d4358聖解深密經廣釋c3.5s｜d4358聖解深密經廣釋c3.5s（續2）

其後，依據彼義，當說三自性安立等文義。‘依據彼義解說三自性’者，即是依據以無二相成立，並旁及以不可言說相成立之二相所作之科判，於此依據彼義，由遍計、依他起、圓成實三自性安立門中，顯示一切法皆以無二故不可言說。 是故，為顯示彼義而作引言，於此聖者如理問詢聖者甚深意趣解了：‘噫，勝者子，云何有為非有為亦非無為，無為非無為亦非有為？‘前說一切法皆攝於有為與無為中，彼二者乃假立言詞所施設之暫時名稱，非事物之自性，故諸愚者所說諸法事物，因名前無心故，因心眾多故，因心不定故，名之事物自性不能抵達，故如說’有為’、‘無為’等，成立為無二。為抉擇彼義故如是問。 爾時，聖者甚深意趣解了亦依彼義，由三自性安立門中顯示一切法皆以無二故不可言說。其中’善男子，所謂有為者，是導師假立言詞’，此顯示遍計自性安立。‘所說非無事’，此顯示依他起自性安立。‘不可言說圓滿者’，此顯示圓成實自性安立。當知此三種依二相而主要顯示不可言說相。 彼復云何？由是導師假立自性故，彼因無相之自性故為全無。雖遍計自性由種種分別所生言說而不成立，然所說事物依他起自性生起無自性性之無自性，及勝義無自性性之無自性之緣起是有。

།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་ དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཏགས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་དང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དངོས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་གླེངས་ ཏེ།འདི་བཤད་པས་སྟོན་པ་གཙོ་ཆེར་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི་འདིར་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་གཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་། ཇི་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་ ཞིང་ངག་གི་ཐ་སྙད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་། སྒྲ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཞན་ནས་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པ་དག་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཐ་སྙད་ནི་རང་གི་བསམ་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའོ། །གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྒྲས་བསྐྱེད་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་འདུས་བྱས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འོ་ན་དེ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་བརྗོད་པས་བསྐྱེད་ པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་གཉིས་ ཀྱི་སྒྲ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་མིང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

他所依的自性之事物，聖者們以勝義智慧和見解證悟為不可言說的圓滿佛果，是圓成實性以勝義無自性性而成為無自性。這是諸法的真如勝義，無二法我相，所以也是不可言說相。即是說，彼即具足勝義不可言說相和無二相。 如是宣說總義后，現在當解釋彼等文字的含義。其中’是佛陀所假立的語言’是指佛陀爲了對眾生施設名言和令其瞭解而宣說的語言。此假立語言並非本初自性，而是由假立語言暫時增益，因為不是實有，所以是遍計所執性。由於是相無自性性的無自性，應知是完全不存在的。 ‘凡是佛陀所假立的語言’是指佛陀在諸經中假立有為等名稱而言。此說明雖然主要提到佛陀，但此處不僅是指佛陀，凡是爲了施設名言和令人瞭解而由其他人所說的語言也應當同樣理解。 ‘從分別而生’是指由分別發起語言並以語言表達名言，這是因為于所知有所詮相，于聲音有所詮相，從他處表達理解義的語言，而所詮和能詮相併非實有。 ‘是名言表述’即是爲了施設名言而表述，名言是表達自己的意思。‘種種分別的名言表述’即是從種種分別所生的名言表述。 ‘因為完全不成立’是指以表述不成立和自性不成立的緣故。因此，由有為之聲所生的有為相完全不成立，所以凡是有為的假立語言都不是有為事物的自性，因此不是有為。 若問：如果這樣不是有為，是否成為無為呢？答：不是。因此說’善男子，所謂無為也是屬於名言範疇’。因為無為相也是由表述所生的相，故完全不成立，所以也不是無為。 如是，若問：那麼它是否是非二者的其他方分呢？答：不是。因此說’凡是言說有為無為所不攝的任何’，意思是說不論說什麼不攝於彼二者之聲的名稱。

།དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཞེས་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པས་ན་འདུས་བྱས་ཞེས།སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དེ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བརྗོད་པ་ནི དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འཕགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་ རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་།མཐོང་བས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所謂’那也將成為如是’，是指將成為屬於言說範疇。重複兩次說’那也將成為如是’，是爲了強調一切都如是。如此，言說之聲是遍計所執性，因為它以相無自性而無自性，因為完全不存在，所以佛陀所假立的’有為’這一詞，既非有為亦非無為，也不是除此二者之外的其他。 空離言說之聲和所詮兩者的這種情況是什麼都沒有。雖然言說之聲遍計所執性完全不成立，但所詮事物依他起性並非不存在，因此依此而說’言說非無事’。‘言說’如前所說是佛陀假立的詞，是遍計所執性。‘事’是指所詮事物，是依他起性。‘非無’是說雖然言說之聲遍計所執性完全不成立，但所詮事物依他起性並非不存在的意思。 如此，由遍計所執性離開能取所取的依他起性以生無自性而無自性，以及以勝義無自性而無自性的緣起是存在的，應當了知。若問’彼事復何’，是說雖然言說之聲遍計所執性完全不成立，但所詮事物依他起性並非不存在，所說的依他起性之事是什麼的意思。 此事即是依他起性，諸聖者以勝義智見現證菩提即是圓成實性。‘諸聖者’是指佛陀的聲聞。‘聖’是與’勝義智見’相連。‘智’是指緣雜染法的止觀慧，因為它不是種種行相。‘見’是指緣清凈法的止觀慧，因為它是種種行相。‘不可言說現證菩提’是指以勝義智見所證悟。

།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུས་བྱས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པ་ཚིག་གིས་དེ་སྐད་མ་བརྗོད་ན་ཆོས་ཉིད་དེ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པའི་ དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་གདགས་པ་མཛད་དོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚར་ལ་ཡང་སྔ་མའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཞིང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཡིན་ནོ།། འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ བསྟན་པ་དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་དཔེ་དང་།མཁས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ཞིང་།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པ་གླེང་བསླང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ ནས།འདིར་འཕགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས། འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་ཏེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །འཕགས་པའི་ ཤེས་པ་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་འདྲི་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

這就是以圓成實性無自性而成為無自性，諸法的真如勝義法無我不二相，是不可言說相。 彼即是勝義不可言說相與不二相具足者，應當如是配釋。 那麼，如來為何建立有為法呢？為此說道：爲了現證悟入彼不可言說法性，而假立有為之名。 若不以世俗言說假立而說，則無有其他方便可以通達證悟彼法性，故如來以善巧方便而作是建立。 善男子，所謂無為亦是導師假立之語等，對於無為分，也應如前例配釋，這是依彼義而建立三自性。 下當解說抉擇譬喻事建立文義等，所謂抉擇事建立者，為抉擇勝義不可言說相與不二相具足之所說， 為凡夫執著遍計所執性而不瞭解依他起性，因此不見圓成實性之譬喻， 以及智者無執著遍計所執性而瞭解依他起性，從而見到圓成實性，併爲令他證悟圓成實性而隨順假名安立之譬喻事建立二種，廣說彼義。 因此，為開示此而作引言，於此聖者如理請問，于《聖者甚深意趣解釋》中： 王子啊！云何諸聖者以聖智與聖見不可言說地現證圓滿菩提，併爲證悟彼不可言說法性而假立有為無為之名？ 其中’彼事’者，謂離遍計所執言說之所詮事，即依他起自性之事。 ‘以聖智與聖見不可言說地現證圓滿菩提’者，是問諸聖者彼事如何為聖者相續中所具勝義智與現證所通達， 即是說如何見到圓成實性之意。

།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ གཟིགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པར་མཛད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདོགས་པར་མཛད་ཅེས་འདྲི་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་རྗེས་སུ་ ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་ངེས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་ནམ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་མཁས་པ་ཞིག་ལམ་པོ་ཆེའི་བཞི་མདོར་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དཔེས་ མཚོན་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ཞེན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་མཐོང་བ་དང་།མཁས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ མདོ་ལས།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

爲了證悟不可言說的法性本身，而假立有為法和無為法等名稱，這就是說聖者以勝義智慧和見解所證得的圓成實性，爲了讓他人能夠了悟圓成實性本身，以世俗智慧和見解安立有為法和無為法等名稱。如何安立呢？即是以世俗智慧和見解隨順安立名言的意思。 其後，聖者《解深密經》爲了確定此義，說：‘善男子，譬如幻師或善巧的幻師弟子，住於四衢道中’等等，以此顯示譬喻的建立。 其中譬喻的建立有二種：隨順染污分的譬喻建立和隨順清凈分的譬喻建立。所譬喻的義理也有二種：凡夫執著遍計所執性而不了知依他起性是生無自性，勝義無自性，因此不見圓成實性是勝義無自性；智者不執著遍計所執性，了知依他起性是生無自性和勝義無自性，因此能見圓成實性是勝義無自性，併爲了讓他人了悟圓成實性是勝義無自性而隨順安立名言。 其中二種譬喻的建立，經中說：‘其中若有眾生是凡夫性者’等，以及’其中若有眾生非凡夫性者’等，應當如是次第配合。二種所譬喻的義理，經中說：‘如是若有眾生是凡夫性異生’等，以及’其中若有眾生非凡夫性已見諦者’等，應當如是次第配合。

།སྐབས་འདིར་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ཐ་མ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་ སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་ དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། དེ་ནས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློ་མེད་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་ དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཤིང་།གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དངོས་ཉིད་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ། །ནན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བློས་བྱེ་བྲག་པ་མེད་པར་གཟུ་ལུམས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ ནས་གནས་པའོ།།མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ན་དེ་འཛིན་ཅིང་མི་འདོར་བའོ། །འདི་ནི་བདེན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་ཆགས་ནས་དེ་ཉིད་བདེན་པར་འཛིན་པའོ། །གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་བདེན་པ་ལྷག་པ་ལོགས་ ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་དུ་མར་འདོགས་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། །སྒྱུ་མ་བྱས་པ་འདི་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་མ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་སྟེ།དེས་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྱུ་མའི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལོག་པར་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ མི་འདོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་འཇུག་ནས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།

在此處應當理解最後的譬喻之義，即遠離遍計所執自性的依他起自性之事物，通過智慧和見解而了悟，即是圓成實自性的現證圓滿覺悟。因此，這是諸聖者之事物，以聖者的智慧和聖者的見解而不可言說地現證圓滿成佛，這即是諸法的真如、勝義、無二法我的特徵，所以也是不可言說的特徵。 如是宣說總義之後，接著當解釋這些詞義。其中，‘凡是愚童性的有情、愚癡性的有情、惡慧性的有情’是指不隨順教證、比量和現量等量的智慧，應當依次配對。 ‘認為所見之現象是實有’是指不知其非不欺惑因，執著大象等為實有。‘強力’是指以自心無差別地強制，此為詞義。‘執為最勝’是指以最勝見解而安住。‘深生執著’是指當他人勸其舍離時仍堅持不捨。‘此乃真實’是指由執著力而貪著，執為真實。‘余皆虛妄’是指除此之外再無更勝真實而言說，這就是他們應當觀察的原因，因為當時是邪分別故。 ‘凡是非愚童性的有情、非愚癡性的有情、具慧性的有情’是與前者相反。‘所見之現象是非有’也是與前者相反。‘異名想’是指對一事物安立多種不同名稱的認知。‘幻化所作是有’是指大象等相唯是心生顯現之相，這表明即使對幻化也不會錯執為大象等。‘能不欺惑是有’表明對幻術等也不會錯執為外在實物。 ‘不作隨後言說’是指以譬喻所表義趣，從’以聖者智慧和聖諦不可言說地現證圓滿成佛’等文義中表示其所表義。

།འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་འཇུག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ཡིན་པ་ ཉིད་ལ་མིང་དེ་སྐད་བཏགས་པའི་དོན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་གཏན་ལ་བབ་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དཔེའི་དངོས་པོ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་སྟེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དེ་མཐོང་ངམ། ཐོས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའོ། །འདིར་གང་ལ་བརྗོད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ དག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་གནོད་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། འབྱུང་ན་ཡང་དེའི་མཚན་མ་ལ་འབྱུང་བས་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་སྟེ།འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

爲了使義理明瞭，故而隨後安立名言，這是以比喻表示的義理，從而說明不可言說的法性即是爲了現證圓滿通達，而安立有為和無為等名稱的意思。 所謂’爲了使義理明瞭’，是指爲了明瞭某一義理而安立該名稱，爲了明瞭所安立名稱的義理而隨後安立名言。 所說’他們不需要後來觀察’，是指當時就要確定瞭解。 以上是以兩種比喻的方式解釋文義。 現在以兩種比喻所表示的義理來解釋文義： 其中，如是凡夫性的眾生，即是異生，未得出世間聖慧，依次配合。 所說’見到或聽到有為和無為’，是指僅僅了知有為相和無為相而見到或聽到。 ‘認為所見即是存在’，這是顯示對遍計所執性的執著。 ‘如其所見所聞’等，是顯示對依他起性的顛倒執著。 ‘他們需要後來觀察’，是顯示未見圓成實性。 所說’非凡夫性的眾生，見諦者，獲得出世間聖慧，現證一切法不可言說法性’，是與前述相反。 ‘有為和無為顯現皆是無’，是指作為外在實體的對境是不存在的。 此處是就能安立言說的對象而言，故說有為和無為等假立的存在是不存在的。 如真如等實有，若承許唯識所現，則無過失。 因此說’于彼生起有為和無為的想，以及有為和無為異名的想’。 于真如不會生起分別想，即使生起也是緣于其相，那也只是唯識性，因此說’從分別而生’。 所謂’有為相’，是指於事物增益色、聲、香、味、觸、男、女、生、老、病、死等，這即是唯識的相。 真如相也只是想的相，因為是有為的緣故。

།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་སྟེ།འོག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་ བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་དེ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་ བས་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ནི། ཟབ་མོའི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། །བརྗོད་མེད་གཉིས་མེད་རྒྱལ་བས་བསྟན་མཛད་ཀྱང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཟབ་མོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ ཡིན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྒྱལ་བ་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པ། ཐུགས་རྗེ་དམ་པ་མངའ་བས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

‘如幻這一說法，是指不是外在的實體，而僅僅是識而已’的意思。‘這使心迷惑存在’的說法，是因為是非真實分別的本性。這些說明了對遍計所執性沒有執著。 ‘如所見所聞’等說明了對依他起性沒有顛倒執著。‘爲了了知義而隨後安立名言’是指世俗智見，與下文’爲了證悟不可言說的法性，而假立有為無為等名稱’相呼應。 ‘他們之後不需要再觀察’說明了圓成實性的成就。‘善男子，如是’等是總結意義。 如是離遍計所執性的依他起性之事物，由智見所了悟，即是見到圓成實性，這就是諸法真如勝義無二相的無我性，也是不可言說相。這是建立觀察譬喻的事相。 其後當解釋彼等事物攝要建立的語義等。‘彼等事物攝要建立’是指前述不可言說相和無二相的勝義語義之事物，以偈頌簡要建立的相。 因此，爲了顯示這些，‘爾時，菩薩甚深意趣解說即說此等偈頌’等宣說了兩個偈頌。在兩個偈頌中，第一個偈頌的上兩句顯示清凈分，下兩句顯示雜染分。第二個偈頌顯示住于雜染分者的過患。 其中第一個偈頌的上兩句是：‘甚深非愚行境界，無二不可說雖佛說。‘這是顯示勝義甚深非行境，具足不可言說相與無二相，具十力的勝者、具最勝大悲者所宣說的方式來顯示二相的事物攝要，也顯示了這兩者的清凈分。

།རྩ་བ་གོང་ མ་གཉིས་ནི།བྱིས་པ་གཏི་མུག་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི། །སྨྲ་བའི་སྤྲོས་ལ་དགའ་ཞིང་གཉིས་ལ་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་བྱིས་པ་གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་ཤེས་པས་སྨྲ་བའི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཉིས་ སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་ཤེས་པས་གཉིས་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་ནི། མ་རྟོགས་པའམ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ དག་།ལུག་དང་བ་ལང་དག་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་། །དེ་དག་ཤེས་པའི་སྨྲ་བ་དེར་བོར་ནས། །ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་འཁོར་བ་འདིར་འཁོར་འགྱུར་། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེས་ནི་བྱིས་པ་གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པའི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལུག་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དེ་བོར་ནས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བ་འདིར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལེའུ་དང་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལེའུ་གཉིས་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ལ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལེགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

上面兩個根本頌文說：‘這些愚癡迷惑的凡夫，喜歡戲論言說而住於二邊。‘這是說明，這些被無明迷惑的凡夫，因為不知道勝義諦不可言說的特徵，所以喜歡戲論言說；因為不知道無二的特徵，所以住於二邊，從而說明了與兩種特徵相違背的事物歸納，也說明了煩惱的方面。 第二個偈頌說：‘未了解或邪解者，轉生為羊和牛等，捨棄了解說彼等，長久輪迴於此處。‘這是說明，凡夫被無明迷惑，對勝義諦不可言說和無二的特徵未了解或邪解者，會一再轉生為羊和牛等三惡趣中，捨棄了’一切法唯識’的說法，將長久輪迴於此處，這說明了住于煩惱方面者的過患。 第一品詞義等已經解說完畢。如是說明了通過不可言說特徵和無二特徵來遍知勝義諦特徵之後，現在要解說超越一切尋思境界特徵的勝義諦特徵的詞義等。因此，爲了說明這個，‘爾時，聖者法上菩薩向世尊如是請問’等，宣說了這第二品法上菩薩品。 其中，這第二品的總義簡要來說就是說明超越尋思境界的特徵。這又分為四個方面：建立說明尋思者的特徵、建立說明勝義諦的特徵、建立說明譬喻的特徵、建立說明彼等事物歸納的特徵。 其中，建立說明尋思者的特徵，是從’世尊，在過去很早以前的傘蓋’開始，直到’認為稀有殊勝’之間所說明的。建立說明勝義諦的特徵，是從’如是請問’開始，直到最後’法上，因此，以此理趣，你應當了知，超越一切尋思境界的特徵即是勝義’之間所說明的。

།དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་འཕགས་དེ་བཞིན་དུ་ རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ་མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ དང་པོ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྟོག་གེ་པ་དང་ལྡན་པ་རྟོག་གེར་གཏོགས་པའི་ས་རང་གི་སྤོབས་པ་ ལས་བྱུང་བ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ལྟ་ཞིང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་ ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདིར་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏེ།རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་པའི་དུས་དག་སྟེ།དེ་ཡང་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ནས་ཐ་མ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་གྱི་དུས་རྣམས་ལ་ཕྱིར་བསྙགས་པའི་ཕྱིར་གདུགས་རྣམས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བྱས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་པས་སྔར་ སངས་རྒྱས་གཞན་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ནའོ།།འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ནས་སམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་མཇེད་འདི་ནས་སོ། །དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲགས་པ་ཅན་དེ་ནའོ། ། མུ་སྟེགས་པ་རང་རང་གི་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་གཞུང་ལུགས་ཐ་དད་པ་རང་རང་གི་མཁན་པོ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད གཏན་ལ་དབབ་པར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དངོས་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་དེར་འཁོད་པ་དག་གོ། །འདུས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་དག་གིས་སྔ་མ་དེ་དག་མཐོང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེར་ལྷགས་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་པར་བགྱིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།

關於譬喻性質顯現成就方式的建立是：從’法上如是，譬如’開始，直至’法上，如是一切論師對於勝義超越一切詭辯之性質，既不能觀察，也不能推理，更不能信解’之間的內容來說明。 關於彼等事物攝集性質顯現成就方式的建立是：從’爾時，世尊宣說此偈’等一個偈頌，闡明勝義超越詭辯境界性質相應的語義，以及彼等事物的攝集。 其中，首先應當解釋論師性質顯現成就方式建立的語義等。‘論師性質顯現成就方式建立’是指：沙門和婆羅門具有論辯、屬於論辯地、源於自信，隨順凡夫地而行，非一切智卻自詡為一切智慢者，執著我、眾生、命、補特伽羅等，視諸法為勝義，未能通達勝義超越詭辯境界之性質者，他們的性質如何顯現成就的方式建立。 因此，爲了說明這一點，此處聖者法上向世尊啟問：‘世尊，在往昔諸劫極為久遠時’等內容，詳細內容應當如經中所說般了知。 現在解釋彼等語義：其中’往昔諸劫’是指世尊現證圓滿正覺的時期，由於追溯從最初趨向菩提直至最後現證圓滿菩提期間的時間，故用複數’諸劫’。‘極為久遠時’是指比世尊更早有其他佛陀現證圓滿正覺的時期。 ‘此處’是指世尊先前所說的殊勝住處，或是指這個娑婆世界。‘彼處’是指那個著名的世界。 ‘外道各自的導師等’是指論師不同宗派和教義體系的各自師長及其眷屬。‘緣諸法勝義性質思維’是指想要抉擇諸事物的真實性的意思。 ‘居住’是指爲了如實抉擇彼事物而先前安住于彼處者。‘集會’是指看見前者后隨後來到彼處者。‘思維’是表達的詞語。

།འཇལ་བར་བགྱིད་དེ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་དང་བྲལ་བས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇལ་བར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་གཉིས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ འབེབས་པར་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མ་རྟོགས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་གྲོས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་སོ་སོར་གྱུར་པའོ། །ཡིད་གཉིས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དག་གོ། །བློ་གྲོས་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ལས་གང་དག་ལོག་ པར་ངེས་པ་དེ་དག་གོ།།རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །འགྱེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཁ་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པ་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ཞེར་འདེབས་པར་བགྱིས། གབ་གབ་ཀྱིས་མནན་པ་བགྱིས། ཚར་ བཅད་པར་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ཡང་མི་རིགས་པར་སྨྲས་ན་ངག་རྩུབ་པོ་འབྱིན་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ནི། ཞེར་འདེབས་པར་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པར་སྨྲས་ན་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ནི། གབ་གབ་ཀྱིས་མནན་པ་བགྱིས་ ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་གཉིས་ཀའི་དུས་ན་གཉིས་ཀས་གནོད་པ་བྱས་པ་ནི། ཚར་བཅད་པར་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་མཆིས་པ་དག་ཅིག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱོགས་སོ་སོར་དོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གིས་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ན། ཀྱེ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་བདེ་ བ་ཆེ་བ་དང་།དེ་དག་བྱུང་བས་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་བའི་ཐབས་དང་གནས་སྐབས་མཆིས་པས་ཤིན་ཏུ་དལ་འབྱོར་ཆེ་བ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་ སུམ་དུ་བགྱི་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་མཆིས་པས་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་སླད་དུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་ དག་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དལ་འབྱོར་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཞར་ལ་བསྟོད་པ་དང་། ཚིག་འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་ སུ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

‘衡量和觀察’是解釋的詞語，即遠離自宗派的增益和誹謗而思考，以’衡量’來表示。依靠正理而思考，以’觀察’來表示。如此，這兩者表示如何思考和以何思考，按順序配合。 ‘雖然尋求’是指以上述顯示和解釋的詞語二者來確定的意思。‘未了解’即是未確定的意思。‘智慧各異’是指智慧不同。‘懷疑者’是指那些有疑惑的人。‘惡慧’是指其中那些邪執的人。 ‘爭論’是指心的。‘鬥爭’是指語言的。‘互相以言語傷害’是顯示的詞語。‘誹謗’、‘暗中壓制’、‘折服’等是解釋的詞語。其中，若說不合理而發出粗暴語言造成傷害，以’誹謗’來表示。若說合理而以迴避等方式造成傷害，以’暗中壓制’來表示。在這兩種情況下雙方造成傷害，以’折服’來表示。 ‘見到各自分散’是指分散各方。如此，以上述詞義顯示了論理者的特徵成就之理的建立。 ‘世尊，我這樣想’等，是對如上論理者特徵成就之理的建立而言，‘啊！如來出現於世間極為安樂，由於他們出現而宣說了這樣超越一切戲論的勝義特徵極為利益，由於有證悟和現證的方便與機會極為具足閑暇，由於有證悟和現證的瑜伽師們極為證悟’而感到稀有希有。 其中’證悟’是以見道。‘現證’是以修道。這些是相對論理者的特徵而言，如來出現於世間等極為安樂、利益、具足閑暇和證悟，故為稀有希有，這只是附帶的讚歎和引出下文而已，因為是直接顯示論理者特徵的場合，所以這是論理者特徵成就之理的建立。

།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་འཕགས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་རྟོག་གེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལྟོས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་དང་།དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་དང་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ཡོད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་དང་ ཤིན་ཏུ་དལ་འབྱོར་ཆེ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པ་དེ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་པར་མནན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ། །ངས་ནི་དོན་དམ་པར་ རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡོད་ པས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དོན་ དམ་པར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསྙད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙད་པའི་ཚིག་གོ། །གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ ནི་བཤད་པའི་ཚིག་གིས་གསལ་བར་བྱས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ན་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསལ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ལེགས་པར་གདགས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཚིག་དང་པོ་ནི་བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ལ། བར་མ་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ལྔ་ཡོད་པའི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

其後，應當解說勝義相現前成就之理安立語義等。所謂’勝義相現前成就之理安立’，是指勝義超越一切諍論之相，具足如來自證之理而現前圓滿證悟，以及依世俗安立門而為他人宣說等相，如是現前成就之理安立。 因此，為顯示此義而說’如是請問已，世尊告菩薩法上如是’等。其中，法上說’如是，如是’，是指相對於前述諍論相現前成就之理安立而言，如來出現於世間，並宣說如是勝義超越一切諍論之相，以及有證悟、現前彼等之方便與階位，有證悟、現前修行之瑜伽師等，是極大安樂、極大利益、極大閑暇圓滿、極大現觀，故為稀有希有。 通過確認此請問，顯示勝義相現前成就之理安立。‘我于勝義中現前圓滿證悟超越一切諍論之相’，此句特別顯示勝義相現前成就之理安立，也應知顯示如來出現於世間故為極大安樂。‘現前圓滿證悟已’等，特別顯示依世俗安立門而為他人宣說等相，也應知顯示有宣說如是勝義超越一切諍論之相等故為極大利益等。 ‘宣說’是宣說語。‘顯明’與’分別’二者，是以解說語而顯明及分別二者故為宣說。其中’顯明’是由法施設安立而善作施設故。‘分別’是為顯示彼等法之義故。如是，初語由中二語解說，中二語依次由后二語解說。 ‘何以故’等五種因相，顯示勝義相現前成就之理安立五種漸次，此亦是對治依諍論而觀察勝義的其他外道，由何而不能通達勝義之五種過失的對治，應當次第配合。

།ཉེས་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་།མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་དང་། འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྩོད་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རེ་བ་དང་ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ན་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་དང་།རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདོགས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པ་རྩོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་པ་དེ་ལྔས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རེ་བའི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རྟོག་གེའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ ཉེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དམ་པའི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

五種過失是：遍求之過失、增上慢之過失、執著之過失、增益之過失、諍論之過失。 這些過失是：僅僅依靠他人教導就期望通達勝義，或僅僅獲得止觀就認為已經以執相而了悟勝義的增上慢； 由於毀壞的緣故，如言所說般執著；依止見等言說，安立有命等的增益； 由於互不相容的增益，對自他二方生起貪著與嗔恨而成為諍論；應當如是次第配合。 應當了知，由這五種依止尋思而有的過失，無法通達勝義，這正是具有超越尋思境界之特徵的勝義。 其中，我說勝義是諸聖者各自證悟的境界，而凡夫之間互相了知的是尋思的境界。 因此，所說’僅僅依靠他人教導就期望通達勝義’的遍求過失，無法通達勝義。 ‘僅僅依靠他人教導’是指從尋思而來的互相教導，由此不能通達勝義，這就是遍求過失。 其中’勝義’即如前所說’聖者的智慧和見解無法言說而現證’， 意為依他起自性的事物無法圓滿通達，是圓成實性和無顛倒圓成實自性。 ‘諸聖者各自證悟’是指與如是真實智慧本性無別的真實智慧自證，這是其含義。 ‘凡夫之間互相了知’是指從尋思而來的互相教導。 ‘因為是尋思的境界’是指具有遍求過失的緣故。 法勝，因此，以此種種方式顯示勝義的特徵，是逐漸建立的方式。 如是應知，由遍求過失而不能通達，即是具有超越尋思境界特徵的勝義，其餘諸過失也應當如理類推。

།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ པར་ངས་བཤད་ལ།རྟོག་གེའི་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ ནས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཐོབ་པ་ནས་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ།དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་ ངས་བཤད་ལ།རྟོག་གེ་ནི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་འཇོག་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ ནས་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ།བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒོ་ ནས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདོགས་ པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་ཟ་བ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོགས་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་འདོགས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཀྱི། བརྗོད་པ་ལས་གཞན པ་མིག་བརྡ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་མེད་པའོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གདགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

法勝，我還說了勝義諦是無相的行境，而說’是尋思相的行境’，是指僅得止觀后，僅以執相而認為通達勝義諦的增上慢過失，而不能通達勝義諦。 ‘僅得止觀后僅以執相’是指獲得世間道的一心專注后，執相認為那就是勝義諦，以此也不能通達勝義諦，這就是增上慢的過失。 ‘無相的行境’是指無相三摩地的行境。‘是無相的行境’是指具有無相的行境，因為那是凡夫智慧的境界。 法勝，我還說了勝義諦是不可言說的，而’尋思是言說的境界’，是指依靠安立的力量，如所說般執著的過失，而不能通達勝義諦。 ‘依靠安立的力量’是指通過名、句、文的聚合而安立言說，以執著言說也不能通達勝義諦，這就是執著的過失。 ‘不可言說’是指言說無法企及的緣故。‘是言說的行境’是指通過言說而能瞭解意義的緣故。 法勝，我還說了勝義諦是一切言說永斷，而’尋思是言說的行境’，是指依靠見聞等言說而安立有命等的增益過失，而不能通達勝義諦。 ‘依靠見聞等言說’是指依靠見、聞、分別、了知的言說，通過執著能食者和作者而增益有我、有情、命、補特伽羅等，以此增益我也不能通達勝義諦，這就是增益的過失。 ‘一切言說永斷’是指不僅沒有言說的言說，即使除言說之外的眼神示意等言說也都沒有。‘是言說的行境’是指是言說等言說所安立的境界的緣故。

།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པས་ངས་ བཤད་པ།རྟོག་གེ་ནི་རྩོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྩོད་པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་གཞུང་ལུགས་མི་མཐུན་པར་འདོགས་ཤིང་གཞི་དེས་བདག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པས་རྩོད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་ཤིང་རྩོད་པར་གྱུར་པ་དེས་ ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་རྩོད་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྟོགས་པའམ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ལ་ནི་རྩོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། འདི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ ཆད་པ་ཡིན་ནོ།།རྩོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་རྩོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དེར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྔ་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྩོད་པའི་ཉེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེའི་མཚན་ ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་རྟོག་གེ་པ་ཉེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བའི་དཔེ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་ལྔ་ནི་མོས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཡོད་པས་སེལ་བར་མོས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ མོས་པ་དང་།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ བུ་གང་ཟག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོད་པ་སེལ་བའི་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།ཡོད་པ་སེལ་བར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོས་མཐུ་ཆུང་ངུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་མོས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཁ་བ་དང་ཚ་བའི་རོ་ལ་བརྟེན་བརྟེན་པས། སྦྲང་ རྩི་ལ་སོགས་པའི་རོ་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་རྟོགས་པའི་རོ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ལྟ་བུའོ།

法勝，進一步說，勝義諦是一切諍論完全止息，因此我說：‘諍論是尋思的對境’，這句話是說由於互相不相容的執著于自宗和他宗，以及因憤怒而產生的諍論過失，無法通達勝義諦。‘互相不相容的執著’是指由於執著事物而產生不同的宗派和教義，由此對自宗產生貪著，對他宗產生憤怒而引起諍論。由於執著事物而對宗派產生貪著並引起諍論，也因此無法通達勝義諦，這就是諍論的過失。 關於’一切諍論完全止息’，是說諍論產生於未了解或邪解的不一致，而這裡是與之相反，因此一切諍論完全止息。‘是諍論的對境’是指產生諍論的對境即是尋思，因為這是它的對境。 法勝，因此通過這種方式，你應當了知：超越一切尋思的特徵即是勝義諦。這句話是顯示勝義諦特徵逐步建立的第五種安立方式。如是由諍論過失而無法通達的勝義諦，應當了知具有超越尋思對境的特徵，這是勝義諦特徵顯現建立的安立方式。 其後將解說譬喻特徵顯現建立的安立方式等文義。‘譬喻特徵顯現建立的安立方式’是指前面所說的勝義諦特徵逐步顯現建立的五種方式，那些具有五種過失的尋思者無法通達，為此而建立五種譬喻特徵顯現的安立方式。 因此，爲了顯示這點，法勝說：‘譬如’等等。其中五種譬喻是由於有五種勝解而安立：除遣勝解、慾望勝解、分別勝解、言說勝解和我執勝解五種。這些與前面所說的勝義諦特徵逐步顯現建立的五種安立方式相對應。 其中’某人終其一生’等句是顯示除遣勝解的譬喻。‘除遣勝解’是指以大力壓制存在的小力的勝解，例如長期依賴苦味和辛味，雖有蜂蜜等味但不能感知，而對大味的勝解就是如此。

།དེ་ལྟར་རོ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་བརྟེན་པས་རོ་ཆུང་ངུ་མི་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྦྱར་ རོ།།སྦྲང་རྩིའི་རོ་འམ་ཤ་ཀ་རའི་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རོ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པའམ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་འམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་ པའི་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་པ་ལ་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།འདོད་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་མོས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོའི་འདོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་སྟེ། དེས་ནང་ གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ནང་གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་ གཞི་ཐོབ་པའི་བདེ་བའོ།།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མོས་ པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ངག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། དེས་ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། རྟོག་གེ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་ པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་སྟེ། དེས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟག་པ་ ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ།།ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྩོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པའི་དཔེས་སྟོན་ཏེ། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གིར་འཛིན་པས་ བདག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བས་རྩོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པས་རྩོད་པ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་རྩོད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྩོད་པ་མེད་པ་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如同依靠大味而不能了知小味一樣，具有尋求詭辯過失的詭辯者也不能觀察等聖者各自證知的勝義。蜂蜜味或砂糖味是各自證知的緣故。不能觀察、推理或勝解，是說以詭辯和比量的力量，以及勝解的力量，如其次第。 以’長期貪著慾望’等說明貪慾的譬喻，所謂貪慾是長期以來對五欲功德的貪著，被煩惱欲和事欲的熱惱所熱惱，由此如同不能觀察等內心遠離的安樂一樣，具有增上慢過失的詭辯者也不能趣入等無相行境的勝義。所謂內心遠離的安樂是獲得禪定正行的安樂。 所謂遠離一切色、聲、香、味、觸相，是因為不是由五欲功德所生。以’長期好樂言說’等說明分別的譬喻，所謂分別是由自性和差別分別而發起的言說執著，由此如同不能觀察等聖者內心寂默安樂一樣，具有執著詭辯過失的詭辯者也不能觀察等不可言說的勝義。所謂聖者內心寂默安樂是安住于無漏界。 以’長期好樂見聞分別了知言說’等說明言說的譬喻，所謂言說是長期好樂見等言說，由此如同不能觀察等斷絕一切言說、滅除我見的涅槃一樣，具有增益過失的詭辯者也不能觀察等斷絕一切言說的勝義。所謂滅除我見的涅槃是無餘涅槃界。 以’長期以我所執著而精進爭論’等說明我所執著的譬喻，所謂我所執著是長期以來由我所執著而對自方貪著、對他方嗔恨而生爭論，由此如同不能觀察等北俱盧洲人無我所執而無諍的狀態一樣，具有諍論過失的詭辯者也不能觀察等斷絕一切諍論的勝義。

།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་རྩོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པས་རྩོད་པ་མེད་དེ། རྩོད་པའི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ འཕགས་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཡོད་པ་སེལ་བར་མོས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་མོས་པ་དང་།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་དག་གིས་རང་རིག་པའི་རོ་དང་། ནང་གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་དང་། ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྩོད་པ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྩོད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཀྱང དོན་དམ་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་དང་། རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལས་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཡོངས་བཅད་པ། །རྩོད་ དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་དེ།།དེ་ནི་རྟོག་གེ་ཀུན་ལས་འདས་མཚན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལྔ་དང་སྔར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལེའུ་གཉིས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལྟར་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་ལེའུ་གསུམ་པ་འདི་གསུངས་སོ།

北俱盧洲人無有執著和無有爭論，是說在那裡因為無有執著所以無有爭論，因為無有爭論的基礎。法勝，同樣地一切論師對於勝義超越一切論理的特徵，也不能推測、推理或信解。這是說，如同遣除補特伽羅存在的信解、慾望的信解、分別的信解、言說的信解、執著的信解等，不能推測等自證的味、內在寂靜的安樂、內在聖默然的安樂、一切言說永斷的我見寂滅涅槃、北俱盧洲人無有執著和無有爭論一樣，具有論師遍尋過失、增上慢過失、增益過失、諍論過失等的人，也不能推測等勝義自證、無相行境、不可言說、一切言說永斷、一切諍論永斷，這是以譬喻說明義理的總結。這是以譬喻特徵成就的方式而建立的。 其後當解說彼等事物攝略特徵成就方式建立的語義等，‘彼等事物攝略特徵成就方式建立’是說，前說勝義超越論師行境特徵的語義等事物，以偈頌簡略的特徵成就方式建立。因此，爲了顯示這些，‘爾時，世尊說此等偈頌’等說一偈頌。其中’自證無相行境性，不可言說言說斷，遠離諍論勝義性，彼乃超越諸理相’所說的五義，與前面勝義特徵一層層成就方式所說的五種相次配合，應知是顯示勝義超越論理行境的特徵。第二品語義等解說已竟。 如是顯示瞭解應知超越論理行境特徵的勝義諦特徵后，現在當解說超越差別、無差別特徵的勝義諦特徵應知的語義等。因此，爲了顯示這些，‘爾時，菩薩極清凈慧白世尊言’等說此第三品極清凈慧品。

།དེ་ལ་ལེའུ་གསུམ་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ཙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བདག་གིས་ས་ཕྱོགས་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་ དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བསྙད་པའི་གསལ་བར་བྱས།རྣམ་པར་ཕྱེ། གདགས་པ་བྱས། རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲ་བ། ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཉིད་འདིར་མདོར་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ།།དེ་ལ་གང་གི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕྲ་བ། ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཟབ་པའི་སྒོ་ ནས་བསྟོད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དང་པོའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་བདག་གིས་ས་ཕྱོགས་ཤིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

關於此第三品的總義，簡而言之，是宣說超越差別與無差別性的特徵。若詳細分別，則有四種：即勝義特徵的建立、對此極為迷惑的特徵建立、彼等譬喻特徵的建立、以及彼等事物攝要特徵的建立。 其中，勝義特徵的建立，是從’世尊，世尊為何如是說’乃至’世尊善說此法，實為稀有’之間所說。 對此極為迷惑的特徵建立，是從’世尊，我于某處’乃至最後’應知非如理趣入’之間所說。 彼等譬喻特徵的建立，是從’極清凈慧，譬如’乃至’現證圓滿菩提后亦宣說、分別、施設、顯示’之間所說。 彼等事物攝要特徵的建立，是從’爾時，世尊即說此等偈頌’等兩個偈頌，說明勝義超越差別與無差別性的特徵義理攝要。 首先解釋勝義特徵建立等文義。所謂勝義特徵建立，是指此處世尊于諸經中所宣說的勝義超越差別與無差別性的特徵，以及微細、甚深、難解的自性，此處略說。 因此，為顯示此義，此處聖者極清凈慧向世尊請問：‘世尊，世尊為何如是說’等。其中’為何’是指為顯示勝義特徵。‘微細、甚深、難解’是逐漸詳細顯示。‘稀有’是從廣大和甚深方面讚歎之語，這就是勝義特徵的建立。 其後解釋對此極為迷惑的特徵建立等文義。所謂對此極為迷惑的特徵建立，是指如是勝義超越差別與無差別性的特徵，是就了義而建立，是入地菩薩的境界，對此，執著于最初義理建立的信解行地菩薩們極為迷惑的特徵建立。 因此，為顯示此義，說’世尊，我于某處’等。

།དེ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཏེ།གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་སོ། །དེ་ལ་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ པས་སེམས་པ་ནི།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དོན་དམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ གདགས་པ་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པས་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གདགས་པ་མཛད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་ང་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་གཉིས་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་། ངོ་བོ་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ན་།དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཁ་ཅིག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ ནས་ཐ་དད་པ་སྐད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ།ཁ་ཅིག་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྐད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ ཏེ།དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གདགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་རྨོངས་པ་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ནི་མེད་པར་མཆི་བ་ལགས་གང་ནི་ཤོ་བེ་ མཆི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་བསམ་པའི་སྐབས་སུ་གཉིས་ཀ་ཡང་བརྫུན་པ་ཡིན་པར་བྱའོ།།གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ལགས། གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ལགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཉི་ག་ངེས་པའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ པར་སྦྱར་རོ།།བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དངོས་སུ་སྟོན་ཏོ།

此外，住于勝解行地的菩薩，由兩種極度愚癡而對勝義諦作非如理作意：一是對假名極度愚癡，二是對正理極度愚癡。其中，由對假名極度愚癡而對勝義諦作非如理作意者，如經中所說：‘有些菩薩如是說’乃至’因為不能現證勝義諦’等文所示。由對正理極度愚癡而對勝義諦作非如理作意者，如經中所說：‘何以故？極清凈慧’乃至’應知非如理安住’等最後一段文所示。 所謂’對假名極度愚癡’，是指遠離了了義經的緣故。他們隨順世尊所說的不了義經中的假名安立，對了義經中的假名安立極度愚癡，而對離開了義經的勝義諦作非如理作意。 這是如何呢？因此經中說：‘有說有為法相與勝義諦相無別’，又說’有說有別’等。所謂’有為法相’，是指蘊等依他起自性的生、住、滅。所謂’勝義諦相’，是指諸法法無我圓成實自性。 在了義經中說這二者是諸有為法的無我性及無自性性即是勝義諦相，超越了異不異的特徵。然而他們因遠離了義經故，隨順不了義經中某些經文說有為法是依他起自性，勝義諦是圓成實自性，從自性安立的角度說是有別；某些經文說依他起自性清凈即是圓成實自性，從同一自性的角度說是無別。隨文執著這些經典的人，有些說是無別。 這兩種見解都是由於對假名極度愚癡而對勝義諦作非如理作意。具有懷疑心態、猶豫不決的人也屬於此類。 經中說’何者為無？何者為有？‘，在此了義經的意趣中，兩者都是虛妄的。‘何者為如理趣入？何者為非如理趣入？‘也都是對了義非如理趣入。 ‘我作是念’等文，明顯顯示他們遠離了義經。

།བྱིས་པ་རྨོངས་པ་མི་གསལ་བ། མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ་དེ་ དག་ནི་གདགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཡན་ལག་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ ཡོད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དཔེའི་ཡན་ལག་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དག་མི་ཤེས་པས་ན་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ། བསྒྲིམ་ མི་དགོས་པར་ཤེས་པ་དང་།བསྒྲིམས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་ པ་དོན་འདི་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་འདི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ལ།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་མ་གོམས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིམས་ཀྱང་དོན་འདི་མི་ཤེས་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་གྱི།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་། ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདིས་བརྟགས་ན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ལགས་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་མ་རྟོགས་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་སོ་སོར་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་ དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚར་གྱིས་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བར་གྱུར་ པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ།།ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མ་བརྩམས་པ་ཁོ་ནར་རོ།།གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་གྲུབ་པའོ། །ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་བདེ་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མཐོང་བས་གཞན་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

愚昧、迷惑、不明瞭、無知這些都是同義詞。了悟和現證如前所說，這些是從安立中解釋極度愚癡的詞義。 其中’對於理趣極度愚癡’是指因為不明顯知道因和喻的支分。因的支分是在所推知中存在、在同品中存在、從異品中返遮，喻的支分是同法喻和異法喻都不知道，所以如果成為無差別就會有這個過失，如果成為有差別就會有這個過失，由於對這樣的理趣極度愚癡，所以是對勝義不如理作意。 那麼是怎樣的呢？因此為什麼呢？以’智慧極為清凈’等說明超越差別和無差別的正因。不需勤勉而了知和雖勤勉也不了知，因為沒有因的過失所以是因。 那麼是怎樣的呢？已入地的菩薩通達勝義相的智者們，由於往昔串習的力量，不需勤勉就了知此義，對他們來說這個因也沒有過失，所以是完全清凈的因。 處於勝解行地不通達勝義相的人們，因為往昔未串習，所以雖然勤勉也不了知此義。不了知是他們自己的過失，而不是因的過失，所以對他們來說因也沒有過失，因此是完全清凈的因，這是結語。 如此以這個完全清凈的因觀察時，如果成為差別也有過失，如果成為無差別也有過失，然而處於勝解行地的那些人們若不了知差別和無差別的過失，而分別說二邊，就是由於對理趣極度愚癡而對勝義不如理作意。 其中’如果諸行相和勝義相成為無差別’等文句，是說明如果成為無差別，則會有見真諦者未離諸行相等過失。 現在解釋詞義：其中’一切凡夫異生也將成為見真諦者’是因為他們了悟離相的緣故。‘僅僅成為異生’是指尚未開始爲了證悟真諦而修行。‘成就和安樂’中，獲得未得到的道是成就，所得不失是安樂。‘未離諸行相’是因為見到一個就不會離開另一個的緣故。

།མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ མ་གྲོལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མ་སྤངས་པས་དེ་ཡང་མ་སྤངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་སྤོང་བ་ནི་དེ་ལ་སྤོང་བ་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྔ་མ་དག་གོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། དཔེ་གཟུགས་དྲི་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་ཁྱབ་པའོ།།གོང་དུ་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་རྟོགས་ནས་དེའི་གོང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བརྒྱུད་ན་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ལ་མཚན་མ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ལ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་ པར་བརྟག་མི་ནུས་སོ།།ཡང་ན་མཚན་མ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་མཚན་མའི་དུས་ན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་དེ་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་ངེས་པའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་དང་། མོས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྨོངས་སོ། །དེ་ལ་དུང་དང་གསེར་ནི་གཟུགས་སོ། །པི་ཝང་གི་སྒྲ་ནི་སྒྲའོ། ། ཀ་རུ་ནག་པོའི་དྲི་ནི་དྲིའོ། ། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཚ་བ་དང་ཨ་རུ་རའི་མངར་བ་ནི་རོའོ། །ཤིང་བལ་གྱི་འདབ་མའི་འཇམ་པ་ནི་རེག་བྱའོ།

所謂’不能從相的束縛中解脫’是指因為未脫離有為法的相，故不能從色等相中解脫。 所謂’也不能從隨眠的束縛中解脫’是指因為未斷除相，故推知彼亦未斷。此非依彼斷而斷，因為是相反的緣故。 ‘某些’是指在勝解行地中對於道理極為愚癡的前者。 ‘了知有為法的特徵為雜染特徵’是指因為非真實，故具有遍計特徵的意思。 ‘將不成為共相’是指若有差別，則如色香等他法的共相所知般不存在。 ‘無差別’是指真如遍及一切有為法。 ‘也不能向上尋求勝義’是指了知相后，不能向上尋求真如。 ‘有為法的無我性及無自性性也不會成為勝義相’是指若其相異，則如是意趣。 ‘雜染相與清凈相也將同時成立為不同相’是指對於相與真如無別者，則不能觀察同時成立。 或者，若相的破除是真如，則相時無真如，真如時亦無相，故不應同時成立者將成同時成立之過。 ‘應知非如理趣入’是指由於極為愚癡于假立及極為愚癡于道理，故非如理趣入了義，此即是建立其極為愚癡的特徵。 其後當說彼等譬喻相建立的詞義等，‘彼等譬喻相建立’是指前說因相具足超越勝義差別與無差別性的彼等因相的譬喻相建立。 因此，為顯示彼而說’極為清凈的智慧，譬如’等。 其中譬喻相建立是依所化意樂差別而作，對於世間所知的色、聲、香、味、觸、法的所相與能相差別與無差別性超越的特徵具足者愚癡。 其中，螺與金是色，琵琶聲是聲，黑栴檀香是香，訶子甜味與石榴辛味是味，棉花葉的柔軟是觸。

།མར་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི ཆོས་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་དུང་གི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུང་གི་རྫས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁ་དོག་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ནི་གཏན་ཚིགས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ངས་ནི་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲ་བ་དང་། ཟབ་པ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ལ།ཟབ་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་ ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལས་གཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསྙད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ ཞར་ལ་བཟླས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།གཙོ་ཆེར་དཔེར་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་ བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

餘下的諸如酥油等是法，這些法也與色、心、心所、煩惱和清凈諸法相應地配合。 這些詞義是海螺的大種和所造色聚合的特徵，因此既非與白色相異也非不異。因此，海螺的實體不僅僅是所造色的顏色而已。其餘諸法也如是相應地配合。 ‘極清凈慧如是’等譬喻所表達的意義，是如前所說的理由來配合。 ‘極清凈慧，我于勝義’等是總結前面所說的勝義特徵的安立。 關於’細微、極細微、甚深、極甚深、難解、極難解’，‘細微、甚深、難解’這三個詞，爲了區分細微而說’甚深’，爲了區分甚深而說’難解’，應知這些是與聲聞等共同的。 ‘極細微、極甚深、極難解’這三個詞也如前一樣逐層區分，應知這些是與聲聞等不共的。 ‘宣說’等詞義如前所說配合。這些只是為總結譬喻義而附帶重複，主要是作為譬喻顯示的場合，所以這是它們的譬喻特徵的安立。 其後當解釋這些事物攝要特徵安立的詞義等。‘這些事物攝要特徵安立’是指前面所說的超越勝義一異性的特徵相應的詞義，這些事物以偈頌簡要表達的特徵安立。 因此，爲了顯示這些，‘爾時，世尊說此等偈頌’等說了兩個偈頌。其中，‘有為界與勝義相，離一異性為其相’這第一個偈頌的上兩句，顯示了前面所說的超越勝義一異性特徵相應的特徵安立的事物攝要，由此也顯示了一切清凈分的事物攝要。 ‘若執一異性，彼入非正理’這下面兩句顯示了以兩種極愚癡而極愚癡，以非正理思維勝義的極愚癡特徵安立的事物攝要，由此也顯示了一切雜染分的事物攝要。

།སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ལྷག་མཐོང་དང་། །ཞི་གནས་གོམས་པར་བྱས་པས་ནི། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་རྩ་བ་གོང་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་ ལྟར་བསྡུ།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་དང་། །མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དངོས་པོ་ བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལེའུ་གསུམ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ བསྟན་ནས།ད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་བཞི་པ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལེའུ་བཞི་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ནི།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནས་སླད་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐར་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་ཕུང་པོ་ ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རེ་རེའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས།དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

‘在凡夫地上修習止觀’這兩句根本頌詞上半部分，說明了對治煩惱方面的修行法要的總攝。 ‘從習氣束縛和相的束縛中解脫’這兩句根本頌詞下半部分，說明了如是修習對治所得利益的總攝。 這就是對它們的總攝性質的建立。 第三品文義等已經解說完畢。 如是已經宣說了超越差別和無差別性質的勝義性質的遍知，現在將解說以一味性質來遍知勝義諦性質的文義等。 因此，爲了宣說這個，世尊對具壽善現說等，宣說了這第四品聖善現品。 其中這第四品的總義，簡要來說就是宣說一味性質。 若詳細分析則有四種：建立增上慢的性質、建立增上慢對治的性質、建立它們的譬喻性質、建立它們的事物總攝性質。 其中建立增上慢的性質，是從’善現，你于有情界中所謂增上慢者’乃至’更何況此後的外道’所說。 建立增上慢對治的性質，是從世尊說：‘善現，如是如是’乃至’善現，由此理趣，你當了知一切一味性質即是勝義’的最後所說。 建立它們的譬喻性質，是從’善現，譬如虛空’乃至’應當觀見是一味性質’所說。 建立它們的事物總攝性質，是從’爾時世尊說此偈頌’等一個偈頌，說明了勝義一切一味性質的文義等事物的總攝。 其中首先解說建立增上慢性質的文義等。建立增上慢性質是指某些補特伽羅不瞭解諸法真如勝義無我性一味性質，僅僅通過了解蘊等事物各別性質，就認為已經通達勝義，並且向他人傳授這種見解。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་འདིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ དང་།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས། དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་ གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ།།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འོག་ནས་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

因此，爲了宣說此義，佛說：‘須菩提，你知道在有情界中，有多少被增上慢所執持，以增上慢而現前，並且宣說其所知的有情？‘等等。 此處，增上慢的特徵可分為三種：所取的增上慢、能取的增上慢、以及分別特徵的增上慢。 其中，所取的增上慢是指：對蘊等所取諸法種種所緣的現觀宣說時，認為已經通達了勝義，並且向他人傳授自己的見解。 能取的增上慢是指：對蘊等某一法的真如勝義無我性完全通達后，又在其他各別諸法中尋求真如勝義無我性。 分別特徵的增上慢是指：認為如同蘊等諸法彼此特徵各異一樣，這些法的真如勝義無我性也是特徵各異的。 這些內容可以根據下文’宣說種種法所緣的現觀時傳授見解’等相關段落適當配合理解。

།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། རྒྱལ་རིགས་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། རྗེའུ་རིགས་རྣམས་དང་། དམངས་རིགས་རྣམས་དང་། སྐྱེས་ པ་རྣམས་དང་།བུད་མེད་རྣམས་དང་། མ་ནིང་རྣམས་དང་། ངན་པ་རྣམས་དང་། འབྲིང་རྣམས་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སྡོམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་མ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་དང་། སྤངས་པ་རྣམས་དང་། ཁ་ཐོན་པ་རྣམས་དང་། ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གནས བརྟན་རྣམས་དང་།བར་མ་རྣམས་དང་། གསར་བུ་རྣམས་དང་། སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་། མཁན་པོ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་གནས་རྣམས་དང་། གློ་བུར་དུ་ལྷགས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བཀུར་ སྟི་འདོད་པ་རྣམས་དང་།ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་རྣམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་དང་། མཁས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་ དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་ གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་རུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་འགྲོ་ བ་དང་།རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཚིག་ལྔ་དང་། བཞི་དང་། གསུམ་དང་། གསུམ་སྟེ་བཅོ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ། འབྲས་བུ་དང་། བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཚིག་གཉིས་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ནི་སྡོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡོམ་པ རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཚིག་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྡོམ་པ་ཅན་མཆོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།

如是已說總義，今當解說詞義。其中’有情界中’者，謂無量有情界，即此六十四種有情類，即： 地獄眾生、畜生眾、餓鬼眾、天眾、人眾、剎帝利眾、婆羅門眾、吠舍眾、首陀羅眾、男眾、女眾、黃門眾、下等眾、中等眾、上等眾、在家眾、出家眾、苦行者眾、非苦行者眾、持戒眾、非持戒眾、非持戒亦非非持戒眾、離欲眾、未離欲眾、邪定聚眾、正定聚眾、不定聚眾、比丘眾、比丘尼眾、沙彌眾、沙彌尼眾、優婆塞眾、優婆夷眾、斷除眾、誦經眾、執事眾、上座眾、中座眾、新學眾、阿阇黎眾、和尚眾、同住眾、近住眾、客眾、僧團執事眾、求利眾、求恭敬眾、少欲眾、多聞眾、具智具福眾、隨法行眾、持經眾、持律眾、持論眾、凡夫眾、見諦眾、有學眾、無學眾、聲聞眾、獨覺眾、菩薩眾、如來眾、轉輪王眾。 此等六十四種有情類，應當依據煩惱、清凈及趣入彼等、唯趣入清凈三種差別而建立。 其中，第一由趣類、種姓建立、有情假立、業差別建立，以五句、四句、三句、三句等十五句而說。 第二由煩惱清凈之所依、所作、所受、攝持差別而建立，以二句、二句、三句、二句、三句等十二句而說。 第三由戒律差別而建立，為八種戒律故以七句而說。餘者顯示持戒者殊勝差別。

།དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འདུག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། མིའི་ལུས་ཐོབ་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་བརྙེས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཚིག་གསུམ་དང་། དགུ་དང་། དྲུག་དང་། བཅུ་དང་། གཉིས་ཏེ་སུམ་ཅུས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སྤྱིར་ན་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་ཁས་འཆེ་བའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་དེའི་དབང་དུ་སོང་བའོ། །ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཉུང་ཤས་ཤིག་ཤེས་པར་འཚལ་ལགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ སོགས་པ་ཉི་ཚེར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ།།ཚད་མ་མཆིས་གྲངས་མ་མཆིས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཆིས་པར་འཚལ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དག་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ རེ་ཞིག་དེ་དག་མང་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་དུས་གཅིག་ཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མང་བ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཚན་མ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མཚན་མ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ།ཡང་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་དམིགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པས། འོག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་འཇིག་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་། དེ་གཉིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་འགོག་པ་མངོན་དུ བགྱི་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པས་ གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡིན་ནོ།

此複次由五種差別而安立，即：善品之差別、所住處之差別、于教法有損益之差別、教證與證悟之差別、獲得人身後獲得世間與出世間圓滿之差別而安立。以三句、九句、六句、十句、二句共三十句而說。 ‘增上慢者’即具前所說三種增上慢者。總之，未證一切勝義同一味相而自認為已證。 ‘為增上慢所執’即完全為其所控。 ‘宣說知見’即將自己所證知見向他人宣說。 ‘無增上慢’即與前者相反。 ‘知少分’即於六十四種有情種類中，僅知如來、菩薩等少數。 ‘知無量無數不可說’即思維除前述有情種類外，其餘一切皆如是。此是暫時總說其多。 ‘世尊，我於一時’等，是說如是眾多中，有些通過自己現證而對他人作推度。 ‘以種種法相現證教示’即以不同法相為所緣而教示現證，或者說以不同法相為所緣而作現證教示，或者說教示所緣即是現證。 ‘緣蘊’是能詮語。 如何緣取彼等，以下諸句顯示，故下文是所詮語。 ‘緣蘊相’即通過遍計自相。 ‘緣蘊生與緣蘊滅’二者是通過遍計共相，此二顯示蘊之集諦與苦諦之行相。 ‘緣蘊滅’顯示滅諦之行相。 ‘緣蘊滅現證’顯示道諦之行相。 如是，以蘊之自相、共相及集等行相為所取法，緣種種法相而現證教示，認為已證勝義，並以自知見向他人宣說，此是所取增上慢。 于諸蘊中，證悟一蘊之勝義無我后，復于其餘諸蘊各別尋求如是勝義無我性，此是能取增上慢。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ སྦྱར་རོ།།བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་དུ་བགྱི་བ་དང་། སྒོམ་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའོ། །ཁམས་དུ་མ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སྣ་ ཚོགས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཁམས་དང་། སྔོན་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་རུང་བའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་བྱར་མི་རུང་བའི་ཁམས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་ཁམས་དེ་དག་ རེ་རེ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་གཙང་བ་དང་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ གི་གཉེན་པོར་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་དང་།རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བརྟེན་པ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་འཐོབ་པ་བསྒོམ་ པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའོ།།བརྟེན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་སྐྱེས་པ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །མཐོང་ནས་ཀྱང་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་ དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ ཡང་མང་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡང་སྟོན་ཏེ།དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་ བཞིན་ནོ།

如同諸蘊相互之間有著不同的特徵，同樣地，認為它們的真如勝義法無我也有不同特徵的想法，就是分別特徵的增上慢。對於處等其餘的也同樣適用。 以遍知諦、斷除、現證、修習所緣這四種，顯示諸諦的本性和修習的行相。 種種界所緣是指，安住于種種種姓中的聲聞、緣覺、如來種姓，以及以貪等差別的方式，乃至八萬種眾生行為的種種界，如前所說對此所緣。 多界所緣是指，對於那些種種界，簡要而言界的差別有四種：本性住種姓界、串習所生界、可清凈界、不可清凈界等，此外，對於每一界又有無量差別，稱為多種三界，對此所緣也如前所說。 念住違品及對治所緣是指，對治身凈見等違品，宣說身不凈觀、無自性見等念住所緣。 關於修習念住見，修習有兩種：獲得修習和依止修習。其中獲得修習是指未生令生，依止修習是指已生令住等。對於正斷等其餘的也同樣適當運用。 見已作是念等，是指不瞭解一切勝義同一味相而認為已經瞭解，並向他人傳授自己的知見，這些都具有三種增上慢，這是特別指出的。 世尊，世尊為何如是說等，不僅特別指出一切勝義同一味相，而且對於被增上慢所執而以知見傳授他人的某些眾生，也通過自己的現量推及其他眾多的總結來顯示，這是增上慢的特徵安立。 其後當解釋增上慢對治特徵安立的文義等，增上慢對治特徵安立是指作為三種增上慢的對治而顯示一切勝義同一味相。因此，爲了顯示這一點，世尊開示道：‘須菩提，正是如此。’

།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ངས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐབས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་ པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རབ་འབྱོར་ཕུང་པོ་རྣམས་ ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་དེ་དག་གིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ ཉིད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་ བའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་ གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་།དེ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

如是等等所說，其中勝義一切同一味之相具足者，即是圓成實性之真如勝義法無我，于所取事物、能取事物及相之差別事物一切無差別，一切同一味所顯示者。 因此，爲了明確顯示彼義而說：‘我于勝義一切同一味之相細微、最極細微、甚深、最極甚深、難解、最極難解，現證圓滿菩提’等。彼等語義如前所說配合。 如是顯示勝義一切同一味之相具足者，亦是為對治三種增上慢而說。三種增上慢即所取增上慢、能取增上慢及相差別增上慢。 其中為對治所取增上慢而說：‘何以故？須菩提，于諸蘊清凈所緣，我說是勝義’等配合。為對治能取增上慢而說：‘須菩提，複次，比丘瑜伽行者’等配合。為對治相差別增上慢而說：‘須菩提，複次，如蘊’等配合。 今當解釋彼等語義。其中所取增上慢者，即于蘊等所取諸法種種所緣之現證，認為已證勝義，並向他人傳授自己的知見。 為對治此，說’于諸蘊清凈所緣，我說是勝義’等。‘于諸蘊清凈所緣’即於五蘊中真如勝義法無我一切同一味相具足，以正智所見。即是顯示勝義一切同一味相無所有。 此復云何？諸蘊是依他起自性之事物，雖然離開識相之外無外境事物成立，然識之自性似境事物顯現門中，假名說為所取法。 依他起自性為諸聖者以聖智見為不可說所見，即是圓成實性真如勝義法無我一切同一味相具足。 此即是所取增上慢之對治勝義一切同一味相具足。于處等餘者亦當如是配合。

།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་ པོར་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་ དང་པོ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གཞི་བདུན་པོ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབེན་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལས། ད་དུང་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཐོབ་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་མ་རེག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་འདོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པ་ ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པ།མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡན་ཆད་ནས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་ བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་གཟུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། །དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

如是，對於諸蘊見到如是性勝義無法我，具有一味相，為何明顯？對此，為諸蘊清凈所緣亦是一味，非有異相。因遍計所執性空如是性無差別故。 如同諸蘊，對於處等余法亦當如是配合。此是所取增上慢對治勝義一味相文義解說。 其中能取增上慢者，即是于蘊等一法如是性勝義無法我善巧通達后，復于其餘各別法中尋求如是性勝義無法我。為對治此，說’須菩提，複次比丘瑜伽行者’等。 關於’比丘瑜伽行者’，瑜伽行有三種：初業、已修治、超作意。 其中初業有二種：作意初業及煩惱清凈初業。 其中作意初業者，于瑜伽七種作意事：了相作意、勝解作意、遠離作意、攝樂作意、觀察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意中，尚未獲得了相作意，亦未觸及心一境性者。 煩惱清凈初業者，已得了相作意，欲令心從諸煩惱中清凈，而煩惱清凈所緣尚未現前者。 其中已修治者，除了相作意外，從勝解作意乃至加行究竟作意等五種作意中已修治者。 其中超作意者，即已獲得加行究竟果作意者，彼已超越加行修作意，安住修果，故名超作意。 複次，從欲求善法乃至精進時，乃至未生順抉擇分善根之間，是為初業。 若時生起四種順抉擇分善根，爾時即為已修治。

།གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལས་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སོ་སོར་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོའི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ནས་གཞི་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ན་རྩོམ་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ།ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ ཉིད་རྟོགས་པའི་དུས་ཉིད་ན་ཆོས་གཞན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱི་མར་གོམས་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་གཟོད་རྟོགས་པར་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་འགྱུར་བ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དངོས་སུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལྟར་གཉིས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོར་རང་ རིག་པའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

當進入無過失的真實性，現證諸諦理時，于導師教法中不依賴他人，彼時即超越作意。依賴他人而超越作意，安住于不依賴他人，因此稱為超越作意。此處應當理解為超越作意的瑜伽士。 ‘通達一蘊真如勝義無法我’是指，於色等五蘊中，通達一蘊的真如與真實智慧本性無別，以真實智慧各別了知的方式證悟之意。 ‘復于其餘諸蘊等各別尋求真如勝義無法我’是說，若因諸法差別而法性于各別所依有不同特徵，則瑜伽士證悟一法真如后，為證悟其他所依而精進是合理的，然而並不精進。因為證悟一法真如時，即已證悟其他諸法真如。 ‘依隨順真如無二智慧’等文，是說僅僅依前所證悟的方式後續修習，而非重新證悟未曾證得之義。其中’隨順真如’是指真實智慧即屬於真如之意。‘無二智慧’是指隨順真如的真實智慧中無能取所取二者之義。‘依彼’是指依無二智慧之意。 ‘勝義一味相’之義如前所說，即是為顯明無變異圓成及無顛倒圓成之名言義，而說真實智慧及真如而已，實際並非如境與有境般二相安立。即真如各別自證之相現證，即具足勝義一味相。

།ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་དངོས་ པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་མ་ཚོལ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚར་གཅིག་དང་སྐྱོན་ལས་བཟློག་པ་ཚར་གཅིག་གིས་ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་ཏེ་དོན་དེ་ཉིད་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལས་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་སྣང་བས་ན་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ནི་རྒྱུའི་ལུས་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་བརྫུན་པ་ཡིན་ལ།ཇི་ཙམ་དུ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཙལ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་ལས་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་ནི་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་ ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་དོ།

‘確定執持和現前通達’是同義詞。當以真實智慧現前通達一法的真如時，也必定現前通達一切諸法的真如， 因此不必對每一事物分別尋求現觀，這是爲了對治執著的增上慢而宣說勝義諦一味相的句義。 所謂’相分別的增上慢’，是指如同蘊等諸法彼此相異，認為它們的真如勝義法無我的體性也是相異的。 為對治此執，對’須菩提，複次如蘊’等作如是說：如同蘊等依他起自性諸法在世俗諦安立時有各自不同的體性， 但它們的圓成實真如、勝義法無我在勝義諦未安立時是共相無別的。 這是以一次說明過失及一次遮遣過失來顯示無別，如實際所顯那樣配合。 因此，‘真如勝義法無我也將成為有因及從因所生’的意思是：相異的諸法是從因緣所生，故顯現不同相，若此也是相異， 則必定有’成為有因’的過失，這是其含義。 ‘若是從因所生則成為有為法’是說有為法安住于因的本質和果的相狀。 ‘若是有為法則不成為勝義’是因為經中說’凡是虛妄的即是有為，凡是無為的即非虛妄’。 ‘若非勝義則應另尋求勝義’意味著將有諸法無真如勝義的過失。 ‘須菩提，由於’等遮遣過失的句義，應從前文的相反意義來理解。 ‘為安住諸法’是說法界即是執持義，由於諸法為法性所執持，故稱為法。 ‘諸法的’是指依他起自性的事物，即諸法。‘彼法界’是指圓成實自性的法界，即法性。

།རྣམ་པར་ གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་ན་ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ་།།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ ནམ་མཁའི་དཔེས་ནི་ཅི་སྟོན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི། དེ་དག་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ། །དོན་དམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ མས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཐ་དད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ནི་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་དོན་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་ པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ། དོན་དམ་དེ་ནི་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་དུ་རོ་གཅིག་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་ པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所說的’唯獨安住’是指，不論如來們出現與否，在恒常的時候，在永恒的時候，這與前文相連。因為勝過有為法的緣故，所以勝義諦並非不存在，這是其意義。 須菩提，以此法門，你應當如是了知：一切皆是一味相，此即是勝義諦。這是對勝義諦一切一味相具足的語義解釋的總結，這是對治增上慢的特徵安立。 其後當解釋彼等譬喻特徵安立的語義等。所謂’彼等譬喻特徵安立’，即是前述勝義諦一切一味相具足的語義中譬喻特徵的安立。 因此，為顯示此義，說’須菩提，譬如虛空’等。其中，以虛空為喻表示什麼呢？如是虛空以無色性為相，彼等無自性，以彼等差別而無差別分。勝義諦亦復如是，此為其義。 ‘無相’是指離開色等相故。‘無分別’中，分別即是差別，無彼故為無分別。‘無變異’是指具有常住相故。‘一切一味相’是說虛空是諸法的共相，此為其意。 ‘須菩提，如是勝義諦於差別相諸法中應視為一味相’，此語義如前所說，這是彼等譬喻特徵的安立。 其後當解釋彼等事物攝要特徵安立的語義等。所謂’彼等事物攝要特徵安立’，即是前述勝義諦一切一味相具足的語義中以偈頌簡要攝持的特徵安立。 因此，為顯示此義，說’爾時，世尊說此偈’等一偈。其中，‘勝義諦無有差別，佛說一切皆一味’，以上首兩句顯示對治三種增上慢的勝義諦一切一味相具足的安立攝要，這也顯示了清凈分一切事物的攝要。

།དེ་ལ་གང་དག་ཐ་དད་ཀུན་རྟོག་པ། །དེ་དག་ང་རྒྱལ་གནས་པ་རྨོངས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལེའུ་བཞི་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དོན་དམ་ པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དྲུག་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་།ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དགོས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ། བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་མཆོག་གི་གནས་ཡིན་པར་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་མི་གཡེལ་བར་ནན་ཏན སྙིང་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ན།དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་དང་ཡིད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དང་པོར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་ པོར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་དང་། རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།

對於那些分別妄想的人，他們住於我慢之中是愚癡的。這兩個下面的根本偈頌說明了三種增上我慢的性相安立攝義，由此也說明了一切煩惱分的攝義，這就是它們的攝義性相安立。 第四品的詞義等已經解釋完畢。已經解釋完了以勝義諦性相遍知而安立經典體性的詞義等。 如是以勝義性相遍知而安立經典體性后，現在將解釋以世俗諦性相遍知而安立經典體性的詞義等。 其中，應知世俗諦具有六種性相：心的性相、諸法性相、諸法無自性性相、依法施設安立而攝於瑜伽的止觀道分別、依乘安立而如實分別顯示、唯依乘施設安立而顯示如來事業的分別。 這些次第安立是這樣的：對於具有勝義諦性相的經典所說的義、所需果及獲得方便的這些，殊勝瑜伽者、欲自利者及一切眾生中欲求無上菩提果的最勝者，應生起最勝信解之處的勝解，不放逸精進修習要義。 首先，為對治極為迷惑心秘密的對治，需通達心、意及識的秘密，因此此處首先顯示心的性相。 其後，為對治極為迷惑諸法性相的對治，需通達遍計、依他起及圓成實性相，因此此處其後顯示諸法性相。 其後，為對治極為迷惑諸法無自性的性相、生及勝義無自性，需通達此等，因此此處其後顯示諸法無自性性相。 其後，為對治極為迷惑于彼無自性義的瑜伽方便的對治，需通達最初發心、法施設安立處及所依因緣的止觀，因此此處其後依法施設安立而顯示瑜伽所攝止觀道的分別。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག མཐོང་གི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་།རྟོག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ས་དང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་བདེ་བར་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་འདི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེའུ་ལྔ་པ་ འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་ འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་ མཁས་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འགགས་མ་ཐག་པ་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། །གསང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་།གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དག་དང་། ཆོས་འདི་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་པ་དག་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ལུགས་ཤེས་པ།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其後，為對治對止觀二乘之行為和分別極為愚昧，應當精通地和波羅蜜多之了義，因此此處其後從乘之建立開始，如實宣說諸乘之分類。 其後，為對治對地和波羅蜜多乘之果極為煩惱，應當精通如來身語意之性相，因此此處其後唯從乘之安立建立開始，宣說如來事業成就之分類。 于善逝教法中應當了知之善趣法，僅此而已。應知由此攝集一切大乘。 其中首先應當解說遍知心性相之世俗諦等文義，因此為顯示此義，‘爾時，廣慧菩薩向世尊請問’等，宣說此第五廣慧品。 其中此第五品之攝義，略說即是顯示心性相。其中若分類則有二種：請問與廣說。 其中請問即從’世尊，菩薩善巧心意識秘密’乃至’以幾許而安立’所說。廣說即從’如是請已，世尊告廣慧菩薩言’等，以此品餘下一切正文所說。 其中首先應解說請問文義等。所謂請問，即為對治於心秘密極為愚昧，為引發善巧心意識秘密之論述，故首先聖者廣慧向世尊所作請問。 因此為顯示此義，說’世尊，菩薩善巧心意識秘密’等。其中所謂心即阿賴耶識。所謂意即染污意以及滅已即住之識。所謂識即轉識六聚。 所謂秘密，即彼等之體性、處所、所緣、助伴、作用、其存在性及分類，于外道等及此法中一些不知者，對此自然隱蔽。所謂善巧，即通達法理，以無分別智善巧于其境界之秘密。 重複兩次是為顯示名聞義。‘若謂’即于諸經中如是說之語詞。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པ་དེ་ལ།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ། ལེན་པར་བྱེད་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་རིག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འབྱུང་བའི་སྒོ་འབྱེད་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པའོ། །འཆིང་བའི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་། དེ་ མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའི་འཆིང་བ་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་གནས་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་གཉིས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ནི་ཡིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་ པའི་འཆིང་བ་མི་འགྲོལ་ལ།འགགས་ན་དེ་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ།།དེ་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་ལེན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་སྣོད་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་དང་། རང་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དུས་གསུམ་དང་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་གོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཤ་སྟག་སྟེ། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་བསྟན་དུ་མེད་ལ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།

如是，所謂菩薩善巧於心、意、識之秘密，即是善巧于彼等之體性、所依、所緣、助伴及業用之相，以及善巧于阿賴耶識之存在性及差別。對此，何為彼等之體性？即心、意、識。其中，所謂心，即具一切種子，成為所依事，住于所依事，執取，攝屬異熟之阿賴耶識。 所謂意，即染污意，常與無明、我見、我慢、貪愛等四種煩惱相應，以及諸識滅已之無間。或者，所謂意，即成為所依之識。所依亦有四種：種子所依即阿賴耶識；開啟生起之門所依即諸識滅已之無間；繫縛所依即染污意，以若未滅則不解脫分別之繫縛故；雜染及清凈所依即意識，以是貪等及信等之所依故。如是，以’意’之聲亦顯示攝一切識。 所謂識，即依根緣境而了別，近住，轉起之六識聚。彼等之所依為何？阿賴耶識、染污意及意識之所依有二：種子所依即阿賴耶識；等無間所依即意。意識之所依亦是染污意，以若未滅則不解脫分別之繫縛，若滅則得解脫故。 五門識之所依有三：根是俱有所依；意是等無間所依；具一切種子、執取身、攝屬異熟之阿賴耶識是種子所依。彼等之所緣為何？阿賴耶識之所緣有二：內執受及外器世間無間。染污意之所緣即緣阿賴耶為我。意識之所緣即一切法，彼復攝屬自性境、自相、共相、三世及剎那相續。 五門識之所緣皆是現在時、一剎那所攝、唯自相。其中，眼識之所緣是有見有對色。耳、鼻、舌、身識之所緣是無見有對之聲、香、味、觸。

།དེ་དག་གི་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ལས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་གོ་ སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་།ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཆིང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ དབྱེ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་དང་ལས་རྣམ་པར་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སེམས་པ་དང་། ར་རོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལས་སངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་དུས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། དགེ་བའི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྗེས་ སུ་འཇུག་པ་དང་།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ལ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ འཇུག་པ་དང་།ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རིག་པར་བྱའོ།

什麼是它們的伴侶呢？是與那些心所法同時生起並相應的諸法。什麼是它們的作用呢？簡而言之有四種：即器世間的了別、住處的了別、我執的了別和境界的了別。 其中前兩種是阿賴耶識的作用，因為它恒常緣取兩種境界：外在的器世間無有間斷的了別，以及內在的執取的了別。第三種是染污意的作用，因為它是能繫縛的。最後一種是六轉識的作用，因為它們是以了別所緣境而安住的。 若詳細分析轉識的作用，意識的作用是了別自境和他境的所緣、了別自相和共相、了別三世、了別剎那相續、善法與不善法的執行和隨行，以及執取其他識聚的可愛與不可愛果報，因為它能從因生起並引發同類因。這些是與其他識聚共同和不共同的作用。 其他識聚完全殊勝的作用有十四種：即對所緣的分別、對所緣的思維、醉醺、發狂、入睡、醒覺、昏厥、從昏厥中甦醒、發起身語業、從離貪退失、令善根相續不斷、令善根相連、死亡和投生。 五根識的作用簡而言之應當觀察為六種：了別自境、了別自相、了別現在時、了別單一剎那、以兩種方式隨順意識即隨順善與染污以及隨順業的發起、執取可愛與不可愛果報。 其中，如何了知阿賴耶識的存在性和差別呢？應當通過八種方式理解阿賴耶識的存在性，而其差別應當通過趣入和退出的安立來了知。

།དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། གསལ་ བར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་།ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པ་དང་། ལས་མི་སྲིད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཆི་འཕོ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་ སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། སྔོན་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་སྣང་བས་དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་རིགས་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དམིགས་པས།དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པས། དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གནས་ངེས་པ་ལས་སོ་སོར་ འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེས་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི། གནས་གང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བྱུང་བའི་གནས་དེ་མ་ཟིན་པས། དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་ པོའི་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ལུས་ཅིག་ཅར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ལན་འགའ་འབྱུང་ཞིང་ལན་འགའ་མི་འབྱུང་བས་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལུས་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ད་ ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་ངེས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ལུས་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

那麼，應當以八種方式理解阿賴耶識的存在性是什麼呢？就是說，若無阿賴耶識，則不可能有：執受身體、最初趣入、明顯趣入、種子性、業、身受、無心等至、以及識的死亡轉移。 其中，為何若無阿賴耶識則不可能有執受身體呢？有五種原因：即阿賴耶識是由往昔業所造作的因而生起，故由它執受身體；而轉識是由現在緣所生起，故彼等不能執受身體，這是第一個原因。 複次，阿賴耶識是無記性，故能執受身體；而轉識顯現為善或不善，故彼等不能執受身體，這是第二個原因。 複次，阿賴耶識是無記性異熟所攝的種類，故能執受身體；而轉識中無記性異熟所攝的種類是所緣，故彼等不能執受身體，這是第三個原因。 複次，阿賴耶識遍住一切身體，故能執受身體；而轉識從各別確定處所生起，識從某處所生起則執持彼處，未從某處所生起識之處所則不執持，故彼等不能執受身體，這是第四個原因。 複次，阿賴耶識以最初執受剎那相續而頓時執受身體；而轉識有時生起有時不生起，若無阿賴耶識則有反覆執受身體的過失，這是第五個原因。 如是，由現在緣所生起、是善不善性、非異熟種類、處所確定、及有反覆執受身體過失等原因，若無阿賴耶識則不可能有執受身體而成過失，因此應當了知有阿賴耶識。

།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་དང་པོར་འཇུག་པར་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གཉིས་སམ་གསུམ་མམ།བརྒྱད་ཅར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་མི་འདོད་པས་ཀུན་གཞི་ཡང་མེད་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་ཞིང་གང་ཡང་རུང་བ་སྔ་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ གྱི་རྐྱེན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ།དང་པོ་གཅིག་འབྱུང་ཞིང་གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ཞེས་བྱར་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདྲ་བས་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གསལ་བར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞི་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡང་མེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་གསལ་བར་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་ གསལ་བར་འཇུག་པ་དང་།དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་བའི་རིགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་གསལ་བར་འཇུག་པས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་གི་ས་བོན་གཅིག་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ རྒྱུན་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་སྣང་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འབྱུང་བ་མེད་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ལས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་མི་རུང་བས་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན། འབྱུང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཚུལ་བཞིན་ནམ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའམ་ སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའམ།སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གཅིག་གི་ལུས་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།

如果沒有阿賴耶識，最初就不可能生起，對此問題，如果有阿賴耶識，轉識諸識與之同時俱起，二識或三識或八識同時生起，這是不被認可的，因此阿賴耶識也不存在，六轉識也不同時生起，而是任何一識前後次第生起，這種說法是不合理的。當六識的緣同時具足時，首先生起一識而其他次第生起的說法是不合理的，因為緣起相同。由於諸識同時生起，因此應當了知阿賴耶識是存在的。 如果沒有阿賴耶識，怎麼會不可能明顯生起呢？若無阿賴耶識，諸識也不會同時俱起，意識對現在境明顯生起。眼等對現在境明顯生起，同時生起是不合理的，由此推理，意識對現在境明顯生起時同時俱起是存在的，因此也應當了知阿賴耶識是存在的。 如果沒有阿賴耶識，種子如何不可能存在呢？若無阿賴耶識，轉識在善法之後生起善或不善等，一個種子不可能產生一個，心相續長時間斷絕也無因而生起，這些本不應生起卻生起，因此也應當了知這些種子的阿賴耶識是存在的。 如果沒有阿賴耶識，業如何不可能存在呢？業略說有四種：器世間了別、住處了別、我執了別和境界了別。這些了別也在剎那剎那同時顯現，若無阿賴耶識，諸識不會同時俱起，在一識剎那中如此極其差別的業是不合理的，本不應生起卻生起，由於諸識同時俱起存在，因此也應當了知阿賴耶識是存在的。 如果沒有阿賴耶識，身受如何不可能存在呢？若無阿賴耶識，無論是如理作意還是不如理作意，或者尋思、等持心或不等持心，任何一個身體所生起的多種多樣的諸受，這些本不應生起卻生起，因此也應當了知阿賴耶識是存在的。

།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ བྲལ་བས་ཤི་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ལུས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ འཆི་འཕོ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་རྟག་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པས། འཆི་ཀའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་རོ་སྟོད་དམ་རོ་སྨད་དུ་དྲོད་ཡལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བས་ ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་བྲལ་བས་དྲོད་ཡལ་བ་དང་ཚོར་བ་མེད་པར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ ནང་གི་ལེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་དང་། རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་ པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མར་མེ་འབར་བ་ནི་སྙིང་ པོ་དང་།སྣུམ་གྱི་རྒྱུས་ནི་ནང་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་འོད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་འདི་ལ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དམིགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། དང་པོའི་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ རྣམ་པར་རིག་པ་རོ་གཅིག་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如果沒有阿賴耶識，為何無心等至就不可能存在呢？若無阿賴耶識，入無想定或滅盡定時，身體離開了識就只會成為死亡，然而世尊說過’他的身體並非離開識’，因此應當了知阿賴耶識是存在的。 如果沒有阿賴耶識，為何識的死亡遷移就不可能存在呢？若無阿賴耶識，意識就會被認為一直存在直到死亡，臨死時的識使身體上半部或下半部失去溫暖而不會捨棄，然而現見執取身體的阿賴耶識離開才會失去溫暖和感受，並非是離開意識的緣故，因此也應當了知阿賴耶識是存在的。 其中，它的趣入和還滅的建立是什麼呢？簡而言之，應當了知阿賴耶識的趣入以四種方式建立，還滅以一種方式建立，即：所緣趣入的建立、相應趣入的建立、一因一果趣入的建立、俱有事趣入的建立，以這四種方式建立趣入。應當了知煩惱還滅的建立。 其中，所緣趣入的建立是什麼呢？簡而言之，阿賴耶識以兩種所緣趣入：內執受了別和外器世間無間斷了別。其中內執受有兩種：遍計所執性的執著習氣和有所依的色根。這是在色界中。在無色界中則僅有習氣執受而已。 其中，外器世間無間斷了別是：阿賴耶識依于內執受所緣，恒常相續不斷地了別世間和器世間的相續而不加分別，譬如燃燒的燈火由燈芯和油的緣故向內趣入，向外則放光，同樣地，對於內執受所緣和外所緣，也應當如是觀察阿賴耶識的方式。 此所緣即使是世間的智者也難以觀察，所以是微細的。此所緣是恒常存在的，有時轉變，有時不轉變，依靠最初的執受剎那，乃至活著期間都以同一了別方式趣入。

།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ ན་ནི་རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཅི་ ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། འདྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པའི་རྣམ པར་རིག་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ན་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་དང་། གཏན་དུ་དམིགས་ པ་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ལས་ གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་རིགས་འདྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པ་ཕྲ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས། འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་རྟེན་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས པས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི།མ་ཟིན་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

阿賴耶識對所緣是剎那性的，應當觀察為以剎那相續流轉，而非一體性。阿賴耶識在欲界中應說是小因所緣。 在色界中是大因所緣。在無色界空無邊處和識無邊處是無量因所緣。在無所有處是細因所緣。 在非想非非想處應觀察為極細因所緣。如是，應當了知阿賴耶識以所緣而轉的建立，是通過二種所緣的了別、細的了別、相似的了別、剎那的了別、小因所緣的了別、大因所緣的了別、無量因所緣的了別、細因所緣的了別、極細因所緣的了別。 其中，何為相應而轉的建立？此中，阿賴耶識相應時，與心相應的五遍行——作意、觸、受、想、思相應。這些法是攝屬於異熟，因為是世間智者難以了知的緣故是細微的，恒時緣於一境而相應而轉。 在這些心所中，與阿賴耶識相應的受，既非苦也非樂，是無記的。由此，其餘心所法也同樣可以解釋。如是，應當了知阿賴耶識相應而轉的建立，是通過與五遍行心所相應、與異熟同類相應、與細行相應、與一所緣相應而轉、與非苦非樂相應、與無記相應。 其中，何為一為緣性一的建立？此中，阿賴耶識以二種方式作為轉識的緣的作用，即以種子體性和作為所依。 其中，種子體性是指一切轉識，無論是善、不善還是無記所生起的，這一切都具有阿賴耶識的種子。 其中，作為所依是指依託阿賴耶識所執受的有色根，五識身得以生起，而非依託非執受的。

།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན།ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྟེན་ལ་བརྟེན་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།འགགས་པས་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་།རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་ དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་པོའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་དང་གསུམ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ།།རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་དང་གསུམ་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བཞི་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ ལྔ་པོ་ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་།བདུན་ཆར་གྱི་བར་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རེས་འགའ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གློ་བུར་བ་རྣམས་དང་ཡང་འདྲེས་མར་འཇུག་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་གང་དག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་འབྱུང་བ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྣམས་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་གི་ནང་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང མ་ཡིན་པ་དེ་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འདྲེན་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ།

如同五識身的所依為眼等，意識與意的所依為阿賴耶識。若有阿賴耶識，則意與意識得以生起，若無則不然。其中轉識亦以二種方式作為阿賴耶識的緣：於今生令種子增長，於後世令其現行種子得以攝持。 其中於今生令種子增長者，即依阿賴耶識所生起的善、不善及無記轉識，如是如是于自所依及與之俱生俱滅而熏習習氣。由此因緣，轉識亦複次第增長，于善等事極為堅固、極為清凈、極為明顯。 於後世令其現行種子得以攝持者，即由轉識境界習氣於後世令阿賴耶識異熟得以攝持。如是，由種子體性、作為所依、令種子增長及攝持種子，應當安立阿賴耶識與轉識互為緣起。 其中，何為俱有安立？阿賴耶識有時與一轉識俱行，即染污意。有時與染污意及意識二者或三者俱行。有時與五識身中任一及三者俱行。有時與五識身中二者及四者俱行。有時與五識身五者俱行，乃至與七識俱行。 阿賴耶識有時與暫時性的樂受、苦受及不苦不樂受相雜而行，因依轉識所生諸受亦依此而生故。其中，於人、欲界天、部分旁生及餓鬼中，俱生不苦不樂受與轉識身的樂受、苦受或不苦不樂受相續俱行。

།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དེ་འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་འབའ་ཞིག་མ་འདྲེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་ བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དག་གི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ངོ་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གློ་བུར་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་ཀྱང་། དེ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མི་མཚུངས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང ཡང་དེ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་། ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པ་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྩ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་མཐར་ཐུག་ པའི་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དེས་གནས་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །གནས་སུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ནི་གཉེན་པོར་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་ པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

在地獄眾生中，俱生受被識蘊的不苦不樂受所壓制，唯有純粹的痛苦相續與之俱生而轉，由於被壓制的緣故，應當了知這是難以覺察的。如同地獄眾生是苦受，同樣地，第三禪天的諸天是樂受。從第四禪以上乃至有頂，則是不苦不樂受。 阿賴耶識有時與轉識所生的善、不善及無記等暫時的心所法俱生而轉。雖然如此與轉識、暫時的受、暫時的善法、不善法及無記法俱生而轉，但不說它與這些相應。為什麼呢？因為所緣不同的緣故，就像眼識雖與眼根俱生，但不與之相應一樣。 如是應當了知阿賴耶識以轉識俱有性、受俱有性、善等俱有性而安立俱有性運轉。 其中，雜染還滅的安立是什麼呢？簡要來說，阿賴耶識是一切雜染的根本，因為它能成就有情世間、器世間，是現在苦諦的自性，能成就未來苦諦，能成就現在集諦。 如是應當了知雜染根本的阿賴耶識通過修習善法而還滅。這種修習善法應當了知是在入見道、修道加行的證悟、其殊勝道的修習、其究竟道作意的階段，由此因緣而轉依。 一旦轉依，即說斷除阿賴耶識，由於斷除它，也說斷除一切雜染。應當了知阿賴耶識的所依轉為對治，阿賴耶識是無常且有取，轉依則是常且無取。 阿賴耶識具有隨眠，轉依則完全遠離一切隨眠。阿賴耶識是煩惱生起的因，而非道生起的因，轉依則不是煩惱生起的因，而是道生起的因。

།ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མི་བྱེད་ལ།གནས་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀུན་དུ་གནས་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲོག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་མཐའ་པ་དང་། སྲོག་གི་མཐའ་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདིའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཞན་དག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདུལ་བའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གདུལ་བ་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་ཐབས་བླ་བས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ པ་དག་དང་།ཆོས་འདི་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་གསང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཇི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་སོ།།དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།

阿賴耶識對善法和有記法不起作用，而轉依則對善法和有記法起作用。阿賴耶識的斷除特徵是：一旦斷除就能斷除兩種執取，並且如幻身普遍安住。由於斷除後世苦的因，所以斷除引生後世的執取；由於斷除今生一切煩惱的因，所以斷除今生一切煩惱隨眠；遠離一切隨眠，僅作為命根緣而普遍安住。 有此時，即能感受身體最後和生命最後的感受。因此經中也廣說：‘此中一切感受僅此而盡。‘如是，應當了知阿賴耶識的煩惱還滅安立是通過煩惱根本的安立、趣入、證悟、串習、作意的安立以及轉依的安立而建立的。 如是，這是心、意、識安立的正確方式。應當以此所說三界心、意、識的方式，理解一切煩惱方式和清凈方式。其他所宣說的心、意、識的方式，是爲了調伏次第，即爲了引導具有愚者智慧的所化眾生而以方便宣說的。 如是，這些心、意、識的自性、所依、所緣、助伴、作用以及阿賴耶識的存在和差別，外道和一些內教徒都不了知，因為對他們來說本性隱蔽，所以稱為秘密。所謂’智者’是指通達法理，以分別智慧通達其境界秘密的智者。 關於’通達心、意、識秘密的智者’重複兩次，是爲了顯示其重要性。‘如是說’是指在諸經中如何宣說的結語。‘以何為菩薩通達心、意、識秘密的智者’是在詢問通過何種法理的通達而成為智者。 所謂通達法理，是指通達緣起法安住性的分別智慧。通過這種方式而成為智者，即是通達心、意、識的自性、所依、所緣、助伴、作用以及阿賴耶識的存在和趣入安立等秘密的智者。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་ མཁས་པར་འདོགས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པར་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་མཁས་པར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ ཡོངས་སུ་ཞུས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ རྨོངས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་ གི་ལེན་པར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་འཁོར་བར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་མངོན་ པར་གྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ།དང་པོ་སྐྱེ་གནས་སུ་ཕུང་པོའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་ ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ དེ་ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

如果說如來菩薩精通心、意、識的秘密，那麼以何種程度稱為精通？這是在詢問以何種程度的無分別智而稱為精通。所謂無分別智，是指由轉依所攝的出世間的真實智慧。 以此門而精通稱為精通，是指通達無分別智境界的秘密、阿賴耶識的差別安立，以此程度稱為精通。 已經解釋了請問的詞義等。接下來解釋廣說的詞義等。即是這樣請問之後，世尊廣說了心、意、識秘密的精通。因此說’廣慧，如是’等。 此廣說是為對治三種極為愚癡的心的秘密而廣說。三種極為愚癡是：對自性極為愚癡、對差別極為愚癡、對詰難答覆極為愚癡。 其中，為對治對自性極為愚癡而說的是從’廣慧，在此六道輪迴中’直到’無色界是無二取’。為對治對差別極為愚癡而說的是從’廣慧，彼識亦名取識’直到’以此稱為’。為對治對詰難答覆極為愚癡而說的是從’爾時世尊即說此偈’等一偈而說。 其中，首先解釋對治對自性極為愚癡的詞義等。所謂自性，即是心、意、識。對此極為愚癡，是指不知彼等的特徵。為對治此，安立阿賴耶識以內二取結生入輪迴的安立，稱為對治對自性極為愚癡。 因此說’廣慧，在此六道輪迴中’等。其中’身已成就’即是’將生起’的意思，是與最初結生蘊的階段相應。所謂’二種取’，是指阿賴耶識入輪迴結生的兩種因： 內二取即是’有依諸根色取’和’遍計所執性執著習氣取’。‘有依諸根色取’中的’依’是指有色根的所依，即計為色蘊的所攝持的。

།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྔ་ཆར་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་འབའ་ཞིག་གཟུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མངལ་ནས་སྐྱེས་ པའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་གནས་གསུམ་པོ་མ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་།ཕ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་ དང་།ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་མེད་ཅིང་ཕ་མ་གཉིས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དར་ལ་བབ་པ་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཁུ་བ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ཁོ་ན་ལ་ཕ་ལས་ཁུ་བ་ཐིགས་པ་གཅིག་དང་། མ་ལས་ཁྲག་ཐིགས་པ་གཅིག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཉི་གའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་དེ་གཉིས་མའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས། དཔེར་ན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་གྲངས་པའི་སྤྲིས་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་ཤིང་འདུག་པ་དེ་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ལུས་ལེན པར་བྱེད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དེ་སྔར་ཆགས་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིས་འཇུག་པ་འདྲ་བས་དེར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུགས་དེ་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ གཉིས་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ།ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་ནས་སྤྲིས་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་དེ་འགག་ལ། དེ་འགག་པ་དང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་དེར་འཇུག་ཅིང་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་དེ་ཡང་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་རྟེན་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་དེ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་ཞིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མེར་མེར་པོའི་དུས་ཡིན་ནོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ ཚུལ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་འདི་མེད་དོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གཉིས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཆགས་པ་དང་། དྲོད་གཤེར་དུས་ལ་བབ་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཟིན་པའི་ ཕུང་པོ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

所謂有色根，即五種有色根。在此處從種子的角度而言五根皆具足。從現行的角度而言，僅取身根。 在胎生眾生結生時，需具備三處完好安適且具有月經，父母生起貪慾並交合，以及中陰身近住並現前。三種障礙：由生處過失所生、由種子過失所生、由業過失所生等皆不存在，父母二者行淫適時，隨即精液即將生起。 其後，必定從父出現一滴精液，從母出現一滴血液，父母二者的精血二滴在母胎中和合后，如同煮沸的牛奶冷卻後形成的凝乳般凝結存在，這即稱為具依處的有色根。此時，含攝一切種子異熟的執持身體的阿賴耶識趣入其中。 如是，色先形成，阿賴耶識似后趣入，因此在阿賴耶識未趣入的階段，為何稱彼色為有色根呢？此二者無先後，精血和合成如凝乳的剎那，顛倒所緣的中有身即滅，與此同時，具一切種子的識即趣入其中，精血和合為阿賴耶識所執持，此時稱為具依處的身根有色。 彼精血和合與阿賴耶識轉趣，唯於一剎那同時生起，此即是阿賴耶識趣入輪迴結生的同時生起因。 此時阿賴耶識安住的階段稱為結生，此即是羯羅藍位。胎生眾生結生的方式即是如此。 化生是業生處，故無此過程。卵生和濕生二生處的結生，也是在卵殼形成和濕熱時節成熟時，有色根所依的蘊成為眾生數的階段，阿賴耶識趣入其中，即稱為執持具依處的有色根。

།མཚན་མ་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མིང་དང་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁུ་ བ་དང་ཁྲག་འདུས་པའི་ནང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྲུབ་པའོ།།འཇུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ན་ཕ་མའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་འདུས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངལ་དུ་འཕོ་ཞིང་གྲུབ་པ་ དང་བདེ་བ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའོ།།རྒྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཕྱིན་ཆད་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་ནའོ། །ཡངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉི་ག་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་གང་ན་མངལ་དང་། སྒོ་ང་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་སྔར་སྨོས་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་གཅིག་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་མེད་ཀྱི། བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་དེ་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས། དེ་ན་ཡང་ དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་མེད་དོ།།སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་དང་བཅས་པའི་ དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐབས་འདིར་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དམིགས པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་ པ་དེས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཡང་སོགས་པར་བྱེད་དོ།

所謂’執取相、名和分別的戲論習氣’，是指對遍計所執自性的執著習氣。由具有迷亂因緣的分別，對諸行相而安立名稱和言說的戲論是遍計所執自性。對此的執著習氣能引發後世結生，因此它是阿賴耶識輪迴和結生的所依因。 所謂’一切種子心’，是指阿賴耶識，因為一切種子都存在於此。‘異熟’是指當其在精血和合中結生時，成為前世業的果報。 ‘趣入’是指在此時父母的精血和合的色相，與阿賴耶識通過生處門入胎而形成，成為一味。 ‘增長’是指從此之後相續趣入的緣故。‘增廣’是指轉識生起之時。‘擴大’是指被這些轉識熏習的緣故。或者說是從一處相續傳至另一處生起的緣故。 ‘在有色界中有兩種執取’是指在欲界中，凡是從胎生、卵生、濕生而生的，都具有前述兩種因。‘在無色界中無二執取’是指只有一種執取，因為彼處無色，所以沒有具有所依的色根，僅依賴習氣而生。色界雖有色，但彼處是化生，所以彼處也無色根。 前面已說阿賴耶識的所緣有二種相：內執受識和外器世間相續不斷識。內執受識有二種：具有所依的色根和對遍計所執自性執著的習氣。這二者既是阿賴耶識結生的因，也是所緣。這就是此處所說的具有所依的色根執取和相、名、分別言說戲論習氣執取這兩種執取的對應。 外器世間相續不斷識，是指阿賴耶識依于內執受識的所緣，恒常相續不斷地、不加分別地了別世間和器世間的相續。應知這是阿賴耶識由結生所成的異熟自性的所緣，此所緣也能增長後世結生的習氣執取。

།དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་ ཀྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་དམིགས་པའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྐབས་འདིར་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རབ་དུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས ཞེས་བྱ་བ་ནས།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་ལེན་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

如是依于內在的二種取，阿賴耶識輪迴轉生的方式此說是對本性極為愚癡的對治，稱為通達心秘密者。前說阿賴耶識的本性、其存在性及所緣行相的建立，此處所說相應。已說本性極為愚癡對治的文義等。 其後當說分別極為愚癡對治的文義等，即是對阿賴耶識五種分別極為愚癡的五種對治。對五種分別極為愚癡是：對相分別極為愚癡、對業分別極為愚癡、對趣入分別極為愚癡、對世俗分別極為愚癡、對勝義分別極為愚癡。 其中對相分別極為愚癡的對治所說是：‘廣慧，彼識亦名取識’、‘亦名阿賴耶識’、‘亦名心’，以此三句顯示。對業分別極為愚癡的對治所說是：‘謂執持此身故’、‘謂成就此身及以一樂義繫縛、極繫縛故’、‘謂為色、聲、香、味、觸、法所積集、近積集故’，以此三句顯示。 對趣入分別極為愚癡的對治所說是：從’廣慧，依止安住于彼取識’乃至’若五識身俱有依近住緣現前，則五識身俱時轉起’。對世俗分別極為愚癡的對治所說是：從’廣慧，如是菩薩依止知法理’乃至’不以彼量於一切處一切時假立’。 對勝義分別極為愚癡的對治所說是：從’廣慧，由何因緣菩薩不見內取’乃至’以彼量假立’。

། དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་དེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ པའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་སྨོས་པ་ཡང་སྐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་གི་དོན་ནི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་ འཆད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་ལས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འདིས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པའོ། །བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་འདི་སེམས་ཅན་ གྱི་དངོས་པོ་བགྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བདག་གིར་བྱས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྔར་སྨོས་པའི་ཚིག་དེ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་ལུས་འདི་རུལ་བ་ལ་སོགས་ པར་མི་འགྱུར་ལ།ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་འབྲེལ་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྟན་ཏོ།

首先，為對治極度迷惑于特徵分類的對治，將解說詞義等。即對阿賴耶識說為取識，也稱為阿賴耶識，也稱為心，如是宣說三種異名。對於不了知阿賴耶識特徵分類者，為其對治而善巧分別此三者特徵。 因此，廣大智者說：‘彼識亦稱為取識’，‘亦稱為阿賴耶識’，‘亦稱為心’。前面在說明阿賴耶識體性時所說的’具足一切種子’、‘成為所依事’、‘住于所依事’、‘能取’等四個詞語，也是由此處來闡明。這些含義將在下文業的分類中極度迷惑的對治處詳細解說。 其後，將解說業的分類中極度迷惑的對治之詞義等。為對治不知前述特徵之理由，說明由於作如是如是業，故稱為取識、阿賴耶識及心，即阿賴耶識業的分類作為前者之理由而宣說。 首先，為何稱為取識？為此說道：‘由其執持攝取此身故’。其中’執持’是指此識執持色、受、想、行蘊，如同椽子相互依靠而住于所依事。‘攝取’是指若為其所執持，則此色身成為有情數法而為己所有。這兩者分別對應前文所說’住于所依事’與’能取’兩個詞語。因此稱為取識。 為何稱為阿賴耶識？為此說道：‘由其於此身以成就與安樂一義而普遍系屬及極系屬故’。‘以成就與安樂一義’應知是指由心力故此身不致腐敗等，由身之四大及所造之利益、損害等力故，心與心所亦轉為樂、苦等，表達相互關聯之義。‘普遍系屬’即前文說明阿賴耶識體性時所說的’具足一切種子’、‘成為所依事’。

།རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨོས་ པས་བསྟན་ཏེ།ཚིག་དེ་བཞི་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མ་ཕྱི་མས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རྟེན་བྱེད་པས་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེས་ཟིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ལེན་པའི་ཕྱིར་ནི་ གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དག་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་བགྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་མཐོང་བ་དང་། གནས་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་ ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དག་ལ་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་མེར་མེར་པོར་ཞུགས་པ་ན་གྲུབ་པ་དང་ བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེས་ལུས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་ཉེ་བར་བསགས་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྟན་ཏོ།། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། དེ་དག་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

以’極為相應’這一詞，是在之前阿賴耶識的自性闡述時，說到’住處事物而執取’來表示的。 如果問這四個詞語如何具有一切種子，是因為成為住處事物的緣故。如果問如何成為住處事物，是因為是執取者的緣故，以後面的詞語解釋前面的詞語。應當配合異熟所攝的阿賴耶識自性。 另一種含義是，因為是五蘊所攝諸法習氣的所依，所以說’具有一切種子成為住處事物’。這與之前在’一因一緣建立轉識’章節中所說的’阿賴耶識以二種方式作為轉識的緣的作用，即以種子事和作為所依’相配合。 因為執取眼等所依處事，所以說’住處事物而執取’。因為識與名色如同蘆束相互依存而住于處所，以及由其執持色法也被計為有情事物的緣故。 另一種含義是，這四個詞語表示見、住、增長、不失四種差別的四種因，依次對應。 另一種含義是，這四個詞語表示阿賴耶四種含義：因為諸有為法在其中結合爲果事，及其對彼等結合爲因事，故稱阿賴耶；因為諸有情執著其為我，故稱阿賴耶；因為最初入胎時成就及安樂一味，故稱阿賴耶；因為執持身體，執取義即阿賴耶。依次配合。 如是，這四個詞語明確顯示阿賴耶的含義，因此稱為阿賴耶識。 若問為何稱為心，為此說’由於為色、聲、香、味、觸、法所積集和近積集的緣故’。‘積集和近積集’這兩個詞，是在之前’一因一緣建立轉識’章節中所說的’轉識也以二種方式作為阿賴耶識的緣的作用，即於此世增長種子，及於後世執持現行種子’來表示的。 由於被那些轉識的種子所積集，以及被它們所緣的色等習氣所近積集，故稱為心。