d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s｜d4311命明大海八支醫典精要論琉璃釋帕克 法吉祥鎧 釋迦慧c3.5s（續6）

如此，膽病和血病增盛，以及風病和痰病混合的這種情況，如果對所有疾病進行治療則會有效。接下來在詳細配藥的部分會講解。對於這種膽病和血病的情況，需要觀察該病中是風病、膽病還是痰病較為嚴重。這需要放血后觀察血液的狀況。除了膽病和血病增盛的病癥外，還要觀察其他細微的變化，以及從病人的面色等徵兆來判斷生死。 現在要講解咳嗽、咳痰五種肺病的病癥。由於咳嗽咳痰會迅速損害身體，因此在此要說明咳痰的癥狀。咳痰也分為五種：風病、膽病、痰病、肺破裂和因身體七種精華耗盡而導致的肺癆乾枯癥。在這五種肺病中，風病引起的咳痰發作時的痛苦比膽病引起的肺病的病程大。膽病引起的肺病比痰病引起的病情嚴重。痰病引起的病情比肺破裂的病情嚴重。而這些又比肺癆乾枯癥的病情輕。 這些肺病無論是哪一種，共同的癥狀是：咳嗽、喉嚨發癢、食慾不振、喉嚨內部像佈滿砂礫般粗糙發熱。下腹部的風氣執行受阻，這種風氣盤旋返回上部，進入胸部和喉部各處，然後充滿腦部和上部所有脈絡內，外部則使身體和四肢向上提起並搖動，因此引起咳嗽。眼睛突出欲裂般疼痛，背部、胸部和肋部刺痛，風氣向上衝出。 這種咳嗽發出的聲音如同破碎的瓦器聲。這樣由風病引起的咳嗽，因病根的不同，風病在體內阻滯粘著的病癥也有所不同，因此癥狀也不相同，咳嗽的聲音也各異。其中由風病引起的咳嗽癥狀是：食用會引起風病發作的食物后，胸部、心窩部和喉嚨內部乾燥，心痛，肋部、胸部和頭部刺痛，意識模糊。感覺風氣攪動全身，聲音嘶啞，乾咳，咳嗽劇烈，咳嗽時疼痛加劇，發出響亮的咳嗽聲。全身粗糙，觸控時疼痛。 由於體內痰液乾枯耗盡，長時間劇烈咳嗽后，僅能咳出少量痰液，這就是風病引起的咳嗽癥狀。

།དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་ གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་ཐབས་ནི།ལུད་པ་ལུ་ན། མཆིལ་མའི་རོ་ཁ། ཁའི་ནང་གི་རོ་བྲོ་བ་ཡང་ཁ། མིག་སེར། རིམས་ཀྱིས་ཐེབས། མགོ་འཁོར། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ཏུ་སློན་པར་བྱེད། བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་དུད་པ་འདྲ་བ་ནག་ པོར་འབྱུང་ངོ་།།སྐད་འགགས། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁོང་མྱོས་པར་འགྱུར། ལུད་པ་རྟག་པར་དྲག་ཏུ་ལུ་བའི་ཚེ་མིག་ལམ་དུ་སྐར་མདའ་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པས་བཀར་བའི་ལུད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ བད་ཀན་གྱིས་བཀར་བའི་ལུད་པའི་ནད་ཐབས་བྲང་དུ་ཟུག་པའི་ནད་ཚབས་ནི་མི་ཆེ།གླད་པའི་སྤྱི་བོ་དང་སྙིང་ག་ནི་ལྕི་ལ་མེར་མེར་པོར་གང་བ་སྙམ་བྱེད། གྲེ་བའི་ནང་བད་ཀན་གྱིས་སྐྱང་ནུལ་དུ་བྱུགས་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་ལ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། ཆམ་པས་འདེབས། སྐྱུགས། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། བ་སྤུ་དང་ཤའི་པགས་པར་རེག་ན་བརྩེ། ལུད་པ་ལུ་ན་བད་ཀན་དཀར་པོ་དཀར་ལ་སྣུམ་བག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་བཀར་བའི་ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས བྱའོ།།དེ་ལ་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་ལྟ་བུར་བྱས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོབས་སམ། ཁུར་ལྟ་བུ་ཚན་ཆེན་པོ་ཕྱུང་བས་རླུང་གིས་གློ་བ་རྡོལ་ཏེ་དྲལ་ནས། དེའི་ རྗེས་སུ་མཁྲིས་པ་ཡང་ཞུགས་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ལུད་པ་ལུ་ནས་ལུད་པ་དེ་ཁར་བད་ཀན་དང་ཁྲག་འབྱུང་བ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ནག་པོ་རྣག་གི་ལྗན་ལྗིན་རིལ་རིལ་པོ་དང་འདྲེས་པའི་བད་ཀན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གྲེ་བའི་ནང་བད་ཀན་རྣག་ཁྲག་འོང་བའི་ཚེ་ ན་ལ་བྲང་དང་།ནུ་འཇིང་དང་། ཐོད་ག་ཕྱོགས་སུ་གཟེར་བ་བཞིན་དུ་ཟུག་།རུས་པའི་ཚིགས་ཁ་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་ལ་རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། སྐོམ་དད་ཆེ། སྐད་འགགས། ལུས་འདར། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་སྟེ། མཁུན་ཞིང་ཕུག་རོན་སྐད་འབྱིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་ན་བགས་ཀྱིས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། ཁ་ཟས་ཁད་ཀྱིས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཕོ་བའི་དྲོད་དང་ཉམས་འཚག་དང་། བཞིན་མདོག་དང་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཁད་ཀྱིས་འབྲི་བར་འགྱུར་རོ། །ནད ཐབས་འདི་ལྟར་ན་ན་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་གློ་གཅོད་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་གཅིན་ཁྲག་ཏུ་འོང་། རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་ན། མཆོག་ཏུ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ནང་སློང་བར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ ནད་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་ནད་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟར་བྱེད་པས་ན་ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།དེའི་ནད་ཐབས་ཀྱང་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་བད་ཀན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་དུ་ལུ་བ་ལས་ཀྱང་རུལ་ཏེ་རྣག་བཞིན་དུ་འབྱུང་ལ་མདོག་སེར་མནམ། རྩ་སྔོ་ཞིང་དམར། རྩིབ་ ལོགས་གཡས་གཡོན་ན་མར་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙོམ་བྱེད།སྙིང་ཐུར་དུ་འཕྱོངས་ཤིང་ལྟུང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ན། གློ་བུར་དུ་རེས་འགའ་ནི་ཚ་བར་འདོད། རེས་འགའ་ནི་བསིལ་ཞིང་གྲང་བར་འདོད། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟ་ཕོད་ལ་ཉམས་འཚག་ནི་ཟད་ དེ་རྐེ།ཁ་གདོང་ནི་མདོག་སྣུམ་ལ་གསལ། སོ་དཀར། མིག་བཟང་པོར་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ན་དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ལུས་སྲོག་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ ལུད་པས་བཀར་བར་འགྱུར།ལུད་པས་བཀར་ཞིང་ལུ་ལུ་བས་ལུས་ཟད་དེ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་རོ།

關於膽病引起的咳嗽病癥狀：咳嗽時，唾液苦澀，口中味道淡，眼睛發黃，發燒，頭暈，膽和血液混濁。痰液和唾液如煙霧般呈黑色。聲音嘶啞，口渴嚴重，內心昏沉，當持續劇烈咳嗽時，眼前出現如流星般的幻覺。這種癥狀稱為膽病引起的咳嗽。 關於痰病引起的咳嗽病癥狀：胸部疼痛癥狀不嚴重。頭頂和心口感覺沉重麻木，喉嚨內感覺被痰液塗抹般粘稠難以咳出。感冒，嘔吐，食慾不振，觸控汗毛和面板會刺痛。咳嗽時會咳出白色油膩的痰液。這種癥狀稱為痰病引起的咳嗽病癥狀。 關於肺破裂的病癥：由於過度用力等劇烈行為，或者在體力不支的情況下仍然搬運重物，導致氣破壞肺部。隨後膽病也侵入，病情加重，咳嗽時會咳出痰液和血液，呈現黃黑色，混有膿液團塊的痰液。當喉嚨出現痰、膿和血液時，胸部、頸部和額頭部位會疼痛，關節感覺分離，發燒，呼吸困難，口渴嚴重，聲音嘶啞，身體顫抖，肋部疼痛，呻吟發出如鴿子般的聲音。這樣肺部破裂后，體力逐漸減弱，逐漸失去食慾，消化功能、氣色等也會逐漸衰退。這就是肺破裂的癥狀。 關於耗損身體七種精華的斷氣咳嗽病癥狀：小便帶血，背部和腰部疼痛，嚴重的風病內部攪動，因此這種耗損性疾病如同身體疾病中的王者，故稱為疾病之王-耗損病。其癥狀也會咳嗽並出現痰液。痰液會腐爛成膿樣物質，呈黃色且有異味。脈象發青發紅，左右肋部疼痛如被刀割，心臟感覺下墜。突然時而想要溫暖，時而想要清涼，能吃很多但精氣耗盡而消瘦。面部油亮透明，牙齒潔白，眼睛看起來明亮，出現這種狀況后，隨之會出現身體精華耗盡的所有病癥。因此會被咳嗽所困擾，持續咳嗽導致身體耗損而變得虛弱。

།ནད་པ་དེ་ཉམས་འཚག་ཡོད་ན་ནི་གློ་གཅོད་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་འགྲམས་པའི་ནད་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལས་མིང་ལ་བར་གསོ་བ་ཙམ་དུ་རུང་ངོ་། ། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ལུས་ཟད་པ་བསྐམས་པའི་གློ་གཅོང་གཉིས་ཀ་གསར་དུ་བྱུང་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་གསོར་རུང་ངོ་། །རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་དར་བར་འགྱུར་བའི་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཡང་གསོར་རུང་ངོ་། ། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་ལྟ་བུ་ལས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ཏམ་མི་རྒན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་གློ་གཅོད་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དེ་དག་ཀྱང་ནད་དེ་ལས་མི་འགྱུར། མི་ཐུ། སླ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་གློ་གཅོང་གི་ནད་གསོ་བ་ཡལ་བར་བོར་ན་དང་པོ་ལུད་པ་ལུའོ། །དེ་ནས་དབུགས་མི་བདེའོ། །དབུགས་མི་བདེ་བ་ལས་ལུས་སྲོག་བདུན་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སློན་པར་བྱེད། དེ་ནས་སྐད་འགགས་པ་ལ སོགས་པའི་ནད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་གྱུར་ན་གསོ་བའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཤིག་།ཁྲག་མཁྲིས་དང་ལུད་པ་ལུ་བའི་གློ་ནད་རྣམ་ལྔའི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཞི་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ནི་ལུད་པས་བཀར་བའི་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་སྐྱེས་སམ། ཡང་ན་དབུགས་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ ཅིག་སྔར་ཟོས་ལ།ནད་བསླང་སྟེ་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བས་ཚད་པར་འཁྲུས་སམ། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བས་སློན་ཏམ་དུག་འཐུངས་སམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་བམ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་བམ། འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནད་གཞི་དབུགས་མི་བདེ་ བར་འགྱུར་རོ།།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དབུགས་ཅུང་ཟད་མི་བདེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་མུན་པ་བཞིན་སྙིང་རྨུགས་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་འཆད་པ་དང་། དབུགས་དྲག་པོ་མི་བདེ་བ་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དྲག་ལ་ནང་དུ་རྔུབ་ པའི་ཚེ་དབུགས་འཆད་དེ།ནང་དུ་མི་རྔུབ་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ལྔའོ། །ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་བད་ཀན་གྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དང་ཟས་སྐོམ་མིད་པའི་གྲེ་བ་དང་མགུལ་པའི་སྦུ་གུ་དང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་ འདི་དག་ལ་བད་ཀན་གྱིས་འགགས་ཏེ་ཆོད་པས་དབུགས་རྒྱུ་བའི་རླུང་འགྲོར་མི་སྟེར་ཞིང་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་འདུག་ལ་རྩ་སྒོ་ཡང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་འགགས་ན་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་ནས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་བྱུང་ནས་བྲང་གི་ཐད་ཀར་འདུག་ཅིང་འཁྱིལ་ནས་དབུགས་མི་བདེ་བར འགྱུར་ཏེ་ནའོ།།དེ་ལྟར་ན་ན་བའི་ཚུལ་ནི་དང་པོར་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་སྲོག་གི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལས་གནོད་དེ་ན། དབུགས་ཀྱིས་གང་སྟེ་བུས་པའི་ཐབས་སུ་ན། མུར་འགྲམ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་འདི་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབུགས་ཅུང་ ཟད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྟོབས་རྩལ་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་སམ།ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་འགྲངས་ཆེས་པར་ཟོས་པ་འདི་ལྟ་བུས་འཕྲལ་དུ་དབུགས་མི་བདེ་སྟེ། རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་མི་བདེ་བ་འདི་ནི་ཕྲན་ཚེགས་ཡིན་ཏེ་འདི་རང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如果病人身體虛弱，那麼無論是肺癆病還是慢性咳嗽病，都只能稍微治療。如果是新發的慢性咳嗽和身體消瘦乾枯的肺癆兩種病，可以用醫療方法治療。被風、膽或痰三種病癥引起的肺癆消耗病也可以治療。 如果是風、膽、痰三者中任何一種，或者是兩種病癥混合，或者是老年人得了肺癆消耗病，這些也不會從這種病中恢復，不能治癒，只能稍微治療。因此，如果放棄治療消耗身體生命的肺癆病，首先會咳痰。然後呼吸困難。從呼吸困難發展到身體七種生命力消耗。之後會嘔吐，然後會出現聲音嘶啞等病癥。 因此，如果出現這些病癥，要迅速進行醫療處理。血膽和咳痰的五種肺病病因說明章第三完。 現在要講述呼吸困難病和呃逆病因說明第四章。其中呼吸困難病是由於痰阻塞而病情嚴重發展，或者是因為食用了會導致呼吸困難的不適食物，引發病癥而導致呼吸困難，或者是因為食物未消化而腹瀉，或者是因為食物未消化而嘔吐，或者是飲毒，或者是被中風病所擊，或者是被髮熱病所擊，這些任何一種病因都會導致呼吸困難。 呼吸困難病有五種：輕微呼吸困難、如黑暗般心悶氣促的呼吸困難、呼吸中斷、劇烈呼吸困難、呼氣強而吸氣時呼吸中斷不能吸入，這五種。另外，所有呼吸困難病都是因為痰阻礙了呼吸的進出，堵塞了吞嚥食飲的喉嚨和氣管，以及所謂的生命之氣的進出通道。 這些被痰阻塞堵塞后，不讓呼吸之氣通行，氣在肺部左右盤旋，脈道也被痰病阻塞，從未消化之處胃部出來的呼吸進出之氣，到達胸部后盤旋停留，就會變成呼吸困難而疼痛。 這樣發病的方式是：首先心臟和肋部因生命呼吸進出受損而疼痛，呼吸充滿時如吹氣般疼痛，兩腮疼痛，這是呼吸困難的一般病癥。其中所謂輕微呼吸困難的病癥是因為劇烈運動或者過度飲食等原因，立即出現呼吸困難，劇烈喘息。這種呼吸困難是輕微的，會自行痊癒。

། དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བ་མུན་པ་བཞིན་རྨུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བད་ཀན་ལས་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་ལས་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་སྐྱེས་ན་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་དེ་འགགས་ཏེ་འཁྱིལ་ནས ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བར་སྦུ་གུ་དང་རྩའི་ནང་ན་མར་དབུགས་ལོག་པར་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད།གླད་པ་ན། མགུལ་པའི་ནང་གི་སྦུ་གུ་ན། བྲང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །ལུད་པ་ལུ་ན་གྲེ་བའི་ནང་སྒྲ་ངར་ངར་ཟེར། སྙིང་མི་དྲན་རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་ འོང་ངོ་།།ཆམ་པས་འདེབས། སྐོམ་དད་ཆེ་སྟེ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ཚེ་ན་རབ་ཏུ་མི་བདེ་སྟེ། དམིགས་ཀྱིས་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་དེ། གློ་སྙིང་གི་ནང་ནས་གྱེན་དུ་གླད་པའི་སྤྱི་བོའི་བར་དུ་རྒྱུ་ལ་དེའི་ལས་ནི་སེམས་དང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་ པ་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད།སེམས་བརྟན་པར་བྱེད་མཆིལ་མ་འདོར་བར་བྱེད། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད། སྒྲེགས་པ་འབྱུང་བར་བྱེད། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ཟས་སྐོམ་མིད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་དེ། བད་ཀན་གྱིས་འགགས་ཏེ་ རླུང་རྒྱུར་མི་སྟེར་བ་དང་།དབུགས་འགགས་ཏེ་མི་བདེ་བས་དབུགས་ཐུམ་ཐུམ་བྱེད་པས་མུན་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁོང་ནས་བད་ཀན་ངན་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཕྱུང་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་བདེའོ། །ཉལ་བའི་ཚེ་ན་དབུགས་རབ་ཏུ་མི་བདེའོ། །ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ན་ནི་དབུགས་མི་ཟད་བདེ་ བར་བྱེད།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ཚེ་མིག་ཧར་ཧར་པོར་འགྱུར། འཕྲལ་བ་ན་རྔུལ་འབྱུང་སྟེ་རབ་ཏུ་མི་བདེ། ཁ་སྐམ། དབུགས་མི་བདེ་བས་རྔམ་པ་བསྟུད་མར་འབྱུང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དབུགས་མི་བདེ་བ་ཡིན་པས་དྲོན་པོའི་བག་འདོད། ཁོང་འདར། ཆར་པ་འབབ་ པའམ།ནམ་ལངས་ཏེ་ཡུལ་གྲང་ངམ། སྔ་དྲོའི་སེར་བུས་ཕོག་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ནད་དེ་ལས་དཀྱེལ་མིན་པ་ཙམ་གསོར་རུང་ངོ་། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དེ་ལྟ་བུས་གསར་དུ་བཏབ་པའམ། ནད་པ་ཉམས་འཚག་ཡོད་ན་ནི་གསོ་སླའོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་མཁྲིས་པའི་བག་གིས་དབུགས་མི་བདེ་བར་འགྱུར་ལ། རིམས་ཚ་བས་བཏབ་བམ་མྱོས་ཏེ་དབུགས་མི་བདེ་ན་ནི་སྨན་བསིལ་བག་གིས་ནད་གསོའོ། །དེ་ལ་དབུགས་འཆད་ཅིང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་རྔམ་པ་ཤུགས་དྲག་པོ་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་དབུགས་ཆད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟུད་པར་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་སྲོག་གི་གནས་ཡོད་པ་ཀུན་ཀྱང་འཆད་པ་ཙམ་དུ་ན། རྔུལ་འབྱུང་། བརྒྱལ། ཁོང་ལྕོག་།ལྒང་པ་ཚ། གཅིན་འགག་།མིག་ཧར་ཧར་པོར་འོག་མིག་ཏུ་ ཐུར་དུ་ལྟ་ལ་མིག་ཡ་གཅིག་དམར་པོར་གྱུར།ཡང་དང་ཡང་མི་དྲན་ཏེ་མོང་མོང་བོར་གྱུར། ཁ་སྐམ། སྨྲ་བའི་ཤུགས་ཉམས་ཏེ་གསང་དམའ། གཟི་མདངས་ཉམས་བཞིན་བླག་བླག་པོར་གྱུར། སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོ་མྱོ་པོ་དེ་ལྟར་བྱེད་དོ།

關於呼吸不適如黑暗般混濁的治療方法有兩種：一是由痰引起的呼吸不適，二是由膽熱病引起的呼吸不適。 其中，當痰生起時，內外呼吸之風被阻塞盤旋，不讓外出，在管道和脈中向下逆行執行。頭痛，喉嚨管道內疼痛，胸部和肋部刺痛。 咳嗽時喉嚨內發出呼嚕聲，神志不清昏迷，對食物沒有胃口。 感冒發作，口渴嚴重，呼吸不適時極為難受。特別是有一種稱為’生命’的風，從心肺內向上執行至頭頂，其作用是使心清明，使眼耳等感官清明，使心穩定，使唾液排出，使打噴嚏，使打嗝，使呼吸內外執行，使食物飲品下嚥，這樣的風被痰阻塞而不能執行。 呼吸阻塞不適，呼吸急促，如同陷入黑暗。此時從體內排出少許不好的痰液，會暫時感到舒適。躺下時呼吸極不舒服，蹲坐時呼吸較為舒適。 呼吸不適時眼睛瞪大，前額出汗極不舒服，口乾，呼吸不適導致連續喘息。因為是痰引起的呼吸不適，所以喜歡溫暖，身體發抖，下雨時或天亮時天氣寒冷，或被早晨的涼風吹到，痰生起導致呼吸不適的病癥發作。 對這種情況進行醫療處置，病情可以得到一定程度的緩解。如果是呼吸不適的病癥剛剛發作，或病人體力尚存，則容易治癒。 其中由熱膽引起的呼吸不適，或因發熱病發作或醉酒而呼吸不適，則用涼性藥物治療。 關於呼吸停止和呼吸不適的病癥，在劇烈喘息之後呼吸停止，如此反覆發作。此時生命所依之處都幾近停止，出汗，昏厥，腹部脹滿，膀胱發熱，小便阻塞，眼睛瞪大向下看，一隻眼睛發紅。 反覆神志不清昏迷，口乾，說話無力聲音低沉，容光衰退萎靡不振，神志不清昏昏沉沉。

།དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་ ཆེར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་ཉམས་པའི་སྒྲ་ཆེར་འབྱུང་ལ་རྔམ་པ་དྲག་།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་གཉིས་ཀྱི་སྔུར་པ་སྒྲ་བཞིན་འབྱུང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་དབུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་དབྱར་གྱི་གླང་རྒྱགས་ཏེ་འགྱིང་བའི་ང་རོ་སྐད་དྲག་ཏུ་ཟེར། སྔར ལོབས་ཤིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗེད་དེ་མི་དྲན།མིག་གིས་མི་མཐོང་ལ་འཁྲུལ། བཞིན་འགྱུར། རོ་སྟོད་དང་དཔུང་མགོ་ཞུམ་པོར་འགྱུར། བཤང་གཅི་འགགས་ཏེ་མི་འབྱུང་། སྐད་ཀྱི་གདངས་ཉམས་ཏེ་གཅོམ་ཆུང་། གྲེ་བ་སྐམས། ཡང་དང་ཡང་སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་ མྱོས།རྣ་བ་དང་མུར་འགྲམ་དང་ཀླད་པ་ཟུག་སྟེ་ནའོ། །དབུགས་གྱེན་དུ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡུན་རིང་དུ་འབྱུང་ལ་ནང་དུ་མི་རྔུབ། འདིའི་ནད་ཐབས་ནི་མགུལ་པ་དང་སྦུ་གུ་དང་རྩ་སྒོ་རྣམས་བད་ཀན་གྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དེ་ལྟར་ནང་དུ་རྔུབ་མི་ནུས་ཏེ་དབུགས་བདེ་ལ་དབུགས་མནམ་པོར་ འབྱུང་།མིག་གྱེན་དུ་བལྟ་ལ་མིག་འཁྲུལ་ཅིང་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་ཡང་བལྟ། གནད་དང་སྲོག་ཆད་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་དུ་ཉམ་ཐག་ནས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཅིང་ཚིག་མི་འབྱིན། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྣ་གྲངས་ཚང་ན་ནི་གསོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྣ་གྲངས་འདི་ལྟར་མ་ཚང་ན་ནི་གསོར་ རུང་ངོ་།།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐབས་ལྔ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པའི་ནད་ཀྱང་སྤྱི་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་ནད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་ཡང་འདྲ། ནད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་མཉམ། རང་བཞིན་ཡང་འདྲ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་ བདེ་བའི་ནད་ཀྱང་འདྲའོ།།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཟས་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཐ་མལ་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱིགས་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། ཁོང་པའི་གཏིང་གི་ཟབས་ནས་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་ལས་གྱུར་ པའི་སྐྱིགས་བུ་ནི་ཁ་ཟས་རིངས་ཐབས་སུ་ཟོས་པ་དང་།ཟས་རྩུབ་པའམ། ཁ་ཟས་ཚན་མོའམ། ཁ་ཟས་སྲ་བའམ། ཟས་སྐོམ་སྔ་ན་མ་གོམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དྲག་ཏུ་ཟོས་པས་བཙིར་བར་གྱུར་པའི་རླུང་གིས་ཕུལ་བ་ལས་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་མ་ཡིན་པ་སྒྲ་མི་གྲག་པར་འབྱུང་ སྦྲིད་པས་འདེབས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྔན་ཆད་གོམས་པའི་ཟས་སྐོམ་ཐ་མལ་པ་ཟོས་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཟས་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱིགས་བུ་ཕྲན་ཚེགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་དྲག་ཤུལ་ལས་སྟོབས་རྩལ་གྱི་བག་བྱས་པས་རླུང་ བསྐྱོད་དེ་དེས་སྐྱིགས་བུ་མི་དྲག་པ་མགུལ་བའི་ནང་ནས་བྱུང་སྟེ།ན་བའི་ཤུགས་ཀྱང་མི་དྲག་སྟེ་འཇམ་མོ། །དེ་ཡང་དག་ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་ན་ནི་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལའོ། །ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ བསྟུད་མར་ལན་གཉིས་ཙམ་འབྱུང་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཁ་ལངས་ཙམ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་དེ་ནས་ཡང་བསྟུད་མར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཁ་ཟས་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཟས་འཇུར་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་སྐྱིགས་བུས་དྲག་ཏུ་འདེབས། ཁ་ཟས་ཞུ་ཕན་ ཆད་ནི་རང་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུས་བསྟུད་མར་འདེབས་པའི་ཚེ་ན་ལུས་འདར། ཀླད་པ་དང་མགུལ་པ་ན། ཁོང་ལྕོག་།སྐོམ་དད་ཆེ། ཚིག་སྨྲ་བ་མང་། སློན་ཚད་པས་འདེབས། མིག་ཧར་བག་ཏུ་ལྟ། གླལ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནད་ ཐབས་ཀྱང་དྲག་ལ་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་ཚེ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཀྱང་ལྡང་ཞིང་མི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

關於呼吸不適發出大聲音的病癥：呼吸不適時發出衰弱的大聲音且聲音粗重。呼吸不適時發出如同兩種鼾聲般的聲音。呼吸不適時呼吸急促，發出如同夏季壯牛吼叫般的大聲。 以前熟知的事物也會忘記不記得。眼睛看不見且產生錯覺。面色改變。上身和肩膀變得萎靡。大小便阻塞不通。聲音變弱且虛弱。喉嚨乾燥。反覆出現昏厥。耳朵、腮部和頭部疼痛。 呼吸向上外出持續時間長且不能吸入。這種病癥是由於喉嚨、氣管和脈門被痰堵塞，因此不能吸氣，呼吸雖然順暢但呼出臭氣。眼睛向上看且產生錯覺，也會向各個方向看。痛苦到幾乎危及要害和生命，發出嘆息卻說不出話。如果這種病癥的癥狀齊全，則無法醫治。如果癥狀不齊全，則可以醫治。 呼吸不適的五種病癥就是如此。其中打嗝的病癥，總體上與呼吸不適病的基礎、病癥方式相似。病名的類別也相同，性質也相似。打嗝和呼吸不適的病癥也相似。 哪五種呢？飲食引起的普通打嗝、劇烈運動引起的輕微打嗝、成對出現的打嗝、大聲打嗝、從腹部深處發出的打嗝這五種。 其中飲食引起的打嗝是由於快速進食、粗糙食物、熱食、硬食，或者突然食用不習慣的飲食，因此被壓迫的氣上衝而引起打嗝，不是病態的且無聲響地出現打噴嚏。這種情況食用以前習慣的普通飲食就會平息。這就是所謂的飲食引起的打嗝。 什麼是劇烈運動引起的輕微打嗝呢？這是由於劇烈運動消耗體力，氣被攪動，因此從喉嚨內發出不劇烈的打嗝，疼痛的程度也不劇烈而是溫和的。這種打嗝病在進行劇烈運動時會發作，食用食物後會緩解。 關於成對出現的打嗝的病癥：連續出現兩次左右，之後稍作停頓就不出現，然後又連續出現，就是這樣的情況。這會導致飲食時打嗝，而且在食物將要消化時劇烈打嗝，食物消化後會自行出現。 連續打嗝時，身體發抖，頭部和喉嚨疼痛，胸悶，口渴嚴重，話多，發熱，眼睛呆滯，打哈欠。成對出現的打嗝，這種病癥劇烈，而且在食物消化時打嗝病也會發作並造成不適。

།དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཆེར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྨིན་མ་དང་མུར་འགྲམ་གཉིས་མཉམ། མིག་ནས་མཆི་མའང་། མིག་ཧར་བག་ཏུ་ལྟ། ལུས་རེངས་ བག་ཏུ་བྱེད།ཚིག་འཁྲུལ། དྲན་པ་དང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བག་ཏུ་བྱེད། མིད་པའི་སྦུ་གུ་འགགས། སྲོག་གི་གནད་གསིག་ཅིང་སྐྱོད་པར་བྱེད། རྒྱབ་ཏུ་རྒྱུ། ལུས་ཀྱི་ཁོག་སྐམ་བག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྐྱིགས་བུ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། སྐྱིགས་བུ་དེ་ཁོང་པའི་ནང་དམའ་བ་ནས་འབྱུང་། སྒྲ་ཆེར་འབྱུང་། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་བའི་ཚབས་ཆེ་སྟེ་སྐྱིགས་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁོང་པའི་གཏིང་གི་ཟབས་ནས་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀའམ། ལྟེ་བའི་ཐད་ཀ་ཙམ་ནས་སྐྱིགས་བུ་གོང་མ་དང་འདྲ་བར འབྱུང་སྟེ་ནད་ཐབས་ཀྱང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བསྟུད་མ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་ཞིང་ཁ་གླལ།རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་སྒྲ་བྲག་ཅ་ཅན་ཟབ་མོར་འོང་བ་ནི་ནད་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཐོག་མར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནི་གསོ་སླའོ། །ཐ་མའི་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གསོར་ མི་རུང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ཀྱང་ཚང་ལ་ནད་ཚབས་ཀྱང་ཆེ། ནད་གཞན་ཀུན་ཀྱང་ཚོགས་ལ་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་ཀྱང་མ་ཞུ། མི་ན་རྒས་སམ། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གམ། ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟད་དེ་གོང་མ་དང་ཁ་ཟས་བཅད་དམ་ མ་ཆུད་དམ།གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་ཏམ། སྨན་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཡོང་བ་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་ན་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ནད་དོ་ཅོག་གིས་ཀྱང་མ་རུངས་པར་ནི་བྱེད་མོད་ཀྱི། སྐྱིགས་བུ་ལྟར་མྱུར་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གཉིས་ནི་ནམ་འཆིར་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐབས་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་བྱེད་ པའི་ནད་གཞིའི་ལེའུ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཕྱི་བཞིན་ནང་དུ་འོང་ཞིང་འབྲང་ངོ་། །ནད་མང་པོ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མིང་ནི་ནད་གནོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལུས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལུས་ སྐེམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་གནའ་དང་པོ་ནི་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་གློ་གཅོང་གིས་འདེབས་པའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནད་འདི་ལ་མིང་གནོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །སྨན་ཡང་ཟད། ལུས་ཀྱང་ཟད་ པར་བྱེད་པས་ན་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ།མིའི་བཅུད་དང་ཤ་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྐེམས་པར་བྱེད་པས་ན་གློ་གཅོང་སྐེམས་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །ནད་དེ་དག་གི་ནང་ནས་རྒྱལ་པོ་ལྟར་གྱུར་པས་ན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་གློ་གཅོང་སྐེམས་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱང་རྣམ་པ་འདི་ བཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཉམས་མཐུ་གཏུགས་ཏེ། ཆད་ཆད་དུ་དྲག་ཤུལ་བྱས་པ་ལྟ་བུའམ་བཤང་གཅི་འོང་བར་གྱུར་ན་བརྣགས་ཏེ་བཀག་པའམ་བུད་མེད་ལ་དྲགས་ཏེ་ཁུ་བ་ཟད་པ་དང་། མདངས་ཟད་པ་ དང་།ཁོང་ན་སྣུམ་ཡོད་པ་ཟད་པ་དང་། སྤྱིར་ཁམས་བདུན་པོ་ཟད་པ་དང་། ཟས་སྐོམ་སྔོན་མ་ཟོས་པ་ཟ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་ཟོས་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

關於打嗝嚴重發作的病癥是：眉毛和兩腮平齊，眼睛流淚，眼睛呆滯地看，身體僵硬，語言錯亂，記憶和意識混亂，咽喉管道堵塞，危及生命要害並使之移動，向後遊走，身體內部變得乾燥而劇烈打嗝。這種打嗝從腹部下方發出，聲音很大。打嗝發作時病情嚴重，打嗝的力量強烈。 關於從腹部深處發出打嗝的病癥是：從消化食物的地方即結腸或臍部位置發出打嗝，與前述相似，癥狀也與前述相似，連續反覆發作並打哈欠，手腳伸展，打嗝發出的聲音如回聲般深沉，這就是這種病癥的特徵。 其中最初的兩種打嗝容易治癒。最後一種打嗝的病癥則無法治癒。所有打嗝病的種類齊全且病情嚴重，其他所有疾病也都聚集，胃部寒冷且食物不消化。如果是年老體衰者或婦女嚴重患病，或因病體虛，或如前述般斷絕飲食或無法進食，或肺部損傷破裂，或藥物效果過猛，這些任何情況下若發生打嗝，都是無法治癒的。 雖然所有疾病都會造成不良後果，但沒有比打嗝更快速致命的。打嗝和呼吸困難這兩種病癥會在臨近死亡時出現。 以上講述了呼吸困難的病癥和打嗝的病癥，第四章完。 現在講述第五章：關於重度肺癆消耗身體精氣的病因。 這種消耗性疾病稱為肺癆，它從外到內逐漸侵入。因為它走在眾多疾病之前，所以也稱為’病害之王’，也稱為’身體消耗者’，也稱為’使身體枯竭者’，也稱為’疾病之王’。 這種病最初因為成為降臨于星宿和婆羅門的肺癆之王，所以也稱為’病害之王’。因為耗盡藥物也消耗身體，所以稱為’肺癆消耗病’。因為使人的精華、肌肉、血液等枯竭，所以也稱為’肺癆枯竭病’。因為在這些疾病中如王者般存在，所以也稱為’王者’。 關於肺癆枯竭病，是由以下四種任一情況而致病：即超出體力負荷而強行用力，如憋住大小便，或因縱慾過度而精氣耗竭，或容光衰竭，或體內油脂耗盡，或一般七種體液耗竭，或未能按照之前的飲食規律進食，這些任何一種情況都會致病。

།དེ་ལྟར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་བཞི་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་བསླངས་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་།རུས་པའི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས་དེ་ནས་རྩ་ཐམས་ཅད་དུ་གྱེས་ཏེ་འཕྲོས་ནས། རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས་ཡང་ན་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་འགགས་པར་འགྱུར། ཡང་ན་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ འབྱེ་བར་འགྱུར།དེ་བཞིན་དུ་རོ་སྟོད་དང་། རོ་སྨད་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་དང་། ཁོང་པ་ནང་སོ་སོ་ཀུན་དུ་ནད་ཀྱིས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ཆམ་པས་འདེབས་སྦྲིད་པ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་མང་དུ་འབྱུང་། ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་བད་ཀན་མང་དུ་འབྱུང་ ཞིང་འདོར།ཁའི་ནང་མངར། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། རྫ་མ་དང་། གཞོང་པ་དང་། སྣོད་སྤྱད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་། ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་གཙང་བར་འདུག་ཀྱང་བཙོག་ཅིང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་སྦྲང་བུ་དང་། རྩ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སོང་བར་ མཐོང་།སྙིང་ན། སློན་བྲོ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཁ་ཟས་རྟག་ཏུ་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་འཚག་ཟད། ལག་པ་རྟག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ལག་ངར་གྱི་མཁྲིག་མར་སྦོམ་ཕྲ་འཇལ་འདོད། རྐང་པ་དང་གདོང་སྐྲང་། མིག་དཀར་ཁྲལ་ཁྲལ་བྱེད། ལུས་མཐོང་ན་འཇིགས་སུ་རུང་། སྙིང་ལ་ བུད་མེད་འདོད།ཆང་དང་ཤ་ཡི་གར་འོང་བ་སྙམ་བྱེད། ཟོས་ན་སྐྱུག་བྲོ། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོ་རྟག་ཏུ་འགེབས་པར་བྱེད། སེན་མོ་དང་སྐྲ་རབ་ཏུ་རིང་། རྨི་ལམ་ན་ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། རྩངས་པ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ ལ་འཚེ་བར་མཐོང་།སྐྲ་དང་རུས་པ་དང་། ཕུབ་མ་དང་ཐལ་བའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་འཛེག་ཅིང་འགྲོ་བར་རྨི། གྲོང་དང་ཡུལ་སྟོང་དང་ཆུ་བོ་སྐམས་པ་མཐོང་། སྐར་མ་ལྟུང་བ་དང་། རི་བསྒྱེལ་ཞིང་ལྷུང་བར་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ལ་ཤིང་སྐྱེས་པ་ཀུན་འབར་བར་མཐོང་། གལ་ཏེ་ནད་རོ་སྟོད་ ཡན་ཆད་དུ་རྒྱས་ན་ནི་ཆམ་པས་ཐེབས།དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པས་བཀར། ཕྲག་པ་ན། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོར་ན། སྐད་འགག་།ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་ན་ནི་ཡང་ན་ཚད་པར་འཁྲུ། ཡང་ན་རྟུག་སྐམ་དུ་གྱུར་ ཏེ་འཁྲེན་པས་འདོགས་སོ།།གལ་ཏེ་ནང་གྲོལ་གྱི་ནང་དུ་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་གྱུར་ན་ནི་སློན་པར་བྱེད་དོ། །རྩིབ་ལོགས་སུ་ནད་བབས་ན་ནི་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་ཐད་ཀར་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ནང་དུ་ནད་བབས་ན་ནི་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནད་གནོད་བྱེད་ཀྱི་གློ་ གཅོང་གི་ནད་ཐབས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གློ་གཅོང་གི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པ་ལ་ནད་བླ་བརྣན་གཞན་གྱིས་བཏབ་པ་ནི་སྐད་འཇེར་ཏེ་འགག་།གྲེ་བ་སུབས། བྲང་གི་ནུ་འཇིང་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཁ་གླལ། ལུས་དང་རོ་སྟོད་ བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ན།ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་། བད་ཀན་གྱི་བག་འདོར་བ་མང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། ཁ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅི་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སོ་སོའི་དམིགས་ཀྱང་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཤས་ཆེན་གླད་པ་ན། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། མགུལ་པ་སུབས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཏེ་ཚ་བའི་ནད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ལག་མཐིལ་དང་རྐང་མཐིལ་ཚ། ཚད་པས་རབ་ ཏུ་འཁྲུ།ཁྲག་ཏུ་སློན། ཁ་མནམ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་སོ།

如是，由四大成病之因，如風病、膽病、痰病發作，進入全身及所有骨節內，其後遍佈所有脈中，流散後進入十大脈內，或者堵塞這些脈的通道，或者打開這些脈的通道。如是，上身、下身、左右肋、各個內腔都會充滿病癥。 其病癥為：打噴嚏，非常劇烈且頻繁。口中涎液和痰液大量產生並吐出。口中發甜，胃部暖性減退。即便碗、盆、器具等一切，以及飲食等物清潔，也覺得骯髒，在食物中看到蟲子、草和頭髮等。 心痛，想嘔吐，食物不可口，雖然經常進食但體力消耗殆盡。經常看手，想要測量前臂粗細。腳和臉浮腫，眼白混濁。身體看起來令人恐懼。心中渴望女人。 覺得酒肉可口，吃了想吐。經常遮蓋頭頂。指甲和頭髮極長。夢中見蝴蝶、螞蚱、毒蛇、猴子、野獸和鳥類傷害自己。 夢見自己攀爬行走于頭髮、骨頭、穀殼和灰堆上。見到空城、荒地和乾涸的河流。夢中見到星辰墜落，山倒塌崩落，見到所有樹木燃燒。 若病發于上身，則感冒，呼吸不暢，咳嗽，肩痛，頭頂痛，聲音嘶啞，食慾不振，會變成這樣。若病擴散到下身，則或者熱瀉，或者大便乾結而便秘。 若病擴散到內臟中，則會嘔吐。若病降至肋部，則左右胸部會直接刺痛。若病降至骨節內，則會成為熱病。如是，有害的肺癆病癥有十一種，就是這樣。 被這樣的肺癆病癥所害時，若又被其他上行病所害，則聲音嘶啞梗塞，喉嚨堵塞，胸部兩側乳頭處刺痛，打哈欠，身體和上身感覺如被毆打般疼痛。 口中涎液和痰液大量吐出，胃部暖性減退，口中有膿臭味，這樣的病癥就是上行病的癥狀。對此，將說明肺癆消耗病從何而起的各種特徵。 對於這樣的病，若風引起的成分較大，則頭痛，肋部刺痛，喉嚨堵塞且聲音嘶啞，會變成這樣。若膽汁增盛，熱病成分較大，則手掌腳掌發熱，熱瀉嚴重，吐血，口臭，發燒。

།ནད་དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། ལུད་པས་བཀར། མགོ་དང་ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི། མཆིལ་མ་དང་བད་ཀན་མང་དུ་འོང་། ཆམ་པས་འདེབས། དབུགས་ མི་བདེ།སྐད་འགག་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ནད་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་དང་། སླ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་རྒྱས་ལ་ཕོ་བའི་དྲོད་ནི་ཉམས་ཏེ་ཆུང་། བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པས་ཕོ་བའི་ནད་ འགགས་ཤིང་ཆོད་དེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡང་འགགས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་།བཤང་གཅི་དང་རྔུལ་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ཡན་ཆད་ལུས་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་དྲོད་ཆུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་དེས་ལོག་པར་ཚ་ཞིང་འཚིག་པར་ བྱེད་པས་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དེ་ཞུ་བར་མ་བྱས་པས་ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དེ་བད་ཀན་དུ་གྱུར་ནས་སླར་ཁར་འབྱུང་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་ཡང་ཞུ་ཞིང་བཅུད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བས་ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཉམས་འཚག་ཏུ་བརྟ་བར་མི་འགྱུར་བས།ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་བཅུད་དུ་མི་འགྱུར། བཅུད་དུ་མ་གྱུར་ན་ཁྲག་ཏུ་མི་འགྱུར། ཤ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཟུངས་སུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ལྟོ་བའི་ནང་ན་བཤང་གཅི་འབའ་ཞིག་གི་ཚོགས་ ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཤ་ཀུན་ནི་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་སྣ་མ་ཚང་སྟེ། དཀྱེལ་ཆུང་ཡང་ནད་པའི་ཉམས་འཚག་ཆུང་སྟེ། སྨན་བཏང་མི་བཟོད་པ་དང་ན་ནས་ཡུན་རིང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྨན་ བཏང་མི་བཟོད་དེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་།།ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་ན་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ཉམས་འཚག་གིས་ཐུབ་སྟེ། སྨན་བཏང་བཟོད་ན་གསོར་རུང་ངོ་། །སྐད་སུབས་ཤིང་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་སྣ་དྲུག་བཤད་པ་སྐད་སུབས་ཤིང་འགགས་པ་ཡང་། རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱི་ནད་སྣ་ཐ་དད་པ་ལས་ཀྱང་གྱུར། ནད་འདི་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་སྐད་འགགས་པར་གྱུར། ཡང་ལ་ལས་ནི་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ལས་ཀྱང་སྐད་འགག་།ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐད་འགགས་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐད་འགགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལས་འབྱུང ངོ་།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི། སྐད་ཀྱི་གསང་དམའ་ཞིང་སུབས་བག་ཏུ་ཟེར། ལུས་རྨྱ་ལ་ཁོང་རྩུབ། སྐད་འགྱུར། གྲེ་བའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་ཙམ་དུ་རྩུབ་སྟེ། མགུལ་པའི་ནང་བད་ཀན་གྱིས་ཀྱང་ནུལ་དུ་འབྱུང་བ་སྙམ་བྱེད་ན་ གྲེ་བའི་ནང་ངར་ངར་ཟེར་ཏེ་སྐད་མི་ཕྱིན་ཅིང་འགག་གོ།།རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་འདི་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་ཏེ། སྐད་འགགས་ན་ནི་ནད་ཐབས་གོང་མ་དང་སྣ་གསུམ་ཆར་ཚང་བར་ན་ལ་སྐད་སུབས་སོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ལས་གྱུར་ཏེ། སྐད་ འགགས་ན་ནི་གྲེ་བའི་ནང་ན་རྩུབ་པོས་དྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ།གྲེ་བ་ནས་ཤེ་རུལ་ལམ། བད་ཀན་དུད་ཁ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་ནའོ། །ཚིལ་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྐད་འགགས་པའི་ ནད་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གོང་མའི་ནད་ལྔ་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།ཚིག་གསལ་བར་མི་ཕྱིན་ལ་ལེགས་པར་གསོར་མི་རུང་ཞིང་། སྐད་ཆེར་སུབས་པ་དེ་དག་གསོ་དཀའོ།

如果這種病痰濁成分較大，則會出現食慾不振、打嗝、咳痰、頭身手腳沉重、唾液和痰液增多、感冒、呼吸不暢、聲音嘶啞、胃火衰退等癥狀。 對於這種病癥，要觀察其難治易治的區別，即風、膽和痰三種病癥全部發作時胃火衰退變小，痰液大量產生導致胃病阻塞，全身脈道阻塞，身體的七種精華以及大小便、汗液、風、膽、痰等十三種體內物質的熱量都會減少。 胃火錯亂燃燒，使食物精華不能消化轉化為血肉等物質，食物精華變成痰液從口中吐出。胃中的食物也不能消化吸收，只是以糞便尿液向下排出。因此血肉等身體精華衰退，不能得到滋養，食物不消化就不能轉為精華，不能轉為精華就不能變成血液，又怎能轉化為肉等精華呢？ 腹中只有糞便積聚充滿身體，因此全身肌肉消失，這就是稱為消耗性疾病的肺癆。這種病癥雖然癥狀不全，但病人體質虛弱，不能承受藥物治療，且病程較長的，就不能接受藥物治療而無法醫治。 如果這種病癥發作時間不長，體質尚可，能夠承受藥物治療的則可以醫治。 關於聲音嘶啞阻塞的六種病癥：聲音嘶啞阻塞可由風病、膽病或痰病等不同病因引起，這三種病同時發作也會導致聲音嘶啞，有些人因消耗性疾病肺癆而聲音嘶啞，脂肪病也會導致聲音嘶啞，這些都是導致聲音嘶啞的原因。 其中風病引起的聲音嘶啞癥狀為：聲音低沉嘶啞，身體疲乏內部乾燥，聲音改變，喉嚨內部感覺粗糙，喉嚨里似乎有痰液涌動，喉嚨內部發癢，聲音不通暢而阻塞。 如果是風病、膽病和痰病三種病同時引起聲音嘶啞，則會具備上述三種癥狀而聲音嘶啞。 如果是由消耗性疾病肺癆引起聲音嘶啞，則喉嚨內部感覺粗糙摩擦，從喉嚨處會排出腐爛物或灰褐色痰液，並且疼痛劇烈。 脂肪病引起的聲音嘶啞癥狀與痰病引起的癥狀相似。 在這些聲音嘶啞的病癥中，如果是上述五種病中的任何一種，導致說話不清晰，難以治癒，聲音嚴重嘶啞的，都是難以醫治的。

།ཐ་མའི་ཚིལ་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་སྐད་སུབས་པ་འདི་ཡང་གསོ་དཀའ་སྟེ་ཐོང་ཤིག་།ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་ ཐབས་སྣ་ལྔ་བཤད་པ།རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའི་ནད་དམ། བད་ཀན་གྱི་ནད། ནད་དམིགས་ཐ་དད་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ལྕེའམ་ཕོ་བ་ལ་གནས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རླུང་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་ཁའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་ མངར་བར་བྲོ་སྟེ་ཡི་ག་འཆུའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་བྲོ་བ་མེད་དོ། །མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་སྟེ། སྙིང་མི་དགའ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས་ན་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ་སྟེ་རྔམ་པ་ལས་ཡི་ག་འཆུས་ན། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སློན་པའི་ནད་ཐབས་སྣ་ལྔ་བཤད་པ། སྐྱུག་བྲོ་ཞིང་སློན་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐ་དད་པ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་ པའི་ནད་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་ལྔའོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བས་བཏབ་པ་དང་། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་བྲང་དང་། ནམ་ཚོང་ན་འདུག་པ་དེས་གྱེན་དུ་ སློང་ཞིང་ཕུལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་སློན་པར་བྱེད་དོ།།སློན་པའི་ཐབས་ནི་ཁར་མཆིལ་མ་བསྟུད་པ་འབྱུང་ལ། དང་ག་མཆུ་ཁའི་ནང་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་ལ་ཡི་ག་རབ་ཏུ་འཆུ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་སློན་ཏོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྟེ་བ་དང་ རྒྱབ་ཏུ་ཟུག་སྟེ་ན།རྩིབ་ལོགས་སུ་འང་ཟུག་སྟེ། ཆུང་ཟད་སྐྱུག་ཅིང་བར་ཆད་ལ། སྐྱུགས་པའི་རོ་བསྐ་ཞིང་དབུ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྒྲེགས་པ་དང་བཅས་པར་འོང་། སྐྱུགས་པ་མདོག་གནག་པ་དང་། ཁོང་ནས་སློན་པའི་ཚེ་ཁོང་ནས་སློང་ཞིང་། ཕུལ་བའི་ཤུགས་དྲག་ལ། སྐྱུགས་པ་མང་པོ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ལུད་པ་ལུ། ཁ་སྐམ། སྙིང་དང་གླད་པ་ན། སྐད་ལ་གནོད་དེ་འགག་།ཁོང་སྙོམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་ནད་ཀྱིས་སློན་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐྱུགས་པ་ཐལ་ཁུ་བཞིན་རྩ་དམར་ལ་དུད་པ་ལྟ བུ་ལྗང་གུ་སྔོ་རྩེ་སེར།སྐྱུགས་པའི་ནང་ན་ཁྲག་ཀྱང་ཡོད་ལ། རོ་སྐྱུར་ལ་སྐྱུགས་པ་ཚ་སྟེ། དྲོད་ཆེ། སྐོམ་དད་ཆེ། བརྒྱལ། ལུས་ཕྱི་ནང་དུ་ཚ་བའི་ནད་ཐབས་དེ་ལྟ་བུར་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སློན་པའི་སྐྱུགས་པའི་མདོག་ སྣུམ་ཞིང་ཁར་བསིལ།བད་ཀན་དུ་སློན་པ་དེ་ནལ་ནལ་བྱེད་དེ་རིང་དུ་དྲང་དུ་རུང་ལ། སྐྱུགས་པའི་ནང་ན་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་རིལ་རིལ་པོ་ཡོད། སློན་པའི་རོ་མངར་བ་ལན་ཚྭ་བྲོ། སློན་པའི་ཐབས་ཆེས་ཏེ་བ་སྤུ་ལངས་ཏེ། ཤ་དང་སྤུ་བརྩེ་སྟེ་རེག་མི་བཟོད། ཁ་གདོང་སྐྲང་། ཁའི་ནང་རོ་མངར་བར་བྲོ། བློང་བློང་པོར་འདུག་།སྙིང་ག་ནས་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ན་ཞིང་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡིད་དུ་མི འོང་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་ན་སློན་པ་ནི་རུལ་བ་དང་མི་གཙང་བ་དང་།བཙོག་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ་ཐོས་པས་སྐྱུག་བྲོ་སྟེ་སློན་པར་བྱེད་དོ།

由最後的脂肪病引起的聲音嘶啞，這也難以治癒，應當放棄。 厭食癥的五種病癥說明： 無論是風病、膽病、或痰病，任何不同的病癥，若在舌頭或胃部出現，就會引起厭食。 具體來說，如果是由風引起的，口中會有苦味。如果是由痰引起的，口中會有甜味而厭食。如果是由風、膽、痰三者共同引起的，口中則沒有味道。 如果因憂愁而心情不悅並厭食，這是由風病引起的。如果因憤怒和暴躁而厭食，這是由膽病引起的。 因此，厭食癥的五種癥狀就是這樣。 嘔吐癥的五種病癥說明： 產生噁心和嘔吐的病癥，可能是由風、膽或痰病的不同病癥引起嘔吐，或由風、痰、膽三病共同引起嘔吐，或由看到令人不悅且令人作嘔的事物而引起嘔吐，共有這五種。 當被這些病癥中的任何一種擊中時，向上行走的風在胸部和肋骨間積聚，它會向上推動並引起嘔吐。 嘔吐的癥狀是口中不斷流出唾液，味覺和嘴唇內有鹹味，極度厭食並嘔吐，這是所有嘔吐癥的共同癥狀。 其中，由風病引起的嘔吐癥狀是：臍部和背部疼痛，肋部也疼痛，輕微嘔吐且斷斷續續，嘔吐物味道發澀且有泡沫，伴有打嗝，嘔吐物顏色發黑，從腹中嘔吐時用力強烈，但嘔吐物不多，咳嗽，口乾，心臟和大腦疼痛，聲音受損而堵塞，腹部不適，這些都是風病引起的嘔吐癥狀。 由膽病引起的嘔吐癥狀是：嘔吐物像堿水一樣，帶有血絲，呈暗綠色或藍綠色帶黃，嘔吐物中還有血，味道酸澀，嘔吐物發熱且溫度高，口渴嚴重，昏厥，身體內外發熱，這樣的癥狀就是膽病引起的嘔吐。 由痰病引起的嘔吐癥狀是：嘔吐物顏色油膩且入口清涼，痰液嘔吐時粘稠可拉長，嘔吐物中有像水泡一樣的圓形物體，嘔吐物味道甜而咸，嘔吐癥狀嚴重時會起雞皮疙瘩，肌肉和毛髮豎立而難以觸控，面部浮腫，口中有甜味，感覺昏沉，從心窩處有大量唾液流出，這就是這種病癥的表現。 由風、膽、痰三者共同引起的病癥，具有三種病癥的所有癥狀並伴有嘔吐。 至於看到令人不悅且令人作嘔的事物而嘔吐的情況是：看到或聽到腐爛的、不凈的、污穢的、令人作嘔的事物而感到噁心並嘔吐。

།སློན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ལྟས་སམ། མཚན་མ་ ངན་པ་བྱུང་ན་གསོར་མི་རུང་སྟེ།དཔྱད་མ་བྱེད་ཅིག་།སྙིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཐབས་དང་། ཕོ་བ་ན་བེའུ་སྣབས་ཡོད་པས་མཆིན་པ་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཐབས་བཤད་པའོ། །སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་ན་བ་ཡིན་ ནོ།།ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་ན་ལྷག་པར་ན་སྟེ། སྙིང་ན་བ་དང་། སྲིན་བུའི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ནད་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་ན་ལ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དེ་ཡང་སོ་སོར་འཕྲོ་བར་བྱེད། བརྡུངས་སམ་བཅོམ་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་རེངས་པ་སྙམ་བྱེད། གཤེར་བག་མེད་སྟོང་པར་གྱུར་པ་སྙམ་བྱེད། གློ་བུར་དུ་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད། སྙིང་མི་དགའ། འཇིགས། སྒྲ་གྲག་ན་མི་བཟོད། འཕར་ཞིང་འདར། གཟུས་པ་སྙམ་བྱེད། རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་དབུགས་འཆད། གཉིད་ཆུང་། ནད ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ། ཁོང་ཚ། ལུས་རྔུལ། ཐང་ག་དང་གྲེ་བ་ནས་ཡར་སྐྱུག་།ལུས་སྙོམ་ཞིང་སྒྱིད་སྐྱུར། སྐྱུགས་པ་མཁྲིས་པ་དང་ རོ་སྐྱུར་བར་བྲོ་ལ་དུད་ཁར་འོང་།ཤ་མདོག་སེར། རིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདེབས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་རེངས་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་ན་རྡོ་བ་ཡོད་པ་སྙམ་བྱེད། ཁུར་ཐང་གར་བླངས་པ་སྙམ་བྱེད་དེ། ལུད་པ་ལུ། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། ཁ་ནས་ བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་།གཉིད་ཆེ། ཁོང་སྙོམ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཀུན་ ཚང་བར་ན་བར་འགྱུར་རོ།།སྲིན་བུ་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མིག་སྤྱིར་ཅུང་ཟད་གནག་།མུན་པར་ཞུགས་པ་སྙམ་དུ་མི་དྲན། སྙིང་ན། ལུས་སྐམ། ལུས་གཡའ། ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་།མཆིན་ངོགས་ཐོག་ཐག་ཏུ་སོག་ལེས་དྲུད་པ་སྙམ་དུ་ཚ་བར་བྱེད་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིན་བུའི་ནད་ཐབས་དྲག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མྱུར་དུ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་སྐོམ་དད་ལྷག་པར་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སོ་སོ་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རིམས་ནད གྱིས་བཏབ་པ་ལས་སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་།ནད་ཐབས་དྲུག་ཡོད་དོ། །སྐོམ་དད་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་རྒྱས་པའི་གཞིས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་འཕྲོད་སྙོམས་ཤིང་འདུག་པ་ལས་དཀྲུགས་ཏེ་ནད་བསླངས་ནས། དང་པོ་བསྐམས་པར་བྱས་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ འདར།མགོ་འཁོར། ལུས་ཚ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁོང་ཚ། རྨོངས་པར་བྱེད། ལྕེའི་དྲུང་དང་། མགུལ་པ་དང་། གློ་དང་། བད་ཀན་དང་སྐོམ་འཐུངས་པ་རྩར་འགྲོ་བ་རྣམས་བསྐམས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་ལས་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནད་སྣ་དྲུག་ལས་སྐོམ་ དད་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་སྤྱི་ནི།ཁ་བསྐམས་ཏེ་སྐོམ་འཐུངས་ཀྱང་མི་ངོམས་ལ་ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཁྲོ། སྐད་འགག་།གྲེ་བ་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་རྣམས་རྩུབ་པོར་གྱུར་ལ་ལྕེ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཁོང་སྙོམ། ཚིག་མང་དུ་སྨྲ། སེམས་མྱོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐེམ་ གྱིས་གདུངས་པའི་ནད་དམ།སྐོམ་འགགས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་དེ་དང་འདྲ་བར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果病人出現這樣的病癥，若有死亡的徵兆或不好的預兆，就不能醫治，不要進行醫療。現在講述心痛、腹中有蟲的病癥、極度口渴的病癥、胃中有粘液而肝臟疼痛等病癥。 心痛的病癥就是心臟疼痛。腹中有蟲時會更加疼痛，心痛和蟲病的癥狀有五種型別。其中，由風病引起的心痛癥狀是：劇烈疼痛且疼痛遊走不定，感覺像被打擊或碾壓，感覺心臟僵硬，感覺空虛無物，突然精神萎靡，心情不愉快，恐懼，聽到聲音就受不了，顫抖發抖，感覺像被刺痛，意識模糊呼吸困難，睡眠減少。出現這樣的癥狀就是由風病引起的心痛。 由膽病引起的心痛癥狀是：口渴嚴重，頭暈，昏厥，內熱，出汗，從喉嚨向上嘔吐，身體疲軟無力，嘔吐物帶有膽汁且味酸，呈灰色，膚色發黃，還會發燒。由痰病引起的心痛癥狀是：感覺心臟僵硬，感覺心中有石頭，感覺像揹負重擔，咳嗽，胃部消化功能減弱，口中痰液和唾液增多，嗜睡，腹部不適，沒有食慾，會發燒，這就是這類病癥的表現。 由風病、膽病和痰病三者共同引起的心痛癥狀會表現出三種病癥的所有特徵。有蟲病的癥狀是：眼睛整體略顯發黑，感覺進入黑暗中般不清醒，心痛，身體消瘦，身體發癢，口水流出，肝部位感覺像被鋸子鋸一樣發熱，這就是有蟲，這種嚴重的蟲病癥狀會很快造成危害。要迅速進行治療。 關於極度口渴的病癥，有六種型別：分別由風、膽、痰單獨引起的口渴，三者共同引起的口渴，以及由發燒引起的口渴。所有口渴癥狀的產生都是由於風和膽兩種病因增長，擾亂了原本平衡的七種身體要素，首先使身體乾燥，然後全身發抖，頭暈，身體發熱，口渴嚴重，內熱，意識模糊，舌根、喉嚨、肺部、痰液和飲水通道都變得乾燥，這樣的病因會導致嚴重口渴癥。 這六種病因引起的口渴癥狀的共同特徵是：口乾且喝水也不解渴，看到食物就厭惡，聲音嘶啞，喉嚨、嘴唇和舌頭都變得粗糙且伸舌頭，腹部不適，話多，神志恍惚，這就是因乾渴而痛苦的病癥，或者發展成為飲水梗阻的病癥，會如前所述的特徵那樣發展成疾病。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཁོང་རྨྱ། ཉམས་དམན། མུར་འགྲམ་དུ་ཟུག་།ཀླད་པ་འཁོར། སྣས་དྲི་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ལྕེས་ཀྱང་རོ་ཅི་ བྲོ་མི་ཚོར།རྣ་བས་ཀྱང་སྒྲ་མི་ཐོས། གཉིད་མེད། ཉམས་འཚག་།ཟས་ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་ན་ནད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་སྐོམ་དད་དུ་གྱུར་ན་བརྒྱལ། ཁའི་ནང་རུལ་རོ་ཁ་བ་བྲོ། མིག་ལམ་དུ་དམར་བ་མཐོང་། རྟག་པར་ཁ་སྐམ། ཁོང་ཚ། དབུགས་མནམ་ མོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ཐབས་ནི་དང་པོ་བད་ཀན་གྱིས་ནང་དུ་འགགས་ཤིང་ཆོད་པས་རླུང་འགགས་ཏེ་འཁྲུགས་པས་སྐོམ་འཐུངས་པ་རྩར་འགྲོ་བའི་རྩ་སྒོ་དེ་རླུང་དེས་འགགས་ནས་བད་ཀན་འཇིམ་རྫབ་འདྲ་བ་དེ་ཡང་རླུང་གིས་བསྐམས་པ་དང་། མགུལ་ པའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་བཞིན་དུ་ཚ་ལ་རྩུབ།གཉིད་ཆེ། ཁའི་ནང་རོ་མངར་བ་བྲོ། ལྟོ་ལྦོ། མགོ་བོ་ཡོ་ཡོ་པོ་ལ་ཉམས་མཐོང་བག་ཏུ་འགྱུར། སློན་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་སྙོམ། ཟས་མི་འཇུའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཀའི་ནད་ལས་ གྱུར་ཏེ།སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་སོ་སོར་བཤད་པའི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཚང་བར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་བ་ན་བེའུ་སྣབས་ཡོད་པ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་དང་། མགུལ་པར་ཁ་ཟས་ཐོགས་ཏེ་མིད་དུ་མི་རུང་བ་ ཡང་སྐོམ་པའི་ལན་ཡིན་ཏེ།འདི་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ལ། སྐོམ་ཧ་ཅང་དྲགས་སམ་མངས་ན་ཡང་སྐོམ་དད་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཟས་སྣུམ་བག་ཟོས་པ་དང་། ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། ལན་ཚྭ་ཆེ་བ་བག་ཟོས་པ་ འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་བད་ཀན་སྐྱེས་པའི་སྐོམ་དད་ཀྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།བཅུད་དང་ཟས་ཟད་པ་ལས་སྐོམ་དད་དུ་གྱུར་ན་ནི་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །རིམས་ནད་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་བསྐམས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཟ་གུར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་ནད་ཡུན་རིང་པོར་བཏབ་པའི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་། ན་བ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རིམས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་རྫོགས སོ།། །།ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་དང་། ནད་ཐབས་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་དྲུག་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཆང་གི་རང་བཞིན་དང་རོའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། རྣ་བ་དྲོད་ཆེ་བ་རྩུབ་པ་དྲག་པ་སྐྱུར་བ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ལུས་ལ་མྱུར་དུ ཁྱབ་པར་བྱེད།ལུས་ཡང་འབར་ཏེ་མདངས་ཅན་དུ་འགྱུར། འཕྲལ་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་བཅུའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཏེ། ཆང་གི་ཚུལ་འདི་བཅུ་ལས་བཟློག་པར་བལྟའོ། །དུག་ཀྱང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་འདི་བཅུའི་ཚུལ་དུ་ གནས་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པས་སེམས་མ་རུངས་པར་བྱེད།འཆི་བར་བྱེད་དོ། །ཆང་གི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་ནི། རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྔུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟའོ། ། དེ་ལ་ཆང་གི་ཡོན་ཏན་དེའི་རྣམ་པ་བཅུས་ནི་མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུ་གནས་པར་བྱས་ནས་སེམས་བསྒྱུར་ཏེ། ཁྲིད་པ་དེ་ནི་ར་རོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཆང་འཐུངས་པས། ཐོག་མ་བཟི་བ་ནི་སྙིང་དགའ་སྟེ། གཏམ་དང་བཞད་གད་བྱེད་པར་འགྱུར བ་ཡིན་ནོ།

關於風病引起的口渴癥狀是：神志不清，體力衰弱，下頜疼痛，頭暈，鼻子聞不到任何氣味，舌頭也嘗不到任何味道，耳朵也聽不到聲音，失眠，身體虛弱。如果飲用冷飲食，對病情有幫助。 如果是膽病引起口渴，會出現昏厥，口中有腐爛的苦味，視野中看到紅色，經常口乾，內熱，呼吸有臭味。 痰病引起的口渴癥狀是：首先因痰阻塞內部而阻斷，導致風氣阻塞混亂，使飲水通往脈道的通道被風氣阻塞，痰液如泥漿般被風氣乾燥，喉嚨內如被糠秕充滿般乾燥粗糙，嗜睡，口中有甜味，腹脹，頭搖晃不定而顯得高傲，不想進食，身體沉重，食物難以消化。 由風、膽、痰三者病癥引起的口渴癥狀，具有前述風、膽、痰各自病癥的所有特徵。 胃部有粘液而引起的口渴，以及喉嚨被食物卡住無法吞嚥也會引起口渴，這也是由風病和膽病引起的。 胃火過旺時，如果過度飲水也會轉變成口渴病。食用油膩食物、重口味食物、酸性食物和過鹹的食物，也會引起痰病性的口渴病。 如果是因營養和食物耗盡而引起的口渴，其癥狀與肺癆消耗病的癥狀相似。 由熱病引起的口渴病癥狀是：身體內部如干枯一般，如發癢一般，以及熱病等長期疾病，任何這類疾病引起的口渴病癥狀，都與熱病的自然癥狀相似。 病因論第五章完。 現在講解第六章：酒的過患和病癥等。 酒的本性和味道的區別總共有十種，即：辛辣、溫熱、粗糙、猛烈、酸性、使人想與女性接觸、迅速遍佈全身、使身體輕盈發光、立即使人清醒。 人體內的精華有十種形式，酒的這十種性質與之相反。毒藥雖然也具有辛辣等這十種性質，但因其過於猛烈而使心智惡化，導致死亡。 酒的力量特質是：辛辣、溫熱等。人體內精華的特質是：出汗等十種特質。 酒的這十種特質會改變人體內的十種精華特質，使心智轉變，這就是所謂的醉酒。 最初飲酒時，開始醉酒會感到心情愉悅，會說話和大笑。

།དེ་བས་མང་དུ་འཐུངས་ཏེ་ར་རོ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་། མི་རིགས་པ་ཅལ་ཅོལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་མེད་པར་གནས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པས་བཅོས་ནས་སེམས་རྨོངས་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འཁྲུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆང་གིས་ འབྲིང་ཙམ་དུ་ར་རོ་བ་དང་།གཏུ་ལུམ་ཉིད་དུ་ཁོམ་པར་མ་གྱུར་པའི་བར་གྱི་ཚེ་ནི་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་མང་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ། ང་རྒྱལ་ཆེ། སེར་སྣ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལ་མུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པའི་སེམས་མེད།གཉིད་བྲོ། སྙོམ། སྙིང་ལ་བརྩམས་པ་མེད་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པའམ་སྦྲུལ་པོ་ཆེ་བཏགས་པ་ལས་ཤོར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་ལ་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཚེ་ ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་རང་བཞིན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས།ཆང་གཅིག་པུ་ལས་རང་འགྲོའི་ལམ་དུ་མང་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པོའི་ཚེ་རབས་སུ་ར་རོ་བ་ནི་ཤི་བ་བཞིན་ཚོར་བ་མེད་པར་ཉལ་ཏེ་འདུག་གོ། །དེ་ནི་ཤི་བ་བས་ཀྱང་སྡིག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ནི་རབ་ཏུ་སྡིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཆང་ལ་ཞུགས་ཤིང་མྱོས་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དོན་དང་དོན་མེད་པ་དང་། ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་དམིགས་མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལྟ་ མཛངས་པ་སུ་ཞིག་བསྟེན་པར་བྱེད།ཆང་གིས་ནི་མྱོས་པར་བྱེད། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་དུ་འགྱུར། ཁྲོས་པ་དང་སྲོག་གི་བདུད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན། སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དང་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆང་གཅིག་པུས་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འོང་བར་འགྱུར་ན་ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ལྟ་བཤད་ཀྱང་མི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་མི་དགོས་ཀྱི། ཁ་ཟས་མི་རིགས་པ་ཞིག་ཟོས་ན་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་བའམ་འཆི་བར འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་ནི་མིས་བསྒྲུབ་པའི་མདོ་ནོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐར་པའི་ལམ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་དང་། འདི་གསུམ་དང་བྲོ་དང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆང་ལ་སྲ་ སྟེ།ཆང་འཐུངས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ར་རོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཉམས་འཚག་ཡོད་དེ་ཚོར་བ་དང་། སྔར་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཆེར་ཟ་ཕོད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟ་བ་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བའི་མི་དང་། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་སྟེ་གཞོན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཆང་མི་འཆད་ པར་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་དང་།ཕ་མའི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཆང་འཐུང་འཐུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཚིལ་དང་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཤས་ནི་ཆུང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ནི་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པར་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆང་ལ་སྲ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ར་རོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ ཆང་ལ་སྙི་སྟེ་ར་རོ་ཞིང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་མི་ནི་ཆང་ལ་སྲ་བའི་དམིགས་སྣ་རེ་རེ་ནས་བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་ན།ཆང་ལ་སྙི་ཞིང་ར་རོ་བར་འགྱུར། ཆང་ལ་བརྐམ་ཞིང་དྲག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། སྤྲོ་ཐུང་ཞིང་ཁྲོ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཆང་ལ་སྙི་ཞིང་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་འགྱུར་རོ།

因此，過量飲酒醉酒會導致說出合理與不合理的胡言亂語，放逸而住，以邪惡分別心造作而心迷亂，認為是快樂而產生錯覺。如是，酒醉到中等程度，在尚未完全失去意識之前的階段稱為具有激情和愚癡的本性。其中激情的本性是說許多胡言亂語，易怒、傲慢、吝嗇，會變成這樣。 其中所謂轉為愚癡本性是指無有恐懼心，嗜睡，昏沉，心無所繫，如同發狂的大象或掙脫束縛的大蛇一般，對任何事都無所作為。在這種時候，成為惡劣性格和過失的所依，僅僅因為酒就顯示出許多墮落之道。 第三階段醉酒如同死人一般無有知覺而躺著。這比死亡更為罪惡，此時稱為住于極大罪惡。因此，沉溺於酒而醉酒，會使人不能分辨正法與非法、快樂與痛苦、有意義與無意義、利益與損害，那麼有智之人誰會親近這樣的人呢？ 酒會使人醉亂，產生恐懼和憂愁，成為憤怒和生命的魔障，就是如此。會引發精神錯亂病、健忘病、醉亂、昏厥和疾病。因此，僅僅因為酒而失去正念，由此會產生一切過失，那麼就不必說酒的五種過患了。因此，不要說酒了，即使吃了不當的食物也會生病或死亡。 又，酒的過患會使人無法成就財富、受用和解脫道等所求，遠離這三者，也無有羞恥心等。關於對酒耐受的人，飲酒也不會過度醉亂的是因為有節制和感知，之前吃過食物，能吃較多食物，經常食用油膩食物，體力強壯的人，年富力強的年輕人，經常不斷飲酒的人， 父母血統中習慣飲酒的人，體內脂肪和痰液成分多而風膽成分少，胃火旺盛且穩定的人，這樣的人對酒耐受，即使飲酒也不會醉亂。關於對酒不耐受而易醉亂的人，與前述對酒耐受的特徵相反，則對酒不耐受而易醉。貪酒且劇烈飲酒，性情暴躁易怒的人對酒不耐受且易快速醉亂。

།དེ་ལ་ཆང་ གི་ནང་ན་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཆང་སར་པ་སྐྱུར་ཞིང་སྐྱུར་བ་ལྟ་བུ་མང་དུ་འཐུངས་ན་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་བྱེད།དེ་ལ་ཆང་ནད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། འདུས་པའི་ནད་རྣམ་པ་བཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆང་ལས་ ནད་དུ་གྱུར་ན་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་ཚོགས་པར་འབྱུང་མོད་ཀྱི།མིང་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེ་འམ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་སོ་སོར་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་ཆང་ནད་དོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར། སྙིང་མི་དགའ། ཚད་ པས་འཁྲུ།རྟག་ཏུ་སྐོམ། གྲང་བའི་རིམས་སམ་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཀླད་པ་ན། རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་རུས་པ་ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་གནད་ཀུན་བཅད་དམ་བརྡུངས་པ་སྙམ་བྱེད། རྐེད་པ་ན། བརླ་ན། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། མཚན་མོ་གཉིད་མེད། ལུས་རྔུལ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འདྲ་བར་འོང་། ལུས་སྐྲང་། སེམས་རྨོངས་བག་ཏུ་བྱེད་དེ། འདི་མན་ཆད་ནད་དོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆང་ལས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ནད ཐབས་གཞན་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པར་གཉིད་མི་འོང་ངོ་།།དབུགས་མི་བདེ། གླད་པའི་སྤྱི་བོ་ལོགས་སུ་ན། རྨི་ལམ་ན་ཕན་ཚུན་དུ་འགྲོ། གནམ་ལ་འཕུར། གཤིན་དོགས་ལྟ་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཆང་ལས་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ལུས་རྡུལ། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་།ཚད་པས་འཁྲུ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་བོ་འཁོར། མིག་རྩ་དམར་ཞིང་རྩ་སེར། མཁུར་ཚོས་དམར་པོར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ལས་བད་ཀན་གྱི་ནད དུ་གྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སློན།སྙིང་ན་ཞིང་མི་དགའ། གཉིད་ཆེ། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། ཁོང་ལྕིའོ། །ཆང་ལས་འདུས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཀུན་ཚོགས་པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་རྟག་ཏུ་འཐུང་འཐུང་སྟེ་གོམས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ ལས་ཆང་ཅིག་ཅར་བཅད་དེ་ཕྱིན་ཆད་མི་འཐུང་བ་དེ་ཡང་ནད་རྣམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།འཇོམས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ནད་དང་། ལུས་བསྐམ་པའི་ནད་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། ཆང་བཅད་པས་རླུང་ནད་དྲག་ཏུ་གཡོ་བ་དང་ཉམས་འཚག་ལྷག་པར་དྲག་ཏུ་འབྲི་བར་ གྱུར་པ་ལས་མཆིལ་མ་དང་།བད་ཀན་ཕྱིར་འདོར་བས་མགུལ་སྐམ། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སྒྲ་རྣམས་གྲག་པ་མི་བཟོད་པ་དང་བློང་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐམ་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་དཔུང་པ་དང་ཀླད་པ་ན། སྙིང་དང་ མགུལ་པ་ན།མོང་མོང་པོར་འགྱུར། ལུད་པས་བཀར། སྐོམ་དད་ཆེ། སྐྱུགས་པ་མི་འབྱུང་བཞིན་དུ་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་ཕུལ་ཞིང་སྐྱུག་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །སུ་ཡང་རུང་། བག་ཆང་བཅད་དེ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀུན་ཐུབ་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན།བློ་དང་སེམས་སྔོན་གྱི་སར་ཆུད་དེ། དྲན་ཞིང་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཁྲུལ་པ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

關於酒，在酒中迅速醉酒的情況是：如果大量飲用新釀造的酸性酒，會迅速醉酒。關於酒病的病癥也有四種：風病、膽病、痰病和三病俱發的病癥四種。 另外，如果因酒成病，雖然風、膽、痰病都會一起出現，但名稱上會分別稱為’由風病引起’或’由膽病引起’等。 關於所有酒病的一般癥狀是：變得極其迷糊，心情不悅，熱瀉，經常口渴，發冷熱病，頭痛，肋骨疼痛，身體和四肢顫抖，感覺身體所有要害被切斷或擊打，腰痛，大腿痛，眼睛模糊，咳嗽，呼吸不暢，夜晚失眠，身體出汗如同大便向下排出，身體浮腫，意識迷亂，以上是所有酒病的一般癥狀。 關於因酒引起的風病癥狀：其他癥狀與上述相同，但更嚴重的是失眠，呼吸困難，頭頂側面疼痛，做夢時四處走動、飛上天空、與死者交談等。 因酒引起的膽病癥狀是：發熱病，身體出汗，意識迷亂，熱瀉，極度口渴，頭暈，眼睛血絲髮紅且發黃，面頰發紅。 因酒引起的痰病癥狀是：嘔吐，心痛且不悅，嗜睡，身體和四肢顫抖，腹部沉重。 因酒引起的三病俱發癥狀是：三種病的癥狀全部一起發作。 對於長期飲酒成癮的人突然戒酒不再飲用，也會產生兩種病：一種稱為’摧毀病’，另一種是身體乾枯病。 為什麼呢？因為戒酒會導致風病劇烈發作，體力急劇下降，唾液和痰液外排，喉嚨乾燥，極度嗜睡，無法忍受聲音，意識迷亂，這就是所謂的’摧毀病’。 關於乾枯病的癥狀是：肩膀和頭部疼痛，心臟和喉嚨疼痛，變得遲鈍，咳嗽，極度口渴，想吐卻吐不出來而乾嘔，打嗝並嘔吐，發熱等病癥。 任何人能夠戒掉酒癮的，就是能夠克服所有過失的本性之人，智慧和心靈恢復到從前的狀態，記憶清晰，身心行為永遠不會錯亂。

།ཡང་ཆང་འཐུངས་ཏེ་ར་རོ་བ་རྡུལ་གྱི་སྐྱོན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་མུན་པའི་སྐྱོན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པར་ཟོས་པས་བཅུད་དངས་མ་རྒྱུ་བའི་རྩ་དང་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་རྣམས་དང་། སེམས་འཇུག་པའི་རྩ་རྣམས་འགགས་པ་ལས་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་མྱོས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སོང་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་ཡང་གོ རིམས་བཞིན་ཆེའོ།།དེ་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆང་ལས་མྱོས་ པར་འགྱུར་བ་དང་།དུག་གིས་ཀྱང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མང་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཆགས། མང་དུ་སྨྲ། ཚིག་བརྐམ་པར་སྨྲ། ལུས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་འཁྲུལ་ཞིང་གཡོ་བའི་བག་ཡོད། ལུས་ རྩུབ་ལ་མདོག་གནག་།རྩ་དམར། འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ཐབས་ནི་ཁྲོ་བཞིན་མདོག་དམར་ལ་སེར་བར་སྣང་། ཚིག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་འཐབ་པར་དགའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱིས་མྱོས་པའི ནད་ཐབས་ནི་བཞིན་མདོག་རྩ་དཀར་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་མི་བྱེད་པར་འདུག་ཅིང་ལེ་ལོ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་མྱོས་པའི་ནད་ཀྱི་ཐབས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཀའི་མྱོས་པ་དང་འདྲའོ། །ཁྲག་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རེངས་ཏེ་བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས།མིག་ཀྱང་ཕྱེ་བཙུམས་མི་ནུས་ཏེ་ཧར་བག་ཏུ་འདུག་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ཚུལ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །ཆང་གིས་ར་རོ་སྟེ་མྱོས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་། ཚིག་དང་ལུས་འགྱུར་ཚིག་གི་ སྨྲ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་འཁྲུལ་བར་བྱེད་དོ།།དུག་གིས་མྱོས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་འདར། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ། གོང་མའི་ནད་ཐབས་ཀུན་ལས་ལྷག་པར་ནད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་མྱོས་པའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དེ་བདུན་གྱིས་སྙིང་སྟོར་ཟབ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་དམིགས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སོ་སོའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་རྟགས་གང་ཆ་བ་ལས། སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་།ཆང་ནད་དང་དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་བརྒྱལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མིག་ལམ་དུ་སྔོན་དམར་རམ་ནག་པོ་མཐོང་ལ། དེ་ནས་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ། དེ་ནས་མྱུར་དུ་སངས་པར་འགྱུར་ བའི་འོག་ཏུ་སྙིང་འདར།ཀླད་པ་འཁོར། ལུས་ཤ་སྐེམ། བཞིན་མདོག་གནག་ལ་རྩ་དམར་ཏེ་སྤྱིར་སྨུག་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་གི་རང་བཞིན་ལས་གྱུར་པའི་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གྱེན་དུ་ནམ་མཁའ་ ལ་མིག་ལམ་དུ་དམར་པོའམ།སེར་པོར་མཐོང་ནས་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ་ལོ། །དེ་ནས་སངས་ནས་ཀྱང་། ལུས་རྔུལ། ཁོང་ཚ། སྐམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤ་ཐང་ཚ་བས་གདུངས། ཚད་པའི་མདོག་སེར་པོའམ་སྔོན་པོར་འཁྲུ། མིག་ལམ་དུ་དམར་པོ་དང་སེར་པོ་ལོང་ ལོང་པོར་སྣང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་བརྒྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

又飲酒醉酒，由塵埃之過而成病，由黑暗之過而成病，以及食用不適宜且有害的食物，使精華不能流通的脈、血液流通的脈，以及心識執行的脈阻塞，由此而成三種病。何為三種？即醉病、昏厥病、遍行病，此三種病的病程依次加重。 其中，醉病的病因有：由風、膽和痰病而致醉，由風膽痰三者聚合而致醉，由血病而致醉，由酒而致醉，由毒而致醉，如是成病。 其中，風病致醉的病癥為：貪愛多言，言語過多，言語貪婪，身體行為錯亂且動搖，身體粗糙而色黑，脈紅，如是稱為風病致醉。 其中，膽病致醉的病癥為：面色紅黃，因微小言語而好鬥，如是為膽病致醉。痰病致醉的病癥為：面色脈白，不言不動而懶惰，如是為痰病致醉。 風膽痰三者聚合而致醉的病癥與風等三者的醉癥相似。血病致醉的病癥為：四肢僵硬不能伸屈，眼睛不能開合而呆滯，且與膽病致醉的癥狀相似。 酒醉致病的病癥為：聲調、言語和身體變化，言語和身體行為錯亂。中毒致醉的病癥為：身體顫抖，極度嗜睡，比前述病癥更為嚴重，如是為中毒致醉。 應知由風等七種原因引起醉病。其中，由風等七種原因引起昏厥病的癥狀，應從風膽等各自病癥中較重者，了知為各自的病徵。 同樣，血病發作、酒病和中毒而昏厥也應如是了知。其中，風病致昏厥的病癥為：見空中呈現藍紅或黑色，隨後陷入昏迷而昏厥。 之後迅速清醒，隨後心悸，頭暈，身體消瘦，面色黑而脈紅，總體呈暗色，如是稱為風性致昏厥病癥。 其中，膽病致昏厥的病癥為：向上見空中呈現紅色或黃色，隨後陷入昏迷而昏厥。清醒后，身體出汗，內熱，乾燥，外部肌肉被熱所煎熬，熱癥呈黃色或青色腹瀉，視野中呈現紅色和黃色晃動，此病癥稱為膽病致昏厥。

།དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི། མིག་ལམ་ན་སྤྲིན་འདྲ་བར་དཀར་པོའི་བག་མཐོང་ནས། མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། གདོད་སངས་ ཏེ་སངས་ནས་ཀྱང་།སྙིང་ན། ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་། ཁ་ཆུ་མང་དུ་འབྱུང་། ཁ་མིག་ཐོམ་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ལུས་དང་རྐང་ལག་པགས་རློན་གྱིས་དཀྲིས་པ་བཞིན་དུ་ལྕི་བ་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་བའི་ལུས་མྱུར་དུ་ས་ལ་འགྱེལ་ཏེ།བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་ཏེ་དེའི་ཚེ་སྔར་མི་སྡུག་ཅིང་འཇིགས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་པའམ། ངན་སྐྱུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། ནད་ཐབས་གཞན་ནི་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ཐབས་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་སྙིང་སྟོར་བརྒྱལ་ནད་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པས་མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཚབས་ཆེ་ཡང་སྨན་དཔྱད་བྱ་མི་དགོས་པར་ནད་རང་དུབ་ཅིང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི་སྨན་དཔྱད་མ་བྱས་པར་རང་དུབ་ཅིང་འཚོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ནད་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལས་བྱེད་པ་དང་འདི་བཞིན་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་ཞེན་ཏེ་ནད་ཀྱི་མཐུ་ཆེར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད རྣམས་འདུས་ནས་སྲོག་ལ་བབ་སྟེ་དེར་གནས་ཤིང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་དང་།ནད་དེས་མི་དེ་ཤི་བ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པ་དེ་ནི་འདུས་ནད་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ འདི་ལ་མྱུར་དུ་རིངས་པར་དཔྱད་མ་བྱས་ན།དཔེར་ན་མཚོ་གཏིང་ཟབ་མོའི་ནང་ན་ཆུ་སྲིན་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲུང་། གད་ཀའི་གཡང་ས་ན་ལྷུང་ལ་ཐུག་པ་དང་འདྲ་བར་འདུས་ནད་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པས་བཏབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ལ་དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཏེ་གསོས་ཤིག་། ཆང་ནད་དང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པ་དང་། སྙིང་སྟོར་བརྒྱལ་ནད་དང་། འདུས་ནད་ཀྱིས་ཤི་བ་དང་འདྲ་བར་ན་བའི་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་བཤད པར་བྱའོ།།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་རོ་ཅོག་གི་གཞི་ནི་ཟས་གནོད་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་ལངས་ཏེ་ཤ་དང་པགས་པ་དང་། ཚིལ་ལ་ཞུགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་ནས། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་ གྱི་ནད་ནི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་ཡང་མདོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་བཙས་པ་ནས་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞང་འབྲུམ་དཀར་པོ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཏུ་ཟག་པའོ། །གཞང་ནི་རྒྱུ་མ་སྦོམ་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་གོ། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཁར་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ་མན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་གཉེར་མ་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་གཉེར་མ་རེ་རེ་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་གཉིས་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཉེར་མའི་རིམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

關於粘液病導致昏厥的病癥：首先在視野中看到如雲般的白色影像，然後陷入黑暗昏迷很長時間，醒來後心臟疼痛，口中流出唾液和口水，眼睛和嘴巴變得遲鈍，身體和四肢感覺像被濕布包裹一樣沉重，這就是粘液導致的昏厥癥狀。 風、膽汁和粘液三者共同導致的昏厥癥狀與遺忘鬼神病癥相似，身體迅速倒地，昏迷不醒，但此時沒有之前那種不適和恐懼的表現，也沒有嘔吐等癥狀。其他癥狀與風、膽汁和粘液三者共同導致的昏厥相似。 這樣的心神失常、昏厥是由風、膽汁和粘液等引起的醉態和昏迷，雖然病情嚴重，但不需要醫治就會自行消退平息。若是疾病發作，不經治療是不會自行痊癒的。 對此，疾病會影響身語意的行為，風病、膽汁病和粘液病會深深紮根，病勢變大，風、膽汁和粘液病彙集后危及生命，在那裡停留依附，使人如同死亡一般，這就是稱為’聚集病遍入’，此病是在聚集性傳染病發作之後出現的，如果不迅速治療，就像掉入深海中有水怪的地方，或者掉入懸崖深淵一樣，被聚集病遍入所困，對這樣的病人要迅速治療使其康復。 這是關於醉病、風病、膽汁病、粘液病所致的醉態，以及心神失常昏厥病和聚集病致使類似死亡的病癥的說明，第六章完。 現在講解第七章痔瘡病的基礎。所有痔瘡病的基礎都是由於不當飲食引起風、膽汁和粘液病，侵入肉、面板和脂肪造成損害，從而形成各種痔瘡病。痔瘡病是由不適當的飲食而引起的。 痔瘡病分為兩類：一是從出生就伴隨著疾病而產生的，二是後天產生的痔瘡病。又分為兩種：白痔和出血痔。痔瘡依附於大腸。痔瘡病發生在肛門內向上二點五指寬度以下的位置，有三層褶皺，每層褶皺各有一指寬度，這樣三層褶皺共有二點五指寬度。

།དེ་ལ་ཕུགས་ཀྱི་གཉེར་མའི་མིང་ནི་ཕྱིར་ཕུལ་བ་ཞེས་བྱ། བར་གྱི་གཉེར་མའི་མིང་ནི་ཕྱིར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ། གཞང་ཁའི་གཉེར་མ་ནི་འཛུམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞང་ཁའི་ཕྱི་རོལ་སོར་གཅིག་ཚུན་ཆད ཀྱི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཡིན་ནོ།།གཞང་ཁོར་ཡུག་སོར་གཅིག་པོ་མ་གཏོགས་པ། ནས་ཀྱི་སྲིད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱོན་ཁོར་ཁོར་ཡུག་མ་གཏོགས་པ་ཕན་ཆད་ནི་སྤུ་སྐྱེ་སྟེ། སྤུ་བྱུང་བྱུང་བ་དེ་ཕན་ཆད་དུ་བྱུང་བ་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་ཅེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་བཙས་པ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མར་ཕ་དང་མ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་ལས་ས་བོན་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུས་བུ་བྱུང་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་ནི་སྔོན་གྱི་སྡིག་པའི་ལས་ ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།ནད་དམིགས་འདི་ལྟ་བུ་རྣམ་གཉིས་ལས་ནད་བསླངས་ཏེ་ནད་གཞི་འདི་གཉིས་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ནད་དམིགས་གཞན་ལས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ་མདོར་ན་ཕ་མའི་རིགས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ དང་།དང་པོ་བཙས་པ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་ལྷག་པར་གསོ་དཀའོ། །ཡང་གཞང་འབྲུམ་རྩུབ་པོར་འདུག་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཕུགས་སུ་བྱུང་སྟེ། བལྟ་དཀའ་བ་འདི་ཡང་གསོ་དཀའོ། །ཡང་གཞང་འབྲུམ་མདོག་དཀར་པོར་བྱུང་བ་ དང་།གཞང་འབྲུམ་བྱུང་བ་ལས་ནད་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ཏེ། ནད་གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གཞང་འབྲུམ་སོ་སོར་འབྱུང་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སྣ་གཉིས་ལས་ གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་སྨོས་སོ།།དྲི་མ་བསྩགས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཞང་འབྲུམ་དཀར་པོའི་ཁྲག་ དང་།མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞང་འབྲུམ་རློན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲག་ཚད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞི་སྔར་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུས་ནད་བསླངས་ནས་ཁོང་པ་ནང་གི་ཕོ་བའི་དྲོད་བྲི་སྟེ་ཉམས་པ་དང་དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དཀྱེལ་དུ་སོགས་ ཤིང་འདུག་པ་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་དང་།བཞོན་པ་མི་བདེ་བས་ཁོང་འཁྲུགས་པ་དང་། སྟན་མཐོ་དམན་ཅན་མི་བདེ་བ་དང་། སྟན་སྲབ་ལ་རྐུབ་རྟེན་ཙོག་པུར་བཅས་པ་དང་། ལྒང་པའི་གཅེའུ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཤང་བའི་འོག་ཏུ་རྡོ་བའམ་ ཕག་དུམ་མམ།བོང་པའམ་ལག་པའི་ཐལ་མོ་འམ་ར་ད་འམ་འདི་ལྟ་བུས་ཕྱིས་དྲགས་ཏེ་གཞང་ཁ་སྣད་པ་དང་། ཆུ་རབ་ཏུ་གྲང་བས་རྐུབ་བཀྲུས་ཏེ། གྲང་བ་ཁོང་དུ་ཞེན་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་ཁ་སྲ་བ་ཧ་ཅང་བཙིར་དྲགས་ཏེ་གཞང་སྣད་པ་དང་། ཐུར་དུ་དབུགས་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་ སྙོམ་པ་དང་།བཤང་བ་འོང་བ་ལ་བརྣག་ཅིང་མ་བཙལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་མི་འོང་བཞིན་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྲང་ནད་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུས་པ་དང་། ཕོ་བར་བེའུ་སྣབས་ཆགས་པ་དང་། འོར་ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། རིད་དེ་སྐེམ་པར་ གྱུར་པ་དང་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་དམ།ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

關於這些，深層皺紋的名稱叫做’外翻’，中層皺紋的名稱叫做’外散’，肛門的皺紋叫做’收縮’，在肛門外圍一指寬度內出現的腫塊也是痔瘡。除了肛門周圍一指寬度的範圍外，從二指半寬度的圓周範圍以外長出毛髮，在長出毛髮的地方以外出現的疾病稱為’生殖器潰瘍病’。 關於這個，從出生就伴有痔瘡病的說法是：最初父母食用不適宜的食物，導致種子（精卵）帶病，如果這樣的情況下生下孩子就會變成痔瘡病，有些是因為前世的罪業而轉變成疾病。 從這兩種病因引發疾病，這兩種病因結合成為痔瘡，或者從其他病因轉變成痔瘡病都可能。總之，所有源於父母遺傳的疾病，以及從出生就患有痔瘡病的這種情況特別難治癒。 另外，痔瘡表現粗糙的，以及痔瘡生長在深處難以觀察的這種情況也難以治癒。還有痔瘡呈現白色的，以及從痔瘡發展成所有疾病的情況。 痔瘡病還有其他六種型別，是什麼呢？風、膽和痰三種分別出現的痔瘡，以及風和痰兩種病因共同導致的痔瘡，還提到了由所有病因綜合引起的痔瘡。由污垢積累導致的痔瘡，以及由血病導致的痔瘡，這就是六種。 其中，由風和痰引起的痔瘡是白色痔瘡，由膽引起的兩種痔瘡稱為’濕痔’，會轉變成血熱。前面所說的這些痔瘡病因引發疾病後，腹內胃部的熱量減少而受損，然後痔瘡病擴散，在此基礎上，如果與女子過度行房， 騎乘不適而腹部紊亂，坐墊高低不平不舒適，坐墊過薄蹲坐，從膀胱管道灌藥，在排便後用石頭或磚塊或棍棒或手掌或布或類似的東西過度擦拭而摩擦肛門，用極冷的水清洗臀部使寒氣入內， 大便乾硬過度用力擠壓而摩擦肛門，向下呼氣，憋尿，忍住大便不及時排出，這些本不該來卻強行壓迫，發燒，腫脹病熱性腹瀉，胃部積痰，疝氣病和關節病，身體消瘦， 對身體有害的治療或做有害身體的事情，這些類似的情況都會導致痔瘡病。

།ཡང་བུད་མེད་ལ་གཞང་འབྲུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་ནི་བྱིས་པ་ཟླ་གྲངས་མ་ཚང་བར་རུམ་ནས་ འཕྱིལ་ཏེ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་།ཟླ་གྲངས་ཚང་སྟེ་བུ་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་བུ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བའམ། འབྱུང་བའི་དུས་ལས་ཡོལ་བར་གྱུར་པས་གཟིར་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་འམ། གཞང་གི་ནང་ན་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ གྱི་ནད་བསླངས་ནས་གཞང་གི་ནང་ན་གཉེར་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྲག་ཏུ་ཞེན་ཏམ།ཡང་ན་རླུང་དེས་ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་གཉེར་མའི་ཕྲག་ཏུ་སོང་བར་བྱས་པ་དེ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་ངོ་། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འོང་བར་གྱུར་ན། སྔར་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་བྲི། དྲི་མ་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་སྲི་སྟེ་སྐམ་བག་ཏུ་འོང་། བརླ་ན། བྱིན་པའི་ཉཝ་ན། མགོ་འཁོར། ལག་ངར་ན། མིག་སྐྲང་། ཡང་ན་ནི་ཐུར་དུ་ཚད་པས་འཁྲུ། ཡང་ན་ནི་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལྟེ་བའི་འོག་ན་རླུང་ཆེ་སྟེ། ཁོང ན་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར།རླུང་དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ཟུག་སྟེ་ན་ལ། རྒྱུ་མ་དང་གཞང་གི་ནང་ན་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད། རླུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་། གསལ་པོར་འབྱུང་བ་ཡང་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ལ་ལྟོ་སྦོ། ཁོང་རྨྱ་ཞིང་སྒྲེགས་ པ་སྒྲ་ཅན་དུ་ཆེར་འོང་།གཅིན་ནི་རབ་ཏུ་མང་། བཤང་བའི་དྲི་མ་ནི་བབས་ཆུང་ངུ་འོང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྐྱུགས་པ་དུད་ཀ་ལ་རོ་སྐྱུར་པར་འོང་། ཀླད་པ་དང་བྲང་རྒྱབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཁོང་སྙོམ། བཞིན་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར། ཉམས་གློ་བག་ཏུ་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་ཤིང་མི་གསལ། ཁྲོ་བར་འགྱུར། ཕན་པའི་དཔྱད་བསྟན་ཅིང་བསྒོ་ན་བཀའ་བློ་མི་བདེ་སྟེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་སྨན་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ཏེ་མཆི་ན། ཚད་རྙིང་ལྡང་དུབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་དམ། འོར་ནད་དམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དམ། སྐྲན་ནམ། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུའི་ནད་དམིགས་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་མི་ཤེས་ན། ནད་ཐབས་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་དུ་ན་བ་དེ་ཉིན་གཅིག་ནད་ལྡང་ཞིང་ཚབས་ཆེ་བར་གྱུར་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞང གི་ནང་ན་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་ནས་དྲི་མ་བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།བཤང་བ་འགགས་པས་ཁོང་པའི་ནང་ན་རླུང་གཞན་ཡོད་པས་དབང་པོ་རྣམས་དང་ལུས་ཀྱི་ནང་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་ཏེ་ནད་བསླངས། དེ་བཞིན་དུ་བཤང་གཅི་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ཁོང་ན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་དཀྲུགས་ཏེ་བསླངས་ན་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀྱང་ཉམས་ཏེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ནས། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད འབྱུང་སྟེ།ལུས་རབ་ཏུ་སྐེམ། ཅི་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་ཏེ་བསྐྱོད་པའམ་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད། ཉམ་ཆུང་། ཁོང་རྨྱ། བཞིན་མདངས་མེད་པར་འགྱུར། ལུས་ཞིག་ཅིང་ཁོང་ལྷོད་བཞིན་གྱི་མདོག་ཉམས་སོ།

又，婦女生痔瘡的徵兆是：如胎兒未足月而流產，或足月生產大兒后被病所困，或超過分娩時間而受困成病，或者肛門內有一種名為’下行’的風，此風引發風病、膽病或痰病，粘附於肛門內三道皺褶之間，或者此風使糞便污物進入皺褶之間，由此成為痔瘡，會出現血熱。 對此，若將生痔瘡病，其先兆癥狀為：胃部暖性減弱，大便下行時乾燥堅硬，大腿痛，小腿肌肉痛，頭暈，前臂痛，眼睛腫脹，或者下部有熱性腹瀉，或者便秘難解。臍下有大風，腹中咕咕作響，這些風多半在臍下部遊走刺痛，腸道和肛門內感覺如被切割，下行之風排出時有聲響，腸內發出咕咕聲且腹脹。腹中翻騰且打嗝有聲響頻繁發生，小便量多，大便量少，對飲食無胃口，嘔吐物發灰且酸味，腦部及胸背刺痛，腹部不適，面色不悅，精神萎靡，諸根官損減不清，易怒。 若醫者對此類病癥產生懷疑，不能確定是否為久熱性腹瀉病、或病、白瀉病、瘤病，或類似水腫病等癥狀時，若具有如此多樣的病癥，某日病情發作且病情嚴重時，將會生痔瘡病。被這樣的病癥所困後會生痔瘡病：肛門內名為’下行’的風逆行向上盤旋，致使糞便阻塞而不能排出。因大便阻塞，腹中其他風擾動諸根及全身內部而引發疾病。同樣，大小便、膽汁和痰液在體內，以及身體七種維持生命的要素，這些也被擾動引發后，胃火暖性也減弱變小，由此生痔瘡病。如是生痔瘡病：身體極度消瘦，無論做什麼都無力，無心行動做事，虛弱，腹中翻騰，面無光澤，身體衰敗且腹部鬆弛，面色衰敗。

།ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལ་སྲིན་བུ་ཞུགས་ཏེ་མ་རུངས་པ་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་ནད་ལ་གནད་དུ་བབས་པས་ལུས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ།ནད་གཞན་ཡང་དེའི་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་ནི། ལུད་པས་བཀར། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁ་ཟས་རོ་བྲོ་བར་མི་ཚོར། དབུགས་མི་བདེ། ཆམ་པས་འདེབས། སྒྱིད་སྐྱུར། ལུས་དང་རྐང་ལག་ ཆག་གྲུགས་སུ་གྱུར་པ་བཞིན་ན།སློན། སྦྲིད་པ་འབྱུང་། ལུས་སྐྲང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཟད། རྣ་བ་འོན། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར། ཁུ་བ་བསྡུས་ཏེ་རྡེའུར་ཆགས་པ་དང་། དྲི་མ་སྙིགས་པ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་ཏེ་ཆུ་སྲི། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཁོང་རྨྱ་ལ་སྐད་འགགས་ ཡང་དང་ཡང་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མཆིལ་མ་འདོར།ཡི་ག་འཆུས། རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་དང་སྙིང་དང་། ལྟེ་བ་དང་། གཞང་གི་ནང་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཚད་པ་ཐུར་དུ་སླ་མོ་འབྱར་བག་སྲན་ཁུ་ལྟ་བུར་འཁྲུ་སྟེ། དེ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་སྲི། རེས་ འགའ་ནི་མི་སྲི་བར་འོང་།རེས་འགའ་ནི་རྟུག་སྐམ། རེས་འགའ་སླ་མོར་འཁྲུ། རེས་འགའ་ནི་མ་ཞུ་བ་རྩམ་པར་འཁྲུ། རེས་འགའ་ནི་ཞུ་བར་འཁྲུ། ཚད་པའི་སྤུ་མདོག་ཀྱང་སྐྱ་བོ་སེར་པོ་སྔོན་པོ་དང་། ཁྲག་བག་སྤྱི་ཞིང་འཁྱིལ་བའི་བག་ཏུ་འཁྲུའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་གཞང་ འབྲུམ་མོ་ཅོག་གི་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆེ་བ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་ན། གཞང་འབྲུམ་སྐམ་ལ་བག་ཆུང་། ཟུག་ཅིང་ན་སྟེ། ཚ་རབ་རབ་བྱེད། གཞང་འབྲུམ་དེ་རྙི་རྙི་པོ་རྩ་གནག་ཅིང་དམར་བག་ཡོད་དེ་སྤྱིར་སྨུག་།ལ་ལ་ནི་སྲ་ལ་རྩུབ། ཆེ་ཆུང་ཡོད། རྩེ་མོ་ཕྲ་ལ་ཐོར་ཏོ་རྡོལ། གཞང་འབྲུམ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་ལ། ནང་མི་མཐུན། མེ་ཏོག་ཀ་དམྤ་དང་། ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་འདྲ། ཀེ་རི་ཀ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་ཚ་གོ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་ཤིང་ཏོག་འབི་འབི་འདྲ། ལ་ལ་ནི་རས བལ་ཀ་ར་བ་སའི་འབྲས་བུ་འདྲ།ལ་ལ་ནི་མེ་ཏོག་ཀ་དམྤའི་འབྲས་བུ་འདྲ། གཞང་འབྲུམ་ལ་ལ་ནི་ཡུངས་ཀར་འདྲ་བ་འདུག་སྟེ། གཞང་འབྲུམ་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཀླད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཕྲག་པ་དང་། རྐེད་པ་དང་། བརླ་དང་། ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་འདི་ རྣམས་སུ་ལྷག་པར་ཟུག་ཅིང་ན།སྒྲེགས་པ་དང་སྦྲིད་པ་མང་། ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་སྲི། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་ཡི་ག་འཆུ། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། ཕོ་བའི་དྲོད་མི་སྙོམས། རྣ་བ་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ་འབོད། མགོ་འཁོར། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་དུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་མཁྲེགས་ཤིང་ན་ན་འབྱུང་བའི་ཚེ་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་ན། སྤྱི་བག་དང་སྐམ་བག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཐུར་དུ་འབྱུང་། པགས་པའི་མདོག་དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་ཁ་གདོང་དང་བཤང་གཅི་འདི་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ནག་པོར་སྣང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་གཞང་འབྲུམ་བྱུང་ན ཁོང་དུ་སྐྲན་འབྱུང་།མཆེར་པ་ན། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། གློ་གཡས་གཡོན་ལྟ་བུར་དབབ་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཤེས་པར་བྱའོ།

就像樹幹被蟲蛀壞一樣，前面所說的那些病癥數量，危及身體生命要害，對身體造成損害，在此基礎上又出現其他病癥：咳嗽，口渴嚴重，吃東西嘗不出味道，呼吸不暢，感冒，腰痠，身體和四肢像斷裂一樣疼痛，打噴嚏，身體浮腫，發燒，精液和血液耗盡，耳朵失聰，眼睛模糊，精液凝結成結石，污穢沉澱物結成結石而成尿結石，身體衰敗而內部昏迷且聲音嘶啞，一再神志不清並流涎，食慾不振，骨節和心臟、肚臍、肛門內部以及兩側尿道疼痛， 熱性下瀉如豆湯般稀，有時會粘稠，有時不粘稠，有時大便乾燥，有時稀便，有時未消化的糌粑便，有時消化的便，熱性便的顏色呈灰白、黃色、藍色，以及帶血且成漩渦狀下瀉。這些是痔瘡病的一般癥狀。 如果因為風病嚴重而轉變成痔瘡，則痔瘡乾燥且輕微，疼痛，發熱，痔瘡鬆軟，血管發黑帶紅色，整體呈暗色，有的堅硬粗糙，大小不一，尖端細小且膿包破裂，痔瘡大小不一，形狀各異，有的像甘巴花，有的像枯巴花，有的像剋日卡，有的像柏子，有的像青稞，有的像比比果，有的像棉花果，有的像甘巴果，有的痔瘡像芥子一樣， 如果出現這樣的痔瘡，則腦部、肋部、肩部、腰部、大腿、兩側尿道等處特別疼痛，打嗝和噴嚏頻繁，向下排便時粘稠，心痛，食慾不振，咳嗽，呼吸不暢，胃部溫度不均，耳鳴，頭暈，受到這些癥狀折磨，大便乾燥時堅硬疼痛，排便時有聲響且疼痛，混合著粘稠和乾燥的便向下排出，面板、指甲、眼睛、面部和大小便等呈黑色。 如果因風病而生痔瘡，內部會生瘤，脾臟疼痛，如同水腫，以及左右肺部似乎要塌陷，這就是因風病引起的痔瘡病癥。

།མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་འབྲུམ་ གྱི་མདོག་སྨུག་ནག་རྩ་སེར་ལ་ཐོར་ཏོ་སྔོ།ཐུར་དུ་ཁྲག་སླ་མོར་འབྱུང་སྟེ་རུལ་ཅིང་མནམ་ལ་གཞང་འབྲུམ་ཉིད་ནི་འཇམ་ལ་ཁོང་ལྷོད། གཞང་འབྲུམ་གྱི་དབྱིབས་ནེ་ཚོའི་མཆུ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པའི་མཆུ་འདྲ་ལ། གཞང་འབྲུམ་དེ་ཚ་ཞིང་རུལ་བག་ཏུ་འདུག་།ལུས་ལ་རིམས་ནད་ འབྱུང་།ལུས་རྔུལ། སྐོམ། བརྒྱལ། ལུས་ཚ། ཡི་ག་འཆུས། མྱོ་མྱོ་པོར་འགྱུར། དྲི་མ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྲི། བག་ལ་དྲོན་པོ་ཚ་བར་འོང་ངོ་། །སྤུ་མདོག་སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་ཁྲག་དང་བེའུ་སྣབས་སུ་འདྲེས་པ་དང་། ནས་རུལ་པའི་ནང་འདྲ་བར་འོང་། པགས་པ་ དང་སེན་མོ་དང་བཞིན་མདོག་ཀྱང་ལྗང་སྔོན་རྩ་སེར་བག་ཏུ་སྣང་སྟེ།འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་རྒྱས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་འབྲུམ་དེ་དྲུང་སྦོམ་པོ་སྡུག་།ན་བ་ཆུང་། མྱུག་མྱུག་པོར་འབྱུང་བར་སྣང་ལ། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཤ་ཆེ་ལ་འཇམ། རེང་རེང་པོར་ཟླུམ་ལ་ལྕི། གཞང་འབྲུམ་བརྟེན་པོར་འདུག་།གཞང་འབྲུམ་དེ་འབྱིལ་ཞིང་འབྱར་བག་ཡོད་སྲ་ལ་འཇམ། འབྲུམ་བུ་དེ་རྟག་ཏུ་གཡའ། རེག་ན་དགའ། གཞང་འབྲུམ་གྱི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་ཏོག་ཀ་རི་ར་དང་། པ་ན་སའི་འབྲས་བུའི རུས་པ་དང་།བའི་ནུ་མའི་དབྱིབས་འདྲ། ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་སྤོའོ། །ལྟེ་བ་དང་ཆུ་སོ་དང་གཞང་གི་ནང་ན་དྲི་མ་བཤང་བ་ཡོད་པ་འདི་དག་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། སྙིང་ན། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་ འདོར།ཡི་ག་འཆུས། ཆམ་པས་འདེབས། མོང་མོང་པོར་བྱེད། ཀླད་པ་ཚབས་ཆེར་ན། ཏོམ་བག་ཏུ་འདུག་།གྲང་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ཟག་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། སློན། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ། བད་ ཀན་ལྟ་བུ་དང་ཚད་པས་འདེབས་ཏེ་འཁྲུ།ཡང་གཞང་འབྲུམ་དེ་ནི་མི་རྡོལ་མི་ཟག་གོ། །ལུས་ཀྱི་པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ནི་དཀར་ལ་འཇམ་མོ། །བད་ཀན་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དམ།རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དམ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་། ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་དེ་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྩོགས་སྩོགས་པ་ལས།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་སྟེ་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་སྣ་ཚང་བར་ན་བ་དེ་ནི་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་གི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་འདི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་འབའ་ཏའི་ལོ་མ་ཁ་འབུས་པ་འདྲ།མདོག་ནི་འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱུ་རུའི་མདོག་འདྲའོ། །གཞང་འབྲུམ་དེ་ནད་ཁྲག་གིས་བརྒྱལ་ལ། དྲོ་ཞིང་ཚ་བར་ འདུག་པ་དེ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་དེ་དྲི་མ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་བཙིར་བ་དང་།འཕྲལ་དུ་ཁྲག་ངན་པ་[(]ཚེན་[,]ཚན་[)]པོར་འབྱུང་ཞིང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་དང་ཁྲག་ཟད་པས་མདོག་དང་ཉམས་འཚག་ཀྱང་ཉམས་ཏེ། མདོག་ཉམས་པའི་དཔེ་ནི་སྦལ་པ་སེར་པོ་ འདྲ་ལ་མདངས་ཉམས།དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་བར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་ཞེས་བྱའོ།

從膽病發展而成的痔瘡病癥狀是：痔瘡呈深黑色，血管發黃，腫塊發青。向下流出稀薄的血液，腐爛發臭，痔瘡本身柔軟且內部鬆弛。 痔瘡的形狀像芝麻的嘴唇和蛆蟲的嘴唇相似。痔瘡發熱且有腐爛傾向。身體出現發熱病，出汗，口渴，昏厥，身體發熱，食慾不振，頭暈目眩。糞便向下排出時疼痛，區域性溫熱發燙。 毛髮呈青黃色，混有血液和粘液，像腐爛的大麥內部一樣。面板、指甲和麵色也呈現青綠色帶黃的血管。這就是從膽病發展成的痔瘡病癥。 從痰病發展成的痔瘡病癥狀是：痔瘡根部粗大醜陋，疼痛輕微，呈現蠕動狀。痔瘡肉質大而柔軟，僵硬圓潤且沉重。痔瘡穩固，痔瘡纏繞且有粘性，既堅硬又柔軟。腫塊經常發癢，觸控時感覺舒適。 痔瘡的形狀像卡日拉果實、波羅蜜果核和牛的乳房形狀相似。刺痛並腫脹于肛門兩側。臍部、肛門和直腸內的糞便感覺像被切斷一樣疼痛，咳嗽，呼吸不暢，心痛，口中吐出大量痰液和唾液。 食慾不振，感冒發作，昏昏沉沉，頭痛劇烈，意識模糊。寒熱病發作，精液和血液流出。胃部溫度下降，虛弱，經常排出未消化的食物和粘液。排出類似痰液的物質，並伴有發熱性腹瀉。 而且這種痔瘡既不破裂也不流液。身體的面板和指甲等顏色呈白色且光滑。這就是從痰病發展成的痔瘡病癥。 其中兩種病癥混合的痔瘡病，或風病和痰病混合的痔瘡病，或膽病和痰病混合的病癥，任何一種兩病混合的病癥都稱為混合性痔瘡病癥。 綜合性痔瘡病癥是指風、膽、痰三種痔瘡病逐漸積累，產生痔瘡病，具備三種病癥的完整癥狀，這就稱為綜合性痔瘡病癥。 從血病發展成的痔瘡病癥狀是：肛門內長出的腫塊，其形狀像巴達樹葉開口一樣。顏色像油麻籽果實和珊瑚的顏色相似。 該痔瘡被血液浸潤，溫熱發燙，像膽病引起的痔瘡一樣，當糞便向下排出時受到擠壓，立即會排出大量污血併發生腹瀉。 由於病癥和失血，色澤和形態都受損，其色澤受損的比喻就像黃色的青蛙一樣失去光澤。感官功能變得不清晰，這就是從血病發展成的痔瘡。

།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལས་གཞང་གི་ནང་ནས་གྱེན་དུ་སློང་ཞིང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་སློང་བའི་ཁ་ཟས་མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་བ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། འཛུར་ན་དང་། ཀ་རི་ཀ་དང་། མོན་སྲན་ཙ་ན་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཟས་རྩུབ་མོ་དྲི་མ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་སྲི་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུས། རླུང་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་གནས་སུ་ནད་བསླངས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་ནས་དྲི་མ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བའི་སྦུ་གུ་རྣམས་རླུང་གིས་འགགས་ནས། བཤང གཅི་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ།འགགས་ནས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁོང་བའི་ནང་ན་རྒྱབ་དང་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་དང་འདི་རྣམས་སུ་ནད་འགྲོ་ཞིང་ཟུག་ལ་ལྟོ་སྦོ། རྒྱུ་མའི་ནང་བསྐོར་ཞིང་གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་ ན།སྙིང་དང་ཆུ་སོའི་ཐད་ཀ་ལྒང་པ་གཉིས་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་རབ་ཏུ་ན། ཐོར་བུ་འབྱུང་། སྐྲང་པར་འགྱུར། རླུང་དེ་རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་ན། དེའི་གཞིས་སློན་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར། སྙིང་ན། ཚད་རྙིང་ལ་སོགས་ པའི་འཁྲུ་བའི་ནད་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་ཚད་པ་མཁྲེགས་ཤིང་འཁྲུ་བ་དང་།རྣ་བས་མི་ཐོས་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། སེམས་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁྲག་ དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་།སྐྲན་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ནད་ཡང་བ་མི་བཟད་པ་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་གཞང་འབྲུམ་མིང་ངན་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་ནི་རབ་ཏུ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་པའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆེར་ཞུགས་ ལ།གཞང་འབྲུམ་གྱིས་མ་བཏབ་པར་ཡང་། བཤང་གཅིའི་ནད་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་སྙེད་ཀྱི་ནང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ནི་དང་པོ་བཙས་པ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ དང་གཉེར་མ་ཕུགས་ན་ཡོད་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའོ།།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་ཀྱང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆེ་སྟེ། ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་ཉམས་འཚག་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣ་གཉིས་ ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།གཞང་གི་གཉེར་མ་གཉིས་མན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་གཞང་འབྲུམ་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་བྱུང་ནས་ལོ་གཅིག་ལྷག་ལོན་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསོ་དཀའོ། །གཞང་གི་ནང་ན་གཉེར་མ་ཐ་མར་གཞང་ འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་།རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནད་སྣ་གཅིག་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞང་དུ་གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་པ་དང་། ཕོ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལྟེ་བར་བྱུང་བ་དང་། རྣ་བའམ་སྣའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་རྟ་བླ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་འཁྱིལ་ཞིང་ འཇམ་པ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པའི་རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བད་ཀན་གྱི་ནད་བྱས་ཏེ་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མཛེར་བ་འདྲ་བའི་ཐོར་བུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །པགས་པ་སྲ་ལ་རྩུབ་པ་བྱུང་བ་ནི་མཛེར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་ནད་ཀྱིས་པགས་པ་ལ་ཟུག་ཅིང་རྩུབ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ན་གནག་ལ་རྩ་དམར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ན་འཇམ་ལ་མཛེར་པ་དེ་མདོག་མི་སྡུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

痔瘡病中，從肛門內向上升起並盤旋的病癥，是由於食用引發疾病的食物，如豌豆、綠豆、小米、酸果、豆類等粗糙食物，這些食物會阻礙糞便向下排出並引起腫脹。 風本身在自己的位置上引起疾病，盤旋后，風阻塞了糞便、小便向下執行的通道。風乾燥了糞便、小便和呼吸向下執行的通道，使其堵塞而無法排出，併產生劇烈疼痛。 腹內背部、心臟、肋骨等處遊走疼痛，腹部脹滿。腸道內感覺扭轉纏繞，心痛，心臟和水門處兩脅如被切割般疼痛，出現疙瘩，腫脹。 如果這種風進入上半身內部，會因此引起嘔吐、食慾不振和發熱。心痛，會出現久熱等引起的腹瀉病、水腫、頑固性發熱性腹瀉、聽力喪失、視力模糊、呼吸不暢、頭痛、咳嗽、感冒、情緒變化、口渴、血病和膽病、瘤病、淋巴結腫大等輕微但難以忍受的風病。 這就是所謂的痔瘡向上盤旋的惡性病癥。這種病非常有害，因為腹內風病的盤旋嚴重，即使沒有痔瘡，也會出現大小便病向上盤旋的這種情況。 在這些痔瘡病中，難以治癒的是：從出生就伴隨的痔瘡病、複合性痔瘡病、以及在皺褶深處的痔瘡病。 即使患有這種痔瘡病，如果胃火旺盛、能消化食物、體力充沛等，以及由風或膽任何一種引起的痔瘡，或位於肛門皺褶以下的痔瘡，這類病癥尚可治癒。 痔瘡病發作超過一年的非常難以治癒。在肛門內最後的皺褶處出現的痔瘡，由風或膽任一病因引起的痔瘡，剛剛出現的新痔瘡，生在男性生殖器上的，生在肚臍處的，以及在耳朵或鼻子內部出現如馬尾般盤繞柔軟的疙瘩。 這是由於心臟中存在的遍行風引起痰病，在面板外部產生如疣一樣的疙瘩。面板堅硬粗糙的稱為疣，由風病引起的面板會疼痛且粗糙，由膽引起的會發黑且血管發紅，由痰引起的則柔軟，且疣的顏色也不難看。

།དེ་ལྟར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལ་དཔྱད་མྱུར་དུ་མ་བྱས་ན་ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་རྣམས་གཞང་ཁར་མྱུར་དུ་འགགས་ནས་བཤང་བས་མྱུར་དུ གང་སྟེ།གསོ་དཀའ་བར་འགྱུར་གྱི་མྱུར་དུ་གསོས་ཤིག་།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་ཕོ་བའི་གྲང་བ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་གཞི་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་ པ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཚད་པས་འཁྲུ་བའི་ནད་གཞི་ནི་དྲུག་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་ཚད་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་ཀྱང་ཚད་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་གཞི་འདི་དག་གིས་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུའོ། །ཚད་པ་ ལ་གནོད་པ་ནི་ཆུ་རབ་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་།ཤ་རིད་ཤ་བསྐམས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ལོབས་པ་གནོད་པ་ཟོས་པ་དང་། ཏིལ་ཁུར་དང་། ནས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་མ་སྨིན་པ་ཟོས་པ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་དང་། ཁ་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཏེ་དྲགས་པ་དང་། གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་།ཟས་སྣུམ་བག་དྲགས་པ་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་གནག་པ་དང་། དེ་འདྲ་བ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་རླུང་ནད་དེས་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལངས་ཏེ་ཁོང་པའི་ཁ་ཟས་ནང་གྲོལ་དང་། བཤང་བ་ཀུན་ ཀྱང་དེས་ཁྱབ་ནས་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཚད་པས་ཐུར་དུ་འཁྲུའོ།།ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་ནི་བཤང་བ་སླ་བར་བྱུང་བ་ནི་ཚད་པའོ། །ཚད་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་དང་ཁོང་པའི་ནང་དང་། གཞང་གི་ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་ཞིག་།དྲི་མ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ་ སྲི།ལྟོ་སྦོ། ཁ་ཟས་མི་འཇུའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ནི་བཤང་བ་ཆུ་སླ་མོ་དང་འདྲེས་པ་ཉུང་ཤས་སུ་འབྱུང་བའི་ཚེ། སྒྲ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ལ། འཁྲུ་བའི་ཚེ་རྒྱུ་ཞབས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཚད་པ་བབས་ཆེར་མི་འོང་། ཉུང་ཤས་སུ་སྲི་ཞིང་འོང་། ཚད་ པའི་སྤུ་མདོག་ནི་རྩུབ་པོ་དབུ་བ་ཅན་དང་།བར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། ཡང་ན་རིལ་རིལ་པོ་དང་འདྲེས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུ་སྟེ། བུ་རམ་ཚིག་པ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་། སྤྱི་བོ་འབྱར་བག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་ཚད་པ་འབྱུང་། ཚད་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་ སྙམ་བྱེད།ཁ་སྐམ། གཞང་གི་ནང་ཉམས་ཏེ་ཕྱིར་འབྱུང་བར་བྱེད། བ་སྤུ་ལངས། ཚད་པ་མཁྲེགས་ཤིང་འཁྲུ་བ་འདི་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ནད་ཐབས་དང་། སྤུ་མདོག་ནི་སེར་ལ་གནག་།སེར་ལ་ལྗང་སྔོན་དུ་ཡང་ སྣང་།ཁྲག་དང་འདྲེས་པ་དྲི་རབ་ཏུ་མནམ། སྐོམ། བརྒྱལ། ལུས་རྔུལ། ཁོང་ཚ། རྒྱུ་མར་ཟུག་ཅིང་གཞང་གི་ནང་ཚ། གཞང་གི་ནང་ན་ཐོར་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་ཚད་པར་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ སྤུ་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ནི་ཚད་པ་གར་བ་འབྱར་འབྱར་པོ་འབྱིལ་བག་དང་།ནལ་ནལ་པོར་འོང་། སྤུ་མདོག་སྐྱ་ལ་འཇམ། བེའུ་སྣབས་དང་བད་ཀན་དུ་འཁྲུ་ཡང་དང་ཡང་འོང་། ཚད་པ་ཉིད་ལྕི། མནམ། ཚད་པ་ཕལ་ཆེར་མི་འོང་། ཟུག་པའི་ནད་ཚབས་མི་ཆེ། གཉིད་ཆེ། ཁོང་སྙོམ། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡི་ག་འཆུ། ཚད་པ་དང་བཤང་བར་འདྲེས་པ་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་སུ་འབྱུང་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་མཁྲེགས། བ་སྤུ་རྣམས་གྱེན་དུ་ལངས་ཤིང་སློན། ཆུ་སོ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ལྕི། ཚད་པས་འཁྲུ་ཞིང་བཤང་ཡང་མ་འཁྲུས་པ་སྙམ བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ཚད་པའི་སྤུ་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ཚང་བར་ན་བ་ཡིན་ནོ།

如果不及時醫治痔瘡病，大便的污物會迅速堵塞肛門，大便會迅速充滿，變得難以治癒，所以要迅速醫治。以上講述痔瘡病的各種治療方法，第七章完。 現在講述第八章：熱癥腹瀉和胃寒導致的舊熱癥腹瀉病因。 熱癥腹瀉的病因有六種：風、膽和痰三種病因聚集也會轉變成熱癥。恐懼和憂愁也會轉變成熱癥。這些病因會導致熱癥嚴重腹瀉。 對熱癥有害的是：過量飲水、乾瘦肉、食用不適量的有害食物、芝麻油、生大麥等未成熟的穀物、飲酒、粗糙食物、食量過度、痔瘡病、過於油膩的食物、體內有蟲、大便變黑等。食用這類有害之物會引起風病，風病又會引起痰病，導致腹中食物消化不良，大便也受其影響，火力減弱，熱癥向下瀉出。 熱癥嚴重腹瀉時大便稀溏，這是熱癥的表現。熱癥的癥狀是心臟、腹內和肛門內疼痛，身體虛弱，污物大便不能向下排出而脹滿，腹部膨脹，食物不消化。 其中風病引起的熱癥，大便與稀水混合少量排出時，伴有聲響，排泄時腸道疼痛，熱癥發作不太嚴重，輕微脹滿。熱癥的糞便性狀粗糙帶泡沫，反覆腹瀉，或者成團混合反覆腹瀉，呈現如糖焦般的樣子，頭頂粘稠混合而出現熱癥。熱癥發作時感覺如同劈木，口乾，肛門內損壞外突，汗毛豎立，熱癥堅硬伴隨腹瀉，這是由風引起的熱癥。 膽病引起的熱癥的癥狀和糞便性狀是：黃中帶黑，黃中帶青綠，混有血液且氣味難聞，口渴，昏厥，身體出汗，腹中發熱，腸道疼痛且肛門內發熱，肛門內出現疙瘩，這是由膽病引起的熱癥。 痰病引起的熱癥的糞便性狀和癥狀是：熱癥粘稠凝結成塊，糞便性狀灰白且光滑，混有鼻涕和痰液反覆腹瀉，熱癥本身沉重，有臭味，熱癥大多不嚴重，疼痛癥狀不重，嗜睡，腹部平坦，見到食物噁心，熱癥和大便混合少量排出且稍硬，汗毛豎立且濕潤，小便、腹部和肛門這些部位沉重，熱癥腹瀉時大便感覺似未排盡，這就是由痰病引起的熱癥。 三病聚集引起的熱癥的癥狀是具備風、膽和痰三種熱癥的糞便性狀和癥狀。

།འཇིགས་སྐྲག་པ་ལས་ཚད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཇིགས་པས་སེམས་ འཁྲུགས་པ་དང་།མཁྲིས་པ་གཡོས་ཏེ། ཁོང་ན་བཤང་བ་ཡོད་པ་སླ་བོར་བྱས་ནས་རླུང་གིས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ཁོང་ན་བཤང་བ་ཡོད་པས་མྱུར་དུ་ཚ་ཞིང་སླ་བ་ནུར་ནུར་པོར་བྱས་པས་ཚད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཚད་པའི་ཚུལ་དང་འདྲའོ། ། མྱ་ངན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲའོ། །མདོར་ན་ཚད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟས་མ་ཞུ་བ་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་མེད་པར་འཁྲུ་བའམ། ཁྲག་མེད་པར་འཁྲུ་བའོ། །དེ་ལ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་ནི་ཚད་པ་དེ་ཆུའི་ནང་དུ་བོར་ན་འབྱིང་། རབ་ཏུ་མནམ མོ།།ཚད་པ་འདི་ལྟ་བུར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་ན་སྔར་ལྟོ་སྦོ། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། ཟུག་ཅིང་ན། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འདོར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་ན་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་མེད་པའི་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ནི་ ནད་ཐབས་དང་ཚད་པའི་ཚུལ་འདི་རྣམས་དང་མི་འདྲ་སྟེ་བཟློག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་བད་ཀན་ལས་ཚད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཚད་པ་ཆུའི་ནང་དུ་འབྱིང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚད་པ་གསར་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་མ་བྱས་ན་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཁོང་དུ་ སོགས་ཤིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་བསིལ་བའི་ཤ་དག་ཟོས་པས། ཟས་མ་ཞུ་ཞིང་བེའུ་སྣབས་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་དེ་ནི་ནད་རྙིང་ཞེས་བྱའོ། །བེའུ་སྣབས་མེད་ཀྱང་རུང་། ཞུ་ ནས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱུར་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་སྟེ་ཟས་རྗེན་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འདྲེས་པ་ཁོང་ན་སྩོགས་སྩོགས་ཤིང་། འཁྲུའམ་ཡང་ན་ཞུན་ཡང་རླུང་གིས་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་། རེས་འགའ་ནི་ཚད་པ་སླ་མོར་ཡང་དང་ཡང་འཁྲུ་སྟེ་ཚད་རྙིང་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཁོང་ན་སྩོགས་སྩོགས་ཤིང་། སྐམས་སྐམས་སུ་འཁྲུ་བ་འདི་ནི་ཚད་རྙིང་ཡུན་རིང་དུ་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །བཞི གང་ཞེ་ན།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེ་རེ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ནད་འདུས་པ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འགྱུར་བ་དང་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་ན་དེའི་ནད་ཐབས་སྔར་འབྱུང་བ་ནི་ཕོ་བའི་ནད་ཀྱི་དྲོད་ཉམས་ཟས་ཡུན་རིང་དུ་མི་འཇུ། ཁ་ཟས་ཟོས་ པས་གྲེ་བ་སྒྱུར་བར་འགྱུར།ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འདོར། ཁར་རོ་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྐོམ་ཞིང་ཁོང་སྙོམ། ཀླད་པ་འཁོར། ལྟོ་སྦོ། སློན་བྲོ། རྣ་བའི་ནང་སྒྲ་ཙི་རི་རི་ཟེར། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། སྒྲེགས་པ་མནམ་པོར་འབྱུང་། དབུགས་མི་བདེ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། བརྒྱལ། ཀླད་པ་ན། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་སྲི། རྐང་ལག་སྐྲང་པའི་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་སྔར་བྱུང་ན་ཕོ་བ་གྲང་ཞིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།

從恐懼而轉變為熱病，是因為恐懼使心神混亂，膽汁翻動，使腸中的糞便變稀，風將其向外排出。這並非是因為腸中有糞便迅速變熱且變得稀軟黏稠而轉為熱病，這與風和膽汁熱病的情況相似。 由憂愁引起的熱病的情況與此相似。簡而言之，熱病有兩種：一種是伴有未消化食物的腹瀉，一種是無未消化食物的腹瀉或無血的腹瀉。 其中，伴有未消化食物的腹瀉性熱病，如果將糞便放入水中會下沉，且有強烈的臭味。如果出現這種熱病性腹瀉，之前會出現腹脹、便秘、疼痛，口中會大量排出痰液和唾液，如果出現這些癥狀，就是未消化食物的熱病性腹瀉。 無未消化食物的熱病性腹瀉與這些病癥和熱病的情況不同，應當知道是相反的。另外，如果痰液轉變為熱病，即使食物已經消化，熱病的糞便放入水中也會下沉。 如果不迅速採取治療新發熱病的方法，胃部會變冷，未消化的食物積聚在體內，會轉變為慢性腹瀉熱病。 所謂熱病性劇烈腹瀉，是指因食用會降低體內溫度的寒性肉類，導致食物不消化，出現帶有粘液的腹瀉，這就稱為慢性病。即使沒有粘液，消化后發生腹瀉的也稱為熱病，這種情況會自然而然地迅速惡化。 這種情況下，食物未消化，生食和粘液混合在體內積聚，或者即使消化了也會被風阻塞而無法排出。有時熱病會反覆發生稀薄的腹瀉，這種慢性熱病會導致胃寒，未消化的食物在體內積聚，出現乾燥性腹瀉，這種慢性熱病會長期致病。 這種情況可由四種原因轉變為慢性熱病。是哪四種呢？分別是從風、膽汁、痰液各自轉變為慢性熱病，以及從複合病轉變為慢性熱病，共四種。 其中，如果轉變為胃寒性慢性熱病，其前期癥狀是：胃部的熱量減退，食物長時間不消化，進食後會嘔吐，口中大量排出痰液和唾液，口中對任何味道都感覺不到，對食物沒有胃口，口渴且腹部不適，頭暈，腹脹，噁心，耳中有嗡嗡聲，腸中有咕嚕聲，打嗝有臭味，呼吸不暢，發燒，昏厥，頭痛，大便不能向下排出而積聚，手腳浮腫等這些癥狀如果先前出現，就是胃寒性腹瀉慢性熱病的一般癥狀。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རྐན་སྐམས། མིག་རབ་རིབ་ཟ། རྣ་བ་གཉིས་ནས་སྒྲ་འབྱུང་། རྩིབ་ལོགས་དང་བརླ་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་། མགུལ་པ་འདི་རྣམས་ན། ཡང་དང་ཡང་ཁོང་སྦོ་ཞིང་གསུད། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་བྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཆགས། ཁ་ཟས་ཞུར་ཉེ་ན་ཁོང་སྦོ། ཞུ་ན་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ། ཁ་ཟས་ཟོས་ན བདེ་བར་འགྱུར།རླུང་ནད་དེ་ལས་རྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་འགྱུར། ཚད་པས་འཁྲུ་བའི་ཚེ་འགགས། སྐོམ་པོ་ཡང་སླ་བ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མྱུར་དུ་འོང་དུ་མི་རུང་ཞིང་སྲི་སྟེ་འབྱུང་དཀའ། ཚད་པར་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་སྒྲ་ཅན་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་། གཞང་ན། དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ལུད་པས་བཀར། ནད་ཐབས་འདི་རྣམས་ལྟ་བུར་ན་ཞིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་ནི་རླུང་ནད་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་འཁྲུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མདོག་སྔོ་ལ་སེར་པོར་འདུག་།ཚད་པ་སླ་མོ་སེར་པོར་འཁྲུ། སྒྲེགས་པ་མནམ་ཞིང་སྐྱུར་བར་འབྱུང་། སྙིང་དང་གྲེ་བ་ན་ཞིང་ཚ། ཡི་ག་འཆུ། སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་རླུང་ནད་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ཆེ་བས་ཁ་ཟས་འཇུ་དཀའ། སློན། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཁའི་ནང་ན་ཡང་བད་ཀན་གྱིས་ གང་སྟེ་ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་ཞིང་འདོར།ལུད་པས་བཀར། ཆམ་པས་འདེབས། དོང་ག་ན། ལྕི་བ་མེར་མེར་པོར་བྱེད། ལྟོ་བ་ཡང་སྲ་ལ་ལྕི། སྒྲེགས་པ་མནམ་པོར་འབྱུང་། ཁོང་པའི་ཕོ་བ་དྲོད་ཉམས། བུད་མེད་ལ་དགའ་བར་བྱེད། ཚད་པ་ བེའུ་སྣབས་ལྟ་བུ་དང་།བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་འཁྲུ་ལ། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ལྕི། རིད་ཅིང་སྐེམས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་སྟེ་ཞན། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ཀུན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕོ་བའི་ནང་གི་མེའི་དྲོད་མ་སྙོམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཤད་པ་ལྟར་གྱུར་ན་ཕོ་བ་གྲང་བ་ལས་མ་ཞུ་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཕོ་བའི་ནང་གི་མེ་དྲོད་སྙོམས་པར་གྱུར་ན། བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ནད་ཀྱི་ནང་ན་དཀྱེལ་ཆེ་བ་གསོ་དཀའ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། རླུང་ནད་དང་། ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། ཟ་གུ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བ་གྲང་ནས་ཚད་རྙིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཚད་པ་དང་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་ཐབས་བཤད་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། གཅིན་འགགས་པ་དང་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་དགུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྒང་པ་དང་ལྒང་པའི་མགོ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་རྐེད་པ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ནི་གཞང་གི་རུས་པའི་ནང་དུ་བསྟན་ཅིང་གཅིག ཏུ་འབྲེལ་པར་བཤད་དོ།

關於風病引起的陳舊熱病腹瀉的病癥是：上顎乾燥，眼睛模糊，兩耳有聲響，肋部、大腿、兩側膀胱和喉嚨這些部位疼痛，反覆腹脹並打嗝，對所有食物味道都貪戀，食物將消化時腹脹，消化后飢渴，進食後感覺舒適。 從這種風病會引發陳舊病、瘤、痔瘡、脾病和白濁病等癥狀。熱性腹瀉時會阻塞，雖然容易口渴，但不能快速飲水且會積聚難以排出。熱性腹瀉時會伴有聲響，未消化的食物會以粘液形式排出，肛門疼痛，呼吸不暢並咳嗽。 具有這些病癥的陳舊熱病腹瀉稱為風病導致的胃寒陳舊熱病腹瀉，這是由風病引起的陳舊熱病的癥狀。 關於膽病引起的陳舊熱病的顏色和病癥是：身體膚色青中帶黃，熱性腹瀉呈黃色且稀薄，排出物有臭味且酸性，心臟和喉嚨疼痛發熱，食慾不振，口渴難耐，這種情況稱為膽病引起的風病胃寒陳舊熱病的癥狀。 關於痰病引起的陳舊熱病的癥狀是：因痰多食物難以消化，噁心，沒有食慾，口腔內充滿痰液，口中痰液和唾液大量排出，咳嗽，感冒，胸腔疼痛，大便粘稠，腹部堅硬沉重，排出物有臭味，腹部胃部失溫，喜歡女色，熱性腹瀉呈粘液狀且與痰混合，大便下墜沉重，雖然不消瘦，但體力虛弱，這種病癥稱為痰病引起的陳舊熱病。 關於三病綜合引起的陳舊熱病的癥狀是與風、膽、痰三種陳舊熱病的所有癥狀相符。 如果胃中的火熱失調三種情況等常說的那樣，就會因胃寒而變成不消化的陳舊熱病。如果胃中火熱平衡，就會成為健康無病的基礎，不會變成陳舊熱病。 在疾病中最難治癒的有八種，即：風病、膀胱結石、麻風病、癬、淋病、生殖器潰瘍、痔瘡、因胃寒引起的陳舊熱病，這八種。 熱病和胃寒陳舊熱病腹瀉的病癥說明第八章完。 現在開始講解小便閉塞和小便頻繁癬病診斷第九章。其中膀胱、膀胱頭、陰莖、腰部、兩個睪丸、肛門這些都在肛骨內部相互連線。

།ལྒང་པ་དེ་ཁ་སྦུབ་ཏུ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཀྱང་། ལྒང་པ་དེའི་རྩའི་སྦུ་གུའི་ཁ་གཡས་གཡོན་ནས། གཅིན་གྱི་རྒྱུན་ཕྲེའུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཟག་པས་ལྒང་པའི་ནད་དུ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །གཅིན་རྩ་སྒོ་ནས་རྒྱུ་སྟེ་ལྒང་པར་ཞུགས་ཤིང་སྩོགས་པ་དེ་ལས་གཅིན་ ནད་ཆུས་བཀག་པའི་ནད་དང་ཟ་གུའི་ནད་སྤྱིར་སྣ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ།།གཅིན་སྣོད་ལྒང་པ་དེ་ཡང་སྲོག་གི་གནད་ལ་བརྟེན་པས་ནད་ཆེ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་ཆུས་འགགས་ན་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་། ཕོ་མཚན་འདི་རྣམས་རབ་ཏུ་ན་སྟེ་གཅིན་འགགས་ནས། གཅིན་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ཡང་དང་ཡང་སྲི་ཞིང་འབྱུང་ངོ་།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་ན་གཅིན་གྱི་མདོག་སེར་རམ་དམར་ལ་ཚ་ཞིང་ནའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་པ་ནི་ལྒང་པ་དང་ཕོ་མཚན་ལྕི་བར་འགྱུར་ལ་སྐྲངས། གཅིན་གར་ལ་སྦྱིན་བག་ནལ་ནལ་པོ་ ཞིག་དལ་གྱིས་འབྱུང་སྟེ་ཐོགས་ཤིང་སྲི་བའི་ཚུལ་དུ་འོང་ངོ་།།འདུས་པའི་ནད་ལས་ཀྱང་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་ན་ནད་ཐབས་གོང་མ་སྣ་གསུམ་ལྟར་སྣང་ན་ཡང་ཆུ་སྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ཚུལ་དང་ནད་ཐབས་ནི་ནམ་ལྒང་བའི་ཁ་རླུང་གིས་ཆོད་པ་དང་། ཆུ་སོ་ ན་གཅིན་ནམ་མཁྲིས་པ་འམ།བད་ཀན་ནམ་ཁུ་ཆུ་གང་ཡོད་པ་དེ་སྐམས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལས་རྡེའུ་ཆགས་ཏེ། བགས་ཀྱིས་རྡེའུ་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དཔེར་ན་གླང་གི་གི་ཝང་ཆགས་ཏེ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་ ཚུལ་ནི་ལྒང་པ་སྦོ།ལྒང་པའི་དྲུང་དང་ཉེན་ཀོར་ཀུན་ན། ལྒང་པ་དང་གཅིན་དབྲེ་ལ་མནམ། གཅིན་འགགས། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁ་ཟས་ཡི་ག་འཆུ། ལྟེ་བ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་སྲུབས་ཐོག་ཐག་དང་། ལྒང་པ་ཆུ་སོའི་ཀླད་འདི་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། གཅིན་སྲི་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཚེ་གཅིན་གྱི་སྦུ་གུ་སུབས་ཤིང་འགགས་པས་གཅིན་འབྱུང་བའི་ཚེ། གཅིན་གྱི་རྒྱུན་ཞིག་སྟེ་ཐིགས་པ་བྲུལ་བྲུལ་པོར་འབྱུང་། གཅིན་དེ་ལྟ་བུ་ཕྱིན་ན་གདོད་བདེའོ། །གཅིན་འབྱུང་བའི་མདོག་ནི་བ་ལང་གི་ཚིལ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་རེས་འགའ ལུས་འགུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུ་བྱས་པས་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོའི་ནང་འགགས་ཏེ་སྣད་ན་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་མི་བདེའོ།།ནད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ལྔར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ནད་ཚབས་རབ་ཏུ་ཆེ་ལ་སོ་ འཐམས་པར་བསྡམས།ལུས་འདར། ཕོ་མཚན་ནས་ཟིན་ཏེ། ལག་པས་ཉེད། ལྟེ་བར་ཟུག་ཅིང་ན། རབ་ཏུ་མཁུན་ཅིང་འགགས་ཏེ་འོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཚེ། འཕྱེན་དང་བཤང་བར་བཅས་ཏེ་འབྱུང་། གཅིན་ནི་ཐིགས་པར་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་ཡང་དང་ཡང་འོང་། ཆུ་སོའི་ ནང་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་ནི་གནག་ཅིང་རྩུབ་སྟེ།ཉམས་ལ་ཆུ་སོའི་ནང་ན་ཚེར་མ་བསགས་པ་གང་བ་སྙམ་བྱེད། མཁྲིས་པ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མཁྲིས་པ་ཚ་བ་དྲོད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དེ་བཙོས་པ་བཞིན་དུ་ཚ། རྡེའུའི་དབྱིབས་ནི་ག་བོའི་འབྲས་བུའི་རུས་ པ་འདྲ།མདོག་ནི་དམར་ཞིང་སེར་ལ་རྩ་གནག་གོ། །ལྒང་པའི་ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་རྡེའུར་ཆགས་ན་རྡེའུ་བསིལ་ཞིང་ལྕི་ལ་བོངས་ཆེ་འཇམ། རྡེའུའི་མདོག་ནི་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུའམ་དཀར་པོར་འདུག་གོ། །རྡེའུའི་ནད་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ ལྟ་བུ་ལ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་དང་ཤ་ཆུང་བས་རྡེའུ་ཡང་མི་ཆེའོ། །རྡེའུ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དྲལ་ཞིང་རྡེའུ་འབྱིན་པའི་ཚེ་བདེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

雖然將膀胱倒置向下，但從膀胱兩側的管口，尿液細流不斷滲漏，這就形成了膀胱疾病的阻塞。尿液從尿道口流入並積聚在膀胱中，由此產生尿病、水阻病和痔瘡病等總共二十種病癥。 由於膀胱與生命要害相連，所以是重病。如果因風病引起尿阻，膀胱和兩側尿道口以及陰莖都會劇痛，尿液阻塞，少量尿液反覆滯留流出。 如果因膽病引起尿阻，尿液呈黃色或紅色，且灼熱疼痛。如果因痰病引起尿阻，膀胱和陰莖會變得沉重並腫脹，尿液渾濁且黏稠，緩慢流出，有阻滯和滯留的情況。 如果因三病俱發引起尿阻，雖然癥狀如上述三種情況，但尿液會滯留。關於尿道結石的形成和癥狀，當膀胱口被風氣阻塞時，無論是尿液、膽汁、痰液還是精液，都會乾涸，由此形成結石。結石逐漸在病灶處生長，就像牛黃形成並長大一樣。 當尿道形成結石時，疾病發作的癥狀表現爲：膀胱腫脹，膀胱周圍和附近都會疼痛，膀胱和尿道發臭，尿液阻塞，發燒，食慾不振，臍部、陰囊縫隙以及膀胱尿道頂部這些部位都會疼痛，尿液滯留流出時，尿道管被堵塞阻塞，尿液流出時，尿流斷斷續續，滴滴答答地流出。排出這樣的尿液后才會感到舒服。排出的尿液顏色看起來像牛脂。 在這種情況下，有時因身體移動和活動，膀胱和尿道內阻塞摩擦時會非常疼痛難受。這種病癥是尿道結石的五種一般癥狀之一。 其中，因風病引起結石的癥狀是：病情非常嚴重，牙關緊閉，身體顫抖，從陰莖開始，用手揉捏，臍部疼痛，劇烈呻吟並阻塞，無法忍受時，會伴隨著嘔吐和大便一起排出。尿液少量滴滴答答地反覆流出。尿道內的結石是黑色且粗糙的，感覺尿道內像堆滿了荊棘。 因膽病引起結石的癥狀是：膽熱使膀胱像煮過一樣發熱，結石的形狀像柏子仁的核，顏色是紅黃色帶黑色紋路。在膀胱內會疼痛。 如果因痰病形成結石，結石會冰涼、沉重、體積大而光滑，結石的顏色像蜂蜜一樣或呈白色。這類結石病多發於小孩子，因為身體和肌肉較小，結石也不會很大。對於這種結石病，通過手術取出結石后可以康復。

།མི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ནད་ནི་ཁུ་བ་ལས་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཁུ་བ་གནས་འཕགས་ལ་ཕྱིར་མ་ བྱུང་མ་བཏང་སྟེ།ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ། ཁུ་བ་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཁུ་བ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན། གཅིན་འགགས། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྲང་ངོ་། །ཁུ་བ་ལས་རྡེའུ་ཆགས་ མ་ཐག་ཏུ་ཁུ་བ་ཞུ་སྟེ།སླ་མོར་འགྱུར། ན་ཞིང་ཟུག་པའི་ཚེ་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེར་ལག་གིས་མནམ་ཤིང་མཉེས་ན་རྡོབ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་ངོ་། །ཁུ་བ་ལས་དེ་ལྟར་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེ་ཡང་རླུང་གིས་ཕྱེ་མར་དཀྲུགས་ནས་ཞིབ་མོ་དེ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཐུར་དུ་ཐ་མལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ ཡོད་དེ།དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡེའུ་ཕྱེ་མར་མི་འཁྲུགས་པ་ནི་གཅིན་འགག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ལྒང་པའི་ཁ་འགགས་ནས་ན་ཞིང་གཅིན་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེས་ནལ་གཡའ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་རླུང་ ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དེ་རང་གི་གནས་ནས་རབ་ཏུ་སྦགས་ཏེ་བསྐྱོད་ནས་ལྒང་པ་དེ་རྒྱས་ཤིང་གནག་སྟེ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་དུ་གྱུར་ནས།ལྒང་པ་རྒྱས་ཏེ་ལོག་པར་འདུག་པར་གྱུར་ན་ན་ཚ་གཡོ་ཞིང་འཕར། གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད། གཅིན་ཡང་འགགས་ཏེ་ཐིགས་པ་ཐིགས་ཙམ་དུ་འོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ ལ་ལྒང་པ་བཙིར་ཏེ་གཅིན་ཕྱུང་ཤིག་།དེ་བས་ན་གོང་མ་ལྟར་ལྒང་པའི་ཁ་རླུང་གིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དང་། ལྒང་པ་ལོག་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྒང་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་དང་། གསོ་རབ་ཏུ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཞང་དང་ལྒང་པ་གཉིས ཀྱི་བར་ན་རླུང་རབ་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་དང་འདྲ་བར་སྲ་ཞིང་སྟུག་པ་ཅིག་ཡོད་པ་དེས་ལྒང་པ་མདུད་པ་བོར་ཏེ།མི་གཡོ་བ་མཐོན་པོར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཆུ་སོའི་ཐད་ཀར་སྦོས་ཤིང་བཤང་གཅི་གཉི་ག་རླུང་གིས་ཐོགས་ཏེ་འགགས་པར་བྱེད་དོ། ། ནད་འདི་ནི་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་ཀྱིས་གཅིན་འགགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུ་འགགས་པའི་ནད་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ནི་ལྒང་པ་རབ་ཏུ་ན་བར་བྱེད་ཅིང་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་རླུང་དེ་ཞུགས་ནས་གཅིན་འཁྱིལ་ཞིང་འཁོར། རེམ་རེམ པོར་གྱུར།གཅུ་བ་སྙམ་བྱེད། ལྕི། གཅིན་སྲི་སྟེ་ཉུང་ཤས་ཙམ་འབྱུང་། ཡང་ན་གཅིན་དང་བཤང་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། ནད་འདི་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པའི་ཆུས་འགགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་རླུང་ ནད་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་མེད་པར་གཅིན་རང་འགགས་ཏེ་ཡུན་རིང་དུ་མ་བྱུང་ངམ།ཡང་ན་ཆུ་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་ལས་མཇུག་ཏུ་གཅིན་འབྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ནད་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལྟོ་བར་གཅིན་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གཅིན་སྙོམས་པ་ ལས་རྣགས་ཏེ་འགགས་པ་ལས།ལྟེ་བའི་འོག་ལྟོ་བའི་ནང་ལྒང་པར་གཅིན་གྱིས་གང་བ་དང་། དེའི་ཚེ་རླུང་གིས་ཐོགས་ནས་བསྡུས་ཏེ་སྐམས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་ན། ཆུ་སོར་སྦོ། ཁ་ཟས་མི་འཇུ། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་འགགས་སོ། །ཆུས་འགགས་པའི་ ནད་འདི་ནི་ལྟོ་བར་གཅིན་རྣགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

如同大人物般的尿道結石病是由精液所引起，其中精液上升到位后未能排出釋放， 被風乾燥在陰莖果實之間，精液凝結成為所謂的精液結石。其病癥為膀胱和尿道疼痛，小便阻塞，陰莖果實腫脹。 精液剛形成結石時，精液融化變軟。當疼痛時，用手按摩觸控結石處，會感覺堅硬如石。 精液形成的結石也會被風攪拌成粉末，細小的粉末會隨小便一起自然排出，這稱為正常排出。 如果結石不能成為粉末，就會阻塞小便。這會堵塞膀胱口，引起疼痛和小便阻塞，無法排出。這樣尿道結石會引起瘙癢。 如果風病使膀胱從原位移動膨脹，變黑變大變粗，膀胱膨脹錯位時，會感到疼痛跳動，扭曲感，小便阻塞只能一滴一滴地排出。 這種情況要擠壓膀胱排出小便。因此，如上所述膀胱口被風阻塞以及膀胱錯位這兩種情況，稱為風引起的膀胱病，難治癒和極難治癒。 另外在肛門和膀胱之間有一個非常強大的風，如同石杵一般堅硬厚實，它會使膀胱打結，固定在高處不動，這樣會使尿道部位腫脹，大小便都被風阻塞。 這種病稱為石杵樣風病引起的小便阻塞。 還有一種小便阻塞病和風病引起的盤旋，會使膀胱劇痛，風進入小便中使小便盤旋轉動，顫動，感覺扭曲，沉重，小便少量排出。 有時大小便會一起排出，這種病稱為風病引起盤旋的小便阻塞。 另有一種小便阻塞病，沒有類似風病的病因，僅是小便自行阻塞長時間不出，或者小便稍有阻塞後來又能排出，這稱為輕微病。 還有一種稱為腹部小便阻塞的病，是由於小便積聚化膿阻塞，使肚臍下腹部的膀胱充滿小便， 這時被風阻塞收縮乾燥，會劇痛，尿道腫脹，食物不消化，大小便都阻塞。 這種小便阻塞病稱為腹部小便化膿病。

།ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུ་འཆུས་ཤིང་ལོག་གམ། ཡང་ན་གཅིན་སྣོད་ལྒང་པའམ། ཡང་ན་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུའི་ནང་ངམ། ཡང་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་རླུང་གིས་འགགས་ན་ གཅིན་ཉུང་ཤས་སམ་སྲི་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་ན་ཡང་རུང་མི་ན་ཡང་རུང་།གཅིན་འགག་ཅིང་སྐབས་སྐབས་སུ་འབྱུང་ལ་ལྷག་མ་ཡང་ལུས་ཏེ་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་འདི་ནི་ཕོ་མཚན་ལྕི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད། གཅིན་གྱི་ མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྒང་པའི་ཁའི་ནང་ཟླུམ་པོ་ཆུང་ངུ་སྲ་བ་ཞིག་ཏུ་འཕྲལ་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ནད་དང་འདྲ་སྟེ། ནད་ཚབས་ཆེ་ལ་གཅིན་གྱི་ཕུར་མདུད་པ་བཅས་ཏེ་ནད་འདི་ནི་གཅིན་གྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཅིན་སྙོམས་པ་ལས་གཅིན་ མ་གཅིས་པར།བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གཅིན་གཅིས་པ་ནི་ཡང་ན་ནི་གཅིན་སྔར་འབྱུང་། ཡང་ན་ནི་ཁུ་བ་སྔར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་གཅིན་དང་ཁུ་བ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། བད་ཀན་གྱིས་ཆུ་སྲི་ཞིང་འགགས་པར་འགྱུར། ནད་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཉམ་ཆུང་བས་རླུང་ནད་སྐྱེས་ཏེ།བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་ནམ་སྲི་ལ་འགགས་པའི་ཚེ་ན། གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུའི་ནང་དུ་བཤང་བ་དེ་སོང་སྟེ་འདྲེས་པས་གཅིན་འབྱུང་བའི་དྲི་མ་མནམ་པོར་བཤང་བའི་དྲི་དང་འདྲ་བར་བྱུང་བ་དེ་ནི་བཤང་བ་འགགས་པའི་ གཅིན་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་གཅིན་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ལས་དྲག་ཤུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཟས་རོ་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་པ་དང་། ལམ་བགྲོད་དེ་ཆད་ཅིང་ཉི་ཚན་ལ་སོགས་པས་གདུངས་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་སྐྱེས་ལ་དེའི་སྟེང་ དུ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དང་།ལྒང་པའི་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་གྱི་ནང་ན་ཞུགས་ན་ན་ཞིང་ཚ་བར་འགྱུར། གཅིན་གཅིས་ན་མདོག་ཡང་ན་སེར། ཡང་ན་ཁྲག་འདྲེས། ཡང་ན་ཁྲག་དངོས་སུ་འབྱུང་སྟེ། འདི་འདྲ་བའི་གཅིན་ཚན་པོ་ཉུང་ཤས་སུ་སྲི་ཞིང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཚ་བ་ དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཁོང་དུབ། རྨྱ་བར་གྱུར་པ་དེས་ལྒང་པའི་དྲུང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་དང་། རླུང་ཡོད་པ་གཉིས་གཉིས་གཅིན་བསྐམས་ན། ཟད་པ་དང་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྲི་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་འདི་ཡང་ལྷག་མ་དང་གཅིག་གོ། །ཡང་ན་ཆུ་སྲི་བའི་ནད་སྣ་གཅིག་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་ཀྱི་ནད་ལྒང་པའི་ས་ན་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ། གལ་ཏེ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ན་གཅིན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིན་ཅུང་ཟད་འབྱུང་བའི་ཁ་དོག་ཀྱང་སེར། དམར། དཀར བར་གར་བོ་འབྱུང་ལ་ཚ་བར་འོང་།ཡང་ན་གི་ཝང་གི་ཁ་དོག་འདྲ། ཡང་ན་དུང་ཕྱེ་མར་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་བཏགས་པ་འདྲ་བ་སྐོམ་པོ་འབྱུང་། ཡང་ན་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་གསུམ་འདྲེས་པའི་ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུའི་གཅིན་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་གཅིན་ཉམས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆུས་འགགས་པའི་ནད་དམིགས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཅིན་འགགས་པ་དང་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིན་སྲི་ལ་ཟ་གུར་འགྱུར་བའི་ནད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ བད་ཀན་ལས་ནད་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ནི་བཅུ་ཡོད་དོ།།མཁྲིས་པ་ལས་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ནི་དྲུག་ཡོད་དོ། །གཅིན་སྙི་ཞིང་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་དེ་ནི་ཁ་ཟས་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་དང་གཅིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཟ་གུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

另外，小便閉塞病的一種是：小便管道扭曲逆轉，或者是膀胱，或者是尿道內，或者是陽具內被風氣阻塞，則小便量少或澀滯，排尿后或痛或不痛，小便阻塞並時而排出，余尿殘留，這種小便閉塞病稱為’陽具沉重病’。 另外小便閉塞病中，有一種稱為’小便結節病’，其病癥是在膀胱口內突然形成堅硬的小圓塊，與小便結石病相似，病情嚴重且小便形成結節，此病稱為’小便結節病’。 另外，從正常小便狀態下，未排尿就與女人行房事後排尿時，或者是先排尿，或者是先排精液，這就是所謂的’小便與精液混合’。 或者大便澀滯阻塞，痰飲使小便澀滯阻塞。病癥是由於身體內部粗糙且虛弱而生風病，大便不能向下排出而澀滯阻塞時，大便進入尿道內混合，致使小便排出時臭味與大便氣味相似，這就是’大便阻塞的小便病’。 另有一種小便病是因身體劇烈勞作等，或食用辛熱性食物，或行走疲憊並受日曬等煎熬，或膽病嚴重發作，其上又有風病進入膀胱和膀胱兩側尿道內，則會疼痛發熱。排尿時尿色或黃，或混血，或直接排出血液，這種熱性小便量少且澀滯而出。這就是’因熱和風引起的小便澀滯病’。 另外身體內部粗糙且疲憊，神志不清時，膀胱處有膽病熱癥和風病二者導致小便乾涸，則會虛弱並疼痛發熱等癥狀及澀滯，此病也與前者相同。 另有一種小便澀滯病是膽病和痰病二者的病在膀胱處，如果又加上風病，則會導致小便阻塞。少量排出的尿液顏色或黃、或紅、或白，呈灰色併發熱。或者像雄黃的顏色，或者像細磨的貝殼粉一樣乾燥排出，或者是黑白紅三色混合的顏色這樣的小便排出，這就是’小便衰敗病’。 詳細闡述小便閉塞病品第九終。 現在講解小便阻塞和小便稀薄糖尿病品第十。其中小便澀滯轉為糖尿的病有兩種：其中因痰引起的糖尿病有十種，因膽引起的糖尿病有六種。小便稀薄轉為糖尿的病是由於食用引起痰病的食物、油脂等轉化為尿液而成為糖尿病。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཁ་ཟས་རོ་ མངར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་དང་། འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བ་དང་། ཟས་འབྱིལ་བག་དང་། བསིལ་བའི་བག་དང་། འབྲུ་སར་པའི་ཆང་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་ལྟ་བུ་དང་། བུ་རམ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། དར་བ་དང་། ཁ་ཟས་འདི་ལྟ་ བུའི་བག་ཟ་ཞིང་འཐུངས་པ་དང་།གནས་གཅིག་ནས་སྟན་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་རྟག་པར་འདུག་པ་དང་། སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་མལ་མི་བདེ་བར་ལུས་མི་བདེ་བར་ཉལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུས་ལྒང་པར་ནད་ཆགས་ཏེ་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཁ་ཟས་གནོད་ པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་ལ་གནོད་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་གཅིན་སྒོ་ལྒང་པའི་འཁོར་དང་ལུས་ཀྱི་ནང་གི་རུལ་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཚིལ་དང་། བཅུད་དངས་མ་དང་། བྱ་ན་ཤ་ཟོས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ། མཁྲིས་ པ་དང་ཁྲག་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བུས་བད་ཀན་དང་ལུས་ཀྱི་རུལ་བ་དང་། རྔུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིན་གྱི་གཞིར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་གཅིན་ཟ་གུར་འོང་བས་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཡང་། རླུང་གིས་ལྒང་པའི་ནང་དུ་འཁུས་ ཤིང་དྲངས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཟས་དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དུ་གྱུར་ན་གསོར་མི་སོས་པའི་ནད་དང་། གསོར་རུང་བའི་ནད་དང་མི་ཐུལ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གསོར་རུང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ ཡོད་དེ།ལེགས་པར་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། ནད་དམིགས་ཆེན་པོ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་དང་གསོ་བའི་ཐབས་འདི་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུ་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ནི་གཅིན་རབ་ཏུ་མང་ལ་དུལ་དུལ་པོར་འོང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ བད་ཀན་དང་གསུམ་གྱིས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་དུ་འདྲེས་པས་གཅིན་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དམིགས་ནི་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གཅིན་མང་། གཅིན་མདོག་གསལ་ལ་དཀར། བསིལ། དྲི་མི་ཞིམ་པ་མེད་ལ་ཆུ་ལྟ་བུར་འདུག་ན། དེ་ནི་མིང་ཆུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་རྣམ་གཅིག་ནི། ཅུང་ཟད་རྙོག་རྙོག་པའི་བག་ཡོད་ལ། འབྱིལ་བག་ཏུ་འདུག་།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ དང་འདྲ་བར་རོ་རབ་ཏུ་མངར་ཏེ་ནད་འདིའི་མིང་ནི་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྐ་བར་འབྱུང་ལ། ཞག་ལོན་ན་ཡང་གར་པོར་འདུག་པ་འདི་ནི་གཅིན་གར་པོའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་ འབྱུང་བ་ཆང་དང་འདྲ་ལ།སྟེང་རིམ་དང་། ཞབས་ནི་གར་པོར་འདུག་སྟེ་འདི་ནི་ཆང་གི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་བ་སྤུ་འང་ལངས་ཤིང་འགྲེང་བར་འགྱུར་ལ་གཅིན་འབྱུང་བ་ཡང་འབྲས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་བཞིན་གར་ལ་མདོག་སྐྱ་བོར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ འབྲས་ཕྱེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བ་ཁུ་ཆུ་དང་འདྲའམ། ཡང་ན་ཁུ་ཆུ་དང་འདྲེས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ཁུ་ཆུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་ནང་ན་རྡུལ་ལྟར་ཙིག་ཙིག་པོར་བྱེ་མ་ལྟ་ བུར་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་བྱེ་མའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་བབས་ཆེར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་ལ། གཅིན་རབ་ཏུ་བསིལ་ཏེ་འདི་ནི་གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།

那麼如何呢？食用甜味、酸味、鹹味的食物，以及油膩的食物，難以消化且沉重的食物，粘稠的食物，寒性的食物，新鮮穀物釀造的酒，來自多雨地區的雞肉，糖，甘蔗，酸奶，食用和飲用這些類似的食物， 長期在同一處同一座位上久坐，與往常不同睡眠不適身體不適，這些原因會導致膀胱疾病而成為糖尿病。那麼如何呢？這些有害的食物等會損害痰濕。損害痰濕會影響尿道、膀胱周圍和體內的腐敗物、汗液、脂肪、精華、食用的雞肉等， 這些也會受到損害，還會損害膽汁和血液。如此一來，痰濕和體內的腐敗物、汗液等作為尿液的基礎，這些會導致糖尿病而消耗，身體的七種生命要素也會被風引入膀胱內而消耗。 由這些食物導致的尿病變成糖尿病時，有不可治癒的病癥、可以治癒的病癥和難以控制的病癥這三種。其中可治癒的診療方法有三種：相應的治療方法、不相應的治療方法，以及對重大病癥的診療方法，治療方法如下。 其中糖尿病的一般癥狀是尿量特別多且緩慢排出。其中由風、膽和痰三者對七種生命要素造成損害的區別，以及風、膽、痰和七種生命要素混合后對尿液顏色等的觀察診斷，應從糖尿病的不同型別中瞭解。 其中尿量多，尿色清亮發白，寒涼，無異味如水般，這稱為水性糖尿病。另一種糖尿病癥狀是，略顯渾濁，有粘性，如甘蔗汁一般味道特別甜，這種病稱為甘蔗汁樣糖尿病。 另一種糖尿病癥狀是尿液濃稠，放置一段時間后仍呈糊狀，這稱為糊狀糖尿病。另一種糖尿病癥狀是尿液如酒般，上層和底層呈糊狀，這稱為酒性糖尿病。 另一種糖尿病癥狀是毛髮豎立，尿液如磨碎的米粉般濃稠呈灰白色，這稱為米粉樣糖尿病。另一種糖尿病癥狀是尿液如精液般或與精液混合排出，這稱為精液樣糖尿病。 另一種糖尿病癥狀是尿液中有如塵埃般細小的沙粒狀物質，這稱為沙狀糖尿病。另一種糖尿病癥狀是尿量大且頻繁排尿，尿液特別寒涼，這稱為寒涼性糖尿病。

།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་གཅིན་དལ་གྱིས་གཅིན་འབྱུང་བ་དང་ཉུང་ཤས་ ཉུང་ཤས་སུ་གཅིན་འབྱུང་སྟེ།འདིའི་མིང་ནི་བགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའམ་གཅིན་ཟ་གུར་འབྱུང་བ་དེ་ཁ་ཆུ་བཞིན་ནལ་ནལ་པོ་འབྱིལ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་ཁ་ཆུ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་ གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་ཡ་བཀྵར་འདྲ་བའི་མདོག་དང་།རོ་དང་དྲི་ཡང་འདྲ་ལ་རེག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ནས་ཚིག་གི་ཚ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་འདྲ་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའི་མདོག་སྔོན་པོར་འོང་སྟེ་ འདི་ནི་གཅིན་སྔོན་པོའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྣག་ཚ་བཞིན་ནག་པོར་འོང་སྟེ། འདི་ནི་ཟ་གུ་ནག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་སྐྱེར་བའམ། ཡུང་བའི་ཁ་དོག་བཞིན་མདོག་སེར་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ། ནད་དུ་བསྲེགས་ པ་བཞིན་དུ་འོང་སྟེ།འདི་ནི་ཟ་གུ་སེར་པོར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་བཙོད་ཁུ་བཞིན་དམར་པོ་མནམ་པོར་འོང་བ་འདིའི་མིང་ནི་བཙོད་ཁུ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་ཁྲག་འདྲ་བ་ཚ་བ་ མནམ་པོ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་འབྱུང་ན་འདིའི་མིང་ནི་ཁྲག་གི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་དང་ཞག་ཏུ་འདྲེས་པའམ། ཞག་དངོས་པོ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་གཅིན་ཞག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་དང་རྐང་ དུ་འདྲེས་པ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་ངམ་རྐང་དངོས་སུ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་རྐང་དུ་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་སྨྱོས་པ་དང་འདྲ་བར་གཅིན་གྱི་རྒྱུན་མི་དྲག་པར་དལ་བུས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ འབྱུང་ལ།གཅིན་ནི་ཆུ་སེར་དུ་འོང་སྟེ། ཆུ་སེར་གྱི་ནང་ན་སྲུ་སྲུས་པོའམ། ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་ལྟར་གཅིན་སྲི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་ཟ་གུ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གཅིག་ནི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་པ་ལས་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འམ། བད་ཀན་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་ནས་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུ་ཁ་འགགས་སམ། ཡང་ན་རླུང གིས་འགགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཅིན་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པའམ་རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྟོང་པར་འགྱུར། སྐད་ཅིག་ཅིང་གཅིན་གྱིས་གང་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་ བ་ཡིན་ཏེ།དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡུན་རིང་པོར་ཡལ་བར་བོར་ན་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ནི་ཟ་གུའི་ནང་གཅིན་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཅིན་ཟ་གུ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཕལ་ཆེར་རོ་མངར་པོར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བས་ན་གཅིན་གྱི་རོ་མངར་ པོར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནི་ལུས་ཀྱི་རོ་ཡང་མངར་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིན་ཟ་གུ་མངར་པོ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འགྱུར་ན་དེའི་ནད་བླ་ཐབས་ཀྱང་ཁ་ཟས་མི་འཇུ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། གཉིད་ཆེ། ལུད་པས་བཀར། ཆམ་པས་འདེབས་ཏེ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།

另有一種糖尿病癥狀是小便緩慢排出且量少，此病名為’緩行糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便或糖尿排出時如同唾液般粘稠，此病名為’如唾液排出之糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便的顏色如同炒熟的大麥製成的糖漿的顏色，味道、氣味和觸感也相似，此病名為’如炒麥糖漿之糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便呈藍色，此病名為’藍色糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便如墨汁般呈黑色，此病名為’黑色糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便呈黃連或薑黃色，且極為灼熱，如同被病燒灼一般，此病名為’黃色糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便如紅花汁般呈紅色且有異味，此病名為’如紅花汁之糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便如血液般，灼熱有異味且帶鹹味，此病名為’血性糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便中混有油脂，或反覆排出油脂，此病名為’油脂性糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便中混有膿液，或反覆排出膿液，此病名為’膿性糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是如同發狂的大象一般，小便緩慢但不間斷地流出，呈黃水色，黃水中有絮狀物或顆粒，此病名為’如醉象般渾濁之糖尿’。 另有一種糖尿病癥狀是小便如蜂蜜般排出，此病名為’如蜂蜜般排出之糖尿’。據說此病有兩種：一種是由七種身體要素耗竭而轉變為糖尿；另一種是由風、膽或痰等病導致膀胱排尿管堵塞，或為風所阻，由此轉變為如蜂蜜般排出的糖尿。 其中，由膽病或風病和痰病導致膀胱瞬間變空，又瞬間充滿小便。這種病癥難以治癒，如果不及時治療而長期放置，所有這類病癥都會轉變為如蜂蜜般排出的糖尿。 所謂小便如蜂蜜般排出的糖尿，大多呈甜味。因此，凡是小便呈甜味者，身體也會變得甜味。 如果小便糖尿變得甜如蜂蜜，其病癥還包括：食物不消化、沒有食慾、嘔吐、嗜睡、咳嗽、感冒，這種病癥稱為’由痰引起的糖尿病癥’。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུར་ཟུག་ཅིང་ན་ལ། གཞིགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཚ་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ། སྐྱུར། བརྒྱལ། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ནི་བཤང་བ་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་། ལུས་འདར། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་མིང་གི་འདོད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་ཟུག་ཅིང་ན། གཉིད་མེད། ཁ་སྐམ། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ་བ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟར་གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་གུའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལས། སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་མི་གསོ་བར་ཡལ་བར་བོར་ན་འབྲས་དང་། ཕོལ་མིག་དང་། མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། ཤུར་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་ཉེན་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱིས་ རྐང་ལག་གི་རུས་ཚིགས་དང་སྲོག་གི་གནད་དང་ཤ་གནད་གར་ཆེའོ་ཅོག་གི་དམིགས་དམིགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འབྲས་ནད་དེབ་ཚེ་ཆེན་པོ་ཙམ་ཁམ་ཕོར་ཤ་རའི་དབྱིབས་ལྟ་བུའི་ནད་འབྲས་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི། མཐའ་ནི་མཐོལ་དབུས་ནི་དམའ། མདོག་ནི་རྩ་ གནག་།ནང་རུལ་ན་སྟེ། དབྱིབས་ནི་འབྲས་ནད་ཁམ་པོར་ཤར་བ་འདྲ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་ནད་ཁམ་པོར་ཤར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་འབྲས་ནད་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ཉེན་ཀོར་ཆེར་མཆེད་ཅིང་། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བར་སྒུར སྒུར་པོ་འཇམ་པོ་སྐྲངས་པ་འདི་ནི་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་འབྲས་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་འབྲས་བྱེར་བ་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་རྣམས་ནི་སྲ་ཞིང་རེངས་པར་འགྱུར། འབྲུམ་བུ་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་འཇམ་ལ་ན་ཞིང་ཟུག་།འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མང་པོ་ཤ་སྟག་འབྱུང་སྟེ། རྡོལ་ཅིང་ ཟག་ལ་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུའི་འབྲས་མཆེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བི་ན་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟོའམ་རྒྱབ་ཏུ་འབྲས་འདྲ་བ་ཆེ་ལ་མདོག་སྔོ་བ་ཞིག་བྱུང་ནས། ཁོང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། རུལ་ཞིང་རྣགས་པར་བྱེད་དེ་འབྲས་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་དེ་འབུར་པོ་མཐོན་པོར་ མི་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་ཉེ་འཁོར་ཆེར་ཁེབས་པ་སྟེ། འབྲས་ནད་ལུས་སྒུར་པོར་བྱེད་པའི་ནད་བྱིན་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཐོག་མ་བྱུང་བ་ན། ཤ་མཐོང་གི་པགས་པ་ཚིག་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཀུན་ལ་མི་བཟད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་མེ་དབལ་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ མཆེད།མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བའི་མདོག་ནི་དམར་ལ་གནག་།ལུས་ཚ་ཞིང་མྱོས། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཏེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུམ་བུའི་དབྱིབས་དང་། ཚད་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཆུང་ གི་ཚད་དང་དབྱིབས་སྲན་ཆུང་དང་འདྲ་བས་ན་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུའི་དབྱིབས་དང་ཚད་འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུར་བྱུང་བའི་དབྱིབས་དང་ཚད་ཡུངས་ཀར་ཙམ་དུ་འབྱུང་སྟེ། ནད་ཚབས་ཀྱང་ཆེ་ལ་མྱུར་ དུ་སྨིན་པར་འགྱུར།འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་དེའི་འཁོར་ཡང་འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུས་གང་ཞིང་འཁོར་བར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུ་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲུམ་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་ བའི་ཉེན་ཀོར་ན་འབྲུམ་བུ་རབ་ཏུ་ཕྲ་མོས་གང་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།

膽病引起的病癥是陰莖的果實疼痛，感覺像被切割和撕裂，發燒，發熱口渴嚴重，酸味，昏厥，熱瀉，這些是由膽引起的痔瘡病癥。 風引起的痔瘡病癥是大便堅硬不能排出，身體顫抖，心痛，不想吃飯，疼痛，失眠，口乾，咳嗽，呼吸不暢等癥狀。 如此尿頻和痔瘡病發作時，如果不用藥物治療而放任不管，就會變成癩病、淋巴結腫大、火毒、皰瘡、疹子等十種病癥的危險。 癩病和皰瘡等病會在手腳關節、要害和所有重要的肌肉部位逐一出現。 其中癩病大約碗口大小，形狀如碗，邊緣高中間低，顏色脈絡發黑，內部腐爛，因形狀像碗口大小的癩病，所以稱為碗狀癩病。 其中龜狀癩病形狀是，內部疼痛，周圍大面積擴散，像烏龜背一樣隆起，柔軟腫脹，這稱為龜狀癩病。 又有稱為中國女人樣的散癩，脈絡堅硬僵直，出現如中國女人樣的皰瘡柔軟而疼痛，出現許多細小皰瘡，破裂流膿遍佈全身，這稱為中國女人樣的癩病擴散。 所謂毗那多是，在腹部或背部出現一個大而青色的類似癩的腫塊，內部疼痛，腐爛化膿成癩樣，但不會高高隆起，這是大面積覆蓋的，使身體彎曲的癩病稱為毗那多。 小火毒最初出現皰瘡時，燒灼表皮，全身遍佈難忍的極熱火毒，火毒皰瘡的顏色紅中帶黑，身體發熱昏迷，發燒，這樣的病癥稱為小火毒。 形狀和大小如小豆子的皰瘡，因皰瘡大小和形狀像小豆子，所以稱為豆狀皰瘡。 其中形狀和大小如芥子的小皰疹，小皰疹出現的形狀和大小如芥子般，病情嚴重且快速成熟。 如果出現芥子樣小皰疹，其周圍也會佈滿芥子樣小皰疹，這稱為芥子樣小皰疹。 其中伴有小皰瘡的出現是在大皰瘡大量出現的周圍佈滿極小皰瘡，這稱為伴有小皰瘡。

།དེ་ལ་ལྡུམ་བུ་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོར་བུ་བྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི་མཐོ་ཞིང་རིང་བ་མྱུག་མྱུག་པོ་ལྡུམ་བུ་བི་ད་རི་དང་ལ་ཕུག་གི་དབྱིབས་དང་འདྲ་ལ་སྲ་སྟེ་འདི་ ནི་ལྡུམ་བུ་བི་ད་ར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁོང་འབྲས་བྱུང་བ་ནི་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ནད་རྣམ་པ་དེ་བཅུའི་ནང་ན་དང་པོ་གསུམ་དང་འབྲུམ་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྡུམ་བུ་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་འདྲ་བའི་འབྲུམ་བུ་དང་། འདི་རྣམ་པ་ལྔ་ ནི་ཚིལ་ཆེས་པ་ལས་གྱུར་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བས་བཟོད་པར་ཡང་དཀའ་ལ་དཔྱད་ཀྱང་དཀའོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེ་བ་ལས་ནད་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་ནད་ཚབས་ཀྱང་མི་ཆེ་སྟེ། བརྣགས་སུ་རུང་ལ་གསོ་སླའོ། །ཚིལ་ཆུང་བ་ལས་ཀྱང་ནད་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། །ཡང་འབྲས་ དང་ཕོལ་མིག་དང་འབྲུམ་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་གུར་གྱུར་པ་དེའི་སྟེང་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གང་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་དང་མེ་དབལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་ནི་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་མེད་ཀྱང་ཚིལ་ ཆེ་བ་ལས་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞུགས་པར་གྱུར།འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ན་འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཡིན་པ་དངོས་སུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ། ནད་ཐབས་ཉི་ཚེ་གང་ཡིན་པ་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་སོ། ། གཅིན་སྙི་ལ་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་མེད་པར་གཅིན་གྱི་མདོག་སེར་པོ་འམ་དམར་པོ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཟ་གུའི་ནད་ཅེས་མི་བྱ་སྟེ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ལུས་རྔུལ། ལུས་དང་རྐང་ལག་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་ཁོང ལྷོད་པར་འགྱུར།སྟན་གྱི་ཐོག་ན་འདུག་པ་དང་། མལ་ན་ཉལ་ན་བདེ་བ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་འདུག་ཅིང་ཉལ་ཆགས། སྙིང་དང་མིག་དང་ལྕེ་དང་རྣ་བ་དང་འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་བད་ཀན་གྱིས་སྟུག་པོ་ལྗིན་བག་ཏུ་བྱུགས་ཤིང་ཡོགས་པ་སྙོམ་བྱེད། སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལྷག་པར་རིང་པོར་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཉམས་བསིལ་བ་ལ་དགའ། གྲེ་བ་དང་རྐན་ནི་སྐམ། ཁའི་ནང་གི་རོ་མངར་བར་བྲོ། རྐང་མཐིལ་དང་ལག་མཐིལ་ཚ། གཅིན་གར་གཅིས་པར་གྲོག་མ་ཀུན་འདུ་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཀྱི་ཚུལ་འདི་འདྲ་བ་ནི་ཟ་གུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་གང ཡིན་པ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།གཅིན་ཟ་གུར་བྱུང་བ་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲ་ལ། འཁྱིལ་ཞིང་གཅིན་གྱི་རོ་ཡང་མངར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་གང་ཞིང་རྒྱས་ན་དེ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུར་གྱུར་ལ་ལུས་ཀྱང་རྐེ་སྟེ་ཟད་ན་དེ་ནི་ཁ་བདུན་ཟད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་སྔར་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་བགས་ཀྱིས་རླུང་ནད་ཀྱི་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་འདི་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་ཟ་གུར་གྱུར་པ་ནི་དཀྱེལ་མི་སྐྱེ་མི་ལ་ བར་གསོར་རུང་ངོ་།།ཚིལ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱི་ནད་མ་ཞུ་བ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་དང་། ཟ་གུའི་ནད་ཀྱི་ཉེན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།འབྲས་ནད་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། ནད་སྣ་འདི་གསུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

其中所說的’如同畢達日根莖’，是指突起的形狀高而長，彎曲，形狀如同畢達日和蘿蔔，且堅硬，這就是稱為畢達日草。 其中若生內癰，則病情嚴重，後面將另外詳細說明。如是這十種病中，前三種加上瘡皰，以及如畢達日根莖般的瘡皰，這五種是由脂肪過多所致，病情嚴重難以忍受且難以治療。 由膽病嚴重引起如此病癥者，病情不太嚴重，可以化膿且易於治癒。由脂肪少也會產生如此病癥。 另外，癰、皰、瘡等此類病癥是由糖尿病變成糖毒病之上，又因風、膽、痰三病中任何一種嚴重時，相應地會產生癰、瘡皰、火瘡等各種病癥。 有些人雖無糖尿病和糖毒病，但因脂肪過多而感染風病或膽病等，也會轉變成癰、瘡皰等此類病癥，在癰、瘡皰等病癥未實際出現之前，病癥的具體型別尚未確定。 若無糖尿病和糖毒病的癥狀，而小便呈黃色或紅色，這不稱為糖毒病，應知是由血病和膽病所致。 糖尿病變成糖毒病的癥狀是：身體出汗，身體和四肢有異味，腹部鬆弛。坐在座位上和躺在床上感覺舒適而貪戀坐臥。心、眼、舌、耳等所有這些部位都感覺被濃稠的痰液塗抹覆蓋。頭髮和指甲異常增長。身體喜歡涼爽。喉嚨和上顎乾燥。口中有甜味。腳掌和手掌發熱。小便乾涸處螞蟻聚集。這些病癥是所有糖毒病的癥狀。 糖毒病的具體分類有兩種：小便變成糖毒，如蜂蜜色且凝聚，小便味甜，身體肌肉豐滿，這稱為痰病所致的糖毒病。另外，變成糖毒且身體消瘦枯竭，這稱為七要素枯竭，即風病所致的糖毒病。 另外，糖毒病的癥狀先前是由痰病和膽病所致的情況，後來逐漸轉變為風病的糖毒病，這種病容易治癒。由膽病引起的糖毒病不會擴散，可以治癒。 脂肪中感染風病或膽病或痰病，如未消化般的糖毒病可以治癒。 糖尿病變糖毒病的分類說明以及糖毒病轉變為其他危險的說明第十章完。 現在要說明癰病、反胃和瘤病這三種病的病因說明第十一章。

།དེ་ལ་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་ནི། ཁ་ཟས་ཁོང་དུ་ཞག་ལོན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཚ་ཆེས་པ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པ དང་།ཁ་ཟས་སྐམ་བག་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བར་འགྱུར་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་དང་། རྐང་ལག་བསྐམས་ཏེ་མི་བདེ་བཞིན་དུ་ཉལ་བ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པས་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་རུས་པ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་བ་ཕྲེའུ་དང་ཆུ་བ་ ཆེན་པོ་རྣམས་དང་འདི་ཀུན་ཀྱང་ཁྲག་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ནང་དུ་ཞེན་པ་དང་།དེ་ལས་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་སྐྲངས་ཏེ། ཁོང་འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་ཁོང་དུ་རིང་དུ་ཟུག་ལ་ནད་ཚབས་ཆེ་སྟེ། ཁོང་འབྲས་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་ཟླུམ་པོའམ་འཇིང་བ་རིང་པོར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་ཐ་དད་པའི་བྱེ་ བྲག་གི་ནད་སྣ་དྲུག་ཡོད་དོ།།གང་ཞེ་ན་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་གསུམ་ལས་ཁོང་འབྲས་ནད་སྣ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་དང་། འདུས་པ་ལས་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་དང་རྣམ་ པ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ནད་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཏུ་མི་བཟད་པའི་ནད་རྡོག་རྡོག་པར་བརྒྱུས་པ་འདྲ་བ་མཐོན་པོར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ནད་ནང་དུ་འབྱུང་ བ་ནི་ནང་གི་ཟབས་སུ་སྐྲན་དང་འདྲ་བ་མཁྲང་བ་མི་བཟད་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི་གྲོག་མའི་ས་ཕུང་སྤུངས་པ་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལྟེ་བ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པ་དང་། གློ་བ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟོ་བ་དང་། ཆུ་སོ་གཡས་ གཡོན་དང་།མཁལ་མ་གཡས་གཡོན་དང་། གཞང་ཁ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་སར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་མེ་དང་མཚོན་གྱིས་ཕོག་པ་བཞིན་མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མདོག་སྨུག་པོར་འདུག་ལ་མྱུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་རིང་དུ་ཐོགས། མགོ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་ཡང་མི་སྙོམས་ལ་ན་ཞིང་ཚ། མགོ་འཁོར། ཉམ་ཆུང་། ཕལ་ཕལ་བྱེད་ཅིང་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ། རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར། ཁོང་ཚ། རིམས་ཀྱིས འདེབས།ནད་འབྱུང་བའི་མདོག་ནི་ཟངས་ཀྱི་མདོག་བཞིན་དམར་ལ་རྩ་ནག་ནད་དམིགས་མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་མྱུར་དུ་རྣགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་ཁོང་བསིལ་ཞིང་གྱེན་དུ་སློན། ཁ་གླལ། ལུས་ལྕི། ཟས་ ཡི་གར་མི་འོང་།ནད་དམིགས་གར་བྱུང་བ་དེར་སྲ་ལ་མདོག་སྐྱ། གཡའ། མིག་མྱུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། ནད་དམིགས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ཚ་བ་འདི་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས། ནད་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་ངམ་ ནང་དུ་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ནད་བྱུང་བའི་འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁེབས་པར་བྱུང་ལ།འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་དེ་རབ་ཏུ་ཚལ་ན། རིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདེབས་སོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་སྟེ་ཁྲག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤ་དང་ པགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བུད་མེད་རྣམས་ལ་ནི་ནང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་མི་འཕྲོད་པས་རྨ་རེད་དེ། རྨ་ཁ་ཚ་བ་རླུང་གིས་ཕུལ་ནས་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་མཆེད་དེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དེ་ལས་ནད་བླ་ཐབས་རྣེའུ་ལྷགས་ ཤིང་དེ་དག་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་རོ།

關於內癰病的病因是：食物在體內停留過久，食用過熱的食物，粗糙的食物，乾燥的食物，以及容易引起發熱的此類食物，四肢乾燥不適而睡眠，以及容易引起血病的行為導致身體的面板、肉、脂肪、骨骼、血液、小脈管和大脈管等，這些都會轉變成血病而附著于體內， 由此內外都會腫脹，內癰的根部會在體內長期疼痛且病情嚴重，內癰的形狀呈圓形或長頸狀。其中又因病因不同分為六種病癥。 哪六種呢？從風、膽和痰三種病因各自產生的內癰，以及三者混合產生的內癰，血病擴散而轉變的內癰，以及因外傷而產生的內癰等六種。 這些又可分為兩類：外部出現的和內部出現的兩種。其中外部出現的是在身體各個部位出現如結塊般突起的劇痛。內部出現的是在體內深處出現如腫瘤般堅硬的劇痛。 其形狀如蟻丘般隆起，會出現在臍部、小便處、肝臟、脾臟、肺、心臟、腹部、小便處左右、腎臟左右和肛門等處，這會像被火燒或利器所傷一樣迅速致命。 其中風病引起的癥狀是：呈暗色，不會迅速出現而是長期持續，頭部成熟化膿也不均勻，疼痛發熱，頭暈，虛弱，時有震動和聲響，這就是風病所致的內癰。 膽病引起的癥狀是：口渴嚴重，昏迷，內熱，發燒，病處呈銅色發紅帶黑色脈絡，病灶迅速出現並迅速化膿，這就是膽病所致的內癰。 痰病引起的癥狀是：體內發冷且向上涌，打哈欠，身體沉重，食慾不振，病灶所在處堅硬呈灰白色，發癢，不會迅速出現，病灶周圍發熱，這就是痰病所致的內癰。 三病混合引起的癥狀是：從病灶的狀況可知是外部出現還是內部出現，病灶處會被黑色膿包覆蓋，如果這些黑色膿包破裂，還會發燒。 血病引起的內癰與膽病引起的癥狀相似，如果是血病所致，男性會從外部肉和面板處出現，女性則會在內部出現。 因兵器等造成的外傷，由於處理不當而感染，傷口發熱被風氣推動，血液和膽汁擴散，由此血液和膽汁引起瘡瘍腫脹並在這些部位疼痛。

།ནད་གནས་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་བྱུང་ན་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ལྟེ་བར་བྱུང་ན་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་སོ། །ཆུ་སོར་བྱུང་ན་ཆུ་འགགས་པ་དང་། གཅིན་རྣག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཆིན་པ་ལ་བྱུང་ན་དབུགས་མི་བདེའོ། །མཆེར་པ་ལ་བྱུང་ན་རྔམ་པ་ དྲག་ཏུ་འཕུལ་ཞིང་དབུགས་མི་བདེའོ།།གློ་བ་ལ་བྱུང་ན་ལྐོག་མ་དང་མགུལ་པ་ན་ཞིང་སྐོམ་དད་ཆེའོ། །སྙིང་ལ་བྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཟིར་བར་བྱེད་དོ། །མཆིན་ངོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ལུད་པས་ལུ། སྙིང་གར་གཡོགས་པ་སྙམ་བྱེད། མྱོས། སྙིང་མུག་མུག་ཅིང་མུན་སྲོས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་ན་ཕྲག་པ་དང་ལྟོ་བ་སྐྲང་ངོ་། །ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་མདོམས་ཕྲག་ཏུ་བྱུང་ན། བརླ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །མཁལ་མ་ལ་བྱུང་ན་རྐེད་པ་དང་རྒྱབ་དང་རྩིབ ལོགས་སུ་ན་བར་འགྱུར་རོ།།གཞང་ལ་བྱུང་ན་བཤང་བ་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀ་དང་ཕྱེད་མ་ཞུར་གནས་པ་ནང་གྲོལ་འདི་དག་གི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་ན་དེ་དག་གི་འོར་ནད་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཁོང་དུ་ ལྟེ་བ་ཡན་ཆོད་དུ་བྱུང་ན་ནི་རྣག་ཁར་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།རོ་སྨད་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་ཁོང་དུ་བྱུང་ན། རྐུབ་ཏུ་རྣག་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟེ་བའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀ་ནས་རྣག་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་དྲུག་ལྟ་བུའི་ཕྱིའམ་ནང་དུ་འབྱུང་ན། རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་དང་བག་ཀན་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་།རྨ་རེད་པའི་རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་བཞིན་དུ་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱའོ། །འདུས་པའི་ནད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གསོ་དཀའ་ཏེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་སྙིང་དང་ལྟེ་བ་དང་ལྒང་པ་ཆུ་སོ་འདི་དག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་ དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་།ནང་དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། སྨིན་ཏེ་རྣག་ཟག་པར་གྱུར་ཀྱང་མི་འཚོའོ། །ཁོང་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྨིན་ནས་རྣག་ཁ་ནས་ཟག་ཅིང་འོང་ཡང་ནད་པ་ཉམ་ཆུང་ལ་ནད་བླ་ཐབས་ན་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་བུའང་མི་འཚོའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་ལ་བྱུང་ན་ཡང་རྩ་སྒོ་ཁ་བྱེ་བ་ཡིན་པས་གསོ་དཀའ་སྟེ་མི་འཚོའོ།།བུད་མེད་ལ་བུ་བཙས་པ་དང་། སྦྲུམ་མ་དང་། ནུ་ཞོ་ཡོད་པ་དང་། ནུ་ཞོ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འོར་ནད་དང་འདྲ་བར་སྟུག་པོར་སྐྲངས་པ་སྲ་སྟེ། འདི་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསོ་དཀའོ།།བུ་མོ་ཆུང་ངུའི་ནུ་མའི་རྩ་བའི་སྦུ་གུ་རྣམས་ནི་ཕྲ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ། རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་རྒྱུ་མའི་ནང་གི་རླུང་ཡན་མན་རྒྱུ་བ་འགགས་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་ནད་དུ་གྱུར་ནས་ན་ཞིང་སྐྲངས་ཏེ་རྒྱུ་མ་ ཐུར་དུ་རྣུ་ཞིང་ཆུ་སོ་ནས་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་སོན་པ་དང་།ཕོ་མཚན་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་རྩ་ཡང་རྒྱུ་མ་རླུགས་པས་བཙིར་ནས། ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་ཡང་ཆེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་སྐྱེད་པ་དང་།ཁྲག་ནད་སྐྱེ་སྟེ་ལུད་པ་དང་ཚིལ་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྒང་པ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་རྣམ་པ་འདི་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་ལྒང་པ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་རླུང་ནད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཐ་དད་དོ། །དེ་ལ་ རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི།རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་འདྲ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པས་ནན་པར་གྱུར་པའི་གཞི་མེད་པ་བཞིན་དུ་ནའོ།

如果病位不同各自出現，病的差別是：若生於臍部，則會打嗝。若生於小便處，則小便不通，並且小便化膿而出。若生於肝臟，則呼吸不適。若生於脾臟，則胸腔劇烈起伏且呼吸不適。若生於肺部，則喉嚨和脖子疼痛且口渴嚴重。若生於心臟，則使身體所有肢節劇烈疼痛。 若生於肝脅內，則咳嗽，感覺心口被遮蓋，昏醉，心慌且如黃昏般昏暗。若生於肋骨內側，則肩部和腹部腫脹。若生於小便處左右會陰部，則大腿根部會疼痛。若生於腎臟，則腰部、背部和肋部會疼痛。 若生於肛門，則大便和向下的呼吸會阻塞。若生於未消化之處即胃部，已消化之處即結腸，半消化之處即小腸這些部位，則與這些部位的疝氣病相似。其中若生於腹內臍部以上，則會化膿而出。若生於下身臍部以下腹內，則會從肛門流膿。若生於臍部內，則會從上下兩處流膿。 如此，若生於六種類似部位的外部或內部，則應按照風、膽、痰、血增盛和瘡瘍腺瘤等各自的病癥進行醫治。除了由聚集病所產生的難以醫治外。其中，若生於心臟、臍部、膀胱、小便處這些部位的外部或內部，即使成熟流膿也不會痊癒。 若生於腹內，成熟后從口中流膿而出，如果病人體弱且有其他嚴重疾病，這種情況也不會痊癒。同樣，若生於女子乳房，因為脈孔開放，難以醫治且不會痊癒。若生於產婦、孕婦、有乳汁者、無乳汁者等女子身上，稱為外生，與疝氣病相似，腫脹堅硬，這也同樣難以醫治。 小女孩乳房根部的孔道細小，因此不會出現這種病。腸脫病的病因說明：腸脫病是由於腸內上下執行的風氣阻塞，停滯成病後疼痛腫脹，腸向下墜入小便處陰莖內，由於脫出的腸擠壓陰莖和陰莖皮的脈，使陰莖面板增大。 睪丸脫病有七種：由風、膽、痰病所生，由血病所生而咳嗽，由脂病所生，由膀胱所生，由腸所生的病，這七種。其中膀胱所生和腸所生這兩種也是由風病所生，睪丸脫病的原因是不同的。其中由風病所生的睪丸脫病的癥狀是：如同皮囊充滿風氣，因風所致而無實質般疼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ནི་རླིག་པའི་མདོག་ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་དམར་པོར་སྣང་ལ་དྲོ་ཆེ་ཞིང་ཚལ་ འདྲུལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གྲང་ལ་ལྕི། འཇམ་ལ་གཡའ། སྲ་ལ་ནད་ཚབས་མི་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ལས་རྒྱུ་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་གང་བ་ཡོད་དེ། ཚུལ་གཞན་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་ པ་དང་འདྲའོ།།ཚིལ་ནད་ལས་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་ཏེ་རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྤྱི་བད་ཀན་དང་འདྲ་སྟེ། འཇམ་ལ་རླིག་པའི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་ལྟར་འདུག་གོ། །གཅིན་སྙོམས་ན་བརྣགས་པ་ཤ་སྟག་བྱེད་པ་དེས་གཅིན་སྩོགས་ཤིང་ལྒང་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་ ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་ན་རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་རྙོག་རྙོག་ཟེར་ལ་ན།རླིག་པའི་པགས་པ་འཇམ། ཆུ་འགག་པར་བྱེད། ཕོ་མཚན་གྱི་འོག་པགས་པའི་བར་དུ་གློ་གློ་བོར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་མ་ནར་ཏེ་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་ནད་སླང་བར་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་དང་། ཟས་བསིལ་བའི་བག་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་རྐྱལ་བ་དང་། བཤང་གཅི་སྙོམས་ན་ནན་གྱིས་བརྣགས་པ་དང་། མི་བྲོ་བཞིན་བཙིར་པ་དང་། ཁུར་དང་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་ལུས་དང་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལོག་པར་གཅུ་ཞིང་། སྐྱོད། གསིག་སྟེ། རྒྱུ་མའི་ནང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་བག་བྱས་པས། དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མ་ཕྲེའུ་ཁ་ཅིག་རང་གི་གནས་ནས་རླུང་གིས་ཐུར་དུ་ལོག་པར་ཕུལ་ཏེ། ཆུ་སོ་དང་མདོམས་ཀྱི་ཕྲག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་མདུད་པ་ལྟར་གློ་བོ་ཞིག་ཏུ་དེའི་ཚེ་སྐྲང་ངོ་། །འདི་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་སྨན་དཔྱད་མི་བྱེད ན་རླིག་རླུགས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ།ཁོང་སྦོ་ན་རེམ་རེམ་པོར་བྱེད་ལ་ནང་དུ་རླུང་གིས་རབ་ཏུ་གཟིར་བ་དང་། རྒྱུ་མ་སྒྲ་ཅན་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ཞིང་རླིག་པའི་ནང་དུ་གང་བར་བྱེད། རྒྱུ་མ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་སླར་ཕུལ་ཏེ་བཏང་ནས་ཡང་སླར་བཞིན་སྔ་མ་ཁོ་བ་བཞིན་གང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་རྒྱུ་མ་ནར་ཞིང་སྐྱེས་པའི་རླིག་རླུགས་འདི་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ།རླུང་ནད་ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་ལ་རྩ་ཕྲ་མོ་དྲ་བ་སྐར་ཁུང་རིས་ལྟར་འདུག་པ་རྩ་ཀུན་རྩུབ་ལ་སྨུག་གོ། །སྐྲན་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྐྲན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རེ་རེའི་སྐྲན་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པ་ལས།སྐྲན་རྣམ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པའི་ནད་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཟླ་མཚན་མངལ་དུ་རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ འགགས་ཏེ་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་།སྐྲན་རྣམ་པ་དེ་བརྒྱད་དོ།

由膽病引起的睪丸腫大，其睪丸呈現如烏冬跋羅果實般紅色，且發熱腐爛。 由痰病引起的睪丸腫大，其特徵為寒重、柔軟發癢、堅硬但病情不嚴重。 由血病擴大引起的睪丸腫大，其特徵為佈滿黑色膿包，其他癥狀與膽病引起的睪丸腫大相似。 由脂病引起的睪丸腫大，其癥狀與一般痰病相似，柔軟，睪丸形狀如多羅樹果實。 由於憋尿導致尿液積聚，膀胱增大引起的睪丸腫大，如同皮袋盛滿水般鼓脹疼痛，睪丸面板光滑，小便不通，陰莖下方面板之間出現凸起。 由腸道下垂引起的睪丸腫大的病因是：食用引起風病增長的食物，食用寒性食物，在水中游泳，強忍大小便，不情願地用力排便，負重和行走疲勞，身體及四肢扭曲、移動、搖晃導致腸道紊亂。 由於這些原因，此時部分小腸被風從原位向下推移，到達尿道和陰部之間，形成如結般的凸起，此時會腫脹。 如果出現這種情況卻置之不理，不進行醫治，睪丸腫大會加重，腹部脹痛，內部被風氣劇烈折磨，腸道發出咕嚕聲，睪丸內充滿。將腸道推回腹內后，又會像之前一樣再次充滿。 因此，這種由腸道下垂引起的睪丸腫大難以治癒，與風病引起的睪丸腫大相似，細小血管如星狀網路般分佈，所有血管粗糙發紫。 八種瘤病的病因和癥狀：瘤有八種。分別是風、膽、痰每種單獨形成的瘤，風膽痰三者中兩兩相混合形成的三種瘤，三者俱全形成的瘤，以及婦女經血被風病或膽病或痰病阻滯于子宮而形成的瘤，共八種瘤。

།སྐྲན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སློན་པ་དང་། ཚད་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཏང་བས། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་དེ་སྐམ་པོར་གྱུར་ པས།ལུས་རླུང་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྟེང་དུ་བཀྲེས་པ་ལས་ཆུ་གྲང་འཐུངས་པ་དང་། ཟས་བཅད་དེ་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་། ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པ་ལས། ཆུའི་ནང་དུ་རྐྱལ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་རླུང་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བག་བསྟེན་པ་དང་ཡང་ན་སློན་མི་བྲོ་ཞིང་། ནན་གྱིས་བཀུག་པ་དང་། ཡང་ན་སློན་བྲོ་ན་བརྣགས་ཏེ། མ་སློན་པ་དང་། བཤང་གཅི་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྙོམས་ཤིང་འོང་ན་ཡང་བརྣགས་པ་དང་། འདི་དག་མི་འོང་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ཞིག་བཏང་ན་སྔར་སྨན་མར་གྱི དཔྱད་དང་།དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མ་བྱས་པར་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཡང་ན་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་དྲོད་པོ་ཆེ་ཚ་བའི་ནད་མྱུར་དུ་ལྡང་བ་རྣམས་ཟོས་པའམ། ཡང་ན་བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་འབྱིལ་བག་དེ་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་ལས་ནད་ དཀྱེལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སོ་སོ་ན་འདོམས་པར་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ནད་སྣ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ཁྲག་ནད་དང་འདྲེས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ ནང་དུ་ནད་ཞུགས་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ཁ་ཟས་དང་བཤང་གཅི་རྒྱུ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ལམ་སྲང་ཡང་ནད་ཀྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་ནས་ན་ཞིང་མི་བདེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་ཤ་བྲི་སྟེ་སྐམ་པར་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བཤང་གཅིའི་དྲི་མས་རྩ་སྒོ་དང་། བཤང་གཅི་རྒྱུ་བའི་ སྲང་འགགས་སམ།ཁོང་པ་ནང་གྲོལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང་ཞེན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ནང་རྩུབ་ཅིང་སྲ་བར་གྱུར་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་རང་གི་གནས་སུ་སྐྲན་ཞུགས་ན་དེའི་མིང་ནི་སྐྲན་ནད་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་དེ་མཁྲིས་པའི་སར་རླུང་གི་སྐྲན་ ཞུགས་སམ་བད་ཀན་གྱི་སར་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཞུགས་སམ་རླུང་གི་སར་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་ཞུགས་སམ་རླུང་གི་སར་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཞུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་སར་སྐྲན་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ནད་དཀྱེལ་འདུས་པ་ལས་ནད་དེ་གོང་གོང་པོར་གྱུར་པས་ནད་དེ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཡང་གཟུགས་སུ་གྱུར་ནས།སྐྲན་རིལ་རིལ་པོ་ལག་གིས་མྱང་དུ་ཡོད་པ་རྡོག་རྡོག་པོ་མདུད་པ་ལྟར་འདུག་པ་འདིའི་མིང་ནི་སྐྲན་ནད་ཅེས་བྱའོ།

腫瘤病的病因是：被傳染病侵襲，嘔吐，發熱等引起腹瀉，服用催吐藥和瀉藥等，導致身體肌肉消瘦乾枯。 在身體多風的基礎上，因飢餓而飲用冷水，或者禁食而進行齋戒，或者過度用力，在水中游泳等傷害身體並引發風病的這類不良習慣。 或者不想嘔吐而強行壓制，或者想嘔吐卻忍住不吐，大小便和下行氣息平順時也強行忍住，在這些不通暢的情況下強行壓制。 服用催吐藥和瀉藥時，如果沒有先做藥油療法和熱敷療法就服用催吐藥和瀉藥。 或者按照規矩服用催吐藥和瀉藥之後，食用容易引起熱病復發的熱性食物，或者食用容易產生痰濕的粘稠食物而導致病情加重。 如此風病嚴重發作，與膽汁病和痰病各自混合，或者變成兩種病，或者變成風病、膽汁病和痰病，或者與血病混合，這樣的病進入身體的十大脈中。 身體上下部分的飲食和大小便通行的道路也被病阻塞，產生疼痛不適的病根導致身體肌肉消瘦乾枯，痰濕、膽汁和大小便的污垢堵塞脈孔和大小便通行的道路。 或者風氣粘附在內臟之中，使身體內部粗糙堅硬，如果風、膽汁和痰濕三者在各自的部位形成腫瘤，這就稱為自主性腫瘤病。 風、膽汁和痰濕的腫瘤，如果風的腫瘤進入膽汁的部位，或者膽汁的腫瘤進入痰濕的部位，或者痰濕的腫瘤進入風的部位，或者膽汁的腫瘤進入風的部位，這種情況稱為腫瘤進入他處。 如此病情積聚，使病變成團塊，這種病雖然本無形狀卻變得有形，成為可以用手觸控到的圓形腫塊，像結節一樣，這就稱為腫瘤病。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ནི། ལྒང་པའི་ཆུ་སོ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན། འདི་རྣམས་ གང་ཡང་རུང་བར་སྐྲན་གནས་ཤིང་འདུག་སྟེ།རླུང་སྐྲན་དེ་དག་ཏུ་བྱུང་བས་མཇིང་བ་དང་ཀླད་པ་ན། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། མཆེར་པ་ན། རྒྱུ་མའི་ནང་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། ན་ཞིང་ཟུག་།ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ། དབུགས་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་ འབྱུང་བ་མི་ཕྱིན།ལུས་སྲ་བར་རེངས་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཁ་སྐམ། ལུས་རིད་ཅིང་སྐམ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་མི་སྙོམས། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་ཤ་མདོག་གནག་ལ་རྩུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ཏེ་རླུང་སྐྲན་དེ་ཁོང་པ་ནང་ན་དབྱིབས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ ཏུ་འདུག་པ་དང་།རླུང་སྐྲན་དེ་གང་ན་འདུག་པ་རྟག་ཏུ་མི་མངོན་ལ། རླུང་སྐྲན་དེ་རེས་འགའ་ནི་སྐྱེ། རེས་འགའ་ནི་འབྲི་ཞིང་ན་སྟེ། ཉམས་ལ་རླུང་སྐྲན་དེ་སྲོག་ཆགས་གྲོག་མ་ཞིག་གིས་གང་བ་སྙམ་དུ་པྲྭ་པྲྭ་བྱེད་པ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་ པ་ལས་སྐྲན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི།ལུས་ཚ་ལ་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་པོར་འོང་ངོ་། །བརྒྱལ། ཐུར་དུ་འཁྲུ། ལུས་རྔུལ། སྐོམ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས་བཞིན་མདོག་དང་ལུས་ཀྱི་མདོག་དང་། སེན་མོ་རྣམས་སེར་པོར་སྣང་། མཁྲིས་པའི་སྐྲན་དེ་ལག་པས་རེག་ན་མི་ བཟོད།སྐྲན་དེ་རབ་རབ་བྱེད་ཅིང་མེ་བཞིན་འབར། སྐྲན་ཡོད་པའི་འཁོར་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་ཆེའོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གློ་བག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ ཆུང་།གྲང་བའི་རིམས་ནད་དང་ཆམ་པས་འདེབས། ཁོང་སྙོམ། དང་ག་མེར་མེར་པོར་བྱེད། ལུད་པས་བཀར། བཞིན་མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། ཤ་མཐང་གི་མདོག་དཀར་པོར་འདུག་།བད་ཀན་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི། ཁོང་པའི་ནང་གི་ཕུགས་ན་སྐྲན་སྲ་ཞིང་ ལྕི་ལ།འཕོ་ཞིང་འགུལ་བ་དང་། སྐྱེད་དབྲི་མེད་དེ་མལ་གཅིག་ན་བརྟན་པར་འདུག་ལ། སྐྲན་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་།བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་རང་གི་གནས་སུ་འདུག་པ་དེ་ན་བ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱི་དུས་དུས་སུ་ལྡང་ཞིང་ནའོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གང་ ཡང་རུང་བ་ལས།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ནད་སྣ་གཉིས་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྲན་ན་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱང་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་གསུམ་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རབ་ཏུ་ན་ལ་ཚ། སྐྲན་དེ་སྟུག་ ཅིང་སྲ་ལ་འབུར་འབུར་པོ་མཐོར་འགྱུར།སྐྲན་དེ་མྱུར་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

關於由風病引起的瘤病的癥狀是：在膀胱口、臍部、心口和左右肋部，這些任何部位都可能存在瘤病。 由於風瘤在這些部位出現，會導致頸部和頭部疼痛，發燒，脾痛，腸內發出咕嚕咕嚕聲，疼痛，大便乾燥阻塞，呼吸不暢，呼氣反覆不順，身體僵硬，口乾，身體消瘦乾枯，胃火不調，面板呈黑色且粗糙，這些就是風瘤病的癥狀。 風瘤在腹內的形狀如何以及風瘤在何處並不總是明顯，風瘤有時會增長，有時會減小並疼痛，感覺上就像是被螞蟻爬滿一樣刺痛，這就是風瘤病的癥狀。 關於由膽病轉變成瘤病的癥狀是：身體發熱且打嗝時會有酸味。昏厥，腹瀉，出汗，口渴，發燒，膚色、身體顏色和指甲都呈現黃色。用手觸控膽瘤時會感到難以忍受，瘤會跳動並如火般灼熱，瘤周圍如同被火燒一般。這樣的癥狀就稱為膽瘤病。 關於由痰病轉變成瘤病的癥狀是：咳嗽，食慾不振，胃火微弱，受寒熱病和感冒的影響，腹部不適，胃部有灼燒感，咳痰，面色、指甲和肉色呈白色。 由痰病轉變成的瘤病，在腹部深處的瘤堅硬且沉重，會移動和晃動，大小不變且固定在一處，瘤呈塊狀。痰瘤在其位置上的疼痛會在痰病發作時週期性發作。 關於由風、膽和痰三者中任何一種，或如風和膽這樣的兩種病因所形成的瘤病，其癥狀也會呈現相應的一種或兩種混合癥狀。 由風、膽和痰三種病因形成的瘤病癥狀是：劇烈疼痛且發熱，瘤又厚又硬且凸起隆起，這種瘤會迅速成熟。

།ནད་འདུས་པ་ཚང་བའི་ནད་འདི་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁྲག་སྐྲན་ནི་བུད་མེད་འབའ་ཞིག་ལ་འབྱུང་སྟེ། ཟླ་མཚན་ཟག་གམ་གསར་དུ་བུ་བཅས་སམ། འོན་ཏེ་མངལ་གྱི་ནད་དང་གཅིག་ ཡོད་པ་ལས་ཁ་ཟས་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་བག་ཟོས་པ་དང་།རླུང་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བའི་བག་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་ལངས་ནས་ཟླ་མཚན་ཟླ་རེ་ཞིང་དུས་སུ་འོང་བ་ནང་དུ་འགགས་ཏེ། ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། རུམ་ན་བུ་ཆགས་པ་འདྲ་བར་སྣང་། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་ཁ་ཅིག་ ཡིད་ལ་འདོད་པ་སྙམ་བྱེད།ནུ་ཞོ་ཡང་ཆང་ཆུང་སྣང་། ཁོང་རྨྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་བགས་ཀྱིས་རླུང་ནད་དང་ཕྲད་པ་དང་སྐྲན་དེ་མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞེན་ནས་ཁྲག་སྐྲན་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ན་ལ་ཁོང་པའི་ནང་སྲ་བ་མེར་མེར་པོའི་བག་དང་ཁོང་ཚབ་དང་། ཚད་པས་ འཁྲུ།སྐོམ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་བླ་ཐབས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མངལ་གྱི་ནང་ན་ཁྲག་ཡོད་པ་བས་ནད་ཚབས་རབ་ཏུ་ཆེའོ། །མངལ་གྱི་ནང་ནས་ཀྱང་ཟག་ལ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། ཟུག་པའི་ནད་ཐབས་དང་། ན་ལ་གཡོ་ཞིང་འཕར་བ་ཡང་། དེ་ནི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པ་ཞེས་མི་བྱའི་སྐྲན་མངལ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྲན་དེ་ལ་པྲྭ་པྲྭ་བྱེད། སྐྲན་དེ་ཉིད་གོང་བུར་གྱུར་ཏེ་འདུག་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཚིགས་རིང་ཞིག་ལོན་ཞིང་འགུལ་ཏེ་པར་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་རུམ་ན་བུ་ཡོད་ཅེས་མི་བྱའི་མངལ་དུ་སྐྲན་དེ་ཉིད་ཆེར་སྐྱེས་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྐྲན་ནོ་ཅོག་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ཀྱི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པའི་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་གལ་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ན་སྐྲན་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནད་བྱུང་བ་ནི་སྐྲན་དང་མི འདྲ་སྟེ།དེ་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ལ་བརྟེན་པས། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་མྱུར་དུ་ཚ་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྲན་གྱི་ཕྱི་ནང་གི་བར་ན་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཆུ་སོ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། སྙིང་དང་། མཆེར་པ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆུང་ཞིང་མདོག་ ཉམས།ཉམས་འཚག་བྲི། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགགས། ཕྱི་རོལ་དུ་སྐྲན་འབྱུང་བ་ནི་ནད་ཐབས་འདི་དང་མི་འདྲའོ། །ནང་གྲོལ་གྱི་མཐའ་མ་ན་སྐྲན་ཡོད་པ་ནི། ནད་ཚབས་མི་ཆེའོ། །སྐྲན་འདུག་པ་དེའི་འཁོར་ན་ཤ་མདོག་ཀྱང་འགྱུར་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གློ་གློ་བོར་ ཆེར་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་ཧེན་ཀྱིར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རླུང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཐུར་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་འགྱིལ་ཏེ་འགགས་པས་ལྟོ་བ་རབ་ཏུ་ཆེར་གྱུར་ལ་ཧེན་གྱིས་བྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ན་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཧེན་ཀྱིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་འཇོང་པོ་ ལྟར་ལྟོ་བ་ནས་ཡར་གྱེན་དུ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་བ་སྟུག་པོ་མདུད་པ་ཅན་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་འཇོང་འཇོང་པོ་ལྟར་ཕྱིར་འབུར་ཞིང་གློ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཧེན་གྱི་གྱེན་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཧེན་གྱི་ལྟོ་བ་ནས་དྲང་པོར་འདུག་པ་ནི། ཧེན་གྱི་ཐད་ཀར་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོང་ཀ་ནས་རྒྱུ་ ཞབས་གཞང་དང་།དཀུ་དོའི་བར་དུ་ཐུར་དུ་ཟུག་ཅིང་གསང་ལ་བར་དུ་ན་བ་དེ་ནི་ཐུར་དུ་ཟུག་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ནད་ཐབས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ལས་ཐད་ཀར་ཟུག་སྟེ་ནའམ་གྱེན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དེ་ནི་གྱེན་དུ་ཟུག་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ།

這種具有所有病癥的病是不可醫治的。關於血瘤，它只發生在女性身上，是由於月經流出或新生育，或者是由於子宮疾病之一，再加上食用容易引起風病的食物，以及從事容易引發風病的活動而導致風病發作，使得每月按時來潮的月經阻塞于體內。 腹部增大，看起來像懷孕一樣。心痛，對某些食物味道產生渴望，乳汁也減少。神志恍惚，從這種情況逐漸與風病相遇，腫瘤在膽汁處粘著而成為血瘤。 當從風和膽汁產生時，腹內堅硬且有硬塊感，內熱，熱癥引起腹瀉、口渴，發熱病侵襲。這種病也會變成難治之癥。若子宮內有血，則病情更為嚴重。 從子宮內流出帶有異味，並伴有劇痛，疼痛時有波動和跳動，這不能稱為子宮懷孕，而是子宮中長了腫瘤，該腫瘤會跳動。即使該腫瘤成團存在很長時間並且能動且有跳動感，這種情況也不能說是腹中有胎，而應稱為子宮中腫瘤增大。 另外，所有腫瘤依附於風、膽汁和痰液各自的病位而形成腫瘤，以及形成複合性腫瘤，這些如果經過很長時間，腫瘤會成熟而破裂。或者有些則不適合成熟破裂。 內瘡病的發生與腫瘤不同，因為它依賴於不良血液，會迅速成熟破裂。因此，由於它快速發熱，所以稱為這個名字。 關於腫瘤內外之間的癥狀是：小便、腹部、心臟、脾臟和腹部溫度降低，面色改變，體力減退，大小便乾澀阻塞。外部生長的腫瘤與這些癥狀不同。 在腸道末端有腫瘤時，病情不嚴重。腫瘤所在處周圍的肉色也會改變，外部會明顯隆起。 其中有些會因風病而變成氣脹，這是因為上行風和下行風盤結阻塞，使腹部極度增大而突然脹起，非常疼痛，這稱為因風病而成的氣脹。 它就像石臼一樣從腹部向上堅硬僵直，厚實有結節，如同石臼般向外隆起于胸部，這稱為向上發作的氣脹。氣脹在腹部正直存在的，稱為正直存在的氣脹。 從結腸經過直腸和兩胯之間向下刺痛，一直到肛門處疼痛的，稱為向下刺痛的風病。與這些癥狀相反，以相似方式直接刺痛或向上刺痛的，稱為向上刺痛的風病。

།སྦྲགས་པ་རབ་ཏུ་ མང་བ་དང་།བཤང་བ་འོང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགགས་པ་དང་ཁ་ཟས་འགྲངས་ཤིང་ཚིམ་པར་ཟ་བའི་ནུས་པ་དང་། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ཞིང་དྲོད་ཆུང་སྟེ། ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ཧེན་གྱིས་འབུར་འབུར་པོར་བྱུང་ན། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྲན་ཉེ་བར་འོངས་པའི་ནད་ཐབས་ ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ།།འབྲས་ནད་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། སྐྲན་དང་། འདི་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དམུ་རྫིང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཕོ་བའི་མ་དྲོད་ཆུང་བ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆུང་ན་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་བག་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་མོ་ཁེངས་བུ་ཞག་ལོན་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་རོ་དང་མདོག་ འགྱུར་བ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་སྐྲ་དང་། སེན་མོ་དང་། ཤིང་ཚེར་ལྟ་བུས་རྒྱུ་མ་བརྟོལ་བ་དང་། དྲི་མ་ལྟར་སོང་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཤང་གཅི་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་འདི་རྣམས་ཁོང་དུ་བསགས་པས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་སྟོད་སྨད་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱུ་བའི་རྩ་རྣམས་འགགས་ཏེ། ལུས་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་རླུང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཀྱིས་མེ་དང་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འདི་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱས། པགས་པ་དང་ཤ་མཐངས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ནད་ཞུགས་ནས་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དམུ་རྫིང གི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རླུང་གི་དམུ་རྫིང་དང་། མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། བད་ཀན་གྱི་དམུ་རྫིང་དང་། འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། མཛེར་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྤུ་དང་སྐྲ་དང་རྟ་རྔའི་བག་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་འདྲེས་པ་ཟོས་ པ་དང་།རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་འཁྲིས་ཏེ་བཤང་བ་འགགས་ནས། བཤང་བ་དེ་མང་དུ་འཁྱིལ་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་རུས་པ་དང་། གྲ་མ་དང་། ཉའི་གྲ་མ་དང་། རྩ་དང་། ཤིང་བུ་དང་། གསེག་མ་རྣོན་པོའི་བག་ལྟོར་སོང་བ་དེས་རྒྱུ་མ་རྡོལ་ཏེ་བུ་བྱུང་ ངམ་ཧ་ཅང་འགྲངས་ཆེས་པ་ཞིག་ལས་གླལ་བའི་དབུགས་ནང་དུ་རྔུབས་དྲགས་པས་རྒྱུ་མ་གས་ཏེ་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་ཟག་ཅིང་འཁྱིལ་བས་དམུ་རྫིང་ཆགས་པ་དང་།ཟས་མ་ཞུ་སྟེ་ཕོ་བར་བེའུ་སྣབས་ཆགས་པའི་སྟེང་དུ་སྣུམ་བག་དང་། འཚལ་ནན་དུ་ཆུའི་བག་འཐུངས་པ་དང་། འཚལ་ ནན་དུ་ཆུ་ཧ་ཅང་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བས་མ་ཞུ་བའམ། ཡང་ན་ཧ་ཅང་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་དྲོད་ཆུང་ཞིང་གྲང་ནད་རླུང་སྐྱེས་པས་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དངས་མ་རྩ་སོ་སོར་འགྲོ་བའི་རྩ་སྒོ་ཡང་འགགས་ལ་བད་ཀན་གྱིས་ཀྱང་ཆོད་ལ་བད་ཀན་དང་། དམུ་ཆུར་འདྲེས་ནས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་རྣམ་པ་དེ་བརྒྱད་གང་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རྐན་དང་མཆུ་སྐམ། རྐང་ལག་དང་ལྟོ་བ་སྐྲངས། སེམས་དྲན་པ་དང་ཉམས་འཚག་དང་ཁ་ཟས་འདི་རྣམས་ལྔ་ལས་བྲི་སྟེ ཉམས།ལུས་ཤ་རིད་དེ་སྐེམ། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེ་སྟེ་ལུས་གཟུགས་སྤྱིར་བལྟས་ན་དམུ་རྫིང་གིས་བཏབ་པའི་མི་དེ་ཡི་དགས་འདྲའོ།

痰多，大便不通，阻塞，能夠吃飽食物，腸內發出咕嚕聲且體溫低，食物不消化，突然隆起，這些是腫瘤即將形成的病癥。 這是關於痔瘡病、腸胃病和腫瘤這三種疾病的基礎說明，第十一章完。 現在開始講述第十二章：水腫病的基礎。 另外，所有疾病都是由胃部溫度過低而引起的。胃火低時會轉變成水腫病。 水腫病的病因是：食物未消化、不適合的食物、粗糙陳舊的食物、變質的食物、女人的頭髮、指甲、類似木刺的東西刺穿腸道、污物、風、膽汁等、大小便等污物積聚在體內，使身體的七種精華上下執行，痰阻塞脈道，損害體內的生命之風、胃火和下行風，病入皮肉之間使腹部腫大，這就是水腫病。 水腫病有八種：風性水腫、膽性水腫、痰性水腫、三病合併水腫、瘤變水腫、毛髮馬尾樣物致水腫、食物混雜致水腫、腸內阻塞大便積聚致水腫。 由於食物中的骨頭、魚刺、根莖、木片、尖銳碎屑等刺穿腸道形成膿腫，或因過度飽食時吸入氣體過猛導致腸破裂，內容物滲入腹腔積聚而形成水腫；或因食物未消化在胃中形成粘液，上面又有油脂，過量飲水，或因胃火太弱未消化，或因過度乾燥，由此導致體溫降低，生風寒病，使食物精華無法輸送到各脈，痰阻塞，痰與水腫液混合增大，這就是水腫。 無論是以上八種水腫中的哪一種，水腫病的癥狀是：上顎和嘴唇乾燥，手腳和腹部腫脹，意識、體力和食慾這五種減退，身體消瘦，腹部增大，整體看起來水腫病人像餓鬼一樣。

།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཀྲེས་ཏེ་ཁ་ཁ་བྱེད་པ་ཡང་ཉམས་ཏེ་མེད། ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་མི་འཇུ་ ལ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་དང་ག་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བཞིན་དུ་འཇུ་ལ་ཁ་ཟས་ཞུའམ།མ་ཞུ་བའི་དྲོད་ཀྱང་མ་ཟིན་ལ་འགྲངས་པར་མི་ནུས། ཉམས་འཚག་ཀྱང་ཉིན་གཅིག་པས་ཉིན་གཅིག་ཅིང་བྲི་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལས་བྱས་པས་བསྐྱོད་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། བཤང་བ་ཁོང་དུ་བསོགས་ཤིང་སྲི་ལ་རྐང་པ་ཅུང་ཟད་སྐྲང་། ཆུ་སོའི་མཚམས་སུ་ན་ཞིང་གང་སྟེ་རྒྱས། ཁ་ཟས་ཡང་བ་ཅུང་ཟད་ཟོས་ཀྱང་སྦོས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསུས་པའི་གཉེར་མ་ནི་རངས། རྩ་ནི་རྒྱས། དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་འདྲ་སྟེ། མྱོས་ཤིང སློན་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ཁོང་པའི་དྲོད་ནི་དྲོ།བཤང་བའི་དྲི་མ་སྲི་ཞིང་འགགས་ན་དྲོད་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ནི་ཚ་ཞིང་སྐྲངས་ལ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། མཇུག་ཏུ་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམུ་རྫིང་གི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཤས་ཆེ་ན་ཤ་མདོག་སྨུག་ སྐྲང་པ་མེད།གསུས་པ་ཁུར་ཐོགས་པ་བཞིན་ལྕི་བ་ཡིན། རྩ་མང་པོའི་དྲ་བ་སྐར་ཁུང་རིས་བཞིན་དུ་གསུས་པ་བཀྲ། ལྟོ་བའི་ནང་ན་རྟག་པར་སྒྲ་འུ་རུ་རུ་ཟེར། ལྟེ་བ་དང་རྒྱུ་མར་ཟུག་ཅིང་རབ་ཏུ་ན། རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ན་སྙིང་དང་རྐེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་གཞང་དང་ཆུ་སོ་གཡས་ གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན།དབུགས་ཐུར་དུ་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་། གཅིན་སྲི་སྟེ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་འབྱུང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཁར་རོ་མི་བྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་འདོད་དེ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ ནད་ཀྱི་དམུ་རྫིང་ནི་ལག་པ་དང་།གཞང་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ལྟོ་བ་འདི་རྣམས་སྐྲང་། ལྟོ་བའི་སྟོད་དང་ལྟོ་བའི་སྨད་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་རྐེད་པ་དང་རྒྱབ་དང་། འདི་རྣམས་སུ་ན། རུས་པའི་ཚིགས་བྱ་བ་སྙམ་བྱེད། ལུད་པ་སྐམ་ལུད་ཀྱིས་བཀར། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ ན།རོ་སྨད་ལྕི། བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། ལུས་ཀྱི་པགས་པའི་ཤ་མདོག་དང་། སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་གནག་ལ་རྩ་དམར། གསུས་པ་གློ་བུར་དུ་རེས་འགའ་ནི་སྐྱེ། རེས་འགའ་ནི་འབྲི། གསུས་པ་ཟུག་ཅིང་ན། རྩ་ཕྲ་མོ་ཟུག་ཅིང་རྒྱས། གསུས་པ་རྐྱལ་པ་བུས་པ་ བཞིན་དུ་རྒྱས་ཏེ།གསུས་པ་རྒྱས་ན་རྐྱལ་པ་བུས་པ་བརྡབས་པ་སྐད་ཟེར་ལ་ལྟོ་བའི་ནང་ཕན་ཚུན་ཡན་མན་ཀུན་དུ་རླུང་རྒྱུ་ལན་ཞིང་ཟུག་།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། བརྒྱལ། ཁོང་ཚ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁའི་ནང་ཚ། མགོ་ འཁོར།ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། པགས་པའི་ཤ་མདོག་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་སེར་པོར་སྣང་། གསུས་པའི་མདོག་ཀྱང་སེར། ལྟོ་བའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ཀྱང་སེར་ལ་ཟངས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཞིན་དམར། ལུས་རྔུལ་ལ་ཚ་ཞིང་བསྲེགས་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་ལུས་ཀྱི་ངད་པར་ འགྱུར།རེག་ན་འཇམ། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་ཏེ་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རྐང་ལག་གི་ལྷུ་ཚིགས་ན། རྐང་ལག་ཚོར་བའི་བག་མེད་དེ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་།གསུས་པ་སྐྲངས་ལ་ལྕི། གཉིད་ཆེ། རྟག་ཏུ་སློན། ཟས་ ཡི་གར་མི་འོང་།དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་སྐྱ་བོར་འགྱུར་རོ།

如此，當患上水腫病時，雖然飢餓但沒有張口的慾望。即使吃了食物也長時間不能消化，當消化時也會感到胃部灼熱，如同酸性物質般消化，食物是否消化也無法感知溫度，且無法感到飽足。體力也是一天不如一天，稍微活動就會呼吸不暢，出現劇烈喘息。 大便積聚體內且粘稠，腳部略微浮腫。小便處疼痛且冰冷腫脹。即使吃一點清淡的食物也會感覺脹滿，腹部出現皺紋，脈搏膨脹。變成水腫病的癥狀相似，會出現昏沉、潮濕感，腹部發熱。 如果大便粘稠堵塞，體溫會降低。身體發熱腫脹，腹部增大，最後會在腹內形成腫塊。其中，如果水腫病主要是由風引起的，膚色發暗，沒有腫脹，腹部如同揹負重物般沉重。 多條脈絡如同星狀孔般遍佈腹部。腹內經常發出咕嚕聲。臍部和腸道疼痛劇烈。如果是由風病引起，心臟、腰部、肚臍、肛門和膀胱兩側會疼痛。呼吸向下時有聲響。小便粘稠且量少。胃部溫度不會太高，口中也不會失去味覺，反而會有食慾，這就是以風病為主導的水腫病。 對於風性水腫，手臂、肛門、生殖器和腹部這些部位會腫脹。上腹部、下腹部、肋部、腰部和背部這些部位會疼痛。關節會感到痠痛。乾咳。四肢疼痛，下半身沉重。大便粘稠且堵塞。 身體面板顏色、頭髮和指甲等發黑而脈絡發紅。腹部有時突然增大，有時又減小。腹部疼痛。細小血管疼痛且膨脹。腹部如同充氣的皮囊般膨脹，當腹部膨脹時，如同敲打充氣的皮囊發出聲響，腹內氣息上下游走並伴隨疼痛。 對於膽汁引起的水腫病癥狀是：發燒，昏厥，內熱，口渴嚴重，口腔發熱，頭暈。熱癥導致嚴重腹瀉。面板顏色和指甲等呈現黃色。腹部顏色也發黃。腹部血管的顏色也發黃且如同銅色般發紅。 身體出汗發熱，感覺如同被灼燒，身體會發熱。觸控時光滑。快速成熟化膿後會流出。痰飲引起的水腫病癥狀是：手腳關節疼痛，手腳失去知覺變得麻木。腹部腫脹且沉重。嗜睡。經常潮濕。沒有食慾。呼吸困難。咳嗽。面板和指甲等顏色變得蒼白。

།དམུ་རྫིང་སྐྱེས་པའི་ལྟོ་བ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་ལ་འཇམ། གསུས་པའི་སྟེང་དུ་རྩ་དཀར་པོ་ཆེན་པོས་གང་། གསུས་པ་བགས་ཀྱིས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་། ལག་པས་མྱངས་ན་གྲང་། གསུས་པ་ལྕི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ནད་སྣ་ཚང་བའི་དམུ་རྫིང་དེ་ནི་འདུས་པའི་དམུ རྫིང་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྲ་དང་། སེན་མོ་དང་དྲི་མ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དབྱིག་དུག་དང་། དུག་ལ་སོགས་པས་ཁོང་པ་ནང་དུ་ཁྲག་དང་ནད་རྣམས་བསྩགས་པས། གསུས་པ་ཡང་དམུ་རྫིང་ལྟར་སྐྱེལ། ཁ་སྐམ། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐབས་ཡིན་ཏེ། གྲང་ལྷགས་དང་། རླུང་དང་ནམ་རྨུས་ན་ནད་ན་བར་འགྱུར། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་ཏེ་མི་བཟད་པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་མཆེར་པ་ལས་དམུ རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཆེར་ཟོས་པས་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་མི་བདེ་བ་དང་།ཕན་ཚུན་དུ་སོང་ཞིང་དྲག་ཤུལ་ཆེར་བསྐྱོད་པ་བྱས་པས་བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ལས་ཆེས་པས་དུབ་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལྟ་བུ་དྲགས་པས་ལུས་རྐེ་ སྟེ་མཆེར་པ་གློ་གཡོན་ན་འདུག་པ་ཐུར་དུ་ལྷུང་ནས་མཆེར་པ་སྐྲངས་སམ།ཁྲག་གིས་རྒྱས་སམ་ཡང་ན་ཟས་ཀྱི་བཅུད་ཁུ་བ་མ་ཞུ་བས་ཆེར་སྐྲངས་པས་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་བཞིན་སྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་བཞིན་དུ་སྔར་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ལས་བགས་ཀྱིས་ཆེར་སྐྱེས་ནས་ལྟོ་བར་ དམུ་རྫིང་ལྟར་ཆགས་པ་དང་།ན་བའི་ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁ་ཟས་ཁར་རོ་ཅི་བྲོ་མི་ཚོར། ལྟོ་བ་ཆེར་རྒྱས་ལན། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁ་གདོང་གི་ཤ་མདོག་སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་འདུག་།བརྒྱལ། སློན། ཁོང་ཚ་ཞིང་མྱོས་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ རོ།།རྩ་རྣམས་ནི་དམར་ཞིང་སྨུག་པའམ། སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་མི་སྡུག་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །བཤང་བ་ཐུར་དུ་འོང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགག་ཅིང་ན། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། མོང་མོང་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོང་ཚ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་ཞིང་ ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་།གསུས་པ་རྒྱས་ཏེ་སྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱིས་གང་ཆེ་བ་ལས་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་དང་འདྲ་བར་གློ་གཡས་ན་མཆིན་པ་འདུག་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཆེར་ཟོས་པས་ནད་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་མི་བདེ་ བ་དང་།ཕན་ཚུན་དུ་སོང་ཞིང་དྲག་ཤུལ་ཆེར་བསྐྱོད་པ་བྱས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ལས་ཆེན་པོས་དུབ་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་ལྟ་བུ་དྲགས་པས་ལུས་ཤ་རྐེ་སྟེ་མཆིན་པ་གཡས་ན་འདུག་པ་དེ་ཐུར་དུ་ལྷུང་ནས་མཆེད་པ་བཞིན་སྐྲངས་ ཏེ་དམུ་རྫིང་དུ་འགྱུར་རོ།

水腫病人的腹部堅硬僵實而光滑。腹部上佈滿白色大脈絡。腹部逐漸增大變得堅硬僵實。用手觸控感覺冰涼。腹部沉重。 由風、膽和痰三者聚集而成的水腫病的癥狀是：分別闡述風、膽和痰各自的水腫病癥狀。具備這些病癥的水腫稱為三病聚集的水腫。 形成三病聚集的水腫病是因為婦女食物中混入頭髮、指甲、污物和有害的礦物毒、毒藥等，使體內積聚血液和病癥，腹部也如水腫般膨脹。口乾、頭暈、昏厥等這些癥狀就是三病聚集的水腫病癥狀。遇冷風和空氣渾濁時病痛發作。迅速成熟化膿而產生劇烈疼痛。 其中，由脾臟引起的水腫是因為過量飲食導致體內不適，劇烈運動，與女子行房過度，勞累過度，長途跋涉疲勞，或因瀉藥和催吐藥過量導致身體虛弱，位於左胸的脾臟下墜后，脾臟腫脹或因血液充盈，或因未消化的食物精華使其嚴重腫脹而變得像石臼一樣堅硬。 如龜背般先變得僵硬，然後逐漸增大在腹部形成水腫。癥狀為：呼吸不暢，咳嗽，口渴嚴重，吃東西嘗不出味道，腹部膨脹，發燒，面色蒼白浮腫，昏厥，嘔吐，腹內發熱而昏沉。 脈象呈紅紫色，或青黃色而不悅。大便不能向下排出而阻塞疼痛，腹部增大，變得浮腫，口渴加劇，腹內發熱而發燒，身體沉重且沒有食慾，腹部膨脹變硬。 從這些特徵來看，脾臟水腫是由風、膽或痰中較重的一種引起的。同樣，位於右胸的肝臟也會因過量飲食導致病癥發作不適，劇烈運動，與女子行房過度，勞累過度，長途跋涉疲勞，或因瀉藥和催吐藥過量導致身體虛弱，右側的肝臟下墜后腫脹而形成水腫。

།དེ་ལ་བྱ་སྒྲོ་དང་སྐྲ་དང་རྟ་རྔ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཟས་དང་འདྲེས་ཏེ་ཟོས་པ་དེས། རྒྱུ་མའི་ནང་འཁྲིས་ཏེ་འཁུམས་པས་བཤང་བ་ཀུན་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཞིང་འགགས་པ་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་བམ། བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བའམ་ཁ་ཟས་ཀྱིས་རྒྱུ་མའི་ ནང་གི་ངོས་ལ་ཆགས་པས་མཁྲིས་པ་དང་།བད་ཀན་དང་བཤང་གཅི་རྣམས་འགགས་ཏེ། འཁྱིལ་བས་རླུང་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་།ལྟོ་ན་གནས་པ་དེ་འགགས་ཤིང་འཁྱིལ་བས་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ། རླུང་དེས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ཚ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། སྐོམ། སྦྲིད་པ་འབྱུང་། ལུད་ པ་ལུ།དབུགས་མི་བདེ། བརླ་ན། ཀླད་པ་ན། སྙིང་ན། ལྟེ་བ་ན། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ན་བས་བཤང་བ་འགག་ཅིང་འཁྱིལ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། ལྟོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་སྒྲ་འུ་རུ་རུ་ཟེར། རྩ་ཀུན་རྒྱས་ཏེ་སྔོ་ལ་སྨུག་།ལྟེ་བའི་གོང་དུ་བ་མཇུག་འདྲ་བ་ཤུར་ཤུར་པོ་སྣང་བའི་ཧེན་ གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི།སྐྲ་དང་རྟ་རྔ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མ་རལ་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཟས་དང་རུས་པ་རྣོན་པོས་སམ། གསེག་མ་རྣོན་པོའི་བག་དང་འདྲེས་པས་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའམ། ཧ་ཅང་མ་འོས་པར་དྲགས་ཆེས་ པས་རྒྱུ་མ་གས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས།ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྙགས་སྙིགས་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་བཅས་ཏེ་ལུག་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐུར་དུ་ཡང་བཤང་བ་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་མནམ་པོ་ཤེའུ་རུལ་ལྟ་བུ་སྤྱི་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་མདོག་དམར་སེར་ཅན་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུས་ལྟོ་བའི་ ནང་ཡང་གང་།ཐུར་དུ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ལྟེ་བ་མན་ཆད་ལྟེ་བ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་ཆེར་སྐྱེ་ལ་ལུས་ཀུན་ཁྱབ། དབུགས་མི་བདེ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱུ་མ་ཟག་པའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་ ཀྱང་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་དམུ་ཆུའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣུམ་བག་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་འཐུང་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ཆུ་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཆུ་མ་འོས་པར་དྲག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུས་ཁོང་པའི་དྲོད་བྲི་སྟེ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་ཡང་ན་ཧ་ཅང་སྐེམ་པར་གྱུར་པའམ་ འདི་ལྟ་བུའི་ཁོང་གྲང་ཞིང་རླུང་བག་ཆེར་སྐྱེས་པས་བད་ཀན་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་འཁྱིལ་ཏེ་རྫིང་བ་ལས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ། རྐུབ་ཏུ་ཆུ་ཟག་ཅིང་ན། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། ཟས་ཡི་ གར་མི་འོང་།རྩ་རྣམས་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་ལ་རྒྱས་ཤིང་གང་། གསུས་པ་ལ་མྱངས་ཤིང་བལྟས་ན་རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་འདུག་ལ། བསྐྱོད་ན་ཁོང་ན་སྐྱོག་སྐྱོག་ཟེར། ལུས་འདར། དེ་ལྟར་གསུས་པ་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་ན་ཆེ་ལ་འཇམ། སྲ། ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་ཟླུམ། ནད་འདི་ལྟ་ བུ་ལ་དཔྱད་མི་བྱེད་ཅིང་མི་གསོ་བར་ཡལ་བར་བོར་ན་ནད་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ།ཁོང་དུ་རུལ་ཏེ་རྣགས་ནས་རྣག་སླ་མོར་ཟག་ལ་རུས་པའི་ཚིགས་དང་རྩ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་འགྲོ། ཁར་ཡང་འབྱུང་། ལུས་ཀྱི་རྔུལ་དུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དམུ་རྫིང་དེ་གལ་ཏེ་ཐུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ཞིང་འགགས་ན་རྒྱུ་མའི་ ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ།ལྟོ་བ་གཡས་གཡོན་དུ་ཐད་ཀར་གང་ཞིང་འདུག་གོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གསུས་པ་ལྕི་ལ་སྲ་ཞིང་ཟླུམ། བརྡབས་ན་སྒྲ་འབྱུང་། གསུས་པ་མདོག་འཇམ། གསུས་པའི་རྩ་མི་སྣང་སྟེ་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་བསྒུལ་ན་མེར་མེར་བྱེད་དེ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་ཆུའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ།

關於鳥羽、毛髮、馬尾等與食物混合食用后，纏繞在腸內收縮，導致大便積聚堵塞，或患痔瘡病，或大便堵塞無法排出，或因食物粘附在腸道內壁，膽汁、痰液和大小便堵塞積聚，使下行風（即位於腹部負責下行的風）阻塞盤結成病。 該風阻塞盤結成病後，此風使身體內熱，發燒，口渴，打噴嚏，咳嗽，呼吸不暢，大腿痛，頭痛，心痛，臍痛，肛門等處疼痛而大便堵塞盤結，食慾不振，噁心，腹中風氣發出呼呼聲，脈管膨脹呈青紫色，臍上出現如牛尾般蠕動的癥狀，這就是因毛髮和馬尾等在腸內纏繞的積聚病。 關於因腸破裂而成積聚病有兩種：一是因食物和銳利骨頭，或銳利碎屑混合導致腸破裂，或因過度用力而腸破裂，由此腹內食物殘渣和粘液倒流，向下排出少量臭穢如腐爛皮革般的黃紅色大便。這樣腹內充滿，向下也如此排出，臍下如充滿水般腫脹遍及全身，呼吸困難，極度口渴，頭暈等癥狀，這種病癥稱為腸破裂積聚病。 有人說這種病也稱為腸漏積聚病。 關於水積聚病，是因經常飲用油膩等物，或突然大量飲水，或過度猛烈飲水，這些原因導致體內熱量減少，消化力弱，或過度乾燥，或因此腹內寒冷而風性增盛，痰液與水混合盤結積聚而逐漸增大，這就稱為積聚病。 如此成為積聚病後，極度口渴，肛門漏水疼痛，咳嗽，呼吸困難，食慾不振，脈絡呈現各種顏色且膨脹充滿，觸控觀察腹部如皮囊裝滿水一般，活動時腹內發出晃動聲，身體顫抖。如此腹部成為積聚時，大而柔軟，堅實，臍部圓形。 如此病癥若不治療而放置不管，病情擴散，腹內腐爛化膿后，稀膿流出並進入骨節和所有脈絡內，也從口中流出，也從身體汗液中排出。另外，若積聚向下不能排出堵塞時，在腸內盤結，腹部左右兩側充滿。 如此發展時，腹部沉重堅實而圓，敲打時發出聲響，腹部表面光滑，腹部脈絡不顯，臍部活動時顫動，這種病稱為水積聚病。

། དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་གི་ནད་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་ལ་གསོ་དཀའ་སླའི་བྱེ་བྲག་ནི། རླུང་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཆེར་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཆུ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ འདི་རྣམས་ནི་གོང་མ་བས་འོག་མ་རིམ་བཞིན་དུ་གསོ་དཀའོ།།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་ངོ་ཅོག་གི་ནད་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་ལོན་ཕན་ཆད་དམུ་རྫིང་གི་ནད་གང་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་ལྟོ་བར་ཆུ་འཁྱིལ་བའི་དམུ་རྫིང་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལས་ནད་བླ་བརྣན་ལྟ་བུས་ བཏབ་པ་དང་།དམུ་རྫིང་གི་ནད་གང་ཡང་རུང་མི་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་འཆི་ལྟས་བྱུང་བ་དང་། དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའོ། །དེ་ལ་གསོ་སླ་བ་ནི་དམུ་རྫིང་གསར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཆུའི་དམུ་རྫིང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་འཚག་གིས་ཐུབ་པ་ དང་།གསོས་དང་སྨན་དཔྱད་དུ་ཡང་རུང་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །དམུ་རྫིང་རྣམ་པ་བརྒྱད་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱ་རྦབ་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བསྟན་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱ་རྦབ་ ཀྱི་ནད་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ།ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྷག་པར་སློང་བར་བྱེད་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་ལངས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་སྙིང་ལ་གནས་པ་དེ་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ནང་དུ་བཀྲམ་སྟེ་གྱེས་ནས་ལུས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་སྟེ།བད་ཀན་དང་། པགས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་གནོད་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ན། མཁྲིས་པ་དང་ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་ན་བརྟེན་ཅིང་འདུག་པ་དེས་པགས་པའི་མདོག་ཀྱང་འགྱུར་ཏེ་སྐྱ་བ། སེར་བ། ལྗང་སྔོན་གྱི་བག་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱ་ རྦབ་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཁ་དོག་དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྐྱ་བའི་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ནད་དེས་ལུས་ལྕི་བ་དང་། སྲོག་ཟུངས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ལྷོད་པ་དང་། མདངས་དང་ཡོན་ཏན་ཡང་ཟད་པས། ཁྲག་དང་ཚིལ་རྣམས་ཀྱང་བྲི་སྟེ། ཆུང་དུ་གྱུར། ལུས་ ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་མེད།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ལྷོད། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། ནད་པ་དེ་ཉམས་ལ་སྙིང་གནས་ཟག་པ་སྙམ་བྱེད། མིག་དང་མིག་ཕུགས་སྐྲངས། ཉམས་ལ་བྱིང་བ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། མཆིལ་མ་མང་། གཅོམ་ཆུང་སྟེ་མང་དུ་སྨྲ་མི་ཕོད། ཁ་ཟས་ལ་ ཚིག་པ་ཟ་ཞིང་མི་འདོད།གྲང་བའི་བག་མི་བཟོད། བ་སྤུ་རྣམས་ཀྱི་ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། དཔྱི་མན་ཆད་རོ་སྨད་ཐུར་དུ་བྱིང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ལྕི། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། རྣ་བ་འབོད་ཅིང་སྒྲ་ཙི་རི་རི་ཟེར། ཁོང་ངལ། མགོ་འཁོར་ཏེ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་སྤྱི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ས་ཞག་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྔའོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ཐོག་མའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་འཕར། པགས་ པའི་ཤ་མདངས་རྩུབ།ཡི་ག་འཆུས། གཅིན་གྱི་མདོག་སེར། རྔུལ་མེད་ཁོང་པའི་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་། ཉམས་བྱིང་སྟེ་ལྕི། ཁོང་ངལ་ལོ།

如是，對於上述諸類水腫病的難易治療區別是：由風引起的水腫，由膽引起的水腫，同樣由痰引起的水腫，由三病合併引起的水腫，由脾引起的水腫，由水引起的水腫，這些依次由上至下越來越難治。 如是，所有水腫病，經過半月以後才能確診為水腫病。三病合併的水腫、腹部積水的水腫、類似水腫而被其他重病所侵襲、任何水腫病出現死亡徵兆、從出生就有的水腫，這些都難以治癒。 其中容易治癒的是：新發的水腫、類似水腫的積水、病人體質能承受、可以通過調養和醫療來治療的這些型別較易治癒。 以上講述八種水腫，第十二章完。 現在講述第十三章：黃疸病、痔瘡病和熱病的病因。 其中黃疸病如前所述，由食用辛辣、酸性、鹹味等食物過度刺激膽病，使膽病嚴重發作，心臟中的膽液在風力的作用下散佈到十大脈中，遍佈全身。 進入痰、面板、血液和肉中造成危害時，膽液在肉和面板中積聚，使面板顏色改變成灰白、黃色、青綠色，這就是黃疸病。 在這三種顏色中以灰白色為主，因此稱為黃疸病。因此該病會使身體沉重，生命力衰退，光澤和功能也消失，血液和脂肪減少變小，身體失去精華。 諸根官失調，四肢如被捶打般疼痛，病人感覺心臟滴漏，眼睛和眼窩浮腫，感覺昏沉疼痛，口水多，懶於言語不願多說。 對食物生厭且不想吃，不耐寒冷，汗毛豎立，胃部失去溫熱，腰部以下下半身感覺下墜沉重，發燒，呼吸不暢，耳鳴嗡嗡作響，內感疲憊，頭暈，這些是黃疸病的一般癥狀。 黃疸病分五種：由風引起的、由膽引起的、由痰引起的、由三病合併引起的、由食用類似泥土油脂引起的黃疸，這五種。 黃疸病的初期癥狀是：心跳、面板失去光澤變粗糙、食慾不振、小便發黃、無汗、胃部溫熱減少、感覺昏沉沉重、內感疲憊。

།རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི། ལུས་ཀུན་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་འདར། མདོག་གནག་ཅིང་རྩུབ། རྩ་རྣམས་ དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་བཤང་གཅི་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སྨུག་།ལུས་ནི་སྐྲང་། ལྟོ་བ་ན་ཞིང་སྦོ། ཁར་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར། རྟུག་སྐམ་དུ་འབྱུང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རྩ་དང་སེན་མོ་དང་མིག་ལ སོགས་པའི་མདོག་ལྗང་སྔོན་ལས་རྩ་སེར་པོར་སྣང་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་མུན་པ་བཞིན་རྨུགས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་དད་སྐྱེ། ལུས་རྔུལ། བརྒྱལ། ཉམས་ལ་བསིལ་བའི་བག་འདོད། ལུས་མནམ་སྟེ་དྲི་མི་ཞིམ། ཁའི་ནང་ཚ། ཐུར་དུ་འཁྲུ། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ ལ་ཚ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རྩ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་དཀར་པོར་སྣང་། ཉམས་གློ་བག་ཏུ་འདུག་།ཁའི་ནང་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ། བ་སྤུ་རྣམས་ལངས་ཏེ་བརྩེ། སྐད་འགག་།ལུད་པས་བཀར། སློན་པར་བྱེད་དོ། །འདུས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ཀྱི་སྣ་གྲངས་འདྲེས་པར་ན་ལ་ཚབས་ཆེ་སྟེ་བརྣགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ས་ཞག་སྦྱིན་པོ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ནི། ས་ཞག་རོ་བསྐ་བ་ཟོས་ན་རླུང་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་ རོ།།ཚ་བྲོ་བའི་ས་ཞག་ཟོས་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ས་ཞག་རོ་མངར་བ་ཟོས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ས་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་པས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །ཁམ་པའི་ས་ཞག་རྩུབ་མོ་ཟོས་ན་ལུས་ ཀྱང་རྩུབ་པར་འགྱུར་ལ།ནང་གི་རྒྱུ་མ་ཡང་བཙོས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་གང་ལ། ཁོང་པ་ནང་དུ་འགགས་ཏེ་ནད་ཐབས་ནི་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཁམ་པའི་ས་ཞག་ཟོས་པས་རྐང་པ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཁ་དང་ཕོ་མཚན་རྣམས་སྐྲང་། བཤང་བ་ཐུར་དུ་སྲིན་བུ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་བཀྲ་བག་དང་ འདྲེས་པར་འོང་།ཁར་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ཏུ་འདྲེས་པར་འོང་ངོ་། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་པ་དེ་ལ། མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་བསྟེན་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པས། ཁོང་པའི་ནང་གྲོལ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཤ་ཁྲག་རྣམས་མཁྲིས་པ་ལས་བསྲེགས་ ནས།མིག་སེར་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མིག་དང་། གཅིན་དང་། པགས་པ་དང་། སེན་མོ་དང་། ཁ་གདོང་དང་། བཤང་བ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སེར་པོར་སྣང་། ལུས་ཚལ་ཟས་མི་འཇུ། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཀྱི་མདོག་ནི་སྦལ་པ་བཞིན་སེར་པོར་སྣང་། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་རྒྱས་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པར་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་སོ། །འོར་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བོར་ན་ལུས་ཕྱོགས་སུ་ཆེར་སྐྲང་སྟེ། ནད་གསོ་དཀའ་བ་མིག་སེར་འོར་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།

風病引起的黃水病的病癥是：全身疼痛並伴有刺痛和顫抖，膚色暗且粗糙，脈搏、指甲、眼睛和大小便呈暗褐色，身體浮腫，腹部疼痛脹滿，口中嘗不出味道，大便乾燥，肋部和頭頂疼痛，這就是其癥狀。 膽病引起的黃水病的病癥是：脈搏、指甲、眼睛等呈青綠色而脈象呈黃色，間歇性發作，呼吸不暢如陷入黑暗般昏沉，口渴，身體出汗，昏厥，喜歡涼爽，身體有異味不香，口腔發熱，向下瀉，打嗝時有酸熱感，這就是其癥狀。 痰病引起的黃水病的病癥是：脈搏、指甲等呈白色，精神萎靡不振，口中有鹹味，汗毛豎立發抖，聲音嘶啞，咳痰，出現水腫，這就是其癥狀。 三病合併引起的黃水病的病癥是：風、膽、痰三種黃水病的癥狀混合出現，病情嚴重且難以治癒，這就是其癥狀。 食用含土脂肪引起的黃水病的病癥是：食用澀味的土脂肪會引起風性黃水病，食用辛辣的土脂肪會引起膽性黃水病，食用甜味的土脂肪會引起痰性黃水病。如此食用這類物質會損害身體的生命精華而致病。 食用粗糙的土脂肪會使身體變得粗糙，腸道如同被煮沸般，內部阻塞，病癥與前述相同。這樣食用土脂肪會導致腳、臍部、口和生殖器腫脹，大便下瀉並帶蟲且混有雜質，口中會有痰血混合物。 黃水病患者若食用容易引起膽病的食物，膽病會加重，導致腹內器官下垂，身體四肢的肌肉和血液被膽汁灼傷，發展成黃疸病：眼睛、小便、面板、指甲、面部和大便均呈黃色，身體消瘦且食物難以消化，口渴嚴重，身體呈現如青蛙般的黃色，感官功能衰退，這就是其癥狀。 當膽病加重時，黃水病患者會併發黃疸病。如果水腫病人未經治療而放任不管，身體某一部位會嚴重腫脹，變成難以治癒的黃疸水腫病。

།མིག་སེར་འོར་ ཐབས་ཀྱི་ནད་དེ་ལ་དཔྱད་འཕྱིས་ན།ནད་ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ནད་ཐབས་ནི་གདོང་པ་དང་། ཤ་མདོག་ལྗང་ནག་སེར་བར་སྣང་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་མགོ་འཁོར། སྐོམ་དད་ཆེ། བུད་མེད་ལ་འདོད་པའི་བག་མེད། རིམས་ནད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་འདེབས། ཁོང་ སྙོམ།ཉམ་ཆུང་། ཕོ་བའི་དྲོད་བྲི། ཁྲག་ངན་པ་ནད་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཚུལ་དུ་སྦོ་ལ། མི་སློན་མི་འཁྲུ་བ་དེའི་ཚེ་ན། ནད་དེ་ནི་ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ཀྱང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ལས་དཔྱད་འཕྱིས་པའི་བླ་བརྣན་དང་མིག་སེར་གྱི་ནད་རྣམས་ལྟ་བུར་འགྱུར་ རོ།།མིག་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལས་དཔྱད་འཕྱིས་ཏེ། བྱིང་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་བླ་བརྣན་གྱི་ནང་ན་གཙོར་ནི་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་མང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་རྗེས་ལ་འོར་ནད་ཀྱི་དམིགས་བསྟན་ཅིང་བཤད་དེ། འོར་ནད་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་གྱིས་རླུང་གི་ནད་བསླང་སྟེ། འདུས་པའི་ནད་དཀྱེལ་དུ་བསགས་པ་དེ་ཡང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་འཕྲོས་ཏེ། གྲམ་པ་ལས་རྩ་འགགས་ནས་ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སྐྲངས་ལ་མཁྲང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འོར་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །འོར་ནད་དེ་ཡང་ནད གཞིའི་བྱེ་བྲག་དང་།ནད་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས། འོར་ནད་རྣམ་པ་དགུར་ཡང་བཤད་དེ། དེ་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནང་གི་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པའི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་ དང་།འདུས་པའི་འོར་ནད་དང་དུག་གིས་ཕོག་པའི་འོར་ནད་རྣམ་པ་དགུའོ། །ཡང་ན་རྟག་ཏུ་འོར་ནད་དུ་སྐྲང་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་བ་དང་གཉིས་སོ། །ཡང་ལུས་ཐམས་ཅད་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་བའི་ནད་དང་། ཡན་ལག་རྐང་ལག་སྐྲང་པའི་འོར་ནད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཡང་ འོར་ནད་རྣམས་གསུམ་ཡོད་དེ།ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་ཁྱབ་པའི་འོར་ནད་དང་། མི་ན་བར་གློ་བོར་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་དང་། མདུད་པ་བཞིན་འབར་འབུར་དུ་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

如果延誤治療黃眼病的方法，就會變成所謂的哈利瑪卡病。其癥狀為：面部和膚色呈現青黑黃色，因風和膽兩種病而頭暈，口渴嚴重，對女色放縱，略有發熱癥狀，腹部脹滿，身體虛弱，胃部溫度降低，不良血液轉變為病血，食物不消化而脹滿，既不嘔吐也不腹瀉，此時這種病稱為哈利瑪卡。這些黃眼病也會像延誤治療白濁病的併發癥和黃眼病那樣。 如果延誤治療這種黃眼病，病情加重時，在這種黃眼病的併發癥中主要是因為水腫病癥較多，因此在這之後要指出並講解水腫病的診斷要點。那麼水腫病是如何產生的呢？膽、血和痰引起風病，積聚為綜合病癥，風病在脈內擴散，從關節處阻塞脈絡，進入肌肉和面板內，形成腫脹和硬結，這就是所有水腫病的特徵。 水腫病又根據病因的不同和癥狀的不同分為九種：由風、膽、痰引起的三種水腫病，風與膽、風與痰、膽與痰兩兩相混合的三種水腫病，綜合性水腫病和中毒性水腫病共九種。或者分為經常性水腫和突發性水腫兩種。或者分為全身性水腫病和四肢水腫病兩種。水腫病又有三種：遍佈擴散的水腫病、無痛突發性水腫病和結節狀突起的水腫病三種。

།དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་འདི་ནི་འོར་ནད་དོ་ཅོག་གི་སྤྱིའི་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་གཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་འོར་ནད་སོ་སོའི་ནད་གཞིའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པས། འོར་ནད་སོ་སོའི་འགྱུར་བ་ནི་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ལས་དང་། ཟས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་ལ། ཟས་སླ་བག་ཟོས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ཡང་ཟས་སྤྱི་བག་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། སྣུམ་བག་དང་། བསིལ་བག་དང་། ལན་ཚྭ་ཆེས་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཀྵ་ར་ལྟ་བུ་བཏང་བ་དང་། ཟས་ཚ་བའི་བག་དང་། ཧ་ཅང་དྲོ་ཆེས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཆུ་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་ཞིང་མཚན་མོ་མི་ཉལ་བ་དང་། ཁམ་པ་སྦྱིན པོ་ཟོས་པ་དང་།གྲོང་ཁྲོད་ན་གནས་པ་བྱ་ཕག་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཟ་བ་དང་། ཤ་སྐམ་ཟ་བ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་ངལ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པ་དང་། རྐང་པས་ལམ་རིང་པོར་སོང་སོང་བ་དང་། རྟ་མི་བདེ་བ་ལས་ལུས་གསིགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་ བཀར་བ་དང་།ཚད་པས་བཏབ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལྟོ་བའི་ནད་དང་། མངལ་ནས་ཁྲག་ཟག་པ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྦོས་ཏེ་ཟུག་པ་དང་། སྦོས་ཏེ་འཁྱིལ་ནས་མི་སློན་པའི་འཁྲུ་བ་དང་། སློན་པ་དྲགས་པ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་ བཏབ་པ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་བག་གཞན་ཡང་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ལོག་པར་བསྟེན་པ་བྱས་པས་འོར་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་འབྲས་བུ་འདུས་ཤིང་བབས་ན། རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་འོར་ནད་སྐྲང་ངོ་། །རོ་སྨད་དུ་ཆུ་སོར་ནད་བབས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་ཞུགས་ན། རོ་སྨད་མན་ཆད་སྐྲང་ངོ་། ། རྐེད་པར་བབས་ན་ལུས་ཀྱི་བར་རྐེད་པའི་འཁོར་སྐྲང་ངོ་། །འོར་ནད་ལུས་ཀུན་དུ་ཞུགས་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐྲང་ངོ་། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྐང་པའམ་ལག་པ་ལ་བབས་ན་ཡན་ལག་ཏུ་སྐྲང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འོར་ནད་ཀྱིས་འདེབས་ན་ནད་ཐབས་སྔར་རྩ་རྣམས་ཚ། ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི་བ་དེ་རྣམས ལྟར་ལྟར་བྱེད་དོ།།དེ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ཐབས་ནི་སྐྲང་བ་མལ་གཅིག་ཏུ་མི་སྐྲང་བར་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་ལ་ལུས་དང་བ་སྤུ་རྩུབ། ཤ་མདོག་རྩ་གནག་ལ་དམར། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་འཁུམས། རྐང་ལག་འདར། བ་སྤུ་བརྩེ་ཞིང་ཤ་མཐངས་ལ་རེག་ན་ན་ཞིང་མི་བདེ། ཟུག་ལ་རུས་པ་ཀུན་ཁ་བྱེ་ བའམ་ཆག་པ་ཙམ་དུ་ན།ཤ་མདངས་བེམ་བེམ་པོར་འགྱུར་ཏེ་རེག་པ་མི་ཚོར། ནད་མྱུར་དུ་ལྡང་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི། སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་མནན་ཅིང་བཙིར་ན་ཁུང་བུ་ངོར་ཞེས་འབྱུང་། ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་རམ། འབྲི་མར་ལྟ་བུ་དྲོན་པོར་བྱས་ཏེ། བསྐུ་ཞིང་མཉེས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མཚན་ མོ་ནི་སྐྲང་བ་བྲི།ཉིན་པར་ནི་ཆེར་སྐྲང་། པགས་པའི་ཤ་མདངས་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་བཞིན་ཚ་བར་བྱེད། ཤ་མདངས་ཀྱི་མདོག་ནི་རྩ་སེར་དམར་གྱི་མདོག་ལ་ནག་པོར་སྣང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་པགས་པ་དང་བ་སྤུ་ཟངས་མདོག་ཏུ་སྣང་། སྐྲང་བ་ མྱུར་དུ་ལུས་ལ་མཆེད་ཅིང་མྱུར་དུ་ཞེ་ན།སྔར་ལུས་ཀྱི་རྐེད་པར་འོར་ནད་འབྱུང་། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཚ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། ལུས་རྔུལ། ལུས་རྔུལ་བག་ཏུ་མནམ། མྱོས་བག་ལ་མིག་འཁོར། གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་བག་འདོད། ཚད་པས་ཐུར་དུ་འཁྲུ་ཞིང་མནམ། ཤ་མཐངས་ ལ་རེག་ན་མི་བཟོད་ལ་མདོག་འཇམ་མོ།

如是種種相，此乃一切水腫病的共同病基所生。其中各種水腫病的病基因不同，水腫病的變化是由水腫病所致，以及業力，飲食不節等所致。身體瘦弱時食用清淡食物，或飲食過量，以及食用普通食物、酸性食物、油膩食物、涼性食物、過鹹食物，服用刺激性堿性藥物，食用辛辣食物，過熱食物，憂愁所致，飲水過多，晝寢夜不眠，食用粘稠食物， 居於村落食用雞豬等肉，食用乾肉，食物不消化，內勞，房事過度，長途步行，騎馬不適致身體震動，呼吸不暢，咳嗽，發熱，痔瘡病，腹部疾病，子宮出血，傳染病，腫脹疼痛，腫脹盤結不通的腹瀉，瀉下過度，孕婦，火毒病， 中風病，以及其他此類損害身體的錯誤行為，若水腫病的病根聚集下降，則上身以上水腫腫脹。若下降至下身水道病入根部，則下身以下腫脹。若降至腰部，則身體中部腰部周圍腫脹。若水腫遍及全身，則全身腫脹。若降至肢體手腳，則肢體腫脹。如是水腫發作時，病癥首先脈象發熱，身體手腳沉重且麻木。 由此所生的水腫癥狀為：腫脹不固定於一處而是遊走不定，身體及汗毛粗糙，膚色脈絡發黑發紅，身體面板收縮，手腳顫抖，汗毛豎立且肌肉發青，觸控疼痛不適，疼痛如骨節開裂或斷裂，肌膚麻木失去知覺，病情迅速發作迅速緩解，按壓腫脹處會留下凹陷。用芝麻油或牦牛油加熱后塗抹按摩可得緩解。 夜間腫脹減輕，白天腫脹加重，面板光澤如塗抹芥子油般發熱，肌膚顏色呈現黃紅帶黑的脈絡。膽病轉為水腫的病癥為：面板和汗毛呈現銅色，腫脹迅速蔓延全身又迅速消退，首先在腰部出現水腫，口渴，身熱，發燒，出汗，汗液有異味，眩暈，喜歡寒涼，熱瀉且有異味，肌肉觸控不適但光澤柔和。

།བད་ཀན་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་གཡའ། ཤ་མཐངས་དང་། བ་སྤུ་རྣམས་མདོག་དཀར། ཤ་མཐངས་ཁོང་མཁྲང་ཞིང་གྲང་ལ་ལྕི། མདོག་སྣུམ། འཇམ། ན་བ་ལ་ལྡང་དུབ་མེད་པར་རྟག་།གློང་བག་ཏུ་འདུག་ལ་གཉིད་ཆེ། སློན། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་མནན་ན་ཁུང་བུ་ལྕོངས་ཞེས་བྱེད། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་འདི་འབྱུང་བ་ཡང་དཀོན། བྱུང་ན་ཡང་གསོ་དཀའ། མཚན་མོ་ནི་ཚབས་ཆེར་སྐྲང་། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་ལ་གཏར་ག་བཏབ་ན་ཡང་ཁྲག་མྱུར་དུ་མི་ཕྱིན། དྲོ་ཞིང ཚ་བའི་བག་རག་ན་དགའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལྟ་བུ་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་འོར་ནད་སྣ་གཉིས་ཀྱི་ནད་ཐབས་སུ་ན་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་ གྱི་ནད་སྣ་ཚང་བའི་ནད་ཐབས་སུ་ན་བ་ཡིན་ན།དེ་ལ་སྣད་པའི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཚད་དམ་དྲལ་ཏམ། རྨས་སམ། ལྷགས་པའམ་ཁ་བས་རུལ་ཏམ་མེས་ཚིག་གམ། མཚོར་ཞུགས་ཏེ་ལུས་སྐྲངས་སམ། བསེ་རྩིའི་འབྲས་བུ་གོ་བེའམ། སྨན་ཀ་པི་ཀ་ཙུའམ། གྲ་མ་ལ་སོགས་པས་རེག་ཅིང་ཕོག་ན་སྐྲངས་པ་མཆེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོག་དམར་པོར་སྣང་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་རྟགས་ཚང་བ་མཁྲིས་པའི་བག་ཏུ་གཏོགས་སོ། །དུག་གིས་ཕོག་པའི་འོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་གདུག་པའི་བག་ལུས་ལ་སོང་བའི་གཅིན་གྱིས་ཕོག་པ་དང་། སོ་དང་མཆེ་བ་དང་། སེན་མོས་ཟུག་ཅིང་སྐྲངས་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གདུག་པའི་བག་མ་ཡིན་པས་རྟུག་གཅིན་དང་། ཁུ་བ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་ཕོག་པ་དང་། དུག་གི་ཤིང་གི་རླུང་ཁར་བབས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་གམ་དུག་སྦྱར་མའི་ཕྱེ་མ་རེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འོར་ནད གསོ་བ་ནི།སྐྲང་བ་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་བ་མི་མཁྲང་སྟེ་སྙི། ལུས་མྱུར་དུ་ཚ་ཞིང་རྩེ་འཇིལ། འོར་གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ནད་བླ་བརྣན་གྱི་བག་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །འོར་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ནི་སྔར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།མཚོན་དང་རྡོ་དབྱུག་གིས་སྣད་པ་ལས་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱིས་ནད་བསླང་སྟེ། མེ་དབལ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲའོ། །མེ་དབལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་དང་། ནང་ན་གནས་པ་དང་། གཉི་ག་ན་གནས་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདི་གསུམ་ལ་གསོ་དཀའ་སླ་ཡང་རིམ་བཞིན་ཏེ། ཕྱིའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་སླ། ནང་གི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་དཀའ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གསོ་དཀའོ། །ཡང་ན་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱིས་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ལངས་ཏེ། མེ་དབལ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ལྷག་པར་ནི་ཚ་བའི་བག་གིས་ནད་བསླང་སྟེ། ལུས་ཀུན་ལ་མེ་དབལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ། ནང་གི་མེ་དབལ་ནང་ན་གནས། ཕྱིའི་མེ་དབལ་ཕྱི་ན་གནས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི བར་ན་གནས་ཏེ།ནད་དེས་ལུས་ཀྱི་ནད་རྣམས་ལ་ཚ་བས་གདུངས་ལ་མྱོས་བག་ཏུ་བྱེད། རྩ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་འགག་།སྐོམ་དད་ལྷག་པར་ཆེ། བཤང་གཅི་རེས་འགའ་ནི་མང་དུ་འོང་། །རེས་འགའ་ནི་འགག་པར་བྱེད་ཅིང་སྲི། ཕོ་བའི་དྲོད་དང་ཉམས་འཚག་མྱུར་དུ་ཉམས་ཏེ། བྲི་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་ ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ནང་གི་མེ་དབལ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིའི་མེ་དབལ་ནི་ནད་ཐབས་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལས་ཚུལ་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

痰病轉化為浮腫病的病癥是：身體發癢，膚色以及體毛呈白色，膚色僵硬且冷重，色澤潤滑柔軟，患病時無力疲憊，經常懶散嗜睡，浮腫，胃火衰退，按壓腫處會留下凹陷。痰浮腫病較少發生，一旦發生則難以治癒。夜間腫勢加重。痰浮腫病放血時血液不易流出。適合溫熱性治療。 風、膽和痰等兩兩相混合的病癥是指痰病和膽病兩種浮腫病的病癥。聚合性浮腫病的病癥是指風、膽和痰三種浮腫病的病癥俱全。 創傷性浮腫病的病癥是由兵器等割傷或撕裂或受傷，或因寒冷或雪導致腐爛，或被火燒傷，或入水導致身體浮腫，或接觸貝子果實或卡皮卡楚藥物或蓖麻等而引起腫脹蔓延，呈現紅色且極熱，具有這些癥狀者屬於膽病性質。 所謂中毒性浮腫是指被毒性生物的尿液沾染，或被牙齒、獠牙、指甲刺傷而腫脹，或被非毒性生物的糞便、尿液、精液等污物沾染，或被毒樹的風吹到，或接觸礦毒或配製的毒粉等這些原因而轉變為浮腫病。 對於浮腫病的治療，如果腫脹不會轉移且柔軟，身體迅速發熱且表面潰爛，新發浮腫且表面無病邪積聚的這類情況較易治癒。難治的浮腫病前面已經講過。 關於火毒病的病癥有兩種：一是因兵器和石棍等創傷而轉變為火毒病，二是由風或膽或痰引發疾病而轉變為火毒病，這與浮腫病的病因轉化為浮腫病相似。火毒又分三種：位於外部的、位於內部的、位於內外兩處的三種。這三種的治療難易程度依次為：外部火毒易治，內部火毒難治，內外兩處的火毒更難治癒。 另外，火毒病也會因風、膽和痰引發疾病而轉化為火毒病，尤其是熱性病邪引發疾病，遍及全身。內火毒居於內部，外火毒居於外部，內外兩處的火毒則居於內外之間。此病使身體諸病受熱折磨而昏亂，脈道阻塞，極度口渴，大小便時而過多，時而阻塞脹痛，胃火和氣力迅速衰退而減損，這種病癥稱為內火毒。外火毒的病癥與此相反。

།ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ནི་ནད་ཐབས་དེ་རྣམ་གཉིས་ལྟར་ནའོ། །མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་སྤྱི་ནི་དེ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །རླུང་ནད་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ ཐབས་ནི།རླུང་ནད་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་སྟེ། ཚ་བའི་ནད་ལུས་ཀུན་ཏུ་མཆེད་ལ་སྐྲང་། ཟུག་ཅིང་ཕྲྭ་ཕྲྭ་བྱེད། ལུས་དང་ཡན་ལག་རྣམས་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། བ་སྤུ་རྣམས་ལངས་ཤིང་བརྩེ་བ་འདི་ལྟ་བུར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀུན་ཏུ་མེ་དབལ་གྱི་ནད་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ།སྤྱི་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་རིམས་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་ཐབས་གཅིག་སྟེ། ལུས་དང་བཞིན་མདོག་རབ་ཏུ་དམར་རོ། །བད་ཀན་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུའི་འཁོར་གཡའ་ལ་པགས་པ་འཇམ་སྟེ། ནད་ཐབས་ སྤྱི་ནི་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་མེ་དབལ་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་སྨན་དང་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བཞག་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བསགས་པ་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་བ་དང་རྨའི་ཚུལ་ལ་སོ་སོའི་ནད་གང་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི།རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། སློན། བརྒྱལ། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར། ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་ཆག་ པ་སྙམ་བྱེད།ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། དབུགས་མི་བདེ། སྙིང་མུག་མུག་བྱེད་ཅིང་མུན་ཐིབས་ཐིབས་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མི་དྲན། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་མེ་དབལ་མཆེད་དོ་ཅོག་མེ་དབལ་གྱི་ནད་རྒྱ་སོལ་གྱི་མེ་མདག་འབར་བ་བཞིན་དུ་ཚ། ཤ་མདོག་གནག་ལ་སྔོ། ཡང་ན་ཁྲག་ནག་རྒྱས་པའི་དཀྱིལ་དུ་ཡང་སྩོགས་ཤིང་མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུ་དེ་མེས་ཚིག་པ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེས་ལུས་ཐོག་ཐག་ཏུ་མྱུར་དུ་མཆེད་དེ་ཁྱབ་པ་དང་གནད་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་ལ་ཆུ་སེར་ལྟ་བུའི་བག་ཟག་གོ། །གལ་ཏེ་མེ་དབལ་རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས ཆེ་ན།ལུས་དང་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་ན་ལ། མི་དྲན་ཏེ་མྱོས། གཉིད་ཆེ། དབུགས་མི་བདེ། དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན། ནད་པ་དེ་སྔས་གར་བོར་ཡང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་དོ། །སྐབས་སྐབས་སུ་རྐང་ལག་བརྐྱང་ ཞིང་བྱ་རྨྱང་བྱས་ན་ཡང་།ལུས་དང་སེམས་མི་བདེ་ཞིང་ཁོང་ངལ་བར་འགྱུར། སེམས་རྨོངས་བག་གིས་གསལ་ཏེ་གོ་དཀའ། གཉིད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་མེ་དབལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཛེར་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ལས་མེ་དབལ་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི། བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པས་ རླུང་འཁྱིལ་ཞིང་འགག་སྟེ།རླུང་འགགས་ཤིང་འཁྱིལ་བ་དེས། བད་ཀན་རྡོལ་ཏེ་རླུང་དེ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཁྲག་ནད་བསླངས་ནས་པགས་པ་དང་། རྩ་ཕྲན་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཤ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཁྲག་ནད་ཞུགས་ནས་ཐོར་བུ་ཕྲ་མོ་རིང་པོ་དང་། ཐོར་བུ་སྦོམ་པོ་སྲ་བ་མཛེར་བ་དང་ འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ།མང་པོ་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་ཆགས་ཏེ་མདོག་དམར་པོར་འདུག་པ་སྡེ་ལྟ་བུར་བྱུང་རབ་ཏུ་ན། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པས་བཀར། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། ཁ་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་འདེབས། སློན། མགོ་འཁོར། རྨོངས་བག་ཏུ་ འགྱུར།པགས་པའི་ཤ་མདོག་མི་སྡུག་།བརྒྱལ། ལུས་དང་ཡན་ལག་ཀུན་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་བད་ཀན་དང་རླུང་གཉིས་ཀྱིས་སློང་སྟེ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་ནི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ།

內外兩種火毒病的治療方法有兩種。火毒病的一般治療方法應當如此觀察。由風病轉化為火毒病的治療方法與風病轉化為熱病的治療方法相似，即熱病遍佈全身並腫脹，疼痛且刺痛，身體和四肢感覺如被擊打，汗毛豎立並有刺痛感。 由膽病轉化為火毒病的治療方法是火毒病迅速遍佈全身，一般與膽病轉化為熱病的治療方法相同，身體和麵色極為紅色。由痰病轉化為火毒病的治療方法是火毒瘡的周圍發癢而面板光滑，一般治療方法與痰熱病相似。 如此，當出現火毒病和瘡等癥狀時，如果不進行藥物和治療而置之不理，則會由風、膽、痰各自的病癥積累成熟而破潰，從瘡的狀態可以清楚地知道是何種病癥。 其中，由風病和膽病兩種混合而轉化為火毒病的治療方法是：發熱病發作，嘔吐，昏厥，熱癥嚴重腹瀉，極度口渴，頭暈，關節骨骼感覺如斷裂，胃火衰退，呼吸不暢，心煩意亂如陷入黑暗般不省人事，對飲食沒有胃口，身體和四肢所有蔓延的火毒病如燃燒的炭火般灼熱，膚色發黑發青，或者在黑血擴散的中心有火毒瘡如燒傷般，迅速遍佈全身並進入所有要害處，流出如漿液般的液體。 如果火毒病以風病癥狀為主，則身體和四肢劇痛，神志不清如醉，嗜睡，呼吸不暢，呼吸聲粗重，打嗝等癥狀，病人無論枕在何處都不感到舒適和安樂。偶爾伸展手腳打哈欠時，身心不適且內感疲憊，意識模糊難以理解，嗜睡等這些癥狀如同火一般，稱為火毒。 其中，由如癤子般發作而轉化為火毒病的治療方法是：因痰病增長而風氣盤旋阻塞，由於風氣阻塞盤旋，痰破裂后風氣進入血液中，引起血病，進入面板、細脈、筋膜和所有肌肉中，出現細長的小疙瘩和堅硬如癤子般的大疙瘩， 多數如串珠般連線，呈紅色集聚如群落般出現並劇痛，發熱病發作，呼吸不暢，咳嗽，熱癥嚴重腹瀉，口乾，打嗝，嘔吐，頭暈，意識模糊，面板色澤不佳，昏厥，身體和四肢都感覺如被擊打，胃火衰退等這些癥狀是如癤子般的火毒病，由痰病和風兩種引起，而由痰病和膽病則轉化為熱病。

། བད་ཀན་གྱིས་ནི་ལུས་དང་ཡན་ལག་རེངས་པའི་བག་ལ་གཉིད་ཆེ། གློ་བག་ཏུ་འདུག་།ཀླད་པ་ན། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ན་ཞིང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་འདོད། ཚིག་མང་དུ་སྨྲ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། རྐང་ལག་གི་རུས་པ་རྣམས་ཆག་པ སྙམ་བྱེད།སྐོམ་དད་ཆེ། དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་ལ་ལྕི། ཚད་པ་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ། དང་ག་རྫིང་ཞིང་གང་བ་སྙམ་བྱེད། དེ་ནས་རྩ་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཤིང་འགྲོ་ལ། ཕལ་ཆེར་ནི་ཕོ་བའི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡན་གར་ན་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལུས་ ཀུན་དུ་ན་སྟེ།དེས་ན་ཐོར་བུ་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོས་གང་བས་ན། ནོར་བུ་སྐར་ཕྲན་ལྟར་སྣང་སྟེ། ལུས་མདོག་གནག་ལ་འཇམ། དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར། འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་། ལུས་ལྕི། ཐོར་བུ་རྣགས་པའི་ཟབས་ཆེ། རབ་ཏུ་དྲེད་ཆེ་སྟེ་ཚ་ལ་རུལ་ཞིང་རྣགས། ཤ་ཀུན་ཀྱང་རུལ་ཞིང་རྣགས་ཞིག་ནས། རྩ་རྒྱུས་ཉི་ཚེ་གསལ་བར་སྣང་སྟེ། ལུས་མི་རོ་ལྟར་གྱུར་པ་འདི་ནི་འདམ་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ནི། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ན་སྟེ། འདུས པའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེས།ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་ལས་ཁྲག་ནད་ལངས་ཏེ། ཆུ་སེར་དང་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་མཆེད་ནས། མོན་སྲན་དཀར་རུ་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ། སྐྲངས་ལ་ རིམས་ནད་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།།ཚ་ལ་དམར་སྨུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེ་ལ་གསོ་དཀའ་སླའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་སླའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་སྣ་གཉིས་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་ལ་ནད་བླ་བརྣན་གྱིས་བཏབ་ན་ཡང་གསོ་སླའོ། །མེ་ དབལ་གྱི་ནད་དེ་ལ་གསོ་དཀའ་བ་ནི།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་སྣ་གཉིས་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པ་མཚོན་གྱིས་རྨས་ཏེ་རྨ་རེད་པའི་མེ་དབལ་དང་། ནད་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་མེ་དབལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། རྩ་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཤ་དང་འདི་རྣམས་ ཀུན་རུལ་ཏེ།རོ་བཞིན་མནམ་པོར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་དཀའོ། །སྐྱ་རྦབ་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།མཛེ་ནད་དང་། ལྟོར་སྲིན་བུ་འཇུག་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བཞི་ པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཛེ་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་གཞི་ནི། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་གནོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་དང་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྐྱོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་མི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་མི་དམ་པ་དག་ལ་སྨོད་པ་ དང་།སྲོག་གཅོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་སྡིག་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་སྔོན་གྱི་ཚེ་བྱས་སམ། ད་ལྟ་འཕྲལ་དུ་བྱས་པའི་སྡིག་གིས། ཁོང་ནས་ནད་བསླང་། ནད་རྩ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་གྲམ་སྟེ་ཞུགས་ནས། ཤ་དང་པགས་པ་དང་། ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་གྱི་ ནད་ལངས་ཏེ་ནང་གི་ཤ་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་སླ་བར་གྱུར་ནས།མཛེ་ནད་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་ཐབས་ནི་མཛེ་ནད་ངན་པས་པགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་པར་བྱེད་དོ།