、護理人員和治療方法發怒辱罵。 這種病情嚴重的情況稱為難治之癥。醫生觀察病人時發現死亡徵兆，目光呆滯且疲憊不堪，對醫生髮怒，對國王發怒，對醫生、國王和不友好不和睦的人發怒辱罵。 醫療條件不具備，醫生進行治療時也說太忙沒時間，或者醫生治療也不願意接受，病人暴躁且處於悲傷中，對治療感到恐懼且承受力差，不知感恩，傲慢且輕視醫生。 如果看到這種壽命將盡的情況，無計可施，醫生應當放棄。長壽醫療第一章已經講完。 現在要講解長壽醫學中醫療方法分類概要的章節。若想長壽，有一百二十種治療和儀軌方法。這些是什麼呢？按名稱計數： 概要闡述的三十種要點，胎兒在子宮中形成時的六種治療方法，十六種病根，二十二種治療方法，灌腸藥、催吐藥、下部給藥等六種成熟儀軌， 嬰兒治療方法，魔癥儀軌，精神病、健忘癥、眼病、鼻病、口腔病、耳病、腦病等的治療方法，以及傷口、各種兵器所傷、手腳和腫瘤等治療方法共四十種。

།དེ་ལ་ཚེ་རིང་པར་འདོད་ན་ཉིན་རེ་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་། ལོ་གཅིག་ཅིང་དུས་ཚིགས་ཐ་དད་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་། རྟག་པར་བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་ཅི་དང་ཅི་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་ཞིང་ངོས་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ། ཟས་བསྡམ་པར་བྱ་བ་བཤད་པ་དང་། ཟས་རན་པར་བཟའ་བའི་ཚོད གཟུང་བ་བསྟན་པ་དང་།སྨན་སྣ་སོ་སོའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་བསྟན་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མདར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཁ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རོ་ལ་གནས་པ་བསྟན་པ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ དང་།ནད་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་དང་། ནད་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཐབས་གཉིས་པ་བསྟན་པ་དང་། རིད་པ་དང་རྐེ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་བརྟ་བའི་ཐབས་དང་། སྣུམ་བག་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དང་། དུགས་དང་ ལུམས་བྱ་བ་དང་།མས་བཀྲུ་ཞིང་བསལ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བརྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། སྨན་གྱི་དུད་པ་བཏང་ཞིང་བརྔུབ་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་སམ་སོ་འགུལ་ལམ་ན་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཏིལ་མར་རམ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ཤིང་དོར་བ་དང་། མིག་སྨན་ བླུགས་ཤིང་མིག་ནད་བཀྲུ་བ་དང་།མིག་ནད་བཀྲུས་ནས་མིག་གསོ་བའི་སྨན་གཏང་བ་དང་། མདའ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་མདེའུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དང་། ཚེར་མ་ཟུག་པའམ། གྲེ་བར་སྣད་པའམ། གྲ་མ་ཆག་པ་དབྱུང་བའི་ཐབས་དང་། གཙགས་བུ་དང་། གཙགས་ཁབ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྩེའི་བྱེ་བྲག་དང་། མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་། གཏར་སྤྱད་སོ་སོས་ནད་དམིགས་གང་དང་གང་ལ་གདབ་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའི་སྨན་གིས་བསྐུ་བ་དང་། མེ་བཙའ་གདབ་པའི་ལས་བྱ་བ འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ནི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་རུམ་དུ་ཆགས་པ་དེའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དེའི་རྐང་ལག་དང་། ཡན་ལག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། །ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། ལུས་མདོག་དང་། ཚུལ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏེ་འཆི་ལྟས་བྱུང་བ་དང་། སྨན་པ་འབོད་པའམ། འགུགས་པའི་བང་ཆེན་ལ་ལྟས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདི་དྲུག་ནི་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན པའོ།།ནད་གཞི་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིམས་ནད་མང་པོའི་ནད་གཞི་དང་། ཁྲག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་། ལུད་པའི་ནད་གཞི་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གཞི་དང་། གློ་གཅོང་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆང་དྲགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞང་ འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དང་།ཚད་པའི་ནད་དང་། ཆུས་འགགས་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་པའི་ནད་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། དྲེག་ནད་དང་། ནད་འདི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ནད་གཞི་ཅི་དང་ཅི་ལས་གྱུར་ པ་བསྟན་པ་ནི་ནད་གཞི་བཅུ་དྲུག་བཤད་པའོ།

關於長壽的願望，每日應當如何行持，以及一年中有六個不同季節，關於飲食等儀軌，以及如何進行醫療，如何保持恒常安樂無病，飲用何種飲品，了知各種飲食的差別，以及在飲食和飲品等中辨識所有下毒的方法，講述飲食節制，講述飲食適量的標準，講述各種藥物的功效、效能和消化后的作用，講述藥物汁液的濃稠、酸、苦等味道的差別，了知痰、風、膽等病，分析這些病的各種差別，講述各種病的兩種治療方法，增強消瘦、虛弱者的方法，進行油脂療法，進行催吐藥和瀉藥等凈化療法，進行熱敷和沐浴，通過下部清洗等方法增強身體，通過鼻孔給藥，吸入藥物煙氣，當痰病增盛或牙齒鬆動疼痛時用芝麻油或藥汁漱口吐出，滴入眼藥水清洗眼病，清洗眼病後使用治療眼病的藥物，箭等武器所傷而箭頭留在體內，或刺入荊棘，或喉嚨哽塞，或骨折的取出方法，各種手術刀和手術針等的差別，刀尖的差別，取出體內武器的儀軌，各種放血工具對應何種病癥，塗抹強效腐蝕性藥物，施行灸法。這些是治療身體疾病儀軌概要章節之三十。 關於胎兒在子宮中形成，即入胎者，其飲食和行為應當如何，以及胎兒的各種病癥，其手足和肢體的差別，講述病的差別，身色和形態等變化而出現死亡徵兆，觀察召請或迎請醫生的使者的徵兆，這六項是講述胎兒在子宮中形成的差別。 病根即一切病的根本，多種熱病的病根，血病的病根，咳嗽的病根，呼吸不適的病根，肺癆等病，過量飲酒所致的病，痔瘡出血熱，熱病，小便阻塞病，糖尿病，腹部腫瘤，水腫，關節炎，麻風病，風病所致的衰弱，面板病，講述這十六種病的病根是由什麼引起的，這就是講述十六種病根。

།དེ་ལ་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམས་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་ཏེ་སྟོད་སྨད་དུ་འབྱུང་བ་གསོ་བ་དང་། ལུད་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་ བ་དང་།གློ་གཅོང་གི་ནད་གསོ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། ཆང་ནད་གསོ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚང་གསོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་ཚད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་བེ+ེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་པ་གསོ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་གསོ་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། གཅིན་ཟ་གུའི་ནད་གསོ་བ་དང་། ཁོང་འབྲས་གསོ་བ་དང་། སྐྲན་ནད་གསོ་བ་དང་། དམུ་རྫིང་གསོ་བ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་དང་། འོར་ནད་གསོ་བ་དང་། མེ་དབལ་གསོ་བ་དང་། མཛེའི་ནད་གསོ་བ་དང ཤ་བཀྲའི་དཔྱད་དང་།རླུང་ནད་ཀྱི་དཔྱད་དང་། དྲེག་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ།

所謂治療疾病的二十二種醫療方法是：治療各種傳染病，治療血病上下發作，治療咳嗽病，治療呼吸不適病，治療肺癆病，治療經常嘔吐病，治療酒病，治療痔瘡和血腫，治療消化熱病，治療不消化而成為鼻涕狀分泌物，治療兩種熱病，治療胃病，治療小便閉塞病，治療糖尿病，治療腹內腫瘤，治療瘤病，治療水腫病，治療關節病，治療淋巴結腫大病，治療熱瘡，治療麻風病，治療白癜風，治療風病，治療痰病，這二十二種醫療方法稱為治病品。

།ཆོ་ག་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་ག་དང་། བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་བདེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ ཆོ་ག་དང་།སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་གསོ་བར་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཐབས་ནོར་རམ། བཏང་མ་ལེགས་པ་ལས་མ་རུང་སྟེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་གསོ་བའི་ཐབས་དང་། སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞི་བཅུ་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། བྱིས་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་པའི་ཚེ་ནས་དཔྱད་དང་ཆོ་གར་བྱ་བའི་རིམ་པ་རྣམ་གསུམ་དང་། བྱིས་པའི་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ནུ་ཞོའི་དཔྱད་དང་། བྱིས་པ་གདོན་གྱིས་ བཏབ་ན་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་།སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་དང་། མི་ཆེན་པོའི་གདོན་གྱིས་བཏབ་ན་གདོན་གྱི་དམིགས་ཤེས་པ་དང་། གདོན་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྨྱོ་བའི་ནད་བསལ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་བསལ་བ་དང་། རྫི་མ་དང་། མིག་དང་། མཆུའི་ ནད་ངོ་ཤེས་པ་དང་།ནད་དམིགས་གསལ་བ་དང་། མིག་གི་མཐའ་མའི་གྲ་མཚམས་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུའི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ནད་སོ་སོར་བསལ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མི་མཐོང་བའི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ནད་གསོ་བའི་ ཆོ་ག་དང་།མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉམས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། མིག་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། རྣ་ནད་གསོ་བ་དང་། སྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། སྣ་ནད་ གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་།ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ཁ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མགོ་ནད་ཀྱི་དམིགས་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་དང་། མགོ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྨ་རྙིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྨ་གསར་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྐང་ལག་ཆག་གྲུགས་ སུ་གྱུར་པ་གསོ་བ་དང་།མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། འབྲས་དང་ཐོར་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། གསང་བའི་ གནས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་།གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། དུག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྦྲུལ་གདུག་པས་ཟིན་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། སྲིན་བུ་གདུག་པས་ཟིན་པ་བྱི་བ་ལ་སོགས་པའི་གདུག་པས་ཟིན་པ་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ དང་།ནད་མེད་ཅིང་རྒས་སྲ་བ་བཅུད་ལེན་སྦྱར་བའི་ཆོ་ག་དང་། བུ་མེད་པ་ལ་ས་བོན་གསོ་ཞིང་རོ་ཙ་བའི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ནི་མདོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མདོའི་གནས་སུ་ སུམ་ཅུ་བསྟན་པ་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ཉིན་བར་གྱི་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པས་ཚེ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནམ་དམར་རིང་ཤར་ཙ་ན་ལངས་ཏེ་སྐད་ཅིག་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་ བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས།ནང་པར་སོ་ཤིང་གི་རྒྱུ་ཤིང་ཨར་ཀ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། ཤིང་ཀ་ཀུ་བྷ་ལ་སོགས་པ་སོ་ཤིང་རོ་ཁ་བ་དང་། ཚབ་དང་། བསྐ་བར་བྲོ་བ་ལས་ཐོར་ཏོ་འཇམ་པོར་བྱས་ལ། སོ་རྙིལ་ལ་གནོད་ པར་མ་གྱུར་པར་བཅའ་བར་བྱའོ།

所謂六種醫療儀軌是：催吐藥物的儀軌、灌腸的儀軌、催吐藥和灌腸成就的儀軌、下部給藥的儀軌、通過下部給藥儀軌治癒疾病、以及由於下部給藥方法錯誤或施用不當而導致病變的治療方法，以及藥物儀軌的教授，這六種是醫療儀軌的成就法。 現在解說四十種醫療儀軌。它們是什麼呢？所謂嬰兒儀軌，是指從嬰兒出生時起的三種醫療和儀軌程式，以及預防嬰兒疾病、母乳醫療、治療嬰兒被鬼神附身的儀軌、給藥方法、被大鬼神附身時識別鬼神、驅除鬼神的儀軌、治療精神病、治療健忘癥、識別睫毛、眼睛和嘴唇的疾病、明確病癥、眼角邊緣和眼球疾病的診斷、各種疾病的治療儀軌、診斷視力模糊看不見的病癥、治療儀軌、治療視力受損的儀軌、診斷各種眼病癥狀、治療眼病的儀軌、診斷耳病癥狀、治療耳病、診斷鼻病癥狀、治療鼻病的儀軌、診斷口腔疾病癥狀、治療口腔疾病的儀軌、診斷頭部疾病的癥狀、治療頭部疾病的儀軌、治療陳舊傷口的儀軌、治療新傷的儀軌、治療手腳骨折、診斷和治療生殖器破裂疾病的儀軌、診斷痔瘡和皰疹等疾病、治療儀軌、識別天花癥狀、治療儀軌、診斷私密處疾病、治療儀軌、診斷和治療各種中毒的儀軌、治療毒蛇咬傷、治療被毒蟲如老鼠等咬傷的各種儀軌、無病延年益壽的精華攝取儀軌、治療無子和增強性功能的儀軌，這四十種醫療。 如是一百二十種醫療分類歸納為六種總論來解說。其中，首先在總論部分講述三十種內容，按順序解說日常醫療：爲了保護壽命維持正常狀態，爲了護理身體，當東方晨光初現時起床后稍坐片刻。然後到外面大小便等。早晨用阿爾卡樹、尼拘律樹、紫檀、卡蘭加樹、卡庫巴樹等具有苦味、澀味、收斂味的樹枝製成柔軟的牙刷，不傷牙齦地刷牙。

།གལ་ཏེ་ཟས་མ་ཞུའམ། སློན་བྲོའམ། དབུགས་མི་བདེ་བའམ། ལུད་པ་ལུའམ། རིམས་ནད་དམ། ཁ་ཡོན་པོར་གྱུར་པའམ། ཁ་སྐམས་ཏེ། སྐོམ་པའམ། ཁའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་བྱུང་བའམ། སྙིང་ནའམ། མིག་ ནའམ།ཀླད་པ་ནའམ། རྣ་བ་ན་བར་གྱུར་ན་སོ་ཤིང་མ་བཅའ་ཞིག་།ཁ་གདོང་བཀྲུས་ནས་མིག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྟང་ཟིལ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ལ་རྟག་ཏུ་བྱུག་གོ། །མིག་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཁྱད་ པར་ལྷག་པར་བད་ཀན་ལས་འཇིགས་པའི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཞག་བདུན་ཞིང་མིག་གི་སྨན་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ཏུ་ལན་ཅིག་བླུགས་ཤིང་མཆི་མ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་རྣ་བ་དང་གླད་པ་མི་བདེ་བ་རྣམས་ལ་ཏིལ་མར་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་ མར་ཐིགས་པ་གཉིས་ཙམ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་།།མགུལ་པ་དང་། གྲེ་བ་དང་། ལྕེའུ་ཆུང་དང་། ལྕེ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། སོ་དང་། སྙིང་ལ་སོགས་པའི་ནད་བསལ་བའམ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་བཞག་ལ་དོར་རོ། །སྨན་བསྲེགས་ པའི་དུད་པ་ཡང་སྦུ་གུ་ནས་སྣ་དང་།ཁ་ནས་བརྔུབ་པར་བྱའོ། །སོ་རྩི་ཏམ་པོ་ལ་ཡང་མུར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁ་ནས་ཁྲག་འོང་ངམ། མཁྲིས་པ་སྐྱེས་སམ། ཁ་ནས་ཁྲག་མང་དུ་འོང་བའམ། རླུང་གིས་ལུས་རྩུབ་པོར་གྱུར་པའམ། མིག་ནའམ། དུག་ ནད་དམ།བརྒྱལ་བའམ། ཆང་ནད་ཀྱིས་གཟིར་རམ། ལུས་སྐེམས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོ་རྩི་ཏམ་པོ་ལ་མུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལུས་རྟག་ཏུ་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རྒས་པ་དང་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ལྷག་པར་མགོ་བོ་དང་། རྐང་ པ་མར་གྱིས་བསྐུས་ན།།མིག་ནད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད། མིག་གསལ་བ་དང་། ལུས་བརྟས་པ་དང་། ཚེ་ལ་ཕན་པ་དང་། གཉིད་ལེགས་པར་འོང་བ་དང་། པགས་པའི་མདོག་འཇམ་ཞིང་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེས་ཏེ་མི་བདེ་འམ། སྐྱུག་སྨན་ནམ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་སམ། ཟས་མ་ཞུ་བར་གྱུར་ན་མར་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་། ལུས་བསྩལ་ཞིང་སྦྱངས་ན་ཁང་ཡང་བ་དང་། ལས་ཕོད་པ་དང་། ཟས་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་མིའི་དྲོད་འབར་བ་དང་། ཚིལ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་སྐབས་ཕྱེད་ལ་ལུས གྲིམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། བྱིས་པ་འམ་རྒས་པ་ཞིག་ན་ལུས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བར་བྱས་ཏེ་ཡང་དགུན་ལྷགས་པའི་དུས་དང་། དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་སྦྱང་སྟེ། དེ་ཡང་ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་ སྟོབས་ཀྱི་ཤུགས་དང་།ཚད་ཕྱེད་ཙམ་བྱུང་སྟེ། བསྩལ་ཞིང་བསྐྱོད་པར་བྱའོ། །དུས་གོང་མ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་དུས་གཞན་གྱི་ཆེན་རིན་ཙམ་མི་དག་པར་བསྩལ་ཞིང་ཤུགས་དབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྩལ་ཞིང་བསྐྱོད་པའི་ཤུགས་ཕྱུང་བའི་རྗེས་ལ། ལུས་ཐོག་ ཐག་ཅི་རན་ཅིག་བདེ་བར་ཉལ་ཞིང་བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བའི་ཤུགས་དབྱུང་བ་དང་།སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བའི་ཤུགས་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་ན་སྟེ་མི་དྲན་པ་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་དང་། སློན་པར་འགྱུར་རོ།

如果出現食物不消化，或嘔吐，或呼吸不暢，或咳嗽，或發燒，或口歪，或口乾而口渴，或口腔內長瘡，或心痛，或眼痛，或頭痛，或耳痛時，不要咬牙刷。洗臉后，爲了對眼睛有益，應經常塗抹一種對眼睛有益的藥物，名叫’檀露’。 眼睛是火的本性，因此特別容易產生痰病，所以每七天要在眼睛裡滴入一次名叫’柴胡散’的眼藥，並要流淚。然後對於耳朵和頭部不適的人，要從鼻子里滴入兩滴用芝麻油調製的藥油。 爲了治療或改善頸部、喉嚨、小舌、舌頭、咽喉、牙齒、心臟等疾病，要用藥汁漱口，含一會兒后吐出。還要通過導管吸入藥物燃燒的煙氣，從鼻子和嘴巴吸入。也要咀嚼檳榔。 如果出現咳血，或產生膽病，或口中大量出血，或因風而身體粗糙，或眼痛，或中毒，或昏厥，或受酒病折磨，或身體消瘦，這些情況下不宜咀嚼檳榔。 經常用油塗抹身體能夠消除衰老、疲勞、疲憊、虛弱和風病。特別是用油塗抹頭部和腳部，能防止眼病，使眼睛明亮，身體強壯，有益壽命，睡眠良好，面板柔軟豐滿。 如果產生痰病不適，或服用催吐藥，或服用瀉藥后腹瀉，或食物不消化時，應塗油並運動鍛鍊身體，這樣能使身體輕盈，能承受勞動，促進消化，增強人體熱量，消除脂肪，使身體上下部位緊實。 如果有風病和膽病，或是兒童或老人，應在冬季和春季進行運動鍛鍊。而且要吃含油脂的食物，根據體力狀況，用一半的力量進行運動鍛鍊。在上述兩個季節之外的其他時間，要適度運動鍛鍊。 這樣運動鍛鍊后，要適當休息，躺下休息。運動鍛鍊過度會導致口渴，慢性咳嗽，心痛昏迷，血液增多，膽汁增多，咳嗽，發燒和嘔吐。

།ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་མཚན་མོ་མི་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུ་བ་སྟེ་ཆད་པ་དང་། བུད་མེད་ལ དྲགས་ཏེ་དུབ་པ་དང་།གད་མོ་དགོད་དྲགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་ཞིང་དྲགས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་ཧ་ཅང་ཤུགས་དྲག་པོས་བཙལ་ཞིང་བསྟེན་ན་སེང་གེས་གླང་པོ་ཆེ་གཞོམ་དྲགས་པ་བཞིན་ལུས་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུས་མར་གྱིས་བྱུགས་པའི་རྗེས་ལ་ལྡེ་ གུས་བྱུགས་ཤིང་ཕྱིས་ཏེ་དྲིལ་ན།བད་ཀན་སེལ་བ་དང་། ཚིལ་རབ་ཏུ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ནས་ལུས་ཁྲུས་བྱའོ། །ཁྲུས་བྱས་པའི་ཡོན་ ཏན་ནི་ཕོ་བ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་།བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ་བ་དང་། ཚེ་ལ་ཕན་པ་དང་། མདངས་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་གཡའ་བ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པ་བརྟས་པ་དང་། རྡུལ་མེད་པ་དང་། སྙོམ་པ་སངས་པ་དང་ སྐོམ་པ་མེད་པ་དང་།ལུས་ཚ་བ་ལས་ལུས་བསིལ་བ་དང་། མི་ཤིས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་ཆུ་ནི་ཚན་པོར་བྱས་ལ། མགུལ་པ་མན་ཆད་ལུས་ལ་བླུགས་ཤིང་བཀྲུས་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མགོ་བཀྲུ་བ་ནི་ཆུ་ ཆེས་ན་མི་བཟང་ངོ་།།ཆུ་ཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མགོ་བཀྲུས་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་འཕྲོག་པ་དང་། སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། མིག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁ་འགྲམ་པ་ལ་ཆགས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། མིག་ནའམ། ཁ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའམ། རྣ་བ་ནའམ། ཚད་པ་ ནའམ།ལྟོ་སྦོས་སམ། ཆམ་པས་བཏབ་པའམ། ཁ་ཟས་མ་ཞུའམ། ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུས་ན་མི་རུང་སྟེ། ཁྲུས་མ་བྱེད་ཅིག་།ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཟས་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ཟོས་ན་ཕན་ཏེ། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་དེ་ལ་ཡང་། ཚོད་རན་པར་བཟུང་སྟེ་བཟའ་ བར་བྱའོ།།བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་མི་བརྣག་པར་བཤང་ངོ་། །བཤང་བ་མི་འོང་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་བཙིར་རོ། །བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་བཤང་བ་མ་བྱས་པར་ལས་གཞན་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ནད་གང་ཡང་རུང་སྟེ་མི་བདེ་ན། ནད་མ་ བསལ་བར་ལས་གཞན་མི་བསྒྲུབ་བོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་བསྒྲུབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བོ། །བདེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་མ་བསྒྲུབས་ན་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ པོ་རིང་དུ་སྤངས་ལ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་མོས་པ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྐུ་བ་དང་། འདོད་པས་གཞན་ལ་གཡེམ་པ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་དང་། ། གནོད་སེམས་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྡིག་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་འཚོ་བས་ཕོངས་པ་དང་། ནད་དང་མྱ་ངན་གྱིས་གཟིར་ཏེ་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་པ་ལ་ཅི་ནུས་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། ཆུང ངུ་གྲོག་སྦུར་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་བདག་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

不僅僅是由於身體劇烈活動而產生的這種傷害，與此類似的其他情況如：夜晚不睡覺，長途跋涉而疲憊，過度行房而疲勞，過度大笑，過多言語，以及在體力不支的情況下仍然用過度的力量追求和從事，就像獅子過度攻擊大象一樣，身體會變得不適。 這樣用油塗抹身體之後，再用香膏塗抹並擦拭按摩，能夠祛除痰濕，融化脂肪，使身體和四肢堅固，使面板顏色無瑕疵且極為明亮。 如此用香膏按摩身體之後要沐浴。沐浴的功德是：胃火旺盛且能消化食物，對女色有能力，有益壽命，容光煥發且生氣力，身體面板無瘙癢，無污垢，消除疲勞困乏，無塵垢，消除昏沉，無口渴，使身體從炎熱轉為清涼，能祛除不祥。 沐浴用水要溫熱，從脖子以下澆淋清洗身體能生氣力。洗頭不宜用太多水。若用這溫水洗頭會奪走身體氣力，掉髮，傷害眼睛。 如果患有面部疾病，或眼疾，或口疾，或耳疾，或發熱，或腹脹，或感冒，或食物未消化，或剛吃完飯等情況下沐浴都不適宜，不要沐浴。 進食應在食物消化之後才有益處，進食時也要適量。 大便來時不要忍著要排出。大便未到時也不要用力擠壓。大便來時在未排便之前不要做其他事情。 同樣，任何疾病不適時，在未治癒之前不要做其他事情。 一切眾生所做的一切都是爲了追求快樂。這種快樂如果不修習佛法就無法獲得。因此應當精進修習佛法。 因此應遠離惡友，親近善知識並對其生起信心。 因此應當斷除殺生、偷盜、邪淫、離間語、粗惡語、妄語、綺語、害心、貪心、邪見等身口意的不善業。 對於生活貧困、被疾病和憂愁折磨而痛苦的眾生，應盡己所能幫助他們，乃至對小如螞蟻的眾生也要像對待自己的身命一樣看待。

།རྟག་པར་ལྷ་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། སྨན་པ་དང་། ན་སོ་རྒན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། གསར་དུ་འོང་བ་རྣམས་ལ་མགྲོན་བྱ་བ་དང་། སློང་བ་རྣམས་ལ་མགྲོན་ བྱ་བ་དང་།སློང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་མི་ཕྱོགས་པ་དང་། མི་བརྙས་མི་སྤྱོ་བ་དང་། དགྲས་མཚན་དུ་གནོད་པ་ཆད་བྱེད་ཀྱང་ཕན་གདགས་པ་ལྷུར་བྱ་བ་དང་། དར་བ་དང་གུད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཡིད་གཅིག་སྟེ། སེམས་ལྷག་པར་དགའ་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལ་གནས་པར་མི་ བྱེད།དལ་ཞིང་འབྱོར་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ལས་བསྩལ་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་འབྱོར་པར་གྱུར་པ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱ་བའི་མི་རིགས་སོ། །སྨྲ་བ་ཡང་དུས་སུ་སྨྲ། ཕན་པར་སྨྲ། རན་པར་སྨྲ། བརྫུན་གྱིས་མི་སླུ་ཞིང་དེས་པ་དང་། བཞིན་འཛུམ་ཞིང་སྔ་ནས་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ དང་།སྤྱོད་ལམ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞིང་འཇོམ་པ་དང་། བདག་འབའ་ཞིག་བདེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཀུན་ལ་དོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བདག་གི་དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ཡང་མེད་པ་དང་། བདག་ནི་ སུའི་དགྲ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བྱ་བ་དང་།བདག་ལ་གཞན་གྱིས་བརྙས་སོ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་མི་འབྱིན། དཔོན་པོའམ་བླ་མ་བདག་ལ་མི་བྱམས་སོ་ཞེས་མི་སྨྲ། མིའི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྟགས་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། གཞན་དགའ་བར་བྱེད་ པ་ནི་མཛངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དབང་པོ་རྣམས་གཟིར་ཞིང་གནོན་པར་ཡང་མི་བྱ། ཧ་ཅང་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་བཙལ་ཞིང་ཉམས་རངས་སུ་ཡང་མི་བྱ། མདོར་ན་ཆོས་དང་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་འདི་གསུམ་མེད་པའི་མདོ་སྟོང་པར་གྱུར་པའི་ལས་མི་བརྩམ་མོ། །ལས་འདི་ གསུམ་དང་མི་ལྡན་ཡང་ལས་འདི་གསུམ་དང་མི་འགལ་བའི་ལས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲུབ་ཅིང་བྱ་བ་ནི་རན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་གོ། །སྐྲ་རིང་པོ་དང་སེན་མོ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེག་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱུང་བའི་སྒོ་དགུ་དང་། རྐང་ པ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་།ཁྲུས་བྱ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྤོས་མཆོག་ཏུ་དྲི་ཞིམ་པོ་ཐོགས་ཤིང་ཆ་ལུགས་མཛེས་ལ་འགོད་ཅིང་འཕྱར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་སྤང་ཆེས་པར་མི་བྱ། རྟག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བསྒྲུབས་པའི་སྔགས་དང་། སྨན་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་ལུས་ལ་བཅང་ངོ་། །ཕན་ཚུན་འགྲོ་ན་ཡང་ལྷམ་གྱོན་གདུགས་ཐོགས་ལ་མིག་རན་པ་ཙམ་དུ་བལྟ་ཞིང་འགྲོའོ། །མཚན་མོ་ནི་གར་ཡང་མི་འགྲོའོ། །མཚན་མོ་མི་འགྲོར་མི་རུང་བ་བརྟན་པའི་ལས་ཤིག་བྱུང་ན་ཡང་། གྲོགས་དང་བཤམས་ལ་ཆས་ཤིང་ལག་ཆ་ཐོགས་ལ་སོང་ཤིག་།ཡན་མན་འགྲོ་བའི་ལམ་ཀ་ན་མཆོད་རྟེན་གྱི་གྲིབ་མའམ། བླ་མ་མཆོད་གནས་ཤིག་འདུག་གམ། རྒྱལ་མཚན་གྱི་གྲིབ་མའམ། མི་རོ་དང་། ཐལ་བ་དང་། ལུད་ཕུང་དང་། གྱོ་མོ་དང་། བོང་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་ཡས་སྟགས་བོར་བ་དང་། ཁྲུས་བྱས་པའི་ས་དང་། ཆུ་བོར་བ་འདི་རྣམས་ལ་མི་བརྫི་མི་བགོམ་བར་བསྐོར་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱའོ། །ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་བརྒལ་བར་མི་བྱ། མེ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ། གྲུ་ངན་པ་བག་ཚ་བ་དང་། ཤིང་བག་ཚབ་ལ་མི་འགྲོ མི་འཛེག་།བཞོན་པ་རྟ་མི་སྲུན་པ་ལ་ཞོན་ཏེ་མི་འགྲོ། སྦྲིད་པ་དང་། གད་མོ་དང་། གླལ་དང་། བྱ་རྨྱང་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཡང་ཁ་ཧ་ཅང་མི་གདངས་སོ།

應當經常招待神靈、比丘眾、婆羅門、醫生、長者、國王和新來者，對乞討者要施捨，不可背對乞討者，不可輕視和厭煩他們。即使敵人用武器傷害，也要致力於利益他們。 無論興盛或衰敗，都要保持一心，心生歡喜。不應沉溺於憂愁。 對於因閑暇圓滿而獲得成就的人，不應嫉妒他人的成就。 說話要適時、有益、適度，不可欺騙，要溫和、面帶微笑，提前誠懇地說話。 要具備良好的行為，有大慈悲心和溫和，不僅為自己謀求快樂。不要完全信任所有人，也不要懷疑所有人。 不認為有任何敵人，自己也不做任何人的敵人。 不說’別人輕視我’這樣的話，不說’長官或上師不慈愛我’這樣的話。要觀察他人的心意，儘量使他人歡喜，使他人歡喜者稱為智者。 不要壓制克制諸根，也不要過分追求享受和沉迷其中。總之，不要開始進行缺乏法、財、受用這三者的空無意義的事業。 即使不具備這三種事業，也要完成不違背這三者的事業。總之，對一切法的實踐都要適度地進行。 要剃除長髮、指甲和鬍鬚，保持九孔清潔，腳要無垢，喜歡沐浴，持最上香氣，裝束美好但不張揚。 不要過分捨棄衣服和裝飾等。經常要佩戴珍寶、成就的咒語和大藥。 相互往來時要穿鞋持傘，目視適度而行。夜晚不要外出。 如果夜晚有不得不做的重要事情，要結伴而行，攜帶工具。 在來往的路上，遇到佛塔的影子、上師供處、勝幢的影子、屍體、灰燼、糞堆、垃圾、驢糞、食子、祭品殘渣、沐浴處和潑水處等，不可踐踏跨越，應繞行而過。 不要渡越大河，不要進入大火中，不要乘坐危險的船隻和不穩固的木筏。 不要騎不馴服的馬。打噴嚏、大笑、打哈欠和伸懶腰等時，不要過分張開嘴巴。

།སྣའི་བུ་གར་མཛུབ་མོས་ཧ་ཅང་ཡང་མི་བྲུད་པ་དང་། བྱ་བའི་དམིགས་མེད་པར་ས་ལ་བབ་ཏུ་རི་མོ་མི་བྲི། ལུས་དང་ཡན་ལག་ཧ་ཅང་མི་གཅུ། ཙོག་ཙོག་པོར་ཡང་མ་འདུག་ཤིག་།ལུས་ཀྱིས་ལས་སམ། ངག་གིས་སྨྲ་བ་འམ། སེམས་ཀྱིས་བསམ་པའི་ལས་ཅི་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ངལ་བར་མ་གྱུར་པར་ཚོད་བཟུང་སྟེ་སྔ་ནས་ཐོང་ཤིག་།ཡུན་རིང་དུ་མལ་གཅིག་ནམ་འགྲེང་ཞིག།།རྒྱུས མ་རིག་པའི་ཤིང་དྲུང་དུ་ནུབ་མོ་མ་འདུག་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་སུམ་མདོ་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དང་། ལམ་གྱི་བཞི་མདོའི་འདུས་ས་དང་། ལྷ་ཁང་གི་དྲུང་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་བསད་པའི་ཤ་དམར་དང་། སློ་སྤུངས་པའི་ས་དང་། འབྲོག་དང་འདི་དག་ཏུ་འགྲོ བར་མི་བྱའོ།།ཁང་སྟོང་དང་དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་ཉིན་པར་ཡང་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །ཉི་མ་ལ་ནི་མིག་ཚུགས་སུ་ཡང་མི་ལྟ། མགོ་བོ་ལ་ཁུར་ཐོགས་ཏེ་ཁྱེར་བར་མི་བྱ། ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའམ། འོད་འཚེར་བའམ། བཙོག་པའམ། མི་སྡུག་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་པར་མ་བལྟ་ཞིག་།ཆང་ནི་བག་མེད་ལ་འཁྲུལ་བའི་གནས་ཡིན་པས་རང་མི་བཙོ། མི་བཙོང་། གཞན་ལ་ཡང་མི་བླུད། བདག་གིས་ཀྱང་མི་བཏུང་བར་བྱའོ། །སྔ་དྲོ་སེར་བུའི་ཁ་ན་འདུག་པ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་དང་། བ་མོའི སྟེང་ན་འདུག་པ་དང་།རླུང་རྩུབ་པོར་ལངས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་དང་ས་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པར་མི་བྱའོ། །སྦྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ། མཇིང་པ་ཡོན་པར་གཅུ་བ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བར་མཇིང་པ་ཡོན་པོར་སྒྲེགས་པ་གཏོང་བ་དང་། མཇིང་པ་གཅུས་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ པ་དང་།ལུས་གཅུས་ཏེ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཇིང་པ་དང་ལུས་གཅུ་བར་མི་བྱའོ། །ཆུ་འགྲམ་གྱི་གད་ཀར་འདུག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་མི་མཐུན་པའམ། རྒྱལ་པོས་བཀྱོན་པའི་མི་དང་མི་འདྲུལ་མི་བསྟེན་པ་ དང་།སྦྲུལ་དང་གཅན་གཟན་དང་། ཕྱུགས་རྭ་ཅན་བརྡུང་བའི་གན་དུ་མི་ཉེ་བར་བག་བྱའོ། །ནད་པར་དམར་རེངས་ཤར་བའི་དུས་ནམ་ཕན་ཕུན་དང་། ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ཉི་མ་ནུབ་སྟེ་དམར་ཐག་ཆད་པ་དང་། དུས་འདི་གསུམ་གྱི་ཚེ། ཁ་ཟས་ཟ་བ་དང་། བུད་མེད་དང་ཉལ་ བ་དང་།ཡི་གེ་ཀློག་པ་དང་། སྙིང་ལ་སེམས་པའི་བག་འདི་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ། །མི་མཛའ་བ་དང་། དགྲ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་ཟས་ཟ་བ་དང་། མི་མང་པོ་ཟན་ཟ་བའི་ནང་དུ་ཆང་འཐུང་ཞིང་ཟ་བ་དང་། མི་གོ་འདུན་མང་པོའི་ཟན་ཟ་བ་དང་། ཚོང་པའི་ཟན་ཟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་ བཟའ་བར་མི་བྱའོ།།ལུས་ལ་ལག་པས་མི་འོས་པར་མི་རྡོབ་པ་དང་། མཆུ་འབྲི་ཞིང་མི་འབུད། མགོ་དང་ལག་པ་དྲག་ཏུ་མི་སྤྲུག་།སེན་མོ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་དྲུད་དོ། །ཆུ་དང་མེའི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ། བླ་མ་བཙུན་པ་རྣམས་འཁོད་པའི་གོང་ངམ་པར་ བར་ནས་ཕར་འགྲོ་བར་མི་བྱ།རོ་བསྲེགས་པའི་དུད་པའི་ཁར་འདུག་ན་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་འདུག་པར་མི་བྱའོ། །བུད་མེད་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཡིད་ལ་འཇོག་པ་ཐོང་ཤིག་།མདོར་ན་མི་མཛངས་པའི་ཅི་བྱ་འོ་ཅོག་གི་སློབ་དཔོན་ནི་ འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་གྱི་སྲིད་ལ་སེམས་ཤིང་རྟོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱའོ། །བདག་གི་སེམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་བརླན་པ་ལག་བརྐྱང་སྟེ། གཏོང་བ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་དུལ་བར་བྱེད་པ། གཞན་ གྱི་དོན་གྱིས་བྱེད་ན་རང་གི་དོན་ཡིན་པར་སེམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི།མི་མཛངས་པ་ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཆོག་གོ།

不要用手指過分摳挖鼻孔，不要無目的地在地上亂畫，不要過分扭曲身體和四肢，不要蹲著。 無論是身體的行為，還是語言的言說，或是內心的思維，做任何事情都要適可而止，要提前停止而不要疲憊。 不要長時間站立或躺在一處。 晚上不要停留在不熟悉的樹下。 同樣，不要去三岔路口、佛塔前、十字路口、寺廟前、殺害野獸等的血腥之地、垃圾堆積處和荒野等這些地方。 空房和墳地即使在白天也不要去。 不要直視太陽，不要頭頂重物，不要經常觀看過於細微的東西、發光的東西、污穢的東西或不悅目的東西。 酒是放逸和迷亂之源，自己不要釀造，不要販賣，也不要給他人飲用，自己也不要飲用。 不要在清晨寒風中停留，不要在烈日下停留，不要在墳地停留，不要在牛背上停留，不要在狂風大作時在這樣的地方和場所停留。 打噴嚏時，不要歪著脖子，同樣不要歪著脖子打呵欠，不要扭著脖子睡覺，不要扭著身體行房事，這些都會導致疾病，所以不要扭曲脖子和身體。 不要停留在河岸邊的懸崖上，不要與違逆國王或被國王懲罰的人交往親近。 要謹慎遠離蛇、野獸和有角的牲畜打鬥之處。 對於病人，在黎明時分、正午時分和日落時分這三個時候，不要進食、不要與女人同房、不要讀書、不要思慮。 不要在敵人和仇人家中用餐，不要在眾人用餐時飲酒進食，不要參加眾人的宴會，不要吃商人的飯食。 不要不恰當地用手拍打身體，不要咬嘴唇吹氣，不要劇烈搖晃頭和手，不要用指甲相互摩擦。 不要進入水中和火中，不要從上師和尊者的前方或中間穿過。 不要停留在火化屍體的煙霧中，這會致病。 要遠離放蕩的女人和對女人的執著。 總之，一切不智之事的老師就是世間。 因此，要通過了解世間事務的道理而與世人相處融洽。 自己的心要以慈悲心滋潤，佈施時要伸出援手，調伏身語意，為他人利益而行事時要認為就是為自己，這就是智者高尚的行爲準則，以此為準。

།ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བདག་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀ་ལ། ཇི་ལྟ་བུར་གནས་ཤིང་འགྲོ་ཞེས་ རྟག་ཏུ་སེམས་འདི་ལྟར་དྲན་པར་བྱེད་ན།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདི་ལྟར་སྤྱོད་པས་ནི། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙན་པར་གྲགས་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་སྲིད་བརྟག་པ་ལ་ཡང་ཐོབ་པོ། །ལེའུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དུས་ཚིགས་དང་སྦྱར་ཞིང་དཔྱད་དུ་བྱ་བའི་མདོ་བསྟན་པ་དང་། དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བའི་གྲངས་གཉིས་གཉིས་སུ་ གོ་རིམས་བཞིན་བརྩིས་པ་ལས།དུས་ཚིགས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཉ་ཕྲི་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ནི། ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་ཚེ་ན་མཐུ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་མི་ཕྱུགས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དང་། ནགས་དང་། རྩི་འབྲས་ དང་།ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་འཕྲོག་ཅིང་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཉི་མ་ཚ་བ་དང་། རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པས་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེས་པ་དང་། རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བའི་ཡོན་ཏན་ལས་བྱུང་བས་ས་ལས་སྐྱེ་བའི་མཐུ་ཀུན་ཟད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་དུས་འདིའི་ཚེ། དགུན་སྨད་ཀྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི། སྨན་དང་ཟས་ཁ་བའི་མཐུར་གྱུར་ཏེ་རླུང་སྐྱེའོ། །དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཟས་དང་། སྨན་བསྐ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེ། སོས་ཀའི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཟས་དང་སྨན་ཚབ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ སྐྱེ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྨན་དང་ཟས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བ་ནི། མེའི་དུས་ཏེ་མཐུ་འཕྲོག་པ་འབྲི་ཞེས་བྱའོ། །དབྱར་སྨད་ཀྱི་ཉི་མ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཐུང་དུ་ནུར་བའི་དུས་ན། དུས་གསུམ་གྱི་ཟླ་བ་དྲུག་པོ་དབྱར་སྨད་ ལ་སོགས་པ་ནི།མཐུ་འབྲི་བ་རྣམས་སླར་མཐུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་ཚ་བའི་མེའི་དུས་ནི་བྲི། ཟླ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་ཟླ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། སྤྲིན་དང་ཆར་པ་དང་། སེར་བུ་དང་། གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚེ་བ་ཞི་ཞིང་། བསིལ་བའི་ དུས་ལ་བབ་པས་དེའི་ཚེ།སའི་ཁམས་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པས་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མངར་བ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེའོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་ནས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཡར་གྱི་ངོ་ཡན་ཆད་ཟླ་བ་བཞིའི་ཚེ་ནི། བསིལ་བ་དང་ལྷགས་པའི་དུས་ཏེ། མཐུ་མཆོག་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་ཡིན་ ནོ།།དབྱར་ཟླ་ར་བ་ནས། སྟོན་ར་བའི་ཉ་ཡན་ཆད་ཟླ་བ་བཞི་ནི་སོས་ཀ་ཚ་བ་དང་། དབྱར་གྱི་དུས་ཡིན་ཏེ། མཐུ་སྟོབས་ཆུང་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །དཔྱིད་ཀྱི་དུས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའོ། །དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་དང་། སྟོན་གྱི་དུས་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ གཉིས་ཏེ།ལྷག་མ་ཟླ་བ་འདི་བཞིའི་དུས་ནི་མཐུ་སྟོབས་འབྲིང་གི་དུས་ཡིན་ནོ། །དགུན་སྟོད་ཀྱི་ལྷགས་པས་མི་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་ཏེ། མེའི་སྟོབས་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མིའི་ཉམས་འཚག་དང་། མེའི་དྲོད་ཀྱིས་ཆེ། ཁ་ཟས་འགྲངས་པར་མ་ཟོས་ན། རླུང་གིས་མེ་སྦར་བས་མིའི་གཟུགས་རྣམས་ཚོས་ཤིང་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཚན་མོ་ནམ་རིང་བས་ནང་པར་བཀྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་དང་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་རྣམས་བཟའ་བར་བྱའོ།

複次，聖者應當如是思維：‘現在我于晝夜二時，如何安住而行’，若常時如是憶念此心，如是則非依止苦惱。是故行為之法要如是，以如是行為，則能獲得長壽、無病、具足財富、美名稱譽，以及來世之果報。第二品終。 其次，當說與季節相應觀察之法要。冬月初及冬月中等，每兩月依次計算，分為六季。其中晚冬時節，從冬月末至后三月，即太陽漸長之時，稱為奪力時。此時人畜生類以及林木、草果、莊稼等之力，日日被奪而減損。 此時陽光熾熱，適逢風季，炎熱、暖盛且粗糙，由月之功德所生，令地生之力悉皆耗盡。如是太陽漸長之時，于晚冬二月之時，藥物與食物成為寒性之力而生風。春季二月之時，食物與藥物之澀性力生。初夏二月之時，食物與藥物之咸性力生。 是故應當依次了知藥物與食物月時之差別。因此，日漸長者，為火之時節，稱為奪力減損。晚夏太陽向南漸短之時，夏末等三時六月，為力減者復生力之時。陽光熾熱之火時減退，適逢月時，具足月之力，雲雨微風，寒涼之害平息，至清涼時。 此時地界潤滑柔軟，酸、咸、甜之力生起。從冬月初至春月初上半月之四月期間，為寒冷風時，是最具力之時。從夏月初至秋初月望之四月，為初夏炎熱與夏季時節，是力量微弱之時。 春時為春月中。春月末二月與秋時秋月中、秋月末二月，餘下此四月時為中等力量之時。初冬之風令人具力，火力極為增盛。如是人之體力衰退，火之暖性增大，若食物未食飽足，則因風助火而使人身乾枯。是故夜長而晨起飢餓，因此應當食用飲食及甜、酸、咸等。

།དེའི་གོ་རིམས་ནི་ནང་པར་ལངས ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཤང་གཅི་རྣམས་བྱས་ནས།ལུས་རླུང་སེལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་གླད་པ་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཞག་གཉིས་ཤིང་ལན་རེ་ཞིང་མཁས་ཤིང་བག་ཡོད་པའི་ མི་དང་།སྟབས་འགྱེད་ཅིང་ལུས་དགྲོལ་བར་བྱའོ། །ལུས་མཉེད་མཁས་པའི་མིས་ལུས་དང་། རྐང་པ་ལེགས་པར་བཀྲུས་ལ། རྐང་པ་ལུས་རན་པར་མཉེའོ། །དེ་ནས་ཆུ་དྲོན་པོར་བསྲོས་ཏེ། སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྦྱར་བས་མགོ་དང་། ལུས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཀྲུའོ། །ཁྲུས་ བྱས་ནས་གུར་ཀུམ་དང་།གླ་རྩི་ལ་སོགས་པ་སྤོས་ཀྱིས་ལུས་བསྐུས་ལ། སྤོས་ཨ་ཀ་རུའི་དུད་པས་ལུས་དྲི་ཞིམ་པོར་བྱའོ། །དེ་བས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཤ་ཚོན་པོ་སྣུམ་ཞིང་ཚིལ་ཡོད་པ་ལས་གཡོས་ཀྱི་སྣར་སྦྱར་ཏེ། མཚན་མོ་མེ་མ་ཆད་པར་བཙོས་པའི་བཅུད་ཁུ་དང་། གྲོའི་ ཁུར་བ་དང་།འབྲས་ཀྱི་ཁུར་བ་དང་། མོན་སྲན་མ་ཤ་བཙོས་པ་ཟ་ཞིང་། སྐོམ་དུ་ནི་བུ་རམ་ཆང་དང་། འབྲས་ཆང་དང་། ཆང་བགྲུངས་པ་རན་པ་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བུ་རམ་ཤིང་དང་འོ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཞོ་དང་། མར་ཡང་དགེའོ། །ཁ་ཟས་ནི་གསར་ཐོག་ལས་ཟན་ དུ་བྱས་པ་བཟང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་ཡང་བཟང་སྟེ། ཟས་འདི་རྣམས་ནི་རླུང་ལ་ཕན་པས། དགུན་རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་ཟོས་ནས་ཁ་ལག་བཀྲུ་བ་ཡང་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བཀྲུའོ། །དགུན་ཙ་ནི་བེའུ་རས་དང་། སླག་པ་དང་། དར་ལ་སོགས་པ་དྲོ་ཞིང་ཡང་བ་བགོའོ། །སྟན་ནི་དྲེའུ་རྔོག་དང་། ལ་བ་གདིང་ངོ་། །མལ་གོས་ཀྱང་དྲོ་ཞིང་འཇམ་པ་ཡང་བ་ལ་ལས་བྱའོ། །ཉིན་པར་ཉི་མ་འདེ་ན་ཡང་ཉི་མའི་འོད་ལ་རན་པར་བསྲོ་ཞིང་རན་པར་འདེའོ། །ལྷམ་ནི་རྟག་ཏུ་བགོ་བར་བྱའོ། །དགུན་གྱི་ཚེ ཆུང་མ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་ཤ་ཐང་རྒྱས་པ།བརླ་དང་ནུ་མ་དང་། རོ་སྨད་རྒྱས་པ། ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་གྲང་བ་སེལ་ཞིང་མྱུར་དུ་དྲོས་པར་ནུས་པ། དེ་ལྟ་བུའི་བུད་མེད་ལུས་ལ་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོ་ཐོགས་ཤིང་བྱུགས་པ། སྤོས་ཀྱི་དུ་བ་དྲི་ཞིམ་ པོས་བདུགས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་དྲོད་ཀྱིས་མཚན་མོ་ལུས་བསྲོ་བར་བྱའོ།།མལ་ཁང་དང་འདུག་པའི་གནས་ནི་ཟབས་སུ་བརྐོས་པའི་ཁྱིམ་མམ། ས་ཁང་ངམ། སྦྲ་གུར་ཉིས་རིམ་དུ་བྱས་པའི་ནང་རྒྱ་སོལ་གྱིས་དྲོན་པོར་བྱས་ཏེ་འདུག་ན། ལྷགས་པ་དང་གྲང་བ་དང་། རླུང་ དང་རྩུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཆོ་ག་འདི་དང་འདྲ་བར་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་འདི་བས་ལྷག་པར་ཡང་ལྷགས་པ་ཆེ། རླུང་དང་རྩུབ་པ་ཡང་ཆེ་བས་ན་ཆོ་ག་འདི་བཞིན་བྱའོ། །དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཉ་བྲི་ནས་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་ཏེ། མཐུ་ འཕྲོག་པའི་དུས་ལ་བབ་པས་རླུང་དང་རྩུབ་པ་ལ་བབ་པའི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དགུན་རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན། བད་ཀན་ནི་ཁོ་ན་སོགས་སོ། །དེ་ནས་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་ན་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་འོད་ཀྱིས་བད་ཀན་དྲོས་ནས་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་མྱུར་དུ་བསལ་བར་བྱའོ།

其次序是清晨起床后，先處理大小便等外事，然後用芝麻油塗抹身體以調節體內氣息，並按照所說的方法用芝麻油塗抹頭部。每隔兩天要與熟練且謹慎的人一起活動身體，舒展筋骨。 由精通按摩的人為身體和雙腳做好清洗，適度按摩雙腳和身體。然後將水加熱，加入余甘子一起清洗頭部和身體。沐浴后，用鬱金香和麝香等香料塗抹身體，並用沉香的煙燻使身體散發香氣。 飲食方面應食用新鮮肥美多汁的肉類烹調，整夜用文火燉煮的肉湯，以及大麥粥、米粥和煮熟的豌豆。飲品則飲用糖酒、米酒和適量的陳釀酒。此外，甘蔗和牛奶製成的酸奶及酥油也很好。食物最好是新鮮現做的。 此外，動物油脂和芝麻油也很好，這些食物對風病有益，應在冬季風盛時食用。飯後洗手應用溫和的溫水清洗。冬季應穿著毛織物、上衣和絲綢等保暖輕便的衣物。坐墊應使用騾毛毯和毛氈。被褥也要選擇保暖柔軟輕便的材料。 白天若有日光，要適度曬太陽和活動。鞋子要經常穿著。冬季時應與年輕貌美的少女同房，她應該身體豐滿，大腿、乳房和臀部豐滿，體溫能驅寒且容易暖和，這樣的女子要塗抹香料，用香菸熏過，用這樣的溫暖在夜晚溫暖身體。 臥室和居住處應選擇地下室、土屋或雙層帳篷，內部用炭火取暖，這樣可以避免寒冷、風邪和粗暴天氣引起的疾病。 在深冬時節，由於寒風和粗暴天氣更甚，也應該按照這樣的方法行事。冬季中月從月虧開始，日照時間變短，進入虛弱時期，因此要按照這種應對風邪和粗暴天氣的方法行事。 這樣在冬季風盛時期，痰濕等等。到了春季時節，由於日照時間延長，陽光使痰濕變暖成熟，痰濕生長導致火力減弱，會產生痰濕引起的疾病。因此要迅速清除痰濕病。

།བསལ་བའི་ཆོ་ག་ནི་ན་ལེ་ཤམ་གྱིས་བད་ཀན་བཞུ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། བད་ཀན་བཞུ་བའི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང བ་དང་།ཁ་ཟས་ཡང་བ་དང་། རྩུབ་པའི་བག་བཟའ་བ་དང་། ལུས་བཅག་ཅིང་དགྲོལ་བ་དང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་མི་བསྐུ་བར་བག་ཕྱེའི་ལྡེ་གུས་ལུས་ཕྱི་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། རྐང་ལག་གཙང་མར་བཀྲུས་པས་ལུས་རན་པར་མཉེ་ཞིང་བཀྲོལ་ན་བད་ཀན་ སྐྱེད་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ལུས་ཆུ་དྲོན་པོས་བཀྲུས་ནས་ལུས་ག་པུར་དང་། ཙནྡན་དང་། གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པས་བསྐུས་ལ། དྲི་ཞིམ་པོས་བདུགས་ནས་བད་ཀན་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཟས་ནས་དང་། གྲོ་རྙིང་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུལ་རྩུབ་ཅིང་ སྐམ་ས་ཆེ་བ་རུས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་ལས་སྲེག་ཤར་བཟའོ།།ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲའི་ཁུ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྐོམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཁ་བ་དངས་མ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་བད་ཀན་སེལ་བའི་སྐོམ་ནི་ཆང་རྒན་པོ་ལོན་པ་དང་། ཆང་ཨ་ས་བ་དང་། ཆང་ཨ་རི་ཏ་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། སྦྲང་ཆང་དང་། འདི་རྣམས་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་། །སྒ་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། མཚོའི་ཆུའམ། སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ། ཆར་པའི་ཆུ་ཡང་རུང་སྟེ། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ངོ་། ། དཔྱིད་ཚ་བའི་དུས་ནི་བསིལ་ཁང་བྱ་བ་ནི། ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་སེར་བུ་གྲང་ཞིང་བསིལ་པོར་འོང་བར་གྱུར་པ། རྩིག་ངོས་ཀྱི་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། མཐའ་ཁོར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཆུ་འབབ་པས་འཁོར་བར་བྱས་པ་ལ། ཁང་པའི་ཐོག་ནི་ཉི་མའི་འོད་མི་སྣང་བར་གཡོགས་པ། འོག་གི་གཞི་ཡང་ལེགས་པར་མཉམ་སྟེ་བརྡུངས་ལ་ཕྱི་ཞིང་བསྟར་ཏེ། ནོར་བུ་བཞིན་འོད་འཚེར་བར་བྱས་པའི་ཁང་པ། བྱ་ཀོ་ཀི་ལས་སྐད་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱིན་ཅིང་། མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཁང་འདོད པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་སར་ཉི་མ་གུང་ལ་རྩེད་མོའི་དགའ་འདུན་གྱི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཟེར་ཞིང་བདེ་བར་འདུག་ལ།ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་བག་དང་། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་སྤང་ཞིང་ཉི་མ་ལ་གཉིད་མི་ལོག་པར་བྱའོ། །དཔྱིད་ཀའི་ ཉི་མའི་འོད་ཚ་བ་དེ་བས་ཀྱང་སོས་ཀའི་ཉི་མའི་འོད་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བས་རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་ཀྱི་མཐུ་དང་།སྲོག་ཆགས་དང་མིའི་མཐུ་ཀུན་འཕྲོག་ཅིང་སྲུང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་དུས་འདིའི་ཚེ་ན་ལན་ཚྭ་ནག་པོ་རྩབ་རུ་ཚ་དང་། ལན་ཚྭ་ཨུ་བྷི་ཏ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ ལན་ཚྭ་དང་།ལན་ཚྭ་འདི་རྣམས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་རོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚ་བའི་དུས་འདིའི་ཚེ་སྟོབས་ཀྱི་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་དང་། ཡན་མན་འགྲོ་ཞིང་བཅག་དྲགས་པ་འམ། ལས་ཆེར་བྱེད་པ་ དེ་ལྟ་བུའི་པག་སྤང་ངོ་།།སོས་ཀ་ཚ་བའི་ཚེ་ཟས་ནི་འོ་མ་དང་བུ་རམ་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། མར་ལ་སོགས་པའི་མངར་བག་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བ་འབྲས་ཆན་དང་། ནས་ཕྱེའི་ཟན་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་ལ་ཏིལ་མར་དང་། མར་སར་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་། ཁུ་བ་སླ་བ་དང་། ཟས་བསིལ་བག་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་ཚ་བའི་དུས་སུ་ཆང་མི་བཏུང་ངོ་། །ཆང་གཏོང་མི་ཕོད་ན་ཆང་ཉུང་ཟད་དང་ཆུ་མང་དུ་བསྲེས་ལ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་སྣམས་དང་ཉི་མའི་ཉམས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆང་སླ་ཞིང ཡང་བའམ།སིང་པོ་ཡང་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚ་བའི་དུས་ན་ཆུ་བསིལ་བས་ལུས་ཁྲུས་བྱའོ།

清除的方法是用那爛神草融化痰濕，服用催吐藥，從鼻孔灌入化痰藥，食用清淡粗糙的食物，活動身體，不用酥油或芝麻油塗抹身體而用粉末膏涂擦身體，洗凈手腳后適度按摩和活動身體，就能消除引起痰濕的疾病。 然後用溫水洗凈身體，用樟腦、檀香、薑黃等塗抹身體，用香料熏身。食用不會引起痰濕的食物，如陳年大麥、陳年小麥、蜂蜜，以及來自乾燥多骨頭地區的烤鳥肉。 將芒果汁與水調和后煮沸的汁液，以及調配的清澈飲品可以飲用。另外，消除痰濕的飲品有陳年酒、阿薩瓦酒、阿利塔酒、糖酒、葡萄酒、蜂蜜酒，這些都可以飲用。煮沸的生薑水、海水、蜂蜜水或雨水都可以作為飲品。 春季炎熱時期，涼亭的建造方法是：從南方吹來涼爽的微風，墻壁開有通風口，四周環繞流水，房頂遮擋陽光不透，地面平整打磨光亮如寶石般閃耀的房屋，有杜鵑鳥等發出悅耳的鳴叫，具有各種芳香花卉的園林。在這樣具有悅意受用的涼亭中，正午時分談論各種娛樂歡喜的話題安樂而住。 應當避免食用重濁、寒涼、油膩、甜酸的食物，且不要在陽光下睡覺。春季的陽光炎熱，而夏季的陽光更加炙熱，奪取草木林木的精華，如同掠奪和守護眾生和人的精力一般。因此在這個時期，不宜食用黑鹽、巖鹽、烏比塔鹽、海鹽等這些鹽類，以及那爛神草等辛辣和酸味的食物。 在夏季炎熱時期，應當避免劇烈運動，來回走動過度或做重體力勞動等這類活動。夏季炎熱時，食物應當食用牛奶、糖、砂糖等甜味食物，以及清淡的米飯、大麥面粥、糖肉，油性食物如芝麻油、新鮮酥油、肉和油脂，以及稀湯和涼性食物。 飲品方面，炎熱時期不要飲酒。如果非要喝酒，可以少量酒加入較多的水后飲用，或者根據地方習俗和陽光強度，可以飲用淡而清爽的酒或精華酒。夏季炎熱時期應當用涼水洗浴身體。

།དེའི་ཚེ་ཁ་ཟས་འབྲས་དཀར་པོའི་ཆན་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བའི་ཤ་དང་། ཁུ་བ་གར་པོར་མ་ཡིན་པ་སླ་བར་བཅོས་པ་དང་། ཞོ་ཅུང་ཟད་དང་། བུ་རམ་དང་ཆུ་ སྦྱར་ཏེ་བསྲུབ་ཅིང་དཀྲུགས་བཞིན་དུ་བཙོས་ལ།སྤོད་ཤིང་ཚ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། སུག་སྨེལ་བཏབ་པའི་ཚོད་མ་ཞིག་ལ་ཕུག་ཕོ་ཤར་གཏུབས་པ་བཙོས་ཏེ་སྤྱོད། མར་ལ་བརྔོས་པའི་ཚོད་མ་འདི་ལྟ་བུ་འམ། ཡང་ན་ཞོ་ཅི་རན་དང་ཆུར་སྦྱར་ ཏེ་བསྲུབ་ཅིང་དཀྲུགས་ཏེ་ལི་ཁ་རའམ།བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་བསིལ་བར་བྱས་པ་བཏུང་བ་དང་། ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་བཏགས་པ་ཤུན་པ་བོར་ལ། སྤོད་དང་སྨན་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་ བཏབ་སྟེ་སྟར་ག་དང་བསྲེས་ལ་རི་ལུར་བྱས་པ་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ལ།ཞོ་དང་ཁ་རའམ། བུ་རམ་དང་སྤོད་དུ་སྦྱར་བ་བཙོས་པ་དང་། བསྲེས་པའི་ཚོད་མ་སྣ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་དང་ཟན་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་འོ་མའི་ནང་དུ་མར་ཅི་རན་པ་བཏབ་སྟེ། སུམ་ཆ་དུ་བའམ་ ཕྱེད་དུ་བསྐོལ་ལ།པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞོ་གཉིས་གཉིས་གདབ་བོ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཞོ་གཅིག་གདབ་བོ། །འོ་མའི་སྐོམ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡང་བུམ་པ་གསར་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་གྲང་མོར་ བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་།།སྐོམ་འདི་ནི་གློ་གཅོང་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་དང་བྲང་དུ་ཟུག་པ་དང་། རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་སོགས་ཏེ་ཚ་བའི་བག་ལ་ཕན་ནོ། །སྐོམ་འདིའི་མིང་ནི་དམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།

當時，食物應食用白米飯，以及黃牛肉，湯汁不要太稠而要稀薄，加入少許酸奶、糖和水，攪拌調製后煮熟。 將蘿蔔切片煮熟，加入辣椒、訶子、龍花、豆蔻等調味料製成的湯菜。 或者這樣的用酥油烹製的湯菜，或者將適量的酸奶和水混合攪拌，加入砂糖或陳年糖，以及龍花、豆蔻、甘露香調製成涼飲。 或者將去皮的綠豆磨成粉，加入上述提到的辣椒等藥材，與澱粉混合製成丸子，在酥油中炸制，與酸奶和砂糖或糖一起煮熟，這種被稱為’六味湯菜’的食物與飯一起食用。 飲品則是在牛奶中加入適量酥油，煮至三分之一或一半，加入胡椒、砂糖、蜂蜜后飲用。 砂糖和蜂蜜等各加入二兩，胡椒加入一兩。 這樣調製的牛奶飲品要倒入新的容器中，待冷卻後飲用。 這種飲品對肺癆、咳嗽、發燒、胸痛、風病、膽病等熱性疾病有益。 這種飲品被稱為’五寶飲’。

།གཞན་ཡང་བསིལ་བའི་སྐོམ་ནི་ལྡུམ་བུ་ ཆུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་།ཤིང་ཐོག་ཙོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཚྭ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་བླུགས་ལ། ག་པུར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་བླུགས་ཏེ། སྐོམ་སྣོད་རྫ་མ་གསར་པའི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་ཏ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་བླུགས་ཏེ།དྲི་ཞིམ་པོས་བསྒོས་པའི་སྣོད་དྲི་ཞིམ་པོར་གྱུར་པའི་ནང་དུ། སྐོམ་བླུགས་ཏེ་བགྲུངས་ཏེ་བསིལ་དུ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་ཆན་བཟང་པོ་དཀར་པོ་ཟ་ཞིང་ནང་ནུབ་ཏུ་སྐོམ་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སྐོམ་བསིལ་བ་ནི། མ་ཧེའི་འོ་མ་འམ། འབྲིའི་འོ་མ་ བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ལི་ཁ་ར་བཏབ་ལ་བསིལ་བར་བྱས་པའི་སྐོམ་བཏུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སོས་ཀ་ཚ་བའི་ཚེ། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། ཤིང་མུ་ལེ་གྲུམ་ཤིང་མཐོ་ཞིང་རིང་བ་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་རྒྱས་ཏེ་སྤྲིན་ལ་རེག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཚལ་གྱི་ནང་ན་བཟའ་ཤིང་བཟང་པོ་དང་། རྒུན་ཤིང་གི་ཚལ་ལ་རྒུན་འབྲུའི་སྙེ་མའི་ཡལ་ག་ལྕུག་ཕྲན་གྱིས་ཤིང་གི་སྡོང་ལ་འཁྲིས་ཤིང་། ཤིང་ཐོག་གི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་མགོ་གཡུར་ཟ་བའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་སྣ་ཚོགས་བསིལ་བ། མཐའ་རྒྱ་ཟབ་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བའི་ནང་བསིལ་ཁང་སྟེགས་བུས བཏིངས་ཏེ་ཕུབ་པ།ས་གཞི་ཕྱི་བརྡར་བྱ་ཞིང་སྟེང་འོག་ཏུ་ཆག་ཆག་བསིལ་བར་བཏབ་པ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་ཆབ་བྲོམ་དུ་བཤམས་པ། བསིལ་ཁང་རྒྱབ་ཀྱི་ངོས་ན་ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་རྩི་བཟང་པོའི་འབྲུ་བྱི་རུ་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས། ཕྱི་རོལ་ནས་ནང་དུ་འཕྱང་བ། ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་དང་། ལྡུམ་ ཀལ་ཧ་ར་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་བཟང་པོར་ལྡན་པ།མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་རྒྱས་པས་ས་གཞི་ཆལ་པར་བཀྲམ་པའི་དྲུང་ངམ། ཆུ་རྒྱུན་བསིལ་བ་དྲག་པོར་འབབ་པའི་ཟེར་མ་ཆར་ཕན་ཙམ་དུ་འཕྲོ་བའི་དྲུང་ངམ། བསིལ་ཁང་བསིལ་བའི་ནང་ངམ། ཡང་ན་ཤིང་ ལས་བྱས་པའི་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་བཟང་མོར་བྱས་པའི་ཁོང་ནས་ཆུ་དྲངས་ལ།ཁ་དང་ལག་སོར་དང་ནུ་མ་ནས་ཆུ་རྒྱུན་བསིལ་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་ཞིང་འཕྲོ་བའི་དྲུང་དུ་ཉི་མའི་གུང་ལ་ཚ་བའི་ཚེ་དེར་འདུག་པར་བྱའོ། །མཚན་མོ་ནི་ཡང་ཐོག་སྔར་གང་རྡོ་ཐལ་ཞལ་ཞལ་ཅན་ཟླ་ བའི་འོད་ཀྱིས་བསིལ་བར་གྱུར་བ་ན།མལ་སྟན་བདེ་བ་བཏིང་ལ་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པས་ལུས་ལ་ཙནྡན་གྱི་ལྡེ་གུ་བསིལ་བས་བྱུགས་ལ། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ནས་རབ་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་སྲབ་པ་ཡང་བའི་གོས་བགོས་ཏེ། འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་མི་བྱེད་པར་འདུག་ ཤིག།ཤིང་མུ་ལེ་གྲུམ་ཤིང་གི་ལོ་མ་སྤོས་ཆུས་བཏབ་པའི་བསིལ་ཡབ་བམ། ཡང་ན་པདྨའི་འདབ་མ་རྒྱས་པའི་བསིལ་ཡབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཡབ་ཐོགས་པས་མི་དྲག་པར་དལ་བུས་གཡབ་པའི་བསིལ་ཡབ་ལ་སྤོས་ཆུ་བསིལ་བས་བཏབ་པའི་ བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པའི་ཆུ་ཐིགས་གྲང་མོ་དང་།སེར་བུ་བསིལ་བ་ནི་ལུས་ལ་རྫི་ཆར་ལྟར་སིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་ཅིང་ལུས་ལ་ག་པུར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོའི་བསིལ་བས་ལུས་བྱུགས་ལ། མུ་ཏིག་གི་དོ་ཤལ་དང་། མེ་ཏོག་ དྲི་ཞིམ་པོ་མ་ལི་ཀའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ཤིང་།བྱ་སྐད་སྙན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒྲ་སྙན་པར་གྲག་པ། པདྨའི་རྩ་བ་དཀར་པོ་བསིལ་བའི་གདུ་བུ་བརྒྱུས་ཏེ་ཐོགས་པར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་དཔྱིད་ཚ་བའི་ཚེ་ཚ་བ་བསིལ་ཞིང་བསིལ་བའི་ཆོས་སུ་བྱའོ།

此外，涼爽的飲料是這樣製作：將名為’水生’的果實和名為’措措’的果實搗碎，加入水中，再放入少許鹽和少許樟腦。在新陶罐容器中放入名為’塔拉’的香花，使容器充滿香氣，將飲料倒入這種散發香氣的容器中冷卻。這樣，白天食用上等白米飯，早晚飲用這種飲料。 另外，涼爽的飲料還可以這樣製作：將水牛奶或牦牛奶煮沸後冷卻，加入砂糖製成涼爽飲料飲用。 在這樣的炎熱夏季，在塔拉樹和姆列樹高大挺拔、枝葉茂盛幾乎觸及雲端的園林中，有美味的果樹和葡萄園，葡萄藤的細枝纏繞在樹幹上，成熟的果實垂頭待摘。在這種各樣清涼的遊樂園林四周，有深溝環繞，園內設有涼亭，鋪設座墊，地面打磨光滑，上下灑水降溫，擺放冷水和飲料。涼亭後面懸掛著如同珊瑚般鮮艷的優質酸果。外面垂掛著水生植物和迦羅哈拉植物的葉子與美麗的花朵，蓮花和烏特帕拉花盛開遍地。可以在清涼的流水飛濺如細雨的溪邊，或在涼亭內，或在由木頭製成的精美少女像旁邊歇息，這些雕像的口中、手指和乳房都流出清涼的水流。在正午炎熱時分可以在這樣的地方休息。 到了夜晚，當月光照在石灰粉刷的屋頂使其變得清涼時，鋪設舒適的床褥，保持自然放鬆的姿態，用涼爽的檀香膏塗抹身體，戴上花環，穿上輕薄透氣的衣服，不要行欲事而安坐。 可以拿著用姆列樹葉灑上香水製成的扇子，或者用盛開的蓮花瓣製成的扇子，用這樣的扇子輕輕搖動，灑上涼爽的香水。扇動時，冰涼的水滴和清涼的微風如同細雨般滲入身體。用這樣的扇子搖動，同時用樟腦和白檀香塗抹身體，戴上珍珠項鍊和茉莉花環，聆聽悅耳動聽的鳥鳴，戴上白色蓮根製成的清涼手鐲。以這樣的方式在春季炎熱時消暑納涼。

།དེ་ལྟར་སོས་ཀ་ ཚ་བའི་ཟླ་བ་གཉིས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་།སྟོན་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བས་མཐུ་འཕྲོག་སྟེ་མིའི་ལུས་མི་བདེ་ལ། ཁོང་པ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ལྷག་པར་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་སྟེ། དེ་ཡང་དབྱར་གནས་རྨུས་ཤིང་སྤྲིན་གྱི་རྩ་བ་ནར་བའི་ཆར་ཆུས་རླན་ ཅིང་།ས་གཞི་དང་རྩཝ་མཆོག་ཟིལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་ལ། ས་བརླན་པའི་རླངས་པས་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དུས་དེའི་ཚེ་ཟན་ཟོས་པས་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུང་བར་གྱུར་ཏེ་ཟས་ལེགས་པར་མི་ འཇུའོ།།དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་མང་པས་ཆུ་ཡང་རྙོག་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་བས། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་གང་རང་གི་ཤས་ཆེ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་དྲོ་ཞིང་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་མངར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། བསྐ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྤྱིར་ཧ་ཅང་ཡང་མི་མངར། ཧ་ཅང་ཡང་མི་སྐྱུར་བར་འདི་དྲུག་ཅར་ཡང་རན་པ་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང་། ཁོང་དྲོ་བ་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་ བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མེའི་དྲོད་ཆུང་ལ་ཁོང་གྲང་ཞིང་རླུང་གི་ནད་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། སྔར་རེ་ཞིག་ལུས་བརྟས་ལ། དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བཀྲུས་ནས་ཟས་ནི་ཡང་བའི་བག་དགེ་སྟེ། ནས་འབྲས་ལོ་ལོན་པ་རྙིང་པ་བཟའོ། །བྱ་ན་ནི་ཡུལ་ སྐམ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ།བལ་པོ་སེའུ་དང་། སྨན་མུངྒར་སྦྱར་བ་དང་སྦག་ཅིང་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། དར་བར་སྦྱར་བ་གྲུངས་མདར་བ་སྦྲང་རྩི་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྙིང་པ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་འམ། ཁྲོན་པའི་ཆུ་བསྐོལ་ བའི་ནང་དུ་ཞོ་ག་ཆུ་དངས་མ་དང་།ལན་ཚྭ་ཁ་རུ་ཚ་ཤས་ཙམ་གྱིས་ཆེར་བྱས་པ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། འདི་ལྔ་བཏགས་པའི་ཆང་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་དུ་བྱས་པ་འདི་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་སྐོམ་ནི་ཡང་ཞིང་འཇུ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་རླུང་ལ་ཕན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ནམ་ནངས་ཤིང་ཆར་ཆུ་ཆེ་བའི་དུས་ན་འབྲས་ཆན་ཆོས་པའི་ནང་དུ། མར་ཁུ་དང་དྲོད་ཆེ་བའི་སྤོད་དུ་སྦྱར་བ་འམ། ཁུ་ཤ་བལ་པོ་སེའུ་དང་། ལན་ཚྭ་ཤས་ཀྱིས་ཆེ་བར་བྱས་ལ། ཚིལ་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཟས་ཡང་བར་བཟའོ། །ཕན་ཚུན འགྲོ་ན་བཞོན་པ་དང་ཆས་ཤིང་རྐང་གིས་མི་འགྲོ་བར་བྱའོ།།བརླན་པའི་དུས་སུ་གོས་བགོ་བ་སྤོས་ཀྱིས་བདུག་གོ། །འདུག་པའི་གནས་ནི་འོག་གི་ས་རླངས་བསིལ་བ་དང་། ཆར་པའི་ཟེག་མ་དང་མི་ཉེ་བའི་ཡང་ཐོག་ཏུ་འདུག་པར་བྱའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་ པའི་ཆུའི་དྲི་མ་ཅན་དང་ཆུ་དང་ཕྱེར་སྦྱར་བའི་ཆུ་གྲོག་མི་བཏུང་ངོ་།།ཉིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། སྟོབས་དང་དྲག་ཤུལ་ངལ་བའི་བག་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་འདི་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱར་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ཕོ་བ་དང་། ཁོང་གྲང་ཞིང་རྩུབ་ལ་རླུང་ཆེ་བས་ ལུས་དང་ཡན་ལག་གྲང་ཞིང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་མཁྲིས་པ་དབྱར་གྱི་དུས་འདིར་བསགས་ནས།སྟོན་གྱི་དུས་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆེ་གནམ་ཡང་དངས། འཕྲལ་དུ་ཉི་མའི་འོད་ཚན་པོས་གདུངས་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་སྟོན་ ལྡང་ངོ་།།མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་དེ་ལྟར་ལངས་པར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སྨན་མར་ཁ་བོར་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་ཁ་བོ་གཏང་བ་དང་། གཏར་ག་བྱའོ།

這樣，春季炎熱的兩個月過後，在夏季最後一個月和秋季第一個月期間，由於日照時間延長而削弱人體機能，身體不適，體內溫度降低，特別是胃部溫度下降。這是因為夏季陰雨連綿，雲層厚重，雨水浸潤大地，地面和草木都沾滿露水，火熱的力量也減弱，地面潮濕的水汽會引起風、痰、膽汁等疾病並造成危害。在這個時期，食用食物后消化緩慢，食物難以消化。 由於夏季雨水較多，水也變得渾濁有污染，火熱的力量減弱，風、痰、膽汁相互影響，體內寒氣較重，因此應當食用能夠溫暖體內、增強胃火力量的食物，如甜味、酸味、辛辣、苦味、鹹味、澀味等，這六種味道都要適量食用，不能過甜或過酸，以增強體內溫度和胃火的力量。 如果火熱力量減弱，體內寒冷，出現風病等癥狀，應先調養身體，然後用催吐藥物清洗身體。清洗后應食用易消化的食物，如陳年的青稞米。肉類應選用乾燥地區的肉類烹飪，配以尼泊爾胡椒和芥末調味食用。飲品可用蜂蜜和酸奶調配的陳年飲料，稱為含蜜醇飲。 或者可以用雨水或井水煮沸，加入優質酸奶清液和適量食鹽、黑鹽，以及五味調料：胡椒根、獨活、蓽茇根，將這五味藥材研磨成約棗核大小，這種飲品易於消化，能生熱，對風病有益。 這樣，在清晨下大雨時，在煮好的米飯中加入酥油和溫熱的調味料，或者用尼泊爾胡椒和較多食鹽調味，再加入少許油脂、酥油和蜂蜜，食用這種易消化的食物。 外出時應乘坐交通工具，不要步行。在潮濕季節，衣服要用香料熏製。居住的地方應選擇遠離地面濕氣和雨水飛濺的樓上居住。 不要飲用夏季含有各種雜質的污水和摻水的渾濁液體。應避免白天睡覺、劇烈運動和曬太陽。 這樣，在夏季兩個月期間，由於胃部和體內寒冷乾燥，風氣較重，身體和四肢感到寒冷，在這種情況下，膽汁在夏季積累，到了秋季中月和末月這兩個月時，天氣晴朗，突然被強烈的陽光暴曬，膽汁病就會在秋季發作。 如果膽汁熱病這樣發作，就要進行導瀉治療，使用藥油調配，服用苦味藥物，並進行放血治療。

།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི། ཁ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། བསྐ་བ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཟས་ཡང་བའི་བག་དགེ་ སྟེ།དེ་ཡང་བཀྲེས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་བཟའ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་སཱ་ལུ་དཀར་པོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་དང་། ཁ་ཟས་ནི་ཆུ་ཉིན་པར་ཉི་མས་གདུངས་པ་མཚན་མོ་ཟླ་བའི་འོད་ ཀྱིས་བསིལ་བར་བྱས་ལ།སྐར་མ་རྀ་ཥི་ཤར་བས་དུག་མེད་པར་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་ཉིན་མཚན་གཉི་གར་ཀུན་སྦྱངས་པའི་ཆུ་གཙང་མ་ངང་པ་གནས་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཆུ་དངས་མ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། རྩུབ་སྟེ་རླུང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཆུ་བདུད་རྩི་དང་ འདྲ་བ་དེ་ནི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡོས་སུ་བྱ་བའི་ཆུ་དང་།ཁྲུས་བྱ་བའི་ཆུར་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྟོན་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཙནྡན་དང་། ག་པུར་དང་། སྨན་ཨུ་ཤི་ར་བསིལ་བའི་ས་ལ་བསྐུའོ། །གནས་ནི་ཁང་པ་བསིལ་བ་རྡོ་ཐལ་གྱི་ཞལ་ཞལ་ཅན་གྱི་ནང་ དུ་ཉིན་མཚན་དུ་འདུག་པར་བྱའོ།།ཟིལ་པའི་ཁྲོད་དུ་མི་འགྲོ་།མི་འདུག་།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་མི་བསྐུ། ཧ་ཅང་འགྲངས་པ་ཉིད་དུ་མི་བཟའ། ཏིལ་མར་དང་ཚིལ་མི་བཟའ། ཉི་མ་ཚན་པོ་ལ་མི་འདུག་།ཆང་མི་བཏུང་། ཉིན་པར་མི་ཉལ། སྔ་དྲོའི་སེར་བུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། དགུན་དང་དབྱར་གཉིས་ལ་ཁ་ཟས་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་འདི་གསུམ་གྱི་ཟས་ཤས་ཆེ་བར་སྦྱར་བ་བཟང་ངོ་། །དཔྱིད་ནི་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བའི་རོ་བྲོ་བ་སྦྱར་བའི་ཟས་བཟང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚེ་ནི་ཁ་ཟས་མངར་བག་བཟང་ངོ་། །སྟོན་ཀ་ཟས་མངར བ་དང་།ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་ལས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །སྟོན་དང་དཔྱིད་གཉིས་ཀྱི་ཁ་ཟས་ནི་རྩུབ་པའི་བག་དགེའོ། །སྟོན་དང་སོས་ཀ་གཉིས་ཀྱི་ཟས་དང་སྐོམ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་བར་བྱའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཞིན་ཁ་ཟས་འདི་ལྟར་མ་སྦྱར་ན་ནད་དུ་འགྱུར་ རོ།།དུས་ཚིགས་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་མི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པ་ལ་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འཕྱེན་འོང་ན་མི་དགག་།བཤང་གཅི་ཡང་དགག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སྦྲིད་པ་ཡང་མི་དགག་།སྐོམ་པའམ་བཀྲེས་ན་ཡང་མི་བརྣག་།གཉིད་བྲོའམ་ལུད་པ་འོངས་ན་མི་དགག་།དྲག་ཤུལ་ལམ་ལས་ཁུར་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དུབ་ཅིང་ངལ་བར་མི་བྱ། ཁ་གླལ་དང་དབུགས་དགག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། མིག་མཆི་མས་གང་ན་མིག་མི འཛུམས་ཤིང་མཆི་མ་མྱུར་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་བསལ།སྐྱུག་བྲོ་ན་སྐྱུག་པ་མི་དགག་།ཁུ་བ་འོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དགག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕྱེན་འགགས་ན་སྐྲན་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྟུག་སྐོམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་སྙོམ་ཞིང་ལྕི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཁོང་དུ་འཕྱེན་ འཁྱིལ་ཞིང་བཤང་གཅི་ཡང་ཁོང་དུ་འགགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།མིག་རྟུལ་བ་དང་། ཁོང་གི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། སྙིང་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །བཤང་བ་འོང་བ་ལས་བཀག་ན་བྱིན་པའི་ཉཝ་འགྱུར་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། གླད་པ་ན་བ་དང་། ཁར་མི་གཙང་བ་ འབྱུང་བ་དང་།ཁོང་དུ་འཕྱེན་འགགས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཅིན་བྲོ་བ་ལས་འགགས་ན། རོ་སྟོད་དང་། དཔུང་པ་དང་། ལག་ངར་མི་བདེ་བ་དང་། རྡེའུ་ཆགས་ཏེ་ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཆུ་སོར་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། ཕོ་མཚན་ན་བར་འགྱུར་ བ་དང་།དཀུའི་ནང་ལོགས་སུ་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་ནི་གཅིན་འགགས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

飲食儀軌是：冷的、甜的、澀的烹調食物，以及清淡的食物，這些要在飢餓時食用。此外，白稻米、豌豆、訶子、蛇瓜、蜂蜜，以及產自黃土地區的鳥肉。飲用水應是白天被太陽照射，夜晚被月光冷卻，因仙人星升起而無毒的水。這樣的水在晝夜都經過凈化，清澈無污，天鵝所居之處的清水，飲用后既不會引起痰病，也不會因粗糙而引起風病，這種如甘露般的水適合用於飲用和烹飪，也適合沐浴。 這樣，在秋季炎熱時，應塗抹能使身體清涼的檀香、樟腦和清涼藥物烏施拉。居所應在涼爽的房屋內，地面塗抹石灰，日夜居住其中。不要在露水中行走和停留，不要塗抹刺激性藥物，不要過度飽食，不要食用芝麻油和油脂，不要在烈日下停留，不要飲酒，不要日間睡眠，應避免清晨的寒風。 在冬季和夏季，飲食應以甜味、酸味、鹹味這三種味道為主要調味。春季應食用冷味、熱味和澀味調配的食物。初夏時應食用偏甜味的食物。秋季應食用甜味、冷味和澀味調配的食物。秋季和春季的飲食應偏粗糙。秋季和初夏的飲食應清涼而清淡。如果不按照時節調配飲食，就會生病。 季節相應的藥物和飲食第三章完。 接下來講述保持健康不生病的醫療章節。打嗝時不要阻止，大小便也不要憋著，噴嚏也不要阻止，口渴或飢餓時不要忍耐，睏倦或咳嗽時不要阻止，不要因劇烈運動或搬運重物而過度疲勞，不要阻止打哈欠和呼吸，眼睛充滿淚水時不要眨眼，應迅速將淚水擦去，想吐時不要阻止，精液產生時也不要阻止。 如果阻止打嗝會導致瘤病、便秘、身體不適沉重、體內氣鬱結、大小便阻塞、視力遲鈍、體內溫度降低、心臟病等疾病。如果憋住大便會導致小腿腫脹、感冒、頭痛、口臭，以及因體內氣鬱結而引起的疾病。如果憋尿會導致上身、肩膀、前臂不適，結石形成引起水病，尿道疼痛，生殖器疼痛，腰部兩側尿道劇痛等疾病。這些都是因憋尿而引起的疾病。

།དེ་ལ་འཕྱེན་འགགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་སྨན་དཔྱད་ནི་སྨན་སྦྱར་བ་གདར་བུ་རེང་བུར་བྱས་ལ། གཞང་གི་ནང་དུ་གཞུག་པ་ དང་།གཞང་ཁ་དང་ལུས་ཕྱོགས་སུ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་དང་ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ཏེ་འདུག་པར་བྱ་བ་དང་། བག་ཕྱེའི་པུ་རྩེ་འམ། ནས་སྐྱུར་གྱིས་བཏབ་སྟེ་བརྔོས་པས་དུགས་བྱའོ། །ཡང་མར་ལ་སྨན་ བཙོས་པའི་སྨན་མར་མས་གཏོང་ངོ་།།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་བཤང་བ་བཀག་པ་ལས། གཉིས་འདྲ་སྟེ། བཤང་བ་འགགས་པ་བསལ་བའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། བཤང་བ་འགགས་པ་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྱུར་བ་དང་། གློ་གཅོང་གི་ནད་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྱུར་བ་བཤད་པ་ དང་འདྲ་སྟེ།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱའོ། །ཆུས་བགགས་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ། བཅའ་སྒ་འམ། འུ་སུའམ། བལ་པོ་སེའུ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་བརྡུངས་ཏེ་བཙོས་ལ། ཆུ་དུ་སྟེ་སྲང་བཞི་ཙམ་ལུས་པ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་མཐུ་ཆེ་ཆུང་ལ་བལྟས་ ཏེ།ཉམ་ཆུང་ན་བ་མར་དང་། འབྲི་མར་སྲང་གཅིག་ཙམ་བཏབ་ལ་ཞུ་བར་བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །གྲོའི་ཟན་ནི་སྨན་ཞུ་བ་དང་ཟས་བཟའོ། །སྨན་ཞུ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་སྒྲེགས་པ་བྱུང་ངམ། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་བཀྲེས་པར་གྱུར་ན་ཟན་བཟའ་སྟེ། ཟན་བཟའ་ བའི་སྔོན་ལོགས་སུ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་འདི་འདྲ་བར་འཐུངས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཟན་བཟའོ། །ཟན་གྱི་ཆོ་ག་ནི་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་བཤད་དོ། །སྒྲེགས་པ་འོང་བ་ལས་འགགས་ན་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། བཤང་གཅི་གཉི་ག་སྲི་སྟེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། སྙིང་དང་བྲང་ཐོང་ཀ་ན་ལྟོ་སྦོ་ལུད་པ་ལུ། སྐྱིགས་ཕུས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྒྲེགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི། སྐྱིགས་བུའི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་གར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །སྦྲིད་པ་བྲོ་བ་ལས་བཀག་ན་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་རྣམས་མི་རྣོ་མི གསལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉེའུ་རེངས་སུ་གྱུར་ཏེ་འགྱུར་མི་ཤེས། ཁ་ཡོ་སྟེ་འགྲམ་པ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྦྲིད་པ་འགགས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལྟར་གྱུར་ན་དཔྱད་ནི་སྣར་དུད་པ་རྣོན་པོས་བདུག་།མིག་སྨན་གྱིས་མིག་ལ་ བསྐུ།སྣར་སྣ་སྨན་བླུགས་ལ་མགོ་བསྟོད་དེ་མིག་གི་གནམ་མམ་ཉི་མ་ལ་བལྟར་བཅུག་ན་སྦྲིད་པ་འོང་ངོ་། །མར་གྱིས་ཀྱང་སྣ་དང་གདོང་དང་མགོ་བསྐུ་དུགས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐོམ་པ་བཀག་པ་ལས་ཁ་དང་ཁོང་སྐམ། ལུས་དང་རྐང་ལག་མི་བདེ། རྣ་བ་མི་གསང་། མགོ་འཁོར། མྱོས་ཏེ་མི་དྲན། སྙིང་ན་སྟེ། སྐོམ་བཀག་པ་ལས་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འདིའི་ཆོ་ག་ནི་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བཀྲེས་ཆེས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ལུས་ཞིག་།ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས སྙོམ།ཉམ་ཆུང་། གློ་སྙིང་དང་མཆིན་པ་འཕྱང་སྟེ་ན། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །བཀྲེས་ཆེས་པ་ལས་ནད་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཁ་ཟས་འཇུ་སླ་སྟེ། ཡང་བ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས་ཚོས་པ་དྲོད་དུ་སྦྱར་ཏེ་མི་ཆེ་བར་རན་པར་བྱས་ལ་ བཟའོ།།མཚན་མོ་མི་ཉལ་ཞིང་གཉིད་མ་ལོག་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ཁོང་མྱོས་ཏེ་མྱོ་མྱོ་པོར་འགྱུར། ལུས་སྙོམ། མགོ་དང་མིག་གཉིས་ལྕི། རོ་རྒྱབ་ན་སྟེ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཆོ་ག་ནི་གཉིད་ཚིམ་པར་ལོག་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་མཉེས་ ན་ཕན་ནོ།

關於因憋氣而引起的病癥的醫療方法是：將藥物調製成條狀或棒狀，放入肛門內，並用油脂塗抹肛門和身體部位。將藥物的根、葉和莖搗碎后煮沸，浸泡身體。或者用麵粉團或發酵的大麥製成熱敷劑進行熱敷。還可以用藥物熬製的藥油進行灌腸。 飲食規則與便秘時相同，即解除便秘的飲食規則，以及便秘時的飲食調整方法，與慢性肺病的飲食調整方法相同，應當按照這樣的飲食規則進行。 關於小便不通的治療方法是：在十六兩水中，放入薑黃、小茴香或尼泊爾茴香三種之一搗碎后煮沸，等到剩餘約四兩水時，根據病人體力的強弱，如果體弱就加入牛油或牦牛油一兩左右融化后飲用。 在藥物消化后食用糌粑。藥物消化的標準是：打嗝或感到飢餓且對食物有胃口時就可以進食。在進食之前先服用這樣的藥物，然後再進食。飲食規則在下文詳細說明。 如果憋住打嗝，會導致沒有食慾，身體和四肢顫抖，大小便都變得僵硬無法排出，心臟和胸部疼痛，腹脹咳嗽，打嗝和呃逆。對於因憋住打嗝而引起的病癥的治療方法，與治療呃逆病的方法相同。 如果憋住噴嚏，會導致眼、耳、鼻等感官變得遲鈍不清晰。頸部僵硬無法轉動，嘴歪斜附著在臉頰上等這些病癥。如果出現這些因憋住噴嚏而引起的病癥，治療方法是：用刺激性煙燻鼻子，用眼藥塗抹眼睛，往鼻子里滴入鼻藥，抬起頭看天空或太陽就會打噴嚏。還要用油脂塗抹鼻子、面部和頭部，並進行熱敷。 因憋住口渴而導致口腔和體內乾燥，身體和四肢不適，耳朵不清晰，頭暈，神志不清，心臟疼痛等這些病癥。這些的治療方法應按照下文所述的解除方法進行。 因過度飢餓而引起的病癥是：身體虛弱，沒有食慾，身體疲憊，體力不支，心肺和肝臟下垂疼痛，頭暈等這樣的病癥。對於因過度飢餓而引起的這些病癥的治療方法是：食用容易消化且清淡的食物，與油脂一起烹調，溫熱適中地食用。 因晚上不睡覺而引起的病癥是：神志恍惚，身體疲憊，頭部和雙眼沉重，背部疼痛。對於這種因不睡覺而引起的病癥，治療方法是充分睡眠和按摩身體會有幫助。

།ལུད་པ་འོང་བ་ལས་བརྣག་སྟེ་བཀག་ན། ལུད་པའི་ནད་དེ་ཉིད་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། ཆེར་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྙིང་ན། ལུས་དང་ཁ་ཡང་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་ཀྱང་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུད་པ་ལུ་བ་དང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ ཆོ་ག་དང་།འོག་ནས་གློ་གཅོང་གི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་བྱའོ། །ལས་སམ་དྲག་ཤུལ་གྱིས་དུབ་སྟེ། ངལ་བ་ལས་ངལ་མི་གསོ་བར་བརྣག་སྟེ་དབུགས་བཀག་ན། སྐྲན་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་གློ་སྙིང་ན། མི་དྲན་ཅིང་མྱོས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དཔྱད་ནི་མ་ཆད་པར་སྐབས་སྐབས་སུ་ངལ་བསོས་ན་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྦྱར་ཞིང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འོངས་པ་ལས་བརྣག་ཅིང་བཀག་པས་སྦྲིད་པ་འགགས་པའི་ནད་དང་འདྲ་སྟེ། གཞན་ཡང་ཆམ་པའི་ནད་དང་། མིག་དང་གླད་པ་ན་བ དང་།སྙིང་ན་བ་དང་། གཉེའུ་རེངས་ཤིང་ན་སྟེ་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། གླད་པ་འཁོར་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་ནི་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་དཔྱད་དུ་བྱའོ། །ཡང་མིག་ནད་དམ་མྱ་ངན་གྱིས་མཆི་མ་འོང་བར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ ལས།མཆི་མ་མི་འབྱུང་བར་བཀག་ན། སྐྲང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདིའི་ཆོ་ག་ནི་གཉིད་ངོམས་པར་ལོག་པར་བྱ་བ་དང་། ཆང་ཞིམ་པོ་བཏུང་བ་དང་། གཏམ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཉན་ན་ཕན་ནོ། །སྐྱུག་བྲོ་བ་ལས་བརྣག་སྟེ་མ་སྐྱུགས་པའི་ནད་ནི། འབྲས་དང་། མེ་དབལ་དང་། མཛེ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་ནད་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། དང་ག་མེར་མེར་པོར་བྱེད། རོ་སྟོད་གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱི་དཔུང་པ་དང་། ལག་པ་ན་སྟེ་བསྐྱོད་ན་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་ཆོ་ག་ནི སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཀང་སྟེ་བད་ཀན་དྲང་བ་དང་།དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་སྣར་བདུག་པ་དང་། ཟན་མི་ཟ་བར་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཟས་རྩུབ་པོ་ཟོས་ལ་བསྒུགས་ཏེ་སྐྱུག་པར་བྱ་སྟེ། སྟོབས་རན་ཙམ་དུ་བྱ། གཏར་ག་གདབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་དགེའོ། །ཁུ་ཆུ་བྱུང་བ་ལས་བཀག་སྟེ་མ་བཏང་བའི་ནད་ལ་ནི། ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་འོར་ནད་དུ་འགྱུར། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། སྙིང་ན། ཆུ་འགགས། ལུས་བརྡུངས་བརྡུངས་པ་སྙོམ་དུ་ན། རྒྱུ་མ་རླིག་པར་རླུགས་པ་དང་། རྡེའུའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ དང་།བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་ནི་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཆང་དང་འབྲས་སཱ་ལུའི་ཟན་བཟའོ། །སྨན་ནི་མས་གཏོང་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བྱུགས་པ་དང་། རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ཏེ།ཆུ་དྲོན་གྱིས་ལུམས་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏང་ཞིང་ཆུ་སོའི་ནད་དམིགས་བསལ་བ་དང་། ཏིལ་མར་ལས་སྨན་བཙོས་པ་ཚོས་པར་བྱ་སྟེ་བཙགས་ལ་ཕོ་མཚན་ནས་གཏང་བ་དང་། འོ་མ་བསྡུས་པ་འཐུང་ཞིང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱས་ ལ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་བསྟེན་ན་ནད་དབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤུགས་དབྱུང་བ་བརྣག་ཅིང་བཀག་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ན་མི་འབྱུང་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་བཙིར་ན་ཡང་ནད་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་། །ནད་དེ་ལྟ་ བུ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ནད་མང་པོ་དུ་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རླུང་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ནད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ནན་གྱིས་བརྣག་ཅིང་དགག་པར་ནི་ མི་བྱའོ།

如果強忍咳嗽而抑制，那麼咳嗽病會加重，會劇烈咳嗽，呼吸不暢，食慾不振，心痛，身體和口乾燥，還會打嗝。對於咳嗽和已成疾病的治療方法，以及下文詳細說明的肺癆病的治療方法中會提到，應當按照那樣去做。 如果因勞作或劇烈運動而疲憊，在疲勞時不休息而強忍著屏住呼吸，會導致瘤病，胸肺疼痛，神志不清且昏醉。其治療方法是要不間斷地適時休息則有益，配製並食用能祛除風病的食物則有益。 如果因咳嗽而強忍並抑制，會如同打噴嚏被抑制的病癥一樣，還會引起感冒病、眼睛和大腦疼痛、心痛、頸部僵硬疼痛而不能轉動、食慾不振、頭暈等病癥，對於這類病癥應當採用祛除一切風病的治療方法。 又如因眼病或憂愁而欲流淚時，如果抑制不讓淚水流出，會轉變成腫脹病。這種病的治療方法是要充分睡眠，飲用美味的酒，聽悅耳的談話則有益。 因噁心而強忍不吐的病癥會導致瘡癤、火瘡、麻風、眼痛、瘙癢、白癜風、發熱病、咳嗽、呼吸不暢、胸悶，上身半邊的肩膀和手臂疼痛活動不適，以及腫脹。其治療方法是用藥物煮成的湯汁含在口中以引出痰液，通過導管向鼻子燻煙，不吃飯而禁食，或者吃粗糙的食物后等待嘔吐，要適度把握。放血療法和服用瀉藥都有益處。 如果憋住小便不放出的病癥會導致生殖器疼痛和疝氣病，發燒，心痛，小便不通，全身痠痛，腸子翻轉紊亂，結石病，以及對女人無法行房。這類病的治療方法是食用家禽肉製成的食物，飲酒和食用稻米飯。藥物治療則是下部匯入藥物，用芝麻油塗抹身體，在對風病有益的藥物煮成的湯汁中浸泡身體，用溫水沐浴，服用瀉藥並特別治療泌尿系統疾病，用芝麻油熬製成熟的藥物過濾后從生殖器匯入，飲用濃縮牛奶，按照飲食規則進行，與年輕女子同房則能祛除病癥。 如此，所有一切疾病都是因強忍並抑制自然的排出而轉變成病癥，或者在本不應排出時強行擠壓也會產生類似的病癥。對於這類病癥的治療方法將詳細闡述和說明。 這樣的話，眾多病癥大多是由風轉變成病。因此應當配製能祛除風病的藥物和食物。所以對於已經成為病癥的情況，不應該強行忍耐和抑制。

།བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་འདོད་ན་ཉིན་མཚན་དུ་འདོད་ཆེན་ཕྲག་དོག་དང་ཞེ་སྡང་དང་སེར་སྣ་དང་འདོད་ཆགས་དང་འདི་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཤུགས་དྲག་པོའི་རྒྱུན་བརྣག་ཅིང་བཟུང་ལ། དབང་པོ་རྣམས་དུལ་བར་བྱས་ལ། སོ་སོའི་དུས་ཚིགས་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་ རྣམས་བཀྲུ་ཞིང་འབྱང་བའི་ནན་ཏན་བྱའོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྩགས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ནད་ལངས་ནས་སྲོག་ལ་བབ་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཡོད་པ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་བཞུ་བ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སླར་ལྡང་ཡང་སྲིད་ ཀྱི།གོང་གི་བཀྲུ་སྨན་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་ཞིང་སྦྱངས་པ་ནི་ཕྱིས་དེ་དག་གི་ནད་འབྱུང་ཞིང་ལྡད་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ནད་ཀྱི་དམིགས་བསྟན་ནས། ཕྱིས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་དུས་ཚིགས་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དཔྱད་དང་ཆོ་ག་སྦྱར་ཞིང་། ཡུལ་རྣམས་དང་། མིའི་ན་ཚོད་དང་། དུས་ཚིགས་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཚེ་རིང་བའི་དཔྱད་བཅུད་ལེན་རྣམས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རོ་ཙ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་སྨན་གྱིས་ལུས་སྦྱངས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྨད་ལ། ཁ་ཟས་ཕན་པས་ཁད་ཀྱིས་བརྟ་བར་བྱ་བ ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་དང་།གྲོ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཤ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་འཇུ་ལ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། ཟས་འཇུ་བའི་སྨན་དང་སྤོད་དུ་སྦྱར་ལ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱང་མར་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ། །ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བསལ་བ་དང་། མར་དང་འབྲུ་མར་ལ་སོགས་པའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་བརྟ་བའི་འཇམ་སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀུན་སྐྱེད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་དང་དབང་པོ་གསལ བ་དང་བཞིན་དང་ལུས་མདོག་གསལ་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་།ཚེ་རིང་ཞིང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འཕྲལ་གྱི་གློ་བུར་གྱི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གདོན་དང་དུག་དང་རླུང་དང་ནད་དང་མེ་དང་སྨས་པ་དང་། ཆག་གྲུགས་ལ་ སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་ནད་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བློ་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་ཉས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསལ་བ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་ཞིང་། ཡུལ་གྱི་རྣམས་དང་དུས་དང་སྦྱར་ལ་བདག་གིས་ཚོད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་ པའི་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱས་ན་འཕྲལ་གྱི་གློ་བུར་གྱི་ནད་མི་འབྱུང་ལ།རྒ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་ལྟོགས་པའི་ནད་འདི་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཆོ་གའི་མདོ་འདི་ལྟར་བསྟན་པས་ནད་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱའོ། །ནད་ གྱུར་པ་ཡང་ཆོ་གའི་ཐབས་འདི་འདྲ་བར་བྱས་ན་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་། དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཡར་གྱི་ངོ་དང་། ཟླ་བ་བཞིའི་ཚེ་ན་གྲང་ལྷགས་སུ་འགྱུར་ཏེ་བད་ཀན་འབྱུང་ཞིང་དགུན་ཐོག་ཐག་བད་ཀན་ བསགས་ནས།དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ལ་བད་ཀན་སྨིན་ནས་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔྱིད་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་བཀྲུའོ། །ཡང་སོས་ཀའི་ཟླ་བ་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ལ་ རླུང་ནད་བསགས་པ་ནི་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ལ་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果想要對自己有益，就應當日日夜夜觀察並把握貪慾、嫉妒、嗔恨、吝嗇、貪著等這些強烈情緒的相續，調伏諸根，按照各自的時節清洗並凈除疾病的污垢，應當精進修持。 由於風和痰等積聚過多而失衡，疾病發作就會危及生命。對於痰等疾病，雖然可以通過禁食和消化疾病來治療，但這樣的病情可能會再次復發，而通過上述的導瀉藥和催吐藥清除並凈化疾病，之後這些疾病就不會再發生和復發。 如此指明疾病的對境后，此後應當按照季節和痰等疾病的次第配合治療和儀軌，了知地域、人的年齡和季節，成就長壽的治療和採補，調配壯陽藥。此外，先用藥物凈化身體，使身體虛弱后，用有益的飲食逐漸增強體力，如六十天成熟的稻米、小麥、豌豆、肉類、酥油等悅意易消化且具暖性的食物，配合助消化的藥物食用。 身體也要塗抹酥油並用藥膏按摩，沐浴，灌腸並清除，用酥油和芝麻油等強力導瀉藥灌腸，用溫和的強身灌腸藥，通過這樣的方法能生起胃部的所有暖性，從而獲得安樂。 如此獲得安樂后，眾生的心智和感官清明，容貌和身色明亮無垢，長壽且具有效能力。 其中所謂暫時的突發疾病，是指貪慾、嗔恨、恐懼等，以及魔鬼、毒藥、風、疾病、火災、受傷、骨折等這些突然發生的疾病，這些也是心智錯亂的過失。應當去除這樣的錯亂過失並平息諸根，結合地域和時節了知自己的分寸，如果追隨聖者的行為，就不會發生暫時的突發疾病，衰老、飢餓、餓死的疾病也不會發生。 因此，如此宣說儀軌要義，使未成為疾病的不會成為疾病且不會發病。已成為疾病的，如果按照這樣的儀軌方法，疾病就會平息。 在初冬月、末冬月、仲冬月和早春月上半月這四個月期間會變得寒冷，痰病生起，整個冬季積累痰病，到仲春月和晚春月二月痰病成熟後會變成痰病。因此春季用催吐藥和導瀉藥清除痰病。 又在夏初月和仲夏月二月積累的風病，會在晚夏月和初秋月二月變成風病。

།དབྱར་ཟླ་གཉིས་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་བསགས་པ་ནི་སྟོན་ཟླ་ར་བ་དང་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སོ་སོའི་དུས་ཚིགས་སུ་སྨིན་ཏེ་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པས་ལུས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱངས་ན་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ནད་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ལ། རྟག་པར་ཕན་ཞིང་འཕོང་པའི་ཁ་ ཟས་བཟའ་བ་དང་།བཅའ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་བཞི་ཅར་ཅི་རན་པར་བྱ་བ་དང་། །ཅི་བྱའོ་ཅོག་ལ་ཡང་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་མ་འོས་པར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པ། གཏོང་ཕོད་པ། ཀུན་ལ་སྙོམས་ པ།བདེན་ཞིང་བརྟགས་ལ་མཆོག་ཏུ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ། ལུང་དང་མན་ངག་ཡོད་པའི་མི་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་བརྟེན་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་རྟག་ཏུ་ནད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཆུ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ཆུ་ནི་འཐུངས་ན་མི་ལ་འཚོ་བར་བྱེད། ངོམས་པར་བྱེད། ཡི་གར་འོང་ལུས་ཚིམ་པར་བྱེད། སེམས་གསལ་བར་བྱེད། ཆུའི་རོ་བྲོ་བ་ཡང་གསལ་པོར་བྱེད། རོ་ཞིམ་པ། བསིལ་བ། ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་བཟང་ངོ་། ། ཆར་འབབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་དང་རླུང་གིས་ཀྱང་ཕོག་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡུལ་སྐམས་དང་། སེར་ཆེ་བའི་ཡུལ་གྱི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ལ་བརྟགས་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱི་གཡོས་ཆུར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་དུ་བཏུང་བ ནི་དངུལ་ཕོར་གྱི་ནང་དུ་ཆུ་བླུགས་ལ།དེའི་ནང་དུ་འབྲས་ཆན་ཉུང་ཤས་ཅིག་བླུགས་ཏེ། ཞག་གཅིག་བཞག་ནས་མ་རུལ་ལ། མདོག་ཀྱང་མ་གྱུར་ན་གངྒཱའི་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པའི་ཆར་པའི་ཆུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཏུང་བར་བཟང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འབྲས་རུལ་ཏམ་ཁ་དོག་ འགྱུར་ན་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལོ་གཅིག་གི་ཟླ་བའི་ངོ་གང་ལ་ཡང་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆར་འབབ་པའི་ཆུ་སྣོད་བཟང་པོ་བཟེད་དེ་གཞག་ན་ཡང་། མི་རུལ་མདོག་ཀྱང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་ནི་བཟང་སྟེ་རྟག་ཏུ་བཏུང་ བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཆར་ཆུ་སྣོད་དུ་བཟེད་པ་དང་འདྲ་བས་བཟང་སྟེ། དེ་ཡང་ས་གཞི་དཀར་རམ་གནག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གཙང་མ་ཉི་མའི་འོད་དམ་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་སྟེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ལྟེང་ཀ་འམ་ལུམ་འདམ་རྫབ་ཅན་ཉ་ལྕིབས་དང་། ལྷུན་རྩ་དང་། འདབ་མ་དང་། རྙོག་པས་གང་བའི་ནང་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱང་མི་མཐོང་མི་སྣང་བ་དང་། འཕྲལ་ལ་ཆར་དྲག་པོ་འབབ་པའི་ལྟེང་ཀའི་ཆུ་གར་པོ་ལྕི་བ་སྦུབས་ཅན་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་གང་བ། ཉི་ཚན་གྱི་དྲོད་དེས་ཚ་བ་འམ། ཧ་ཅང་གྲང་ཆེ་སྟེ་སོས་མི་བརྗོད པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དང་། དབྱར་གྱི་ཐ་མ་སྟོན་ཀའི་ཆར་ཆུ་འདི་གཉིས་དང་། དབྱར་ཀའི་ཆར་པ་འབབ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་མི་དགེ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་གདུག་པ་དང་། བ་ཐག་ལ་སོགས་པ་གཅིན་དང་རྟུག་པ་དང་། དུག་དང་འདྲེས་པའི་ ཆུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་མི་བཏུང་ངོ་།།ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལས་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པའི་ཆུའི་ཤུགས་དྲག་པོ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་གཙང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་ལ་ཕན་ཏེ་བཟང་ངོ་། །གཞན་ཡང་གངས་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིམ་ལ་ཡ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་བོ་ ལྟ་བུ་ནི་རྡོ་དང་བྲག་ལ་ཤུགས་དྲག་པོས་བརྡབས་ཤིང་རྒྱུན་ཆད་ལ་གཡེངས་པའི་ཆུ་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཕན་ཏེ་དགེའོ།

在夏季兩個月積聚的膽病，到初秋月和晚秋月這兩個月會變成有熱性的膽病。風病、痰病和膽病在各自的季節成熟發作時，如果用催吐藥和瀉藥等凈化身體，那麼季節性的疾病也不會發生。 因此要順應季節規律，經常食用有益和適宜的飲食，行走、站立、坐臥等四種威儀要適度，做任何事情都要深思熟慮，不要對不適宜的地方產生貪戀，要慷慨大方，對一切平等，誠實謹慎且具有最大的忍耐，親近並依止有經驗和教誨的人，這樣做就能常常無病。第四章完。 現在要講解了知各種水的差別的章節。恒河之水飲用后能使人健康，令人滿足，悅人心意使身體滿足，使心清明，使水的味道清晰，味道美好，清涼，輕盈，是好水。 雨水雖然被日光、月光和風吹拂，但其利弊區別要根據乾燥地區和多黃土地區的藥物配合，以及時令順序來判斷用作烹飪用水和飲用。將水倒入銀盃中，在其中放入少許米飯，放置一天後若不腐壞且顏色也未改變，就是恒河等河流的雨水，這種水適合飲用。 如果米飯腐壞或顏色改變，那就是海水，不適合飲用。這樣的水在一年中的任何月份都不適合飲用。如果用好容器盛接雨水存放，不會腐壞也不會變色的這種水是好水，可以經常飲用。 這樣用器皿盛接的雨水很好，無論是白色或黑色的地面，只要清潔且被陽光或風吹拂的這種水都是好的，可以飲用。 池塘或泥沼中充滿魚腥、水草、樹葉和污濁，看不見風、日光和月光照射，或突然下暴雨的池塘中渾濁沉重有泡沫充滿生物，被太陽曬得發熱或極其寒冷難以形容的這種水，以及夏季之前和夏末秋初的雨水這兩種，還有夏季下的雨都不好，含有毒蟲和牛糞等糞尿和毒素混合的水不好，不要飲用。 西方大河流入海洋的水流湍急清凈無污的這種水對人有益，是好水。此外，從雪山流出的河流，和南方喜馬拉雅山流出的河流，這種猛烈撞擊巖石山崖、斷續飛濺的水也是有益的，是好水。

།ཆུ་འདི་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་ཐང་ལ་ཆུ་གཡུང་པོར་འབབ་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་འཐུངས་ན། ལྟོ་བའི་ནང་ན་སྲིན་བུར་འོང་བ་དང་། རྐང་བམ་གྱི་ནད་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། གླད་པ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ་ཆུ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ནི་མི་དགེའོ། །ཤར་ཕྱོགས་མོན་པའི་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ལྟེ་བ་ཀྱི་མཚམས་ཡུལ་ཨ་བན་ཐི་དང་། །ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ག་ར་ཛ་དང་། །སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལ་སོགས པའི་ཆུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་ཤར་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ཡུལ་ཀ་ལིང་ཀའི་རིམ་ཧེ་ན་ཏྲ་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ནི་དམུ་རྫིང་རྐང་བམ་གྱི་ནང་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིས་ཧྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བན་རྒྱའི་རྒྱུད་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ཡང་མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་གླད་པ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་དགེའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ན་ཡུལ་པ་རི་ཡ་ཏའི་རི་རྒྱུད་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ནི་ནད་ཀུན་སེལ་བའི་ཆུ་སྟེ་བཟང་ངོ་། །མདོར་ན་ཡུལ སྐམ་ས་དང་།ཡུལ་གཤེར་ས་སེར་ཆེ་བའི་ཡུལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོན་པ་དང་། རྫིང་དང་ཆུ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐམ་ས་དང་གཤེར་སའི་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་མདོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆུ་འཐུང་བར་ལོབས་པའམ། སྐོམ་ ཆེས་ཏེ་བརྣགས་ཏེ་མ་ནུས་སམ།སྐོམ་བཏུང་བ་དང་ཡང་མ་ལྡན་ན་ཡང་ཉུང་ཤས་ཙམ་ལས་མི་བཏུང་སྟེ། ཡང་ན་དྲོད་ཆུང་ངམ། སྐྲང་ནད་ཡོད་དམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དམ། དམུ་རྫིང་དང་། གསུས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། ཚད་པ་ནའམ། གཞང་ འབྲུམ་མམ།ཕོ་བ་དྲོད་ཆུང་ངམ། ལུས་སྐམས་པར་གྱུར་ཏམ། འོར་ནད་ཡོད་ན་ཆུ་འཐུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ནད་མེད་པའི་མིས་ནི་སོ་ག་ཚ་བ་དང་། སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ཉུང་ཤས་ཙམ་ཞིག་འཐུང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་མིའི་ལུས་རན་པ་རན་པའམ། སྤོམ་པོའམ། སྐེམ་པོར་ འགྱུར་བ་ན་ཟན་ཕྱེད་ཟོས་ཏེ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕྲ་སྤོམ་རན་པར་འོང་ངོ་།།ཟན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཆུ་འཐུངས་ན་ལུས་སྦོམ་པོར་འོང་ངོ་། །སྔར་ཆུ་འཐུངས་ལ་ཕྱིས་ཟན་ཟོས་ན་ལུས་སྐེམ་པོར་འོང་། །དམིགས་ཀྱིས་ཆུ་འཐུང་དུ་རུང་བ་ནི། ཆང་ནད་ལངས་ཏེ་མི་བདེ་ན་ཆུ་ འཐུང་དུ་རུང་ངོ་།།བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་ལ་གདོང་དུ་ཆུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །སྐྱུགས་སམ་ངལ་ཏེ་ཆད་པའམ། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་ལ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྐོམ་མམ་ལུས་ཚའམ། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་སམ། ཁོང་པ་དང་ལུས་ཚ་ཆེས་སམ། དུག་འཐུངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །དེ་ལ་སྐོམ་དུ་ཆུ་འཐུངས་པའི་ཐབས་ནི། །ཆུ་གདུས་ཏེ་བཞི་ཆ་འམ། སུམ་ཆ་གདུ་བར་བྱས་པའི་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་དུ་འཐུངས་ན། དྲོད་ཆེ་ཟས་འཇུ་མགུལ་པ་བདེ། ལུས་ཡང་། ལྒང་པའི ཆུ་སོ་མིན་ཞིང་བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་ལེགས་པར་འོང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་ལ་ཕན། ལྟོ་སྦོས་པ་ལ་ཕན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རིམས་གསར་ལུད་པ་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་འདི་ རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་དགེའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་གདུས་པ་བསྒྲངས་ཏེ་གྲང་མོར་འཐུངས་པ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ཡང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཆུ་གདུས་པ་དེ་ཞག་ལོན་པར་གྱུར་པ་རྙིང་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ ནད་གཡོ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ།

如果飲用這樣的水，就像從高處流下的渾濁的水一樣，會在腹中生蟲，患上腳氣病、心痛、喉痛和頭痛，這樣的水性質不好。東方門地區和印度中部邊境的阿般提地區，以及西方的加拉扎地區和波斯等地的水都不好，會引起痔瘡等疾病。 在東南方交界處的迦陵迦地區，從赫那特拉山流下的水會引起淋病和腳氣病，不好。從西方的希亞山和南方的班加山脈流下的水也會引起麻風病、白癜風和頭痛，這樣的水不好。從西方帕利亞塔山脈流下的水能治癒一切疾病，是好水。 總之，乾燥地區和潮濕泥濘地區這兩種地方的井水、池水和泉水等的優劣，應當按照前面所說的乾燥地和潮濕地的特點分別來了解。如果習慣於飲水，或者因為太渴而忍不住，或者沒有其他飲品，也只能少量飲用。 如果體溫低或有浮腫病、白癜風、淋病、腹大等病，或發熱、痔瘡、消化不良、身體消瘦、或有黃水病時，都不宜飲水。健康的人在夏季和秋季可以適量飲水。 對於人體適中、肥胖或消瘦的情況，如果吃了一半飯後喝水，身材會保持適中。飯後喝水會使身體肥胖。先喝水后吃飯會使身體消瘦。 特別允許飲水的情況是：酒病發作不適時可以飲水。對於昏厥的人要往臉上灑水並讓其飲用。嘔吐、疲勞過度、頭暈時飲水有益。另外，口渴、身體發熱、膽汁和血液旺盛、體內和身體發熱過度、中毒等情況下飲水有益。 關於解渴飲水的方法：將水煮沸至四分之一或三分之一，趁溫熱適口時飲用，能增強消化功能，喉嚨舒適，身體輕盈，小便正常，大小便都會順暢。對打嗝有效，對腹脹有效，對風病、痰病過盛、新發熱、咳嗽、感冒、呼吸不暢、肋部疼痛等都有效果。 這樣煮過後冷卻飲用的涼水既不會引起痰病，對體內膽汁引起的熱病也有效果。但是煮過的陳水會引起風、痰、膽汁等病癥發作，不好。

།ན་ལི་ཀེ་རའི་འབྲས་བུ་གདུས་པའི་ཁུ་བའམ། ཆུར་སྦངས་པའི་སྐོམ་གྱི་རོ་ནི་དབྱར་འཐུངས་ན་ཁོང་སྣུམ་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། བསིལ་ཡང་། སྐོམ་པ་ལ་ཕན། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་སེལ། ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེ། ལྒང་པའི་ནད་སྦྱོང་། བཤང་གཅི་ལེགས་པར་འབྱུང་སྟེ་དགེའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་པ་བབ་པའི་ཆུ་སྣོད་དམ་པ་གཞི་བཟང་པོར་བསགས་པ་ནི་བཟང་སྟེ་དགེའོ། །དབྱར་གྱི་ཆུ་འབྲུབ་པ་ལྗན་ལྗིན་རྙོག་མ་ཅན་དང་འདྲེས་པ་ནི་ངན་ཏེ་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའོ། ། འོ་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱའོ། །འོ་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་འཇམ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཁོང་དུ་སྣམ། མདངས་བཟང་བར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ཟུངས་བདུན་བརྟས་ཞིང་སྐྱེ་བར་བྱེད། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ཁོང་བརྟ་ཞིང་རོ་ཙ། བད་ཀན སྐྱེ།འོ་མ་འཇུ་དཀའ་ལ་བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བའི་འོ་མ་ནི་འཐུངས་ན་འཚོ་བར་བྱེད་དེ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ལ་ཕན། ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར། བཞིན་མདོག་བཟང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ངལ་ཏེ་ཆད་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་མྱོས་ཏེ་བརྒྱལ་བ་དང་འདྲ་བར་མི་དྲན་པ་དང་། ཆ་ཉམས་ཏེ་བཞིན་མདོག་ངན་ཅིང་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐོམ་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། རིམས་བྱིང་བ་དང་། ཆུ་སྲིབ དང་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །མ་ཧེའི་འོ་མ་ནི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེས་པས་འདྲངས་མི་ཤེས་པའི་ནད། གཉིད་མེད་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་མ་ཧེའི་འོ་མ་བསིལ་ལ་ལྕི་བས་ན་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ར་ནི་ཆུ་ ཉུང་འཐུང་གཟས་རྒོད།།རྩི་ཤིང་ཁ་བ་དང་། ཁ་བ་ཚོལ་ཞིང་ཟ། ཁོང་ཡང་བས་ནི་དེ་ལྟར་རའི་འོ་མ་ནི་སྐེམ་པ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། ཚད་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་ནི་ཅུང་ཟད་རྩུབ་ཅིང་ཚ་ལ་ ལན་ཚྭ་བྲོ་སྟེ།འཐུངས་ན་དྲོད་ཆེ། ཁོང་ཡང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ། ལྟོ་སྤོས་པ་ལ་ཕན། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་འོར་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་ནི་ རླུང་ནད་དང་།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན། ཁྲག་ནད་དང་། མཚོན་གྱིས་སྨས་པ་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་། མིག་ནད་ལ་ཕན། ནུ་ཞོ་འཐུངས་ན་བྱིས་པ་ལ་བསོད་ཅིང་ངོམས་པར་བྱེད། ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ལ་ཕན། སྣར་བླུགས་ན་མཚུལ་པ་ཡན་ཆད་ ཀྱི་ནད་ཀུན་ལ་ཕན་ནོ།།ལུག་གི་འོ་མ་ནི་སྙིང་ལ་གནོད། ཚ་བ་སྐྱེ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར། རླུང་ནད་ལ་ནི་ཕན་ནོ། །བ་གླང་མོའི་འོ་མ་ནི་འཐུངས་ན་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རབ་ཏུ་ཚ། ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ་ཞིང་ལུས་བརྟན་པར་ འགྱུར་རོ།།རྟ་ལྟ་བུ་རྨིག་པ་གཅིག་པའི་འོ་མ་ནི་ཡང་སྟེ་དཔུང་པ་དང་། ལག་ངར་དང་། ལག་སོར་དང་། བརླ་དང་བྱིན་པ་དང་། རྐང་སོར་ཡན་ཆད་རླུང་ཞུགས་པའི་རླུང་ནད་ལ་ཕན། གློ་ན་བ་ལ་ཕན། རྟ་ལྟ་བུའི་འོ་མ་ནི་སྐྱུར་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕྲལ་དུ་རྨོངས་ རྨོངས་པོར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་། མ་བསྐོལ་བར་འོ་རློན་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དུ་འགྱུར། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་རན་པར་འཐུངས་ན། འཇུ་སླ་བ་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་ཕྱེད་ཆེར་གདུས་པ་འམ། སུམ་ཆའམ། བཞི་ ཆར་གདུས་པའི་འོ་མ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕིའོ།

椰子果實煮汁或用水浸泡的飲品，在夏季飲用時能滋潤腸胃，增進食慾。雖清涼，但能解渴。能祛除膽病和風病，增進胃部暖意，清除膀胱疾病，大小便通暢，有益處。 夏季降雨的雨水，儲存在清潔優良容器中是好的，有益處。 夏季渾濁泥濘的雨水不宜飲用。 以上講述各種水的區別。 下面講述各種乳的區別。 乳大多柔和甘甜，消化后能滋潤體內，使容光煥發。能增強七種身體要素，祛除風病和膽病，強健體內，增進食慾，生痰，乳不易消化且性涼。 其中牛乳飲用后能養生，成為補品。對肺破裂和肺癆有益，使心智清明，面色好看，能增進女子乳汁。對疲勞虛脫、因病昏迷不醒、形容憔悴面色不好、呼吸不暢、咳嗽、極度口渴、飢餓、熱病沉重、水腫、血病和膽病等這些病癥都有益處。 水牛乳對胃火過旺導致的貪食癥、失眠等這些病癥，因水牛乳性涼且沉重，所以對這些病癥有益。 山羊因飲水少，性情活躍，喜食苦味草藥和寒性植物，體內輕盈，因此山羊乳對消瘦、熱病、呼吸不暢、血膽病和熱癥等這些病癥有益。 駱駝乳略微粗糙且溫熱，帶鹹味，飲用后體內發熱，體內輕盈，能祛除痰病和風病，對腹脹有益，對體內有蟲、疝氣病、腹水腫大和痔瘡等這些病癥有益處。 女子乳汁對風病和膽病有益，對血病、刀傷、創傷和眼病有益。飲用乳汁能使嬰兒健康飽足，滴入眼中對眼病有益，滴入鼻中對頸部以上的所有病癥都有益。 羊乳會傷害心臟，生熱，引起呃逆和呼吸不暢，會引發膽病和痰病，但對風病有益。 母牛乳飲用後會使體內發熱，能生長肌肉使身體強健。 馬等獨蹄類動物的乳性輕，對肩膀、前臂、手指、大腿、小腿、腳趾等部位的風病有益，對胸痛有益。馬等動物的乳是酸鹹味的，飲用後會立即使人昏昏沉沉。 如此，任何生乳未經煮沸就飲用會生痰，沉重難以消化。適量飲用煮沸的乳容易消化且不會生痰。煮至一半、三分之一或四分之一的乳難以消化且沉重。

།འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་གི་དྲོན་པོ་མོད་ལ་འཐུང་བ་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་དགེའོ། །ཞོའོ་ཅོག་ནི་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་བར་འགྱུར། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། འཁྲུ་བ་གཅོད། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ཚ་བ་སྐྱེ། རླུང་སེལ། ཚིལ་སྐྱེ། ཁུ་ཆུ་མང་དུ་འགྱུར། ཉམས་འཚག་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་དུ་འགྱུར། མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཁྲག་བརྟ། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ། ལུས་སྐྲང་བའི་བག་ཏུ་འགྱུར། ཞོ་འཐུངས་ན་ཡི་ག་འབྱེ། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། གྲང་བའི་རིམས་དང་། རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་མཐུན་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ་རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཞོ་མངལ་དྲོན་པོ་ནི་དཔྱིད་དང་། སོས་ཀ་དང་། སྟོན་གྱི་དུས་ཚིགས་འདི་གསུམ་གྱི་ཚེ་ཚ་བ་སྟེ་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཞོ་བསྒྲངས པ་གྲང་མོ་ནི་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་།།ཞོ་བཏུང་བ་ཡང་སྦྲང་རྩིའམ་མར་རམ་བུ་རམ་མམ་ཁ་ར་དཀར་པོ་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཞོ་རྟག་པར་བཏུང་བ་ནི་མི་དགེའོ། །མཚན་མོ་བཏུང་བ་ནི་མི་དགེའོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བཅུད་སྦྱར་ བ་མི་བཏུང་ངོ་།།ཞོ་མ་ལངས་པ་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། མཁྲིས་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། མཛེ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དར་བ་སར་པ་ནི་ཡང་ལ་རོ་བསྐ་ཞིང་སྐྱུར་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་སྟེ་བད་ཀན་དང་། རླུང་ནད་སེལ། སྐྲང་བའི་བག་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འགྱུར་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། མཆེར་པ་དང་། མར་ཆེར་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། དུག སྦྱར་མ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །དར་བ་དང་འདྲ་བར་ཞོ་ག་ཆུའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཁོང་འཁྲུ་བར་འགྱུར། ལྒང་པ་འཁྲིས་ཤིང་ཆུ་སྲི་བའམ། རྟུག་སྐམ་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་ལེགས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁོང་ཡང་བར་ འགྱུར་རོ།།མར་སར་ཕྱུང་མ་ཐག་པ་ནི་བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ། བསིལ། ཤ་མདོག་བཟང་། སྟོབས་སྐྱེ། འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་བྱེད། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། གློ་གཅོང་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། །བ་ཡོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་མར་སར་པ་ནི་ཡིད་རྣོ། དྲན་པ་ཆེ། ཡིད་གཞུངས། དྲོད་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། ཚེ་རིང་། ཁུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་རྣོ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་ལ་ཕན་ཏེ་བུ་མང་བར་འདོད་པ་དང་། བཞིན་མདོག བཟང་ཞིང་མདངས་ཅན་དུ་འདོད་དམ།རབ་ཏུ་གཞོན་པར་འདོད་དམ། སྐད་སྙན་པར་འདོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕན། གློ་རྡོལ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་དེ་སྐམས་པ་གཅོང་ནད་དང་། འབྲས་དང་། མཚོན་གྱིས་སྨས་པ་དང་། མེས་ཚིག་སྟེ་རྐེ་ཞིང་རྨྱ་བ་ལ་ཕན་ནོ། ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་སྨྱོ་བའི་ནད་དང་། ལུས་སྐེམས་པ་དང་། ལུས་དང་བཞིན་གྱི་མདངས་དང་གཟི་ཉམས་ཏེ་བརླངས་བརླངས་པོར་གྱུར་པ་དང་། རིམས་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་དང་ཚིལ་དང་ཞག་དང་མར་དང་། སྣུམ་འདི་བཞིའི་ནང་ན་ཞུན མར་ལས་བཟང་བ་མེད་དེ།ཞུན་མར་ནི་ཚ་བའི་ནད་སེལ་ཏེ་བསིལ་བར་བྱེད། རྒས་སྲ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན། ཞུན་མར་གྱི་མཐུ་སྟོབས་ནི་སྣ་གྲངས་སྟོང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཡང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མར་ཞུན་མར་ནི། ཕན་པའི་ལས་སྟོང་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

剛擠出的溫熱牛奶如同甘露，對一切都有益處。所有的酸奶飲用後會變成消化后的酸性物質，會使糞便乾燥，止瀉，沉重難消化，生熱，祛風，生脂肪，精液增多，生氣力，生力量，生痰，生膽汁，血液穩定，生消化之火，身體易生浮腫。飲用酸奶能開胃，對食慾不振、寒熱病、病後虛弱時不適、感冒、小便不利、腹中入風而變粗糙等這些病癥有益。 溫熱的新鮮酸奶在春季、初夏和秋季這三個季節時因為熱性不宜飲用。冷卻的涼酸奶可以飲用。飲用酸奶時也要加入蜂蜜或酥油或糖或白砂糖。或者加入余甘子飲用。經常飲用酸奶不好。晚上飲用不好。不要飲用與煮熟的豆類湯汁混合的酸奶。 飲用未發酵的酸奶會導致熱病、血病、膽病、瘡癤、麻風、癲癇和頭暈等這些疾病。新鮮的乳清性質輕，味道澀而酸，熱性大，能除痰和風病。對浮腫、淋巴腫大、痔瘡血熱病、痔瘡、胃病、小便不利、食慾不振、瘤病、脾病、因過食酥油而生病、中毒、配製毒藥和癲癇等這些病有益處。 乳清類似的酸奶水的功效也是相同的，會引起腹瀉。能治療膀胱脹痛和小便不利或便秘等癥狀，使其順利排出，使腹部輕鬆。剛提煉的新鮮酥油對女性有益，能增強性慾，清涼，膚色好，生力量，止瀉，能祛除風、膽、血病、肺癆、痔瘡、身體歪斜、咳嗽等這些病癥。 其中新鮮酥油能使心智敏銳，記憶力強，心思穩重，生暖，生力量，長壽，精液增多。對視力敏銳有益。熬煉酥油對兒童和老人有益，適合想要多子、想要面色好有光澤、想要特別年輕、想要聲音動聽等這樣的人。對肺破裂、身體七種精華耗盡而枯瘦的慢性病、瘡癤、被兵器所傷、被火燒傷而潰爛發炎有益。 能祛除風病和膽病、中毒和瘋病、身體消瘦、身體和麵色失去光澤而變得暗淡、熱病等。在芝麻油、動物脂肪、油脂和酥油這四種油中，沒有比熬煉酥油更好的，熬煉酥油能祛除熱病使之清涼，對衰老僵硬最為有益。熬煉酥油的功效有千種，其中與藥物調配的藥用熬煉酥油，能夠產生千種有益的作用。

།ཞུན་མར་རྙིང་པ་ ནི་ཆང་གིས་མྱོས་ཏེ་ར་རོ་བ་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བའི་ནད་དམ། གདོན་གྱིས་མྱོས་པ་འམ། བརྒྱལ་བ་འམ། གླད་པ་ན་བ་འམ། རྣ་བ་ན་བ་འམ། མིག་ན་བ་འམ། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། རྨའི་རྣག་དང་། ཆུ་སེར་འབྱང་ཞིང་རྨ་འཚོབ་པ་འདི་རྣམས་ ལ་ཕན་ནོ།།ཕྲུམ་གསར་པ་དང་། སྤྲི་དང་རྒྱ་ཕྲུམ་དང་ཆུར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་སྟོབས་སྐྱེ། །བུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར། གཉིད་འོང་། བད་ཀན་དུ་འགྱུར། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། ཕྲུམ་དང་འདི་བཞི་ཁར་ཡང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་ པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།བའི་འོ་མ་དང་ཞུན་མར་ནི་ཅི་ལ་ཡང་དགེ་སྟེ། མཆོག་གོ། །ལུག་གི་འོ་མ་དང་མར་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་དགེ་སྟེ་སྨད་དོ། །འོ་མ་དང་ཞོ་དང་མར་དང་དར་བ་དང་། ཕྲུམ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།བུ་རམ་ཤིང་དང་བུ་རམ་ ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་བཤད་པར་བྱའོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ཁོང་འཁྲུ། ཁོང་དུ་འཇམ། ལུས་ཤ་སྐྱེ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ་པར་འགྱུར། ཁོང་བསིལ། བད་ཀན་སྐྱེ། གཅིན་མང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏེ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ མངར་བར་འགྱུར་རོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཐོར་ཏོ་ནི་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །བུ་རམ་ཤིང་སོས་བཅའ་ཞིང་ཁུ་བ་གཞིབས་པ་ནི་ལི་ཁར་དང་འདྲ་སྟེ་བཟང་ངོ་། །བུ་རམ་ཤིང་བརྡུངས་པ་ནི་རྩ་བ་དང་ཐོར་ཏོ་ནི་སྲིན་བུས་ཟོས་ཏེ་མི་བཟང་ལ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཤུན་པ་དང་། ལ་ལ་ སྐམས་པ་དང་།རྡུལ་དང་དྲི་མ་དང་ས་སོང་བ་ཉི་མའི་འོད་དང་། རླུང་གིས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྡུངས་ནས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གཞག་གམ། ཞག་ལོན་པར་གྱུར་པ་ནི་བུ་རམ་གྱི་རོ་ལས་ཡིད་ཙམ་སྐྱུར་བ་དང་། མི་ཞིམ་པར་གྱུར་པས་ན་བུ་རམ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་ལྕི་ལ་ ཚ་བར་འགྱུར།ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འཇུ་དཀའ་ལ་འཁྲེན་པ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བུ་རམ་བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་མི་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་ལི་ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཤིང་ནི་དཀར་ཏེ་ཁུ་བ་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ། མིག་རྣོ། །རྣ་བ་གསང་། སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བུ་རམ་ ཤིང་ཕལ་པ་བང་ཤ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བུ་རམ་ཤིང་སྔ་མ་ཙམ་དུ་མི་བཟང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ཙམ་མི་ཕོད་དོ།།དེ་ལ་བུ་རམ་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་ནི་བུ་རམ་ཤིང་ཤཏ་ཞེས་བྱ་བ་གནག་ལ་སྦོམ་ཞིང་རིང་བ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་བ་ པ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་མང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་།བུ་རམ་ཤིང་ཀ་ཏར་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲེའུ་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། བལ་ཡུལ་གྱི་བུ་རམ་ཤིང་འདི་ལ་སོགས་པའི་རོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྲོ་བ་དང་། རོ་བསྐ་བ་དང་། ཟོས་ན་དྲོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །བུ་རམ་ཤིང་འདི་ བཞི་ཡང་མིང་གི་གོ་རིམས་བཞིན་འོག་མ་རྣམས་ཅུང་ཙམ་གྱིས་རོ་བྲོ་བ་དང་།མཐུའི་ཤས་ཆུད་དོ། །དེ་ལ་བུ་རམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བུ་རམ་བསྐོལ་ཏེ་གདུས་པའི་ཆེ་ཁའི་དབུ་བ་དང་དྲི་མ་ངན་པ་བཞམས་པའི་འོག་དབུ་བ་ཅན་ཁ་སྤྲི་སླ་ མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི།སླ་བ་འབྱར་འབྱར་པོ་ཡིན་ཏེ་མཆིན་པའི་ནད་དང་བཤང་གཅི་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བཙོས་ཤིང་གདུས་པ་ལས་བར་ནས་བྱུང་པ་ནི་བུ་རམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བུ་རམ་དཀར་པོ་ནི་འཕྲལ་དུ་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།

陳舊酥油對酒醉、風膽引起的精神病、鬼魅所致的昏迷、暈厥、頭痛、耳痛、眼痛、女子子宮痛、膿瘡和黃水流出以及傷口癒合等癥狀有益。 新鮮奶酪、酸奶、印度奶酪和酪漿等這些相似，能增長體力，小便增多，易於入睡，會產生痰，大便乾燥。奶酪和這四種都很重且難消化，會引起風病、痰病和膽病。 牛奶和酥油對一切都有益，是最好的。羊奶和羊油對一切都不好，是最差的。 關於牛奶、酸奶、酥油、酪漿和奶酪等的論述章節完畢。 現在講述甘蔗和糖等的功效和特性。 甘蔗汁難以消化且沉重，能通便，體內柔和，增長肌肉，對女性有益且能增強性慾，體內清涼，生痰，小便多，能去除血液和膽汁，消化后變甜。 甘蔗芽稍帶鹹味。 新鮮甘蔗嚼汁如同蔗糖精，很好。 搗碎的甘蔗，其根部和芽被蟲蛀食不好；甘蔗皮和乾枯部分，以及沾染灰塵污垢和土，經日曬、風吹等搗碎后稍加存放或過夜，其味道會略帶酸味且不香，因此榨取的甘蔗汁不好，沉重且發熱。 不宜外用，難以消化且需要攪拌，所以搗碎榨取的甘蔗汁不好。 其中白色蔗糖精的甘蔗是白色的，其汁味甜而清涼，能明目，耳聰，使心情愉悅。 還有一種普通甘蔗叫做邦夏迦，不如前面的甘蔗好，其功效、特性和缺點與前者相似，但效果不如前者。 關於甘蔗的種類，有一種叫夏塔的甘蔗，黑色粗長；有一種叫巴巴迦的甘蔗，節點多；有一種叫卡塔的甘蔗，細小短小；還有尼泊爾甘蔗等，這些味道略帶澀味，食用后發熱，消化后變熱。 這四種甘蔗按名字順序，後面的味道和功效稍差。 關於糖的種類有三種：煮沸熬製時，去除上面的泡沫和異味后，下面帶泡沫、黏稠的糖難以消化且沉重，黏稠粘連，不適合肝病患者，大小便會變稀。 其中從煮制熬煎過程中得到的稱為糖，其中白糖不會立即生痰。

།བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་སྲི་སྟེ་བདེ་བར་འོང་ངོ་། །བུ་རམ་དམར་པོ་རྩ་བ་གནག་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲིན་བུར་འགྱུར། ཁྲག་དང་ཚིལ་དང་ཤ་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེ་སྟེ་མི་བཟང་ངོ་། །བུ་རམ་དམར་པོ་ལོ་གཅིག་ལོན་ཕན་ཆད་རྙིང་པ་ཞེས་བྱ་ཞིམ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། །ཅི་ལ་ ཡང་ཕན་ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏེ་དགེའོ། །བུ་རམ་གསར་པས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་མེད་པར་བྱེད་དེ་མི་དགེའོ། །དེ་ལྟར་བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་གདུས་པའི་ཞབས་ནས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ལི་ཁ་རར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་བར་ ཁ་ར་དཀར་པོར་བསྐོལ་ཞིང་གདུས་པ་ལས་ཁ་རའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འབྱུང་བ་སྟེང་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བར་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལི་ཁ་ར་བཟང་པོར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཧྭགས་ཡིན་ནོ། །ཞབས་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལི་ཁ་ར་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྟེང་པས་ བར་གྱི་བཟང་།བར་བས་ནང་གི་ཞབས་བཟང་སྟེ། གློ་གཅོང་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་དུ་ཕན་ཏེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་ཅིང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། ཁ་ར་དང་འདྲ་བར་ཤིང་རླངས་པ་ཚེར་མ་ཅན་གྱི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་ལས་ཁ་ར་བྱས་པ་ཡང་ལི་ ཁ་རའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲའོ།།ལི་ཁ་ར་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཚ་བ་དང་སྐོམ་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་བརྒྱལ་བ་དང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མདོར་བུ་རམ་ཤིང་ལས་གདུས་ཏེ་བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་ཁ་སྦྲི་སླ་བར་འོང་བ་ལྟ་བུ་ནི་ངན་ ནོ།།བུ་རམ་ཤིང་ཡང་རུང་ཁ་རའི་ཤིང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་ནི་བཟང་སྟེ་དགེའོ། །དེ་ལ་སྦྲང་རྩི་ནི་མིག་ལ་ཕན། བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐོམ་པ་ལ་ཕན། དུག་སེལ། སྐྱིགས་བུ་དང་ཁྲག་ནད་མཁྲིས་ པའི་ནད་སེལ།ཧ་ཅང་ཆོ་ཏེ་ཤ་ཆེ་བ་ཤ་རན་ཅིང་འབྲི་བར་འགྱུར། མཛེ་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚད་པ་དང་ལྟོ་བའི་ནང་ན་སྲིན་བུའི་གདུག་པ་སེལ། རྨ་རྣགས་པ་རྣག་དང་ཆུ་སེར་འབྱིན། རྨ་འཚོ། ཆག་གྲུགས་ འབྱོར།རླུང་ཡང་སྐྱེའོ། །མདོར་ན་སྦྲང་རྩི་ནི་མངར་ལ་རོ་བསྐ། ཁོང་དུ་རྩུབ་པ་ཡིན། སྦྲང་རྩི་ལས་ཁཎྜར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་ཡང་དེ་ལྟར་འདྲའོ། །སྦྲང་རྩིའི་ཉེན་ནི་སྟོན་དང་དབྱར་སོགས་ཚ་བའི་དུས་ལ་ཡང་བབ་ལ་ཚ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐེབས་ལ། སྨན་ཆ་བ་ དང་།སྦྲང་རྩི་ནི་སྦྲང་ཚང་ནས་ཕྱུང་མ་ཐག་པ་དྲོན་མོ་དང་། སྨན་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་བྱས་ཏེ་བཏང་ན་ནད་པ་གསོད་དོ། །དུག་གི་མེ་ཏོག་ལས་སྦྲང་རྩི་བྱུང་བ་དང་། སྦྲང་མ་གདུག་པས་གསོས་པ་ནི་དྲོ་བ་ཡང་རུང་གྲང་བ་ཡང་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་ ཆུ་དྲོན་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བའམ།སྨན་མར་མས་གཏོང་བ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་དང་ཁ་རའི་ཤིང་དང་བུ་རམ་དང་ཁ་རའི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྲང་རྩིའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཏིལ་མར་དང་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་ ཡུངས་མར་དང་བ་རུ་རའི་མར་དང་ཟར་མའི་མར་དང་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་གྱི་ཕན་གནོད་བསྟན་པ།ཏིལ་མར་གྱི་ཕན་གནོད་ཏིལ་དངོས་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་འབྲུ་མར་གྱི་ནང་ན་ཏིལ་མར་ནི་བཟང་སྟེ། ཏིལ་མར་ནི་ཅུང་ཟད་ཚ་བ་འཐུངས་ན་ལུས་ཀུན་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་པར་ བྱེད།ཉེན་ནི་ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ཤ་མདངས་ཀྱི་པགས་པའི་མདོག་ལ་གནོད་དེ་ཤ་བཀྲ་དང་ཤུ་བ་དང་མཛེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

大小便都不會阻滯而順暢。紅糖黑根大多會變成蟲，會生血、脂肪和肉，會生痰，不好。紅糖過一年以上稱為陳糖，味道香美可口。對一切都有益。能祛除風、痰、膽汁三病，有益。新糖會生痰，會使胃火消失，不好。如此熬煮糖汁沉澱后成為砂糖。 按照這種方法，將白糖煮沸熬製後會產生三種不同的糖，上層的稱為上層糖，中間產生的是製作上等砂糖的原料，是精製糖。底層產生的就是砂糖。其中功效的差別是：上層不如中層好，中層不如底層好，能治療肺癆、肺破裂、血病、膽病和風病。對內臟有益，適合女性且能增強性慾。 如同白糖一樣，將帶刺的樹木的汁液煮沸製成的糖，其功效也與砂糖相似。所有白砂糖的功效都能祛除發熱、口渴、嘔吐、昏厥、血病和膽病。簡而言之，從甘蔗熬製的糖泡沫容易變稀的是劣質的。無論是甘蔗還是糖樹，用它們製成的白糖都是好的，有益的。 蜂蜜對眼睛有益，能祛除痰、肥胖和呼吸不暢的病。對口渴有益，能解毒，能祛除打嗝、血病和膽病。過於肥胖的人食用能適當減肥。能祛除麻風病、水腫、嘔吐、呼吸不暢、咳嗽、發熱和腹內寄生蟲的毒害。能排出膿瘡的膿液和黃水，能癒合傷口，能接合骨折，也會生風。 簡而言之，蜂蜜味甘而澀，入腹后性澀。用蜂蜜製成的糖塊的功效和力量也是如此相似。蜂蜜的禁忌是在秋天和夏天等炎熱時節，以及患熱病時，與寒性藥物一起服用時，蜂蜜剛從蜂巢取出時還是溫熱的，以及藥物變熱時，如此服用會致人死亡。 從毒花中採集的蜂蜜，以及毒蜂釀造的蜂蜜，無論是溫熱還是寒涼都不宜食用。吐藥與溫水和蜂蜜調配服用，或者藥膏匯入溫熱的肛門時加入蜂蜜則無害。甘蔗和糖樹及糖的種類和蜂蜜的種類的說明完畢。 芝麻油、蓖麻油、芥子油、訶子油、豌豆油和接骨木油的利弊說明。芝麻油的利弊與芝麻本身相似。在植物油中芝麻油是最好的，芝麻油稍微溫熱，飲用后能迅速遍佈全身。禁忌是如果長期單獨飲用芝麻油會損害膚色，會生斑瘡和麻風病等疾病。

།མིག་ལ་གནོད། ཏིལ་མར་དང་སྨན་དང་། སྨན་གཞན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བ་ནི་ཉེན་དུ་མི་འོང་ངོ་། །ཏིལ་མར་ནི་རྣོ་ལ་ཚན་ ཆེ་བས་བད་ཀན་སེལ་ལོ།།སྐེམ་པ་ལ་བཏང་ན་ཤ་སྐྱེ། སྦོམ་པོ་ཚོན་པོ་ལ་བཏང་ན་ཤ་གྲིམས་པར་འོང་ངོ་། །འཁྲེན་པས་ཐོགས་ཏེ་རྟུག་སྐམ་དུ་འོང་ངོ་། །ལྟོ་བ་ནང་གི་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ སེལ་ཏོ།།ེ་རཎྜ་དཀར་པོའི་མར་ནི་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་རོ་ཁ་བ་ཡིན་ནོ། །ེ་རཎྜའི་མར་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མདར་བར་འགྱུར། ཁོང་འཁྲུ། ལྕི་སྟེ་ཅུང་ཟད་བསིལ་བར་འགྱུར། རྒྱུ་མ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། རིམས་ཉིན་མཚན་མི་མཐུན་པར་ལྡང་བའི་ནད་དང་། འོར་གྱི་བར་སྐྲན་ནད་དང་། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་། ལྟོ་བ་ན་བ་དང་། རྒྱབ་ན་བ་ལ་ཕན། ཨེ་རཎྜ་དམར་པོའི་མར་ནི་རྣོ་ལ་ཚ། ཤ་རྗེན་སུངས་པའི དྲི་རབ་ཏུ་མནམ།ལག་པས་མནན་ན་རབ་ཏུ་འབྱིལ་ཞིང་འདྲེད། ཕན་གནོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཨེ་རཎྜ་དཀར་པོ་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་ནི་རོ་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ་རྣོ། །ཡུངས་མར་འབའ་ཞིག་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ། །བུ་ཆུ་འབྲི་བར་འགྱུར། ཁོང་ཡད། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ཕན་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་དང་། མཛེ་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །བ་རུ་རའི་མར་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ། གླད་པར་བསྐུ ཞིང་སྣ་ནས་བཏང་ན་སྐྲ་སྐྱེ།འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ནིམ་པའི་མར་ནི་རོ་ཁ་སྟེ་རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་དྲོ་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན། ལྟོའི་སྲིན་བུ་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཟར་མའི་མར་དང་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་ནི་དྲོད་ཆེ། ཤ་མཐང་གི་པགས་ པ་ལ་གནོད།ཤ་བཀྲ་ཐོར་བུ་ཤུ་བ་མཛེ་འདྲ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར། སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །ཚིལ་དང་རྐང་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཉམས་བརྟ།སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེའོ། །ལུག་དང་རའི་ཚིལ་ལྟ་བུ་ནི་དྲོད་ཆེ་བས་ མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ།།བྱ་ན་ཤ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕན་གནོད་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་ཚིལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བྱ་ན་ཤ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡུལ་སྐམ་ས་དང་སེར་ཆེས་ནས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་ཡུལ་སྐམ་ས་དང་སེར་ཆེ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཕན་གནོད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ ཤེས་པར་བྱའོ།།ཏིལ་མར་དང་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་། ཡུངས་མར་དང་། བ་རུ་རའི་མར་དང་ཟར་མའི་མར་དང་། ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་གྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།

對眼睛有害。芝麻油與藥物及其他藥物配合服用則無危險。芝麻油性銳利且熱性強大，能祛除痰濕。 對瘦弱者服用能長肉，對肥胖者服用能使肉緊實。能治療便秘導致的大便乾燥。能清除腹內蟲害。芝麻油與藥物配合服用能治療一切疾病。 白蓖麻油味道辛辣且苦。飲用蓖麻油后消化後會變稀薄，會腹瀉，沉重且稍涼。對腸胃增生導致的陰囊下垂病、腫瘤、風病、痰病、水腫等腹部增生的病、晝夜不定發作的熱病、喉部腫瘤病、腰痛、生殖器疼痛、腹痛、背痛有效。 紅蓖麻油性銳利且熱，有生肉腐爛的強烈氣味。用手按壓會極其粘稠且延展。功效與害處與白蓖麻油所述相同。 芥子油味辛辣且熱性強烈銳利。經常單獨飲用芥子油能祛除痰濕和風。小便會減少，會打嗝，會生膽汁和血不好。功效是能治療風病和痰濕引起的皰瘡、麻風、痔瘡病、傷口、腹中有蟲，能祛除這些病癥有效。 余甘子油味甘甜且涼性。塗抹頭部並從鼻子灌注能生髮。難以消化且沉重。能祛除膽病和痰濕。 楝樹油味苦且極其辛辣但不僅僅是溫熱。能祛除腹中蟲害、膽病和痰濕病。 豌豆油和茄子油熱性強。對面板有害。會生斑疹皰瘡類似麻風的病。若與藥物配合則不會有這樣的危險。會生痰濕和膽病。 脂肪和骨髓能祛除風病。增強體力，生氣力。會生痰濕。如羊和山羊的脂肪因熱性強會生膽病。 如同各種鳥肉的差別所產生的利弊一樣，其脂肪也是如此。各種鳥肉的差別是來自乾燥地和多黃土地兩種，應當如同一般乾燥地和多黃土地所產生的利弊那樣理解。 芝麻油、蓖麻油、芥子油、余甘子油、豌豆油和茄子油的利弊說明品終。

། །།ཆང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆང་ངོ་ཅོག་ནི་ཤ་འཕར། ཡི་ག་ འབྱེ།།དྲོད་ཆེ། རྣོ། དགའ་བར་བྱེད། ཁོང་བརྟ། ཆང་གི་སྤྱིའི་རོ་ནི་མངར་ལ་ཁ། བསྐ། རྣོ། འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྐྱུར་ལ་ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུ། མགུལ་པ་སྙན་པར་འགྱུར། རན་པར་འཐུངས་ན་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་ནད་མེད། འཐུངས་པའི་མོད་ལ་སྤོབས་པ་ཆེ། །བཞིན་ མདོག་འགྱུར།ཁོང་ཡང་། གཉིད་མེད་པ་ནི་གཉིད་འོང་། །གཉིད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ནི་རན་པར་འཐུངས་ན་གཉིད་ཆུང་བར་འགྱུར། ཆང་གི་ཉན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གནོད། ཚོད་ཟིན་ཅིང་རན་པར་འཐུངས་ན་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པ་གཉིས་ལ་ཕན། ཆང་འཐུངས་ན་བཅུད་རྣོ་ཞིང་མགྱོགས་ཏེ་ལུས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། ཅུང་ཟད་རྩུབ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་དགུ་ཆར་གྱི་རྒྱུན་སྲིང་གི་ནད་དང་དྲི་མ་སུན་ཏུ་སྦྱོང་ཞིང་སེལ་ཏ། དྲི་མ་ཀུན་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཀུན་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཆང་ལ་ཚོད་མི་ཟིན་པ ནི་དུག་དང་འདྲ་སྟེ་གནོད་དོ།།ཆང་མ་བགྲུངས་པ་སར་པ་ནི་ལྕི། འཇུ་དཀའ་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ཆང་བགྲུངས་པ་རྙིང་པ་ནི་འཇུ་སླ། དྲོད་ཆེ། ཁོང་ཡང་། ནད་ཀུན་ལ་ཕན་ནོ། །ཐུག་པ་འམ། ཚོད་མའམ། ཁུ་བ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་ཆད་ནན་ཆེར་འཐུངས་ ན་མི་དགེ་སྟེ།ཅུང་ཟད་བསྡད་ལ་ཕྱིས་བཏུང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལྟོ་སྟོང་བཀྲེས་པ་ཉིད་ལ་ཆང་འཐུངས་ན་མི་དགེ་སྟེ་མི་བཏུང་ངོ་། །ཆང་ཧ་ཅང་ཡང་ཞིམ་ཆེས་པ་རྣོན་པོ་དང་ཆང་ནར་མ་སོན་པ་གཞོན་ནུ་དང་། ཆང་སྣ་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་མ་ བྱས་པ་དང་།ཆང་སྙིགས་མ་ཅན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་མ་འཐུངས་ཤིག་།འབྲས་ཆང་ལོ་ཕྱེད་བགྲུངས་པ་དང་། གྲོ་ཆང་བགྲུངས་པ་ནི་སྒན་དང་དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཤ་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་ དང་།སྙིང་ན་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཁོང་འཇམ། ཅུང་ཟད་ལྕི། ཚིལ་དང་ཁྲག་སྐྱེ། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱ། གཅིན་ལེགས་པར་འོང་། བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ན་ལི་ཀ་རིའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ནི་གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ཡང་། གློ་སྙིང་ ན་བ་དང་།ལུད་པ་ལུང་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཡང་སྟེ། ཧ་ཅང་ར་རོ་བར་མི་ འགྱུར།རྨ་བྱུང་བ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཛེ་དང་འདི་རྣམས་ལ་འཕྲལ་དུ་མི་གནོད་དེ་ཕན་ནོ། །སྨན་སོ་སོ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་བ་ནི་ནད་ཀུན་ལ་ཕན་གནོད་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆང་ཀུན་གྱི་ནང་ན་དགེའོ། །སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་སྨན་སྣ་གང་དང་གང་ ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཕན་པའི་སྟོབས་ཀྱང་སོ་སོར་བལྟའོ།།སྨན་སྣ་སོ་སོ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་གནོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱིའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལུས་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་།རིམས་དང་། སྐྲན་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། མཆེར་བ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་ཕན་ཏེ། སྨན་ཆང་གནོད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྐ་ལ་ཅུང་ཟད་རོ་ཚ་སྟེ། ཤས་ཀྱིས་རླུང་སྐྱེའོ།

關於各種酒的利弊區別說明：所有酒類都能增強肌肉，開胃，具有暖性，辛辣，令人愉悅，助消化。酒的一般味道是甜中帶苦，澀，辛辣，飲用后消化時變成酸味並略有瀉下作用，能使聲音悅耳。適量飲用對一切都有益處且無病痛。飲用后立即會增加勇氣，面色改變，身體輕盈。失眠者能入睡，嗜睡者適量飲用則能減少睡意。 酒的危害是會引起膽病和血液病。適量飲用對增長肌肉和體型肥壯兩者有益。飲酒後營養吸收迅速，遍佈全身，略帶粗糙性。能清除凈化身體九竅的慢性病和污垢，使一切污垢都能很好地排出。適量飲用能祛除一切風病和痰病。 酒若不能把握分寸則如毒一般有害。新釀造的酒沉重，難以消化會致病，不宜飲用。陳年老酒易於消化，暖性強，身體輕盈，對一切病都有益。喝完湯或菜湯或其他液體后立即大量飲酒不好，應稍等片刻后再飲。服用瀉藥時和空腹飢餓時飲酒不好，不應飲用。 味道過於濃烈辛辣的酒，未成熟的新酒，以及未按各種不同酒類的規矩正確釀製的酒，含有沉澱的酒，這些都不好，不要飲用。陳化半年的米酒和陳年麥酒對痔瘡、甲狀腺腫等病，痔瘡、胃病、消瘦、心痛這些都有益處。能祛除風病且溫和，略顯沉重，能生長脂肪和血液，能生乳汁，利小便，會轉化成痰。 用那裡卡里樹果汁釀製的酒對肺心有益，能治療肺心疼痛、咳嗽、嘔吐、呼吸不暢、大小便閉塞不通、腹脹、感冒等疾病。用訶子果汁釀製的酒性質輕盈，不會過度醉人，對傷口、膽病、麻風病這些都不會立即產生危害反而有益。 用各種藥材釀製的酒被稱為對一切疾病無害有益，是所有酒中最好的。各種藥酒的功效要根據所用藥材的不同功效分別觀察。用各種藥材釀製的酒被稱為無害，其總體功效是對胃病、關節病、麻風病、痔瘡病、身體消瘦、水腫、甲狀腺腫等腹部腫大、發熱病、腫瘤、腹內有蟲、脾病這些都有益處。這種無害藥酒味道澀帶微辛，會稍微生風。

།རྒུན་ཆང་རན་པར་འཐུངས་ན་ནད་ཀུན་སྦྱོང་། གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་རབ་ཏུ་དྲོད་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རོ་མངར། ཅུང་ཟད་འཁྲུ། མཁྲིས་པ་ཅུང་ཟད་སྐྱེ། རླུང་ནད་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཞུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་གྱི་ཆང་ནི་བཤང་གཅི་འགགས་པ་འབྱུང བར་འགྱུར།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་དུ་སྣུམ་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་སེལ་བར་བྱེད། དྲོ་འཇམ་དང་བུ་རམ་ཆང་ཕྱེད་དུ་བར་གདུས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཤ་དང་ཚིལ་ཆེ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། འོར་ནད་སྐྲང་པའི་བག་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། །གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀུན་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ།།སྦྲང་ཆང་ནི་རྣོ་སྟེ་ཚིལ་དང་བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པ་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་གྲིམས་པར་བྱེད། ཆུ་སྲི་བ་དང་ཆམ་པ་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། ཚ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་གྲིམས་ པར་བྱེད།ཁ་ཟས་ཞུ་བར་བྱེད། རླུང་ལས་གྱུར་ཏེ་བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལན་ཚྭ་འཐུངས་ན་བཤང་བ་ལེགས་པར་འོང་། ཚ་ནི་སྐྱུར་ཏེ་རབ་ཏུ་ཚ་ལ་རྣོ། །རྩུབ། ཡིད་དུ་འོང་། ཡི་ག་འབྱེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། འཐུངས་ན་དྲོད་འབར། ལུས་སམ། རྐང་ལག་ཚ་བ་ལ་ཚ་བསྐུས་སམ། བྱུགས་ན་བསིལ་པར་འགྱུར། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་ལ་གནོད། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་ནི་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་ཆང་གིས་ནི་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་བས་ནི་རྒུན་ཆང་ཡང་ངོ་། །རྒུན་ཆང་བས ཚྭ་ཡང་ངོ་།།སྨན་གྱི་རྩ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྡོང་བུ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཡང་། རྩ་བ་དང་སྡོང་བུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕན་གནོད་ནི་ཡོན་ཏན་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལ་ཕུག་དང་ཡུངས་མ་ གཏུབས་ཏེ་བཤུར་བ་སྲན་ཕྱེ་དང་བསྲེས་ཏེ་ཐུག་པར་བྱས་ཏེ་སྒ་དང་པི་པི་ལིང་དང་ལེ་ཤམ་དང་།ལན་ཚྭ་དང་གོ་སྙོད་དང་། སྐེ་ཚེ་དང་སྦྱར་ཏེ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་མནན་པ་ནི་སྐྱུར་པོར་མནན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་ཡི་ག་འབྱེ། འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ངོ་། །འབྲས་རྩ་བས་ནི་ཁོང་འཁྲུ། དྲོད་ ཆེ་སྟེ་ཚ་ལ་རྣོ།མཁྲིས་པར་འགྱུར། ལུས་སམ་རྐང་ལག་ཚན་རྩབས་ཀྱིས་བཀྲུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར། ངལ་བ་ངང་རྨ་བ་ལ་འཐུངས་ན་ཕན། ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་ཆེ། ཆུ་སོར་ན་ཞིང་ཆུ་སྲི་པ་ལ་ཕན། རྩབས་ལ་སྨན་སྦྱར་ཏེ་མས་གཏོང་བ་ལ་དགེའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ ནད་ལ་ཕན་ནོ།།ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་གཅིན་བཏུང་བ་ནི། བ་གཅིན་དང་ར་གཅིན་དང་། ལུག་དང་། མ་ཧེ་མོ་དང་། བན་གླང་མོ་དང་། རྟ་དང་རྔ་མོ་དང་བོང་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་ཡང་སོ་སོའི་སྨན་དུ་བཟའ། དཔེར་ན་བ་གཅིན་བླང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ རྒན་གཞོན་མ་ཁྱེར་བ་དར་ལ་བབ་ཅིང་མི་དགེ་བ་ནད་མེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་གཤེར་ས་དང་རྩཝ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་བར་བུར་ལ་ཟར་མི་གཞུག་པར་སྐམ་སའི་རྩཝ་ཡངས་གཤིན་པ་ལ་བསྐྱངས་ལ་ཆུ་ཡང་གང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བླུད་དེ།གཅིན་དགོས་བཟེད་དམ། ཞོ་བཞོན་ཡང་སྔར་ཟས་ ཐག་བསྲིངས་ཏེ་བཞོ་འམ།ཡང་ན་ཕན་ཚུན་དུ་བརྡབ་སྟེ་བསྐྱོད་ལ་བཞོས་སམ་གཅིན་བཟེད་པ་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་དགེའོ། །བ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ།

適量飲用葡萄酒能清除一切疾病。對肺心有益，但不會產生過多熱量。味甘，稍有瀉效，會產生少許膽汁，能治療風病、水腫、痔瘡病、白癜風病以及腹中寄生蟲病。 甘蔗酒能通便利尿。甘蔗酒能使身體內部潤滑，並能清除一切痰病。溫和的甘蔗酒和半熟的甘蔗酒能增長肉和脂肪，對腫瘤病、水腫、腹部腫大病和一切痔瘡病都特別有效。 蜂蜜酒性銳利，能消除過多的脂肪和痰液，減輕肥胖，治療水腫、感冒和咳嗽。鹽能清除血液、膽汁和痰液，使身體緊實。能助消化。 對於因風引起的便秘，飲用鹽水能使大便通暢。鹽性酸，極咸而銳利。性澀，可口，開胃，稍有瀉效。飲用時發熱，身體或手腳發熱時，塗抹鹽能使其清涼。能治療痰引起的白癜風病，對眼睛有害，能清除腹中寄生蟲。 甘蔗酒是用甘蔗製成的酒。比這個更好的是葡萄酒。比葡萄酒更好的是鹽。 用藥根製成的酒、用莖製成的酒、用果實製成的酒，其功效也應該根據這些根、莖、果實的性質來理解。 將蘿蔔和芥菜切碎，與豆粉混合煮湯，加入姜、胡椒、小豆蔻、鹽、香菜、蓽撥，溫和發酵，這兩種酸性發酵物都能開胃，易於消化且輕盈。 稻米酒能通便，熱性強烈而銳利，會產生膽汁。用酒糟洗身體或手腳能使其清涼。對疲勞和傷口有益。能開胃，熱性強，對小便困難和水腫有效。適合用於含藥的灌腸。對風病和痰病有益。 根據病癥使用不同動物的尿液：可以分別使用母牛尿、山羊尿、綿羊尿、母水牛尿、母黃牛尿、馬尿、騾子尿和驢尿作為藥物。例如採集母牛尿時，應選擇年齡適中、健康無病的母牛，不要讓它在潮濕和雜草叢生的地方吃草，而應在乾燥、草場開闊的地方飼養，並按規定給它飲水。 收集尿液時，或是擠奶時，應該讓動物先禁食一段時間再擠，或者來回走動后再擠，這樣收集的尿液較好。其他動物的尿液採集方法也與母牛相同。

།འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་གྱི་ཡོན་ཏན་འདྲ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སྟེ། རྩུབ། རྣོ་དྲོད་ཆེ། འཐུངས་པའི་རྗེས་ ལན་ཚྭ་བྲོ་རོ་ཚ་སྲིན་བུ་དང་འོར་ནད་དུ་སྐྲང་བག་དང་།གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དང་། སྐྲན་ནད་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་མཛེ་ དང་གཞང་འབྲུམ་དང་།ནད་འདི་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཆང་སྣ་ཚོགས་དང་རྩིབས་དང་གཅིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འབྲས་རཀྟ་ཤཱ་ལི་ ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ཤུན་དམར།འབྲས་ཀྱི་ཁོང་དཀར་མདོག་ཅུང་ཟད་ཙམ་རྩ་སྣར་བ་ཞིག་ཡོད་པའི་མིང་ནི་སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ཧཱ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་དཀར་ལ་ཆེ་ཞིང་རིང་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །མིང་ནི་སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཀ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དྲི་ རབ་ཏུ་ཞིམ་ལ་ཁོང་དཀར།དེའི་མིང་ནི་འབྲས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཏུརྣ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་བཏབ་ནས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་ཏེ། བཟར་རུང་བ། ཏུརྣ་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འབྲས་ཀྱི་ལྗང་འདབ་ཕུ་དུང་འདུངས་པའི་ནང་ནས་སྨིན་པ་རབ་ཏུ་བཟང་སྟེ། མཆུ་ཐུང་ལ་ཟླུམ་ རྩ་བ་རབ་ཏུ་དཀར་བ་ཡིན།རོ་ཞིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འམ། མྱུར་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱིས་བོན་བྱས་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རིད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཟླུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡིད་འཛུམ་འཇོང་ལྟར་འདུག་པའི་མིང་ནི་ བྱས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲས་ཤ་ར་མུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་དབྱིབས་འགྲོན་བུ་འདྲ་ལ་དཀར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་རྡིར་ཀ་ཤུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་མཆུ་རིང་ལ་ཐོར་ཏོ་རྣོན་པོར་འདུག་པ་དང་། འབྲས་རོ་དྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སྨན་རོ་དྷའི་འབྲས་བུ་འདྲ་ལ་རྩེ་མོ་རྣོན་པོར་འདུག་པ་ དང་།འབྲས་བུ་གནྡྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་རབ་ཏུ་ཞིམ། མཐུག་ཆེ་ལ་ལེབ། མཆུ་ཐུང་ལ་དཀར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་པ་ཏམ་ག་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་འདི་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། འབྲས་ནི་རོ་མངར། ཟོས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་ཞིང་ སྣུམ།རླུང་ནད་སེལ། བཅུད་དུ་འགྱུར། རོ་ཙ་སྟེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད། མཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་བ་ནི་ཆུང་ཞིང་སླ་མོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟླུམ་པོར་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་ཆན་ཟོས་ཏེ་མིད་པ་དང་ཁ་ན་རོ་བྲོ་བའི་རྗེས་བསྐ་བ་ཡིན། བསོད་དེ་ཕན། འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ཁོང་བསིལ། གཅིན་མང་། དེ་ལ་ འབྲས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་རཀྟ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ནང་དཀར།ཕྱི་རོལ་མདོག་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྣང་བ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ་འབྲས་དེ་ཟས་སུ་ཟོས་ན་སྐོམ་དང་ཆུང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཉེས་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀུན་སེལ་ཏོ། །འབྲས་མ་ཧཱ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་འོག་ཏུ་བཟང་ངོ་།།མ་ཧཱ་ཤཱ་ལིའི་འོག་ཏུ་འབྲས་ཀ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བཟང་སྟེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།

這些的小便性質相似，即膽病：粗糙、銳利溫熱，飲用後有鹹味辛辣，能治療蟲病和癭病腫塊，以及腹部增大，類似癰腫，腹脹和痰病轉變的疾病，以及白癜風病，痰病和風病，瘤病和食慾不振，中毒，白癜，麻風和痔瘡，這些病癥都能迅速消除而獲益。 第五章講述各種酒、釀造物和各種小便的利弊已完。 現在講解觀察和了解飲食方法的章節。 名為赤稻（rakta śāli）的稻米外皮紅色，米粒內部白色略帶紋理的稱為’有紋稻’，名為大稻（mahā śāli）的是白色且大而長的稻米，稱為’大稻’，名為最勝稻（kala mchog）的香氣特別芬芳內部潔白，其名為’最勝稻’，名為圖爾納迦（turnaka）稻是播種后六十天成熟可食用，也稱圖爾納迦，稻苗青葉管狀中成熟的最好，嘴短圓形根部特別白，味道鮮美，其名為’六十天成熟’或’速熟稻’。 所謂’帶來的稻’既不瘦小也不圓潤，形狀略顯細長，名為’帶來稻’，名為沙拉目卡（śara mukha）稻的形狀像針且白色，名為迪爾卡舒卡（dīrgha śūka）稻嘴長尖端銳利，名為羅陀卡（rodhaka）稻像羅陀果實且尖端銳利。 名為甘陀卡（gandhaka）稻香氣特別芬芳，厚大而扁，嘴短白色，還有名為帕塔姆迦（patamga）稻根部發黃。這些稻米以及其他稻米，味道甘甜，食用消化後味道甘甜滑潤，能治風病，有營養，增強性慾對女性有益，大便成形且不會太軟太小而是圓形。 食用米飯時嚥下和口中的味道後有澀味，有益健康，易消化且性涼，小便量多。其中所有稻米中最好的是赤稻（rakta śāli），內部潔白，外表略顯紅色，這是最好的，食用這種稻米能止渴，能治療痰病、膽病和三病等一切疾病。 名為大稻（mahā śāli）的次之。大稻之後名為最勝稻（kala mchog）的好且有益。

།འདི་གསུམ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འབྲས་ཡང་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཧ་ན་དང་། འབྲས་པང་སུ་པ་པི་ཞེས་བྱ་བ་སེར་མེད་ཅིང་སྐམ་སར་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་ནི་ ཤ་ད་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་རོ་མངར།ཟོས་ན་འཕྲལ་དུ་དྲོད་ཆེ། ལྕི་སྣུམ་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཐུར་དུ་བཤང་གཅི་འོང་བ་ཡིན། སླ་ཞིང་མང་དུ་འོང་། འབྲས་འདི་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་གྱི་རིམ་པ་ནི། འབྲས་ ན་ལི་དྷ་ཀ་དང་།སྐམ་སར་སྐྱེས་པ་པང་སུ་པ་པི་ཞེས་བྱ་བ་སྨད་དོ། །པང་སུ་པ་པི་བས་འབྲས་ཧ་ན་ཡག་གནོད་དེ་སྨད་དོ། །འབྲས་ཧ་ན་ཡག་བས་འབྲས་ཡ་བ་ཀ་ཡང་། ཡ་བ་ཀ་ནང་ན་གནོད་དེ་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཤ་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་བཏབ་ ནས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་ཏེ་བཟར་རུང་བ་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་ཐབས་ནི་འབྲས་ཀྱི་ལྗང་འདབ་ཕུ་དུང་འདུངས་པའི་ནང་ཉིད་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་དེ་ནི་མཆུ་ཐུང་ལ་ཟླུམ།རྩ་བ་འདོད་པ་ནི་དཀར་རོ། །རོ་ཞིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འམ། ། མྱུར་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་མངར་ལ་སྣུམ། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། ལུས་ཀྱི་ཁོང་གྲིམས་ཤིང་བརྟན་པོར་འགྱུར། བསིལ་རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སེལ། ཐུར་དུ་བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་ནི་སླ་སྟེ། ཅུང་ཟད་རྟུག་སྐམ་ལྟར འཁྲེན་པས་འདོགས།འབྲས་ཀྱི་འབྲུར་གཏོགས་པའི་ནང་ན་འབྲས་ཤི་ཏི་ཀ་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །འབྲུར་གཏོགས་པའི་འབྲས་ཀྱི་ནང་ན་འབྲས་གེའུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་སི་ཏི་གེའུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་མི་དཀར་པ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་ དེ་མི་རུང་ངོ་།།འདི་གཉིས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ནི་མ་ཧཱ་བྲི་ཏི་ཞས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཐུག་པོ་ཆེར་འདུག་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཧ་ན་བྲི་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ཤུན་ནག་པོར་འདུག་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཛ་ཏུ་མུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འབྲས་ཀྱི་ཐོར་ཏོ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཚིགས་མ་འདྲ་བ་འདི་ རུང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དེའི་འབྲས་ཀུ་ཀུཊ་ཨནྡ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་ལ་བ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་འུར་བའི་མིག་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་པ་ར་ཏ་ཀ་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བྱ་ཕུག་རོན་གྱིས་ས་བོན་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པས་ནི་ཕུག་རོན་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ བུ་ཀ་ར་དང་།འབྲས་ག་ར་ཀ་དང་། འབྲས་ཨུཏྤལ་ཀ་དང་། འབྲས་ཨུད་ཛྭ་ལ་དང་། འབྲས་ཙན་ནེ་དང་། འབྲས་ཤ་ར་དང་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱིད་བཏབ་ན་སྟོན་སྨིན་པ་དང་། འབྲས་ད་རུ་དང་། འབྲས་གནྡྷ་དང་། འབྲས་ཀུ་རུ་བྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ནི་འབྲས་དང་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ སྣ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་མིང་རིམ་དུ་སྣོས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གོང་མ་བས་འོག་མ་ཤས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཆུང་བར་བལྟ་སྟེ།རོ་ནི་མངར། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྐྱུར་རོ། །འབྲས་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པར་འབྲུ་གཞན་ནི་འཇུ་དཀའ། ལྕི། མཁྲིས་པ་ སྐྱེའོ།།འབྲས་པ་ཏ་ལ་ནི་བཤང་གཅི་གཉི་ག་མང་ཞིང་ཆ་བར་འགྱུར། ཚལ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་སྐྱེའོ། །འབྲུའི་རྣམ་གྲངས་ལ་དྲང་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། ན་ར་བ་དང་། ཁྲ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ནི་བསིལ། འཇུ་སླ། ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁྲི་རྒོད་ལ་སོགས་ པ་སྤྱིར་ནི་རླུང་སྐྱེ།ཁོང་རྩུབ་སྟེ་ཚིལ་འབྲི་བར་བྱེད། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། ལུས་ཀྱི་ཆག་གྲུགས་བྱུང་བ་སླར་འབྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་ན། ཁྲེ་ནི་ཤ་འཚག་བརྟ་ལ་འཇུ་དཀའ་ལ་ལྕིའོ།

除這三種之外，其他的稻穀有稱為輕稻、哈那稻、龐蘇帕比稻等，這些生長在無水乾燥地帶，以及稱為沙達卡等稻穀，這些都是甜味。食用后立即產生熱性，沉重油膩，消化後轉變性質，會產生痰和膽汁，大小便通暢，容易且量多。這些稻穀的優劣順序是：那利達卡稻和生長在乾地的龐蘇帕比稻最差。龐蘇帕比稻比哈那稻更差。哈那稻比亞瓦卡稻差，亞瓦卡稻中也有差的。 沙提卡稻是播種后六十天成熟可食用的，其成熟方式是在稻苗綠葉莖管內成熟，這種稻穀嘴短而圓，根部喜歡白色。味道也很香，其名稱為六十天成熟稻或快速成熟稻。其功效是甜味油膩，輕易消化，使身體緊實堅固，能祛除寒風、痰和膽汁等疾病，大小便通暢，但稍乾硬粘稠。在稻穀類中，這種六十天成熟的沙提卡稻最好。 在穀類中有一種稱為格烏熱的黃根稻最好。其次是稱為悉提格烏熱的非白根黃稻不好。這兩種之後是稱為摩訶布利提的稻穀粒大而密集的最好。其次是稱為哈那布利哈的外皮黑色的稻穀最好。其次是稱為扎圖目卡的稻穀穗如紅花節狀的可用。其次是稱為雞卵稻的形如家雞蛋的稻穀，以及稱為拉瓦沙的形如烏鴉眼的稻穀，還有稱為帕拉塔卡的最初由鴿子銜種子帶來而稱為鴿子稻的稻穀，以及布卡拉稻、伽拉卡稻、烏特帕拉卡稻、烏德加拉稻、贊內稻、沙拉稻等春種秋收的稻穀，以及達如稻、甘達稻、庫如比德稻等，這些都是各種稻穀的品類。這些稻穀的功效按照上述名稱的順序，後者比前者功效略差，味道甜美，消化后成酸味。除了上述提到名稱的這些稻穀外，其他穀物難以消化，沉重，會產生膽汁。 帕塔拉稻會使大小便量多而稀，會產生三種病：風、痰和膽汁。在穀物品類中，稱為直昆的、柯德拉瓦、那拉瓦、野雞等都是涼性，易消化，輕盈。其中野雞等一般會生風，使體內乾燥而減少油脂，能祛除痰和膽汁，能使身體受損后恢復。若分別說明其特點，青稷肉質緊實但難消化且沉重。

།འབྲུ་ཀོར་དུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཁྲུ་བ་གཅོད། རེག་ ན་བསིལ།དུག་སེལ་ཏོ། །ནས་ནི་སྤྱི་རྩུབ་བསིལ། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། །རོ་མངར། ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུ། བཤང་བ་ཆེར་འོང་། རླུང་སྐྱེ། ཤ་འཚག་བཟང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད། ཤ་རུས་མཁྲེགས་ལ་བརྟན། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ། ཚིལ་འབྲི། ཆུ་སྲི་བའི་ནད་ལ་ཕན། ཆོམ་པས་བཏབ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ད་རྒན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། པགས་པའི་མཐའ་ལ་མཛེ་དང་རྔོ་དང་སྐེམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནད་འབྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་ཕན་ནོ། །ནས་ཨ་བ་ཡ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནས་གོང་མ་བས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་མཆུ་ཐུང་ངོ་། །སྨྱིག་མ དང་འོད་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་ནས་ཀྱི་གྲངས་སུ་བརྩིས་ཏེ།རྩུབ་ལ་དྲོད་ཆེ། ཚའོ། །གྲོ་ནི་རོ་མངར་ལ་སྣུམ་ལྕི་བསིལ་ཆེ་ལ་ཕན་ཏེ་འཚོ་བར་བྱེད། ཤ་འཚག་བཟང་། ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། རྨ་དང་ཆག་གྲུགས་འཚོ། ལུས་ཀྱི་ཤ་ མཁྲེགས་ཤིང་བརྟན།འཁྲུའོ། །འབྲུ་ནན་ཏི་མུ་ཁ་ནི་རོ་བསྐ་ཞིང་མངར། བསིལ་ལ་ཡང་ངོ་། །འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་གྲ་མ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།སྲན་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། མོན་སྲན་ སྡེའུ་མུངྒ་དང་།མོན་སྲན་ཨ་ན་དི་ཀ་དང་། སྲན་ཆུང་ལ་སོགས་པ་གང་བུ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྲུ་རྣམས་རོ་བསྐ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་བཤང་བ་སྲི་སྟེ་སྲ་བར་འོང་། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚ། སྨན་གྱི་སྟོབས་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་། ཚིལ་དང་བད་ཀན་དང་ ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན།ལུས་ལ་གཡན་པའམ། ཐོར་བུའམ། སྐྲངས་པ་འམ་ཚ་བ་ཡོད་པ་ལ་སྲན་མ་འདི་དག་གང་ཡང་རུང་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བྱུགས་ན་ཕན། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལས་རྐྱང་རྐྱང་པོའམ། རམ་རུམ་དུ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་ སྦྱར་བའི་ཁུ་བས་ལུས་གཏོར་ཞིང་བཏབ་ན་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་།བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། ཚ་བའི་ནད་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱི་བག་ལ་ཕན་ནོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ནི་སྲན་མའི་ནང་ན་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་དགེ་སྟེ་བཅུད་དུ་འགྱུར། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་ གཉིས་ཆུང་ཞིང་ཉུང་ངོ་།།སྲན་མ་ནི་མཆོག་ཏུ་རླུང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ར་ཟ་མ་ཤ་མོན་སྲན་དཀར་རུ་ནི་རླུང་སྐྱེ་ཁོང་རྩུབ། བཤང་བ་ཕལ་ཆེར་འོང་། འཇུ་དཀའ་ལྕིའོ། །ཀུ་ལངྠ་རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་ནི་དྲོད་ཆེ། ཚ། ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་པོར་འགྱུར། ཆུ་སོར་ཁུ་ཆུ་སྐམས་ཏེ་རྡེའུ་ཆགས་པ་ དང་།ཆམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མོན་སྲན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་རྒྱས་པར་ འགྱུར།བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱེ། གཅིན་མང་། འཇུ་དཀའ། ལྕི། ཁོང་འཁྲུ། ལུས་ཚ་བར་འགྱུར། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་འབྲི། བད་ཀན་སེལ། སྐྲངས་པའི་འོར་གྱི་བག་སེལ། དུག་ལ་ཕན་ནོ། །སྲན་མ་ཤ་མོན་སྲན་གྲེའུ་ནི་སྣུམ། བད་ཀན་སྐྱེ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་མང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཁོང་འཁྲུ། ལྕི། ཚ་བ་སྐྱེ། རླུང་སེལ། རོ་མངར། ཁུ་ཆུ་སྐྱེ་སྟེ་མང་ལ་རླུགས་པར་འགྱུར་རོ།

豆類中的杜沙豆能夠極好地止瀉。觸之清涼，能解毒。 大麥性質粗糙涼，難消化而沉重。味甘，稍有瀉下作用，大便量多，生風，增肌肉，適合女性，骨肉堅實穩固，能祛除膽病和痰病，減少脂肪，對水腫病有益。對於中風、呼吸不暢、關節炎、喉痛以及面板邊緣的麻風病、瘡瘍、乾燥等所有疾病都有益處。 阿瓦雅瓦大麥比上述大麥稍短一些。竹子和蘆葦的果實也被計入大麥類，性質粗糙而熱性大，有辛味。 小麥味甘而油潤，沉重，涼性大而有益，能養生，增肌肉，腸胃穩固，適合女性，能祛除風病和膽病，能治癒傷口和骨折，使身體肌肉堅實穩固，有瀉下作用。 南帝穆卡穀物味澀而甘，性涼而輕。 以上講述了稻穀等各種帶殼穀物的利弊章節完畢。 下面講述各種豆類的利弊差別：綠豆（蒙豆）、豌豆和小豆等莢果類的籽粒味澀而甘，能使大便乾結變硬，能止瀉，消化后性熱，藥力清涼而輕，對脂肪病、痰病、血病和膽病有益。 對於身體有瘙癢、疹子、腫脹或發熱者，以上任何豆類都可以磨成細粉調製成膏塗抹即有效果。細磨后和水調製，或者搗碎后與水調和的汁液灑在身上，對於肥胖、痰病過盛、血病過盛、熱病和膽病過盛等這類疾病都有益處。 綠豆在豆類中對一切都有益處且有營養，大小便的氣味都較小且少。 豌豆極易生風。白豌豆會生風使腸道粗糙，大便量較多，難消化而沉重。 黑豆溫熱性大，有辛味，消化后變成酸味。對於小便處結石、感冒、呼吸不暢、咳嗽、痔瘡、痰病和風病都能祛除而有益。會極大地引起膽病過盛和血病。 蠶豆會增長風病、膽病和血病，能生乳汁，小便多，難消化，沉重，腹瀉，使身體發熱，對眼睛有害，減少精液，祛除痰病，消除腫脹的余患，對毒有益。 豇豆油潤，生痰，大小便污物多，生膽病，腹瀉，沉重，生熱，祛風，味甘，生精液且量多而溢出。

།ཡང་ཀ་ཀན་དུལ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་གང་བུ་ཆགས་པས་སྲན་མའི་གྲངས་སུ་བརྩི་སྟེ། སྲན་མ་འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲུའི་ཕན་གནོད་མོན་སྲན གྲེའུ་དང་འདྲ་སྟེ་ནང་དུ་དྲོད་སྐྱེ།པགས་པའི་ཤ་མཐང་འཇམ་པོར་འགྱུར། སྲན་མ་འདི་བརྡུངས་པའི་ཆུའམ། ལྡེ་གུས་ལུས་བྱུགས་སམ། བཏབ་ན་བསིལ། སྐྲན་ལ་ཕན། སྟོབས་སྐྱེའོ། །ཏིལ་འབྲུ་ནི་ལྕི། གཅིན་ཉུང་། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ། ཡིད་གཞུངས། ཟས་ འཇུ་བའི་དྲོད་སྐྱེ།བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རོ་མངར་ཁ། དྲོད་ཆེ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱ། ལྕི། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ་བས་ན། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་སྐམ་མོ། །ལེ་བརྒན་རྩིའི་ས་བོན་ཡང་ཟར་མའི་འབྲུ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་བུ་ ཆགས་པའི་སྲན་མའི་ནང་ན།།མོན་སྲན་གྲེའུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་ངན་ནོ། །གྲ་མ་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲུའི་ནང་ན་ཡ་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ངན་པ་འདི་གནོད་དོ། །སྲན་མ་དང་ནས་ལ་སོགས་པའི་འབྲུག་སར་ཐོག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྕི་སྟེ་བད་ཀན་སྐྱེའོ། །འབྲུ་རྙིང་ལོ་ལོན་པ་ནི་ཡང་ ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་ཟླ་བ་མང་པོ་མ་ཐོགས་པར་རྒྱལ་བ་ཡང་ངོ་། །མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་དྲུས་ཏེ་སྦུན་པ་དང་ཤུན་པ་མེད་པར་བྱས་པ་བརྔོས་པའི་ཚོད་མ་ནི་འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ལ་ཕན་ནོ། །གང་བུར་ཆགས་པའི་སྲན་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པ། ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་གསོ་བ་དང་། ཟས་དང་ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། རིམས་མ་བྱང་བ་དང་། ནད་འཇུ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལ ཕན་པའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་རྐྱང་པ་དང་།འབྲས་ཐུག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གར་བ་དང་འབྲས་ཐུག་གར་པོ་ཁོ་ནར་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཆན་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ། འབྲས་བརྔོས་ཏེ་ཕྱེར་བཏགས་པ་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་གདུས་ཏེ་ཚ་བའམ། གྲང་བའི་ ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་ཡང་སྦྱར་ལ།དྲོད་ཆེ་བའི་སྤོད་དམ། བསིལ་བའི་བག་ཁ་ར་ལྟ་བུ་གདབ་མི་གདབ་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་འཐུངས་ན་ཡང་ལ་འཇུ་སླ། སྐོམ་པ་ལ་ཕན། ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ཉི་མ་གཉིས་ སམ་གསུམ་ཟན་བཅད་དེ་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ཅུང་ཟད་རྩེ་ཞིལ་ནང་མ་བྱང་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཕན།མཆིན་པ་ན་སྟེ་ཕོ་བ་གྲང་བ་ལ་བེ+ེའུ་སྣབས་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་འཇུ་བར་བྱེད། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་སྙོམས་པར་འགྱུར། རླུང་ནད་ཀུན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་འབྲས་ ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་ཤུན་པ་མ་དྲུས་པ་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་འམ།དེ་ལྟར་མ་འབྱོར་ན་འབྲས་དྲུས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐུག་ཕ་ནད་དམིགས་སྦྱར་ལ། སྤོད་བཏབ་སྟི་ཐུག་པ་སྔ་མ་བས་སླ་བ་འཐུངས་ན་འདི་ཡང་ལ་འཇུ་སླ་སྟེ། བཀྲེས་ པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ཕན། ལྟོ་བ་ན་བ་ལ་ཕན། རིམས་ནད་སེལ། རྟུག་སྐམ་ལྟ་བུ་ལ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཐུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དྲོད་ཆེ། ནད་ཀུན་འཇུ་ཞིང་འབྱང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཐུག་པ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་མ་བརྔོས་པར་ཐུག་པ་ གར་པོར་བཅོས་ཏེ་ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུ་ཞིང་བཟའ་བ་འདི་ཡང་ཡང་སྟེ་གོང་མ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འཁྲུ་བའམ་འཁྲུ་བའི་རྗེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བལ་པོ་སེའུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་གཅོད་དོ།

還有卡坎杜和卡薩勒小豆這兩種也結莢，因此被列入豆類。這兩種豆的果實的利弊與綠豆相似，食用后體內生熱，面板變得柔軟。用這種豆搗碎后的水或糊塗塗抹或敷于身上能清涼，對瘤有益，能增長體力。 芝麻籽沉重，減少小便，消化后發熱，令人清醒，增進消化之火，會生痰和膽汁。味甘苦，大熱，生痰和膽汁，沉重，消化后發熱，因此對眼睛有害，使精液乾涸。 胡蘿蔔種子也應知與芝麻籽相似。在結莢的豆類中，綠豆不好，是劣質的。在穀類中，名為亞瓦卡的劣質大麥有害。所有新鮮的豆類和大麥等穀物都沉重，會生痰。陳年的穀物則輕。同樣，快速成熟且不需多月即可收穫的也輕。 綠豆等任何豆類去殼去皮煮成的菜湯容易消化，輕且有益。 以上講述了各種結莢豆類的利弊。 下面講述飲食規則：對於體弱的病人的治療，以及對食物、消化不良、腹痛、未癒的發熱病、病癥的消化方法、飢渴等有益的飲食規則，包括單純的稀粥、稍稠的粥、濃粥，以及米飯等的製作方法。 將煮熟的大米磨成粉，放入煮沸的水中，根據熱病或寒病的癥狀，考慮是否加入增熱的香料或清涼的白糖等，這樣的單純米粥飲用后輕且易消化，對口渴有益，對消化不良和發熱病後禁食兩三天略有好轉但未完全康復者有益，對肝病和胃寒有痰涎樣物質者有助消化，使身體七種精華平衡，能平息一切風病。 另外所謂的米粥，是指未去殼的大米煮熟后磨成的濃粥，或者如果無法這樣準備，也可以用去殼的大米做成的濃粥，根據病癥加入香料，飲用這種比前面提到的粥稀一些的粥，這也輕且易消化，對飢餓、口渴和體弱有益，對腹痛有效，能祛除發熱病，對大便乾結不通者有益。 這樣的粥大熱，能消化並治癒一切病癥，這是有益的粥。 生米未煮就製成濃粥，用勺子食用，這也是輕的，雖然不如前面提到的那樣好，但對腹瀉或腹瀉后的止瀉，如果配合巴爾波西烏服用則能止瀉。

།ཐུག་པ་གར་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡི་གར་འོང་། འཐུངས་ན་བད་ཀན་སྐྱེ་བས་སྐོམ་ དད་ཆུང་།དྲོད་ཆེ། རྨ་བྱུང་བ་དང་མིག་ན་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་གར་སྦྱར་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་སྨན་མར་འཐུངས་པའི་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་བཟང་སྟེ་ཕན་ནོ། །འབྲས་ཆན་ནི་ལེགས་པར་བཀྲུས་པ་ཕྱེད་ཙམ་ཚོས་པ་དང་། ཁུ་བ་བཙགས་ཏེ་ བོར་ལ།ཁ་ཟས་ཀྱིས་བཅད་ལ་མདག་མེ་ལ་བདུགས་ནས་དྲོད་མ་ཡལ་བར་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ་མོད་ཀྱི། ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདུ་སླ་ཞིང་ཡང་ལ་དྲོད་ཆེ་བའི་སྨན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ ལིང་གི་རྩ་བ་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་ལྔ་བརྡུངས་པ་བསྐོལ་པའི་ཆུ་བཙགས་པའི་འབྲས་བཙོས་པའི་ཆན་ནི་འཇུ་སླ་ལ་དགེའོ། །འདི་ལྟར་མ་བྱས་པའི་ཆུ་ལ་རང་ཆུང་དུ་བཙོས་བ་ནི་ལྕིའོ། །ཡང་འབྲས་ལེགས་པར་བཀྲུ་མ་ཞག་ལ་འོ་མ་འམ། ཤ་ཁུ་འམ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་འབྲས་མ་བརྔོས་པའི་ཆན་ལྕི་ལ་འཇུ་དཀའོ། །དེ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བ་ཡང་གལ་ཏེ་ཟས་མི་བསོད་ཅིང་རྩུབ་པ་ནི་སྣུམ་བག་ཤ་དང་། མར་ལྟ་བུ་དང་སྦྱར་ན་བསོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཟས་དེ་ཡང་འཇུ་དཀའ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དུ་དོགས་ན་ཟས ལྕི་བ་དེ་འཇུ་ལ་དྲོད་ཆེ་བར་འགྱུར་བའི་སྤོད་བཏབ་ལ་ཚོས་པར་བཙོ་ཞིང་ཐབས་འདི་ལྟར་བྱ་བ་དང་།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤམས་ནས་ཟ་བ་ཡང་། འཇུ་མི་འཇུ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཚོད་བཟུང་ཞིང་བཟའ་བ་ནི་ཕོ་བའི་བཞི་ཆ་གཉིས་ནི་ཟས་ཀྱིས་དགང་། བཞི་ཆ་གཅིག་ནི་སྐོམ་གྱིས་དགང་ ཞིང་རན་པར་བཟའ།ཕོ་བའི་བཞི་ཆ་ནི་མ་གང་བར་སྟོང་པར་གཞག་སྟེ། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིས་སྐོམ་ན་ཡང་བཏུང་བའི་དོན་གྱིས་གཞག་པར་བྱ། འདི་ལྟར་ཚོད་མ་བཟུང་ན་དབུགས་མི་བདེ། ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ནད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཁོང་ནད་ཡོད་དེ་སྐེམ་པ་འམ། ནད་སོས་ཏེ་མ་བརྟས་པ་འམ། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི་རྗེས་ལ་ལུས་བརྟ་བ་འམ། སྐེམ་པའམ། ཞན་ཅིང་རྨྱ་བ་འམ། གློ་རྡོལ་བའམ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་དམ། ལུས་དང་བཞིན་མདངས་རིད ཅིང་མི་སྡུག་སྟེ།མདངས་ཉམས་པའམ། མིག་རྟུལ་བ་དང་རྣ་བ་མི་གསང་བ་དང་། དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་དང་། བོག་རེའི་ཚིགས་སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་བརྟབ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་འདི་རྣམས་ལ་ནད་དམིགས་དང་། དྲོད་ཆེ་ཆུང་དང་འཇུ་མི་འཇུ་ལས་ བརྟག་སྟེ།ཡུལ་སྐམ་ས་ལས་བྱུང་བའི་ཤ་འམ། ཡུལ་གཤེར་ས་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་བཟང་པོ་དང་། རྐང་དང་ལྷ་བ་ལ་སོགས་པའི་རུས་པ་བཅུད་ཡོད་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་ལ་གདུས་ནས་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་བཅུད་བཏང་ན་ཁོང་བརྟས་ཏེ་ཤ་སྐྱེ། ཚིམ་པར་བྱེད་ བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར།མིག་རྣོ། རྣ་བ་གསང་། རྨ་འཚོ་ཞིང་མདོག་བཟང་། ཚེ་ལ་ཕན་སྟོབས་ཆེ། སྐད་སྙན་ཏེ་བཅུད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕན་ཞིང་བསོད་པ་ཡིན་ནོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་ནི། སྐྱུག་སྨན་ནམ། སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ནད་ དམིགས་ལ་སྤོད་ཀྱི་སྣ་སྦྱར་ཞིང་འཐུངས་ན་ཕན།རྨ་འཚོ། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། མིག་ནད་ལ་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །སྲན་ཀུ་ལངྠའི་ཆོ་ག་།སྲན་ཀུ་ལངྠ་བཙོས་པའི་ཁུ་བས་ནི་རླུང་ནད་སེལ། སྐྲན་འཇུ། དཔྱི་མིག་གཡས་གཡོན་ ནམ།རྒྱབ་བམ། ལྟོ་ནས་ཡང་རླུང་ནད་ཐོག་ཐག་ཏུ་མེར་མེར་པོར་ཟུག་སྟེན་པའམ། ཡང་ན་ལུས་སྟོད་ནས་དབྱི་མིག་དང་བརླ་གཡས་གཡོན་ནས་མར་ཟུག་ཅིང་ན་བ། འདི་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ།

這樣的濃湯很可口。喝了會生痰，因此口渴減少，熱量大。對於有傷口、眼睛疼痛和服用瀉藥后的飲食規則，以及體弱者和服用藥油后的飲食，這樣的食物是好的且有益。 大米飯要充分洗凈，煮至半熟，濾去湯汁，用食物蓋住，在餘火上燻烤至溫度未散，這樣的飯容易消化，但不如用勺子舀的濃湯那樣稠。 另外，易於消化且輕盈熱量大的藥物如胡椒、胡椒根、薑黃、艾葉和蓽撥這五種搗碎煮水，過濾后煮成的米飯易於消化且有益。 如果不這樣做，用普通水煮得過少的飯會很重。 另外，大米洗得不好就用牛奶或肉湯或酥油調製，未熟透的飯會很重且難以消化。 這樣的飲食規則是，如果食物不好且粗糙，配以油膩的肉和酥油等就會變得好。如果擔心這樣的食物難以消化，就在重的食物中加入易消化且熱量大的調料煮熟，按這樣的方法進行。 擺設飲食規則進食時，也要根據消化與否來把握份量食用，胃的二分之一要用食物填充，四分之一用飲品填充，要適量食用。胃的四分之一要留空，使呼吸內外通暢，以後口渴時也為飲用留空間。 如果不這樣把握份量，呼吸會不暢，食物不消化，會轉變成其他疾病。 因此，對於有內病而消瘦的，或病癒后未恢復的，或服用催吐藥和瀉藥后的，爲了強壯身體，或消瘦的，或虛弱昏迷的，或肺部受損的，或身體的七種精華等耗盡的，或身體和麵色消瘦不悅人且失去光澤的，或視力遲鈍和聽力不清的，或體溫低的，或身體關節和骨節受傷出現傷口的，或風病患者，這些都要根據病癥和體溫高低以及消化與否來觀察。 用乾燥地區的肉，或濕潤多黃土地區的優質肉，以及腿骨和脛骨等有營養的骨頭，配製成藥煮後過濾的湯汁精華服用，會使體內強壯而長肉，使人滿足，能與女人同房，視力敏銳，聽力清晰，傷口癒合且面色好，對壽命有益且力量大，聲音悅耳，這樣的營養是有益且好的。 綠豆湯，在服用催吐藥或下瀉藥后，根據病癥加入調料飲用有益，能治癒傷口，對喉嚨疼痛和眼病有益，能祛除風病而有效。 豌豆的食用方法：豌豆煮成的湯能祛除風病，化解腫塊，對於髖關節兩側或背部或腹部的風病突然劇烈疼痛，或者從上身到髖部和大腿兩側向下疼痛，這樣的風病都能祛除而有效。

།ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་དང་སྐྱུར་པོའི་གཡོས། ཏིལ་བཙིར་ཏེ་ མར་ཕྱུང་བའི་ཚིགས་མ་ལས་ཚོད་མར་བྱས་སམ།ཚོད་མའི་ནང་དུ་བཏང་སྟེ་ཟའམ། གཞན་ཡང་ལ་ཕུག་དང་ཡུངས་མ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ལས་བསྐྲུན་པའི་མྱུ་གུ་ནར་མ་སོན་པར་ཟ་བ་དང་། ཡུངས་མ་དང་ལ་ཕུག་གཏུབས་པ་དང་། སྲན་ཕྱེར་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུར་པོར་མནན་ལ་ལངས་པ་དང་། བཙིར་ཏེ་ཅང་ཅང་པོ་ཤ་སྟག་བྱ་སྟེ། སྐམ་པའི་ཚོད་མ་བཟའ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཟས་ནི་མི་དགེ་སྟེ། མིག་ལ་གནོད། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སྐྱེ། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ལུས་རྨྱ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་དེ་གནོད་དོ། །ཞོ་དང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས། ཞོ་ཅུང་ཟད བསྲུབས་ལ།སྨན་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་བཞི་པོ་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་བཏབ་ལ་དཀྲུག་ཅིང་འཐུངས་ན་བསོད་དེ། ལུས་བརྟ། ཁོང་སྣུམ། བཅུད་དུ་འགྱུར་ཏེ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད། སྟོབས་སྐྱེ། ཡི་ག་འབྱེ། འདིའི་ ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་པོ་ན་ལེ་ཤམ་དང་།པི་པི་ལིང་དང་སྒ་རྣམས་བཏབ་ན་ནད་ཆམ་པ་སེལ་ཏོ། །སྐོམ་དུ་བཏུང་བར་སྦྱར་བའི་ཆོ་ག་རྒུན་སྐམ་ལྟ་བུ་ཆུའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ལྷག་གཉིས་གསུམ་ཙམ་གདུས་ལ་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ། རྒུན་ཆུ་དྲོ་འཇམ་གྱི་ནང་དུ་གོང་དུ་ཞོའི་ནད་དུ་ སྦོད་སྨན་སྣ་བཞི་གདབ་པ་རྣམས་བཏབ་ལ་བསྒྲངས་ཏེ་འཐུངས་ན།ངལ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་སྙོམ་ཞིང་རྨྱ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། སྐོམ་དུ་འོང་ཅུང་ཟད་ལྕི། ཕྱིས་བཤང་བ་སྲ། གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ནོ། །རྒུན་རློན་ན་འཕྲལ་དུ་ཁོང་བསིལ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཁོང་ བརྟ།བཅུད་དང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། སྦོད་སྨན་གཞན་ཡང་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་བཞིན་བལྟའོ། །འབྲས་ཡོས་ལས་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའི་ཆོ་ག་།འབྲས་ཡོས་ལས་བཏགས་ཏེ་ཐུག་པའམ། ཟན་དུ་ཟོས་ན་སྐོམ་པ་དང་སློན་བྲོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། གཅིན་སྙི་སྟེ་ མང་བ་དང་།ཚོ་ཆེས་ཏེ་ཚིལ་ཆེ་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པས་ནད་འདི་ལྟ་བུ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་ཞི་བར་བྱེད། །བོང་དུ་དྲོད་སྐྱེ། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། ཅུང་ཟད་བསིལ་ལོ། །འབྲས་དང་ནས་གསར་ཐོག་པའི་ཟས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་།འབྲས་སར་པ་འམ། ནས་སར་པ་ལས་ཟས་སུ་བྱ་བ་ནི་ལྕི། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེ། མཁྲིས་པས་དོགས་ཤིང་བཤང་བ་སྲའོ། །ནས་ཡོས་དང་ནས་ཕྱེའི་བྱེ་བྲག་།ནས་ཡོས་འཚོས་པ་ནི་འཁྲེན་པ་དོགས། སྐོམ་དད་ཆེ། ཚིལ་འབྲི་སྟེ་ཁོང་གྲིམས། ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །ནས་ཕྱེ་ནི ཡང་ཡང་།འཇུ་སླ། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་ངལ་བ་ལ་ཕན། མིག་ན་བ་དང་རྨ་ནད་ལ་དགེ་སྟེ་ཕན། སྐྱོ་མར་བྱས་ཏེ་འཐུངས་ན་འཕྲལ་དུ་བརྟས་ཏེ་མཐུར་འགྱུར་བ་བསོད་དོ། །ཕྱེ་དང་ཆུར་སྦག་ཅིང་མི་བཟའ། དུས་གཉིས་སུ་མི་བཟའ། ཕྱེ་འབའ་ཞིག་མི་ འགམ།འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་བ་ཟས་འགྲངས་པར་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་ཟན་མི་བཟའ། ཟན་བཅངས་ལ་སོགས་གཅད་ཅིང་བཟའ་བར་མི་བྱ། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ངོས་སུ་དེ་བཞིན་ཟོས་ན། ལུས་སྐམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར། རྩུབ་སྟེ་རླུང་སྐྱེ། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་མི་ རུང་སྟེ།འཁྲེན་པས་དོགས། མིག་ལ་གནོད་དོ། །ཤ་གཡོས་ལ་སོགས་པ་སྤོད་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས་རྣམས་ནི། སྤྱིར་ལྕི་ཞིང་ཁོང་སྣུམ། སྟོབས་སྐྱེ། ཤ་བཟང་ཞིང་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །བལ་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་ལ་སོགས་པ་གཡོས་སུ་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཡང་། སྤྱོད་ཅིང་ བཏབ་པ་ཕན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།

芝麻渣和酸性食物。用芝麻榨油后的渣滓做菜或放入菜中食用。還有蘿蔔和芥菜等根莖類植物在芽苗未長成前食用，切碎的芥菜和蘿蔔，以及豆麵調製后壓制發酵，榨汁製成乾菜食用，這類食物不好，會傷害眼睛，引起風病、痰病和膽病，難以消化且沉重，使身體疲憊虛弱而有害。 酸奶與藥物調製的食物。將酸奶稍微攪拌，加入四種香藥：桂皮、豆蔻、甘地跋陀羅、龍花，將這些磨碎後放入攪拌飲用則有益。能強身，潤腸，增加營養，可與女性同房，增加力量，開胃。如果加入三種辛香料：訶子、胡椒、生薑，可以治療感冒。 飲料的調製方法。如將葡萄乾等放入水中煮沸，煮至剩餘二三分之一後去渣，在溫和的葡萄汁中加入上述酸奶中使用的四種香料，冷卻後飲用，可以緩解疲勞、飢餓、口渴和昏睡等癥狀。可作為飲料，稍微沉重，後期大便堅實，對肺心有益。新鮮葡萄立即能清涼腹部，消化后能強身，增加營養和性慾。其他香料也要根據各自的功效來使用。 炒米的製作方法。將炒米磨成粉后煮粥或食用，能止渴、止嘔吐、止腹瀉、減少小便、減肥、緩解痰病等癥狀，以及止咳、平息一切膽病。能增加體溫，輕盈易消化，稍微涼性。 新米和新麥的食物特點。新鮮的大米或新鮮的青稞作為食物較重，能增加體力，生痰，膽病者慎食，大便堅實。 炒青稞和青稞面的區別。炒熟的青稞容易便秘，口渴大，減少脂肪使腹部緊實，性質沉重。青稞面輕盈，易消化，對飢餓、口渴和疲勞有益，對眼疾和傷口有益。用糌粑喝水立即能增強體力，有益處。 麵粉不要和水直接食用，不要一天吃兩次，不要只吃麵粉，吃飽米飯等食物后不要吃糌粑，不要咬著糌粑等食用。如果像芝麻渣那樣食用，會使身體消瘦虛弱，粗糙生風，大便不能向下排出，容易便秘，傷害眼睛。 肉類等香料調味的食物，一般較重且滋潤腸胃，增加力量，肉質好且強身。豌豆、綠豆等食物中也加入香料調味，其益處也是相同的。

།ཁུར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེ་མདག་གི་ནང་དུ་ཚོས་པར་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། དོགས་ལེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། ས་སླང་རྩེག་མའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། ད་ནུར་ལ་བསྲེགས་ པའི་ཁུར་བ་དང་།རྒྱ་སོལ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཁུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་གཅིག་སྟེ་འདྲ་མོད་ཀྱི། བསྲེག་ཅིང་ཚོས་པར་བྱས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་ཅི་ཡང་མི་འདྲ་སྟེ། ཁུར་བ་གོང་མ་བས་འོག་མ་རིམ་པས་ཡང་ངོ་། །འབྲུ་ ཟས་ལས་གཡོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །།རི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་ལ། ཤ་བ་དང་། དགོ་བ་དང་། རི་དྭགས་ཀུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨ་རི་ཤ་དང་། རྐྱང་དང་། མྲྀག་མ་ཏྲི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རི་བོང་དང་། དང་སྒོ་དང་། ལྡང་སྒོ་སྐ་དང་། རི་དྭགས ཙ་རུ་སྐ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་བྱ་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་རི་དྭགས་དང་། བྱ་སྣ་ཚོགས་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ལ། རི་བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་། རི་བྱ་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རག་ཏན་ར་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གོང་མ་སྲེ་གང་། ཨུ་བ་ཙ་ཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།ཙ་ཀོ་ར་དང་། ཀུ་རུ་བ་དང་། བར་ཏ་ཀ་དང་། བར་ཏི་ཀ་དང་། ཏི་ཏི་ར་དང་། གོང་མ་སྲེག་དང་། རྨ་བྱ་དང་། བྱ་གག་དང་། བར་ཀ་དང་། གོན་དྷ་དང་། གི་རི་བར་ཏ་ཀ་དང་། ཤར་པ་ཏ་ཀ་དང་། ཨིན་ཏྲ་པ་དང་། རི་བྱ་འདི་རྣམས་ཀུན་འདྲ་སྟེ་ཁྲོན་རྐོ་བས་ཟས་ཚོལ་བ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཤང་ཤང་ཏེའུ་དང་། ད་ཏྱ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྲྀང་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། ཤ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་ཏྭ་དང་། ཀོ་ཀི་ལ་དང་། ཧ་རི་ཏ་དང་། ཐི་བ་དང་། བྱེའུ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཟས་སུ་མཆུས་རྐོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུང་དང་ཕུག་ན་ གནས་པ་ལ།སྦལ་པ་དང་། སྦྲུལ་དང་། གོང་དང་། བྱི་དུར་དང་། འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅན་གཟན་བྱ་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ལ། སྟག་དང་། གཟིག་དང་། སེང་གེ་དང་། དོམ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། བྱི་ལ་དང་། སྤྱང་ཀི་དང་། ཕྱུགས་ དྲེད་དང་།མི་དྲེད་དང་། ཝ་དང་། འཕར་བ་དང་། ཁྲ་དང་། ཁྲ་སྤྱང་སེར་དང་། ཆུན་ལག་དང་། ཁྭ་དང་། བྱ་རིགས་པ་དང་། ཁྲ་སྔོན་པོ་དང་། བྱ་ཀུ་ར་ར་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། འུག་པ་དང་། བྱ་ཀུ་ལིང་ག་ཀ་དང་། བྱ་དུ་མི་ཀ་དང་། བྱ་མ་ནུ་ཧ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ། ། རི་དྭགས་ཆེན་པོའི་མིང་ལ། ཕག་རྒོད་དང་། མ་ཧེ་དང་། བྱང་ཁུང་དང་། རོ་ཧི་རྒྱ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། གནག་རྒོད་དང་། བསེ་དང་། སྨྱུག་གླང་དང་། འདི་རྣམས་སོ། །ཕྱུགས་དགས་དང་། རྟ་དང་། བ་གླང་དང་། བོང་བུ་དང་། མཛོ་དང་གནག་ལ་སོགས་པའོ། །ཆུ་ན གནས་པའི་བྱ་སྣ་ཚོགས་ལ།བྱ་ངང་པ་དང་། བྱ་ས་རས་དང་བྱ་ཀ་དམ་པ་དང་། བྱ་ཀར་དང་། ཀར་ན་ཏ་ཐ་དང་། བྱ་རླ་དང་། སྐྱ་ངང་དང་། ཨུ་འགྲོ་ཤ་དང་། ངུར་པ་དང་། སོ་བྱ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཆུ་ན་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆུའི་ནང་ན་གནས་ པའི་ཉ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཉ་རོ་ཧི་ཏ་དང་། པ་ཐི་དང་། རུས་སྦལ་དང་། ཀུ་བིར་དང་། ཀ་ར་ཀ་ཏ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། དུར་བ་དང་། སྲམ་དང་། ཤམ་བུ་ཀ་དང་། ཉེའུ་ལྟང་བུ་དང་། འབར་མི་དང་། ཙན་ཏྲ་ཀ་དང་། བུ་ལི་ཀ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཆུ་སྲིན་མ་ཀར་དང་། རྒྱ་མཚོ་ན་གནས་ པའི་ཉ་བོ་ཆེ་དང་།ར་ཛི་དང་། ཙི་ལི་ཙི་མ་ལ་སོགས་པ་སྣ་བརྒྱད་དོ། །ལུག་དང་ར་གཉིས་ཀྱི་ཟས་ནི། སྐམ་དང་གཤེར་ལ་སོགས་པ་ཡང་། ཚོལ་ཞིང་ཟབས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་དགས་དང་། བྱ་དང་ཉ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེས་ཏེ་བཤད་པའི་ནང་དུ་ངེས་པ་ མ་ཡིན་ནོ།

饃饃的種類有：在炭火中烤制的饃饃、在灰燼中烤制的饃饃、在土爐中烤制的饃饃、在木炭中烤制的饃饃、在煤炭中烤制的饃饃，這些饃饃的原料都是相同的，但因烤制方法不同而有差異，後者比前者依次更輕。關於穀物食品中各種熟食的區別說明已完畢。 各種野獸有：鹿、野牛、名為庫拉的野獸、阿里夏、野驢、名為密伽瑪底的野獸、兔子、當果、淺灰色當果、名為扎如嘎的野獸等。各種鳥類和猛禽等野獸，以及靠本領尋找食物的各種鳥類有：各種山鳥、名為提嘎的山鳥、名為惹丹惹瑪嘎的鳥、上雪雞、名為烏巴扎嘎惹的鳥、雉雞、庫如巴、巴爾達嘎、巴爾提嘎、提提惹、上雪雞、孔雀、鷓鴣、巴嘎、貢達、基里巴爾達嘎、夏爾巴達嘎、因札巴、這些山鳥都相似，是通過挖掘尋找食物的。 其他如香香提烏、名為達提阿的鳥、名為布林嘎達的鳥、鸚鵡、夏利嘎等、瑪特瓦、杜鵑、哈利達、提巴、麻雀等這些是用嘴啄食的。棲息在洞穴中的有：青蛙、蛇、貢、比杜爾等。其他還有靠本領尋找食物的猛獸和猛禽等：虎、豹、獅、熊、猴、貓、狼、野牦牛、野人、狐貍、獵豹、鷹、黃色獵鷹、春拉格、烏鴉、鳥利巴、藍鷹、庫拉拉鳥、禿鷲、貓頭鷹、庫林嘎嘎鳥、杜米嘎鳥、瑪努哈鳥等。 大型野獸的名稱有：野豬、水牛、羚羊、羅希嘉、象、野牛、犀牛、竹牛等。家畜有：馬、牛、驢、騾子、牦牛等。各種水鳥有：鵝、薩惹斯鳥、嘎丹巴鳥、嘎爾鳥、嘎爾納達、拉鳥、灰鵝、烏卓夏、鴛鴦、索佳、鶴等，這些都是棲息和活動在水中的。 生活在水中的魚類等有：羅希達魚、巴提、龜、庫比爾、嘎惹嘎達、魚翅、杜爾巴、蝦、商布嘎、鱔魚、巴爾米、贊札嘎、布利嘎、尼亞果達、摩羯魚、生活在海洋中的大魚、惹基、及其他八種如吉利吉瑪等。羊和山羊的食物，因為在乾溼等地都能尋找，所以不確定在一處。羊和山羊不確定屬於上述野獸、鳥類和魚類等八種分類中的任何一類。

།དེ་ལ་རི་དགས་རྣམས་དང་། །རི་བྱ་མཆུས་ཟས་ཐུབ་རྣམས་དང་། ཕུག་དང་ཁུང་ན་གནས་པ་དང་། ཕོའི་རིས་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་འདྲ་སྟེ། སྐམས་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །ཆུ་ལ་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བ་ཆུ་བྱ་དང་། ངང་པ་ངུར་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་།ཆུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཉ་ལ་སོགས་པ་དང་། དུང་དང་། ཉ་ཕྱིས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི་གཤེར་ས་ན་གནས་པའོ། །དེ་ལ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་གཅན་གཟན་དང་། ཁྲ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་ཆེན་པོར་བརྩི་བ་ ཕག་རྒོད་དང་།མ་ཧེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བསེ་ལ་སོགས་པ་བར་མ་འདི་རྣམ་གཉིས་སྐམ་ས་དང་གཤེར་ས་གཉིས་ཀ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། བཤང་བའི་དྲི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བསྐམ་ བག་རིལ་པོར་འོང་ངོ་།།འདུས་པའི་ནད་མཁྲིས་པ་ནི་ཆེ་རླུང་ནི་འབྲིང་། བད་ཀན་ནི་ཆུང་བ་འདི་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྐམ་ས་ནས་འབྱུང་བའི་ཤ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རི་བོང་གི་ཤ་ནི་བསིལ་ལ་རྩུབ་པ་ཟོས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚ། དྲོད་འབར། དྲི་ མ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྐམ་པོ་སྲ་བར་འོང་།དེ་ལ་ཁྲོན་རྐོ་བས་ཟས་ཚོལ་བའི་བྱ་བར་ཏ་ཀ་དང་། བར་ཏི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཅུང་ཟད་ལྕི། སྣུམ། ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ། བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱ་བྱའི་ཤ་ནི་གོང་མ་དེ་དག་པས་ཀྱང་དགེ་སྟེ་དྲོད་སྐྱེ། ཡིད་གཞུངས། ཁུ་ཆུ་ སྐྱེ།བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར། རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པའི་ནད་མཆོག་ཏུ་སེལ། དྲི་མ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་ཅུང་ཟད་སྲ། རྨ་བྱའི་ཤ་ནི་འཕྲལ་དུ་ཕན་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣ་བ་མི་གསང་བའམ། སྐད་འགགས་སམ། མགུལ་མི་བདེ་བའམ། མིག་རྟུལ་བ་འམ་ འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།རྒས་སྲ་བར་འགྱུར། ཡོན་ཏན་འདི་འདྲ་བར་རྒྱ་བྱ་དང་ཁྱིམ་བྱ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་ཕན་ཏེ་ལྷག་པར་རོ་ཙ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྱིམ་བྱ་ནི་ཅུང་ཟད་ལྕི་ལ་བད་ཀན་སྐྱེའོ། །གོང་མོ་དང་། བྱ་ཨུ་པ་ཙ་ཀྲའི་ཤ་ནི་ཡིད་གཞུངས་པོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ། ཡི་གར་འོང་། ཐི་བ་མིག་ཡ་གཅིག་མི་མཐོང་བའི་ཤ་ནི་ལྕི་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ། །རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེ་སྟེ། མི་དགའོ། །བྱིའུ་མཆིལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར། ཁོང་སྣུམ། རླུང་ནད་སེལ། ཁུ་ཆུ་མཆོག་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕུག དང་ཁུར་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་དང་།མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ཁྲ་དང་གཅན་གཟན་དང་། ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་རི་དྭགས་ཆེན་པོ་དང་། ཆུ་ལ་གནས་པའི་ངང་ངུར་དང་། ཆུའི་ནང་གི་སྲོག་ཆགས་ཉ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལྔ་ཆར་གྱི་ཤ་ནི་ལྕེ། སྣུམ་ལ་མངར་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདི་རྣམས་ལ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྟག་མ་པས་འོག་མ་ཁད་ཀྱིས་ལྕི་བ་དང་། གོང་མ་བས་འོག་མ་དྲོ་ཞིང་ཚ། གོང་མ་བས་འོག་མ་ཁོང་སྣུམ་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ཤ་ནི་ གཅིན་མང་།ཁུ་ཆུ་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། རླུང་སེལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཕག་རྒད་དང་། གླང་མོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རི་དྭགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་བསིལ་ལོ། །གཅན་གཟན་དང་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཟ་བའི་ཤ་ཟོས་ན་མིག་རྣོ་བར་འགྱུར་ རོ།།བཤང་གཅིག་ཉིག་འགག་མི་སྲིད་དེ་སྙི་བར་འོང་ངོ་། །ཤ་སྐྱེ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཆ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བར་འགྱུར། ཤ་འདི་ལྟ་བུ་མི་རྒན་པོ་དང་ཉམ་ཆུང་བས་ཟོས་ན། རྒན་ལུས་བརྟ་ཞིང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་ཕོ་བའི་གྲང་བའི་ནད་དང་ལུས་སྐེམ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་ ཕན་ནོ།

其中野獸類、以喙覓食的山鳥類、居住洞穴的動物和四種雄性動物類相似，都屬於陸地生活的生物類。 水中生活和活動的水鳥、鵝、鴨等，以及水中生活的魚類、貝類、海蔘等這兩類是生活在水域的。 其中以武力尋找食物的猛獸和鷹類，以及被視為大型野獸的野豬、野牛、大象、犀牛等這兩類中等動物，在陸地和水域都共同生存。 其中陸地生活動物的肉性涼而輕，易消化，糞便氣味向下排出，乾燥成團。 三病之中膽病最大，風病中等，痰病最小，這樣的不適可用陸地動物的肉來治療。 其中兔肉性涼而澀，食用后消化時發熱，體溫升高，糞便向下排出，乾燥堅實。 其中以挖掘尋找食物的鳥類如鷓鴣、鵪鶉等的肉稍重，滋潤，能長肉，使身體強健。 雉雞的肉比上述更好，能生熱，使心神安定，生精液，面色變好，最能祛除以風病為主的三病，糞便向下排出稍硬。 孔雀肉雖不能立即見效，但對耳聾、聲音嘶啞、喉嚨不適、視力遲鈍等癥狀有效。 使人長壽健壯。這樣的功效，雉雞和家雞也同樣有益，特別能增強性功能。 家雞肉稍重且生痰。 鴿子和烏帕查克拉鳥的肉能使心神安定，生火力，可口。 貓頭鷹獨眼不見物的肉重而咸，會引起風病、痰病和膽病，不宜食用。 麻雀等鳥的肉會生痰，滋潤體內，祛除風病，精液會極大增多。 其中洞穴棲息的生物、以武力覓食的鷹和猛獸、野豬等大型野獸、水中生活的鵝鴨，以及水中生物如魚類等這五類的肉都是重、滋潤而甜美的，但其中特別是這些按順序而言，後者比前者逐漸變重，比上者更暖熱，比上者更滋潤體內。 如此野獸等五類生物的肉能使小便增多，生精液，增長體力，祛除風病，生痰和膽病。 其中野豬、大象等大型野獸的肉性涼。 食用猛獸和鷹等以其他生物為食的動物的肉能使視力敏銳。 大小便不會阻塞而是柔軟。 長肉，消化后性溫而熱力大。這樣的肉老年人和體弱者食用，能使老年人身體強健，對痔瘡病、胃寒病和消瘦病最為有效。

།ར་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ར་ཤ་ཟས་ན་ནད་དམིགས་ནི་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། རང་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་ཆེ་ཆུང་མེད་དེ་མཉམ། ཁམས་ཀྱང་ཆེ་ཆུང་མེད་དེ་མཉམ་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནི་བད་ཀན་ཡང་མི་ཆེ། རླུང་ ཡང་མི་ཆེ།ཧ་ཅང་ཚོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཤ་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་ནོ། །ལུག་ཤ་ནི་རའི་ཤས་ཕན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུག་གི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁམས་ཀྱང་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་པས་ཚ་བ་སྐྱེ། ལྕི། ཧ་ཅང་སྣུམ་ཆེ་སྟེ། རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་ཆེའོ། །བ་གླང་གི་ཤ་ནི། ལུད་པ་སྐམ་པོར་འོང་བ་ལ་ཕན། ངལ་ཏེ་ཆད་པ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེས་ཏེ་ཚ་བ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱི་ལྡང་དུབ་ཏུ་དུས་མི་འདྲ་བར་ལྡང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རླུང་ནད་གཅིག་པུ་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །མ་ཧེའི་ཤ་ནི་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཚ། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། གཉིད་ཆེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ། ཁོང་གྲིམས། ལུས་ཤ་སྐེམ་ཞིང་སྦོམ་པོར་འགྱུར་རོ། །མ་ཧེ་བཞིན་དུ་ཕག་རྒོད་ཀྱི་ཤ་ཡང་དེ་དང འདྲ་སྟེང་ལ་ཞིང་ཆད་པ་ལ་ཕན།ཡི་ག་འབྱེ། ཁུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར། སྟོབས་སྐྱེའོ། །ཉ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཙི་ལི་ཙི་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་ནི། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མ་ཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེ་སྟེ་མི་ དགེའོ།།བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉ་རོ་ཧི་ཏ་དང་། གོ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་རིས་རིས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ། བྱ་ཁྲོན་རྐོ་ཞིང་ཟས་སུ་མཐུས་ཚོལ་བའི་ནང་ན་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེག་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་ ཏུ་བཟང་ངོ་།།ཆུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཉའི་ནང་ན་ཉ་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་པ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཕུག་དང་ཁུང་ན་གནས་པའི་ནང་ན་གཅན་གཟན་གོ་ད་ཞེས་བྱ་བ་ནད་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །དེ་ལྟར་ཤ་མིང་གིས་སྨོས་སོ་ཅོག་ཀུན་ཀྱང་རྒན་གཞོན་མ་ཁྱེར་ཏེ་ན་ཚོད་དར་ལ་ བབ་པ།ཚོན་པོ་བསད་མ་ཐག་པ་མ་རུལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བཟའོ། །མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཤ་དེ་རྣམས་ལས་བཟར་མི་རུང་བ་ནི། རང་ཤི་བ་རིད་པ་ཧ་ཅང་ཚོ་ཆེས་པ་ནད་ཀྱིས་ཤི་བའམ། ཆུའི་ནང་དུ་ཤི་བ་འམ། དུག་གིས་བསད་པའི་ཤ་འདི་ལྟ་བུ་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །རི་དྭགས་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཕོ་སྨོས་ལ་ལྕི་ཡང་དུ་དབྱེ་བ་ནི་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་ཕོའོ་ཅིག་གི་རོ་སྟོད་དང་།མགོ་བོའི་ཤ་ནི་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །མོའོ་ཅོག་གི་རོ་སྨད་ཀྱི་ཤ་ལྕི་སྟེ། འཇུ་དཀའོ། །སྦྲུམ་མའི་ཤ་ནི་སྤྱིར་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རི་དགས་དང་ཕྱུགས་མོ་རྐང་ ལག་བཞི་ཟུག་པའི་ཤ་ནི་ཡང་ངོ་།།བྱའི་ཕོ་འོ་ཅོག་གི་ཤ་ནི་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་རི་དགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ་སྤྱིར་ནི་མགོ་བོ་དང་། གླད་རྒྱས་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །དེ་བས་ན་རོ་སྟོད་ཡང་། རོ་སྟོད་པས་བརླ་ཡང་། དེ་བས་རྒྱབ་ཀྱི་ཤ་ཡང་། དེ་བས་ཁ་མཚུར་ དང་ལྕེ་ཡང་།དེ་བས་རྐེད་པ་ཡང་། དེ་བས་དཔྱི་ཡང་། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གྲོལ་ལ་ཕོ་བ་དང་། གྲོད་པ་དང་གློ་སྙིང་ལ་སོགས་པ་སྟོད་ཀྱི་ཤ་ནི་ལྕིའོ། །གཉེ་མ་དང་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྨད་ཀྱི་ནང་གྲོལ་ནི་ཡང་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་ པའི་ལྕི་ཡང་ནི་ཁྲག་པས་ཤ་ལྕི།ཤ་བས་ནི་ཚིལ་ལྕི། ཚིལ་བས་རུས་པ་ལྕི། རུས་པ་བས་རྐང་ལྕིའོ།

羊肉既不太涼也不太油膩，食用羊肉不會引起任何疾病。羊的身體肉量均勻適中，體質也均衡適中，因此不會引起痰病過重，風病也不會過重。由於不會太肥，所以羊肉就是這樣有益。 綿羊肉的功效與上述山羊肉的功效相反。為什麼呢？因為綿羊的身體肉量不均勻，體質也不均衡，會引起熱病，沉重，過於油膩，會引起風病和痰病，身體肉量也會增大。 牛肉對乾咳有益，對疲勞、過熱、發燒、不規律發作的熱病、感冒、身體消瘦等癥狀都有益處。對單純的風病也有益。 水牛肉性熱，沉重難消化，易致嗜睡，增長體肉，身體僵硬，使身體消瘦而粗壯。 野豬肉與水牛肉相似，對疲勞有益，能開胃，增加精液，增長體力。 魚類等會極大地引起痰病和膽病。 水生動物中的蟹肉會引起風病、痰病和膽病等諸病，不宜食用。 在各類動物中，巴拉魚（類似鯽魚）、羅希塔魚、果達（一種蜥蜴）和鹿等是最好的。在挖洞覓食的鳥類中，巴拉魚（類似鯽魚）最好。在水生魚類中，羅希塔魚最有益處。在洞穴中生活的動物中，果達（一種蜥蜴）對任何疾病都有益處。 上述提到的所有肉類都應選擇年齡適中、肥壯、剛宰殺的、未腐壞的食用。 在上述提到的肉類中，不能食用的是：自然死亡的、瘦弱的、過於肥胖的、因病死亡的、溺死的或中毒死亡的動物肉。 野獸肉類的雌雄和輕重區分是：所有雄性野獸的上半身和頭部肉重而難消化。所有雌性野獸的下半身肉重而難消化。孕畜的肉普遍較重。其中特別是四足野獸和家畜的四肢肉較輕。所有雄鳥的肉較輕。 一般而言，無論是野獸還是鳥類，頭部和腦髓都較重且難消化。因此，上半身較輕，大腿比上半身輕，背部的肉比大腿輕，嘴唇和舌頭比背部輕，腰部比嘴唇舌頭輕，臀部比腰部輕。同樣，內臟中，胃、肚子、肺、心等上部內臟較重。腎臟、腸等下部內臟較輕，應按此順序理解。 血肉等的輕重是：血比肉重，肉比脂肪重，脂肪比骨頭重，骨頭比筋重。

།ཤ་བས་ནི་རླིག་པ་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། རླིག་པ་བས་མཇེ་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། མ་བལ་མ་བས་མཆིན་པ་ལྕི། མཆིན་པ་བས་གཞང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །རི་དགས་སྣ་ ཚོགས་དང་།བྱ་བྲན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཉ་ཤ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕན་གནོད་སྣ་ཚོགས་དང་ལུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕན་གནོད་སྣ་ཚོགས་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།ཚོད་རྔད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཕན་གནོད་བཤད་པ། ཚོད་མ་པ་ཐ་ དང་།ཤ་རི་དང་། ཤུ་ཤ་དང་། སུ་ནི་ཤན་དང་། ས་ཏི་ན་ཟ་དང་། ར་ཟག་ཤ་བ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་། ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚོད་མ་སུ་ནི་ཤ་ན་ནི་དྲོད་ཆེ། མིའི་ཁོང་བརྟ། བུད་ མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ར་ཟག་ཤ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའོ། །རྒྱ་སྣེའུ་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་སེལ་རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཀ་ཀ་མ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྣེའུ་ནི་རླུང་ནད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སེལ།མཛེ་ནད་ལ་ཕན། ཁོང་བརྟ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲོད་ཆེ་རྒས་སྲ་སྨན་བཅུད་ལེན་གྱི་མཐུ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁོར་འཁྲུ་མགུལ་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཙང་གི་རི་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སྐྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཟས་འཇུ། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ཕན། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བ་གྲང་ཞིང་ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཁོང་འཁྲུ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མའི་སྣ་གྲངས་ལ། ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོད་མ་ས་བ་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཨ་རི་ཏི་དང་། ཚོད་མ་ཤང་ག་ཏ་དང་། ཚོད་མ་བལ་གུ་ཏ་དང་། ཚོད་མ་སླེ་ ཏྲེས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་།སྦའི་མི་གུ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཚོད་མ་པ་ཤ་ཀ་དང་། ཚོད་མ་ཀུ་ཏ་ལི་དང་། ཏིལ་གྱི་ལོ་མ་དང་། ཚོད་མ་མན་དུ་ཀིའི་འདབ་མ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ཀོ་ཏ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ར་བེར་ག་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟང་དང་། ནད་ཀ་དང་། ཀ་ཏ་ཡ་དང་། གོ་ཇི་ཧ་དང་། བ་དྷ་ཀ་དང་། འབའ་ན་ཏི་ག་ ཏ་ཀ་དང་།ཀ་རི་ར་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། ནན་དི་དང་། ཀུ་ཚེ་ལ་དང་། ཤ་ཀུ་ལ་ས་ནི་དང་། ཀ་ཏིལ་དང་། ཀེའུ་ཀ་དང་། ཤི་ཏ་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། ཀར་ཀ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ཟོས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ན་ཁ་ལ་ཚ་སྟེ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། རླུང་ནི་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་སེལ་ལོ། །ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ནི་ཞིམ་ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་འབྱིན། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་བར་འགྱུར། ཟོས་ན་ཡི་ག་འབྱེ། ཚོད་མ་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ནི་དྲོད་ཆེ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚབ་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བྲི་ཤ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བ་ཤ་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སློན་བྲོ་པ་ལ་ཕན། ལུད་པས་བཀར་བ་ལ་ཕན། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ཁ་སྣ་ནས་ཁྲག་འོང་བའམ། ཐུར་དུ་ཁྲག་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ ཀ་ར་བེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རོ་ཚ་བར་བྲོ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་སྟེ་འབར།བད་ཀན་སེལ་བར་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་བར་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ་དྲོད་ཆེ་ཞུ་བའི་རྗེས་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་མཐུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་ རོ།།ཚོད་མ་ཀ་རི་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྐ། མངར་ལ་དབྱངས་སུ་ཁ། ལྟོ་སྦོ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེའོ། །ཚོད་མ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། བལ་གུ་ཛ་ག་དང་། འདི་གཉིས་ཟོས་ན་ཁོང་འཁྲུ། དྲོད་སྐྱེད་དོ།

鹿肉的睪丸難消化且重，比睪丸更難消化且更重的是尾巴，比未處理的羊毛更重的是肝臟，比肝臟更重且難消化的是肛門。 各種野獸、各種飛禽、魚肉等的種類利弊以及羊等的種類利弊說明章節完畢。 各種蔬菜的種類及利弊說明：蔬菜帕塔、夏利、舒夏、蘇尼善、薩提那扎、拉匝夏巴、嘉涅烏這些相似，能除風、痰、膽，易消化且輕盈，向下排出的大便會變硬。其中蔬菜蘇尼善性熱，能調理人體內部，對女性有益。這些蔬菜中以拉匝夏巴為最佳。嘉涅烏能治胃病和痔瘡病，能治療乾燥大便。 名為嘎嘎瑪其的蔬菜即蒙涅烏能治風病、痰病和膽病，對麻風病有益，能調理體內，使女效能承受房事。性熱，堅實耐老，效力如同補藥。稍微能使腹瀉，使聲音悅耳。 名為倉吉日的蔬菜是一種酸性根莖，能助消化，性熱，對胃病、痔瘡病、風病和痰病有益。性熱，對胃寒、消化不良和腹瀉有益。 蔬菜的種類有：名為帕托拉的蔬菜、名為薩巴塔拉的蔬菜、阿日提蔬菜、香嘎塔蔬菜、巴勒古塔蔬菜、列持葉蔬菜、巴米古、布日哈提、帕夏嘎蔬菜、古塔利蔬菜、芝麻葉、曼杜基葉蔬菜、嘎果塔蔬菜、嘎拉貝嘎蔬菜、良草、納嘎、嘎塔雅、果吉哈、巴達嘎、巴納提嘎塔嘎、嘎日拉、古拉嘎、南迪、古切拉、夏古拉薩尼、嘎提勒、給烏嘎、希塔、果夏塔嘎、嘎爾嘎夏，這些相似，食用這些蔬菜后消化時口中發熱，向下排出的大便會變硬。稍微生風，但能除痰和膽病。 帕托拉蔬菜味美，能驅除體內蟲子，消化后變甜，食用能開胃。兩種布日哈提蔬菜性熱，能引發膽病發作，能治腹瀉和風病。 也叫布日夏，也叫巴夏嘎的蔬菜，對咳嗽有益，對咳痰有益，能治膽病和血病引起的鼻出血或下部出血等癥狀，特別有效。 名為嘎拉貝拉的蔬菜味辛辣且生熱燃燒，對治療痰病特別有效。 名為巴爾塔嘎的蔬菜味苦辣略咸，性熱，消化后能除風和痰，能生消化之火力且可口，不會引起膽病。 名為嘎日拉的蔬菜味澀，甜而略苦，會使腹部膨脹，不宜食用。 果夏塔嘎和巴勒古匝嘎這兩種蔬菜食用後會腹瀉，會生熱。

།ཚོད་མ་དན་དུ་ལི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར་ལ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་དངས་ཏེ་ བསིལ།ཅུང་ཟད་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཡང་། ཆང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་མུན་ཛ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། རོ་མངར་སྣུམ་བསིལ་ལ་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་ཁུ་ཆུ་སྐྱེ་སྟེ་དགེའོ། །ཚོད་ མ་པ་ལག་ཀྱ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི་ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུའོ།།ཚོད་མ་ཨུ་བོད་ཀ་ནི་ཆང་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་ཙུ་ཙུ་ཞེས་བྱ་བ་པ་ལག་ཀྱ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་བི་ཏི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། བསིལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། གཅིན་མང་ངོ་། །ཚོད་མ་ཛི་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ནད་ལ་ཕན་ཞིང་བདེ། ཅུང་ཟད་ལྕི། ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་ཚེ་རིང་རྒས་སྲ་སྟེ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚེད་མ་ཛི་ར་ཧ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། ཁོང་བསིལ མིག་ལ་ཕན།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བུམ་ཤ་དང་མོན་པའི་དྭོ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ལི་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀར་ཀ་དང་། ཨེར་བ་རུ་དང་། ད་ནི་དིས་དང་། ག་གོན་ལས་ཚོད་མར་བྱས་པ་དང་། ཙི་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཙིར་བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ལ། ག་གོན་ནི་ཁོང་འཁྲུ། གཅིན་མང་ངོ་། །ཚོད་མ་ཙི་ན་ཀ་ནི་བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འོང་སྟེ་སྲའོ། །ཙིར་བི་ཏ་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གསུམ་གྱི་རོ་འདྲ་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྲི་དང ཤིང་ལ་བརྟེན་པའི་ལྡུམ་བུ་འཁྲི་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ནང་ན་བུམ་ཤའི་འབྲས་བུས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ།ཆུ་སོའི་ནད་འབྱང་། གཅིན་ལེགས་པར་འོང་། བུད་མེད་ལ་ཕོང་པར་འགྱུར། ག་གོན་ནི་མཆོག་ཏུ་གཅིན་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མོན་པའི་དྭོ་བ་ནི་ཁོང་རྩུབ་པར་འགྱུར་ ལ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ་བར་བྱེད་དོ།།ཚོད་མ་ཀ་ལིང་གེ་དང་། ཚོད་མ་བ་རུ་དང་གཉི་ས་ནི་ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། ཚོད་མ་བིད་ཏ་གཞོན་ནུ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བསིལ་ལོ། །ཙིར་བྱིད་སྨིན་པ་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །ཙིར་བྱིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྙིང་པའི་ཚ་ བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ལན་ཚྭའི་བག་བྲོ།བོ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་འཇིལ་ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད་ཞིམ་ཡི་གར་འོང་། ཁོང་གྲང་ཞིང་ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ཧྱེ་ནད་ཀྱི་ལངས་པ་ལ་ཕན། ལྟོ་སྦོས་པ་ཞི་བར་འགྱུར། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་ངོ་། ། དེའི་འོག་ཏུ་པདྨའི་རྩ་ལག་དང་རྩ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏའི་ཆུ་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་ཆུ་བ་དང་། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྡུམ་བུ་མ་ཤ་ཀ་དང་། ཀེ་ལུ་ཏ་དང་། ཤྲི་ག་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་ཀ་དང་། གྲོན་ཙ་ད་ན་དང་། ཀ་ཀོ་ཏེ་དང་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ། ཀུན ཀྱང་ཆུའི་ནང་སེར་ཆེན་པོ་ལས་འཁྲུངས་པ་ཡིན་པས་འཇུ་དཀའ།ལྕི། བསིལ། ཁོང་དུ་རྩུབ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲའོ།

名為丹度利亞的蔬菜，味甘，消化后清涼，略微收斂，能治療酒病、膽病、中毒和血脹病。名為蒙扎德的蔬菜能祛除風和膽，味甘潤涼而重，能固腸胃，生肉液，有益。帕拉嘎蔬菜難消化且重，略微瀉下。烏波達蔬菜對酒病有益。名為楚楚的蔬菜與帕拉嘎相似，但特別能止瀉。名為比提日的蔬菜味甘，涼性，能祛除風病和膽病，多尿。名為吉哈的蔬菜對喉病有益且適口，略重，固腸，生肉，對女子有益，若常食則長壽耐老，能成為精華。 又名為吉拉哈的蔬菜，味甘，內涼，對眼睛有益，能祛除一切風病、痰病和膽病。南瓜和芋頭莖，卡利卡果實，卡爾卡，艾爾巴如，達尼迪斯，以及用嘎貢製成的蔬菜，名為齊納卡的，名為齊爾比達的這些中，嘎貢能瀉下，多尿。齊納卡蔬菜使大便不易下而堅實。齊爾比達會生痰。這三者味道相似但難消化，消化后甘，也會生風病和痰病。 在依附樹木的藤蔓果實中，南瓜果實能祛除風病和痰病，能治療牙病，利小便，對女子有益。嘎貢最能利尿。芋頭莖會使腸胃粗糙，使大便堅實。卡林格蔬菜和巴如蔬菜都會使大便堅實。嫩比達蔬菜能祛除膽病，性涼。成熟的齊爾比會生膽熱。陳年齊爾比果實的辛味略微超過辛藥和鹽味。生膽，消除痰和風病，開胃，生熱，美味可口，對因內寒和食物不消化而引起的痰病、風病和呃逆有益，能平息腹脹，易消化且輕。 其後，蓮花莖葉和根，烏特帕拉花根，庫姆達花莖，烏特帕拉莖，水生植物瑪夏卡，克魯達，希里嘎達卡，卡謝如卡，格侖扎達納，卡科得這些相似，都是從大水池中生長，所以難消化，性重，涼性，內收斂，大便堅實。

།ཡང་ཚོད་མའི་སྣ་གྲངས་ལ། ཀ་ལམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ནི་ལེ་ཀ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་མ་ཤའི་ལོ་མ་དང་། ཀུན་ཏིན་ཛ་ར་དང་། ཀུ་དུམ་བ་ཀ་དང་། ཙི་ ལི་དང་།ལོ་ཏྭ་ཀ་དང་། ལོ་ནི་ཀ་དང་། ཀུ་རུ་ཏ་ཀ་དང་། ག་བེ+ེ་རུ་ག་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཛྷུ་ན་ཛ་དང་། ཨ་ག་ཛ་ཡ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒྱ་ལྕམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྕམ་པ་དང་། ཨ་ལུ་ཀ་དང་། དེ་ལྟར་ཚོད་མའི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཀུན་ནི་འདྲ་སྟེ་ མངར་ལ་རྩུབ་ལན་ཚྭའི་རོ་ཡང་ཅུང་ཟད་བྲོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། བསིལ་བཤང་གཅི་གཉི་ག་འབྱུང་སླ་བར་བྱེད་དོ། །ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་བཤང་གཅི་གཉི་ག་འབྱུང་སྲ་སྟེ་ཐོགས་པར་བྱེད། ཁུ་ཟིན་ནམ་ནི་བཤང་གཅི་ མི་སྲི་བར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་འདི་རྣམས་བཤུར་ཏེ་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་ཕོལ་མར་ཆེ་བར་བཏབ་ན་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཙི་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་འདབ་མ་ནི་རྒྱ་སྣེའུ་དང་འདྲ་སྟེ་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཚོད་མ་ཏར་ཀ་རི་དང་། བ་ར་ན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རོ་མངར་ཁ། །བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏེ་ དགེའོ།།བར་ཤ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྩི་པོ་ཆེའི་ལོ་མ་དང་། ཀ་ལ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་གཉིས་ནི་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ། །རོ་ཚ་ཞིང་ཁ་དྲོད་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ་དུག་སྦྱར་མ་ལོ་ལོན་ནས་ལྡང་བ་དང་། འོར་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཙི་རི་ཙི་ལིའི་མྱུ་གུ་ནི་དྲོད་ཆེ། རླུང་དང་ བད་ཀན་སེལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁོང་འཁྲུའོ།།ཉེའུ་ཤུན་པའི་མྱུ་གུ་ནི་རོ་ཁ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྱིག་མའི་མྱུ་གུ་ནི་རྩུབ་ཁོང་ཚ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །ཕན་ཏུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་དྲོད་ ཆེ་མཆེར་པ་ན་བ་དང་།གཞང་འབྲུམ་ན་བ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་ཀ་ས་མར་ད་ནི་ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་བད་ཀན་སེལ། ཁ་ཟས་ཞུ་བར་བྱེད། ཁོང་འཁྲུའོ། །ལེ་བརྒན་རྩིའི་འདབ་མའི་ཚོད་མ་ནི་རོ་སྐྱུར་རྩུབ། ཚ་སྟེ་ དྲོད་ཆེ་ཅུང་ཟད་ལྕི།མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཁོང་འཁྲུའོ། །ཡུངས་ཀར་དང་ཡུངས་ནག་གི་ཚོད་མ་ནི་ལྕི། ཚ། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་སྲ་སྟེ་སྲི། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད་དོ། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་རེ་རྩ་བ་རྗེན་པར་ཟ་བ་ནི་འདོད་མི་བྲོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ནི་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་ ལ་བགས་ཀྱིས་ཁ་སྟེ་ལ་ཕུག་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ནད་ཀུན་སེལ།ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། དྲོད་ཆེ། སྐྲན་དང་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་ལ་ཕན། སྐད་ཀྱི་གདངས་མི་སྙན་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྟུག་ སྐམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཆམ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལ་ཕུག་ནར་སོན་པ་ཆེན་པོ་རྗེན་པར་ཟ་བ་ནི་རོ་ཚ་ཞུ་རྗེས་དྲོད་ཆེ། ལ་ཕུག་གི་མཐུས་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་སློང་། །འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལ་ཕུག་བཙོས་པ་ ནི་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་སྟེ་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ།།ལ་ཕུག་ཤག་བུར་བསྐམས་པ་དང་། སྐམ་པོའི་ཁུ་བས་ནི་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་རྗེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་སྟེ་མི་དགེའོ། །ཞིང་ལས་སྐྱེས་པའི་མོན་པའི་ དྭ་པ་ནི་རོ་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་མཁྲིས་པ་ནི་སྐྱེད་དོ། །ཚོད་རྔད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལེའུའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

又蔬菜種類中，有稱為卡蘭帕的和尼勒卡，豌豆、綠豆、芝麻葉，昆丁扎熱，庫頓巴卡，齊利，羅特瓦卡，羅尼卡，庫如塔卡，嘎貝如嘎，吉萬提，準那扎，阿嘎扎雅，瓦夏卡，稱為嘉詹的詹巴，阿盧卡。如是這些蔬菜之物皆相同，味甘澀，略帶鹹味。會引起風病和痰病，沉重難消化，使大小便容易排出。這些蔬菜大多在消化時會使大小便變硬滯澀，若已吸收則大小便不會變硬。 這些蔬菜若剝皮榨汁加入大量油脂則不會致病。所謂齊利的葉子與蘆葦相似且輕盈。又蔬菜塔爾卡里和瓦熱那，這些味甘苦，能除痰和風病，有益。所謂瓦夏波即大藥草葉，以及卡拉夏卡，這兩者略帶鹹味，味辛熱生暖，能治腹瀉、陳年中毒、癭病、痰病和風病。 齊里齊利嫩芽溫熱大，能除風病和痰病，略微導致腹瀉。柳樹嫩芽味苦，能除風病、痰病和膽病，能固腸，對婦女有益。竹筍粗糙發熱，會引起風病和膽病。所謂潘圖熱味苦溫熱大，能治脾病、痔瘡痛、痰病和風病。 蔬菜卡薩瑪爾達能除腹內蟲病、咳痰、痰病，助消化，導致腹瀉。辣椒葉蔬菜味酸澀，熱而溫暖大，略重，生膽病導致腹瀉。白芥和黑芥菜重、熱，使大小便堅硬滯澀，會引起風病、痰病和一切膽病。 生食幼嫩蘿蔔根不可口，略帶鹹味漸漸發苦，如此蘿蔔能除一切病，輕易消化，溫熱大，對瘤、咳痰、肺癆、呼吸不暢、外傷出血、眼痛、喉痛有益，能治聲音不悅、火力微弱、大便乾結、感冒等病。 生食成熟大蘿蔔味辛熱后溫熱大，蘿蔔之力能引起風病、膽病和一切痰病，難消化且重，也會成為痰病。煮熟的蘿蔔柔軟油潤能除風病。蘿蔔切片曬乾及其汁液能除風病和痰病。一切生蘿蔔會引起所有風病、痰病和膽病，不宜食用。 田地所生蕪菁葉味辛且溫熱大，能除風病和痰病但會生膽病。諸蔬菜品類品章釋畢。

། །།ལྡུམ་གྱི་སྣ་གྲངས་ཤང་ཚེ་ལ་སོགས་པ་རྗེན་པའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ། ལྡུམ་ཀུ་ཐེ་ར་དང་། ལྡུམ་ཤི་ཀྲུ་དང་། རུ་ར་ས་ བྱེའུ་རུག་དང་།སུ་མུ་ཁ་དུན་ཏེ་དང་། བུ་སྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱའི་བ་ཧ་དང་། ཕ་ནི་ཛ་དང་། ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་། ཛམ་བི་ར་ལ་སོགས་པ་ལྡུམ་རྗེན་པར་ཟ་བ་འདི་རྣམས་ནི་རོ་ཚ་རྩུབ། ལུས་ཚ་བར་འགྱུར། དྲོད་ཆེ་ཞིང་ཕོ་བའི་དྲོད་ཀྱི་མེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་ག་འབྱེ། བཤང་ གཅི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ།ལྡུམ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན་ཟ་བ་དང་དྲོད་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་འབྲི། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་གསོད། ལྡུམ་འདི་རྣམས་རྣོ་བས་ནད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་སློང་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ཁ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དང་ཁ་མནམ་པ་ལ་ཕན། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། འུན་ཏེ་དང་། འདི་གཉིས་རབ་ཏུ་ཚང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། དུག་འཐུངས པ་ངད་འོང་དུ་སྐྲང་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལྡུམ་བུ་ཨ་ར་ཏི་ཀ་ནི་རོ་ཁ་ལ་མངར། གཅིན་མང་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྒོག་སྐྱ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ་ཅུང་ཟད་འཁྲུ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེ། སྐྲ་ལ་ཕན། ལྕི་ཁོང་བརྟ་ བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར།སྣུམ། དྲོད་ཆེ། དྲག་ཤུལ་གྱིས་ཆད་དེ་བརླན་པར་འགྱུར་པ་འམ་མཛེ་བྱུང་ངམ། སྐྲན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་ནའམ། གཅིན་སྲིའམ་ལྟོ་སྲིན་བུས་གང་བ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དང་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ཆམ་བས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་འདི་རྣམས་སལ་ཏེ་ཕན། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དོང་ནི་སྒོག་སྐྱའི་ཡོན་ཏན་པས་ཅུང་ཟད་མཐུ་ཆུང་དུ་ཟད་དེ་བད་ཀན་ནི་སྐྱེད། མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །རླུང་ནད དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམ།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལྟ་བུ་ལ་ཀུན་དོང་གཏུབས་ལ་བཙོས་ཏེ་སྨད་ནས་བདུགས་སམ། ཟོས་ན་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཀེའུ་ནི་ཚ་སྟེ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ། མཁྲིས་པ་ཅན་ལུས་ཚ་བ་ཡོད་པ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡུམ་བུ་ར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡི་གར་འོང་ཞིང་དྲོད་ཆེ།བད་ཀན་སེལ་ཁའི་ནད་མཆིལ་མ་དང་། བད་ཀན་གྱིས་འབྱར་འབྱར་པོས་གང་བ་སེལ་ཞིང་ཁ་ལྕེ་བདེ། ཁོང་ཡང་། ལྷག་པར་ནི་གཞང་འབྲུམ་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །སྤང་ཕྲོམ་ནི་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་སྟེ་མི་དགེའོ། །མེ་ཏོག་དང་ རྩ་བའི་བར་གྱི་སྤྱིའི་ལྕི་ཡང་མེ་ཏོག་པས་ནི་འདབ་མ་ལྕིའོ།།འདབ་མ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ལྕིའོ། །འབྲས་བུ་བས་ནི་ཡལ་ག་ལྕིའོ། །ཡལ་ག་བས་ནི་ཆུ་བ་དང་སྡོང་བུ་ལྕིའོ། །སྡོང་བུ་བས་ནི་རྩ་བ་ལྕི་སྟེ་སྤྱིར་མང་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོད་མའི་ནང་ན་ཛི་བན་ཏི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཚོད་མའི་ནང་དུ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ་དགེའོ།།ཡུངས་ཀར་དང་ཡུངས་ནག་ལ་སོགས་པ་ཚོད་མར་བྱ་བ་ནི་གནོད་དེ་མི་དགེའོ། །ལྡུམ་གྱི་སྣ་གྲངས་ཤང་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།

關於生菜品類如蕪菁等生食的利弊差別：生菜庫特拉、生菜希楚、如拉薩、鳥茱萸、蘇木卡敦特、布斯塔那即中國的巴哈、帕尼扎、香滴滴、檸檬等生食蔬菜，這些味道辛辣粗糙，使身體發熱，熱量大且能生起胃部的消化之火。開胃，大小便下行通暢。食用這些生菜中任何一種，食物的熱量會遍佈全身。對眼睛有害，精液減少，能殺死腹中的蟲子。這些生菜因為銳利所以會引起和產生痰病和膽病等疾病。而且容易消化，對打嗝、咳嗽、中毒、呼吸不暢、肋骨疼痛、口腔化膿和口臭有益。 鳥茱萸和敦特這兩種也不是特別完整，對飲毒后浮腫等這些有益。生菜阿拉提卡味苦帶甜，小便多不會得膽病。大蒜非常熱，消化后仍然熱且熱量大，稍微瀉下並開胃，對頭髮有益，大便通暢，對女性有益。油膩，熱量大，因劇烈運動而疲憊或出汗，或生麻風病，或瘤病，或痔瘡痛，或尿路結石或腹中有蟲，以及痰病和風病、打嗝、感冒、呼吸不暢、咳嗽這些都能治癒。不會引起血液增盛和膽汁增盛的疾病。 蔥的功效比大蒜稍弱，會生痰，但不會過分產生膽汁。對風病和痰病或痔瘡病等，將蔥切碎煮熟后燻蒸下體或食用，對這些病有益。韭菜性熱，大小便下行通暢，對膽汁體質和身體發熱的人無益。名為生菜布拉的味道可口且熱量大，能除痰、治療口腔疾病、痰液和痰液粘稠充滿，使口舌舒適，腸胃輕快，尤其對痔瘡痛有益。 野蔥會引起風病、痰病和膽病等所有疾病，不好。從花到根的整體輕重：花比葉輕，葉比果實輕，果實比枝條輕，枝條比樹皮和莖輕，莖比根輕，總的來說要知道量多且難消化。在蔬菜中，吉萬提是最有益的上等蔬菜。芥子和黑芥等做蔬菜則有害且不好。生菜品類如蕪菁等的利弊差別章完。

། །།ཤིང་ཏོག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།རྒུན་འབྲུམ་ནི་ཤིང་ཏོག་གི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་རོ་མངར་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར། ཁོང་དུ་སྣུམ་པར་འགྱུར། བསིལ་ལྕི། རྒུན་འབྲུའི་རུས་པ་ནི་རོ་བསྐ། རྒུན་འབྲུའི་མཐུ་སྟོབས་ནི་ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། །མིག་ལ་ཕན། བཤང་གཅི་ གཉི་ག་ལེགས་པར་འབྱུང་།རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། ཁའི་ནང་ཁ་བར་བྲོ་བ་དང་། ཆང་ནད་ན་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚ་བའི་རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་གི་ནད་ འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ།།བལ་པོ་སེའུ་རོ་མངར་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་རྒྱས་པ་ཚ་བ་ལྟ་བུ་སེལ་བ་དང་། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སུམ་ཆར་ལ་ཕན་ནོ། །བལ་པོ་སེའུ་རོ་སྐྱུར་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱང་མི་སློང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ།།སྤྱིར་བལ་པོ་སེའུ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇུ་སླ་ལ་ཡང་། ཁོང་སྣུམ། གློ་སྙིང་ལ་ཕན། ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད། བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་ནི་སྲའོ། །ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཤིང་པ་ན་སའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ ན་རི་ཀེ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་།ལྡུམ་བུ་པ་རུ་ཤའི་འབྲས་བུ་སྟེ་པ་རུ་ཤ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཨ་མྲ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཀསྨ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ར་ཛ་ད་ནའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་སོའུ་བྱི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཨང་ཀོ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཕལ་གུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཤེལ་མ་ཏའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་བྱམ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་བྱི་ཤུ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། སྟ་རྒ་དང་། ལྡུམ་བུ་མྱུ་གུ་ལའི འབྲས་བུ་དང་།ནི་གོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཁམ་དང་། ཤིང་ཨུ་རུ་མུན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་པི་ལ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཤིང་པི་ལ་ཡའི་འབྲས་བུ་ནི་རོ་མངར་རོ། །ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར་ལ་སྣུམ། ཁོང་བརྟ་ཞིང་ཤ་སྐྱེད། བསིལ་ ལ་ལྕི།ལུས་ཚ་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནད་འབྱིན་ཅིང་སེལ། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཤེས་སྙོམས་པར་བྱེད། བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་སྲ། བད་ཀན་སྐྱེད། ཁུ་ཆུ་མང་པར་འགྱུར། ཤིང་ ཏ་ལའི་འབྲས་བུས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད།ཁོང་འཁྲུའོ། །ཤིང་ཏོ་ཀཤྨརི་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བསིལ། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགགས་པ་སེལ་ཞིང་བྱིན་པར་བྱེད། སྐྲ་ལ་ཕན་ཏེ་བྱིན་སྐྱེད། ཡིད་གཞུངས། ཚེ་རིང་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཏོག་བ་ ཏ་མ་དང་།བྷི་ཤུ་ཀ་དང་། སྟར་ག་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་ཏོག་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རབ་ཏུ་ཚ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ། སྣུམ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་པི་ལ་ཡ་ནི་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། པི་ལ་ཡ་འདིའི་ཚི་གུ་ནི་རོ་མངར་ཞིང་ཤ་མཚན་ བརྟ།བུད་མེད་ལ་ཕོད། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་ཨོ་ལའི་ཚི་གུ་ནི་ཤིང་ཏོག་པི་ལ་ཡ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐོམ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཏོག་བིལ་བ་སྨིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇུ་དཀའ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་ དང་།མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་ཞིང་སྐྱེད། དབུགས་ཐུང་ངུ་འབྱུང་། ཤིང་ཏོག་བིལ་བ་མ་སྨིན་པ་འདྲ་སྟེ་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།

關於各種水果等果實種類的說明： 葡萄是水果中最好的，味甘，食后回甘，入腹滋潤，性涼而重。葡萄核味澀。葡萄的功效是補益腸胃，對女子有益，對眼睛有利，大小便通暢。能治療風病、膽病、血脹、口腔乾燥、酒病、口渴、咳嗽、熱病、呼吸不暢、聲音嘶啞、肺病和肺癆等疾病。 尼泊爾甜柿子能治療膽病嚴重發作如發熱等癥狀，對風病、痰病和膽病三種病癥都有益處。尼泊爾酸柿子不會引起膽病，也不會太熱，能治療風病和痰病。 一般來說，所有尼泊爾柿子都容易消化且滋潤，對肺心有益，能開胃，生熱，大小便稍硬。 水生植物的果實摩遮、芒果、檳榔樹果實、椰子樹果實、波羅蜜果實、余甘子果實、棕櫚樹果實、迦濕彌羅果實、拉加達那樹果實、末度迦樹果實、索比拉樹果實、沙棘果實、安果拉樹果實、帕爾古草果實、舍爾瑪塔樹果實、閻浮果實、毗輸迦樹果實、斯塔加、木瓜果實、尼果遮即棗子、烏魯門樹果實、毗拉雅樹果實等。 其中毗拉雅樹果實味甘，食后回甘且滋潤，補益腸胃且長肉，性涼而重。能治療身體發熱、肺病、肺癆等疾病，能祛除和治療血脹和膽病，使心平和，大小便稍硬，生痰，精液增多。 棕櫚樹果實會生膽病，導致腹瀉。迦濕彌羅樹果實性涼，能治療大小便乾結阻塞，使其通暢，對頭髮有益且生髮，使心智穩定，也可作為長壽藥物。 婆多摩果實、毗輸迦果實、斯塔加果實、木瓜等這些果實的性質是極熱，生風和膽病，導致腹瀉，滋潤且最能祛風。 毗拉雅果實性溫和不太熱，其果仁味甘且能補益男性生殖器，對女子有益，能治療膽病和風病。 奧拉果仁與毗拉雅果實相似，能治療口渴、口淡無味、咳嗽等癥狀。 成熟的木蘋果極難消化，會引起和加重風病、痰病和膽病，使呼吸短促。未成熟的木蘋果與之相似但能止瀉。

།ཤིང་ཏོག་ཀ་བ་ཏ་མ་སྨིན་པ་ནི་མགུལ་པ་ན་ཞིང་མི་བདེ་བ་དང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད་དོ། །ཀ་བིད་ཏའི་ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ནི་རླུང་ ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཤིང་ཏོག་ཀ་པིཏ་སྨིན་མ་སྨིན་ཐམས་ཅད་འདྲ་སྟེ། འཁྲུ་བ་གཅོད། དུག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་ལྕི་བསིལ། རླུང་ནད་རབ་ཏུ་ སྐྱེད།བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུའོ་ཅོག་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད། བཤང་གཅི་སྲ། མགུལ་པ་དང་ལྐོག་མ་མི་བདེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུ་མ་ཡིན་པ་གཞོན་ནུ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་སྐྱེད་ དོ།།ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུ་མ་སྨིན་པ་རུས་པ་ཆགས་ཙམ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཨ་མྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལོང་ཀོག་གི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ནི་རོ་མངར། འཇུ་དཀའ། ལྕི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། ། མྲའི་ཤིང་ཏོག་རྩ་བ་སྐྱུར་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སྐྱེད་དོ།།ཤིང་ཏོག་བྲྀ་ཀྵ་ཨམླ་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད། རྩུབ་དྲོད་ཆེ་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་ངོ་། །ཤིང་ཤ་མའི་ཤིང་ཏོག་ནི་འཇུ་དཀའ་དྲོད་ཆེ། སྐྲ་ལ་གནོད་དོ། །པི་ལུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྩུབ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སློང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་འཁྲུ། ། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། སྐྲན་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་འབྱང་ངོ་། །པི་ལུ་རོ་མངར་ལ་ཁ་བར་བྲོ་བ་ནི་དྲོད་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་བ ལུང་གི་འབྲས་བུའི་ཕྱི་ཤུན་ཁ་ཞིང་ཚ།སྣུམ་བག་ཡོད་དེ་རླུང་བག་སེལ་ཏོ། །བ་ལུང་གི་འབྲས་བུའི་ཤ་ནི་མངར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་བརྟ་ཞིང་སྐྱེད། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། འཇུ་དཀའ་ལྕིའོ། །བ་ལུང་གི་འབྲས་བུའི་རྐང་ནི་འཇུ་སླ། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ཆང་ནད་ན་བ་དང་། ཁ་སྐམ་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། དྲོད་ཆུང་སྟེ་ཟས་མི་འཇུ་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ ནོ།།བ་ལ་ཏ་ཀ་བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་གོ་བྱེའི་ཤུན་པ་དང་། ནང་གི་ཤ་ནི་རོ་མངར་ཁོང་དུ་བསིལ། ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་བརྟ། གོ་བྱེའི་འབྲས་བུའི་རུས་པ་ནི་ཧ་ཅང་དོད་ཆེ་སྟེ་མེ་དང་མཉམ། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་མཆོག་ཏུ་སེལ། ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུ་ཤ་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ་མངར་པོ་དང་།སྐྱུར་པོའོ། །དེ་ལ་མངར་པོ་ནི་བསིལ་ལོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཚའོ། །གཉི་ག་ཡང་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ཡི་གར་འང་། ཟས་འཇུ་བའི་ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཆུང་བར་བྱེད་དོ། །ཁམ་བུ་ནི་རོ་མངར་ལ་ཞིམ། ཁམ་བུ་སྨིན་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཇུ། ཧ་ཅང་ཚ་ ཞིང་དྲོད་ཆེ་བ་མ་ཡིན།།ཧ་ཅང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ་བ་མ་ཡིན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་ནི་སྐྱེད་དོ། །རྒུན་རློན་རོ་སྐྱུར་བ་དང་། ཤིང་ཏོག་པ་རུ་ཤ་རློན་པ་རོ་སྐྱུར་བ་གཉིས་འདྲ་སྟེ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །ཤིང་ཏོག་ཀ་ ར་མར་ཏ་ཀ་དང་།དེ་དང་འདྲ་བར་ཤིང་ཏོག་རྒྱ་ཤུག་།ཤིང་ཏོག་ཀེར་ཀེན་དུ་དང་། ཤིང་ཏོག་ལི་གུ་ཙི་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་དང་། ཁམ་བུ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ལྕི་ཚ་བའི་མཐུ་ཡོད་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ།